Asit-Baz Dengesi ve Bozuklukları



Benzer belgeler
Olgular. Kan Gazı Değerlendirilmesi Sunum planı. AKG Endikasyonları

ASİD BAZ DENGESİ. Prof Dr Salim Çalışkan

Arter Kan Gazı Değerlendirmesi. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Magnezyum (Mg ++ ) Hipermagnezemi MAGNEZYUM, KLOR VE FOSFOR METABOLİZMA BOZUKLUKLARI

GİRİŞ ASİT BAZ BOZUKLUKLARI. ph ve [H + ] İlişkisi ASİT DENGESİ PLAZMA ASİDİTESİNİN ÖLÇÜLMESİ

Kan Gazı. Dr.Kenan Ahmet TÜRKDOĞAN Isparta Devlet Hastanesi. II. Isparta Acil Günleri Solunum Acilleri, 19 Ocak 2013 Isparta

İLERİ KARDİYAK YAŞAM DESTEĞİ KURSU ASİT-BAZ DENGESİ VE KAN GAZI ANALİZİ

Asit Baz Dengesi Hedefler

İÇ HASTALIKLARINDA YOĞUN BAKIM Prof. Dr. Sabriye DEMİRCİ

Yrd. Doç. Dr. Murat Sarıtemur Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD 2014

Plazma H konsantrasyonu Endojen üretim Atılım hızı Vücudun tamponlama kapasitesi. Tamponlama sistemi Hemoglobin Fosfat Proteinler HCO3

Prof. Dr. Şahin ASLAN Atatürk Üniversitesi Acil Tıp AD

Yrd.Doç.Dr. Erdal Balcan 1

ASİT- BAZ DENGESİ VE DENGESİZLİKLERİ. Prof. Dr. Tülin BEDÜK 2016

Olgularla Asit-Baz Bozukluklarının Yönetimi

Sunum planı ASİT BAZ BOZUKLUKLARI. Plazma asidite ölçümü. Plazma asidite ölçümü. Dr. Taylan KILIÇ AÜTFH Acil Tıp AD

Başlıca organizma sıvılarının ve salgılarının ortalama ph değerleri.

SIVI ELEKTROLİT TEMEL BİLGİLER: ASİT BAZ

ph = 6,1 + log [CO 2 ]

Dr Gökay Güngör Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi EAH Solunumsal Yoğun Bakım Ünitesi

Asit-Baz Dengesi. Yrd.Doç.Dr.Filiz Bakar

Alkalozlar. Prof. Dr. Tevfik Ecder. İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

47 yaşında erkek hasta YBÜ e KOAH+ Tip 2 solunum yetmezliği nedeni ile yatırılıyor.

ASİT-BAZ DENGESİ VE KAN GAZI ANALİZİ

Arter Kan Gazı Analizi

Yrd. Doç. Dr. M. Akif DOKUZOĞLU Hatay MKÜ Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. 19. Acil Tıp Kış Sempozyumu - Malatya

HEMODİYALİZ HASTALARINDA BİYOKİMYASAL ÖLÇÜMLER:PATOLOJİK DEĞERLER İÇİN NE YAPILMALI? BİKARBONAT

[embeddoc url= /10/VÜCUT-SIVILARI.docx download= all viewer= microsoft ]

ARTER KAN GAZI ANALİZİNİN ORGANİZMAYA AİT YANSITTIKLARI; Klinikte AKG ne işe yarar?

KAN GAZLARININ YORUMLANMASI

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

ÇOCUKLARDA KAN GAZLARI. Doç. Dr. Tanıl Kendirli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Yoğun Bakım BD.

Öğr. Gör. Ahmet Emre AZAKLI İKBÜ Sağlık Hizmetleri M.Y.O.

TUBULOPATİLER. Dr Salim Çalışkan

ARTERİYEL KAN GAZI. Doç. Dr. Umut Yücel Çavuş. Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Eğitim Görevlisi

SODYUM (Na + ) SODYUM METABOLİZMASI BOZUKLUKLARI HİPONATREMİ HİPONATREMİ. Plazma Na + : meq/l,

Arter Kan Gazı. Asit-baz tanımı. Tampon sistemleri. Respiratuar asidoz. Metabolik asidoz. Respiratuar alkaloz. Metabolik alkaloz

ARTERYEL KAN GAZI YORUMLANMASI. Doç. Dr. İsa KILIÇASLAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

GÜÇSÜZLÜK VE ELEKTROLİT BOZUKLUKLARI. Dr.Ramazan KÖYLÜ Acil Tıp Uzmanı Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi

OLGULARLA METABOLİK ASİDOZ. Dr.Ezgi Yenigün Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi

DEHİDRE KÖPEKLERDE BİKARBONATLI SODYUM KLORÜR SOLÜSYONUNUN HEMATOLOJİK VE BİYOKİMYASAL PARAMETRELERE ETKİSİ

Fizyoloji. Vücut Sıvı Bölmeleri ve Özellikleri. Dr. Deniz Balcı.

