DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU
Raporun İlgili Olduğu Hesap Dönemi 01.01.2015-31.12.2015 Ticaret Unvanı Dyo Boya Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş. Ticaret Sicil ve Numarası İzmir Ticaret Sicil Memurluğu 41998/K-1336 Kayıtlı Sermaye Tavanı 300.000.000 TL Çıkarılmış Sermayesi 100.000.000 TL İletişim Bilgileri Merkez Şehit Fethi Bey Caddesi No: 120 Alsancak - İzmir Tel: (232) 495 00 00 Faks: (232) 484 17 89 Fabrika - İzmir 10003 Sokak No: 2 A.O.S.B. Çiğli - İzmir Tel: (232) 328 08 80 Faks: (232) 376 80 55 Fabrika - Kocaeli D.O.S.B. 2. Kısım Fırat Caddesi No: 11 Dilovası - Kocaeli Tel: (262) 754 75 60 Faks: (262) 754 75 71 Fabrika - Turgutlu 1.Organize Sanayi Bölgesi 1071 Cad. No:9 Turgutlu - Manisa Tel: (236) 312 23 33-34 Faks: (236) 312 23 37 İnternet Sitesi - Sosyal Medya www.dyo.com.tr https://www.facebook.com/dyo.boya https://www.instagram.com/dyoboya/ https://twitter.com/dyo_boya
01 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU İÇİNDEKİLER 2 Yaşar Topluluğu 4 Yönetim Kurulu Başkanı nın Mesajı 6 Yönetim Kurulu 7 Üst Yönetim ve Komiteler 8 Şirket Profili 11 Rekabet Avantajlarımız 12 Ürünlerimiz 14 Yeniliklerimiz 16 Ar-Ge Çalışmalarımız 17 Kalite Anlayışımız 18 Verimlilik Çalışmalarımız 19 Yatırımlarımız 20 2015 ve Biz 22 Tüketicilerimiz, Müşterilerimiz ve Biz 24 Tedarikçilerimiz ve Biz 25 Çalışanlarımız ve Biz 26 Çevre ve Sürdürülebilirlik 27 Kurumsal Sosyal Sorumluluk 28 Ödüller ve Sertifikalar 29 Dyo Boya nın Tarihinden Satır Başları 31 Yönetim 33 Risk Yönetimi, İç Kontrol Sistemi ve İç Denetim Faaliyetleri 34 Hukuki Açıklamalar 35 Kurumsal Yönetim İlkeleri Uyum Raporu
02 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Türkiye nin lider gruplarından... Yaşar Topluluğu; 20 şirketi, 24 fabrikası ve tesisi, 2 vakfı ve yaklaşık 7500 çalışanı ile hizmet sunuyor. 1927 yılında, denizcilik malzemeleri ve boya satışı yapmak üzere Durmuş Yaşar tarafından İzmir de kurulan Durmuş Yaşar Müessesesi, bugün Türkiye nin lider şirket gruplarından olan Yaşar Topluluğu nun temelini oluşturuyor. FARKLI SEKTÖRLERDE EN ÇOK BILINEN MARKALAR Gıda ve içecek, boya, tarımsal üretim, kâğıt, turizm, dış ticaret, enerji iş kollarında faaliyet gösteren ve Türkiye ye önemli markalar kazandıran Yaşar Topluluğu nun ana iş kollarını gıda ve içecek ile boya oluşturuyor. Topluluğun lider markaları Pınar ve Dyo, Türkiye de tüketici tarafından en çok bilinen markalar sıralamasında ilk sıralarda yer alıyor. Ayrıca Yaşar Holding A.Ş. iştiraklerinden Pınar Süt, Pınar Et, Pınar Su, Dyo Boya, Viking Kağıt ve Altın Yunus Çeşme nin hisseleri Borsa İstanbul da işlem görüyor. BIRÇOK ILKE IMZA ATAN BIR TOPLULUK Yaşar Topluluğu, teknolojiyi sürekli takip ediyor ve yenilikçi yaklaşımı ile ilkleri gerçekleştirmeye devam ediyor. Yaşar Topluluğu Türkiye de İlk boya fabrikası ve markası, İlk 1.100 yataklı turizm tesisi, Uluslararası standartta ilk özel sektör süt fabrikası, İlk özel sektör kompoze gübre fabrikası, İlk özel sektör kâğıt fabrikası, İlk geri dönüşümsüz ambalajda doğal kaynak suyu, İlk özel sektör entegre et tesisi, İlk kültür balıkçılığı tesisi ve ilk kültür balığı üretimi gibi daha birçok ilkin yaratıcısıdır. ÇEVREYE VE TOPLUMA DEĞER VEREN BIR YAKLAŞIM Yaşar Topluluğu, her türlü ekonomik ve ticari faaliyetinin çevre üzerindeki etkisini en aza indirme temel prensibini daima göz önünde bulundurarak çalışıyor ve tüm kanun ve yönetmeliklere uygun hareket ediyor. Topluluk ayrıca; eğitime, spora, kültür ve sanata destek sağlayan birçok kurumsal sosyal sorumluluk projesini hayata geçiriyor. 12 Kasım 2007 de BM Küresel İlkeler Sözleşmesi ağına katılan Yaşar Topluluğu, bu kapsamda 2009 ve 2010 yılları için İlerleme Bildirimi Raporu, 2011, 2012, 2013 ve 2014yılları için ise Sürdürülebilirlik Raporu yayınladı. Topluluğun Küresel İlkeler Sözleşmesi kapsamında yayınladığı ilerleme bildirimleri ve sürdürülebilirlik raporlarına www.yasar.com.tr adresindeki kurumsal web sitesinden ulaşılabilir. 2012 yılında Kadın Güçlendirme İlkeleri CEO Destek Beyannamesi ni imzalayan Topluluk, 2013 de İş te Eşitlik Bildirgesi ile doğru cinsiyet politikaları konusunda taahhütlerde bulundu. YAŞAR TOPLULUĞU NUN MISYONU Güvenilir markalarımızla tüketicilerimizin yaşamına değer katan kaliteli ürün ve hizmetler sunarız. GIDA VE İÇECEK GRUBU Pınar Süt Pınar Et Pınar Su Çamlı Yem Besicilik Yaşar Birleşik Pazarlama Pınar Foods GmbH HDF FZCO BOYA GRUBU Dyo Boya Fabrikaları Kemipex Joint- Stock Co. S.C. Dyo Balkan SRL Dyo Africa Paints and Varnishes TEMIZLIK KAĞITLARI GRUBU Viking Kağıt TICARET VE HIZMET GRUBU Altın Yunus Çeşme Bintur Yaşar Dış Ticaret Yaşar Bilgi İşlem ve Ticaret A.Ş YADEX International GmbH Desa Enerji Arev Gayrimenkul VAKIFLAR Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı Selçuk Yaşar Spor ve Eğitim Vakfı
03 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Daha iyi bir yaşam için... Dyo Boya, hayatın her alanına renkleriyle yenilik ve değer katıyor. Yenilikçi ürün ve teknolojilerin yanı sıra hizmet, sistem ve altyapı konularında sektörü ve müşterilerimizi ilklerle tanıştırıyoruz. Geniş ürün yelpazemiz ile boyanın kullanıldığı her yerde, farklı segmentlerdeki ihtiyaçlara özel çözümler sunuyoruz. Sürdürülebilir bir gelecek için çevreci yaklaşım ve sosyal sorumluluk ilkeleri doğrultusunda hareket ediyoruz.
04 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Yönetim Kurulu Başkanı nın Mesajı Dyo Boya, bir önceki yıla göre daha fazla satış gerçekleştirdiği 2015 te %2,2 büyüme yakaladı. Şirketimiz, inşaattan mobilyaya ve sanayiye, her segmentte güçlü konumunu pekiştirdi. Değerli hissedarlarımız, Dyo Boya olarak biz, ürünlerimizle direkt ya da dolaylı olarak ulaştığımız her evin yani her ailenin içindeyiz Bir evin duvarlarının, mobilyalarının, elektronik eşyalarının üzerindeki boyadayız. Dış mekanlardaki duvar, ahşap ve metal yüzeylerdeyiz. Hatta otomobillerin üzerindeki renkteyiz. 61 yıldır ürettiğimiz fark yaratan renklerle Hayat sana yenile diyor sloganıyla müşterilerimizin dünyasına yenilik ve yaşamlarına değer katıyoruz. Dünya genelinde zorlu ekonomik ve siyasi gelişmelere sahne olan 2015 yılında, düşük emtia fiyatları, merkez bankalarının para politikası kararlarının yarattığı beklentiler, gelişmekte olan ekonomilerin yapısal sorunları ve jeopolitik faktörler gibi çeşitli unsurlar nedeniyle finansal açıdan beklenenin altında performanslar sergilendi. Türkiye özelinde ise bu gelişmelere, artan jeopolitik riskler, iki genel seçim, ve mülteci konusunun eklenmesiyle, 2014 yılının son çeyreğine yapısal reform rüzgarıyla giren Türkiye ekonomisi, 2015 yılının son çeyreğine kadar bu rüzgarı arkasına alamadı. Ancak, 2015 in Kasım ayına kadar sirayet eden bu duruma rağmen ülke ekonomisi beklenenin üstünde bir performans göstermeyi başardı. Bu başarının en önemli göstergesi, ekonomik büyüme oldu. 2015 yılı üçüncü çeyrek büyüme rakamı %4 olurken, dördüncü çeyreğe ilişkin beklenti de %4,8 seviyesinde.
05 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Sektör, büyümesini sürdürdü İçerisinde bulunduğumuz boya sektörü açısından baktığımızda; son dönemlerde dünya boya sanayii önemli gelişmelere sahne oluyor. Sektörde globalleşme ve çok yönlü ortaklıklar ağırlık kazanıyor. Çevresel faktörlerin de sektöre etkisi daha çok hissedilmeye başladı. Küresel boya pazarı çalkantılı küresel ekonominin nispeten iyileşmesi, hızlı sanayileşme, otomotiv ve yapı sektörü gibi son tüketici sektörlerindeki talep artışı, formülasyonlar, teknolojiler ve ürün geliştirmedeki ilerleme gibi unsurlarla büyümesini sürdürdü. Türkiye boya sektörü, milli gelir büyümesine paralel bir seyir izliyor ki bu çok anlaşılır bir durum. Küçülme yaşanan dönemlerde insanlar, konut taleplerini azaltıyor; inşaat boyaları talebinde bir yavaşlama olabiliyor. Ancak biz Dyo olarak sadece konut, inşaat boyaları değil aynı zamanda endüstriyel boya da üretiyoruz. Bu da bizim sektörde avantajlı bir konumda yer almamızı sağlıyor. Türk Boya sektörü, yaklaşık 900 bin ton büyüklüğündedir. İhracat hariç pazar büyüklüğü 2 milyar dolar seviyesini aşmış olup kişi başına boya tüketimi 11/kg yıl seviyesine ulaşmıştır (BOSAD). Türkiye Avrupa nın en büyük 5. boya üreticisidir. Çok sayıda ekonomik oyuncunun yer aldığı sektörde 600 kadar da küçük ve orta ölçekli işletme üretim yapıyor. Sektörümüz gelişmiş üretim teknolojisi ve kalite standartları ile dünya genelinde güçlü bir konuma sahip. Büyüklüğü yaklaşık 130 milyar ABD doları olan dünya boya sektöründe Türkiye nin yaklaşık %2 payı bulunuyor. 2015 yılı, petrol fiyatlarında düşüşlerin yaşandığı, ekonomik ve siyasi konjonktürdeki ani değişikliklerin piyasada etkili olduğu bir yıl oldu. 2016 yılı için Dyo, belirsizliklerle ilgili hazırlıklarını yaparak yola çıkmıştır. Bu dönemde, dış operasyonlarımız kapsamında Mısır ı tekrar gündeme alan ve Kahire de bir üretim tesisi ile 2014 te faaliyete başlayan Şirketimiz, Dyo Africa da istikrarlı bir büyüme gerçekleştirdi. Satışlarımızı %2,2 artırdık Pazar payımızı büyütürken, satışlarımız 2015 yılında 2014 yılına kıyasla %2,2 oranında artışla 702 milyon TL seviyesine çıktı. Dönemsel ihaleler hariç doğrudan kendi iş kollarımızla ilgili satışlarda ise %7,3 seviyesinde bir büyüme yaşadık. Brüt kâr marjımız artış göstererek %32,7 seviyesinde gerçekleşti. Net kârımız 3,0 milyon TL oldu. Dyo Boya nın toplam aktifleri 2015 yıl sonunda bir önceki yıla kıyasla %3,0 oranında artışla 687,7 milyon TL ye yükseldi. Türkiye nin 500 büyük sanayi kuruluşu sıralamasında 12 basamak birden yükselen Şirketimiz, 145. sırada yer aldı. 18 milyon TL yi aşan yatırımlarımız kapsamında önceliği inovatif ürün geliştirmeye verdik. 2015, yatırımlar açısından da verimli bir yıl olarak geride kaldı. Kapasite artışı ve modernizasyonunun yanı sıra bilgi sistemlerine yönelik yatırımlara hız verdik. Toplamda 18,8 milyon TL lik bir yatırıma imza atan Şirketimiz, büyüme hedefi doğrultusunda rekabet gücünü artırmayı sürdürüyor. Tüm bunların yanı sıra maliyetlerin düşürülmesine yönelik çalışmaları da aralıksız olarak sürdürdük. Üretimde verimliliği artırmak adına yetkin insan kaynağı ile projeler geliştirdik ve 1000 den fazla çalışanımızla birlikte üretimde ve hizmette çıtayı yükselttik. Canlı yaşamını gözeterek çalışmalarımızı sürdürürken; çevreye duyarlı, su bazlı üretime yoğunlaştık. Hammadde tedarikinden nihai ürüne kadar tüm süreçlerde sürdürülebilirlik ilkelerini göz önünde bulunduruyor Daha iyi bir yaşam mottomuza sadık kalarak büyümemizi sürdürüyor ve sağlığı, kaliteli yaşamı hedefleyen ürünler üretmeye devam ediyoruz. DYO Boya olarak hassasiyetle üzerinde durduğumuz kurumsal sosyal sorumluluk çalışmalarımıza da ara vermeden devam ediyoruz. 2015 te de eğitimden kültür-sanata, spordan sivil toplum kuruluşlarına kadar farklı alanlarda yine birçok projeye destek vermenin mutluluğunu yaşadık. 2016 da otomasyonu ön planda tutarak müşterilerimize daha uygun fiyata, daha kaliteli ürünler sunma hedefindeyiz. Üretim ve pazarlama faaliyetlerimiz açısından baktığımızda, 2016 yılından ümitli olduğumuzu söyleyebilirim. 2016 da, yatırımlarımızda özellikle işçilik maliyetlerinin çok yoğun olduğu hatlarda otomasyonu ön planda tutacağız. Mümkün olduğu kadar çok otomasyon yapıp daha verimli olmaya çalışıyoruz ki müşterilerimize daha uygun fiyatta, daha güzel, daha kaliteli ürünler sunabilelim. Bunları yapabilmek için Ar-Ge çalışmalarımızı sürekli gözden geçiriyor, bilişim sistemlerimiz ile yetkin insan kaynağımızı geliştirmeye devam ediyoruz. Türkiye de büyüme hızında bir miktar yavaşlama olacağını ve ekonomide jeopolitik durum kaynaklı belirsizliklerin devam edeceğini ancak sektöre yönelik yatırımların ve faaliyetlerin devam edeceği bir 2016 yılı öngörüyoruz. 2015 te açıklanan son ekonomik programın satın alma gücüne ve ekonomiye olumlu etki edeceğini düşünüyoruz. 2016 da yine iç talep ağırlıklı büyümenin süreceğini tahmin ediyoruz. Sanayi, mobilya ve inşaat boyalarında Türkiye de pazar lideri olan Dyo, konumunu 2016 da güçlendirerek koruyacaktır. 2015 yılında aldığımız sonuçlardan dolayı tüm çalışanlarımıza ve tüm paydaşlarımıza, desteklerinden dolayı değerli hissedarlarımıza teşekkürü bir borç bilirim. Dağıtım ağındaki gücünü sürdürmeye, müşterilerine daha kaliteli hizmet sunmaya odaklanan Dyo Boya, lider olmanın getirdiği farklılıkla yeni ürünlerini 2015 te de piyasaya sunmaya devam etti. İç pazar ve dış pazar ihtiyaçlarını karşılamak ve yeni trendleri yakalamak adına tüm ürün gruplarına yeni çeşitler ekledik. Yenilikleri hayata geçirmek adına Dyo Ar- Ge Merkezi bünyesinde çalışmalarını sürdürülen Ar-Ge projelerinin dörtte birinden fazlası inovatif ürün geliştirmeye yönelik yürütüldü. Şirketimiz 3,6 milyon TL AR-GE yatırımı gerçekleştirdiği bu dönemde, piyasaya yön veren yenilikçi yaklaşımı ve öncü kimliği ile ürünlerinin kalitesini sürekli olarak artırmaya devam etti. Saygılarımla, Mustafa Selim Yaşar Yönetim Kurulu Başkanı
06 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Yönetim Kurulu Mustafa Selim Yaşar Başkan İdil Yiğitbaşı Başkan Vekili Mehmet Kahya Bağımsız Üye Ahmet Metin Onaner Bağımsız Üye Cengiz Erol Üye Yılmaz Gökoğlu Üye Ahmet Fahri Yiğitbaşı Üye
07 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Üst Yönetim ve Komiteler Yönetim Kurulu ve Görev Süreleri ADI SOYADI UNVAN GÖREV SÜRELERİ MUSTAFA SELİM YAŞAR BAŞKAN 30.03.2015-1 YIL İDİL YİĞİTBAŞI BAŞKAN VEKİLİ 30.03.2015-1 YIL MEHMET KAHYA BAĞIMSIZ ÜYE 30.03.2015-1 YIL AHMET METİN ONANER BAĞIMSIZ ÜYE 30.03.2015-1 YIL CENGİZ EROL ÜYE 30.03.2015-1 YIL YILMAZ GÖKOĞLU ÜYE 30.03.2015-1 YIL AHMET FAHRİ YİĞİTBAŞI ÜYE 30.03.2015-1 YIL Yetki Sınırları: Gerek Yönetim Kurulu Başkanı ve gerekse Yönetim Kurulu Üyeleri, Türk Ticaret Kanunu nun ilgili maddelerinde ve Esas Sözleşmemizin 11. ve 12. maddelerinde belirlenen yetkilere haizdirler. Üst Yönetim ADI SOYADI SERDAR ORAN MUZAFFER BEKAR GÖREVİ GENEL MÜDÜR MALI İŞLER VE FINANS DIREKTÖRÜ Denetimden Sorumlu Komite ADI SOYADI GÖREVİ Kurumsal Yönetim Komitesi ADI SOYADI GÖREVİ Riskin Erken Saptanması Komitesi ADI SOYADI GÖREVİ MEHMET KAHYA AHMET METİN ONANER BAŞKAN ÜYE MEHMET KAHYA BAŞKAN CENGİZ EROL ÜYE YILMAZ GÖKOĞLU ÜYE GÖKHAN KAVUR ÜYE AHMET METİN ONANER MEHMET KAHYA CENGİZ EROL BAŞKAN ÜYE ÜYE * Yönetim Kurulu ve Üst Yönetim özgeçmiş bilgileri sayfa 31-32 de yer almaktadır.
08 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Şirket Profili Türkiye boya sektörünün öncüsü ve ilk markası olan Dyo Boya, küçük bir imalathanede başladığı faaliyetlerine bugün, üretim büyüklüğü ve pazar payı açısından lider olarak devam ediyor. Türkiye boya pazarında tüm alt sektörlerde faaliyet gösteren tek şirket olan Dyo Boya, yenilikçi ürünleri ve 40 ülkeye ulaşan pazar ağıyla global ölçekli bir marka olma yolunda hızla ilerliyor. 2015 Yılı Finansal Performansımız (Milyon TL) 01.01.2014-31.12.2014 01.01.2015-31.12.2015 Net Satışlar 686,1 701,5 Brüt Kâr 214,0 229,1 Net Dönem Kârı 17,6 3,0 Brüt Kâr Marjı %31,2 %32,7 Net Dönem Kârı Marjı %2,6 %0,4 (Milyon TL) 31.12.2014 31.12.2015 Toplam Varlıklar 667,7 687,7 Toplam Özkaynaklar 117,6 111,7 Borç/Özkaynak Oranı 4,7 5,2 145. İSO EN BÜYÜK 500 LİSTESİNDE YER ALDIĞI SIRA 19 MİLYON TL 2015 TE YAPILAN YATIRIM TUTARI 60.000 SUNULAN RENK ÇEŞİDİ SAYISI
09 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU DYO BOYA NIN ORTAKLIK YAPISI (%) YAŞAR HOLDİNG A.Ş. 74,53 DİĞER 25,47 Pay Oranı Pay Tutarı Pay Sahibi (TL) YAŞAR HOLDİNG A.Ş. %74,53 74.531.266,69 DİĞER %25,47 25.468.733,31 TOPLAM %100 100.000.000,00 Şirket in payları Borsa İstanbul Ana Pazar da DYOBY koduyla işlem görüyor. Şirket sermayesi, A grubu nama ve hamiline, B grubu hamiline paylardan oluşmakta olup, genel kurul toplantılarında A grubu nama yazılı paylar sahiplerine 3 er oy bahşeder. B grubu hamiline yazılı paylar sahiplerine 1 er oy bahşeder. Küçük bir boya mağazası ile 1927 yılında temeli atılan Dyo Boya Fabrikaları, 1941 de kurulan boya imalathanesinde üretimin ilk adımlarını attı. Dyo Boya, 1953 te İzmir Bornova da temeli atılan boya fabrikası ile Türkiye de boya sektörünün öncüsü oldu. Hizmet vermeye başladığı ilk günden beri müşteri beklenti ve ihtiyaçlarını en üst seviyede karşılama hedefiyle yenilikçi ürünler sunan Dyo Boya, güçlü bir rekabetin yaşandığı sektörde öncülüğünü ve liderliğini korurken, ürünlerini 40 ülkeye pazarlayarak dünyaya da ulaşıyor. Kaliteyi ön planda tutan yaklaşımı ve yetkin insan kaynağından oluşan teknik servis desteği ile ürünün müşteriyle buluştuğu ilk andan tüketildiği son ana dek tüm süreçlerde tüketicinin yanında yer alan Dyo Boya nın önderi olduğu Yaşar Topluluğu Boya Grubu, tüketicilerine 4 şirketi ile Dyo, Dewilux ve Casati markaları altında 1.200 değişik ürün, 3.500 ambalaj ve 60.000 farklı renk sunarken, sektörde 1060 kişiye de istihdam sağlıyor. Yüksek Teknolojik Donanım Gebze Dilovası, İzmir Çiğli ve Manisa Turgutlu mevkilerinde bulunan üç üretim tesisinde faaliyet gösteren Dyo Boya, Türkiye boya sektörünün en büyük tesisi olan Çiğli Fabrikası nda mobilya boyaları ve vernikleri, sanayi boyaları, oto tamir boyaları, deniz boyaları, polyester ve alkid üretimi yaparken, inşaat boyaları üretimini Gebze Fabrikası nda, toz boya üretimini ise Turgutlu Fabrikası nda gerçekleştiriyor. Yurt dışında faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları Dyo Balkan (Romanya), Kemipex (Rusya) ve Dyo Africa (Mısır) ile global anlamda gücünü artıran Dyo Boya, dünyaya açılma vizyonuna uygun olarak dış pazarlarda da yatırımlar gerçekleştirmeye devam ediyor. Satış öncesi, kullanım sırası ve satış sonrasında sunduğu teknik desteğin yanı sıra, Dyo Boya renk ve dekorasyon konularındaki önerileriyle de müşteri memnuniyetini sürekli olarak artırmayı hedefliyor. Hayatın Her Alanına Uygun Üretim 61 yıldır Türk boya sektörüne ürün ve teknolojinin yanı sıra hizmet, sistem, altyapı gibi konularda yenilikler getiren Dyo Boya, pek çok ilki hayata geçiren bir marka oldu. Türkiye nin en büyük sanayi kuruluşları ve en değerli markaları arasında yer alan Dyo Boya, mekanların iç ve dış duvarlarından mobilyasına ve elektrikli eşyalarına, ev dışında yollardaki beyaz çizgilerden otomobillere ve hatta gemilere kadar hayatın her alanına yeni ve güzel renkler katmayı sürdürüyor.
