Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 7 Sayı: 33 Volume: 7 Issue: 33 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 FARKLI SPOR BRANINDAK ÜNVERSTE ÖRENCLERNN SOSYAL BECER DÜZEYLERNN BELRLENMES THE DETERMINATION OF SOCIAL SKILL LEVELS OF UNIVERSTY STUDENTS IN DIFFERENT SPORTS BRANCHES Ercüment ERDOAN * Hasan SÖZEN ** Burkay CEVAHRCOLU *** Öz Bu çalımanın amacı; farklı branlardaki sporcuların sosyal beceri düzeylerinin belirlenmesidir. Çalımaya amatör spor kulüplerinde spor yapan Futbol,Voleybol, Güre, Taekwondo, Basketbol olmak üzere toplam 273 üniversite örencisi katılmıtır. Sonuç olarak aratırmaya katılan örenciler sosyal beceri envanterinin tümünden 278,36, DA alt ölçeinden 45,65, DDalt ölçeinden 46,63, DKalt ölçeinden 45,11, SAalt ölçeinden 46,01, SDalt ölçeinden 45,44 ve SK alt ölçeinden 49,41 ortalama puan almılardır. elde edilen sonuçlara göre Futbol, Voleybol, Güre, Taekwondo ve Basketbol branındaki sporcuların sosyal beceri düzeyleri bakımından benzer özelliklere sahip oldukları belirlenmitir. Duyusal anlatımcılık alt ölçeinden aldıkları puanların post hoc test sonuçlarına göre Voleybol ile Basketbol, Taekwondo ile Basketbol ve Taekwondo ile Güre branındaki sporcular arasında ise farklılık bulunmutur. Anahtar Kelimeler: Sosyal Beceri Düzeyi, Farklı Spor Branları. Abstract The purpose of this study was to determine socials kill levels of athletes whose sport branches were different. The 273 university student joining to this study and playing at amateur sport clubs consisted of soccer players, volleyball players, wrestlers, taekwondo athletes and basketball players (n = 273). The mean total point of social skill inventory (278,36 ± 21,99 ), DA sub-scale (45,65 ±5,18), DD sub-scale (46,63 ± 7,87 ), DK sub-scale (45,11 ± 5,45 ), SA sub-scale (46,01 ± 7,49), SD sub-scale (45,44 ± 6,99 ) and SK sub-scale (49,41 ± 6,14) for all athletes were determined. According to consequences of study, it was determined that soccer, volleyball and basketball players, wrestlers and taekwondo athletes were similar interms of social skill levels. Interms of post-hoc test results of meanpoints of sensory verbalism sub-scale, significiant differences between volleyball and basketball players, basketball players and takwondo athletes, wrestlers and taekwondo athletes were determined. Keywords: Socials Kill Level, Different Sport Branches. Yrd.Doç.Dr. Ordu Üniversitesi Beden Eitimi ve Spor Yüksekokulu **Yrd.Doç.Dr. Ordu Üniversitesi Beden Eitimi ve Spor Yüksekokulu *** Okutman. Ordu Üniversitesi Beden Eitimi ve Spor Yüksekokulu - 828 -
GR Hızla ilerleyen teknolojik gelimeler, toplumsal yaamı da hızla deitirmektedir. Bu deiim süreci içerisinde, kiilerarası sosyal ilikiler de deiim göstermektedir. Bu deiiminsanın ailesi, arkadaları veya çevresi ile olan ilikisine de yansıyarak kiiyietkilemektedir. nsan sosyal bir varlık olduu için çevresiyle sürekli iletiim halindedir ve bu iletiimi sürekli devam ettirmek çabası içindedir. Bu çaba da ancak sosyal beceri kazanmakla gerçekleebilir. Combs ve Slaby (1977:161), sosyal becerileri bakalarıyla toplumsal olarak kabul edilebilir, kiisel olarak yararlı ve aynı zamanda öncelikle bakalarına yararlı olan sosyal balamda etkileim kurma yetenei eklinde