Normalde kan potasyum seviyesi 3,6-5,0 mmol/l arasındadır.

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği

Çocuklarda sıvı ve elektrolit tedavisi. Prof. Dr. Aydın Ece Dicle Üniv. Tıp Fak. Çocuk Sağ ve Hast AD

BEÜ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ HEMŞİRELİK HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM HEMŞİRELİĞİ ASİT-BAZ DENGESİ / DENGESİZLİKLERİ

Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi. Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı

Arter Kan Gazları: Örnek Olgular. Prof. Dr. Turan Acıcan AÜTF Göğüs Hastalıkları ABD

İntradiyalitik Sıvı Elektrolit Bozuklukları

Sıvı-Elektrolit ve Asit Baz Denge Farmakolojisi

Gebelikte yeni gelişen Proteinüri ve Böbrek fonksiyon bozukluğu

Parasetamol ve Salisilat Zehirlenmeleri. Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad

SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ

Magnezyum, Klor, Fosfor Metabolizması ve bozuklukları

Arş.Gör.Dr. Ahmet UZUNDURUKAN

ASİT-BAZ DENGESİ BOZUKLUKLARI. Yrd.Doç.Dr. Filiz BAKAR ATEŞ

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

SIVI GEREKSİNİMİ ÇOCUKLARDA SIVI ELEKTROLİT TEDAVİSİ. Dr. Dilek DURMAZ AÜTF Acil Tıp ABD 25/05/2010. Vücut Sıvılarının Dağılımı

Asit ve baz dengesi. Dr. Emre Tutal Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD

Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde İzlenen Olgularda Akut Böbrek Hasarı ve prifle Kriterlerinin Tanı ve Prognozdaki Önemi. Dr.

MEKANİK VENTİLASYON - 2

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

Normalde kan potasyum seviyesi 3,6-5,0 mmol/l arasındadır.

MİNERALLER. Yrd. Doç. Dr. Funda GÜLCÜ BULMUŞ Fırat Üniversitesi SHMYO

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

SİSTİNOZİS KAYIT SİSTEMİ VERİ ALANLARI (*) ile belirtilen alanların doldurulması zorunludur. Hasta Demografik Bilgileri

SIVI ELEKTROLİT DENGESİZLİKLERİ. Çocuklarda sıvı elektrolit dengesizliklerini anlamak ve gerekli tedaviyi uygulayabilmek için

BULGULAR BİLGİLENDİRME

ASİT T BAZ DENGESİ YAKLAŞIM. Prof. Dr. F. Fevzi ERSOY İç Hastalıklar. kları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Sunu planı. Solunum yetmezliği NON-İNVAZİV MEKANİK VENTİLASYON NIMV

Üriner Sistem Taş Hastalığında Metabolik Değerlendirmede Kullandığım Algoritmler

ASİT-BAZ DENGESİ BOZUKLUKLARI Prof.Dr.Zekeriyya Alanoğlu. A.Ü.Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı

RENAL PREOPERATİF DEĞERLENDİRME. Dr. Mürvet YILMAZ SBÜ. Bakırköy Dr. Sadi Konuk SUAM

Sıvı - Elektrolit. Tintinalli 2011 Haldun Akoglu

GEBELİK ve BÖBREK HASTALIKLARI

Hayatı Tehdit Eden Elektrolit Bozuklukları. Dr. Mutlu Kartal AÜTF Acil Tıp AD

Salisilat ile Zehirlenmeler. Dr. Kasım Öztürk

Asit- baz denge bozuklukları ASİT- BAZ DENGESİ. Steward metodu (1983) Siggaard- Andersen Base excess (BE)

/ Asit-Baz Dengesi /

Kalsiyum Metabolizması. Dr M. Emin kavasoğlu Akdeniz Üniversitesi Acil Tıp Anabilimdalı PARATHORMON (PTH)

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

Arter Kan Gazı Değerlendirilmesi ve Asit Baz Dengesi Kürşat UZUN

ADIM ADIM YGS LYS Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3

Arter Kan Gazı Analizi. Doç. Dr. Banu Eriş Gülbay AÜTF Göğüs Hastalıkları AD

DİÜRETİKLER ve BÖBREK. Dr Savaş Öztürk Haseki EAH Nefroloji Kliniği

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

DEHİDRASYON: Vaka Temelli İnteraktif Tartışma

UYGUNSUZ ADH SENDROMU

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

Hipoglisemi-Hiperglisemi. Dr.SEMA YILDIZ TÜDOV Özel Diabet Hastanesi İstanbul

Arteriyel Kan Gazı Değerlendirilmesi

Sıvı-Elektrolit ve Asit-Baz Dengesi

PaCO 2 = 31 mmhg FiO 2 =.70 (Venturi)

KAN GAZI VE ELEKTROLİTLER

Yrd. Doç. Dr. Ali DUMAN Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A. D.

