BÖLÜM 1 FELSEFENİN KONUSU

BÖLÜM 1 FELSEFENİN KONUSU Bu toplumda biliyor olmak mutlak surette bir haksızlığa maruz kalmak demektir. Çünkü bilgi borçlandırır, anlamak zorunda bırakır. Cahil, acıma duygusu uyandırır. Yıkıcılığı bağışlanır. Bu, onların lüksüdür. Oysa, aydın bilgilenmek gibi bağışlanmaz bir suçtan müebbeten mahkum edilmiştir' FELSEFENİN KONUSU Tarihsel gelişim süreci içerisinde insan düşüncesi ve aklı öyle bir aşamaya gelmiştir ki yalnız pratik ve teknik bilgilerle yetinmez olmuştur. İnsan sadece kendi yaşamını değil bireyi, toplumu, toplumsal yaşamın özelliklerini ve maddeyi sorgulamaya başlamıştır. İşte felsefe böyle bir düşüncenin ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Felsefe, sorun haline getirilmemiş olan birçok konuları, sorun haline getirmiştir. Bu da birçok bilimin ortaya çıkmasına, toplumsal gelişim ve değişimlere neden olmuştur. Bu dönemde yalnız bilmek için bilme isteği, pratik yaşamın üstüne teorik düşüncenin de yükselmesine neden olmuştur. FELSEFE : Varolanlar üzerinde bilinçli, planlı bir düşünmeden doğmuştur. Öteden beri yalnız cevapları dinden, mitoslardan edinilen bir takım sorunlar bir zaman gelip te eleştiren bir düşünmenin ve gözlemin konusu yapılınca felsefe tarihi de başlamıştır. 5

Bu soruların başında: Varolanların kökeni, dolayısıyla evrenin meydana gelişiyle, insanın bu dünyadaki yeri ve ödevinin ne olduğu soruları gelir. Felsefe M.Ö 6 yy da Thales in doğayı sorgulamasıyla ilk defa sistemli ve tümel düşünceye dayanan bir disiplin olarak ortaya çıkmıştır. Felsefe sözcüğü Yunanca philosophia sözcüğünden gelir. philia : Sevgi sophia : bilgelik philosophia : Bilgeliği sevme, bilgiyi sevme Bu sözcüğü ilk kullanan Pitagoras olmuştur. Epikuros a göre felsefe, bir yaşam biçimidir. Mutlu bir yaşan sağlamak için tasarlanmış eylemsel bir sistemdir. Ortaçağ da : Augustinus a göre felsefe, tanrıyı bilmektir. Aguino lu Thomas a göre felsefe tanrının tanıtılmasıdır. Abaelardus a göre felsefe, inanılanların inanılmaya değer olup olmadığını araştırmaktadır. İbni Sina ya göre bilim, insan usuyla yanılgısız nesneleri algılamaktır. Bu kanıtlarıyla yapılırsa bunun adına felsefe denir. Felsefe öyle bir bilimdir ki insan onunla yetkinleşir. Yeniçağ da : Philosophos (filozof) bilgeliği seven, bilgiyi arayan ve ona ulaşmak isteyen kişidir. Filozof; yaşamın anlamını bulmaya ve bu anlama uygun biçimde yaşamaya çalışır, durup dinlenmeden doğruyu, bilgi edinmeyi kendine amaç edinir. Filozoflar görüşlerini bütüncü ve sistemli bir şekilde açıklamaya çalışırlar. Felsefenin Amacı: Felsefenin amacı da yalnızca kuramsal bilgi elde etmek ve vermek değil, aynı zamanda doğru davranışlarda bulunmamızı sağlamak, ahlaklı ve mutlu yaşamın yollarını öğretmektir. Felsefe, insan evren ve değerleri anlamak ve bu amaçla sürdürülen geniş bir araştırma, birleştirici ve bütünleştirici çabalarla ürünler ortaya koymaktadır. Felsefeye genel olarak farklı iki bakış alanı vardır. Felsefe İlkçağ da : Sokrates e göre felsefe, neleri