tanımlamılardır. Sosyal beceriyi Yüksel (1997:161); bakalarından olumlu tepkiler getirecek ve olumsuz tepkilerin gelmesini önleyecek, bakalarıyla iletiimi mümkün kılan, sosyal açıdan kabul edilebilir, çevrede etki bırakan, hedefe yönelik, sosyal içerie göre deien, hem belirli gözlenebilir hem de gözlenemeyen biliselve duyusal öeleri içeren ve örenilebilir davranılar olarak tanımlamaktadır. Spor yapan bireylerinkendisini ifade edebilmesi, bunu karsısındaki kiinin anlamasını salaması, sosyal ilikiler kurabilmesi, karıdaki kiinin duygularını anlayıp empati yapabilmesi günlük yaamda oldukça önemlidir.giblin'e göre (1995) insanların, dier insanlarla baarılı ilikiler kurabilmeyi örenmesi durumunda, tüm i kollarında, kariyerde ve ura alanlarında iin % 85'i ve kiisel mutluluk yolunda da iin % 99'u halledilmi olacaktır. Üniversitelerde farklı branlarda spor yapan örenciler için sosyal becerilere sahip olma ihtiyacı oldukça fazladır. Çünkü, farklı branlarda spor yapan üniversite örencilerinde sporun doal yapısından kaynaklanan sosyallemenin gerei olarak hem okul ve takım arkadaları, hem de antrenör veya yöneticisi ile sürekli iletiim içerisinde bulunmasından dolayı sporla ilgilenen üniversite örencilerinde sosyal becerilere oldukça gereksinim duyulmaktadır. Bu da bireyin bir takım becerilere sahip olmasıyla mümkündür. Sosyal beceriler bireyin yaamında önemli bir role sahiptir. Çünkü bu beceriler, dier insanlarla iletiimde bulunmayı kolaylatırıcı önemli bir özelliktir (Yüksel, 2001). Sporcu olan ve seçtii branın eitimini alan örencilerin çeitli sosyal becerilere sahip olması ve bu sosyal beceriler sayesinde çevresindeki spor ile ilgilenen kiilerle güçlü ilikiler kurması gerekmektedir. Üniversitelerde farklı branlardaki sporla ilgilenen örencilerin sosyal beceri düzeylerinin belirlenmesi ve bu branlar arasındaki sosyal beceri farklılıklarının belirlenmesi de oldukça önemlidir.bu nedenle çalımada, farklı branlardaspor dallarıyla uraan üniversite örencilerinin sosyal beceri düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıtır. MATERYAL VE YÖNTEM Örneklem: Aratırmaya amatör spor kulüplerinde spor yapan 57 Futbol, 59 Voleybol, 46 Güre, 71 Taekwondo, 49 Basketbol olmak üzere toplam 273 üniversite örencisi katılmıtır. Veri Toplama Araçları: Sosyal Beceri Envanteri (SBE): Aratırmada kullanılan araç temel sosyal becerileri ölçmek amacıylariggio (1986:649) tarafından gelitirilmi ve 1989 yılında gözden geçirilerek mevcut eklini almı olan test 90 madde ve 6 alt ölçekten oluan kendini tanımlama türünden bir araçtır. Alt ölçekler; 1- Duyusal anlatımcılık, 2- Duyusal duyarlık, 3- Duyusal kontrol, 4- Sosyal anlatımcılık, 5- Sosyal duyarlık ve 6- Sosyal kontrol olarak adlandırılmaktadır. Her bir alt ölçek 15 maddeden olumaktadır. Envanterdeki maddeler 5 li likert tipi bir cevaplama anahtarına sahiptir.. Anahtarda en yüksek puan 5 en düük puan ise 1' dir. Bir kii envanterin - 829 -