10 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Türkiye de üç farklı tesiste gerçekleştirdiği üretimin yanı sıra Mısır ve Rusya da tesisleri bulunan Dyo Boya, 1200 ürün, 3500 ambalaj çeşidi ve on binlerce renk seçeneği sunuyor. Alt sektörlere yönelik yaptığı üretimle eksiksiz hizmet sunmayı hedefleyen Dyo Boya, bobin ve toz boya üretimiyle sektörün önemli bir ihtiyacını karşılıyor.
11 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Rekabet Avantajlarımız Dyo Boya, geniş ve kaliteli ürün gamını yaygın bayi teşkilatıyla tüketicisiyle buluşturuyor. Sağladığı çözümler ve müşteri memnuniyeti ile güçlü bir rekabetin yaşandığı sektörde fark yaratıyor. MARKA BİLİNİRLİĞİ Yenilikçi ürünler ile boya sektörüne yön veren yaklaşım Teknolojik ürün geliştirme yetkinliği Çevreye duyarlı ürünler sunma Yüksek müşteri memnuniyeti Güçlü marka mirası Kaliteli boya imajı GENİŞ ÜRÜN-HİZMET YELPAZESİ Müşteri talep ve ihtiyaçlarına etkin cevap verme Farklı kategorilerde zengin ürün gamı Satış öncesi renk ve dekorasyon konusunda rehberlik Satış sonrası teknik hizmet GÜÇLÜ DAĞITIM-BAYİ AĞI Tecrübeli lojistik ve dağıtım ağı Yaygın ve aidiyeti güçlü bayi teşkilatı Etkin ve hızlı çözüm ortaklığı Müşteriye özel çözüm üretebilme yetkinliği ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞINI GÖZETEN ÜRETİCİ Çalışanlara uygun ve sağlıklı iş ortamı Çevreye duyarlı üretim yaklaşımı Yarım Asrı Aşan Deneyim Yenilikçi vizyonu sayesinde faklı kategorilerde ürünler geliştiren Dyo Boya; zengin ürün çeşitlerinin yanı sıra teknolojik üstünlüğü, çevreye duyarlı yaklaşımı, güçlü teknik hizmet ve dağıtım-bayi ağıyla sektördeki 61 yıllık güçlü konumunu pekiştirmeye devam ediyor.
12 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Ürünlerimiz İnşaattan sanayiye, mobilyadan otomotive birçok sektörün ihtiyacına yönelik ürünler sunan Dyo Boya, değişen ve gelişen pazar koşulları çerçevesinde ürünlerini çeşitlendiriyor. İNŞAAT BOYALARI Su bazlı iç cephe sonkat boyalar Su bazlı dış cephe sonkat boya ve kaplamalar Yol çizgi boya ve tineri Sentetik bazlı sonkat boyalar Dr. Dyo problem çözücü ürünler Ahşap koruyucu ve vernikler Su bazlı ve sentetik astarlar Macunlar Tinerler Boya uygulama aletleri (fırçalar, rulolar ve yardımcı malzemeler) Renk pınarı baz ve pastaları Klimatherm ısı yalıtım sistemleri Casati marka inşaat boyaları MOBİLYA BOYALARI Su bazlı vernik, sonkat, astar, macun ve ahşap koruyucular Solvent bazlı vernik, sonkat, astarlar Solvent bazlı renklendiriciler Yardımcı ürünler UV kürlenmeli sistemler Poliüretan bazlı multicoat vernik ve boya sistemi Akrilik bazlı multicoat vernik ve boya sistemi Miks sistemler SANAYİ BOYALARI Solvent bazlı, su bazlı sonkatlar ve astarlar Yüksek katılı solvent bazlı sonkatlar ve astarlar Solvent bazlı vernikler Solventsiz sonkatlar Polyester bazlı macunlar UV kürlenmeli vernikler Yardımcı ürünler Bobin boyaları Toz boyalar Genel sanayi tipi miks sistemleri Antikorozif ürün grubu Yanma direnci yüksek sonkatlar Antikorozif miks sistemler-steelmix
13 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Ana sektörlerin yanı sıra alt sektörlere yönelik ürünleriyle boyanın değdiği her yer için uygun çözümler sunan Dyo Boya, reçine üretimi ile bu alanda kendi ham madde ihtiyacının da önemli bir kısmını karşılıyor. SENTETİK REÇİNELER Doymuş polyester reçineler Doymamış polyester reçineler, termoset sistemler Kısa, orta ve uzun yağlı alkid sistemler Modifiye alkid sistemler Termoplastik akrilik reçineler Termoset akrilik reçineler Akrilik polioller Epoksi esterler Melamin formaldehit ve üre formaldehit reçineler Solgel-inorganik reçineler, nanokompozitler Poliüretan reçineler UV kürlenebilir sistemler Macun reçineleri Stiren akrilik kopolimerler Saf akrilik kopolimerler Vinil akrilikler Terpolimerler OTO TAMİR BOYALARI Solvent bazlı sonkat, vernik, astar ve macunlar Yüksek katılı sonkat ve astarlar Polyester bazlı macunlar 2K su bazlı sonkat Reçine bazlı taban altı boyası Oto tamir boyaları miks sistemleri Pasta ve cilalar Zımparalar Maskeleme bantları DENİZ BOYALARI Solvent bazlı sonkat, vernik, astar ve macunlar Yardımcı ürünler Antifouling sistemler
14 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Yeniliklerimiz Müşteri beklenti ve taleplerini analiz ederek inovatif ürün çalışmaları yapan Dyo Boya, yenilikçi gücü sayesinde farklı segmentteki ihtiyaçlara etkin çözümler geliştiriyor. Ar-Ge projelerinin %26 sını inovatif ürün geliştirme amaçlı yürüten Dyo Boya, 2015 yılında da iç pazar ve dış pazar ihtiyaçlarını karşılamak üzere yeni ürünler tasarladı. Endüstriyel olarak üretilebilecek, ticari olarak satılabilecek ve katma değer yaratacak ürünlere odaklanan Dyo Boya, 2015 te tüm ürün gruplarına yeni çeşitler ekledi. ÜRÜN GELIŞTIRME IŞBIRLIĞI ÇALIŞMALARI Dyo Boya, 2015 te yeni ürün geliştirilmesi, marka kullanımı, ürün tasarım problemlerinin çözümü ile ilgili olarak tedarikçileri ile işbirliği anlaşmaları yapmaya devam etti. 2015 TE GELİŞTİRİLEN ÜRÜNLER İnşaat Boyaları Grubu Dyoplast silikonlu iç cephe boyası ile nanomat ve dinamik silikonlu grenli ürünler, 2004/42/EC ve VOC direktiflerine uygun, solvent bazlı parlak ve mat özellikte iki ürün, Öncelikle dış pazarlara sunulması amaçlanan, Dr. Dyo serisindeki Pliolite esaslı Dyotek isli yüzey için önerilen ürünün su bazlı versiyonu, Dekoratif boya segmentinde sedef efektli boya, Önceliği dış pazar olan ve Teknolong un muadili olarak tasarlanan doğal taş yüzeyler için su bazlı koruyucu ürün, Baz formülasyonları tamamlanarak Colorline renklendirme baz sistemine dahil edilen Viva İpek Mat ürünleri. İç pazar için; Su bazlı yarı mat özelliğine sahip Hidroten Overline Yakamoz İpek Parlak Bazı Overline İpekmat Bazı Overline Mat Plastik Bazı Vivaline Vivaipek Bazı Veronaline Verona Sil Bazı Vivaline Viva Silikonlu Bazı Vivaline Grenli Viva Silikonlu Bazı Vivaline Viva Akrilik Bazı Neostar İpekmat DYOPlus Silikonlu ürünleri geliştirilmiş ve piyasaya sunulmuştur. Sanayi Boyaları Grubu Yanma direnci yüksek boyalar, 1K döküm boyası, 1K solvent bazlı boru boyası, 1K galvaniz yüzeyler için boya, 1K epoxy astar, Alüminyum yüzeyler için yapışma performansı yüksek, 2K akrilik sonkat, Yüksek sıcaklıkta kürlenen parlak alkid-melamin sonkat, Hızlı kuruyan sentetik reçine esaslı boya, Su bazlı daldırma döküm astarı (fırın kurumalı), Çizilme direnci yüksek, düşük sıcaklıkta kürlenen polyester/melamin esaslı sonkat, Alüminyum kaplamalı egzozlar için ısıya dayanıklı boya, v Çelik yüzeyler için 2K poliüretan astar, Çelik konstrüksiyon için hızlı kuruma ve yüksek kalınlıkta uygulanabilme özellikli 2K epoksi astar. Mobilya Boyaları Grubu Bahçe mobilyası üzerine su bazlı ürün seti, Uv silindir astarı,
15 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Plastik yüzeyler için su bazlı desen boyası, Su bazlı 2K dolgu verniği ve sonkat, Floresan boyalar, 2K soft touch, 2+1 akrilik parlak vernik, Doorskin astar, PU dış cephe sistemleri, Dış cepheye uygun su bazlı sistemler, 2K polyester dolgu vernik, 2K polyester astar, Sprey UV sistemler, Silindir UV sistemler, Su bazlı 2K ipek mat vernik, PVC üzerine uygulanabilen UV vernik sistemleri, Su bazlı dış cephe vernik, Su bazlı beyaz patina boyası. Oto Tamir Boyaları Grubu Reçine esaslı beyaz taban altı boyası, MaxiPrimer 4+1 akrilik astarlar, Kutu boya çeşitlerinde 8 yeni renk, Dyobase Baz serisinde güncellenmiş 252 renk ve yenilenmiş renk arşivi, Dyo Mixline serisinde ilave 35 yeni renk. Toz Boyalar Grubu Radyatör sektörü için 10 dakika 150 C kürlenme rejimine sahip ürün serisi, Radyatör sektörü için 35 mikron uygulama kalınlığına sahip ultra thin film ürünü, Tüp sektörü için metalize çinko üzerine astar gerektirmeyen yüksek deliklenme direncine sahip son kat polyester serisi, Tek başına 1.000 saat tuzlu sis dayanımına sahip polyester son kat serisi, 1.440 saat tuzlu sis dayanımına sahip çevre dostu çinko ve ağır metal içermeyen epoksi astar, Antibakteriyel ürün serisi, Otomotiv sanayi için 10 dakika 120 C kürlenmeli saf epoxy ürün serisi. Sentetik Reçine Grubu RTM polyesteri, Tinting makinesi için Gelcoat tasarımları, Esnek doymamış polyester reçine, Halı sektörü için tutkal ve bağlayıcılar, Doorskin için bağlayıcı tasarımı. Bobin Boyaları Grubu Ekonomik yüksek kaplama alanlı bobin boyaları son kat sistemleri, Bobin boyaları için ekonomik backcoat, Çok esnek bobin boyaları astar ve sonkat sistemleri. %24 2015 YILINDA GENEL SATIŞLAR İÇERİSİNDE YENİ ÜRÜNLERİN PAYI %26 İNOVATİF ÜRÜNLERİN AR-GE PROJELERİ İÇERİSİNDEKİ PAYI
16 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Ar-Ge Çalışmalarımız Dyo Boya, Ar-Ge Merkezi ne sahip olmanın avantajıyla pazarın beklentilerine uygun ürünler tasarlayıp mevcut ürünlerin optimizasyonunu sağlarken, rakip firmaların ürünlerini kıyaslayarak performans değerlendirmesi yapma olanağı da buluyor. Müşteriye özel yeni ürünler geliştirmek amacıyla 1967 yılında kurduğu Ar-Ge laboratuvarıyla başladığı çalışmalarını Mayıs 2009 da faaliyete açılan Ar-Ge Merkezi ile geliştiren Dyo Boya, sektöründe yenilikçi üretim anlayışının liderlerinden biri oldu. Ar-Ge Merkezi nin gücü ile piyasayı iyi okuyabilme yetkinliğini birleştiren Dyo Boya, bu sayede sektöre yön veren ürünler geliştirmeyi başarıyor. Ar-Ge kapsamında geliştirilen ürünleri ticarileştirdikten sonra satış payı açısından değerlendiren Dyo Boya, ilk 3 yıl yeni ürün statüsü içinde kabul edilen ürünleri, daha sonraki analizlerde standart ürün statüsünde değerlendiriyor. Bu kapsamda yeni ürünler 2015 te genel satışlar içerisinde %24 lük payla yer alıyor. Dyo Boya Ar-Ge Merkezi, kaliteli ve katma değeri yüksek ürünler üretmek, yeni teknolojileri yakından izlemek, pazarda ilk olmak, pazarı ve müşteriyi yönlendirebilmek, yeni pazarlar ve kullanım alanları yaratabilmek bilinciyle çalışmalarını sürdürürken Şirket, Ar-Ge çalışmalarını zenginleştirmeyi, araştırmacı sayısını ve kalitesini artırmayı ve daha fazla bilgi üretmeyi amaçlıyor. Bu doğrultuda proje Araştırma Görevlisi sayısını yükselterek Çiğli Ar-Ge Merkezi kadrosunu 72 kişiye çıkaran, Gebze deki ekip ile birlikte toplam 87 Ar-Ge çalışanı bulunan Dyo Boya, 2015 te ağırlıklı olarak öz kaynaklarla yürütülse de kamu destek programında yer alan çalışmalar ile uluslararası projelere değişen oranlarda dış destek aldı. 16 proje ile yer aldı. Çok sayıda yeni benzer projenin başvuru ve yazım süreci ise devam ediyor. Ar-Ge faaliyetlerinde AB uygulamalarını gözeterek ürün portföyünde düzenlemeler yapan Dyo Boya, bu kapsamda Avrupa da yürürlükte olan 2004/42/EC direktifine uygun olarak, ürünlerde bulunan uçucu madde miktarını (VOC) düşürüp iç ve dış cephe su bazlı tüm ürünleri VOC direktifine uygun hale getirdi. REACH süreci ve AB CLP uygulamalarını yakından takip edip gerekli aksiyonları alan Dyo Boya, Ar-Ge merkezlerinin ortak sorunlarına çözüm bulma ve Türkiye de Ar-Ge nin geliştirilmesi amacıyla 31 Mart 2015 te faaliyete geçen Ar-Ge Merkezleri İletişim ve İşbirliği Platformu nun kurucu üyeleri arasında da yer alıyor. 2015 te Türkiye deki kil kaynaklarının boyada değerlendirilmesine yönelik San-Tez projesi kabul edilen Dyo Boya, bunun yanı sıra 6 ülkeden 8 kurumun ortaklığıyla bir Avrupa Birliği projesi başlatırken, planlanan 2 ilave proje için de çalışmalarını sürdürdü. ÜNIVERSITE-SANAYI IŞBIRLIĞI Hem kendi bünyesinde hem de üniversitelerle işbirliği yaparak projeler geliştiren Dyo Boya, 2015 te yine yurt dışı fuar ve seminerlere katıldı, global boya pazarındaki gelişmeleri yakından takip etti ve yurt dışı enstitüler ve araştırma merkezleriyle işbirlikleri yaptı. Üniversite-sanayi işbirliği konusunda gerek öğretim üyeleriyle birebir temaslarla, gerekse etkinlik ve platformlara sağlanan katılımlarla 2015 i geride bırakan Dyo Boya, TÜBİTAK-TEYDEB, ARDEB (Araştırma Destek Programları Başkanlığı) ve San-Tez (Sanayi Tezleri) gibi Ar Ge ye yönelik kamu destek programlarında da
17 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Kalite Anlayışımız Uluslararası standartların üzerinde ürün sunma hedefiyle kalite olgusuna odaklanan Dyo Boya, faaliyetlerini EFQM Mükemmellik Modeli ve Ulusal Kalite Hareketi kriterleri çerçevesinde sürdürüyor. Kurum kültürünün bir parçası olan kalite ve mükemmellik ilkesi doğrultusunda sunduğu ürün ve hizmetlerle 61 yıldır faaliyet gösterdiği Türk boya sektörünün güvenilirliği ve marka bilinirliği en yüksek isimlerinden Dyo Boya, aldığı belgeler, uyguladığı modeller ve eğitimlerle kalite standardını sürekli yükseltiyor. 2013 yılından beri Avrupa Kalite Yönetimi Vakfı tarafından kurumların sürekli mükemmelliği yakalayabilmesi adına oluşturulan EFQM Mükemmellik Modeli ni benimseyen Dyo Boya, 2013 te imza attığı KalDer in Ulusal Kalite Hareketi ve Ulusal Kalite Hareketi İyiniyet Bildirgesi doğrultusunda faaliyetlerini sürdürüyor. Şirketin tüketicinin ve ustaların gözünde kaliteli boya ile özdeşleşmesinin temelinde, kalite ve mükemmelliğin kurum kültürünün bir parçası olması yatıyor. EFQM Mükemmellik Modeli eğitimlerine devam eden Dyo Boya, 2015 te başladığı ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi belgelendirme çalışmalarını ise 2016 nın ilk çeyreğinde tamamlamayı hedefliyor. 2015 te kalite çalışmaları kapsamında toz boya ürünlerine yönelik; alüminyum parçaların üretimi, yüzey işlemden geçirilmesi ve nihayetinde kaplanması süreçlerinin kalite standartlarını belirleyen Qualicoat belgesi alan Dyo Boya, Türkiye Mükemmellik Büyük Ödülü ve Avrupa Kalite Ödülü alabilmek hedefiyle kalite çalışmalarına devam ediyor. 16 2015 TE KAMU DESTEK PROGRAMLARINDAN YARARLANILAN PROJE SAYISI
18 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Verimlilik Çalışmalarımız Maliyetlerin düşürülmesine yönelik çalışmaları aralıksız olarak sürdüren Dyo Boya, üretimde verimliliği artırmak için yetkin insan kaynağı ile projelerini geliştiriyor. Üretimde verimliliği sağlamak üzere maliyet düşürücü önlemlere odaklanan Dyo Boya, 1990 lı yıllarda başladığı En İyi Uygulamalar, Üretim Verimlilik Artırma Projeleri (ÜRVAP) çalışmalarına 2005 ten bu yana Operasyonel Maliyet İyileştirme (OMİ) adı altında devam ediyor. Tespit edilen aksaklıkları ortadan kaldırmaya yönelik, çalışanlar tarafından geliştirilen projeleri uygulayarak maliyetlerde iyileşme sağlayan Dyo Boya, daha fazla proje üretilmesini teşvik etmek amacıyla başarılı uygulamaları ödüllendiriyor. ENERJI YÖNETIM SISTEMI Enerji verimliliğine hizmet edecek şekilde enerji verimli ürün satın alıp, bunları tasarımla destekleyen Dyo Boya, bu konuda sürekli iyileştirmeler yaparak sürdürülebilirliği sağlıyor. Enerji Yönetim Sistemi ni periyodik olarak gözden geçiren ve değişen şartlara göre güncelleyen Dyo Boya, karbon ayak izi salınımını azaltacak enerji programları doğrultusunda hareket ediyor. 87 AR-GE İÇİN İSTİHDAM EDİLEN PERSONEL SAYISI Dyo Boya, daha çok proje fikrinin toplanması ve bunların daha sistematik derlenmesine yönelik olarak 2015 te Ar-Ge Merkezi bünyesinde Proje ve Patent Ofisi kurdu. Gerek Dyo içinden, gerekse Dyo dışından proje fikirlerinin derlenip, uygun bulunanların daha hızlı ve sistematik bir şekilde projeye dönüştürülmesine hizmet veren Ofis, patentlenmeye uygun projeler için Yaşar Holding Patent Ofisi ile işbirliği yapacak.