ASİT-BAZ HOMEOSTAZI VE BOZUKLUKLARI

DEKSAMETAZON SÜPRESYON TESTİ

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

Transkript:

Asit-Baz Dengesi ve Bozuklukları Prof. Dr. Aydın ECE Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi

ph ın sıkı düzenlenmesi normal ph da optimal çalışan enzim ve metabolik olaylar için önemlidir. Asit-baz dengesindeki kronik hafif düzensizlik normal büyüme ve gelişmeyi bozar ph daki akut ağır değişiklikler öldürücü olabilir 06.11.2013 Ece 2

Asit-baz dengesinin kontrolü böbrekler, akciğerler, hücre içi ve hücre dışı tamponlarla sağlanır Normal ph: 7.35-7.45 ph=7.40 da H + konsantrasyonu= 40 nmol/l ph< 6.8 ve ph>7.8 yaşamla bağdaşmaz 06.11.2013 Ece 3

TANIMLAR H + :Hidrojen iyonu veya proton ph:serbest H + konsantrasyonu negatif logaritmik değeri Asit: Bir hidrojen iyonu vericisidir Baz: Hidrojen iyonu alıcısıdır. Tampon: Solüsyonun serbest H + konsantrasyonu değişimlerini azaltan maddeler 06.11.2013 Ece 4

TANIMLAR Asidemi: ph<7.35 Alkalemi: ph>7.45 Asidoz: H+ konsantrasyonu artışı (asit birikimi) Alkaloz: H+ konsantrasyonu azalması (bazik sıvı birikimi) 06.11.2013 Ece 5

HA H + + A - Zayıf asit zorlukla ayrışan ve ortama az H + bırakan maddedir (Karbonik asit gibi) Kuvvetli asit kuvvetle ayrışan, ortama fazla H + veren maddedir (HCl gibi) Baz ortamdan H + alır Tampon madde vücuda asit ve baz verildiği zaman oluşacak ph değişimini azaltır 06.11.2013 Ece 6

ph ve H+ negatif ilişkilidir ph=-log(h + )=-log (3.98x10-8 ) =-(0.6-8.0)=7.4 Normal ph:7.4 te H + :40 neq/l 06.11.2013 Ece 7

Henderson-Hasselbach ph= 6.1 + log [HCO 3 ] / [CO 2 ] Kasirer ve Bleich [H + ] : 24+ pco 2 / [HCO 3- ] ph, pco 2 ve HCO 3 birbirine bağımlı olarak asit-baz dengesine etki eder 06.11.2013 Ece 8

H+, Na un milyonda biri (40 nmol/l vs. 140 mmol/l) Ancak H + ları çok reaktif ve proteinlerle birleşerek onların fonksiyonlarını bozar Bu nedenle hidrojen iyon konsantrasyonu görece düşük olsa bile normal ph ı sağlamak önemlidir. 06.11.2013 Ece 9

ASİT-BAZ DENGESİ BOZUKLUKLARI ASİDEMİ: H + konsantrasyonunu artışı. ALKALEMİ:H + konsantrasyonu azalışı -emi eki kan ph değişikliklerini yansıtır 06.11.2013 Ece 10

ASİDOZ, ALKALOZ: Asit ve alkali birikimine sebep olan anormal klinik süreçlerdir. -ozis eki klinik durumlar içindir. Burada ph değişmeyebilir. 06.11.2013 Ece 11

Asidemi genellikle asidozla birlikte olmakla birlikte; asidozlu bir hastada, düşük, normal ya da yüksek ph değerleri bulunabilir. Örnek: hastada hafif metabolik asidozla birlikte ağır respiratuvar alkaloz varsa net sonuç alkalemidir (ph>7.45) 06.11.2013 Ece 12

NORMAL DEĞERLER & TANIMLAMALAR NORMAL DEĞERLER VENÖZ ARTERİYEL Na 135-145 meq/l ph 7.35-7.45 Cl 98-107 PCO2 35-45 mmhg TCO2 23-30 HCO3 20-28 meq/l TCO2 = HCO3 + 0.03PCO2 ANYON GAP 12 + 4 ASIDOZ: ASIDEMI: ph < 7.35 H + KONSANTRASYONUNU ARTIRAN BOZUKLUK ALKALOZ: H+ KONSANTRASYONUNU AZALTAN BOZUKLUK ALKALEMI: ph > 7.45 06.11.2013 Ece 13

Basit asit- baz bozukluğu Solunumsal veya metabolik parametrelerden birinde primer değişiklik ve diğer parametrede uygun kompansatuar cevap (+). 06.11.2013 Ece 14

