Çada nternet Yönetimi

Transkript

1 Çada nternet Yönetimi Yazar: Dr. Yaman AKDENZ, Siber Hukuk Öretim Üyesi, Leeds Üniversitesi, Birleik Krallık, Direktör, Siber Haklar & Siber Özgürlükler (Birleik Krallık) Cyber-Rights & Cyber-Liberties (UK), Açık Toplum Enstitüsü nün Uluslararası Politika ve Enformasyon Politikası Aratırma Programı Akademisyeni. Nisan 2004 Bu rapor Türkiye Biliim Vakfı için hazırlamı olduum Beyaz Kitap: nternet in Çok Taraflı Yönetimi: Türkiye deki Politika Yaratma Sürecinin Çadalamasına Doru (TBV, Istanbul: Papatya Yayincilik, 2003), adlı eserden yararlanılarak hazırlanmıtır. Katkılarından dolayı Sayın Avniye Tansu a (vhp, ÇEKÜL) teekkür ederim. çindekiler ÇADA NTERNET YÖNETIMI 1 GIRI AMAÇLAR VE HEDEFLER 2 DEVLETIN POLITIKA OLUTURMA GELENEKLERINE NTERNET ETKISI 2 ÇOK-KATMANLI (TARAFLI) YAKLAIM 3 STRATEJILERIN BIRLETIRILMESI VE ULUSLARARASI DÜZEYDE BIRLII 4 NORMATIF MADDI KOULLAR VE SÜREÇ KOULLARI 4 SÜREÇ KOULLARI 5 TÜRKIYE DE DAHA YI POLITIKA ÜRETME SÜRECINE DORU 7 DEVLET DÜZENLEMELERININ ALTERNATIFLERI VE DÜZENLEYICI MODELLER 7 TÜRKIYE DE ILEYEN BIR YÖNTEM GELITIRILMESI 8 1

2 Giri Amaçlar ve Hedefler nternet in küresel, merkezi olmayan ve sınır tanımayan doası, nternet le ilgili sorunlar ve tartıma konularında, devletlerin tek balarına etkili ve tatmin edici yasal düzenlemeler yapmasını olanaksız kılmaktadır. Bu olgu, devletlerin, teknoloji ve özellikle küresel iletiimdeki gelimeleri izlemesi, kendi yasal düzenlemeleri ve düünce ve politika üretme tarzlarına, bu alanlarda ulaılan sonuçları da yapısal olarak uyarlaması gerektii anlamına gelmektedir. Türkiye Biliim Vakfı için hazırlanan Türkiye de Internet in çok taraflı yönetimi adlı Beyaz Kitap la ortaya konan proje, Türkiye de nternet in çada yönetim yaklaımları ile yönetimine uygun olacak yasal düzenleme biçim ve örneklerini, tanımlayarak sunmayı amaçlamıtır. Proje aynı zamanda bu tür düzenlemelere uygun olan normatif (kural oluturan) koullarla (örnein Avrupa nsan Hakları Sözlemesi ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası nda belirtilen insan hakları standartları), birçok uluslararası organizasyon ve devlet tarafından benimsenmi olan iyi düzenleme ilkeleri hakkında da bilgi içermektedir. Bu projede üzerinde durulması gereken iki ana tema; (a) nternet yönetiimi ve nternet gibi yeni iletiim teknolojilerinin, Türkiye de dahil olmak üzere, devletlerin politika oluturmaları geleneklerine nasıl bir etkisi olacaı, (b) Bu balamda devletlerin, nternet le ilgili politikaları nasıl belirleyip, benimsemeleri gerektiidir. Devletin Politika Oluturma Geleneklerine nternet Etkisi Farklı toplumlarda nternet in gelimesi konusunda farklı yaklaımlar bulunduu ve nternet in etkisinin de ülkeden ülkeye farklı sonuçlar yarattıı açıktır. Ekonomik gelimilik, alt ve üst yapı balamında teknolojik donanım, haklara saygı gösterme, uluslararası gündemde söz ve oy sahibi olabilme konularında, her ülke aynı düzeyde deildir. Örnein Türkiye nternet li yaamın henüz gelime aamasını yaıyorken, dier bazı ülkeler bu konuda çok yol almı olup, nternet eriimi ve kullanımının daha da hızlandırılması gibi, farklı konular