bilmediğini bilmektir. Platon a göre felsefe, doğruyu bulma yolunda düşünme çabasıdır. Aristoteles e göre felsefe, ilkeler ya da ilk nedenler bilimidir. Maddeciler, Gerçek dünya maddesel olup düşünce ondan türetilmektedir. İdealistler; Gerçek dünya zihnin bir ürünüdür. Francis Bacon a göre, gözlem ve deneye dayanan bilimsel sonuçlar üzerinde düşünmektir. Descartes e göre, felsefe bir bilimdir. Onu, kesin bir bilim yapmak için geometrik yöntemi felsefeye uygulamak gerekir. Leibniz e göre, gerçekte doğru olanı aramaktır. Göklerden yere inmelidir. Konusu duyu organlarımızla kavranan şeylerdir. Locke e göre, filozofların gözlerini gerçek evrene açmak için, bütün düşüncelerimizin, duyumlarımızla gerçek evrenden nasıl oluştuğunu öğrenmektir. Kant a göre, insan bilgisinin nasıl oluştuğunu öğrenmektir. Hegel e göre, düşüncenin kendi karşıtlarıyla çelişerek ilerlemesinin bilimidir. Auguste Comte a göre, bütün bilimleri birleştiren bir bilimdir. Georges Politzer e göre felsefe, belirli bir davranış tarzına kaynaklık eden genel bir dünya görüşüdür. Felsefe, Yeni gerçeklere açık olan, onları irdeleyen ve eleştiren; her konuyu kökünden ele alarak aydınlığa kavuşturmak isteyen derinlemesine düşünme çabasıdır. Felsefenin İlgilendiği Konular; Evren, doğa ve insanla ilgili genel sorunlar Olayların ardında kalan, duyularla kavranamayan gerçekleri ortaya koymaya çalışır. Çözüme ulaşmamış sorunları çözmeye ve açıklamaya çalışır. 6

Dünya'yı ve insan yaşamını yorumlama Bilimlerin yöntemini irdeleme Mantıksal çıkarımlarla gerçeğe yaklaşma, Madde ve ruh ilişkisini araştırma İşçi ve grev hakkı Özgürlük ve eşitlik Düşünme ile maddi dünya arasındaki ilintinin ne olduğu İnsan düşüncesinin dünyanın doğru bir yansımasını verip vermeyeceği Evrensel nitelikteki konuları ele alır. Felsefenin Temel Bazı Sorunları; Nesne mi, yoksa bilinç mi önce gelir? İnsan bilgisinin olanak ve sınırları nelerdir? İnsan hayatının amacı nedir? Mutluluk, erdem ve vicdan nedir? Sanatsal yaratma ve güzellik nedir? Toplum ve siyasal toplum nedir? Devlet ve demokratik devlet nedir? Egemenlik ve özgürlük nedir? İnsan nedir? Değer nedir? Varlık nedir? BİLGİ VE BİLGİ TÜRLERİ Bilgi: Suje (ben) ile obje (nesne) arasındaki ilişkiden doğan sonuçlara denir. Felsefi bilgiden beklenen, bir defada ortaya konan ve bütün zamanlar için geçerli olan bir bilgi değildir. Üzerinde uğraşılan konunun her defasında daha açık ve daha belirgin bir zeminde anlaşılmasına imkan sağlayan eleştirici, yaratıcı bir araştırma zihniyeti ve alışkanlığı kazanmaktır. Bu nedenle felsefede sürekli olarak sorular sorulur. Felsefenin kendine özgü bir anlatım biçimi vardır. Ele aldığı bilgiyi eleştirir. Her şeye kuşkuculukla bakar ve sorularıyla bilinçlenmeyi sağlar. İnsan bilgiyi akıl ve duyu organları ile elde eder. Aklın işlevinin çok yönlülüğü karşımıza bilgi çeşitlerini çıkarır. a) Gündelik Bilgi : Salt duyu organları aracılığıyla dış dünyanın açıklanma biçimidir. Gündelik hayatın bilgisinde bulduğumuz doğruluk, akıl ile temellendirilen doğruluk olmayıp, sadece sezgi ile kavranılan doğruluklardır. Duyu organları yoluyla elde edilen ve aralarında zorunlu bağlantılar aranmayan gelişigüzel düzensiz bilgilere denir. Özellikleri : 1. Sübjektiftir. 