BASİT ASİT-BAZ BOZUKLUKLARI Kompansasyon ph ı normale doğru yöneltir tamamen normalleştirmez PRİMER DEĞİŞİKLİK KOMPAN SASYON METABOLİK ASİDOZ HCO3 PCO2 METABOLİK ALKALOZ HCO3 PCO2 AKUT RESP ALKALOZ PCO2 HCO3 KRONİK RESP ALKALOZ PCO2 HCO3 AKUT RESP ASİDOZ PCO2 HCO3 KRONİK RESP ASİDOZ PCO2 HCO3 06.11.2013 Ece 15

Hız Solunumsal cevaplar daha hızlıdır, 30 dk.da başlar ve 12-24 saatte tamamlanır Renal mekanizmalar daha yavaştır (3-4 gün sürer). Renal asit atılımı baz atılımından daha yavaştır. Kan ph<6.80 veya ph>7.80 üzerinde ise düzelme mümkün olmaz. 06.11.2013 Ece 16

06.11.2013 Ece 17

Mikst asit-baz bozukluğu Birden fazla primer asit-baz bozukluğu var Yeterli kompansasyon oluşamamıştır Bronkopulmoner displazili bebekte respiratuvar asidoz+ furosemid kullanımına bağlı metabolik alkaloz var Pnömoni ve sepsisi bulunan çocukta laktik asidoza bağlı metabolik asidoz ve solunum yetmezliğine bağlı RA birlikte çok ağır asidemiye neden olur 06.11.2013 Ece 18

Basit asit-baz bozukluğunda kompansasyon Metabolik asidoz Metabolik alkaloz Respiratuvar asidoz Respiratuvar alkaloz PCO 2 =1.5 x HCO 3 + 8 (± 2) PCO 2,10 meq/l HCO 3 başına 7 mm Hg artar PCO 2 de 10 mm Hg artış başına akut ta 1, kronik te 3.5 meq/l HCO 3 artar PCO 2 deki 10 mm Hg düşüş başına akut ta 2, kronikte 4 meq/l HCO 3 düşer 06.11.2013 Ece 19

En iyi tamponlar zayıf asit ve bazlardır Fizyolojik tamponlar: Bikarbonat tampon sistemi Açık sistemdir. Artan CO 2 akciğerden atılır Diğer tampon sistemleri kapalı sistemlerdir 06.11.2013 Ece 20

Tampon sistemleri Çok düşük konsantrasyonda H+ vücuda verilse bile tampon sistemleri çalışmıyorsa ph da dramatik değişimler olur. Tamponlar ortama ilave olan H + larını bağlayarak ph daki düşmeyi azaltır Benzer şekilde ortama baz eklenirse tampon madde H + salarak ph yükselmesini önler 06.11.2013 Ece 21

Tampon Sistemleri HA+ NaHCO 3 => NaA+H 2 CO 3 H + + HCO 3 - H 2 CO 3 CO 2 +H 2 O HHb+HCO 3 - Hb+H 2 CO 3 CO 2 +H 2 O 06.11.2013 Ece 22

Bikarbonat dışı tampon sistemleri Proteinler: Albumin, Hb (Histidin) Fosfat: PO 3-4, HPO 2-4, H 2 PO 4-, H 3 PO 4 (ESS fosfatı düşük, idrar fosfatı yüksek) Kemik: Sodyum bikarbonat, kalsiyum karbonat... Asidi tampone eder 06.11.2013 Ece 23

Hayatı tehdit eden bütün hastalıklar asit-baz denge bozukluğu yapar. Asid-Baz denge bozukluğunun bulunması hastalığının ağırlaştığını gösterebilir. Asit-baz denge bozukluğu tanısı: Problem çözme sürecidir 06.11.2013 Ece 24

Böbrekler HCO 3 ı, akciğerler pco 2 yi düzenler. Beyin sapı solunum merkezi kemoreseptörleri pco 2 değişimi sonucu gelişen ph farklılaşmasına duyarlıdır. 06.11.2013 Ece 25

Asit-Baz Dengesi Mekanizmaları Tampon Sistemleri Kompansatuar mekanizma (daha yavaş işler, daha etkili) Düzeltici mekanizma (Primer hastalığın iyileşmesi ile olur) Metabolik bozuklukta akciğerler, solunumsal bozuklukta böbrekler kompansasyon yapar Tampon sistemleri, akciğer ve böbrek koordineli çalışır 06.11.2013 Ece 26

06.11.2013 Ece 27

ph: Hidrojen konsantrasyonu ile ayarlanır. pco 2 : Akciğer havalanması ile ayarlanır. HCO 3 :Önce hücre dışı tampon ile daha sonra böbrek ile ayarlanır Akciğerler H + nu atamaz ve yeni HCO 3 oluşturamaz 06.11.2013 Ece 28