19 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Yatırımlarımız Kapasite artışı ve modernizasyonunun yanı sıra bilgi sistemlerine yönelik yatırımlara da hız veren Dyo Boya, büyüme hedefi doğrultusunda rekabet gücünü artırmayı sürdürüyor. Gerçekleştirdiği yatırımlar ile makine parkurunda yenileme ve modernizasyon çalışmalarının yanı sıra bilgi sistemleri çalışmaları da yapan Dyo Boya, bu sayede kapasite ve kalitesini artırırken güvenli ve kesintisiz bir işleyiş de hedefliyor. Şirketimizin 2015 yılında gerçekleştirdiği toplam yatırım tutarı 18,8 milyon TL dir. Belirli ürün gruplarında üretim hızını ve verimliliği artırıp maliyet iyileştirmesi sağlamak adına Dyo Boya, Çiğli fabrikasına MOFA üretim konseptinin adaptasyon makinesi Micro Mofa alımını gerçekleştirdi. Şirket, Dilovası fabrikasında ise 2014 yılında inşaatına başladığı ilave sevkiyat depo yatırımını tamamladı. Barkod otomasyon yükleme konveyör sistemi ile desteklenen bu yeni depoda SAP alt yapı desteği ile depo yönetim modelini uygulamaya alan Dyo Boya, 2014 te açılan Toz Boya Fabrikası nda da gelişen ve çeşitlenen satış portföyüne uygun olarak yeni hat yatırımlarını devreye aldı. BILGI SISTEMLERI Yatırımları, teknoloji çalışmalarının ayrılmaz bir parçası olarak gören Dyo Boya nın 2015 te bilgi sistemleri alanında yaptığı çalışmalar kapsamında: DYOLOG Bağlılık Uygulaması üst versiyonla güncellendi. Gebze Fabrikası ürün deposu için altyapısı geliştirilen WM yazılımı, 2015 sonunda uygulamaya alındı. Çiğli Fabrikası nda, Tedarik Ağı Değerlendirme (SNP) uygulaması sentetik ürünlerde kullanıma alındı. Müşteri Talepleri Sistemi (MTS) ile Ar-Ge ve Pazarlama tarafından müşteri taleplerinin CRM sisteminde takip edilmesi ve raporlanması sağlandı. Rusya için Dyo internet sitesi geliştirildi, Casati web sitesi devreye alındı. Aktivite Yönetimi Uygulaması ile müşteri / bayi ve alt bayi ziyaretlerinin takip edilmesi ve raporlanması sağlandı. Yasal zorunluluk olan e-defter uygulaması, SAP üzerinde canlı kullanıma alındı. ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi çalışmaları başlatıldı. Portal sistemi sunucusu ve yazılımı güncellendi. DYO Boya Mısır fabrikasında SAP canlı kullanıma alındı. Renk Pınarı Makineleri Formül Güncelleme ve Performans İzleme projesi başlatıldı. Bayi satış temsilcilerinin hedeflerini ve satışlarını akıllı telefonlar üzerinde takip etmesini sağlayan Zafer Yıldızları Projesi uygulaması canlı kullanıma alındı. Çiğli de önleyici bakım kapsamında Bakım Onarım Yönetimi uygulamasının Scada sistemleri ile entegrasyonu projesi başlatıldı. Saldırılara karşı kurumsal ağ trafiğini gerçek zamanlı izlemeyi sağlayan Merkezi Güvenlik İzleme Sistemi kuruldu. Yeni teknolojilere altyapı oluşturması amacıyla ERP sisteminin upgrade çalışmaları başlatıldı. Dyo Boya nın 2015 te gerçekleştirdiği demirbaş yatırımlarının önemli bir kısmını Renk Pınarı ve bayilere verilen tabelalar oluşturdu. Binalar, yeraltı ve yerüstü düzenlerine 142 bin TL; makine, tesis ve cihazlara 4.427 bin TL; demirbaşlara 9.215 bin TL yatırım yapan Dyo Boya nın devam eden yatırımlarının tutarı 5.012 bin TL ye ulaştı.
20 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU 2015 ve Biz Yaklaşık 20 adet büyük ölçekli firmanın faaliyet gösterdiği Türkiye boya sektöründe liderliğini koruyan Dyo Boya, alternatif pazar yaratma çalışmaları ile yurt dışında da pozisyonunu korudu. Büyüklüğü 130 milyar ABD dolarını bulan dünya boya sektöründe yaklaşık %2 lik payla yer alan Türkiye boya sektörü, yaklaşık 900 bin ton büyüklüğündedir. İhracat hariç pazar büyüklüğü 2 milyar dolar seviyesini aşmış olup kişi başına boya tüketimi 11/kg yıl seviyesine ulaşmıştır. Türkiye Avrupa nın en büyük 5. boya üreticisidir (BOSAD). 20 ye yakın büyük ölçekli ve gelişmiş üretim teknolojisine sahip firmanın boy gösterdiği Türkiye boya sektöründe 600 kadar da küçük ve orta ölçekli işletme üretim yapmaktadır. Genel olarak kapasitenin yüzde 65 ini kullanan sektörde yıllık boya üretiminin yaklaşık %82 sini büyük ve orta ölçekli kuruluşlar, vernik ve tiner ağırlıklı üretimi kapsayan %18 ini ise küçük ölçekli kuruluşlar gerçekleştirirken, yurt içi pazardaki arz fazlası nedeniyle Afrika ülkeleri başta olmak üzere yurt dışı pazarlara yönelim trendinin artması bekleniyor. Türkiye; titan, solvent, monomer, reçine, katkı maddeleri ve pigmentlerden oluşan ana girdileri Avrupa, Uzakdoğu, Hindistan ve Çin den temin ederken; petrol fiyatlarında yaşanan düşüşlere bağlı olarak, 2015 yılında petrol türevi hammadde fiyatları ortalama birim fiyatlarında düşüşler görüldü. Türkiye boya sektörüne son yıllarda giren veya çıkan büyük ölçekli bir firma bulunmamakla birlikte, yabancı firmaların sektöre ilgisi sürüyor. ISO 500 ve Fortune 500 de yükseliş 2015 yılında açıklanan ve İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından 2014 yılı rakamlarına göre belirlenen Türkiye nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu sıralamasında 12 basamak birden yükselerek 145. sırada yer alan Dyo Boya, Fortune Türkiye nin açıkladığı Fortune 500 Türkiye listesinde de 2014 yılında ulaştığı net satış rakamı ile bir basamak yükselerek 222. sıraya çıktı. 11 KG/YIL 2015 KİŞİ BAŞI BOYA TÜKETİM MİKTARI
21 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Yurt Dışında DYO Boya Kemipex Joint-Stock Co. Rusya Federasyonu 1996 yılında Rusya nın Krasnodar şehrinde kurulan ve sermayesinin tamamı Dyo Boya ya ait olan ZAO Kemipex, inşaat boyası ile mürekkep üretimi gerçekleştiriyor. S.C. Dyo Balkan SRL, Romanya 2003 yılında Bükreş te kurulan Dyo Balkan SRL, Dyo teknolojisi ile üretilen inşaat boyalarının, Romanya genelinde satış ve pazarlama çalışmalarını yürütüyor. Dyo Africa Paints and Varnishes, Kahire, Mısır 2014 te Kahire de kurulan Dyo Africa, oto tamir ve mobilya boyaları üretimi, satışı ve pazarlaması yapıyor. Bu durum önümüzdeki dönemde pazara yeni girişler olabileceğine işaret etse de özellikle küçük ve orta büyüklükteki bazı firmaların yetersiz ciro ve kârsızlık nedeniyle sektörden çıkma eğiliminde oldukları da dikkat çekiyor. Müşteri beklentilerindeki çeşitlenme, Ar-Ge ve inovasyona yapılan yatırımlardaki artış ve mevcut yapı stokunda yapılan ve yapılması planlanan iyileştirmeler, enerji verimliliği ve şehir estetiği gibi konularda görsel kirliliği giderme trendinin devam etmesi, sektör için ayrıca fırsatlar sunuyor. ANA TÜKETICI INŞAAT SEKTÖRÜ İnşaat, mobilya, otomotiv, ağır sanayi ve matbaacılık sektörleriyle direkt ilişki içinde olan boya sektörü, Boya Sanayicileri Derneği nin (BOSAD) son araştırmasına göre %60 inşaat boyaları, %15 mobilya boyaları, %10 sanayi boyaları, %9 otomotiv boyaları ve %6 toz boya segmentine yönelik faaliyet gösteriyor. ÇEVREYE DUYARLI ÜRÜNLER Yatırım konusunda müşteri taleplerine göre refleks gösteren boya sektöründe, çevreye olan olumsuz etkileri en aza indirmek ve müşterilerden gelen çevreci ürün talebini karşılamak amacıyla çevre dostu ürünlere yönelik bir eğilim yaşanıyor. Bu çerçevede yüksek solitli ürünlerin, toz boyaların ve VOC düşük ürünlerin sayısının giderek arttığı dikkat çekiyor. Çevreci özellikli su bazlı sistemlerin pazardaki payı da yükseliyor. 2015 yılı itibarıyla pazarın en büyük tüketim alanı olan inşaat pazarında %85 su bazlı, %15 solvent bazlı ürünler tüketildi. Tüm boya alt sektörlerinde olduğu gibi OTB sektöründe de çevreye daha duyarlı ürün kullanımı artarken, mobilya sektöründe de solvent bazlı sistemlerden su bazlı ve UV sistemlere geçiş yaşanıyor. Diğer taraftan dekorasyonun artan oranda önem kazanması ve çeşitlenmesine paralel olarak dekoratif, koruyucu amaçlı ve yeni teknikler içeren boyalar ön plana çıkıyor. 2015 TE DYO BOYA 2015 yılında Dyo Boya nın toplam aktifleri 2014 e kıyasla %3,0 artışla 687,7 milyon TL ye yükselirken, net satışlar ise %2,2 oranında artarak 701,5 milyon TL seviyesinde gerçekleşti. Brüt kârı 2015 yılında 2014 e göre %7,1 artış gösteren Şirket in brüt kâr marjı ise %32,7 seviyesine yükseldi. 2015 te satışların %72 sini bayiler aracılığıyla gerçekleştiren Dyo Boya, dağıtım ağındaki gücünü sürdürmeye ve müşterilerine daha kaliteli ve yenilikçi ürünler sunmaya yönelik çalışmalarına devam etti. Şirket, 2015 te müşteri memnuniyeti ve bağlılığını da artırdı. Yeni müşteri ve pazarlar hedefleyerek satış ve pazar payını yükseltecek çalışmalar gerçekleştiren Dyo Boya nın 2015 yılında yurt dışı satışların toplam satışlar içindeki payı ise %6,2 seviyesinde gerçekleşti. ALTERNATIF PAZAR ÇALIŞMALARI Dyo Boya, yurt dışında hizmet verdiği ülkelerin birçoğunda savaşlara varan siyasi ve ekonomik sıkıntılar yaşanmasına rağmen pazar payı anlamında pozisyonunu korurken, ürün gamını ve sunduğu hizmet noktalarını artırdı. Krizlerin etkilediği coğrafyalar yerine Avrupa ve Afrika'da alternatif pazarlarda tanıtım ve giriş çalışmalarına hız veren Şirket, bu girişimlerin ilk sonuçlarını almaya başladı.
22 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Tüketicilerimiz, Müşterilerimiz ve Biz Yılların deneyimini ve gücünü arkasına alarak çalışmalarını sürdüren Dyo Boya, müşterilerinin taleplerine cevap vererek onlara katkı sağlamayı önceliklerinden biri olarak görüyor. Müşterilerin taleplerine cevap veren ürünler geliştirmeyi sürdüren Dyo Boya, artan tüketici bilinci ve değişen pazar trendlerini yakından takip ederken, üst düzey müşteri memnuniyetini ve sadakatini sağlamak için kurumsal yaklaşımını ve hizmet kalitesini en üst seviyede tutuyor. İnşaat, sanayi, mobilya, oto tamir, deniz, polyester, bobin, antikorozif ve toz boya segmentlerinde üretim yapan Dyo Boya, Ar-Ge ve teknik servis birimlerinin desteği ile yeni ürünler geliştirerek yeni pazarlara giriyor. mecra ve uygun zamanda ATL de (çizgi üstü pazarlama) imaja yönelik iletişim, BTL de (çizgi altı pazarlama) ürüne yönelik iletişim yapıyor. Sanayi boyalarında yeni sektörlere ve pazarlara giren Dyo Boya, müşterilerin ihtiyaç duyduğu özel ürünler geliştirerek, onlara çözüm ortağı olmaya çalışıyor. Şirket, mobilya ve oto tamir boyalarında ise pazarlama Dyo Boya nın sektörde büyümesini sağlayan en önemli etken müşteri kazanımına yönelik gerçekleştirilen faaliyetler olurken, bu çalışmalar doğrultusunda, potansiyeli yüksek yeni bayilikler verilmesinin yanı sıra daha önce çalışma fırsatı bulunamayan birçok sanayici müşteriye ürün satışı gerçekleştirildi, bazılarında ise ana tedarikçi pozisyonuna ulaşıldı. Müşteri odaklı çalışma, müşteri hizmetleri birimleri ve çözüm grupları sektörde zorunlu hale gelmeye başlarken, Şirket in pazarlama stratejisi de bu değerler göz önünde bulundurularak belirlendi. İnşaat sektöründe; Bütünleşik Pazarlama stratejisi izleyen Dyo Boya, bu strateji doğrultusunda tüm kaynak ve imkanları bir araya getirerek ve faaliyetler arasında bütünlük sağlayarak, her bir hedef kitle için uygun
23 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU konusunda uygun fiyat, beklentileri karşılayacak ürün çeşitliliği, tedarik zinciri etkinliği, yaygın dağıtım ağı ve yaygın teknik servis ağı stratejisi izliyor. HEDEF KITLE ÇALIŞMALARI Yönetmelikler ve yasalarla Mesleki Yeterlilik Belgesi alması zorunlu hale gelen inşaat boya ustaları, hedef kitle içerisindeki önemini pekiştirirken, dekorasyon alanındaki gelişmeler ve nihai tüketicinin bu alana ilgi duyması mimarlık sektörü çalışanlarını da hedef kitle haline getiriyor. Mobilya ve oto tamir sektöründe yeni nesil çırak yetişmediği için cila ustası sayıları azalırken, ortaya çıkan uygulayıcı açığı meslek liselerindeki bölümlerin mezunları ile kapatılmaya çalışılıyor. Bu gelişmeleri göz önünde bulundurarak hedef kitleye yönelik çalışmalarını 2015 yılında da sürdüren Dyo Boya, hane halkını temsil eden son kullanıcı için de imaj odaklı pazarlama çalışmaları gerçekleştirerek hemen her mecrada çok sayıda faaliyette bulundu. Teknik servis kadroları ile müşteri hatlarında proses kurma, geliştirme ve sorun giderme anlamında daha etkin çözümler sunmaya başlayan Şirket, kadroların daha kalifiye ve güçlü olması için NACE sertifikaları aldı. Ayrıca, 2015 yılında gerçekleşen müşteri eğitimlerinde, sektöründe lider sanayicilerin yönetici ve ustalarından oluşan 815 kişiye toplam 3.700 saat eğitim verildi. Dyo Boya Oto Tamir Boyaları Eğitim Merkezi nde ise toplam 356 kişiye 1.425 saat, saha eğitimlerinde toplam 825 kişiye 1.650 saat eğitim verildi. Mobilya boyalarında 2015 te yapılan üniversite eğitimlerinde toplam 280 kişiye 840 saat; cilacı eğitimlerinde toplam 684 kişiye 2052 saat eğitim verildi. Dyo Boya, son kullanıcısına ise kitlesel medya kampanyaları, TV sponsorlukları, fuarlar ve kongreler, web siteleri, mobil aplikasyonlar, e-mailing, Facebook-Instagram-Twitter kampanyaları, outdoor uygulamaları, Dyorum Dergisi, Kadınlar Günü ve Anneler Günü ne özel promosyon dağıtımı ve özellikle hafta sonlarında gerçekleştirilen yapı market aktivitelerinde gerçekleştirdiği ürün tanıtımları ile ulaştı. Pazarlama Faaliyetleri Boya sektörünün müşteri segmentasyonu; dağıtım kanalı (toptancı bayi, perakendeci bayi, alt bayi, yapı marketler, inşaat şirketleri), boya ustaları, cilacı ustaları, hane halkı ve mimarlar olarak sıralanıyor. Bu segmentasyon içerisinde sektörün en büyük satış kanalını oluşturan bayiler, toplam satışların yaklaşık % 80 ini gerçekleştiriyor. Bu çerçevede ürünlerini son kullanıcıya ulaştıran bayi kanalına yönelik pazarlama çalışmalarına 2015 yılında da devam eden Dyo Boya, satışların artırılması için; tabela, raf, branding, POP, hediye/seyahat kampanyaları (bağlantı kampanyaları) ve promosyon gibi uygulamalara imza attı. Bunun yanı sıra bayilerin çalışma şartları daha da iyileştirilirken, Dyo Boya ürünlerinin pazardaki bulunurluğu artırıldı. Tüketici ile daha sıcak ve yoğun iletişim kurmak, eğilim ve talepleri daha iyi kavrayabilmek için sosyal medya etkin olarak kullanılmaya başlandı. Geleneksel toptancı bayi kanalının iş yapış biçiminde ve iş sonuçlarında pozitif katkı sağlamak amacı ile Zafer Yolu eğitim seminerini hayata geçiren Şirket, toptancı bayi satış kadrolarına kişisel gelişim, satış ve müşteri ilişkileri konularında eğitimler verdi. Satış elemanlarının satış ve prim hedeflerini takip edebilmeleri için DYO Zafer Yıldızları uygulaması geliştirilirken, satış elemanları bu uygulama sayesinde akıllı telefonları üzerinden hedefleri ve gerçekleşme oranlarıyla birlikte yayımlanan duyuruları diledikleri yerde, diledikleri zaman takip edebilme imkanına kavuştu. Tüm bunların yanı sıra marka bilinirliğinin üzerinde önemli rolü olan, satış noktalarında kurumsal kimliği yansıtan, tasarımları yenilenen tabela ve raf gibi öğelerin Türkiye çapında yenilenme süreci devam ediyor. DYOLOG-USTA BAĞLILIK SİSTEMİ 2015 te 42.379 usta ve 4.750 tezgâhtar olmak üzere 47.129 üyeye ulaşılan DYOLOG Bağlılık Sistemi nde kayıtlı üyelerin segmentasyonu yapılarak tüm üyelere; yeni üye kartları ve üyeleri onurlandırmak amacıyla teşekkür mektubu ile hediyeler gönderildi. www.dyolog.com.tr web sitesi üzerinden daha fazla hediye seçeneği ve online alışveriş fırsatları sunan elektronik alışveriş portalı (e-dyolog) yayına alındı. Dyo Akademi ve bölgesel usta seminerleri düzenlenerek promosyon malzeme dağıtımı gerçekleştirildi. OTODYOLOG BAĞLILIK SİSTEMİ 2015 yılında oto tamir boyalarında devam eden Otodyolog Bağlılık Sistemi nde 1.914 usta ve 256 tezgahtar olmak üzere 2.170 kayıtlı üyeye ulaşıldı. CASATI M-USTA BAĞLILIK SİSTEMİ Casati markasının boyacılık sektörünün profesyonelleri tarafından tercih edilmesini ve sadakatini sağlamayı amaçlayan Casati m Sistemi, 2015 te 3.113 usta ve 596 tezgahtar olmak üzere 3.709 üyeye ulaştı. Sistem kapsamında usta ve tezgâhtarlar yıl içinde kazandıkları puanları nakde çevirirken, Casati m hediye kitapçığından hediye seçmeyi sürdürdü.
24 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Tedarikçilerimiz ve Biz Tedarikçileriyle kalite ve sürdürülebilirlik odaklı işbirliğiyle çalışan Dyo Boya, yeni ürün segmetleri ile birlikte yeni iş ortaklıkları geliştirmeyi sürdürüyor. Boya üretiminin ana hammaddeleri olan reçine, solvent, monomer, titan, pigment ve katkılı-dolgu malzemelerinin temini ile ambalaj tedarikinde kaliteyi ve maliyeti göz önünde tutan Dyo Boya, 2015 te tedarikçileri ile sürdürülebilir işbirlikleri yürütmeye devam etti. Yaygın bir tedarikçi ağına sahip olan Dyo Boya, 350 nin üzerinde tedarikçi ile çalışmalarını sürdürüyor. Kendi bünyesinde bulunan reçine üretimi sayesinde bu maddenin tedarikinde önemli oranda maliyet avantajı sağlayan Şirket, 2014 te toz boya sektörüne giriş yapmasının ardından tedarikçi listesine yeni polyester reçine tedarikçilerini de ekledi. Dyo Boya, 2015 yılında hammadde, ambalaj ve ticari ürün alımına devam etti. 350 + ÇALIŞILAN TEDARİKÇİ SAYISI
25 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Çalışanlarımız ve Biz Üretimde ve hizmette çıtayı yükseltecek insan kaynakları çalışmalarına odaklanan Dyo Boya, bu amaç doğrultusunda personel eğitimlerini yıl boyunca sürdürüyor. İnovasyon becerisi yüksek, üretim teknolojisini sürekli geliştiren, tüketici ve müşterileri ile birlikte yol alma yeteneğine sahip personel ile çalışma ilkesinden taviz vermeyen Dyo Boya, 2015 te 1060 çalışanı ile faaliyetlerini sürdürdü. Tüm çalışanlarına yönelik olarak 18 adam/saat kişisel, yönetsel, mesleki, teknik beceri eğitimleri verdi. 2015 te Ar-Ge faaliyetleri ve mesleki gelişime yönelik eğitimler kapsamında 47 eğitim başlığı altında toplam 324 kalem eğitim verilirken, çalışanların proje bazlı yurt dışı eğitim ve çalıştaylara katılımı da sağlandı. Bunun yanı sıra kalite sistemleri ve kurumsal kültüre yönelik eğitimler ile kişisel gelişime yönelik eğitimler de verildi. Dyo Boya, Yaşar Topluluğu şirketleri arasında kurumsal değerleri yaşatmak amacıyla gerçekleştirilen Yaşar ın Yıldızları Yarışması ile operasyonel mükemmellik alanında en başarılı projeleri gerçekleştiren şirketlerin onurlandırılmasını hedefleyen Verimlilik Yarışması için de çalışanlarıyla birlikte uygulamalarını sürdürdü. Petrol İş Sendikası ile Dyo Boya arasında 14.05.2015 tarihinde 01.01.2015-31.12.2016 dönemini kapsayacak şekilde Toplu İş Sözleşmesi imzalandı. 1060 KİŞİ 2015 TE TOPLAM ÇALIŞAN SAYISI
26 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Çevre ve Sürdürülebilirlik Canlı hayat döngüsünü göz önünde bulundurarak ürünler geliştiren Dyo Boya, çevreye duyarlı, su bazlı üretime yoğunlaştı. Şirket, hammadde tedarikinden nihai ürüne kadar tüm iş süreçlerinde sürdürülebilirlik ilkelerini esas alıyor. Dyo Boya, kurulduğu günden bu yana müşterilerine, çevreye ve topluma karşı sorumlu bir üretici olarak varlığını sürdürüyor. Solvent bazlı ürünler yerine su bazlı çevreye duyarlı ürünlere odaklanan Şirket, VOC (Uçucu Organik Bileşik) düşük katkılı sistemler geliştiriyor. Sahip olduğu TS EN ISO 14001:2004 Çevre Yönetim Sistemi ve TS 18001:2008 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi belgeleriyle çalışanları için en sağlıklı ve verimli iş ortamını oluşturmayı hedefleyen Dyo Boya, çevre üzerinde oluşabilecek negatif etkilerini de en aza indirmek için gerekli çalışmaları kararlılıkla devam ettiriyor. Sürdürülebilir kaynaklara dayalı ve çevre dostu hammaddelerin boyada kullanımı konusunda duyarlı olan Dyo Boya Ar-Ge Merkezi, 2015 te bu konuya ilişkin düzenlenen 1 st International Conference on Green Chemistry and Sustainable Technologies konferansına ve Ege Üniversitesi nin Dünden Bugüne Biyomühendislik temalı 12. Biyomühendislik Günleri etkinliğine sponsor oldu. Dyo Boya, 2012 yılında Enerji Yönetim Sistemi TS ISO 50001:2011 konusundaki çalışmalarını tamamlayarak 2015 yılı Aralık ayında belgelendirme sağladı ve yapılan yatırımlar sonucu enerji verimliliğini destekleyecek projeleri de faaliyete geçirdi. ATIK TOPLAMA NOKTALARI Tüm tesislerde var olan atık toplama noktaları ile yağmur ve endüstriyel kanal haritaları oluşturan Dyo Boya, emisyon teyit ölçümlerini periyodik olarak yapmasının yanında Yaşar Holding bünyesinde gerçekleştirilen sürdürülebilirlik projeleri kapsamında başlatılan karbon ve su ayak izi hesaplama çalışmalarına devam ediyor. 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkındaki Kanun çerçevesinde onaylanmış olan Ar-Ge Merkezi uygulaması, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından devam ettirilerek yasa hükmü gereği Dyo Boya teşvik ve muafiyetlerden yararlanmayı sürdürüyor. Kurumsal yol haritası Stratejik planlarında kurumsal sürdürülebilirliği ana hedef olarak seçen Dyo Boya, operasyonlarını daha sürdürülebilir hale getirmek amacıyla; performansı ölçen, hedef koyan ve kurumsal değişimi yöneten sürdürülebilirlik modeline göre faaliyetlerini sürdürürken Sürdürülebilirlik Projesi kapsamında çeşitli boyutlarda projeler yürütüyor. Sürdürülebilirlik Projesi, sürdürülebilirlik stratejisinin GRI sürdürülebilirlik raporlaması ilkelerine göre çevresel (EN), sosyal (SO), ekonomik (EC), ürün (PR), iş yaşamı (LA) ve insan hakları (HR ) performans boyutlarında modellendirilmesi, konumlandırılması, kurumsal yol haritasının oluşturulması konularını kapsıyor. Projeye 2015 yılının Nisan ayında başlayan Şirket, 2016 sonunda bitirmeyi planlıyor.