2. Sonuçları kesin değildir. Genellenemez. 3. Yararlı bilgidir. Ama aynı zamanda insanları yanıltabilir. 4. Sistemsiz ve yöntemsizdir. 5. Tek teklerin bilgisidir. 6. Düzensiz bilgidir. b) Dinsel Bilgi : Mutlak gerçekliği yani Tanrıyı, Tanrının karşısında evrenin yeri ve görevini iman temelinde açıklayan sistemli bilgilerdir. Dinsel bilgide suje ile obje arasındaki ilgiyi inanç(iman) kurar. Özellikleri 1. Sezgi ve iman temeline dayanır. 2. Kayıtsız koşulsuz inanılması zorunludur. 3. İbadet biçimlerini ve ahlak kurallarını içerir. 4. İnsanın iç yaşamını ve toplumsal yaşamını düzenleyen kuralları taşır. 5. Şüpheye yer verilmez. 6. Dogmatiktir. 7. Nesnel değildir. Sistemlidir. c) Teknik Bilgi : Doğal nesneleri, bilimin verilerinden yararlanarak yaşamda kullanılabilir duruma getirmenin bilgisidir. Bilim teorik bir sonuç, teknik pratik bir uygulamadır. İnsanın doğaya egemen olma gücünü artırır. Özellikleri : 1. İnsana yarar sağlamak. 2. İnsan yaşamını kolaylaştırmak. 3. Evrenseldir. 4. İnsanın doğaya egemen olma gücünü artırır. Bilgi Çeşitleri d) Sanat Bilgisi : Nesnel gerçekliğin, estetik duygusu yaratacak biçimde insan beyninde yeniden 7

yaratılmasına, güzelin ve güzelliğin kavranmasına denir. Güzeli yaratan ve anlatan faaliyetlerdir. Özellikleri : 1. Sezgilere ve yaratıcı hayal gücüne dayanır. 2. Subjektif ve duygusaldır. 3. Kavramaya ve yorumlamaya dayanır. 4. Ürünleri somuttur. 5. Sanatın dili evrenseldir. Buradaki suje herhangi birisi değil, kendine özgü kişiliği olan sanatçı sujesidir. e) Bilimsel Bilgi : Aklın bir alanda, belli bir yöntemle elde ettiği tutarlı, düzenli ve sistemli bilgidir. Bu bilgi objesine bilmek için bilmek ereği ile yönelir. Özellikleri : 1. Yöntemli ve deterministtir. 2. Kesin ve genelleştirilmiştir. Yasa ve kanunlara ulaşır. 3. Evrenseldir, dogmatik değildir. 4. Yığılan ve ilerleyen bilgidir. 5. Objektiftir ve akla dayanır. 6. Deney metodunu kullanır. 7. Verilere dayanarak önerilerde bulunulur. 8. Sürekli bir araştırmadan oluşur. 9. İnsanın merak ve hayretinden kaynaklanır. 10. Akla dayanır. Bilimsel bilgi konusu ve metodu bakımından üç bilim grubuna ayrılır. a) Formel Bilimler Bunlar matematik ve mantık bilimleridir. Bu bilimlere formel denmesinin nedeni, araştırdıkları konularının doğa dünyasındaki şeyler ya da zaman - mekan dünyasının olguları olmayışı nedeniyledir. Formel: Gerçek olmayan -duyularla kavranamayan varlıktır. Örnek: Matematiğin konusu olan sayılar ve Geometrinin konusu olan şekiller. Gerek sayılar gerekse şekiller, doğal nesneler olmadıkları için, onlar deney metodu ile induction (tümevarım) ile araştırılamaz. Ancak tümdengelim (dedüction) yöntemiyle incelenebilir. Mantık içinde bu böyledir. Mantığın konusu önermeler ve önermelerin birbirleriyle olan ilgisidir. Önermeler