üzerine odaklanmaktadırlar. Bu durumun doal sonucu; devletlerin Internet in çok taraflı yönetimine yaklaım biçimi ve politika oluturma sürecinin de farklı önceliklerle ortaya çıkmasıdır. Çok taraflı yönetim kavramı üzerinde biraz durulursa, bunun nternet ile ilgili çözümlemelerde özellikle Batı Avrupa toplumları için pek uygun bir kavram olduu görülür. Bu uygunluk, sadece teknolojinin doası bakımından deil, aynı zamanda Batı Avrupa nın politik ve toplumsal doasından kaynaklanmaktadır. Doal olarak nternet in yasal düzenlenmesinde ve nternet teki toplumsal-kültürel farklılıkların ve yaklaımların hukuken tanımlanmasında, o ülkelerde de bazı zorluklar ve karı koyular vardır. Kaldı ki Avrupa Birlii içinde üye ülkeler düzeyinde Bilgi Toplumu Çaı nı ilke olarak kucaklamada, küresel ekonomik rekabete dayalı, bir o kadar da politik populizme edeer, güçlü bir kendini adayı sözkonusudur. Buna ramen, kültürel, tarihsel ve toplumsal-politik farklılıklardan dolayı, Avrupa nın çeitli toplumlarının nternet in 2

3 gelimesi ve yönetiimi konularındaki yaklaımlarının birbirlerine pek de benzemedii görülmektedir. Örnein Almanya, nternet yoluyla Neo-nazizm temalarının ilenmesi konusunda politik çekinceler verip, son derece duyarlı davranırken, ngiltere, ırkçılıın tehlikeleri konusunda daha sakin bir tutum takınmaktadır. Ama buna karılık, aynı ngiltere, cinsel açıdan açık içeriklere kolayca eriim olanaı konusunda, toplumun uzun yıllar boyunca sahip olduu geleneksel ve katı tutumunu yansıtan politikaları uygulamaya koymakta da bir sakınca görmemektedir. Bu farklılıkları uygun bir biçimde öütüp, yansıtmak da Avrupa Birlii ne dümektedir. Standartları hogörü düzeyi en düük devletlerin belirlemesini, uluslararası insan hakları standartları gibi, devletlerin sıkı sıkıya balı olmak zorunda olduu normatif koullar engellemeye çalıacaktır. Çok-Katmanlı (Taraflı) Yaklaım nternet gibi yeni iletiim teknolojilerinin geliimi ve bu teknolojinin merkezi olmayan ve küresel doası, kukusuz Türkiye yi de etkilemektedir, daha da etkileyecektir. Yukarıda da belirtildii gibi, toplumların nternet ve nternet politikaları üzerinde farklı kaygıları ve çekingeleri vardır. nternet yönetimi de her toplumun kendi kültürel, tarihi ve politik geçmiinin ve devlet geliiminin doal bir yansımasıdır. nternet in kendine has; merkezi olmayan ve küresel doası, uluslarası ve uluslarüstü düzeydeki gelimelerin ve anlamaların etkisi ve gücü nedeniyle, etkin kural koyma olgusu, tek bir devlet üzerinde sınırlanmayacaktır. Internet Yönetimi GLOBAL BM SVL TOPLUM Bölgesel/ Uluslararası Avrupa Konseyi ÖZ /BRL RLKTE DÜZENLEME SEKTÖR BRL ULUSLARÜST STÜ 2004 Dr. Yaman AKDENIZ ULUSAL AB Bu nedenle nternet yönetimine çok-katmanlı bir yaklaım yukarıdaki tabloda da görüldüü gibi kaçınılmazdır. Ayrıca bu yaklaım, sadece ulusal (Türkiye) alanda deil, 3