bütününden toplam puan olarak en düük 90, en yüksek 450 puan alabilir. Envanter, Yüksel (1998:37) tarafından Türkçeyeçevrilmi ve geçerlik güvenirlik çalıması yapılmıtır. Riggio tarafından yapılan çalımalardasbe nin güvenirlik katsayısı r=.94 olarak bulunmutur. Alt ölçeklerden elde edilen güvenirlik katsayıları ise r=.81 ile r =.96 arasında deimektedir. Yüksel (1998:37) yapmı olduu güvenirlik çalımasında r=.92 bulmutur. Envanter, aratırmacılar tarafından uygulanmıtır. Sporculara cevaplamaları için yeterli süre verilmitir. Kiisel bilgi formu: Aratırmacı tarafından çalımaya katılan sporcuların kiisel bilgilerini belirlemek amacıyla oluturulmutur. Bu form ile sporcuların ya, cinsiyet, spor yaı, sporbranı, anne, baba eitim düzeyi, ekonomik gelir düzeyi gibi soruların cevaplanması istenmitir. Verilerin Analizi: Çalımada elde edilen veriler SPSS 14.0 programı kullanılarak analiz edilmitir. Sosyal beceri envanterinin tümünden ve alt ölçeklerinden alınan puanların hesaplanması envanterin kendi hesaplama yöntemiyle yapılmıtır.alınan puanların genel sosyal beceri düzeyini belirlemek amacıyla envanterin tümünden alınabilecek puan sayısı 450 olduu düünülerek 90-252 arası düük, 253-311 arası orta ve 312-450 arası yüksek olarak belirlenmitir.(yüksel,2004:24).tanımlayıcı istatistik yöntemlerinden frekans. Yüzde(%), standart sapma(ss), aritmetik ortalama(x) ve alınan puanların deikenlere göre anlamlı fark gösterip göstermediini belirlemek amacı için ise baımsız deikenler için t testi kullanılmıtır. Baımsız deikenler arasındaki iliki tek yönlü anova testi ile belirlenmi ve gruplar arasındaki farkı belirlemek içinpost hoc testlerden LSD testi uygulanmıtır. Karılatırmalarda anlamlılık düzeyi olarak 0.05 alınmıtır. BULGULAR Tablo 1.Sporcuların tanımlayıcı istatistikleri N X ± ss Ya 273 20,67 ± 2,48 Spor Yaı 273 9,39 ± 3,46 Tablo 2. Sporcuların brana göre daılımları f % Futbol 57 20,9 Voleybol 59 18,3 Güre 46 16,8 Taekwondo 71 26,0 Basketbol 49 17,9 Toplam 273 100 Tablo 3.Sporcuların toplam sosyal beceri puanlarının ait alt ölçekler istatistikleri x ± ss min. max. D.A 45,65 ± 5,18 24 66 D.D 46,63 ± 7,87 28 72 D.K 45,11 ± 5,45 29 63 S.A 46,01 ± 7,49 22 69 S.D 45,44 ± 6,99 29 70 S.K 49,41 ± 6,14 27 67 Toplam S.B.P. 278,36 ± 21,99 230 361 Sporcuların sosyal beceritoplam puanları ve alt ölçeklerinden aldıkları puan ortalamaları orta düzeyde bulunmutur. En yüksek puan ortalaması sosyalkuramcılıkta bulunurken(49,41 ± 6,14), en düük puan ortalaması ise duyusalkuramcılık alt ölçeinde bulunmutur(45,11 ± 5,45)(Tablo 3). - 830 -
Tablo 4.Farklı branlardaki sporcuların sosyal beceri puanlarına göre Anova testi sonuçları. 1,074 0,370 Futbol, Voleybol, Güre, Taekwondo ve Basketbol branlarındaki sporcuların sosyal beceri düzeylerinin Anova test sonuçlarına göre anlamlı bir sonuç bulunamamıtır(p<0,05) (Tablo4). Tablo 5.Sporcuların cinsiyete göre sosyal beceri düzeylerinin t. testi sonuçları. Deiken Cinsiyet N x ± s.s t P Bayan 92 280,47 ± 23,36 1,134 0,258 Erkek 181 277,28 ± 21,24 Sosyal beceri testi puan ortalamaları bayan sporcularda 280,47 ± 23,36 bulunurken erkek sporcularda 277,28 ± 21,24 bulunmutur. Kadın ve Erkek sporcuların sosyal beceri düzeylerinin t testi sonuçlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç bulunamamıtır (P<0,05) (Tablo 5). Tablo 6.Sporcuların ekonomik gelir düzeylerine göre sosyal beceri düzeylerinin Anova test sonuçları. Gruplar Arası 2 Grup çi 270 1,998 0,138 Sporcuların aylık gelir düzeylerine göre sosyal beceri düzeylerinin Anova test sonuçlarına göre bir anlamlılık bulunamamıtır. (P<0,05) (Tablo 6) Tablo 7.Sporcuların spor yaı ile sosyal beceri düzeylerinin t. testi sonuçları. Deiken Spor Yaı N x ± s.s. t P 10 122 277,84 ± 22,60 Sosyal Beceri Puanı 0,316 0,752 < 10 151 278,74 ± 21,54 Sporcuların spor yalarını 10 yıl ve 10. yıl üstü olarak aldıımızda spor yaı ile spor beceri düzeyleri arasındaki t. testi sonuçlarına göre anlamlı bir sonuç bulunamamıtır (P<0,05) (Tablo 7). Tablo 8.Sporcuların baba eitim düzeyi ile sosyal beceri puanlarının Anova test sonuçları. 1,166 0,326-831 -