Çocuklar normalde 24 saatte 2-3 meq/kg H + üretir H+ kaynakları: 1) Protein metabolizması 2) Karbonhidrat ve yağların inkomplet metabolizması (laktik asit, ketoasitler) 3) Gaita ile bikarbonat kaybı (İshal) 06.11.2013 Ece 29

AKCİĞER Mekanizmaları pco 2 yükselirse ph düşer. Akciğerler pco 2 yi düşürür, ph sabit kalır. Ancak H + in akciğerden kaybı olmaz. Bikarbonat akciğerde yeniden oluşmaz. 06.11.2013 Ece 30

RENAL Mekanizmalar 1) Bikarbonatın idrarla kaybını önler. 2) Günlük metabolizma ile üretilen asidi tubulus hücreleri ekskrete eder. Bu mekanizmalar enerji gerektiren aktif transport işlevleridir. 06.11.2013 Ece 31

06.11.2013 Ece 32

06.11.2013 Ece 33

06.11.2013 Ece 34

06.11.2013 Ece 35

06.11.2013 Ece 36

Kan Gazı Değerlendirmesi 1.Soru: Asidemi mi? (ph<7.35) Alkalemi mi? (ph>7.45) 2. Soru: Asidemi veya alkaleminin sebebi nedir? 3.Soru: Baskın bozukluk metabolik mi? solunumsal mı? 4. Soru: Mikst bir bozukluk var mı? 06.11.2013 Ece 37

5.Soru: Metabolik asidoz varsa anyon açıklığı nasıl? 6.Soru: Metabolik asidoz varsa solunum sistemi kompansasyon yapabiliyor mu? Beklenen pco 2 nedir? 06.11.2013 Ece 38

06.11.2013 Ece 39

Anyon Açıklığı (Anyon gap) Serum Na + - (Cl - + HCO 3- ) = 12 4 meq/l (8-16 meq/l) 06.11.2013 Ece 40

Elektriksel nötralite: ANYON GAP IN KAYNAĞI Na + K + Ca + Mg = Cl + HCO 3 + Prot + Organik anyon + PO 4 + SO 4 ANYON GAP= Na - Cl - HCO 3 = (Protein + Organik anyonlar + PO 4 + SO 4 ) - (K + Ca + Mg) = ÖLÇÜLMEYEN ANYONLAR - ÖLÇÜLMEYEN KATYONLAR 06.11.2013 Ece 41

06.11.2013 Ece 42

06.11.2013 Ece 43

Asit-Baz bozukluğu tanısı nasıl konur? Anyon açıklığı yüksek ise muhtemelen metabolik asidoz Asidemi var mı? pco 2 ise resp. asidoz, HCO 3 ise metab. asidoz Alkalemi var mı? pco 2 ise resp alkaloz, HCO 3 ise Metab alkaloz 06.11.2013 Ece 44

Basit bozukluk için kompansasyon yeterli mi? pco 2 veya HCO 3 beklenenden fazla ise ilave alkaloz var demektir pco 2 veya HCO 3 beklenenden fazla ise ilave asidoz var demektir. 06.11.2013 Ece 45

Na +, Cl -, HCO 3-, ph, pco 2 normal sınırlarda olsa bile yine de mikst asit-baz bozukluğu bulunabilir. Öykü, fizik muayene tanıya yardımcı olabilir 06.11.2013 Ece 46

Asit-baz dengesi bozukluğu bulunan çocuklarda öykü (anamnez) tanı ve değerlendirme için çok önemlidir Özellikle respiratuvar bozuklukların akut mu, kronik mi olduğu ve beraberinde diare gibi metabolik asidoz nedeni bulunup bulunmadığı öykü ile anlaşılır 06.11.2013 Ece 47

06.11.2013 Ece 48

METABOLİK ASİDOZ NORMAL Metabolik Asidoz Kompansasyon HCO 3 24 15 15 pco 2 40 40 25 ph 7.4 7.2 7.3 06.11.2013 Ece 49

Metabolik Asidoz Sıklıkla hastaneye yatan çocuklarda görülür En sık nedeni diare dir Serum bikarbonatı düşüktür Respiratuvar alkalozda da bikarbonat kompansasyon nedeniyle düşer 06.11.2013 Ece 50

Metabolik Asidoz ARTMIŞ KAN H + konsantrasyonu ph düşer, PCO 2 artar=> Solunum merkezini uyarır=> PCO 2 düşer=> Karbonik asit düşer=> HCO 3 azalır. Asidoz=> Böbrekten amonyum yapımı artar, idrara fazla H + atılır=> hastalık giderilirse=> PCO 2 normale döner. 06.11.2013 Ece 51

Metabolik asidoz nedenleri Dışarıdan (eksojen) fazla asit alımı Artmış endojen yapımı (metabolik hastalık) Yetersiz H + atılımı Aşırı HCO 3 kaybı (idrar veya gaita ile) Hücre dışı sıvıdaki hızlı genişleme (bikarbonatsız sıvılarla) 06.11.2013 Ece 52