içerikleri bakımından değil, formları bakımından ele alınırlar. Bunlar düşünmenin formlarıdır. Tümdengelim yöntemiyle ele alınırlar. b) Doğa Bilimleri Bu bilimlerin konusu doğa ve doğada olup biten şeylerdir. Doğa bilimleri bu olayları birbirleriyle ilişkisi bakımından kavramak ve böylece doğada tek tek karşılaştığımız olayları birleştirmek ve genelleştirmek ister. Bu bilimler yasalara ulaşmak için deney yöntemini ve tümevarımı uygular. Yasalara ulaşmak için temel kabülü: Aynı şartlarda daima aynı şey olup biter. Özellikleri: 1. Metodu tümevarımdır. 2. Genelleştirilmiş bilgidir. 3. Kesin ve birleştirilmiş bilgidir. 4. Objektif bilgidir. 5. Konusu doğadır. 6. Neden -sonuç bağı kurulur. 7. Evrenseldir. c) İnsan Bilimleri İnsan dünyasını, toplumu ve tarihini araştırmayı amaç edinmiş bilimlerdir. Araştırma konusu olan olaylar insanın varlığına, yapıp etmelerine dayanan olaylardır. İnsan bilimlerinin amacı, sebep- sonuç ilkelerinden kalkarak bir olayı açıklamak değil, onu anlamaktır. Bu yönteme dayanarak ulaştıkları sonuçlar (açıklamalar) birer yasa değildir. Ama bu onun bir bilim ve bir bilimsel bilgi olmasını ortadan kaldırmaz. İnsan Bilimleri (örneğin) : Sosyoloji, Tarih, Psikoloji, Antropoloji d) Felsefi Bilgi Felsefe, bilimlerin belirli ve sınırlı varlık alanlarını bir varlık bütünlüğü halinde birleştirmek ve bütünsel bir evren görüşü ortaya koymak ister. Felsefe bilgisi, evreni veya varolanları parçalamadan bütün olarak anlamak, bilmek ve tümel bir açıklamaya ulaşma etkinliğinin ürünü olan bir bilgidir. Bu bilgi insanın temelde soru sorabilen varlık olmasından kaynaklanır. 8

Felsefe Sistemi: Evreni, varlığı tümüyle açıklamaya çalışan, birleştirilmiş, kendi içinde mantıkça tutarlı olan bilgiye denir. Özellikleri: 1. Birleştirici, bütünleştirici bir bilgi ve düşünüştür. 2. İnsanın merak ve hayretinden kaynaklanır. 3. Birikimsel (kümülatif) bir bilgi türüdür. 4. Sonuçları kesin değildir. Test edilemez. 5. Refleksiyonlu bir bilgidir. 6. Sistemli ve genelleştirilmiştir. 7. Öznel ve görecelidir. 8. Evrensel ve yaratıcıdır. 9. Eleştirici ve şüphecidir. 10. Olması gerekeni inceler. 11. Tam birleştirilmiştir. 12. Toplumu etkiler ve ondan etkilenir. 13. Bilmek için bilmek arzusundan doğmuştur. 14. Çokluğu teklik içerisinde açıklar. 15. Deneye dayanmaz. 16. Akla dayanır. Felsefi Bilgi İle Bilimsel Bilginin Ortak Yönleri: a) Her ikiside birbirinden yararlanır. b) Her ikiside doğruya ulaşmayı amaç edinir. c) Bilmek için bilmek arzusundan doğmuşlardır. d) Her ikiside sistemli ve evrenseldir. e) Yaratıcı ve eleştirel bir tavrın ürünüdürler. f) Mantık ilkelerini kullanarak evreni, insanı ve hayatı açıklamaya çalışırlar. Ayrı Yönleri: a) Bilmin sonuçları kesin, felsefenin varsayımlıdır. b) Bilimsel bilgi olanı, felsefi bilgi olması gerekeni de inceler. c) Felsefenin sonuçları test edilemez, bilimin test edilir. d) Felsefede yaklaşımlar terk edilmez, bilimde kuram yanlışlandığı zaman terk edilir. e) Felsefe konunun özünü kavramaya