27 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Kurumsal Sosyal Sorumluluk Kurulduğu günden bu yana sosyal sorumluluk faaliyetlerine önem veren Dyo Boya, eğitimden kültür-sanata, spordan sivil toplum kuruluşlarına kadar farklı alanlarda birçok projeyi destekliyor. Ülkenin gelişimine katkı sunacak çalışmalarla topluma kazandırdığı değeri sürekli olarak artırmayı hedefleyen Dyo Boya, kurumsal sosyal sorumluluk proje ve yaklaşımlarını topluma geri kazandırma ilkesi ile sürdürüyor. Sosyal sorumluluk alanında da önemli projelere imza atmaya ve bu konuda süreklilik sağlamaya odaklanan Dyo Boya, 2015 yılında sosyal sorumluluk projeleri kapsamında şu kurumlara boya desteğinde bulundu. Adana Sergisi/ 10-28 Şubat 2015 Şanlıurfa Sergisi / 18-31 Mart 2015 Samsun Sergisi / 15-30 Nisan 2015 Ankara Sergisi / 06-31 Mayıs 2015 Bolu Lösev İl Temsilciliği Dilovası Toplum Sağlığı Merkezi Toplum Gönüllüleri Vakfı Kanarya Projesi DYO RESIM YARIŞMASI Yaşar Topluluğu tarafından Türkiye nin ilk özel resim yarışması olarak sanatı ve sanatçıyı özendirmek amacıyla 1967 yılında başlatılan Dyo Resim Yarışması, 1993 yılından bu yana Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından düzenleniyor. Şimdiye kadar sayısız sanatçıya kucak açan yarışmaya 48 yıllık süreçte 13.977 bin sanatçı, 23.424 bin eserle katıldı. Bugüne kadar 202 sanatçının ödüllendirildiği yarışmada 2.852 bin eser, 23 şehirde 142 sergi ile sanatseverlerle buluşturuldu. Dyo Resim Yarışmaları; Adnan Çoker, Zafer Gençaydın, Hayati Misman, Yalçın Gökçebağ, Zahit Büyükişleyen, Cavit Atmaca, Cuma Ocaklı, Mustafa Ayaz, Şeref Bigalı, Bilal Erdoğan, Fahri Sümer, Gencay Kasapcı, Kadir Ata, Alaattin Aksoy, Hüseyin Bilişik, Adnan Onbaşıoğlu, Nejat Akkan, Adem Genç, Veysel Günay, Bekir Sami Çimen, Alp Tamer Ulukılıç, Mehmet Güler, Devrim Erbil ve daha pek çok Türk Resim Sanatı ustasının yanı sıra amatör gençlere dek çeşitli sanatçıların çalışmalarının ve gelişim aşamalarının tanığı oldu. İki yılda bir düzenlenen ve 2014 yılındaki 36. Dyo Resim Yarışması na toplam 992 sanatçı 1.574 eserle rekor bir katılım gerçekleştirdi. Yarışma sonucunda ödül ve sergileme alan eserler, 2015 yılında 5 farklı şehirde sanatseverlerle buluştu. Yarışmada sergilemeye hak kazanan eserlerin 2015 yılında sergilendiği iller ve tarihler: İzmir Sergisi / 06-31 Ocak 2015 2015 Sponsorluk Çalışmaları 16. Mükemmelliği Arayış Sempozyumu Düşler Akademisi Boya Sponsorluğu KİTVAK Boya Sponsorluğu Eskişehir Atatürk Kültür Sanat ve Kongre Merkezi Sergi Salonu Boya Sponsorluğu Özel Piri Reis Okulları Ustalardan Minik Ellere Sanat Kültür Haftası Sponsorluğu Tarih Kültür Eğitim Derneği 4 öğrenci bursu 4. Uluslararası Polimerik Kompozitler Sempozyumu Sergi ve Proje Pazarı Sponsorluğu İnovasyon Haftası Fuar Katılımı 24. Kalite Kongresi Tiyatro Martı nın Hoş Geldin Boyacı isimli oyununa sponsorluk Berkay Besler sponsorluk
28 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Ödüller ve Sertifikalar Türkiye sanayisinin köklü kuruluşları arasında ön sıralarda yer alan Dyo Boya, ürünlerinin kalitesini belgelemenin yanı sıra çevre, iş sağlığı ve müşteri memnuniyeti konularında da standartların üzerinde faaliyetler yürütüyor. 1993 ISO 9003 Kalite Güvence Belgesi 1994 ISO 9001:2004 Kalite Yönetim Sistem Belgesi 2000 TSE EN ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi (Süreç bazlı sistem yönetiminin tasarlanması) 2008 ISO/TS 16949:2002 Belgesi 2010 TSE EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi 2010 TS EN ISO 14001: 2004 Çevre Yönetim Sistemi Belgesi 2010 TS 18001:2008 İş Sağlığı ve Güvenliği Belgesi 2010 TS ISO 10002:2006 Müşteri Memnuniyeti Yönetim Sistemi Belgesi (Alan ilk boya şirketi) 2010 ISO/TS 16949:2009 Belgesi 2012 TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi Belgesi 2013 Ulusal Kalite Hareketi ne katılım 2013 Türkiye Mükemmellik Ödülleri nde 5 Yıldız Yetkinlik Belgesi Ödülü 2014 TS EN ISO/IEC 17024 Uygunluk Değerlendirme Akreditasyonu 2014 Ege Bölgesi Mükemmellik Büyük Ödülü (Özel Sektör) 2015 Turgutlu Toz Boya Fabrikası ISO/TS 16949:2009 Otomotiv Yönetim Sistemi, TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi, TS EN ISO 14001: 2004 Çevre Yönetim Sistemi, TS 18001:2008 İş Sağlığı ve Güvenliği, TS ISO 10002:2006 Müşteri Memnuniyeti Yönetim Sistemi, TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi 2015 Sürdürülebilirlik Projesi nin uygulamaya alınması 2015 ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi çalışmalarının başlatılması
29 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Dyo Boya nın Tarihinden Satırbaşları 89 yıldır hayatı renkleriyle yenileyen Dyo Boya, kurulduğu günden bu yana liderlik yaptığı sektöre yenilikçi ürünleriyle yön verirken, ülke ekonomisine önemli katkılar sağlıyor. İmza Attığı İlklerle Sektörün Öncüsü 1927 Durmuş Yaşar tarafından ilk boya mağazası açıldı. 1941 Durmuş Yaşar tarafından ilk boya imalathanesi kuruldu, Yaşarin ve Hazırlanmış Boya markaları Türkiye nin ilk boya markaları oldu. 1953 Türkiye nin ilk boya fabrikasının temeli Dyo Boya markası ile İzmir Bornova da atıldı. 1954 Dyo Boya Fabrikası faaliyete açıldı. 1964 Mikronize Mineraller Fabrikası açıldı ve Dyo Boya Harris Fırça Fabrikası üretime başladı. 1965 Dyosad Fabrikası kuruldu, ilk bayiler toplantısı gerçekleştirildi. 1967 Müşteriye özel yeni ürünler geliştirmek amacıyla Ar-Ge Laboratuvarı kuruldu. Birinci Dyo Resim Yarışması yapıldı. 1968 Dyo Boya Matbaa Mürekkepleri Fabrikası açıldı. 1977 Akril Fabrikası açıldı. 1978 Akmaden Tesisleri kuruldu. 1980 Satış noktalarında makine ile renklendirme yapabilme konsepti tüketiciye sunuldu. 1984 Yasaş Gebze Fabrikası açıldı. 1990 Yasaş Boyacılık Okulu kuruldu. 1993 Dyo Boya, boyacılık sektöründeki ilk ISO- 9003 Kalite Güvence Belgesi ni aldı. 1994 Dyo Boya TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi ni aldı. 1996 Kemipex, Rus pazarına yönelik çalışmalar yapmak amacıyla Moskova da bir Yaşar Boya Grubu şirketi olarak kuruldu. 1997 Yaşar Boya Grubu, 300 milyon ABD Dolarlık cirosu ile dünyanın 27., Avrupa nın 10. en büyük boya grubu unvanını aldı. 1999 Türk Yıldızları ekibinin gösterilerinde kullandığı kırmızı beyaz boyalar Türkiye de ilk kez Dyo Boya tarafından üretildi. Sektörde ilk özgün boya satış noktaları olan Dyo Boya Renk Evleri kuruldu ve uygulamacı bayilik sistemi faaliyete geçti. 2000 Yaşar Basf, OYAK Renault tarafından Lider İkmalci ; Mercedes-Benz Aksaray Fabrikası nda ise Tek Tedarikçi seçildi. 2002 Selçuk Yaşar Boyacılık ve Endüstri Meslek Lisesi açıldı. 2003 İlk Dünya Boya Üreticileri Zirvesi Bahamalar da yapıldı, konuşmacı olarak zirveye Türkiye den sadece Yaşar Boya Grubu davet edildi. 2004 Türkiye nin ilk PTFE katkılı boyası Teknoplast Türk boyacılık sektörüne kazandırıldı. 2005 Dyo Boya, Mısır da üretime başladı. Dyo Boya, Türk boya sektöründe bir ilke daha imza atarak Türkiye nin nanoteknoloji ile üretilmiş ilk boyalarını pazara sundu. 2006 Dyo Boya, Klimatherm markası ile ısı yalıtım sektörüne girdi. 2007 Dyo Boya nanoteknolojik ürünleri Avrupa ya ihraç etmeye başladı. 2008 Dyo Boya, fotokatalitik boyalarda solgel yöntemiyle, nanoteknoloji alanında Avrupa Patent Ofisi nden ve Türk Standartları Enstitüsü nden incelemeli patent alma başarısını gösteren ilk ve tek Türk markası oldu. Dyo ve Dewilux markaları Turquality kapsamına alındı. 2009 Avrupa Birliği standartlarında sertifikalı usta yetiştirmeyi amaçlayan Dyo AKADEMİ açıldı. Dyo Boya, sektörün ilk Ar-Ge Merkezi Belgesi ni almaya hak kazandı. GSM altyapısı ile oluşturulan DYOLOG usta bağlılık modeli hayata geçirildi. 2010 Rusya da inşaat boyası üretimi başladı. TS 18001:2008 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi, TS EN ISO 14001: 2004 Çevre Yönetim Sistemi ve TS ISO 10002:2006 Müşteri Memnuniyeti Yönetim Sistemi Belgeleri alındı. 2011 Uzun süren araştırmalar sonucu yaratılan hibrid teknolojili ürün Dyojen pazara sunuldu. Çiğli Kampüs içerisinde Dyo Eğitim ve Uygulama Merkezi açıldı. Su ve solvent bazlı seçenekleriyle Massiveline Ahşap Serisi pazarın beğenisine sunuldu. 2012 Dyo Boya, Dilovası ndaki fabrikası ile Çevre Ödülü nü aldı. TS ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi Belgesi alındı. 2013 Casati markasının Türkiye deki kullanım hakkı alındı. Türkiye Mükemmellik Ödülleri nde 5 Yıldız Yetkinlik Belgesi ni aldı. 2014 Çiğli Fabrikası içerisinde yeni bobin boyaları üretim tesisi kuruldu. Turgutlu Toz Boya Fabrikası açıldı. Türkiye Kalite Derneği İzmir Şubesi nin Ege Bölgesi Mükemmellik Büyük Ödülü nü Dyo Boya kazandı. TS-EN ISO/IEC 17024 Standardı kapsamında Türk Akreditasyon Kurumu ndan akredite edilerek MYK tarafından yetkilendirilen DYO Akademi Belgelendirme Bölümü inşaat boyacılarının başvurularını kabul etmeye başladı. 2015 Dyo toz boya ürünleri, alüminyum parçaların üretimi, yüzey işlemden geçirilmesi ve nihayetinde kaplanması süreçlerinin kalite standartlarını belirleyen Qualicoat Belgesi ni aldı. Turgutlu Toz Boya Fabrikası ISO/TS 16949 Belgesi alan ilk toz boya fabrikası olurken, aynı tarihte ISO 9001, TS 18001, ISO 14001, ISO 10002 ve ISO 50001 belgelerini de aldı.
30 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU KURUMSAL YÖNETİM UYGULAMALARI VE FİNANSAL BİLGİLER
31 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU YÖNETİM Mustafa Selim Yaşar - Yönetim Kurulu Başkanı 1976 yılında Paris-Academi Arqueille Sorbonne, 1980 yılında NYU Üniversitesi ve 1981 New York-Pace Üniversitesi İşletme- Finans Bölümü nden mezun olan Mustafa Selim Yaşar, iş hayatına 1981 yılında Yaşar Dış Ticaret A.Ş. de başladı. 8 yıl süre ile Yaşar Dış Ticaret A.Ş. de çeşitli görevlerde çalıştıktan sonra, 1988-1996 yılları arasında Yaşar Holding A.Ş. CFO görevini üstlendi, ayrıca aynı yıllarda Boya-Kimya ve İçecek Grup Başkanlığı görevini de yerine getirdi. Yaşar, 1997-2000 yılları arasında Otak-Desa A.Ş. ve Desa Enerji A.Ş. Yönetim Kurulu-İcra Başkanlığı görevlerini de üstlendi. 2000 yılından itibaren İzmir Teknopark A.Ş., BDS İş Geliştirme Ltd. Şti. ve Yüzey İnşaat Taahhüt A.Ş. şirketlerinin Yönetim Kurulu Başkanlığı görevlerini sürdüren M. Selim Yaşar, 1991-1997 yılları arasında Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) Yönetim Kurulu Üyeliği, Yönetim Kurulu Başkanlığı ve Meclis Başkanlığı görevlerinde bulunmanın yanı sıra kurucu üyesi olduğu Ege Sanayicileri ve İşadamları Derneği nde (ESİAD) 4 yıl süre ile Başkan Vekilliği ni üstlendi. 2004-2009 yılları arasında İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclis Başkan Vekilliği ve Karşıyaka Belediyesi Meclis Üyeliği görevlerinde bulunan Yaşar, halen birçok sivil toplum örgütünde aktif olarak görev alıyor. Mart 2014 ten itibaren Desa Enerji A.Ş., Dyo Boya A.Ş., Yaşar Birleşik Pazarlama A.Ş. şirketlerinin Yönetim Kurulu Başkanı olan M. Selim Yaşar, Nisan 2015 ten beri Yaşar Dış Ticaret A.Ş. ve Yaşar Holding A.Ş Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürütüyor. İdil Yiğitbaşı - Yönetim Kurulu Başkan Vekili 1986 yılında Boğaziçi Üniversitesi İşletme Bölümü nde lisans, 1989 yılında Indiana Üniversitesi nde İşletme yüksek lisans eğitimini tamamlayan İdil Yiğitbaşı, 1986 yılında Yaşar Topluluğu nda finans sektöründe iş hayatına başladı. Gıda sektörü ağırlıklı olmak üzere çeşitli topluluk şirketlerinde özellikle strateji ve pazarlama alanlarında üst düzey yöneticilik ve Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerini üstlenen Yiğitbaşı, 2003-2009 yılları arasında Yaşar Holding Kurulu Başkan Vekilliği görevinde bulundu. Nisan 2009 tarihinde atandığı Yaşar Holding Yönetim Kurulu Başkanlığını 7 Nisan 2015 tarihine dek sürdüren İdil Yiğitbaşı, aynı tarihte Yönetim Kurulu Başkan Vekili oldu. Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD), Türkiye Süt, Et, Gıda Sanayicileri ve Üreticileri Birliği Derneği (SETBİR), ESİAD ve Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği (TKYD) üyesi olan Yiğitbaşı, Yaşar Topluluğu bünyesindeki diğer şirketlerde de yönetim kurullarında görev alıyor. Mehmet Kahya - Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Kahya, 1973 yılında Yale Üniversitesi Kimya Mühendisliği ve Ekonomi fakültelerinde lisans, 1975 yılında Kellogg School of Management ta Finans, Pazarlama ve Yöneylem Araştırması dallarında MBA eğitimini tamamladı. Türkiye de özel sektörde birçok sektör, şirket ve holdingde Yönetim Kurulu Üyeliği, Murahhas Azalık, Yönetim Kurulu Başkan veya Başkan Vekilliği, İcra Başkanlığı, İcra Kurulu Üyeliği, Genel Müdürlük görevlerinde bulunmuş olan Kahya, halen halka açık DYO, Viking Kağıt, Çimsa, Sasa, Yünsa Yönetim Kurullarında bağımsız üye olmanın yanı sıra Kronus, Electrosalus şirketlerinde yönetim kurulu üyesi ve Dağbaşı Proje-Yatırım şirketinde ise hissedarlar danışmanı olarak görev yapıyor. Ahmet Metin Onaner - Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Orta ve Lise tahsilini Robert Kolej de tamamlayan Ahmet Metin Onaner, 2 yıl Amerika da üniversite tahsili yaptı ve 1967 yılında Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi nden Kimya Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu. Çalışma hayatına 1967 de Ereğli Kömürleri İşletmesi nde İşletme Mühendisi ve Laboratuvar Şefi olarak başlayan, askerlik hizmetini tamamlamasını müteakiben 1970 de Yaşar Boya ve Kimya Grubu na katılan Onaner, çeşitli yönetim kademelerinde görev yaptıktan sonra, 1997 yılında Yaşar Boya ve Kimya Grubu Başkanlığı na atandı. 2001 yılına kadar bu görevini sürdüren A. Metin Onaner, 2001-2007 tarihleri arasında Yaşar Holding A.Ş. ve Topluluk şirketlerinde Yönetim Kurulu Üyeliklerinde bulundu. Onaner, SPK Kurumsal Yönetim İlkeleri ne göre bağımsız üye niteliğini haizdir. Cengiz Erol - Yönetim Kurulu Üyesi 1974 yılında Ege Üniversitesi İşletme Bölümü nde lisans, 1979 yılında New York Eyalet Üniversitesi nde Finans ve Muhasebe yüksek lisans eğitimini tamamlayan Cengiz Erol, 1983 yılında ise yine New York Eyalet Üniversitesi nde Uluslararası Ticaret ve Finans konusunda doktora eğitimini tamamladı. 1983-1985 yıllarında Çukurova Üniversitesi Finans Yardımcı Doçentliği, 1985-1990 yıllarında Ürdün Yarmouk Üniversitesi nde ve 1990-1993 döneminde ODTÜ İşletme Bölümü nde Finans Doçentliği görevini yürüten Erol, 1993-2010 yıllarında Finans Profesörü olarak ODTÜ İşletme Bölümü nde görev yaptı. 1991-1994 yıllarında Ereğli Demir Çelik Genel Müdür Danışmanlığı, 2000-2003 yıllarında Ankara Sigorta Yönetim Kurulu Üyeliği ve Ankara Emeklilik Sigorta Başkanlığı, 2002-2004 yıllarında İnterfarma Tıbb. Mal. A.Ş. de Yönetim Kurulu Danışmanlığı, 2004-2008 yıllarında İnterfarma Tıbb. Mal. A.Ş. de Yönetim Kurulu Üyeliği, 2008-2010 yıllarında ODTÜ de İşletme Bölüm Başkanlığı görevlerini yürüten Cengiz Erol, ODTÜ Rektör Danışmanlığı ve ÖSYM Yürütme Kurul Üyeliği görevlerinde de bulundu. 2011-2013 yıllarında İzmir Ekonomi Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Finans Bölüm Başkanlığı görevini sürdüren Erol, 2010-
32 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU YÖNETİM 2015 yılları arasında İzmir Ekonomi Üniversite sinde Uluslararası Ticaret ve Finans Bölümü Öğretim Üyesi ve Sosyal Bilimler Enstitü Müdürü olarak görev yaptı. Cengiz Erol, Mart 2014 ten beri Yaşar Topluluğu bünyesinde bulunan şirketlerin yönetim kurullarında da görev alıyor. Yılmaz Gökoğlu - Yönetim Kurulu Üyesi Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat-Maliye Bölümü nden 1977 yılında mezun olan Yılmaz Gökoğlu, 1978-1982 yılları arasında Maliye Bakanlığı nda Hesap Uzmanı olarak çalışmasının ardından 1983 yılında Yaşar Topluluğu na katıldı. Toplulukta mali işler ve denetim alanları ağırlıklı olmak üzere çeşitli üst düzey yöneticilik görevlerinde bulunan Gökoğlu, Nisan 2007 tarihinde Yaşar Holding Yönetim Kurulu Üyeliğine seçildi. Yaşar Holding de Yönetim Kurulları Genel Sekreterliği görevini de yürüten Yılmaz Gökoğlu, Topluluk bünyesinde bulunan şirketlerde de Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev alıyor. Ahmet Fahri Yiğitbaşı - Yönetim Kurulu Üyesi Aachen Teknik Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü nde öğrenim gören Ahmet Fahri Yiğitbaşı, 1987 yılında aynı üniversitede Yakıt Mühendisliği dalında yüksek lisans eğitimini tamamladı. İş hayatına 1987 de Bonn/Almanya da Union Kraftstoff da başlayan Yiğitbaşı, 1989 yılında Yaşar Boya ve Kimya Grubu na katıldı ve 1989-1990 yılları arasında Desa Makina ve Kazan Sanayi nde çalıştı. 1990-1992 yılları arasında Botaş Ambalaj da Satış ve Pazarlama Genel Müdür Yardımcısı, 1992-1996 yılları arasında Genel Müdür, 1996-2001 yılları arasında Ambalaj, Otomotiv Boyaları, Endüstriyel Boyalar, İnşaat Boyaları, Matbaa Mürekkepleri dahil olmak üzere, farklı iş ünitelerinden sorumlu Başkan Yardımcısı olarak görev yaptı. 2001-2006 yılları arasında Yaşar Holding Boya ve Kimya Grubu Başkanı, 2006-2009 yılları arasında Yaşar Holding Dış Yatırımlar ve Yeni Projeler Başkanı, 2009-2015 yılları arasında Yaşar Holding Boya Grubu Başkanı görevlerini yürüttü. 2010 yılından beri Yaşar Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanı, 2015 yılından beri Boya Sanayicileri Derneği (BOSAD) Yönetim Kurulu Başkanı görevlerini sürdüren Yiğitbaşı, Dyo Matbaa Mürekkepleri (Ocak 2016 dan itibaren Toyo Matbaa Mürekkepleri) ve Desa Enerji şirketlerinin yönetim kurullarında da görev alıyor. Şirket in de içinde bulunduğu Yaşar Topluluğu nda, yönetim kurulu üyelerinin başka Topluluk şirketlerinde de yönetim kurulu üyesi olarak bulunması ve bu şirketler arasında TTK madde 395/1 kapsamında değerlendirilebilecek muhtelif işlemler olması mümkündür. Ancak, bu kapsamda değerlendirilebilecek işlemlerin tarafları sadece Topluluk şirketleri olup, her bir şirketin genel kurulunda da gerekli izinler alınmaktadır. ÜST YÖNETİM Serdar Oran - Genel Müdür 1983 yılında Ankara Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü nde lisans, 1987 yılında California State Üniversitesi nde Kimya Mühendisliği Bölümü nde yüksek lisans eğitimini tamamlayan Serdar Oran, 1988 yılında DyoSAD da Sanayi Boyaları Araştırma Mühendisi olarak Yaşar Topluluğu na katıldı. Oran, sırasıyla 1992-1994 yılları arasında Sanayi Boyaları Araştırma Uzmanlığı, 1994-1997 yılları arasında Sanayi Boyaları Fabrika Müdürlüğü, 1997-1999 yılları arasında Teknik Genel Müdür Yardımcılığı, 1999-2000 yılları arasında Metal Boyaları İş Ünitesi Pazar Direktörlüğü görevlerinde bulundu. 2000 yılında DyoSAD Genel Müdürlüğüne atanan Serdar Oran, 2001 yılında Topluluk tan ayrılarak kendi kurduğu şirkette iş hayatına devam etti. 2009 yılında Dyo Boya Genel Müdürlüğü ne atanan Oran, Haziran 2012 tarihi itibarıyla Dyo Boya Fabrikaları Genel Müdürlüğü görevi uhdesinde kalmak üzere, Dyo Boya Fabrikaları ve Boya Grubu Yurt Dışı Şirketlerinden Sorumlu Başkan Yardımcılığı na atandı. Muzaffer Bekar - Mali İşler ve Finans Direktörü 1982 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü nden mezun olan Muzaffer Bekar, çalışma hayatına 1984 de Pimaş A.Ş. de Muhasebe Elemanı olarak başladı. 1989 yılında Yaşar Topluluğu na Durmuş Yaşar ve Oğulları Boya Vernik ve Reçine Fabrikaları A.Ş. de Muhasebe Elemanı olarak katılan Bekar, 1990 yılında Dyo Sentetik A.Ş. ye Finansman Memuru olarak geçti. Sırasıyla Finansman Şefliği, Finansman Amirliği ve Finansman Müdürlüğü, Dyo Boya Fabrikaları A.Ş. ve Dyo Sentetik A.Ş. Finansman Departman Müdürlüğü, Dyo Boya Fabrikaları Finansman Müdürlüğü, Boya ve Kimya Şirketleri Finans Direktörlüğü görevlerinde bulundu. Kasım 2008-Eylül 2015 tarihileri arasında Gıda Şirketleri Finans Direktörlüğü görevini yürüten Muzaffer Bekar, Ekim 2015 tarihinde Dyo Boya A.Ş. Mali İşler ve Finans Direktörlüğü görevine atandı.