4 aynı zamanda ulusal düzeydeki politikaların oluturulmasında etkili olan uluslarüstü (ör. Avrupa Birlii) ve uluslararası (Avrupa Konseyi, Birlemi Milletler, OECD, G8) kurum ve kuruluların belirleyici olduu gelimeler ııında uyarlanmalıdır. Bu yüzden devlet düzenlemeleri ve yasalatırma olasılıının yanısıra devlet yasalatırmalarına seçenek olabilecek öz-düzenleme ( self-regulation ), ibirliine dayalı düzenleme ( co-regulation ), bu alandaki sivil toplum kurulularının çalımaları, sektörün ve bir bütün olarak toplumun rolü gibi olgular da ele alınmalıdır. Stratejilerin Birletirilmesi ve Uluslararası Düzeyde birlii Uluslarüstü ve uluslarası gelimelerin devletlerin yönetiimi üzerindeki etkisi küçümsenemez. nternet le ilintili sorunlara ortak çözümler bulabilmek, tüketici güvenliini artırmak, biliim çaında güveni salamak için stratejilerin ve politikaların uluslararası düzeyde birletirilmesi bir zorunluluk haline gelmitir yılının Aralık ayında Türk Hükümeti nin bavurusunu deerlendiren AB nin Türkiye ye aday ülke statüsü tanımasıyla birlikte, Türk Hükümeti artık, düzenleme sistemini ve stratejilerini Avrupa Birlii ile uyumlu hale getirecei yönündeki niyetini de ortaya koymu olmaktadır. Bu nedenle Avrupa Birlii ne üyeliin veya üye olmamanın sonucu olan yürürlükteki düzenleme farklılıkları, Türkiye, Birlik üyeliine yaklatıkça önemini yitirebilir. Sonunda AB üyelii Türkiye yi veya herhangi bir dier aday ülkeyi, nternet le ilintili olanlar dahil olmak üzere, politikalarını AB politikasıyla uyumlu kılmaya zorlayacaktır. Bunun bir örnei, geçtiimiz aylar içinde balatılan e-dönüüm Türkiye Projesi altında Avrupa Komisyonu nun e-europe+ projesi kapsamında aday ülkeler için öngörülen eylem planının Türkiye ye uyarlanmasına balanmasıdır. Türkiye nin yıllardır üyesi olduu Avrupa Konseyi örneinde olduu gibi, dier uluslarası örgütler bünyesinde de gelecekte kaçınılmaz olarak bir politikaların birletirilmesi süreci yaanacaktır. Avrupa Konseyi ölçeinde önemli bir politik gelime olarak 2001 yılında ortaya çıkartılan Siber Suçlar Konvansiyonu taslak çalımaları buna örnek olarak gösterilebilir. Uluslararası düzeydeki bu gelimelerin, ulusal düzeydeki politika ve düzenlemelerin geleceini de etkileyeceine kuku yoktur. Normatif Maddi Koullar ve Süreç Koulları nternet in çok taraflı yönetimi için salanan yöntemler ulusal düzeyde normatif (kural koyucu) maddi koullar ve süreç koullarına tabi olmalıdır. nternet in çok taraflı yönetimi, ifade özgürlüü ve mahremiyet ( privacy ) gibi kiisel hakları tartıılmaz deerler olarak kabul eden normatif çerçevenin ııında ele alınmalıdır. Normatif maddi koullar; Avrupa nsan Hakları Sözlemesi (madde 8 ve 10) ve dier uluslararası insan hakları temel metinleri, örnein nsan Hakları Evrensel Beyannamesi, (madde 12 ve 19), Birlemi Milletler Siyasi ve Medeni Haklar Sözlemesi (madde 17 ve 19), daha yeni olan Avrupa Birlii Temel Haklar Bildirgesi (madde 7, 8 ve 11) ile tanınan ve korunma altına alınan haklar; ya da ifade özgürlüü, bilgiye eriim, iletiimin 4

