SPORDA STRATEJİK YÖNETİM

Transkript

1 SPORDA STRATEJİK YÖNETİM 6.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER 1

2 STRATEJİNİN UYGULANMASI ÖRGÜTSEL YAPI Stratejik yönetim sürecinde; Analiz ve teşhisler aşamasında genel çevre, uluslararası çevre, endüstri çevresi ve işletme içi faktörlerin incelenmesi, Strateji seçimi aşamasında, seçilecek stratejik alternatiflerin kapsamı, değişik stratejileri inceleme, analiz ve teşhislerimize en uygun stratejinin seçimi, Stratejinin uygulanması aşamasında uygulama için gerekli organizasyon yapısı, yıllık uygulama programları ve bunlara uygun kaynak dağıtımları, bütçe oluşturma, prosedürlerle stratejilerin uygulanma sonuçlarının değerlendirilmesi ve kontrolü işlemleri yürütülmektedir. 2

3 STRATEJİNİN UYGULANMASI ÖRGÜTSEL YAPI Strateji ne kadar iyi planlanmış ve seçilmiş olursa olsun, işgücünü, bu stratejiyi uygulamak için, çok iyi biçimde organize etmediğimiz takdirde başarı şansımız olmayacaktır. Dolayısıyla belirlediğimiz stratejilerin doğru bir şekilde uygulanabilmesi için örgüt yapısı işletme amaç ve stratejilerine uygun bir şekilde oluşturulmalıdır. 3

4 ÖRGÜTSEL YAPI Örgüt yapısı ve stratejiler arasında uyum olmalıdır; stratejiler değişirse örgüt yapısında da düzenlemeler yapılmalıdır. Bu kapsamda örgüt yapısı incelenirken dikey, yatay farklılaşma, biçimselleşme ve merkezileşme derecesine dikkat edilmelidir. 4

5 ÖRGÜTSEL YAPI Dikey Farklılaşma: Dikey farklılaşma, hiyerarşik yapıda örgütsel basamakları ve görev ve yetki farklılaşmasını ifade eder. Bu kapsamda kontrol alanı incelenmelidir. Kontrol alanı, bir yöneticinin kaç personeli başarı ile yöneteceği ile ilişkilidir. Ayrıca, hiyerarşide yetki ve görev farklılaşmasının etkin koordinasyonu için emir-komuta zinciri, amaç birliği, yetki devri gibi organizasyon ilkelerine uyulmalıdır. 5

6 ÖRGÜTSEL YAPI Yatay Farklılaşma: Yatay farklılaşma, örgütte işbölümü gereğince oluşan fonksiyon (bölüm, departman) farklılaşmasının bir sonucudur. Yatay farklılaşma sonucu örgüt bölümlere ayrılır. Yatay bölünme de koordinasyon gerektirmektedir. Bu nedenle örgüt yapısındaki fonksiyonel bölünme, ürün temelli bölünme, bölge esasına göre bölünme, müşteriye göre bölünme incelenmelidir. 6

7 ÖRGÜTSEL YAPI Biçimselleşme: Biçimselleşme, işletme yönetiminde kuralların hakim olmasıdır. Yönetim kurulu kararları, yönetmelik, yönerge ve tüzükler buna örnektir. Kararlar ile örgütteki işleyiş kurallara bağlanır ve işletme içi ilişkiler (yetki, iletişim ilişkileri) kurallarla belirlenir. 7

8 ÖRGÜTSEL YAPI Merkezileşme: Örgüt yapısının merkezileşme derecesi karar alma sürecini belirlediği için stratejik yönetim açısından önemlidir. Çünkü strateji de işletmenin geleceği ile ilgili olarak alınan kararları ifade etmektedir. Eğer işletmede kararlar üst yönetimde alınıyorsa merkezi yönetim, karar alma alt kademelere bırakılmışsa yerinden yönetim söz konusudur. Bu kapsamda, yetki ve sorumluluklar tepe yönetimde toplanabilir veya alt kademelere devredilebilir. Bir yöneticinin yakından kontrol ettiği personel sayısı (kontrol alanı) fazla ise merkezileşme yüksektir. 8