33 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU RİSK YÖNETİMİ, İÇ KONTROL SİSTEMİ VE İÇ DENETİM FAALİYETLERİ RİSK YÖNETİMİ Yaşar Topluluğu bünyesinde bulunan şirketlere uygulanacak Kurumsal Risk Yönetimi faaliyetlerinin kapsamı, çalışma usul ve esasları Yönetmelik çerçevesinde tespit edilmiştir. Bu kapsamda risk yönetimi faaliyetlerinin hangi çerçevede yapılması gerektiği, risk yönetimiyle ilgili görev ve sorumluluklar, süreçler, raporlar, güven prosedürleri ve risk yönetimi terminolojisi oluşturulmuştur. Şirket te Kurumsal Risk Yönetimi, risklerin tanımlandığı, analiz edildiği, kontrol edilerek izlendiği sistematik bir süreç olarak uygulanmaya başlanmıştır. Bu yöntem beklenmedik olumsuz neticeli olaylardan kaynaklanan maliyetleri ve şirketimiz varlık değerlerine olan etkilerini en düşük seviyeye indirebilme gücüne sahiptir. Şirketin Risk Yönetim Politikası Şirket Yönetim Kurulu, başta pay sahipleri olmak üzere, Şirket in menfaat sahiplerini etkileyebilecek risklerin etki ve olasılığını en aza indirecek risk yönetimi stratejilerini benimsemekte ve bu kapsamda gerekli aksiyonların alınmasını sağlamaktadır. Riskin Erken Saptanması Komitesi Çalışmaları Riskin Erken Saptanması Komitesi, riskin erken saptanması ve etkin bir risk yönetim sisteminin oluşturulması amacıyla faaliyetlerini yürütmektedir. Risk yönetimi politika ve prosedürleri çerçevesinde önceliklendirilmiş risk envanterinin oluşturularak, uygun risk stratejilerinin belirlenmesi ve gerekli aksiyonların alınarak sonuçların izlenmesi yönünde kurumsal risk yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesi çalışmaları komite tarafından izlenmekte ve gerekli yönlendirmelerde bulunulmaktadır. Satışlar, Verimlilik, Gelir Yaratma Kapasitesi, Kârlılık, Borç/Özkaynak Oranı ve Benzeri Konularda İleriye Dönük Riskler Topluluk geneli benimsenen risk yönetim politikası ve prosedürleri çerçevesinde Şirket in tüm faaliyetleri yönünden risk envanterinin oluşturulması ve gerekli aksiyonların alınmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda Şirket in maruz kaldığı riskler; stratejik, operasyonel, finansal, dış kaynaklı ve uyum ana başlıkları altında gruplandırılarak etki ve olasılıklarına göre önceliklendirilmekte, önem arz eden risklere yönelik mevcut kontroller tasarım ve uygulama açılarından gözden geçirilmekte ve en uygun strateji ve aksiyonlar belirlenmekte, aksiyon uygulama sonuçları takip edilmekte ve sonuçlar ve olası gelişmeler ilgili birimlere raporlanmakta ve değerlendirilmektedir. İÇ KONTROL SİSTEMİ VE İÇ DENETİM FAALİYETLERİ Kontroller; Şirket in hedeflerine ulaşmasını olumsuz yönde etkileyecek olayları ortadan kaldırmaya veya etki ve olasılığını azaltmaya yönelik her türlü uygulama olarak tanımlanabilir. İş süreçlerine yönelik standart tanımlar, politika ve prosedürler, görev tanımları, yetkilendirme yapıları iç kontrol sistemini oluşturmaktadır. Bu çerçevede Şirket in işlerini etkin ve verimli çerçevede yürütmesi için önleyici/tespit edici ve iyileştirici olmak üzere bütün kontrol sistemleri yönetim tarafından kurulmuştur. Şirket bünyesinde oluşturulmuş olan iç kontrol sistemleri ile operasyonların etkinliği ve verimliliği, mali raporlama sisteminin güvenilirliği, yasal düzenlemelere uygunluk ve bu konularda güvence sağlanması amaçlanmaktadır. Söz konusu kontrol sistemleri aynı zamanda Şirket in varlıklarını, itibarını ve kârlılığını da korumaktadır. Şirket in muhasebe sistemi, finansal bilgilerin kamuya açıklanması, bağımsız denetimi ve ortaklığın iç kontrol sisteminin işleyişinin ve etkinliğinin gözetimi esas itibarıyla Şirket Yönetim Kurulu tarafından oluşturulan Denetim Komitesi vasıtasıyla yerine getirilmektedir. Denetimden Sorumlu Komite söz konusu fonksiyonu yerine getirirken, Topluluk Denetim ve Risk Yönetim Koordinatörlüğü, Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik kapsamında tasdik işlemlerini gerçekleştiren kuruluşların bulgularından faydalanır. İç denetim faaliyetleri kapsamında; Şirket mevcut risk yönetimi sisteminin etkinliği ve iç kontrol sisteminin yeterliliği, etkinliği ve verimliliği değerlendirilmekte ve geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmaktır. Ayrıca, bu kapsamdaki tespit ve önerilere yönelik gerekli aksiyonların belirlenmesi ve uygulanması süreçleri yakından takip edilmektedir.
34 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU HUKUKİ AÇIKLAMALAR Varsa Yıl İçinde Yapılan Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı Bilgileri 2015 yılı içerisinde 30 Mart 2015 tarihinde gerçekleştirilen Olağan Genel Kurul toplantısında alınan kararlar uygulanmıştır. 2015 yılı içerisinde Olağanüstü Genel Kurul toplantısı düzenlenmemiştir. Bağlı Şirket Raporu Şirket Yönetim Kurulu tarafından T.T.K. 199. Madde kapsamında Hakim ve Bağlı Ortaklıklar ile ilişkilerimizi açıklayan raporun sonuç kısmı şu şekildedir. 01 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 199 uncu maddesi uyarınca, Şirket Yönetim Kurulu, faaliyet yılının ilk üç ayı içinde, geçmiş faaliyet yılında Şirket in hakim ortağı ve hakim ortağına bağlı şirketlerle ilişkileri hakkında bir rapor düzenlemek ve bu raporun sonuç kısmına faaliyet raporunda yer vermekle yükümlüdür. Şirket in ilişkili taraflarla yapmış olduğu işlemlerle ilgili gerekli açıklamalar işbu raporda yer almaktadır. Şirket in Yönetim Kurulu tarafından hazırlanan işbu raporda Şirket in hakim ortağı ve hakim ortağın bağlı ortaklıkları ile 2015 yılı içinde yapmış olduğu tüm işlemlerde, işlemin yapıldığı veya önlemin alındığı veya alınmasından kaçınıldığı anda tarafımızca bilinen hal ve şartlara göre her bir işlemde uygun bir karşı edim sağlandığı ve şirketi zarara uğratabilecek alınan veya alınmasından kaçınılan herhangi bir önlem bulunmadığı ve bu çerçevede denkleştirmeyi gerektirecek herhangi bir işlem veya önlemin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bağış ve Yardımlar Sermaye Piyasası Kurulu nun konu ile ilgili düzenlemelerinin çizdiği sınırlar çerçevesinde çeşitli amaçlarla kurulmuş olan vakıflara ve bu gibi kişi ve/veya kurumlara bağışta bulunabilmektedir. Şirket 2015 yılında, çeşitli kurum ve kuruluşlara 435.438 TL tutarında bağış ve yardımda bulunmuştur. Şirket Aleyhine Açılan ve Şirketin Mali Durumunu ve Faaliyetlerini Etkileyebilecek Nitelikteki Davalar ve Olası Sonuçları Hakkında Bilgiler Konuya ilişkin açıklama 01.01.2015-31.12.2015 dönemine ilişkin mali tablolarımızın 26 no lu dipnotunda yer almaktadır. Mevzuat Hükümlerine Aykırı Uygulamalar Nedeniyle Şirket ve Yönetim Organı Üyeleri Hakkında Uygulanan İdari veya Adli Yaptırımlara İlişkin Açıklamalar Şirket ve yönetim organı üyeleri hakkında, mevzuat hükümlerine aykırı uygulamalar nedeniyle uygulanmış herhangi bir idari veya adli yaptırım bulunmamaktadır. Dönem İçinde Yapılan Esas Sözleşme Değişiklikleri Dönem içerisinde esas sözleşme değişikliği gerçekleştirilmemiştir. Yönetim Kurulu Üyeleri ile Üst Düzey Yöneticilere Sağlanan Mali Haklar Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri ile üst düzey yöneticilere sağlanan mali haklar internet sitemizde yer alan ücret politikası çerçevesinde belirlenmektedir. 31.12.2015 tarihinde sona eren on iki aylık dönemde Yönetim Kurulu Üyeleri ile üst düzey yöneticilere sağlanan ücret ve benzeri ödemeler toplamı 6.009.534 TL dir. Hesap Dönemi İçerisinde Yapılan Özel Denetim ve Kamu Denetimine İlişkin Açıklamalar 2015 yılı içerisinde değişik kamu kurumlarınca 2015 yılı içerisinde değişik kamu kurumlarınca olağan denetimler yapılmış olup, tarafımıza resmi olarak yapılmış önemli bir bildirim bulunmamaktadır. Şirket Özkaynakları Hakkında Açıklama Şirketin 100.000.000 TL olan çıkarılmış sermayesine karşılık, 31.12.2015 tarihi itibarıyla 111.731.704 TL tutarında öz kaynağı bulunmakta olup, TTK 376. madde kapsamında değerlendirilecek bir durumun oluşmadığı görülmektedir. Ana Ortaklık Sermayesindeki Paylar (Karşılıklı İştirak) Şirketimizin bağlı ortaklığı konumundaki iştiraklerimizin Şirketimiz sermayesinde herhangi bir payı bulunmamaktadır.
35 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU DYO BOYA FABRİKALARI SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİ UYUM RAPORU BÖLÜM I - Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Beyanı a) DYO BOYA FABRİKALARI SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ( Şirket ), 31 Aralık 2015 tarihinde sona eren faaliyet döneminde, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yayınlanan II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği (Tebliğ) ekinde yer alan Kurumsal Yönetim İlkeleri nin uygulanması zorunlu maddelerinin tamamına uymuştur. b) Şirketimiz Kurumsal Yönetim İlkeleri nin uygulanması zorunlu olmayan ilkelerine de tam uyum amacıyla azami çabayı göstermektedir. Uygulamaya geçirilmemiş olan uygulanması zorunlu olmayan ilkeler bazında gerekçeler aşağıda açıklanmış olup, mevcut durum itibariyle söz konusu hususların, önemli bir çıkar çatışmasına yol açmadığı düşünülmektedir. Şirket, 1.3.10 numaralı ilke uyarınca 2015 yılı olağan Genel Kurul un onayına sunulmak üzere Bağış Politikası oluşturmuştur. 1.3.11 ve 4.3.9 numaralı ilkelere uyuma ilişkin değerlendirmesini uygulamanın zorunlu olmaması çerçevesinde sürdürmektedir. 1.4.2 ve 2.1.2 numaralı ilkelere tam uyum Şirket tarafından amaçlanmakla birlikte, uygulamada yaşanan zorluklar tam uyuma engel teşkil etmektedir. 1.5.2 ve 4.6.5 numaralı ilkelere uyum ilkelerin piyasa ve Şirketin mevcut yapısı ile tam örtüşmemesi sebebiyle gerçekleştirilememektedir. 4.2.8 numaralı ilkeye tam uyum çalışmalarına ilişkin Şirketin değerlendirme süreci devam etmektedir. Şirketimiz bünyesinde 2015 yılında, Yatırımcı İlişkileri Bölümü Yöneticisi Kurumsal Yönetim Komitesi Üyesi olarak atanmış, bağımsız yönetim kurulu üyelerinin sunduğu bağımsızlık beyanları 2015 yılı faaliyet raporlarında yer almış, yönetim kurulu komitelerinin daha etkin çalışmaları yönünde ilerlemeler kaydedilmiş ve yıl içerisinde internet sitesinde Türkçe ve İngilizce bölümde iyileştirmeler sürdürülmüştür. Şirketimiz ilkelere uyum konusunda, gelecek dönemlerde de mevzuattaki gelişme ve uygulamaları takip ederek gerekli çalışmaları yürütecektir. BÖLÜM II - PAY SAHİPLERİ 2.1. Yatırımcı İlişkileri Bölümü Şirketimiz bünyesinde, Tebliğ in 11 inci maddesi uyarınca yatırımcılar ile iletişimi sağlayan yatırımcı ilişkileri bölümü oluşturulmuştur. Yatırımcı İlişkileri Bölümü Şirket Genel Müdürü Sn. Serdar Oran a bağlı olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Yatırımcı İlişkileri Bölümü Personeli iletişim bilgileri aşağıda yer almaktadır: Yatırımcı İlişkileri Bölümü Yöneticisi: Gökhan Kavur (Sermaye Piyasası İleri Düzey Lisansı na sahip) Yatırımcı İlişkileri Bölümü Görevlisi: Murat Aldemir (Sermaye Piyasası İleri Düzey Lisansı na sahip) Tel: 0 232 495 00 00 Faks: 0 232 489 15 62 E-posta: yatirimciiliskileri@dyo.com.tr Yatırımcı İlişkileri Bölümü nün başlıca görevleri aşağıda sıralanmıştır: Yatırımcılar ile Şirketimiz arasında yapılan yazışmalar ile diğer bilgi ve belgelere ilişkin kayıtların sağlıklı, güvenli ve güncel olarak tutulmasını sağlamak, Pay sahiplerimizin Şirketimiz ile ilgili yazılı bilgi taleplerini yanıtlamak, Genel kurul toplantısı ile ilgili olarak, pay sahiplerinin bilgi ve incelemesine sunulması gereken dokümanları hazırlamak ve genel kurul toplantısının ilgili mevzuata, esas sözleşmeye ve diğer ortaklık içi düzenlemelere uygun olarak yapılmasını sağlayacak tedbirleri almak, Kurumsal yönetim ve kamuyu aydınlatma ile ilgili her türlü husus da dahil olmak üzere sermaye piyasası mevzuatından
36 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU DYO BOYA FABRİKALARI SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİ UYUM RAPORU kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesini gözetmek ve izlemek, Yatırımcı ilişkileri faaliyetlerinin yürütülmesini sağlamak. Yatırımcı İlişkileri Bölümü, gerektiğinde diğer birimlerden görüş alarak ve bu birimlerle koordinasyon içerisinde pay sahiplerinin ve potansiyel yatırımcıların, gizli ve ticari sır niteliğindeki bilgiler hariç olmak üzere ve bilgi eşitsizliğine yol açmayacak şekilde Şirket in faaliyetleri, finansal durumu ve stratejileri hakkında bilgilendirilmesinden ve pay sahipleri ile şirket yöneticileri arasındaki çift yönlü iletişimin yönetilmesinden sorumludur. Birim yıl içerisinde 55 civarında yatırımcı ile birebir görüşme gerçekleştirmiş ve 50 den fazla soruya telefon veya e-posta yoluyla cevap vermiştir. Ayrıca Şirketimizin 2014 yılı bütünü ve 2015 yılı 6 aylık faaliyetleri ve finansal sonuçlarına ilişkin olarak tüm analistlerin katılımına açık iki webcast toplantısı düzenlenmiş, dönemsel faaliyet sonuçlarıyla ilgili olarak hazırlanan Yatırımcı Sunumları na Şirketimizin internet sitesinde yer verilmiştir. Yatırımcıların güncel bilgileri takip edebilmelerini teminen internet sitesi ve yatırımcı sunumları düzenli olarak güncellenmiştir. Yatırımcı taleplerinin yerine getirilmesinde mevzuata uyuma azami özen gösterilmektedir. 2.2. Pay Sahiplerinin Bilgi Edinme Haklarının Kullanımı Pay sahiplerinin bilgi alma ve inceleme hakkının kullanımında ana prensip pay sahipleri arasında ayrım yapılmamasıdır. Pay sahipliği haklarının sağlıklı olarak kullanılabilmesi için gerekli olan bütün bilgi ve belgeler internet sitemiz vasıtasıyla pay sahiplerinin kullanımına eşit bir şekilde sunulmaktadır. 2015 faaliyet yılı içerisinde pay sahiplerinden gelen bilgi taleplerinin Yatırımcı İlişkileri Bölümü nün gözetiminde; Sermaye Piyasası Mevzuatı hükümleri dâhilinde ve geciktirilmeksizin cevaplanmasına özen gösterilmiştir. Söz konusu bilgi talepleri genellikle genel kurul tarihi, açıklanan mali tablolara ilişkin bilgiler, sektördeki gelişmeler ve kâr dağıtımı gibi konulara ilişkin olmaktadır. Tüm bilgi alma talepleri, ticari sır veya korunmaya değer bir şirket menfaati kapsamında olanlar dışında, pay sahipleri arasında ayrım yapılmaksızın kamuya daha önce sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde yapılan açıklamalar paralelinde cevaplanmaktadır. Pay sahipliği haklarının kullanımını etkileyebilecek bilgi ve açıklamalar internet sitemizin Yatırımcı İlişkileri bölümünde duyurulmakta olup dönem içerisinde Sermaye Piyasası Mevzuatı kapsamında açıklananlar dışında herhangi başka bir bilgi ve açıklama olmamıştır. Özel denetçi atanması talebi şirket esas sözleşmesinde düzenlenmemiş olmakla birlikte 2015 yılı içerisinde pay sahiplerinden bu yönde bir talep gelmemiştir. 2.3. Genel Kurul Toplantıları Şirket esas sözleşmesinin Toplantı Nisabı başlıklı 19. maddesi uyarınca, olağan ve olağanüstü genel kurul toplantılarında nisap Sermaye Piyasası Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabidir. 2015 yılı içerisinde 30 Mart 2015 tarihinde 2014 yılı olağan genel kurul toplantısı Pınar Süt Fabrika adresinde düzenlenmiştir. 2014 yılı olağan genel kurul toplantısında toplantı nisabı şirket sermayesinin %76,00 sıdır. Toplantı esnasında toplantıya elektronik ortamda veya fiziki olarak, asaleten veya vekaleten iştirak eden pay sahipleri tarafından görüş ve dilekler iletilmiştir. Söz konusu Genel Kurul Toplantısı nda pay sahiplerinin herhangi bir gündem önerisi de olmamıştır. Toplantıya medyadan bir katılım olmamıştır. Pay sahiplerinin yanı sıra toplantılara bağımsız denetim şirketi yetkilileri de yazılı olarak davet edilmektedir. Genel kurul toplantısına davet Yönetim Kurulu tarafından yapılmıştır. Şirket genel kurulunun toplantıya davetine ilişkin ilanlar, esas sözleşmenin İlan başlıklı 22. maddesi çerçevesinde, Türk Ticaret Kanunu nun ilgili hükümleri ve bu kanun çerçevesinde çıkarılan yönetmelik, tebliğler, Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri ile tabi olunacak diğer mevzuatlara uygun olarak ilan edilmiştir. Toplantı ilanı, ilan ve toplantı günleri hariç olmak üzere 21 gün önce Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi nde ( TTSG ) yapılmıştır. Bununla birlikte toplantı ilanı internet sitemizde de ilan edilmiş ve adresi kayıtlı pay sahiplerine mektup gönderilmesi suretiyle toplantı günü, yeri ve gündemi bildirilmiştir. Genel kurul toplantısı öncesi toplantı yeri, tarihi ve gündemi, gündeme ilişkin Bilgilendirme Dokümanı nın internet sitesinde yer aldığı bilgisi, Yönetim Kurulu nun genel kurula sunacağı kâr dağıtım teklifi özel durum açıklamaları ile kamuya duyurulmuştur. 2014 yılı Olağan Genel Kurul toplantısı için hazırlanan Bilgilendirme Dokümanı nda mevzuatın gerektirdiği tüm açıklama, bilgi ve belgelerin yanı sıra, her bir genel kurul gündem maddesinin ayrıntılarına ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Şirket faaliyet raporu ve genel kurula ilişkin bilgilendirme dokümanı, şirket merkezinde ve internet sitesinde genel kuruldan 21 gün önce ortakların bilgisine açık olarak bulundurulmuştur. Şirket genel kuruluna katılımın kolaylaştırılması amacıyla şehir
37 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU merkezinden Genel Kurul un yapılacağı adrese servis kaldırılmıştır. Genel kurul toplantısında, gündemde yer alan konular tarafsız ve ayrıntılı bir şekilde, açık ve anlaşılabilir bir yöntemle aktarılmış olup; pay sahiplerine eşit şartlar altında düşüncelerini açıklama ve soru sorma imkanı verilmiş ve sağlıklı bir tartışma ortamı yaratılmıştır. Genel kurul tutanakları Şirket merkezinde pay sahiplerine sürekli açık tutulmaktadır. Ayrıca Şirket in son 8 yıla ilişkin Genel Kurul tutanaklarına, internet sitemizin (www.dyo.com.tr) Yatırımcı İlişkileri Bölümü nden de ulaşılabilmektedir. Şirket Genel Kurul Toplantıları nda ayrı bir gündem maddesi olarak dönem içinde yapılan bağış ve yardımların tutarı ve yararlanıcıları hakkında ortaklara bilgi verilmiştir. Toplantıda 2015 yılı için bağış üst sınırı belirlenmiştir. Ayrıca şirket 2015 yılı Olağan Genel Kurul una sunulmak üzere Bağış Politikası hazırlamıştır. 2.4. Oy Hakları ve Azlık Hakları Şirket in esas sözleşmesi madde 7 de Yönetim Kurulu na aday gösterme konusunda aşağıdaki imtiyaz mevcuttur: Yönetim Kurulunun 5 üyeden oluşması halinde 3, 7 üyeden oluşması halinde 4 üye A grubu pay sahipleri tarafından gösterilecek adaylar arasından, diğer üyeler de B grubu pay sahipleri tarafından gösterilecek adaylar arasından seçilir. Yönetim Kurulu karar verdiği takdirde Murahhas Üye seçilebilir. Ancak, Yönetim Kurulu Başkanı ve Murahhas Üye A grubunu temsil eden üyeler arasından belirlenir. Oy hakkına ilişkin imtiyaz, Şirket esas sözleşmesinin 20 nci maddesinde aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir: Olağan ve olağanüstü genel kurul toplantılarında (A) grubu nama yazılı paylar sahiplerine (3 er) oy bahşeder. Türk Ticaret Kanunu ve sair ilgili mevzuatın amir hükümleri saklıdır.(b) grubu hamiline yazılı paylar sahiplerine (1 er) oy bahşeder. Oy hakkının kullanımına ilişkin olarak Şirket esas sözleşmesinde pay sahibi olmayan kişinin temsilci olarak vekaleten oy kullanmasını engelleyen hükümler yer almamaktadır. Oy kullanımının düzenlendiği Şirket esas sözleşmesinin 23 üncü maddesi şu şekildedir: Elektronik Genel Kurul sisteminde kullanılacak oylar saklı kalmak kaydıyla, Genel Kurul toplantılarında oylama açık ve el kaldırmak suretiyle yapılır. Ancak toplantıda mevcut pay sahiplerinin temsil ettikleri sermayenin onda birine sahip bulunanların talebi üzerine gizli oya başvurmak gerekir. Şirket in karşılıklı iştirak içinde olduğu bir şirket bulunmamaktadır. Azlık hakları Yönetim Kurulu nda temsil edilmemektedir. Azlık hakları esas sözleşmede sermayenin yirmide birinden daha düşük şekilde belirlenmemiştir. 2.5. Kâr Payı Hakkı Şirket in kârına katılım konusunda herhangi bir imtiyaz bulunmamaktadır. Şirketimizin kâr dağıtımına ilişkin kararlarında, Türk Ticaret Kanunu hükümleri, Sermaye Piyasası Düzenlemeleri, Vergi Düzenlemeleri ve diğer ilgili düzenlemeler ile esas sözleşmemizin kâr dağıtımı ile ilgili maddesi esas alınmakta ve SPK Kurumsal Yönetim İlkeleri ne uygun olarak, pay sahipleri ve Şirket menfaatleri arasında dengeli ve tutarlı bir politika izlenmektedir. Şirketimizin kâr dağıtımı konusundaki politikası, ilgili düzenlemeler ve finansal imkânlar elverdiği sürece, ekonomik ortam, piyasa beklentileri, Şirketimizin uzun vadeli stratejileri ile uzun vadeli yatırım ve finansman politikaları, Şirketimizin finansal pozisyonu ile kârlılık ve nakit durumu dikkate alınarak, Sermaye Piyasası Düzenlemeleri ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde hesaplanan dağıtılabilir dönem kârının, her yıl yeniden gözden geçirilmek koşuluyla asgari %20 si oranında nakit ve/veya bedelsiz hisse şeklinde kâr dağıtımı yapılması yönündedir. Kâr dağıtım kararının görüşüldüğü ilgili genel kurul toplantısında aksi kararlaştırılmadığı takdirde, kâr dağıtımının en geç söz konusu genel kurul toplantısının yapıldığı yılın Mayıs ayında gerçekleştirilmesi amaçlanmakta olup, kâr dağıtım tarihine Genel Kurul karar vermektedir. Genel Kurul veya yetki verilmesi halinde Yönetim Kurulu, Sermaye Piyasası Düzenlemelerine uygun olarak kâr payının taksitli dağıtımına karar verebilir.