çalışıp kavramları açıklar, bilim kendi alanında genel bir yasaya ulaşmak ister. f) Bilimsel bilgi deneye dayanır. g) Felsefi bilgi birikimli, bilimsel bilgi birikimli ilerler. FELSEFENİN DİĞER ALANLARLA İLİŞKİSİ a) Felsefe- Bilim: Felsefe ve bilimler sağlam bilgiler edinmeyi amaç edinirler, doğru olanı bulup ortaya çıkarmaya çalışırlar. bu bakımdan felsefe ile bilimler arasında amaç bakımından fark yoktur. Fark, bilimlerin ele aldıkları olaylar arasındaki ilişki ve bağıntıları belirtmekle yetinmeleri; Felsefe ise bu ilişkilerin daha derinine;incelenen alanın kökenine, temel ilkelerine yönelmektedir. Felsefe neliği, bilim nasılı ortaya koymaya çalışmaktadır. Bilimlerin felsefeden ayrılması; İnsanın ilk ortaya koyduğu tümel bilgi, felsefedir. Bunun için felsefe bütün bilimlerin anasıdır. İlk filozoflar aynı zamanda bilim adamları idiler. İlkçağda felsefe ile bilimler arasında kesin bir fark yoktu. Felsefe bütün bilimleri kapsıyordu ve bilimler, genellikle kendi sınırlı ve özel alanlarını; Yöntemlerini henüz ortaya koymamışlar ve felsefeden ayrılıp bağımsız duruma gelmemişlerdi. Bugün felsefeden bağımsız olarak tanıdığımız bu tek tek bilimler bilimsel bilginin gelişmesi içinde farklı devirlerde bir ana bilim olan felsefeden ayrılmışlardır. b) Felsefe- Din: İkisi arasında yöneliş benzerliği vardır; En temel olana yaklaşarak evreni, insanı ve hayatı anlamak ve açıklamak amacı güder, herhangi bir dini benimseyen kişi, doğrunun kendisine verilmiş olduğunu ve kendisinin doğruyu bildiğini sanan kimsedir. Dinde, bu acaba böyle midir? diye sorulmaz. Felsefe hazır cevapların hiçbirini kabul etmez dinleri, doğmaları, inançları, önyargıları, gelenekleri, sürekli olarak irdeler ve eleştirilir. Dinin, nereden, nasıl ve ne için ortaya çıktığını, etkili oluşunun nedenlerini felsefe araştırabilir. Ama din ve dinsel düşünüş, felsefeyi kapsayamaz ve açıklayamaz. Dinde ortaya konan doğrular vahiy yoluyla Tanrı elçileri aracılığı ile iletilmişken felsefede gerçeklere, ancak akıl ve akıl yürütme yoluyla ulaşılır. 9

Felsefe ve Din Farkı 1. Din kaynağı bakımından ilahi, felsefe insansaldır. 2. Din eleştiri kabul etmeyen, felsefe eleştirilerle gelişen bilgidir. 3. Dinsel bilgi kesin (doğmatik), felsefi bilgi varsayımlıdır. 4. Dinde doğrular vahiyle, felsefede akıl yürütmelerle anlaşılır. 5. Düşünme yolları ve işlevleri birbirinden farklıdır. 6. Felsefe bilim ve mantığa, din doğmalara dayanır. c) Felsefe- Sanat: Bir bilgi türü olarak sanat, insana ilişkin bazı bilgiler verir. Bunlar, insanın yaşantısı, imkanlarıyla ilgili bilgilerdir. Yaratıcı bir faaliyet olarak sanat, bir insan etkinliğidir. İnsanoğlu varolduğundan beri çeşitli sanatsal etkinliklerde bulunmuştur. Sanat ve sanat ürünleri çağdan çağa, toplumdan topluma çok değişik biçimde ortaya çıkmıştır. Her ikiside varlığı, hayatı ve insanı, yaratıcı bir zeka ile kavrar ve yorumlar. Dış gerçekliği kişisel bir duyuş gücüyle, yaratıcı bir yetenekle aşar ve dile getirir. Sanat Bir kerede olan bir yaratıştır. Güzel