Sporcuların baba eitim düzeyi ile sosyal beceri puanlarının Anova testi sonuçlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç bulunamamıtır (P<0,05) (Tablo 8). Tablo 9.Sporcuların anne eitim düzeyi ile sosyal beceri puanlarının Anova test sonuçları. (P) Gruplar Arası 3 Grup çi 269 0,848 0,469 Sporcuların anne eitim düzeyi ile sosyal beceri puanlarının Anova testi sonuçlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç bulunamamıtır (P<0,05) (Tablo 9). Tablo 10.Sporcuların SBE alt ölçeklerinden aldıkları puanlara göre Anova testi sonuçları. D. A. 2,595 0,037* D. D. 0,386 0,818 D. K. S. A 0,410 0,801 1,539 0,191 S. D S. K 0,715 0,583 0,434 0,784 * Futbol, Voleybol, Güre, Taekwondo ve Basketbol branındaki sporcuların sosyal beceri envanterinin alt ölçeklerinden aldıkları puanların Anova testi sonuçlarına göre duyusal anlatımcılık alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı sonuç bulunmutur (P<0,05) (Tablo 10). Tablo 11.Duyusal Anlatımcılık alt ölçei pos hoc test sonuçları. Deiken 1.Özellik 2.Özellik Ortalama Farkı (I-II) Anlamlılık Voleybol -,62772 0,528 Futbol Güre 1,34706 0,186 Teakwondo -,66518 0,467 Basketbol 1,78983 0,074 Futbol -,62772 0,528 Voleybol Güre 1,97478 0,061 Teakwondo -,03746 0,968 Basketbol 2,41755 0,020* Duyusal Anlatımcılık Güre Futbol -1,34706 0,186 Voleybol -1,97478 0,061 Teakwondo -2,01225 0,039* Basketbol 0,44277 0,674-832 -
* Taekwondo Basketbol Futbol 0,66518 0,467 Voleybol 0,03746 0,968 Güre 2,01225 0,039 Basketbol 2,45502 0,010* Futbol -1,78983 0,074 Voleybol -2,41755 0,020 Güre -,44277 0,674 Teakwondo -2,45502 0,010 Farklı branlardaki sporcuların duyusal anlatımcılık alt ölçeinden aldıkları puanların post hoc test sonuçlarına göre voleybol ile basketbol, taekwondoile basketbol vetaekwondoilegüre branındaki sporcular arasında anlamlı bir fark bulunmutur(). Buna göre Voleybol branındaki sporcular basketbol oynayan sporculara, Taekwondo branındaki sporcular ise Basketbol ve Güre branındaki sporculara göre duyusal duyarlılık becerisi daha yüksektir (Tablo 11). TARTIMA Aratırma kapsamına alınan amatör spor kulüplerinde spor yapan futbol, voleybol, güre, taekwondo ve basketbol sporcularının tamamının Sosyal Beceri Envanteri toplam puanından almı oldukları 278,36 puan ortalaması, envanterin toplam puanından alınabilecek (Min. 90 Maks. 450) deerler göz önüne alındıında, sporcuların orta seviyede bir sosyal beceri düzeyine sahip oldukları söylenebilir. Sosyal Beceri Envanterinin altboyutlarından alınabilecek puan göz önüne alındıında ise almı oldukları puan ortalamaları 45,11 ile 49,41 arasında deitii için tüm alt boyutlarda orta seviyede bir sosyal beceriye sahip oldukları görülmütür. Avar ve Kuter (2007:197); Çetin ve Kuru (2009:1), Beden Eitimi ve Spor Yüksekokulu