5 mahremiyeti hakkı olarak sıralanabilir. Bu temel belgelerin mahremiyeti ve ifade özgürlüünü sınır gözetmeksizin açıkça koruması, özellikle küresel iletiim aı nternet in ruhuna da uygun dümektedir. leyi Mekanizmasının Gelitirilmesi Nasıl Olmalıdır? Uluslararası ibirlii YASAL VE DÜZENLEYC ÇERÇEVELER ÖZ-DENETM MEKANZMALARI Normatif maddi koullar: Avrupa nsan Hakları Sözlemesi ve dier uluslararası insan hakları temel metinleri, ile tanınan ve korunma altına alınan haklar BRL Normatif Maddi Koullar ve Politika Oluturma Koullarına Uygun Davranma 2004 Dr. Yaman AKDENIZ Saydamlık, Sorumluluk / Hesap sorulabilirlik, Ölçülülük/Orantılılık Tutarlılık/Uyum Hedef belirleme, Katılım Bu anlamda çok taraflı yönetim, ancak belirtilen deerler dikkate alınarak gerçekletirildiinde hukuki meruiyet kazanabilir. Nitekim, nternet in iyi yönetiimi konusunda herkesçe kabul gören standartların gelitirilmesi, uluslararası insan hakları standartları gibi normatif koullarla, ulusal, uluslararası ve uluslarüstü düzeydeki nternet yönetiimiyle ilgili politik giriimler ve amaçların örtümesine balıdır. Hükümet düzenlemeleri ve yasalatırma giriimleri sırasında, veya öz-düzenleme ve ibirliine dayalı düzenleme modelleri gelitirilirken, bu giriimler konu ne olursa olsun, insan hakları ve normatif maddi deerler açısından deerlendirilmelidir. Süreç Koulları Bir çok demokratik ülkede ve Avrupa Birlii düzeyinde gelitirilen süreç standartları daha sonra iyi düzenleme ilkelerine eklemlenir. 1 Devletlerin sorunlara müdahale düzeylerinde farklılıklar gözlemlenirken, bütün devletler, düzenlemelerin zorunlu, adil, makul maliyetli, etkin olmasının ve geni çapta kamu güveni tesis edebilmesinin yollarını aratırmak zorundadırlar Bu konuda güzel bir örnek için Bkz. UK Cabinet Office Regulatory Impact Unit s Better Regulation Guide, and the Principles of Good Regulation, October 2000, at < Principles of Good Regulation at< 5

6 Bu çeit bir dengeyi salayacak olumlu düzenlemelerin ilkeleri unlardır: Saydamlık Sorumluluk / Hesap sorulabilirlik Ölçülülük/Orantılılık Tutarlılık/Uyum Hedef belirleme Bu ilkelerin yanında, AB Avrupa Komisyonu nca hazırlanan Avrupa nın Yönetiimi Beyaz Kitabı nda yer alan ve Avrupa nın iyi yönetiimine temel oluturan be ilkenin de (açıklık, katılım, hesap sorulabilirlik, etkinlik ve uyumluluk) devletler tarafından dikkate alınması gerekmektedir. 3 Bu ilkelerin herbiri daha demokratik bir yönetim/yönetiim kurulması açısından önem taımaktadır. Bu ilkeler Avrupa Birlii nin üye devletlerinde demokrasiye ve hukuk kurallarına temel oluturmakta, kuramsal olarak bu ilkelerin yönetimin tüm aamalarında -küresel, Avrupa düzeyinde, ulusal, bölgesel ve yerel uygulanması gerekmektedir. Bu önemli ilkeler normatif maddi koullar gibi ulusal düzeydeki nternet in çok taraflı yönetimindeki her tür düzenleyici giriime de uygulanmalıdır. Bu ilkeler göz önünde bulundurulduu zaman açık ve saydam bir politika oluturma süreci oluturulması için çok önemli bir adım atılmı olacaktır. Ölçülülük ilkesi aynı zamanda Avrupa nsan Hakları Sözlemesi nin de belirledii standartlardan biridir. Amaçlanan düzenlemenin veya yasalatırmanın mevcut düzenlemelerle uyum içinde olması gerektiini ortaya koyan tutarlılık-uyum ilkesi ise hedef olarak seçilmekten baka, öngörülebilir de olmalıdır. Tutarlılık-uyum ilkesi aynı zamanda Avrupa Birlii içindeki uluslarüstü gelimeleri de dikkate almayı gerektirir. Bu da düzenlemelerin sorunlara odaklanması, yan etkileri en aza indirmesi ve çeliik politika amaçlarını birbirine uygun hale getirmeye çalıması ile e anlamlıdır. 