olanı bulmak, duymak ve ifade etmeye çalışır. Estetik haz ve beğeni duygusunu geliştirilir. Kazandırır. Felsefe Bilgisini, kavramlarla ve mantık, ilkeleri ile dile getirilir. Doğru olanı arar, dile getirilir. Disiplinli düşünme alışkanlığı Felsefe ve Metafizik: Metafizik, felsefenin belirli bir bölümüdür. Bu bölümde, varlık nedir? Bir dış dünya var mıdır? Tanrı var mıdır? Ruh ölümlü müdür, ölümsüz müdür? gibi sorulara cevap aranır. Ayrıca, bilginin nereden geldiği, neleri bilebileceğimiz de araştırılır. Ama metafizikteki asıl araştırma konuları, evren, tanrı ve ruhtur. Filozoflar tarih boyunca, metafizik sözcüğüne farklı anlamlar verdiler. Andronikos, Aristoteles in (I. Ö. 384. 322) yazılarını bir araya getirdiği zaman, fiziğe ilişkin bölümden sonraki yazılara, metafizik yani fizikten sonra gelen, ya da fizik ötesi adını verdi. Aristotelesin bu yapıtında incelediği konular daha sonra, metafiziğin konuları olarak kabul edildi. Tanrı, kaç çeşit neden olduğu, varolmanın koşulları v.b. Metafizik konular deyince, duyularımızı ve algılarımızı aşan konular anlaşıldı. Alanlara ilişkin metafizikler: kategoride toplanır. Kant a göre üç 1. Rasyonel kozmoloji (evren bilim) : Evrenin varlığını kanıtlamaya çalışır. 2. Rasyonel teoloji (Tanrı bilim) : Tanrının varlığını kanıtlamaya çalışır. 3. Rasyonel Psikoloji : Ruhun ölmezliğini kanıtlamaya çalışır. İnsan aklı bu alanlara ilişkin kesin bilgi veremez. Problem metafiziği : Sonuna kadar çözülemeyen, çözülme imkanı olmayan problem demektir. Kapsamı Bakımından Bilgiler 1. Düzensiz bilgi (Birleştirilmemiş bilgidir). 2. Bilimsel bilgi (Kısmen birleştirilmiş bilgidir). 3. Felsefi bilgi ( Tam birleştirilmiş bilgidir). Felsefenin Gereği: Felsefe bütün çağlarda, hem elde edilmiş bilgiler, hem de kendisi konusunda, daha eleştirel, açık ve bilinçli bir kavrayışa ulaşmaya yönelen bir çabadır. Felsefe sistemlerini yaratarak ve sürekli bir eleştiriyle, kendi kendini daha fazla açıklığa ve bilince kavuşturan insan düşüncesidir. Bilgileri, yaratışları, umutları, özlemleri üzerinde sürekli olarak derinleşen insanoğlunun düşünsel çabasıdır. 19. yy. başlarından bu yana, felsefe ile bilimin kökten farklı olduğunun düşünülmesi, felsefeyi, evren ve insan konusunda, son sözü söylediğini ileri süren genel açıklamalar yapmaktan çok; Zihnin ve düşüncenin bilginin ve değerlerin araştırılmasına ve incelenmesine yöneltti. Böylece, bilgi kuramı, bilim felsefesi, değerler felsefesi ağır bastı. FELSEFENİN ALT DALLARI 10

Felsefe insanın toplumsal yaşamından doğan ve düşünme alanına giren her türlü sorunla ilgilenir: Felsefenin bu çok yönlülüğü birçok felsefe dallarını doğurmuştur. 