38 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU DYO BOYA FABRİKALARI SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİ UYUM RAPORU Şirketimiz Esas Sözleşmesi kâr payı avansı dağıtımına uygun olup, Yönetim Kurulu, Genel Kurul tarafından yetkilendirilmiş olmak ve Sermaye Piyasası Düzenlemelerine uymak kaydı ile ilgili hesap dönemi ile sınırlı olacak şekilde kâr payı avansı dağıtma kararı alabilir. Sermaye Piyasası Mevzuatı doğrultusunda hazırlanmış olan Şirketimizin 2013 ve izleyen yıllara ilişkin Kâr Dağıtım Politikası 2013 yılı Olağan Genel Kurulu nun onayına sunularak kamuya açıklanmıştır. Kâr dağıtım politikamız internet sitemiz vasıtasıyla da kamuya duyurulmaktadır. Şirketin 2014 yılı dönem kârının geçmiş yıl zararlarına mahsup edilmesi gerekliliği dolayısıyla kâr dağıtımı gerçekleştirilmemiştir. 2.6. Payların Devri Payların devri Türk Ticaret Kanunu nun (TTK) ilgili hükmü çerçevesindedir. BÖLÜM III - KAMUYU AYDINLATMA VE ŞEFFAFLIK 3.1. Kurumsal İnternet Sitesi ve İçeriği Şirketin internet sitesi (www.dyo.com.tr) Kurumsal Yönetim İlkeleri nin gerektirmiş olduğu tüm hususları içermekte olup, Türkçe ve İngilizce olarak yapılandırılmıştır. Aktif olarak kullanılmakta olan internet sitemizin daha iyi hizmet vermesine yönelik çalışmalarımız ise sürekli olarak devam edecektir. 3.2. Faaliyet Raporu Şirketimiz faaliyet raporlarında Kurumsal Yönetim İlkeleri nde belirtilen bilgilerin tümüne yer verilmiş ancak; yönetim kurulu ve üst düzey yöneticilere verilen ücretler ile sağlanan diğer tüm menfaatler kişi bazında değil, toplam tutar olarak açıklanmaktadır. BÖLÜM IV MENFAAT SAHİPLERİ 4.1. Menfaat Sahiplerinin Bilgilendirilmesi Menfaat sahipleri, SPK düzenlemeleri, TTK, Rekabet Kanunu, Vergi Kanunları, Borçlar Kanunu çerçevesinde SPK nın Özel Durum Açıklamaları vasıtasıyla Şirket in ticari sırrı niteliğindeki bulunan bilgiler haricinde bilgilendirilmektedir. Menfaat sahipleri, mevzuata aykırı ve etik açıdan uygun olmadığını düşündükleri işlemleri Kurumsal Yönetim Komitesi veya Denetimden Sorumlu Komite ye, Yaşar Topluluğu Etik Komitesi aracılığıyla ulaştırabilmektedirler. Şirketin muhasebe ve iç kontrol sistemi ile bağımsız denetimiyle ilgili olarak şirkete ulaşan şikayetlerin incelenmesi, sonuca bağlanması, şirket çalışanlarının, şirketin muhasebe ve bağımsız denetim konularındaki bildirimleri gizlilik ilkesi çerçevesinde Denetimden Sorumlu Komite tarafından değerlendirilir. Ayrıca 4.2. maddesinde yer alan menfaat sahiplerinin yönetime katılması süreçleri vasıtasıyla da Kurumsal Yönetim Komitesi ve Denetimden Sorumlu Komite ile iletişim mekanizması sağlanmaktadır. 4.2. Menfaat Sahiplerinin Yönetime Katılımı Menfaat sahiplerinin yönetime katılımı, genel kurul toplantılarında ve çeşitli iletişim kanalları vasıtasıyla şirket faaliyetlerini ilgilendiren her konuda gelişimi sağlayacak teklif ve önerilerin ilgili birimlerce değerlendirilmesi ile gerçekleştirilmektedir. Dyo Boya, yeni müşteri ve pazarlar hedefleyerek satış ve pazar paylarını yükseltecek çalışmalar gerçekleştirmekte ayrıca, yeni teknik servis kadroları oluşturarak, müşteriye verimlilik ve sorun giderme anlamında daha etkin çözümler sunmaktadır. Müşteri CRM sistemi ve DYOLOG (Usta Bağlılık Sistemi) ile elde edilen geri dönüşler ile geliştirmelere devam edilmiştir. Toptancı bayi kadrolarının satış ve müşteri ilişkileri konularındaki gelişimi hedefi ile 2013 yılında hayata geçirilen eğitim programının iş sonuçlarına katkısını ölçmek ve teşvik etmek amacı ile 2014 yılında Zafer Yıldızları adıyla hedeflerle yönetim anlayışı ile oluşturulmuş yeni bir ödül/prim sistemi hayata geçirilmiştir. 2015 yılında da aynı sistem devam ettirilmektedir. Çalışan görüşleri anketi vasıtasıyla, şirket personelinin çalışma koşulları, ortamı ve çalışanlara sağlanan haklar konusunda yapılacak uygulama değişiklikleri hakkında görüşleri alınmakta ve söz konusu süreçler ile ilgili iyileştirilme çalışmalarının yürütülmesi amacıyla, çalışan temsilcilerinin oluşturduğu aksiyon komitesi yıl içerisinde faaliyetlerini sürdürmektedir.
39 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU 4.3. İnsan Kaynakları Politikası İnsan Kaynakları nın temel misyonu Şirket te yenilikçi, toplam kalite anlayışını ilke edinmiş, değişime ve gelişime kolaylıkla ayak uydurarak, global anlamda rekabet avantajı sağlayan İnsan Kaynakları Yönetimi ni sürdürebilmektir. 2015 yılı itibariyle ayrımcılık konusunda şirketimize bir şikâyet gelmemiştir. Şirket in İnsan Kaynakları ile ilgili temel politikaları tüm kapsam dışı çalışanlara imza karşılığında verilen Personel Yönetmeliği nde açıkça yer almaktadır. Personel Yönetmeliği, temel politikalar ile birlikte çalışma süreleri, işe alımdaki süreç ve prensipler, iş sözleşmesinin sonlandırılması ve disiplin yönetmeliği hakkındaki bilgileri içerir. Kapsam içi çalışanlarla ilgili insan kaynakları politika ve uygulamaları Toplu İş Sözleşmesi nde yer alır. Şirket çalışanlarımızın tümünün görev tanımları bulunmaktadır. Beyaz Yakalı çalışanlarımız için Kapsam Dışı yönetmeliğimizde performans ve ödüllendirme kriterleri, Mavi Yakalı çalışanlarımız için Toplu İş Sözleşmemizde ödüllendirme kriterlerimiz duyurulmuştur. Temel politikalarımız a) Şirket te personel kadroları, işletme ekonomisi kriterleri ile tespit edilmektedir ve onurlu çalışmanın ancak verimli çalışma ile mümkün olduğunu tüm çalışanlar kabul eder. b) Personelin gelişmesini sağlamak amacıyla her kademede tespit edilen plan çerçevesinde şirket içi ve dışı eğitim programları uygulanır. c) Organizasyon içindeki terfi ve atamalarda fırsat eşitliği gözetilir, atamalar prensip olarak şirket içi personel arasından yapılır. d) Gelişim planları uygulanarak, kariyer planlama sistemiyle potansiyeli olan personele yükselme olanakları en geniş biçimde sağlanır. e) Personelin performans değerlendirmesi, hedeflerin gerçekleştirilmesi ve yetkinlik baz alınarak yapılır. f) En üst kademeden başlayarak en alt kademeye kadar her pozisyon için iş tanımları ve performans standartları dokümanlaştırılır ve personel değerlendirmesinde bu sistem baz olarak kullanılır. g) Çalışan Görüşü Anketi iki yılda bir uygulanarak çalışma ortamı, gelişim ve kariyer, ücret ve ücret dışı sosyal yardımlar, iş tatmini, yöneticiler, bağlılık, kurum itibarı, kurumsal yapı ve yönetim politikaları konularında çalışanların fikirleri alınır. Alınan geribildirimler doğrultusunda iyileştirme çalışmaları yapılır. h) Güvenli çalışma ortam ve koşullarının sağlanması şirketimizin çok önem verdiği bir konudur. İşçi Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği çerçevesinde mesleki risklerin önlenmesi, sağlık ve güvenliğin korunması, risk ve kaza faktörlerinin ortadan kaldırılabilmesi için tüm yasal tedbirler alınır. Düzenli toplantılarla iyileştirme çalışmaları sürekli devam eder. i) Yönetim tarzımız...yasalara ve ahlaki kuralara uygun davranan, toplam kalite felsefesini ve katılımcı yönetim şeklini benimseyen bir şirket olarak varlığımızı sürdürmektir. j) Şirketimizde çalışanların dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi ve felsefi düşünce, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin eşit uygulama görmesi prensibi esastır. Ve çalışanların bu temel anayasal hakkının korunması için gerekli tedbirler alınmıştır. Şirket in baş temsilci ve temsilcileri mevcut olup, tesisler bazında ilgili kişilerin isim ve görevleri aşağıda yer almaktadır. Çiğli-Turgutlu 1. Baştemsilci (Çiğli) Hakan Zaptiyeoğlu PLC Operatörü 2. Temsilci (Çiğli) Yusuf Akdemir Kalite Kontrol Laborantı 3. Temsilci (Çiğli) Osman Çetin Pasta Ezme işçisi 4. Temsilci (Turgutlu) Alper Çıtak Toz Boya Mekanik Bakım Formeni Gebze 1. Baş Temsilci İlhan Berber Mekanik Bakım Formeni 2. Temsilci Resul Çelik Kantar Sorumlusu 3. Temsilci Satı Çelik Üretim ve Proses İşçisi Baş temsilci ve temsilciler, a) İşyerinde münhasır kalmak kaydıyla işçilerin dileklerini dinlemek ve şikayetlerini çözümlemek, b) İşçi ve işveren arasındaki işbirliği ve çalışma ahengi ile çalışma barışını devam ettirmek, c) İşçilerin hak ve menfaatlerini gözetmek, iş kanunları ve toplu iş sözleşmelerinde öngörülen çalışma şartlarını uygulamasına yardımcı olmakla görevlidir.
40 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU DYO BOYA FABRİKALARI SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİ UYUM RAPORU Tüm çalışanlar şirket prosedürleri, organizasyon değişiklikleri, hak ve menfaatlerdeki değişiklikler ve çalışanları ilgilendiren uygulamalar ve kararlar hakkında yazılı olarak hazırlanmış Bildiri Yönetmeliği çerçevesinde hazırlanan Yönetmelik ve Bildiriler ile intranet ve duyuru panoları aracılığıyla çeşitli konularda bilgilendirilirler. 4.4. Etik Kurallar ve Sosyal Sorumluluk Dyo Boya, Yürüttüğü sosyal sorumluluk projeleri ve çevreci yaklaşımı ile sürdürülebilir bir geleceğin oluşturulmasına destek olmaktadır. Ülkenin gelişimine katkı sunacak çalışmalarla topluma kattığı değeri sürekli olarak artırmayı hedefleyen Dyo Boya, kurumsal sosyal sorumluluk proje ve yaklaşımlarını topluma geri verme ilkesi çerçevesinde oluşturmuştur. Dyo Boya tarafından, 2015 yılında sosyal sorumluluk projeleri kapsamında; Türkiye çapında eğitim kuruluşlarına boya verilmiş, çeşitli dernek ve kulüplerin organize ettiği etkinliklere sponsorluk sağlamış ve fuarlara iştirak etmiştir. Yaşar Topluluğu tarafından Türkiye nin ilk özel resim yarışması olarak sanatı ve sanatçıyı özendirmek amacıyla 1967 yılında başlatılan Dyo Resim Yarışması, 1993 yılından bu yana Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından düzenleniyor. Şimdiye kadar sayısız sanatçıya kucak açan yarışmaya, 48 yıllık süreçte 13.977 bin sanatçı, 23.424 bin eserle katıldı. Bu güne kadar 202 sanatçının ödüllendirildiği yarışmada 2.852 bin eser, 23 şehirde 142 sergi ile sanatseverlerle buluşturuldu Yaşar Üniversitesi ve Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı gibi kuruluşlarla işbirliği yaparak eğitime destek sağlamaktadır. Şirket tüm Yaşar Grubu şirketlerinde benimsenmiş olan, yasalara ve ahlaki kurallara uygun davranan, aktif politikaya girmeden ülke sorunlarına kayıtsız kalmayan, çevreye ve doğaya değer veren bir yaklaşımla hizmet ve mal üretimini benimseyen temel değerler çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Söz konusu değerler tüm çalışanlar tarafından bilinmektedir. Yaşar Topluluğu Etik Kuralları nın bir özeti internet sitesi vasıtasıyla kamuya açıklanmıştır. BÖLÜM V YÖNETİM KURULU 5.1. Yönetim Kurulu Yapısı ve Oluşumu Şirket Yönetim Kurulu üyeleri: Adı Soyadı Görevi Bağımsız Yönetim Kurulu İcracı Yönetim Kurulu Görev Üyesi Olup Olmadığı Üyesi Olup Olmadığı Süresi Mustafa Selim Yaşar Yönetim Kurulu Başkanı Bağımsız Üye Değil İcracı olmayan 1 yıl İdil Yiğitbaşı Yönetim Kurulu Başkan Vekili Bağımsız Üye Değil İcracı olmayan 1 yıl Mehmet Kahya Yönetim Kurulu Üyesi Bağımsız Üye İcracı olmayan 1 yıl Ahmet Metin Onaner Yönetim Kurulu Üyesi Bağımsız Üye İcracı olmayan 1 yıl Cengiz Erol Yönetim Kurulu Üyesi Bağımsız Üye Değil İcracı olmayan 1 yıl Yılmaz Gökoğlu Yönetim Kurulu Üyesi Bağımsız Üye Değil İcracı olmayan 1 yıl Ahmet Fahri Yiğitbaşı Yönetim Kurulu Üyesi Bağımsız Üye Değil İcracı olmayan 1 yıl Şirket Genel Müdürlüğü görevini Sn. Serdar Oran yürütmektedir. Yönetim Kurulu üyelerinin TTK nın 395. ve 396. maddelerinde belirtilen faaliyetleri yerine getirmeleri Genel Kurul onayına bağlıdır. Bahsi geçen faaliyetler haricinde Yönetim Kurulu üyelerinin faaliyetlerine ilişkin herhangi bir kısıtlama mevcut bulunmamakta olup, mevcut ise şirket dışındaki görevleri de faaliyet raporlarındaki özgeçmişlerinde yer almaktadır. Şirket in içinde bulunduğu Yaşar Topluluğu nda, yönetim kurulu üyelerinin başka Topluluk şirketlerinde de yönetim kurulu üyesi olarak bulunması ve bu şirketler arasında TTK madde 395/1 kapsamında değerlendirilebilecek muhtelif işlemler olması mümkündür. Ancak, bu kapsamda değerlendirilebilecek işlemlerin tarafları sadece Topluluk şirketleri olup, her bir şirketin genel kurulunda da gerekli izinler alınmaktadır. Genel Müdür e ait özgeçmiş şirket faaliyet raporunda, Yönetim Kurulu Üyelerine ait özgeçmişler ise gerek şirket faaliyet raporunda ve gerekse internet sitemizde yer almaktadır. Bağımsız Yönetim Kurulu üyeleri, Aday Gösterme Komitesi nin görevini yürütmekte olan Kurumsal Yönetim Komitesi ne Sermaye Piyasası Mevzuatı na uygun olarak bağımsızlık beyanlarını sunmuşlardır.