4 Bir dier önemli ilke katılım ilkesidir. Politika oluturma zincirinin baından -ilk kavramsal belirlemeden, uygulama- sonuna kadar devlet politikalarının ne kadar nitelikli, yerinde ve etkin olduunu, katılımın genilii belirler. Katılımın artması sonuçta bu politikaları hayata geçiren hükümete duyulan güveni de arttıracaktır. Devletin ulusal politikaları gelitirirken ve uygularken benimsedii yaklaım katılımın boyutunu önemli ölçüde etkiler. Özellikle özel sektörün yanında sivil toplum örgütlerinin de ulusal politikalar gelitirilirken söz sahibi olması salanmalıdır. Ulusal düzeyde uygulanacak politikaların doru belirlenmesi için, bu koul ve ilkelere yalnız Türkiye de deil, Internet in çok taraflı yönetiminin sözkonusu olduu uluslarüstü ve uluslararası her düzeyde uyulması gerekir. 3 4 European Commission, European Governance, A White Paper, Brussels, , COM(2001) 428 final. Principles of Good Regulation, s. 7. 6

7 Türkiye de Daha yi Politika Üretme Sürecine Doru Türkiye de vatandaların hak ve özgürlüklerinin korunması ve güçlendirilmesi, onların güvenli ve barı içinde bir toplum olmaya özendirilmesi gibi, devlet düzenlemesiyle ulaılmak istenen politika amaçlarının açıklıkla tanımlanması gerekir. Genellikle hükümet, düzenleyiciler ya da düzenleyici-benzeri kurumlar tarafından öngörülen bu amaçların çouna hiç devlet yasalatırması olmadan ulaılması da mümkün olabilir. Devlet yasalatırmalarının alternatifleri daha esnek, daha ekonomik ve etkin olabilir. birliine dayalı birlikte düzenleme ( co-regulation ) ve öz-düzenleme ( selfregulatory ) çözümleri gelitirmek için Devlet - özel sektör, ve sivil toplum ibirlii veya devlet, hukuk uygulayıcıları ve özel sektör ve sivil toplum ortaklıı, özellikle teknik konularda veya nternet tarafından yaratılan çok-uluslu sorunların çözümünde yararlı olabilir. Türkiye de Daha yi Politika Üretme Sürecine Doru Devlet Özel Sektör Sivil Toplum birlii Problem Risk Analizi Yararlar Kazançlar Zararlar Maaliyet Devlet Düzenlemesi Düzenleyici Etki Deerlendirmesi Devletin Hiç Düzenleme Yapmaması Düzenleme Normatif Maddi Koullar Politika Oluturma Koulları Öz-Düzenleme Bilgilendirme ve Eitim Kampanyaları Birlikte Düzenleme 2004 Dr. Yaman AKDENIZ Ayrıca, çada ve demokratik toplumlarda, herhangi bir yasal düzenlemeye girimeden önce, risk ve maliyet çözümlemeleri yapmak, giderek devlet felsefesinin temel bir parçası olmaya balamalıdır. Risk genel olarak devletin bütün birimleri için, önemle gözetilmesi gereken bir husus olmalıdır. Yalnız, bu sadece devletler deil, özel sektör ve sivil toplum kuruluları için de gereklidir. Devlet Düzenlemelerinin Alternatifleri ve Düzenleyici Modeller Devletin gerçekletirdii yasalatırmalar halen bir çok durumda güçlü bir olasılık ve gereklilik olarak görülse de nternet le ilgili sorunlarda devlet düzenlemelerine alternatif oluturabilecek düzenleme yöntemlerini de dikkatle deerlendirmek gerekmektedir. Örnein, dijital imza yasaları hukuki bir kesinlik ve belirlilik salamasına ramen, aynı eyleri içerik düzenlemesi ve siber suçlar için söylemek zordur. nternetin küresel ve 7