Metabolik Asidoz Nedenleri Normal Anyon GAP lı: Diare (ishaller), Renal tübüler asidozlar (I, II, IV) Amonyum klorür alımı 06.11.2013 Ece 53

Metabolik Asidoz Nedenleri Artmış Anyon GAP lı Laktik asidoz (Doku hipoksisi, KC yetmezliği, malignite, barsakta bakteri aşırı çoğalımı, metabolik hastalıklar, bazı ilaçlar) Ketoasidoz (Diabetik, açlık, alkolik) Böbrek yetmezliği Zehirlenmeler (Etilen glikol, metanol, salisilat) Metabolik hastalıklar (endojen asit yapımı) 06.11.2013 Ece 54

RENAL TUBULAR ASİDOZLAR Distal RTA (TİP I) İdrarı maksimal asidifiye edememe İdrar ph > 5.5 Proksimal RTA (TİP II) Renal HCO 3 geri emilim kapasitesi Filtre olan bikarbonatın %15 i atılır İdrar PH ı < 5.5 TİP IV RTA (Hiporeninemik hipoaldosteronizm, 21 hidroksilaz eksikliği) Hiperkalemi Düşük NH4 + üretimi İdrar ph < 5.5 06.11.2013 Ece 55

ASİDOZDA KLİNİK BULGU Hiperventilasyon => Kussmaul Solunumu Asidoz => Hipotansiyon, pulmoner ödem, doku hipoksisi Yetersiz kalp kontraktilitesi, aritmi riski yüksek (ph<7.20 de) YD da pulmoner hipertansiyon 06.11.2013 Ece 56

Akut asideminin metabolik etkileri: İnsülin direnci, protein yıkımı, azalmış ATP sentezi Kronik metabolik asidoz: Büyüme geriliği Asidozda serum K u artar Ağır asidemi beyin metabolizmasını bozarak letarji ve koma oluşturur 06.11.2013 Ece 57

Metabolik asidozda temel laboratuar testleri BUN, Cr, serum glukoz, idrar analizi, serum elektrolitleri Diğer Klinik Bulguları: Poliüri (DM) Konvülziyon (Metabolik Hast, menenjit, sepsis) Hepatomegali (Sepsis, kalp hast, hepatik yetmezlik, metabolik hast) 06.11.2013 Ece 58

Örnek 1: ph:7.19 pco 2 :33 HCO 3 :12 İdrar ph:6.5 Na:143 K:2.7 Cl:120 1-Asidoz 2-HCO 3 ve ph düşük 3- Beklenen pco 2 : (12x1.5)+8 =26 4- Beklenen pco 2 < ölçülen pco 2 : Hafif solunumsal asidoz(+) 5-Anyon açıklığı= 143-(120+12)= 11 meq Tanı: RTA 06.11.2013 Ece 59

Örnek 2: Na:131mEq/L K:4.7mEq/L Cl:95mEq ph:7.2 pco 2 :12.3 mmhg HCO 3 :8.3 1- Asidemi 2- Metabolik asidoz 3- Beklenen pco 2 :20.4 4-Solunumsal alkaloz 5-Anyon açıklığı:131-(95+8.3): 27.7 Tanı: Kan şekeri:450 mg/dl Diyabetik Ketoasidoz 06.11.2013 Ece 60

TEDAVİ: Mümkünse altta yatan hastalığın tedavisi (DKA da insulin, laktik asidozda perfüzyonun düzeltilmesi) Diğer hastalıklarda altta yatan bozukluk düzeltilemez olduğu için NaHCO 3 endikedir RTA ve KBY li çocuklarda uzun süreli baz tedavisi ABY de böbrek fonksiyon görünceye kadar baz verilir 06.11.2013 Ece 61

Salisilat entoksikasyonunda NaHCO 3 Etilen glikol ve metanol entoksikasyonunda kısa süreli NaHCO 3 Pirüvat karboksilaz eksikliği, propionik asidemide NaHCO 3 Diabetik ketoasidoz ve laktik asidozda NaHCO 3 riskli Asidemiden alkalemiye hızlı geçiş hipokalemi ve hipofosfatemiye yol açar 06.11.2013 Ece 62

Sodyum bikarbonat (geçici bir önlem) Gereken meq NaHCO 3 =(istenen-ölçülen HCO 3 ) x 0.6 x VA 0.5 ml NaHCO 3 serum bikarbonatını 1 meq/l yükseltir (Teorik olarak) Komplikasyon: CO 2 yapımını artırır, Hipertansiyon, Akciğer ödemi, Tetani 06.11.2013 Ece 63