41 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU Aday Gösterme Komitesi nin görevini yürütmekte olan Kurumsal Yönetim Komitesi ne 2015 yılı için sunulan bağımsız üye adayı sayısı 2 olup, bu kişilerin adaylık beyanları ve özgeçmişleri 9 Mart 2015 tarihli Kurumsal Yönetim Komitesi ve Yönetim Kurulu nun toplantılarında değerlendirilerek tamamının bağımsız üye adayı olarak belirlenmelerine karar verilmiştir. 2015 yılı faaliyet dönemi itibariyle, bağımsızlığı ortadan kaldıran bir durum ortaya çıkmamıştır. 5.2. Yönetim Kurulunun Faaliyet Esasları Yönetim Kurulu çalışma esasları Şirket esas sözleşmesi Madde 9 da aşağıdaki şekliyle düzenlenmiştir: Yönetim Kurulu şirket işleri ve işlemleri gerektirdikçe toplanır. Ancak, en az ayda bir defa toplanması mecburidir. Yönetim Kurulu üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğu ile alır. Yönetim Kurulu toplantı gündemi Yönetim Kurulu Başkanı tarafından, diğer Yönetim Kurulu üyeleri ve Genel Müdür ile görüşerek belirlenir. Yönetim Kurulu 2015 yılı faaliyet dönemi çalışmalarına ilişkin detaylar şunlardır: Faaliyet dönemi içinde Yönetim Kurulu 60 defa toplanmıştır. Toplantıya davet Yönetim Kurulu Başkanı tarafından veya herhangi bir Yönetim Kurulu üyesinin yazılı isteğiyle yapılır. Toplantı tarihinden asgari iki hafta önce taahhütlü mektupla toplantı gündemi üyelere gönderilmektedir. Toplantılara genellikle bütün üyeler katılmıştır. 2015 yılı faaliyet dönemi içerisinde herhangi bir muhalif kalınan konu olmamıştır. Toplantı esnasında sorulan sorular zapta geçmemektedir. Yönetim Kurulu üyelerine ağırlıklı oy ve/veya veto hakkı tanınmamıştır. Yönetim kurulu üyelerinin görevleri esnasındaki kusurları ile şirkette sebep olacakları zararlar sigorta ettirilmiştir. 5.3 Yönetim Kurulu Bünyesinde Oluşturulan Komitelerin Sayı, Yapı ve Bağımsızlığı Şirketimizde Denetimden Sorumlu Komite, Kurumsal Yönetim Komitesi ve Riskin Erken Saptanması Komitesi oluşturulmuştur. Aday Gösterme Komitesi ve Ücret Komitesi nin görevlerini Kurumsal Yönetim Komitesi yerine getirmektedir. Yönetim Kurulu Komiteleri faaliyetlerini yerine getirirken şirketimizin internet sitesinde de yer alan çalışma esaslarını takip etmektedirler. Denetimden Sorumlu Komite Başkanlığı nı Sn. Mehmet Kahya, Komite Üyeliği ni Sn. Ahmet Metin Onaner yürütmektedir. Her iki üye de icracı olmayan ve bağımsız yönetim kurulu üyesidir. Denetimden Sorumlu Komite toplantıları en az 3 ayda bir olmak üzere yılda en az dört kere gerçekleştirilir. Komite faaliyetleri kapsamında; Şirket yöneticilerinden faaliyetler ve iç kontrol sistemlerine ilişkin, bağımsız denetçilerden de denetim bulgularına ilişkin bilgiler alınmıştır. Komite ortaklığın muhasebe sistemi, finansal bilgilerin kamuya açıklanması, bağımsız denetimi ve iç kontrol sisteminin işleyişinin ve etkinliğinin gözetimini yapar; bağımsız denetim kuruluşunun seçimi, bağımsız denetim sürecinin başlatılması ve bağımsız denetim kuruluşunun çalışmaları komitenin gözetiminde gerçekleştirilir; kamuya açıklanacak yıllık ve ara mali tabloların gerçeğe uygunluğuna ve doğruluğuna ilişkin olarak Yönetim Kurulu na bildirir. Kurumsal Yönetim Komitesi Başkanlığı nı icracı olmayan ve bağımsız yönetim kurulu üyesi Sn. Mehmet Kahya, Komite Üyeliklerini icracı olmayan yönetim kurulu üyeleri Cengiz Erol ve Sn. Yılmaz Gökoğlu ve Yatırımcı İlişkileri Bölümü Yöneticisi Sn. Gökhan Kavur yürütmektedir. Kurumsal Yönetim Komitesi toplantıları en az 3 ayda bir olmak üzere yılda en az dört defa gerçekleştirilir. Kurumsal Yönetim Komitesi Şirket te Kurumsal Yönetim İlkeleri nin uygulanıp uygulanmadığını, uygulanmıyorsa gerekçesini ve bu prensiplere tam olarak uymama dolayısıyla meydana gelen çıkar çatışmalarını belirler ve Yönetim Kurulu na iyileştirici önlemler alınmasını önerir. Kurumsal Yönetim Komitesi, yatırımcı ilişkileri bölümünün çalışmalarını gözetir. Kurumsal Yönetim Komitesi, Aday Gösterme Komitesi nin görevleri kapsamında, Yönetim Kurulu na uygun adayların saptanması, değerlendirilmesi, eğitilmesi ve ödüllendirilmesi konularında şeffaf bir sistemin oluşturulması ve bu hususta politika ve stratejiler belirlenmesi konularında çalışmalar yapar. Ayrıca yönetim ve pay sahipleri de dahil olmak üzere bağımsız üyelik için aday tekliflerini, adayın bağımsızlık ölçütlerini taşıyıp taşımaması hususunu dikkate alarak değerlendirir ve buna ilişkin değerlendirmesini bir rapora bağlayarak yönetim kurulu onayına sunar.
42 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU DYO BOYA FABRİKALARI SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİ UYUM RAPORU Kurumsal Yönetim Komitesi, Ücret Komitesi görevleri kapsamında, Yönetim kurulu üyelerinin ve üst düzey yöneticilerin ücretlendirme esaslarına ilişkin önerilerini, şirketin uzun vadeli hedeflerini dikkate alarak belirler. Riskin Erken Saptanması Komitesi, Şirketin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşürebilecek risklerin erken teşhisi, tespit edilen risklerle ilgili gerekli önlemlerin uygulanması ve riskin yönetilmesi amacıyla çalışmalar yapar. Komite Başkanlığı nı icracı olmayan ve bağımsız yönetim kurulu üyesi Sn. Ahmet Metin Onaner, Komite Üyeliklerini icracı olmayan ve bağımsız yönetim kurulu üyesi Sn. Mehmet Kahya ve icracı olmayan yönetim kurulu üyesi Sn. Cengiz Erol yürütmektedir. Kurumsal Yönetim İlkeleri kapsamında, Denetimden Sorumlu Komite ve Riskin Erken Saptanması Komitesi nin her iki, Kurumsal Yönetim Komitesi nin ise başkanının bağımsız yönetim kurulu üyesi olması zorunludur. Yatırımcı İlişkileri Bölümü Yöneticisi Yönetim Kurulu tarafından Kurumsal Yönetim Komitesi üyesi olarak atanmıştır. Şirket Yönetim Kurulu nda iki bağımsız üye bulunması sebebiyle Yönetim Kurulu Komiteleri nde aynı üye birden fazla komitede görev almaktadır. 5.4. Risk Yönetim ve İç Kontrol Mekanizması Yönetim Kurulu, risk yönetimi ve iç kontrol faaliyetlerini esas itibariyle Riskin Erken Saptanması Komitesi vasıtasıyla gözetir. Riskin Erken Saptanması Komitesi söz konusu fonksiyonu yerine getirirken, Topluluk Denetim ve Risk Yönetimi Koordinatörlüğü, bağımsız denetim ve yeminli mali müşavirlik kapsamında tasdik işlemlerini gerçekleştiren kuruluşların bulgularından faydalanır. 5.5. Şirketin Stratejik Hedefleri Yönetim Kurulu, Şirketin vizyonu, büyüme ve kârlılık beklentileri doğrultusunda, kurumsal strateji ve hedefleri oluşturur. Söz konusu stratejilere yön verecek prensipler üst yönetimce belirlenir ve aylık toplantılarda hedeflere ulaşma derecesi, faaliyetler ve geçmiş performans değerlendirilir. 5.6. Mali Haklar Yönetim Kurulu üyelerine sağlanan haklar Genel Kurul da kararlaştırılmakta ve düzenlenen toplantıların tutanakları vasıtasıyla kamuya duyurulmaktadır. Şirketimiz in Yönetim Kurulu Üyeleri ve idari sorumluluğu bulunan yöneticilerimizin ücretlendirme sistem ve uygulamalarını tanımlamış olduğu Ücret Politikası internet sitemizde mevcuttur. Şirket faaliyet raporlarında üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar kişi bazında yer almamakta olup, toplam tutar olarak belirtilmektedir. Şirketimiz herhangi bir Yönetim Kurulu üyesine veya üst düzey yöneticisine borç vermemekte, kredi kullandırmamakta, üçüncü bir kişi aracılığıyla şahsi kredi adı altında kredi kullandırmamakta ve lehine kefalet gibi teminatlar vermemektedir.
43 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU
44 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU
45 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU
46 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU
47 DYO BOYA 2015 FAALİYET RAPORU
DYO BOYA FABRİKALARI SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU
DYO BOYA FABRİKALARI SANAYİ VE TİCARET A. Ş 1 OCAK- 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR İÇİNDEKİLER SAYFA KONSOLİDE FİNANSAL DURUM TABLOLARI (BİLANÇOLAR)... 1-2 KONSOLİDE KAR VEYA ZARAR VE DİĞER KAPSAMLI GELİR TABLOLARI... 3 KONSOLİDE ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOLARI... 4 KONSOLİDE NAKİT AKIŞ TABLOLARI... 5... 6-69 DİPNOT 1 ŞİRKETİN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU... 6 DİPNOT 2 FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR... 7-24 DİPNOT 3 İŞLETME BİRLEŞMELERİ... 24 DİPNOT 4 DİĞER İŞLETMELERDEKİ PAYLAR... 24 DİPNOT 5 BÖLÜMLERE GÖRE RAPORLAMA... 24 DİPNOT 6 NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ... 24 DİPNOT 7 İLİŞKİLİ TARAFLAR AÇIKLAMALARI... 25-29 DİPNOT 8 TİCARİ ALACAKLAR VE BORÇLAR... 30-32 DİPNOT 9 FİNANS SEKTÖRÜ FAALİYETLERİNDEN ALACAK VE BORÇLAR... 32 DİPNOT 10 DİĞER ALACAKLAR VE BORÇLAR... 32-33 DİPNOT 11 STOKLAR... 33 DİPNOT 12 CANLI VARLIKLAR... 34 DİPNOT 13 PEŞİN ÖDENMİŞ GİDERLER VE ERTELENMİŞ GELİRLER... 34 DİPNOT 14 YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER... 34 DİPNOT 15 MADDİ DURAN VARLIKLAR... 35-37 DİPNOT 16 HİZMETTEN ÇEKME, RESTORASYON VE ÇEVRE REHABİLİTASYON FONLARINDAN KAYNAKLANAN PAYLAR ÜZERİNDEKİ HAKLAR... 37 DİPNOT 17 ÜYELERİN KOOPERATİF İŞLETMELERDEKİ HİSSELERİ VE BENZERİ FİNANSAL ARAÇLAR 38 DİPNOT 18 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR... 38 DİPNOT 19 ŞEREFİYE... 38 DİPNOT 20 MADEN KAYNAKLARININ ARAŞTIRILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ... 38 DİPNOT 21 KİRALAMA İŞLEMLERİ... 38 DİPNOT 22 İMTİYAZLI HİZMET ANLAŞMALAR... 39 DİPNOT 23 VARLIKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ... 39 DİPNOT 24 DEVLET TEŞVİK VE YARDIMLARI... 39 DİPNOT 25 BORÇLANMALAR VE BORÇLANMA MALİYETLERİ... 39-42 DİPNOT 26 KARŞILIKLAR, KOŞULLU VARLIK VE BORÇLAR... 42-44 DİPNOT 27 TAAHHÜTLER... 45 DİPNOT 28 ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR... 45-46 DİPNOT 29 NİTELİKLERİNE GÖRE GİDERLER... 46 DİPNOT 30 DİĞER VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLER... 46 DİPNOT 31 SERMAYE, YEDEKLER VE DİĞER ÖZKAYNAK KALEMLERİ... 47-48 DİPNOT 32 HASILAT VE SATIŞLARIN MALİYETİ... 49 DİPNOT 33 İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ... 49 DİPNOT 34 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ, PAZARLAMA GİDERLERİ, ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ.... 49-50 DİPNOT 35 ESAS FAALİYETLERDEN DİĞER GELİRLER VE GİDERLER... 50-51 DİPNOT 36 YATIRIM FAALİYETLERİNDEN GELİRLER VE GİDERLER... 51 DİPNOT 37 FİNANSMAN GELİRLERİ/GİDERLERİ... 51-52 DİPNOT 38 SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN DURAN VARLIKLAR VE DURDURULAN FAALİYETLER... 52 DİPNOT 39 GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL)... 52-56 DİPNOT 40 PAY BAŞINA KAZANÇ... 56 DİPNOT 41 PAY BAZLI ÖDEMELER... 57 DİPNOT 42 SİGORTA SÖZLEŞMELERİ... 57 DİPNOT 43 YÜKSEK ENFLASYONLU EKONOMİDE RAPORLAMA... 57 DİPNOT 44 TÜREV ARAÇLAR... 57 DİPNOT 45 FİNANSAL ARAÇLAR... 58 DİPNOT 46 FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ... 58-67 DİPNOT 47 FİNANSAL ARAÇLAR (GERÇEĞE UYGUN DEĞER AÇIKLAMALARI VE FİNANSAL RİSKTEN KORUNMA MUHASEBESİ ÇERÇEVESİNDEKİ AÇIKLAMALAR)... 68-69 DİPNOT 48 RAPORLAMA DÖNEMİNDEN SONRAKİ OLAYLAR... 69 DİPNOT 49 FİNANSAL TABLOLARIN ÖNEMLİ ÖLÇÜDE ETKİLEYEN YA DA FİNANSAL TABLOLARIN AÇIK, YORUMLANABİLİR VE ANLAŞILABİLİR OLMASI AÇISINDAN AÇIKLANMASI GEREKEN DİĞER HUSUSLAR... 69
31 ARALIK 2015 VE 2014 TARİHLİ KONSOLİDE FİNANSAL DURUM TABLOLARI (BİLANÇOLAR) VARLIKLAR Dipnot Referansları 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Dönen Varlıklar 407.515.542 371.849.770 Nakit ve Nakit Benzerleri 6 21.357.593 25.180.715 Ticari Alacaklar 301.083.714 258.910.964 - İlişkili Taraflardan Ticari Alacaklar 7 6.564.076 5.048.637 - İlişkili Olmayan Taraflardan Ticari Alacaklar 8 294.519.638 253.862.327 Diğer Alacaklar 3.084.692 3.867.855 - İlişkili Olmayan Taraflardan Diğer Alacaklar 10 3.084.692 3.867.855 Türev Araçlar 44 61.019 1.113.004 Stoklar 11 73.024.261 72.558.078 Peşin Ödenmiş Giderler 13 862.202 1.604.642 Cari Dönem Vergisiyle İlgili Varlıklar 154.355 33.417 Diğer Dönen Varlıklar 30 7.887.706 8.581.095 Duran Varlıklar 280.222.657 295.878.385 Ticari Alacaklar 2.720.852 7.113.878 - İlişkili Olmayan Taraflardan Ticari Alacaklar 8 2.720.852 7.113.878 Diğer Alacaklar 26.437 26.437 - İlişkili Olmayan Taraflardan Diğer Alacaklar 10 26.437 26.437 Maddi Duran Varlıklar 15 271.939.742 283.824.116 Maddi Olmayan Duran Varlıklar 5.503.387 4.629.172 - Şerefiye 19 2.955.051 2.955.051 - Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 18 2.548.336 1.674.121 Peşin Ödenmiş Giderler 13 17.561 262.534 Diğer Duran Varlıklar 14.678 22.248 TOPLAM VARLIKLAR 687.738.199 667.728.155 1 Ocak - 31 Aralık 2015 hesap dönemine ait konsolide finansal tablolar Dyo Boya Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. Yönetim Kurulu tarafından 29 Şubat 2016 tarihinde onaylanmıştır. İzleyen dipnotlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluşturur. 1
31 ARALIK 2015 VE 2014 TARİHLİ KONSOLİDE FİNANSAL DURUM TABLOLARI (BİLANÇOLAR) KAYNAKLAR Dipnot Referansları 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kısa Vadeli Yükümlülükler 342.112.251 322.522.290 Kısa Vadeli Borçlanmalar 828 41.541.835 - İlişkili Olmayan Taraflara Kısa Vadeli Borçlanmalar 25 828 41.541.835 Uzun Vadeli Borçlanmaların Kısa Vadeli Kısımları 81.977.944 64.125.571 - İlişkili Taraflara Uzun Vadeli Borçlanmaların Kısa Vadeli Kısımları 7 1.583.387 5.459.448 - İlişkili Olmayan Taraflara Uzun Vadeli Borçlanmaların Kısa Vadeli Kısımları 25 80.394.557 58.666.123 Diğer Finansal Yükümlülükler 9.635 110.247 Çalışanlara Sağlanan Faydalar Kapsamında Borçlar 28 1.548.719 1.268.733 Ticari Borçlar 210.074.409 169.527.022 - İlişkili Taraflara Ticari Borçlar 7 7.636.546 7.033.577 - İlişkili Olmayan Taraflara Ticari Borçlar 8 202.437.863 162.493.445 Diğer Borçlar 3.103.695 4.499.360 - İlişkili Taraflara Diğer Borçlar 7 839.837 2.152.458 - İlişkili Olmayan Taraflara Diğer Borçlar 10 2.263.858 2.346.902 Türev Araçlar 44 897.688 2.258.980 Ertelenmiş Gelirler 13 42.423.820 38.694.249 Kısa Vadeli Karşılıklar 2.075.513 496.293 - Çalışanlara Sağlanan Faydalara İlişkin Kısa Vadeli Karşılıklar 28 279.818 236.708 - Diğer Kısa Vadeli Karşılıklar 26 1.795.695 259.585 Uzun Vadeli Yükümlülükler 233.894.244 227.628.203 Uzun Vadeli Borçlanmalar 204.632.085 192.172.711 - İlişkili Taraflara Uzun Vadeli Borçlanmalar 7-1.499.097 - İlişkili Olmayan Taraflara Uzun Vadeli Borçlanmalar 25 204.632.085 190.673.614 Türev Araçlar 44 110.066 582.052 Uzun Vadeli Karşılıklar 16.527.812 13.337.273 - Çalışanlara Sağlanan Faydalara İlişkin Uzun Vadeli Karşılıklar 28 16.527.812 13.337.273 Ertelenmiş Vergi Yükümlülüğü 39 12.624.281 21.536.167 TOPLAM YÜKÜMLÜLÜKLER 576.006.495 550.150.493 ÖZKAYNAKLAR 111.731.704 117.577.662 Ödenmiş Sermaye 31 100.000.000 100.000.000 Paylara İlişkin Primler 48.141 48.141 Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler 31 416.144 416.144 Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler 121.341.930 134.572.733 - Yeniden Değerleme ve Ölçüm Kazançları 15 126.677.832 138.438.846 - Tanımlanmış Fayda Planları Yeniden Ölçüm Kayıpları (5.335.902) (3.866.113) Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler 1.260.059 620.405 - Yabancı Para Çevirim Farkları 1.769.100 2.419.019 - Riskten Korunma Kayıpları (509.041) (1.798.614) Geçmiş Yıllar Zararları (114.295.757) (135.692.393) Net Dönem Karı 2.961.187 17.612.632 TOPLAM KAYNAKLAR 687.738.199 667.728.155 İzleyen dipnotlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluşturur. 2
1 OCAK - 31 ARALIK 2015 VE 2014 DÖNEMLERİNE AİT KONSOLİDE KAR VEYA ZARAR VE DİĞER KAPSAMLI GELİR TABLOLARI Dipnot 1 Ocak - 1 Ocak - Referansları 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Hasılat 32 701.527.442 686.140.132 Satışların Maliyeti 32 (472.393.208) (472.169.656) Ticari Faaliyetlerden Brüt Kar 229.134.234 213.970.476 BRÜT KAR 32 229.134.234 213.970.476 Genel Yönetim Giderleri 34 (36.226.219) (32.098.281) Pazarlama Giderleri 34 (101.190.641) (95.547.958) Araştırma ve Geliştirme Giderleri 34 (15.817.298) (16.121.722) Esas Faaliyetlerden Diğer Gelirler 35 40.366.172 37.087.417 Esas Faaliyetlerden Diğer Giderler 35 (67.728.704) (50.620.860) ESAS FAALİYET KARI 48.537.544 56.669.072 Yatırım Faaliyetlerinden Gelirler 36 107.132 330.862 Yatırım Faaliyetlerinden Giderler 36 (163.710) (719.178) FİNANSMAN GİDERİ ÖNCESİ FAALİYET KARI 48.480.966 56.280.756 Finansman Gelirleri 37 8.503.168 9.819.728 Finansman Giderleri 37 (59.187.542) (50.881.405) SÜRDÜRÜLEN FAALİYETLER VERGİ ÖNCESİ (ZARARI) / KARI (2.203.408) 15.219.079 Sürdürülen Faaliyetler Vergi Geliri 5.164.595 2.393.553 - Dönem Vergi Gideri 39 - (11.102) - Ertelenmiş Vergi Geliri 39 5.164.595 2.404.655 SÜRDÜRÜLEN FAALİYETLER DÖNEM KARI 2.961.187 17.612.632 NET DÖNEM KARI 2.961.187 17.612.632 Pay Başına Kazanç 0,0296 0,1761 - Sürdürülen Faaliyetlerden Nominal değeri 1 Kr Olan 100 Adet Pay Başına Kazanç 40 0,0296 0,1761 DİĞER KAPSAMLI (GİDER)/ GELİR Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacaklar (9.446.799) (645.046) Maddi Duran Varlıklar Yeniden Değerleme Azalışları 15 (11.679.248) - Tanımlanmış Fayda Planları Yeniden Ölçüm Kayıpları 28 (1.837.236) (806.307) Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak Diğer Kapsamlı Gelire İlişkin Vergiler 4.069.685 161.261 - Ertelenmiş Vergi Gideri/Geliri 39 4.069.685 161.261 Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacaklar 639.654 5.044.027 Yabancı Para Çevrim Farkları (649.919) 5.287.537 Nakit Akış Riskinden Korunma Kazançları/ (Kayıpları) 1.611.966 (304.388) Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak Diğer Kapsamlı Gelire İlişkin Vergiler (322.393) 60.878 - Ertelenmiş Vergi Gideri/Geliri 39 (322.393) 60.878 DİĞER KAPSAMLI (GİDER)/ GELIR (8.807.145) 4.398.981 TOPLAM KAPSAMLI GELİR (GİDER)/ GELIR (5.845.958) 22.011.613 İzleyen dipnotlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluştururlar. 3