1. BİLGİ FELSEFESİ (EPİSTEMOLOJİ) Bilgi, doğruluğu yada yanlışlığı söz konusu olabilen bir önermedir. Bilginin kendisini ve nasıl oluştuğunu konu edinir. Bilginin kaynağı, değeri ve sınırını irdeler. Bilgimizin doğruluğu ve geçerliliği nedir? Sorusuna yanıt arar. Bu sorunlar, bilimlerin sorun alanına girmez, çünkü bilimlerin amacı doğru bilgi üretmektir. Bilgi felsefesi, bilgi nedir sorusunu sorarak diğer felsefe disiplinlerinin yapmadığı bir şeyi yapar. Bilgi diğer felsefe dallarında ve bilimlerde bir sonuç olarak ortaya çıkar. Oysa bilgi felsefesi bilginin kendisini ele alır. Bilginin ne olduğunu, mutlak doğru olup olmadığını, bilginin deneyden mi yoksa deney öncesi mi olduğunu araştırır. 2. BİLİM FELSEFESİ Bilimin konusu, kendisi, metodu, bilimin ulaştığı sonuçlar ve bilimsel yasalar gibi sorunlarla ilgilenir. Neden - sonuç ilişkilerine göre ulaşılan bilgilerin doğruluğu ve yanlışlığını sorgular. İnsanların ve toplumların sahip olduğu ahlaksal ve sanatsal değerlerin ölçütünü bulmaya çalışır. İnsanlar nelere iyi-kötü, çirkin-güzel demektedir veya demelidir, gibi sorunları sistematik olarak araştırır. İnsanların sahip oldukları değerler ve değer ölçütlerini ortaya koymaya çalışır: İki temel alana ayrılır: a) Ahlak Felsefesi (Ethik): İnsan davranışlarının iyi ve kötü olarak değerlendirilmesinin ölçütünü ve oluşumunu araştırır. Eylemlerimizin bir amacı var mıdır? Bu erek iyi ve mutluluk mudur? O halde iyi nedir? Mutluluk nedir? Bu sorulara ve benzerlerine yanıt aramaya çalışır. b) Sanat Felsefesi (Estetik): Güzelliğin ve insanda güzellik duygusu oluşturan sanat eserlerinin ölçütünü konu edinir. Bir ürün hangi değerleri ve ölçütleri taşırsa sanat eseri olma özelliği kazanır. Ayrıca sanat eserlerini sistemli bir şekilde değerlendirecek ölçütler ne olmalıdır, araştırmalarını yapmaktadır. Doğada bulduğumuz estetik değer(güzellik) ile sanatta bulduğumuz estetik değer (güzellik) aynı mıdır? Estetik yargıların bir genel geçerliği var mıdır? Sanatın ereği nedir? Güzellik ile diğer değerler arasındaki ilişkiler nelerdir? sorularına yanıt aramaktadır. 5. TOPLUM FELSEFESİ 3. VARLIK FELSEFESİ (ONTOLOJİ) Varlığı, varlığın özünü, kaynağını, tüm niteliklerini araştıran felsefe dalıdır. Varlık felsefesi varlığı bir bütün olarak inceler ve varoluşun ilkelerini saptamaya çalışır. Varlık, tinsel ve fiziksel olarak varolan herşeydir. Her türlü belirlenimden bağımsız olarak tanımlanan felsefi kavramdır. Varlık felsefesi, metafiziği kapsar. Metafizik, duyusal olarak algıladığımız, görünüşlerin üstünde bulunan özleri kendi başına var olan varlığı, gerçek varlığı araştırır. Konusu, duyularla kavranamayan, mekan - zaman dışı olan değişmeyen ve daima kendi kendisiyle aynı kalan özler ya da ideal varlıklardır. Topumun kültür, hukuk, tarihsel yönünü ve toplumsal yaşamı sorgular. İdeal toplumsal düzenin nasıl olması gerektiği konusunda ilke ve yasaları bulmaya çalışır. 6. TARİH FELSEFESİ Tarihsel konuların niteliği üzerinde sistematik çalışmalar yapar, tarihsel bilginin özelliklerini irdeler. Tarihsel bilgilerin doğruluğu ve yanlışlığı sorgulanır. 7. DOĞA FELSEFESİ Doğanın ana maddesi, özü, öğeleri konusuna yanıt arar. 4. DEĞER FELSEFESİ (AKSİYOLOJİ) Ayrıca felsefenin başlıca diğer alt dalları; 11 Siyaset Felsefesi

Hukuk Felsefesi Devlet Felsefesi Dil Felsefesi Din Felsefesi Eğitim Felsefesi 12