Kronik asidozda oral baz tedavisi NaHCO 3 1 meq/kg İV (Acil durumlarda) Hemodiyaliz (Böbrek yetmezliğinde özellikle hiperpotasemi varsa ve metanol ve etilen glikol entoksikasyonunda) Periton diyalizi (Laktik asidozlularda etkisiz) 06.11.2013 Ece 64

Adrenal yetmezlikte glukokortikoid ve mineralokortikoid verilmesi Diabetik hastada insülin Laktik asidozda doku hipoksisini düzeltme Metanol ve etilen glikol entoksikasyonunda İV etil alkol (eskiden) veya FOMEPİZOL (Yan etkileri az) Metabolik hastalıkların özel tedavileri (B vitamin kompleksi, kofaktörler vb.) 06.11.2013 Ece 65

Metabolik Alkaloz Normal Metabolik Alkaloz Kompansasyon HCO 3 24 35 35 pco 2 40 40 45 ph 7.40 7.60 7.55 06.11.2013 Ece 66

Metabolik Alkaloz Çocuklarda en sık kusma ve diüretik kullanımı sonucu Serum bikarbonatı artmıştır Basit Metabolik Asidoz da ph artmış, alkalemi vardır Solunum azaltılarak kompansasyon yapılır Ancak PCO 2 55-60 mm Hg yi aşmaz Beraberinde respiratuvar asidoz veya alkaloz da bulunabilir 06.11.2013 Ece 67

Etyoloji ve Patofizyoloji Vücuda baz verilmesi Böbreğin baz atma kapasitesinin bozulması Volüm kaybı (Na ve K kaybı sonucu, ancak Cl kaybı daha fazladır)- Cl a cevaplı Cl dirençli: İdrarda Cl fazla 06.11.2013 Ece 68

Metabolik Alkaloz NEDENLERİ Klor cevaplı (İdrar Kloru<15 meq/l): A. GİS ten kayıp: Kusma, NG aspirasyon, Antiasit aşırı kullanımı B. Renal kayıp: Diüretikler, aşırı mineralokortikoidler, Hiperkapni sonrası, yetersiz klor alımı, hiperkalsemi C. H + hücre içine geçişi: Hipokalemi D. Kistik fibroz E. Hiperkapni sonrası 06.11.2013 Ece 69

Klor dirençli metabolik alkaloz (İdrar kloru>20 meq/l) Yüksek kan basıncı ile: Adrenal adenom veya hiperplazi Renovasküler hastalık Renin sekrete eden tümörler Cushing sendromu Liddle sendromu Konjenital adrenal hiperplazi: 17-beta-hidroksilaz eksikliği, 11-beta-hidroksilaz eks., 11-beta-hidroksisteroid dehdrogenaz eksikliği Meyan kökü suyu içme 06.11.2013 Ece 70

Klor dirençli metabolik alkaloz (İdrar kloru>20 meq/l) Normal kan basıncı ile: Gitelman sendromu Bartter sendromu Otozomal dominant hipoparatiroidizm EAST (Epilepsi, ataksi, sensörinöral sağırlık, tübülopati) sendromu Baz verilmesi 06.11.2013 Ece 71

Metabolik alkaloz klinik bulguları Sıvı kaybı: Susuzluk-letarji (hipopotasemi sonucu aşırı diürez) Alkalemi Hipokalemi İyonize kalsiyum düşüklüğü Tetani Aritmiler Digoksin toksisite riskinde artış Kardiyak output azalır TEDAVİ- Altta yatan nedene yönelik 06.11.2013 Ece 72

TEDAVİ: Hafif (HCO 3 < 32) ise tedavi gereksiz Nedene yöneliktir. NG yi çek, proton pompa inhibitörü kullan, diüretiği kes, K + ekle (veya K + koruyucu diüretik), asetazolamid -İdrar Cl<10 meq İ.V NaCl veya KCl -H 2 reseptör blokerleri (Kusma ve NG aspirasyon) 06.11.2013 Ece 73

Adrenal adenomun çıkarılması, renovasküler hipertansiyonun düzeltilmesi Bartter sendromunda oral potasyum ve indometazin Gitelman da oral potasyum ve magnezyum 06.11.2013 Ece 74

Solunumsal Asidoz NORMAL Solunumsal Asidoz Kompansasyon HCO3 24 24 38 pco2 40 90 90 ph 7.40 7.04 7.32 06.11.2013 Ece 75

Solunumsal Asidoz Normal CO 2 üretimi varken yetersiz pulmoner atılım olursa asidoz gelişir Klinik: Takipneik (MSS depresyonu yoksa), anksiyete, deliryum, somnolans (CO 2 narkozu), kalp yetmezliği, aritmi Tedavi: Altta yatan hastalığın tedavisi, ventilatör desteği, O 2 verilmesi 06.11.2013 Ece 76