9 ÖRGÜTSEL YAPI Örgütsel yapının oluşum süreci ana hatlarıyla şu aşamaları kapsamaktadır: Başarılacak amaçların saptanması (hedefler), Başarılması gerekli işlerin belirlenmesi (işlevler), Fiziksel olanakların değerlendirilmesi, İşlevlerin, fiziksel olanakların ve insan kaynaklarının örgütsel bir yapı içinde gruplandırılması (işlevlendirme ve bölümlere ayırma), Belli bir işi yapma yükümlülüğünün (sorumluluk) ve bu işi yapmak için gerekli kararları verme ve harekete geçme hakkının (yetki) saptanması, İşin başarılıp başarılmadığının belirlenmesi (hesap verme). 9

10 ÖRGÜTSEL İLKELER Örgütleme sürecinin işletmeye beklenen yararı sağlayabilmesi ve diğer yönetim işlevlerine sağlam bir zemin hazırlanabilmesi için belli ilkelere uyulması gerekir. 10

11 ÖRGÜTSEL İLKELER Amaç Birliği İlkesi: Bir bütün olarak örgüt ve örgütün her düzeyindeki iş görenlerin açık bir şekilde belirlenmiş amaçlara sahip olması gereklidir. İdeal bir örgütsel yapının oluşumu için, öncelikle çalışan-örgüt bütünleşmesinin sağlanması ve ortak amaçlarda birleşmesi gerekmektedir. 11

12 ÖRGÜTSEL İLKELER Emir - Komuta Birliği İlkesi: Her astın doğrudan ve yalnızca bir üstten emir almasını ifade etmektedir. Birden fazla üstten emir verildiği takdirde ast hangi emri yerine getireceği konusunda kararsız kalabilir. Bu durum kargaşaya ve ayrıca yetki çatışmasına yol açabilir. 12

13 ÖRGÜTSEL İLKELER İş bölümü ve Uzmanlaşma İlkesi: Her personelin bilgi, yetenek ve deneyimlerine göre en fazla katkı yapabileceği bir işe yerleştirilmesini içerir. Böylece her çalışan, her işte değil; en iyi yapabileceği bir işte uzmanlaşarak bölümlenmeye gidilmelidir. 13

14 ÖRGÜTSEL İLKELER Hiyerarşik Yapı İlkesi: Örgütte üstten asta doğru zincirleme yetki sistemi dikkate alınmalıdır. Emirler basamaklar sırasına göre, yukarıdan aşağıya doğru inmelidir. 14

15 ÖRGÜTSEL İLKELER Yetki ve Sorumluluk Denkliği İlkesi: Bir personel sahip olduğu yetki kadar sorumluluğa da sahip olmalıdır. İşgörenlerin sahip olmadığı bir yetkinin sonuçlarından sorumlu tutulmaları doğal karşılanamaz. 15

16 ÖRGÜTSEL İLKELER Yetki Devri İlkesi: Örgütte, gerekli bir ölçüde olması gereken yetki devri ilkesi örgütün işleyişiyle ilgili en temel kavramlardan birisidir. Yetki devri karar verme hakkını ifade etmektedir. Fakat yetki devri konusunda sürekli vurgulanan bir konu, üstün astına yetkisini devir edebileceği fakat sorumluluğunu devir edemeyeceği şeklindedir. 16

17 ÖRGÜTSEL İLKELER Yönetim Birliği İlkesi: İşletmelerin, önceden belirlenen amaçlarına ulaşabilmeleri için belirledikleri plan ve programların tek bir yönetim kademesi tarafından yürütülmesidir. 17

18 ÖRGÜTSEL YAPI ÇEŞİTLERİ Yalın Örgüt Yapısı Yalın örgüt yapısı bir veya birkaç tepe yöneticisi etrafında merkezileşmiş, fonksiyonel iş bölümünün belirgin olmadığı çalışanlardan oluşan bir görünümdedir. Bu tip örgütlerde kontrol ve koordinasyon genel olarak tepe yöneticiler tarafından gerçekleştirilir. Küçük ölçekli işletmelerde görülen bir yapıdır. 18