8 merkezi olmayan yapısı, devlet düzenlemelerinin, sorunları çözmek için her zaman en iyi yol olamayabileceini ve ulusal düzeydeki politikaların gelitirilmesinde uluslararası yetki konularının dikkate alınması gerektiini ortaya koymaktadır. Örnein iletiimin mahremiyeti veya kiisel verilerin korunması sorunlarının en iyi çözümünün yasalatırma yoluyla salanabilecei düünülse de bu çözüm tek baına etkili olmaktan uzak olabilir. Böylesi tek parçalı bir yasalatırmayı desteklemek için özdüzenleme ( self-regulation ) veya birlikte düzenleme ( co-regulation ) uygulamaları gerekli olabilir. Türkiye de devlet, i dünyası ve sivil toplum etkin bir ekilde birlikte çalıarak kiisel verilerin korunması ve mahremiyet ( privacy ) kavramlarının çerçevesinin belirlenmesini salayabilir. Aynı ilke, örnein, bilgi edinme hakkı meselesine, Türkiye deki yasal düzenleme sürecine açıklık ve saydamlık kültürünün getirilmesi konularına da uygulanabilir. Ekim 2003 te çıkan ve Nisan 2004 te yürürlüe girecek olan Bilgi Edinme Hakkı Kanunu için de bu geçerlidir. Kanun ve yönetmeliklerin çıkması ile Türkiye de bir bilgi edinme hakkı kültürü domayacaktır. Bu kültürün gelitirilmesi için devlet ve sivil toplum örgütlerinin bilinçlendirme kampanyaları ve eitim programları düzenlemeleri gerekmektedir. Burada anlatılmak istenen, yasalar ve kuralların, devletin bu tip önemli amaçlarını baarması için tek balarına kaıt üstünde yeterli olamadııdır. Düzenlemeler genel olarak riskleri azaltmak için tasarlanır. Ancak alternatif ya da tamamlayıcı ek araç olarak da görülebilen bu yöntemler yasalatırmalardan daha az maliyetli ve daha etkin olabilmektedir. Bu seçenekler, arasında hiç bir ey yapmama nın da yer aldıı, Öz-Düzenleme, birlikte düzenleme, bilgilendirme ve eitim kampanyaları da vardır. Türkiye de ileyen bir yöntem gelitirilmesi Bu Rapor un baından beri yinelendii gibi, nternet in küresel, merkezi olmayan ve sınır tanımayan doası, nternet le ilgili sorunlar ve tartıma konularında, devletlerin tek balarına etkili ve tatmin edici yasal düzenlemeler yapmasını olanaksız kılmaktadır. Bu da, devletlerin, teknoloji ve özellikle küresel iletiimdeki gelimeleri izleyip, kendi yasal düzenlemeleri ve düünce ve politika üretme tarzlarına, bu alanlarda ulaılan sonuçları da yapısal olarak uyarlaması anlamına gelmektedir. Yasal düzenlemeler alanında devletin rolü her ne kadar hâlâ hayati öneme ve yönlendirici nitelie sahip ise de çaın gerei, devletin yasaları yapmadan önce risk çözümlemeleri yapması, tek baına yasal düzenleme yerine; daha demokratik yaklaımlara yol açan, ibirlii, koordinasyon, danıma, birlikte düzenleme ve öz-düzenleme gibi yeni kavramlara daha fazla önem vermesidir. Örnein, devletlerin acilen yasa/lar yapmak yerine, nternet kullanımından dolayı ortaya çıkan bazı riskleri dikkatle deerlendirmesi daha önemlidir. Bu öncelik, aynı zamanda politika sürecinin açık ve saydam olmasını, ilgili tüm tarafların görülerinin sürece katılmasını da gerektirmektedir. Yukarıda deinildii gibi, günümüzde devlet eliyle yasalatırmanın artık birden çok seçenei vardır ve bunlar, nternet le ilintili politikaların gelitirilecei çada devlet gündemlerinde mutlaka yer almalıdır. Bu anlamda geçtiimiz sene içinde kurulan Bilgi Toplumu Dairesi Bakanlıı ve bu sene içinde hayata geçirilen e-dönüüm Türkiye Projesi olumlu bir yaklaım olarak görülmektedir. 8