örencileri üzerine ve Avar (2004) ün Beden Eitimi öretmenlerine dolayısıyla amatör sporcular veya spor geçmii bulunan bireyler üzerine yapmı oldukları aratırmalarda bu bireylerin sosyal beceri düzeyleri belirlemek için Sosyal Beceri Envanterinden almı oldukları toplam puan ortalamasının ve envanterin alt boyutlarından almı oldukları puan ortalamalarının orta seviyede oldukları belirtilmekte ve bu sonuçların çalımamızdan elde edilen bulgularla ile benzerlik gösterdii görülmektedir. Takım sporu yapan bireylerin sosyal becerilerinin bireysel bran sporları yapanlara göre daha yüksek olması düüncesi beklenen bir sonuç olmasına ramen. Çalımamızda Futbol, Voleybol, Güre, Taekwondo ve Basketbol branlarındaki sporcuların sosyal beceri düzeyleri arasında anlamlı bir sonuç bulunamamıtır. Yapılan bazı çalımalara göre de bireysel yada takım sporları yapan bireylerin sosyal beceri düzeylerinde herhangi bir fark olmadıı tespit edilmitir (Çetin ve Kuru, 2009:1). Takım sporu yapan bireylerin bireysel spor yapan bireylere göre daha yüksek sosyal beceri düzeylerine sahip olduunu gösteren çalımalarda mevcuttur (Onursal ve ark., 2006; Öztürk ve ahin, 2007:468; Bloom ve ark., 2007:911;Yıldırım ve Özcan, 2011:111). Bu farklılıın takım sporcularında birlikteliin ve takım içi dayanıma duygularının daha yüksek seviyede olmasından kaynaklandıı düünülmektedir. Bu çalımalar bizim çalımamız ile farklılık göstermektedir. Sosyal beceri testi puan ortalamalarına bakıldıında kadın ve erkek sporcuların sosyal beceri düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıtır. Literatürde bizim çalımamızı destekler çalımalarla beraber erkeklerin sosyal beceri envanterinin tümünden alınan puanlara göre kadınlardan göre daha yüksek sosyal beceri puanına sahip olduu çalımalar(avar ve Kuter, 2007) yada kadınların erkeklere göre daha yüksek sosyal beceri düzeylerine sahip olduunu belirten çalımalar(arslanolu ve ark., 2013) mevcuttur. Çalımamızdan elde edilen bir dier sonuçlara göre sporcuların aylık gelir düzeylerine göre veya anne ve baba eitim düzeyi ile sosyal beceri düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıtır. - 833 -
Sporcuların spor yalarını 10 yıl ve 10 yıl üstü olarak aldıımızda spor yaı ile spor beceri düzeyleri arasında anlamlı bir sonuç bulunamamıtır. Yapılan aratırmalar incelendiinde farklı sonuçların bulunduu görülmektedir. Ortak kanı ise; spor ile sosyal beceri arasında olumlu bir ilikinin olduudur.takım yada bireysel spor yapma yılının bireylerin sosyal beceri düzeylerinin farklılık yaratıp yaratmadıı konusunda kesin ifadeler kullanmak zordur (Yıldırım ve Özcan, 2011:111). Farklı branlardaki sporcuların duyusal anlatımcılık alt ölçeinden aldıkları puanların sonuçlarına göre voleybol ile basketbol, taekwondo ile basketbol ve taekwondo ile güre branındaki sporcular arasında anlamlı bir fark bulunmutur. Buna göre Voleybol branındaki sporcular basketbol oynayan sporculara, Taekwondo branı yapan sporcular ise Basketbol ve Güre branı ile ilgilenen sporculara göre duyusal duyarlılık becerilerinin daha yüksek olduu tespit edilmitir. Sonuç olarak, sporun kiinin sosyal beceri düzeylerini arttırdıı, spor yapan ve yapmayan bireyler üzerinde yapılan çalımalarda görülmektedir (Yıldırım ve Özcan, 2011:111; Arslanolu