19 ÖRGÜTSEL YAPI ÇEŞİTLERİ Bürokratik Örgüt Yapısı İşletmeler büyüdükçe fonksiyon, süreç ve kadro olarak daha karmaşık bir yapıya dönüşürler. Bu tür yapıların kontrolü, iyi tanımlanmış prosedürler ve bunları uygulamak için titizlikle uyulması gereken kuralları gerektirir. Yeni kural ve prosedürler ise bunların uygulanmasını denetleyen daha fazla kontrol elemanı gerektirir. Buna göre büyüme ve karmaşıklaşma işletmenin yapısının bürokratik bir modele dönüşmesine yol açar. 19

20 ÖRGÜTSEL YAPI ÇEŞİTLERİ Fonksiyonel Örgüt Yapısı Fonksiyonel yapı, örgüt yapı türleri içinde en yaygın olanıdır. Fonksiyonel yapı bir örgütteki üretim, satış, pazarlama ve finans gibi temel fonksiyonlar üzerine kuruludur. Örgüt yapısının etkinliği bu temel fonksiyonların bölümlendirilmesine dayanır. 20

21 ÖRGÜTSEL YAPI ÇEŞİTLERİ Bölümlü Örgüt Yapısı Çok büyük ve ürün çeşitliliği miktarı çok olan örgütlerde yaygın olarak tercih edilen ürün odaklı bir yapıdır. Bölümlü yapılar, araştırma geliştirme üretim, finans ve pazarlama gibi amaçları gerçekleştirmek üzere temel kaynaklara sahip kendi kendine yeterli birimlerden kuruludur. Bölümlü yapıda organizasyon farklı ürünlere ve pazarlara dayanan ayrı birimlere bölünür. Bu birimler genel olarak, müşteri, ürün ve bölge temeline göre bölümlendirilir. 21

22 Bölümlü Örgüt Yapısı 22

23 ÖRGÜTSEL YAPI ÇEŞİTLERİ Matris Örgüt Yapısı Matris yapının özelliği, hem ürün hem de fonksiyonel yapıların eşzamanlı yani bir arada uygulanmasıdır. Matris yapı, benzer uzmanların beraber gruplandığı ve belirli bir ürünün sorumluluklarının bir arada kendi içerisinde gruplandığı fonksiyonel departmanların birleştirilmiş görünümüdür. 23

24 Matris Örgüt Yapısı 24

25 ÖRGÜTSEL YAPI ÇEŞİTLERİ Şebeke (Network) Örgüt Yapısı Şebeke yapı, örgütün bir ürün ya da hizmeti üretebilmek için gereken ana fonksiyonlarının organizatör firma tarafından yönetilen farklı firmalara dağıtılması anlamına gelir. Üretim, tasarım, finans, satış ve pazarlama gibi fonksiyonların tek çatı altında gerçekleşmesi yerine, bu hizmetler farklı firmalar tarafından sağlanır. 25

26 Şebeke (Network) Örgüt Yapısı 26

27 STRATEJİNİN UYGULANMASI VE ÖRGÜTSEL YAPI Stratejik yönetim ve örgüt yapısı birbirlerini tamamlayan niteliktedir. Farklı örgüt yapısı türleri, farklı stratejik yönetim bakış açılarını gerektirmektedir. Örgüt yapısı işletme amaç ve stratejilerine uygun bir şekilde düzenlenmelidir. Örgüt yapısı ve stratejiler arasında sürekli bir uyum olmalı ve stratejiler değişirse örgüt yapısında düzenlemeler yapılmalıdır. Bu kapsamda örgüt yapısı incelenirken dikey farklılaşma, yatay farklılaşma, biçimselleşme ve merkezileşme noktalarına dikkat edilmelidir. Stratejiyi belirlerken örgütsel yapı, bu yapıyı oluşturan yönetici ve çalışanlar, bunların kişisel ve mesleki özellik ve becerileri de mutlaka dikkate alınmalıdır. 27

28 KAYNAKLAR Taşcı, D. Ulukan, C. (Editör) (2012). Stratejik Yönetim-I. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları. Eskişehir. Timur, N. (Editör) (2004). Stratejik Yönetim. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları. Eskişehir. 28