9 Bu raporun ve Türkiye Biliim Vakfı için hazırlanmı olan nternet in Çok Taraflı Yönetimi: Türkiye deki Politika Yaratma Sürecinin Çadalamasına Doru adlı Beyaz Kitap ın amacı, ite bu gelimelere dikkat çekmek ve Türkiye de Olumlu nternet Düzenlemeleri için hükümete öneriler sunmaktır. Beyaz Kitap özetle u hususların öncelikle dikkate alınmasını önermektedir: Türkiye de politika oluturma sürecini çada kılmak için ivedi önlemler almak. Açık ve saydam bir politika oluturma süreci salamak. Düzenlemelere girimeden önce risk çözümlemeleri yapmak, devlet eliyle düzenlemelerin seçeneklerini de gözönünde bulundurmak. Bu alandaki politikaların, nternet in benzersiz doası hakkında iyi bilgilendirilmi ve kendisi de bu teknolojiyi dorudan kullanan politika oluturucuları tarafından belirlenmesini salamak. Bu politikaları, nternet kullanıcıları, sivil toplum örgütleri, bilimsel çevreler ve nternet sektörü dahil, ilgili tüm tarafların gerçek katkılarını ve yorumlarını alarak gelitirmek. Avrupa nsan Hakları Sözlemesi ve Uluslararası Siyasi ve Medeni Haklar Sözlemesi nin kutsal saydıı temel insan haklarına saygı göstermek. Yasama, yargı, veya yürütme ile ilgili olanlar da dahil olmak üzere, kamu bilgilerine nternet yoluyla eriimi mümkün kılmak. Bu eriimi, Bilgi Edinme Kanunu ile desteklemek. Kamu bilgilerine eriim hakkını da tıpkı ifade özgürlüü gibi, bilgiye eriim özgürlüü balıı ile Anayasal koruma altına almak. Türk vatandalarının nternet e hızlı ve ucuz eriimini ve böylelikle küresel bilgi toplumuna tümüyle katılmasını salamak. Özellikle; okullar, kütüphaneler ve dier kamu kurumları yoluyla nternet eriimini politik bir hedef olarak görmek ve gerekli ölçülerde parasal olarak desteklemek. (Avrupa Birlii nin E-Avrupa projesine ek olarak öngördüü ve Türkiye yi de kapsamına alan E-Avrupa+ projesinin E-Türkiye Eylem Plânını uygulamaya geçirmek ve çaı yakalamak için hızlanmak, kamu-özelsivil-yerel ibirlii ile ulusal bir Seferberlik ilan etmek.) e-dönüüm Türkiye Projesi ne ait Kısa Dönem Eylem Planı ve ilgili çalımaların bu raporda bahsi geçen normatif maddi koullar tarafından incelenmesi ve analizini yapmak. Türkiye için benimsenen politikaların, Avrupa Birlii nin bu alanda izledii politika ile uyumlu olmasına özen göstermek. Uluslararası yasal ve politik giriimleri sistemli biçimde izlemek. nternetle ilgili politikaların gelitirildii uluslararası forumlarda (Avrupa Konseyi, OECD, Birlemi Milletler ve Avrupa Birlii dahil, ancak onlarla sınırlı olmaksızın) Türkiye nin sistemli olarak katılım ve temsilini salamak. Yukarıda belirlenen ilkeler 2002 Mayıs ında Ankara da yapılan Biliim urası ve ubat 2003 de Ankara da düzenlenen letiim urası ndaki lkeleri 5 tamamlayan ekler olarak görülmelidir. Ancak, kısa dönemde Türkiye deki politika üretme sürecinin çada hale getirilmesi de yüksek öncelie sahip olma özelliini sürdürmektedir. 5 letiim urası nternet Komisyonu Raporu, < letiim urası hakkında ayrıntılı bilgi için Bkz. < 9