ve ark., 2013). Fakat yapılan sporun türünün, bireysel yada takım sporu olmasının, spor yapan bireyin gelir durumunun yada sporcunun aile eitim durumunun sporcunun sosyal beceri düzeyleri üzerine etkilerinin ne derecede olduu hala tartıılmaktadır. Önerimiz, bundan sonra yapılacak çalımaların daha geni kitlelere ulaılması, farklı bölgelerden ve farklı spor branı ile ilgilenen bireylerin daha fazla sayıda çalımalara dahil edilmesi ile birliktesporun ve hangi tür sporun sosyal beceri düzeylerine etkilerinin aratırılması bakımından önemlidir. KAYNAKÇA ARSLANOLU, Cansel.,YAMAN, Metin., ÖZMUTLU, lker., ACAR, Gökhan. (2013). Thecomparision of socialskill of highschoolstudentsdoingsportsand not doingsports (Sample of Kars). IIB International RefereedAcademicSocialSciencesJournal, WinterJanuary-February-March, 4(9): 115. AVAR, Züleyha. (2004). Beden Eitimi öretmenlerinin sosyal beceri düzeyleri. Yayınlanmamı Yüksek Lisans Tezi. Uluda Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bursa. AVAR, Züleyha.,KUTER ÖZTÜRK, Füsun (2007). Beden Eitimi ve Spor Bölümü örencilerinin sosyal beceri düzeylerinin belirlenmesi (Uluda Üniversitesi Örnei). Eitimde Kuram ve Uygulama,Bursa,3 (2): 197-206. BLOOM,L. Elena.,KARAGANNAKS, Anastasia., TOSTE, Jessica.R., HEATH, Nancy.L., KONSTANTNOPOULOS, Effie. (2007). Severity of academicachievementandsocialskillsdeficits. CanadianJournal of Education, 30(3): 911 930. COMBS, MelindaL.,SLABY,Diana A.,(1977) SocialSkills Training withchildren Advances in Clinical Child Psychology. New York: Plenum 1, 161-201. ÇETN, Ç.Mehmet, KURU, Emin. (2009). Beden Eitimi ve Spor Yüksekokulu örencilerinin sosyal beceri düzeylerinin belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Beden Eitimi ve Spor Bilim Dergisi, 11 (1): 1-8. GBLN, Robert L, MARRANE MTCHELL HANSON. (1995). IntroductiontoCounselingandGuidanca. Fourt Edition. Merrill an Imprint of PrenticeHallEnglewoodCliffs, New Jersey Columbus, Ohio. ONURSAL, A.Meliha.,MORALI, Süleyman, BAARAN, brahim. (2006). Spor yapan ve yapmayan 9-14 ya çocuklarda özyeterlik ve sosyal beceri düzeylerinin karılatırılması. Uluslararası Spor Bilimleri Kongresi. 3-5 Kasım 2006. Mula Üniversitesi, Mula. ÖZTÜRK, Füsun, AHN KOPARAN, enay. (2007). Spor yapan ve yapmayan 9-13 ya grubu bireylerin spor yetkinlik beklentisi puanlarının karılatırılması. lköretim online 6(3): 468 479. RGGO, E.Ronald.(1986) Theassessment of basissocialskills. Journal ofpessonalityandsocialpsychology.51, 649-660. YILDIRIM,Süleyman, ÖZCANGülsen. (2011). Lisanslı olarak takım sporu ve bireysel spor yapan ile spor yapmayan ortaöretim örencilerinin sosyal beceri düzeylerinin karılatırılması. Abant zzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,Bolu, 2(23): 111-135. YÜKSEL, Galip. (1997) Sosyal Beceri Eitiminin Üniversite Örencilerinin Sosyal Beceri Düzeyine Etkisi Yayınlanmamı Doktora Tezi. Ankara: G.Ü. Eitim Bilimleri Enstitüsü. YÜKSEL, Galip. (1998). Sosyal beceri envanterinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenirlilik çalıması'' Türk psikolojik danıma ve rehberlik dergisi, Ankara. cilt: 3, sayı: 9, ss : 37-46 YÜKSEL, Galip. (2001). Ögretmenlerin sahip olmaları gereken davranıs olarak sosyal beceri. Milli Egitim Dergisi, sayı:150. - 834 -