SOLUNUMSAL ASİDOZ AKUT OLARAK: Beyin sapı hasarı, Guillaine- Barre sendromu, Sedatif aşırı dozu,yabancı cisim, Ağır bronkospazm, laringeal ödem, masif pulmoner emboli, pnömotoraks, ağır pnömoni, yenidoğanda RDS, yetersiz ventilasyon KRONİK: Pickwich sendromu, poliomyelit, KOAH, Kifoskolyoz, Kronik sedatif alımı 06.11.2013 Ece 77

Hafif metabolik asidoz da birlikte bulunur. Akut respiratuar asidoz çoğu zaman hipoksi ile birliktedir. Hiperkapni( pco2) serebral kan akımını artırır =>KİBAS 06.11.2013 Ece 78

Klinik Takipneik (ağır MSS lezyonları hariç) Akut daha semptomatik MSS belirtileri: Anksiyete, baş ağrısı, konfüzyon, miyokloniler, psikoz, koma, konvülziyon Kardiyak aritmi riski yüksek Hiperkapni serebral damarlarda dilatasyon, pulmoner dolaşımda vazokonstriksiyon yapar 06.11.2013 Ece 79

Tanı Öykü, fizik muayene MSS görüntüleme (CT, MR) Lomber ponksiyon Toksikolojik araştırma Naloksona cevap Stridor (ÜSY da tıkanıklık) Akciğer grafi 06.11.2013 Ece 80

Tedavi Altta yatan nedenin düzeltilmesi Nalokson Antibiyotik O 2 Mekanik ventilasyon Kronik hastada O 2 ve ventilasyon için dikkatli olunmalı 06.11.2013 Ece 81

SOLUNUMSAL ALKALOZ NORMAL Solunum Alkalozu Kompansasyon HCO 3 24 24 20 pco 2 40 20 20 ph 7.40 7.55 7.50 06.11.2013 Ece 82

Solunumsal Alkaloz-NEDENLERİ A.)SSS BOZUKLUKLARI (Solunum merkezi uyarılması) -Anksiyete, Konversiyon, SSS travması SSS Enfeksiyonu, Serebrovasküler olay, SSS tümörleri B.) SOLUNUM SİSTEMİ BOZUKLUĞU -Pulmoner emboli, Akciğer fibrozisi, Pnömoni, aşırı ventilasyon, Ağır olmayan pulmoner ödem 06.11.2013 Ece 83

Solunumsal Alkaloz-NEDENLERİ C.)METABOLİK VE DİĞER NEDENLER -Ağrı, Ateş, Nikotin, Aminofilin Katekolaminler, Tiroid hormonları, Hipotansiyon, Gr (-) Sepsis, KC koması, Yüksek rakım, Anemi, Sıcak çarpması 06.11.2013 Ece 84

Solunumsal Alkaloz-KLİNİK KONFÜZYON, PARESTEZİ (İyonize kalsiyum azalırsa), BAŞ DÖNMESİ, KAS KRAMPLARI, SENKOP, NÖROMÜSKÜLER İRRİTABİLİTE TEDAVİ: Altta yatan hastalığın tedavisi Ventilatör ayarlarının düzeltilmesi, anksiyetenin giderilmesi 06.11.2013 Ece 85

KARIŞIK BOZUKLUKLAR Kompansatuar cevap beklenen marjın dışına düşmüştür. Respiratuar distres sendromu => Metabolik + Solunumsal asidoz => ph aşırı düşer 06.11.2013 Ece 86

KARIŞIK BOZUKLUKLAR Konjestif Kalp Yetmezliği+Kronik solunumsal asidoz+diüretik kullanımı => Asidoz + Metabolik alkaloz (plazma HCO 3 ve ph beklenenden daha yüksektir) 06.11.2013 Ece 87

KARIŞIK BOZUKLUKLAR Hepatik yetmezlikli hasta => Metabolik asidoz+ Solunumsal alkaloz (plazma HCO 3 ve pco 2 basit bozuklukta beklenenden daha düşüktür Ancak ph hafif farklıdır) 06.11.2013 Ece 88

BOS ph ı Kan PCO 2 sindeki artış ve azalış BOS a aynen yansır. Bunun tersine olarak kan HCO 3 deki artış ve azalış BOS a sadece yavaş bir şekilde ve küçük oranda yansır. Sonuç olarak BOS taki H + iyon konsantrasyonu ekstraselüler ph değişikliğiyle paralel anında ve hızlı değişmez. 06.11.2013 Ece 89

Asidozda BOS ph ı Metabolik asidoz bikarbonat verilerek hızlı düzeltilirse, ekstraselüler sıvıda HCO 3 ve PCO 2 artar. BOS da ise sadece PCO 2 artar. Ekstraselüler sıvı ph ı normale döner, ancak BOS ph ı daha da düşer. Nörolojik semptomlar ve solunum anormallikleri devam eder. 06.11.2013 Ece 90

06.11.2013 Ece 91