31 ARALIK 2015 VE 2014 TARİHLİ KONSOLİDE ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOLARI Kar veya Zararda Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak Yeniden Sınıflandırılacak Birikmiş Diğer Kapsamlı Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler Gelirler veya Giderler Birikmiş Zararlar Kardan Yeniden Tanımlanmış Yabancı Riskten Paylara Ayrılan Değerleme Fayda Planları Para Korunma Geçmiş Ödenmiş İlişkin Kısıtlanmış ve Ölçüm Yeniden Ölçüm Çevirim Kazanç/ Yıllar Net Dönem Sermaye Primler Yedekler Kazançları Kayıpları Farkları (Kayıpları) Zararları Karı Özkaynaklar 1 Ocak 2014 itibarıyla bakiyeler (dönem başı) 100.000.000 48.141 416.144 142.562.853 (3.221.067) (2.868.518) (1.555.104) (151.146.001) 11.329.601 95.566.049 Önceki dönem karının geçmiş yıllar zararlarına transferi - - - - - - - 11.329.601 (11.329.601) - Amortisman transferi - net - - - (3.768.621) - - - 3.768.621 - - Duran varlık satışından kaynaklanan fon çıkışı - - - (355.386) - - 355.386 - - Toplam kapsamlı gelir - - - - (645.046) 5.287.537 (243.510) - 17.612.632 22.011.613 31 Aralık 2014 itibarıyla bakiyeler (dönem sonu) 100.000.000 48.141 416.144 138.438.846 (3.866.113) 2.419.019 (1.798.614) (135.692.393) 17.612.632 117.577.662 1 Ocak 2015 itibarıyla bakiyeler (dönem başı) 100.000.000 48.141 416.144 138.438.846 (3.866.113) 2.419.019 (1.798.614) (135.692.393) 17.612.632 117.577.662 Önceki dönem karının geçmiş yıllar zararlarına transferi - - - - - - - 17.612.632 (17.612.632) - Amortisman transferi - net - - - (3.733.760) - - - 3.733.760 - - Duran varlık satışından kaynaklanan fon çıkışı - - - (50.244) - - - 50.244 - - Toplam kapsamlı gider - - - (7.977.010) (1.469.789) (649.919) 1.289.573-2.961.187 (5.845.958) 31 Aralık 2015 itibarıyla bakiyeler (dönem sonu) 100.000.000 48.141 416.144 126.677.832 (5.335.902) 1.769.100 (509.041) (114.295.757) 2.961.187 111.731.704 İzleyen dipnotlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluşturur. 4
1 OCAK - 31 ARALIK 2015 VE 2014 DÖNEMLERİNE AİT KONSOLİDE NAKİT AKIŞ TABLOLARI A. İŞLETME FAALİYETLERİNDEN NAKİT AKIŞLARI Dipnot 1 Ocak - 1 Ocak - Referansları 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Net Dönem Karı 2.961.187 17.612.632 Dönem Net Karı Mutabakatı ile İlgili Düzeltmeler 72.985.779 61.731.400 Vergi geliri ile ilgili düzeltmeler 39 (5.164.595) (2.393.553) Amortisman ve itfa gideri ile ilgili düzeltmeler 15-18 16.884.518 14.665.744 Kıdem tazminatı karşılığı ile ilgili düzeltmeler 28 2.995.682 2.484.675 Faiz gelirleri ile ilgili düzeltmeler 37 (1.289.441) (50.583) Faiz giderleri ile ilgili düzeltmeler 37 43.784.318 40.158.741 Duran varlıkların elden çıkarılmasından kaynaklanan kayıp/ kazançlar ile ilgili düzeltmeler 36 56.578 388.316 Maddi duran varlık değer düşüklüğü karşılığı 35 811.522 - Yabancı para çevrim farkları ile ilgili düzeltmeler (649.919) 5.287.537 Stok değer düşüklüğü karşılığı ile ilgili düzeltmeler 35 105.582 108.312 Dava karşılıkları 72.562 16.306 Şüpheli alacak karşılığı ile ilgili düzeltmeler 35 10.335.573 5.414.365 Şüpheli alacak karşılık iptali ile ilgili düzeltmeler 35 - (104.735) Türev işlemler gelir tahakkukları ile ilgili düzeltmeler 37 347.501 (3.464.805) Finansal ve ilişkili taraflara diğer borçların gerçekleşmemiş yabancı para çevirim farkları ile ilgili düzeltmeler 4.695.898 (778.920) İşletme Sermayesinde Gerçekleşen Değişimler (355.908) (27.692.055) Stoklardaki (artış)/ azalışla ilgili düzeltmeler 11 (571.765) 3.905.876 Ticari alacaklardaki artışla ilgili düzeltmeler 8-13 (42.870.287) (15.275.092) İlişkili taraflardan ticari alacaklardaki artış ile ilgili düzeltmeler 7 (1.515.439) (1.696.700) Diğer alacaklardaki ve varlıklardaki(artış)/ azalışla ilgili düzeltmeler 10 2.350.597 97.794 Ticari borçlardaki artışla/ (azalış) ilgili düzeltmeler 8 39.944.418 (10.770.160) İlişkili taraflara ticari borçlardaki artışla/ (azalışla ) ilgili düzeltmeler 7 602.969 (2.655.281) Borç karşılıklarındaki artış/ (azalışla) ilgili düzeltmeler 26 1.506.657 (1.303.098) Diğer kısa vadeli yükümlülüklerdeki artışla ilgili düzeltmeler 30 196.942 4.606 Faaliyetlerde Kullanılan Nakit (1.751.384) (1.550.437) Ödenen kıdem tazminatı 28 (1.751.384) (1.539.335) Ödenen vergiler 39 - (11.102) İşletme Faaliyetlerinden Elde Edilen Net Nakit 73.839.674 50.101.540 B. YATIRIM FAALİYETLERİNDEN KAYNAKLANAN NAKİT AKIŞLARI Maddi ve maddi olmayan duran varlık alımından kaynaklanan nakit çıkışları 15-18 (19.072.137) (25.028.034) Maddi ve maddi olmayan duran varlık satışından kaynaklanan nakit girişleri 650.432 695.699 Alınan faiz 1.289.441 50.583 İlişkili olmayan taraflardan ticari olmayan alacaklardaki artış 10 - (2.499) Yatırım faaliyetlerinde kullanılan net nakit (17.132.264) (24.284.251) C. FİNANSMAN FAALİYETLERİNDEN NAKİT AKIŞLARI Borçlanmadan kaynaklanan nakit giriş ve çıkışları- net (15.199.666) 25.382.310 Ödenen faiz (44.190.922) (39.598.196) İlişkili taraflara ticari olmayan borçlardaki azalış 7 (1.312.621) (566.941) Finansman faaliyetlerinde kullanılan net nakit (60.703.209) (14.782.827) Yabancı Para Çevirim Farklarının Etkisinden Önce Nakit ve Nakit Benzerlerindeki Net (Azalış)/ Artış (3.995.799) 11.034.462 D. YABANCI PARA ÇEVİRİM FARKLARININ NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ 172.677 10.367 NAKİT VE NAKİT BENZERLERİNDEKİ NET (AZALIŞ)/ARTIŞ (3.823.122) 11.044.829 E. DÖNEM BAŞI NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ 25.180.715 14.135.886 DÖNEM SONU NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ 6 21.357.593 25.180.715 İzleyen dipnotlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluştur 5
DİPNOT 1 - ŞİRKET İN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU Dyo Boya Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin ( Dyo Boya veya Şirket ) ana faaliyet konusu, Kocaeli-Gebze, İzmir-Çiğli ve Manisa - Turgutlu tesislerinde üretilen her türlü boya, vernik, reçine ve sair yüzey kaplama yapı ve ısı yalıtım malzemelerinin, bunların hammaddeleri ve tatbikinde kullanılan araç ve gereçler ile birlikte ticareti, pazarlaması, ithali ve ihracıdır. Şirket in nihai müşterileri ağırlıklı olarak inşaat, mobilya ve metal boyaları sektörlerinde yer almaktadır. Şirket, yurtdışı satışlarının önemli bir kısmını Yaşar Grubu şirketlerinden Yaşar Dış Ticaret A.Ş. ( YDT ) vasıtasıyla gerçekleştirmektedir (Dipnot 7). Ayrıca, Şirket bağlı ortaklığı konumundaki ZAO Kemipex JSC ( Kemipex ) ve S.C. Dyo Balkan SRL ( Dyo Balkan ) aracılığıyla, sırasıyla, Rusya Federasyonu ve Romanya da üretim ve satış faaliyetlerini gerçekleştirmektedir (Dipnot 2.3). Ayrıca, Şirket in 15 Haziran 2014 tarihinde Mısır da üretim, pazarlama ve satış faaliyetlerinde bulunmak üzere Dyo Africa Paints and Varnishes ( Dyo Africa ) ünvanıyla bağlı ortaklığı kurulmuştur. Şirket ve bağlı ortaklıkları (bundan sonra Grup olarak adlandırılacaktır) DYO markalı ürünler için net satış değerleri üzerinden değişen oranlarda Yaşar Holding A.Ş. ye ( Yaşar Holding ) ilgili şirketin sahip olduğu DYO markasına istinaden lisans bedeli ödemektedir. Şirket, Sermaye Piyasası Kurulu na ( SPK ) kayıtlı olup hisseleri Borsa İstanbul da ( BİST ) işlem görmektedir. Şirket in 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla, BİST e kayıtlı %25,45 (2014: %25,45) oranında hissesi mevcuttur. Şirket in %74,53 (31 Aralık 2014: %74,53) oranında hissesine sahip olan Yaşar Holding Şirket in ana ortağı konumundadır (Dipnot 31). Şirket Türkiye de kayıtlı olup kayıtlı ofis adresi aşağıdaki gibidir: Şehit Fethi Bey Caddesi No: 120 Alsancak - İzmir Şirket in bağlı ortaklıklarının detayı aşağıda verilmektedir: İşlem Esas Bağlı Ortaklıklar gördükleri borsalar Faaliyet türleri faaliyet konuları Kemipex İşlem görmemektedir. Kimyevi ürünler/ Boya Boya ve kimyasallar Üretim, pazarlama/ dağıtım Dyo Balkan İşlem görmemektedir. Kimyevi ürünler/ Boya Boya, kimyasallar ve mürekkep Dyo Africa Paints and Varnishes (*) İşlem görmemektedir. Kimyevi ürünler/ Boya Boya, kimyasallar üretim, pazarlama/ satış (*) 15 Haziran 2014 tarihinde Mısır da kurulan Dyo Africa LLC nin ünvanı 15 Mart 2015 tarihinde yetkili merciilere başvurularak Dyo Africa Paints and Varnishes olarak değiştirilmiştir. 6
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR 2.1 Sunuma İlişkin Temel Esaslar 2.1.1 Uygulanan finansal raporlama standartları İlişikteki konsolide finansal tablolar Sermaye Piyasası Kurulu nun ( SPK ) 13 Haziran 2013 tarih ve 28676 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Seri II-14.1 No lu Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği hükümlerine uygun olarak hazırlanmış olup Tebliğin 5. Maddesine istinaden Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ( KGK ) tarafından yürürlüğe konulmuş olan Türkiye Muhasebe Standartları ( TMS ) esas alınmıştır. TMS ler; Türkiye Muhasebe Standartları, Türkiye Finansal Raporlama Standartları ( TFRS ) ile bunlara ilişkin ek ve yorumları içermektedir. Grup un, konsolide finansal tabloları ve notları, SPK tarafından 7 Haziran 2013 tarihli duyuru ile açıklanan formatlara uygun olarak ve zorunlu kılınan bilgiler dahil edilerek sunulmuştur. Bu kapsamda geçmiş döneme ait konsolide finansal tablolarda gerekli değişiklikler yapılmıştır. SPK, 17 Mart 2005 tarihinde almış olduğu bir kararla, Türkiye de faaliyette bulunan halka açık şirketler için, 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere enflasyon muhasebesi uygulamasının gerekli olmadığını ilan etmiştir. Grup un konsolide finansal tabloları bu karar çerçevesinde hazırlanmıştır. Grup muhasebe kayıtlarının tutulmasında ve kanuni finansal tablolarının hazırlanmasında, SPK tarafından çıkarılan prensiplere ve şartlara, Türk Ticaret Kanunu ( TTK ), vergi mevzuatı ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan Tekdüzen Hesap Planı şartlarına uymaktadır. Rusya Federasyonu, Romanya ve Mısır da kayıtlı olan ve konsolide edilen bağlı ortaklıklar, kanuni finansal tablolarını faaliyet gösterdikleri ülkelerde geçerli olan kanun ve yönetmeliklerine uygun olarak hazırlamıştır. Konsolide finansal tablolar, makul değerleri ile gösterilen maddi duran varlıklar grubundan arazi ve arsalar, binalar, yer altı ve yerüstü düzenleri, makine, tesis ve cihazlar ile yine makul değerleri ile taşınan finansal varlık ve yükümlülüklerin dışında tarihi maliyet esasına göre hazırlanmış, kanuni kayıtlara TMS uyarınca doğru sunumun yapılması amacıyla gerekli düzeltme ve sınıflandırmalar yansıtılarak düzenlenmiştir. 2.2 Türkiye Finansal Raporlama Standartları ndaki Değişiklikler a) 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla yürürlükte olan yeni standartlar ile mevcut önceki standartlara getirilen değişiklikler ve yorumlar: - TMS 19 daki değişiklik, Tanımlanmış fayda planları, 1 Temmuz 2014 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu sınırlı değişiklik üçüncü kişiler veya çalışanlar tarafından tanımlanmış fayda planına yapılan katkılara uygulanır. Plana yapılan katkıların hizmet süresinden bağımsız hesaplandığı, örneğin maaşının sabit bir kısmının katkı olarak alınması gibi, durumlarda nasıl muhasebeleştirme yapılacağına açıklık getirmektedir. - Yıllık İyileştirmeler 2012 ve 2013: 1 Temmuz 2014 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. 2010-2012 ve 2011-2013 dönemlerindeki iyileştirme projeleri kapsamında birtakım değişiklikler getirmiştir. 7
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) b) 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla geçerli olan diğer tüm yeni standartlar, mevcut standartlardaki değişiklikler ve yorumlar, Grup faaliyetleri ile ilgili olmadığından veya konsolide finansal tablolar üzerinde önemli etkisi olmadığından listelenmemiştir. c) 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla yayımlanmış ancak henüz yürürlüğe girmemiş olan Grup faaliyetleri ile ilgili standartlar ve değişiklikler: - TMS 16 ve TMS 38 deki değişiklik: Maddi duran varlıklar ve Maddi olmayan duran varlıklar, amortisman ve itfa payları, 1 Ocak 2016 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikle bir varlığa ait amortisman hesaplanırken hasılat bazlı yöntemlerin uygun olmadığı açıklanmaktadır. Çünkü bir varlık kullanılarak yapılan bir operasyon sonucu elde edilen hasılat, genellikle bir varlığa ait ekonomik faydanın tüketilmesinden daha farklı etmenleri yansıtmaktadır. Aynı zamanda, hasılatın bir varlığa ait ekonomik faydanın tüketiminin ölçülmesinde uygun bir temel olmadığı açıklanmıştır - TFRS 10 Konsolide finansal tablolar ve TMS 28 İştiraklerdeki ve iş ortaklıklarındaki yatırımlar, 1 Ocak 2016 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklik TFRS 10 un gereklilikleri ve TMS 28 arasındaki, yatırımcı ve iştiraki ya da iş ortaklığı arasında bir varlığın satışı ya da iştiraki konusundaki uyumsuzluğa değinmektedir. Bu değişikliğin ana sonucu, işletme tanımına giren bir işlem gerçekleştiğinde (bağlı ortaklığın elinde tutulan veya tutulmayan ) işlem sonucu oluşan kayıp veya kazancın tamamı muhasebeleştirilirken; bu işlem eğer bir varlık alış veya satışı ise söz konusu işlemden doğan kayıp veya kazancın bir kısmı muhasebeleştirilir. - Yıllık İyileştirmeler 2014: 1 Ocak 2016 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. İyileştirmeler 4 standarda değişiklik getirmiştir: - TFRS 5, Satış amaçlı elde tutulan duran varlıklar ve durdurulan faaliyetler, satış metotlarına ilişkin değişiklik - TFRS 7, Financial araçlar: Açıklamalar, TFRS 1 e bağlı olarak yapılan, hizmet sözleşmelerine ilişkin değişiklik - TMS 19, Çalışanlara sağlanan faydalar iskonto oranlarına ilişkin değişiklik - TMS 34, Ara dönem finansal raporlama bilgilerin açıklanmasına ilişkin değişiklik. - TMS 1 "Finansal Tabloların Sunuluşu"; 1 Ocak 2016 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler ile finansal raporların sunum ve açıklamalarını iyileştirmek amaçlanmıştır. - TFRS 10 Konsolide finansal tablolar ve TMS 28 İştiraklerdeki ve iş ortaklıklarındaki yatırımlar ; 1 Ocak 2016 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler yatırım işletmeleri ve onların bağlı ortaklıkları için konsolidasyon muafiyeti uygulamasına açıklık getirir. - TFRS 15 "Müşteri sözleşmelerinden hasılat", 1 Ocak 2017 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Amerika'da Kabul Görmüş Muhasebe Standartları ile yapılan uyum çalışması sonucu ortaya çıkan yeni standart hasılatın finansal raporlamasını ve finansal tabloların toplam gelirlerinin dünya çapında karşılaştırılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Yeni standart bir mal veya hizmete ilişkin kontrol müşteriye geçtiğinde hasılatın muhasebeleştirildiği prensibine dayanır, dolayısı ile kontrol kavramı mevcut risk ve fayda kavramını değiştirir. 8
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) - TFRS 9, "Finansal araçlar", 1 Ocak 2018 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu standart TMS 39'un yerini almaktadır. Finansal varlıklar ve yükümlülüklerin sınıflandırması, ölçülmesi ve finansal durum tablosu dışı bırakma ile ilgili zorunlulukları ve aynı zamanda şuanda kullanılmakta olan, gerçekleşen değer düşüklüğü zararı modelinin yerini alacak olan beklenen kredi riski modelini de içermektedir. Grup yukarıda yer alan değişikliklerin operasyonlarına olan etkilerini değerlendirip geçerlilik tarihinden itibaren uygulayacaktır. Yukarıdaki standart ve yorumların, uygulanmasının gelecek dönemlerde Grup un konsolide finansal tabloları üzerinde önemli bir etki yaratmayacağı beklenmektedir. 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla yayımlanmış ancak henüz yürürlüğe girmemiş olan Grup faaliyetleri ile ilgili olmayan standartlar ve değişiklikler yukarıda verilmemiştir. 2.2.2 Karşılaştırmalı Bilgiler ve Önceki Dönem Tarihli Finansal Tabloların Düzeltilmesi Mali durum ve performans trendlerinin tespitine imkan vermek üzere, Grup un finansal tabloları bir önceki dönemle karşılaştırmalı olarak hazırlanmaktadır. Grup, 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla finansal durum tablosunu (bilançosunu), 31 Aralık 2014 tarihi itibarıyla hazırlanmış finansal durum tablosu (bilançosu) ile 1 Ocak - 31 Aralık 2015 dönemine ait kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir, nakit akış ve özkaynaklar değişim tablolarını ise 1 Ocak - 31 Aralık 2014 dönemi ile karşılaştırmalı olarak düzenlemiştir. 2.3 Konsolidasyon Esasları Konsolide finansal tablolar, aşağıda açıklanan esaslar doğrultusunda, ana şirket olan Dyo Boya'nın ve bağlı ortaklıklarının hesaplarını içermektedir. Konsolidasyon kapsamına giren şirketlerin finansal tabloları, konsolide finansal tabloların çıkarıldığı tarihler itibariyle, TMS/ TFRS ye uygun olarak yeknesak muhasebe politikalarını uygulayarak ve aynı gösterimi sağlayarak hazırlanmıştır. a) Bağlı ortaklıklar Grup un üzerinde kontrolü olduğu tüm işletmeler, Grup un bağlı ortaklığı konumundadır. Grup, işletmeyle olan ilişkisinden dolayı değişken getirilere maruz kaldığı veya bu getirilerde hak sahibi olduğu, aynı zamanda bu getirileri işletme üzerindeki gücüyle etkileme imkanına sahip olduğu durumda, işletmeyi kontrol etmektedir. Bağlı ortaklık üzerindeki kontrolün Grup a geçtiği andan itibaren söz konusu bağlı ortaklık konsolidasyon kapsamına alınır. Bağlı ortaklık üzerindeki kontrolün sona erdiği andan itibaren ise söz konusu bağlı ortaklık konsolidasyon kapsamından çıkarılır. Konsolidasyona dahil edilen şirketlerin bilançoları ve gelir tabloları tam konsolidasyon yöntemi kullanılarak konsolide edilmiş ve aralarındaki önemli tutardaki tüm borç/ alacak bakiyeleri ile alım/ satım işlemleri karşılıklı silinmiştir. İştirak tutarları ile iştirak edilen şirket özsermayeleri karşılıklı silinmiştir. Varlıklarda muhasebeleştirilmiş grup içi işlemlerden doğan karlar zararlar karşılıklı silinirken, gerçekleşmemiş zararlar ise işlemin transfer edilen varlıkta bir değer düşüklüğüne işaret etmediği durumlarda silinir. Kontrol dışı payların, bağlı ortaklığın net varlık ve cari dönem kapsamlı gelir ya da giderindeki payı, muhasebenin önemlilik ilkesi dahilinde konsolide finansal durum tablosunda (bilançoda) geçmiş yıllar zararları içerisine dahil edilmiştir. 9
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Aşağıdaki tablo, 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla konsolidasyon kapsamına dahil edilmiş olan bağlı ortaklıkları ve Grup un kontrol paylarını göstermektedir: Şirket in doğrudan ve dolaylı Bağlı ortaklıklar kontrol payları (%) 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kemipex (Rusya Federasyonu nda yerleşik) 100,00 100,00 Dyo Africa Paints and Varnishes (Mısır da yerleşik) (*) 99,90 90,00 Dyo Balkan (Romanya da yerleşik) 98,39 98,39 (*) Şirket in 31 Ocak 2014 tarihli Yönetim Kurulu kararı gereğince Dyo Africa unvanlı şirketin Mısır'da 1.200.000 Amerikan Doları sermaye ile kurulmasına ve Dyo Boya nın şirkete %90 oranında iştirak etmesine karar verilmiştir. Söz konusu şirket 15 Haziran 2014 tarihinde kurulmuş olup Afrika pazarında, "DYO" markasıyla inşaat, oto tamir ve mobilya segmentlerinde üretim,pazarlama ve satış faaliyetlerinde bulunmaktadır. 30 Haziran 2015 tarihli Yönetim Kurulu kararına istinaden Dyo Boya, Dyo Africa nın %9,90 luk kısmını 247.500 TL bedelle satın almıştır. b) Yabancı para çevrimi i) Fonksiyonel ve raporlama para birimi Grup un her bir şirketinin finansal tablo kalemleri, söz konusu şirketin içinde bulunduğu ve operasyonlarını sürdürdüğü ana ekonomide geçerli olan para birimi cinsinden ölçülmüştür ( fonksiyonel para birimi ). Konsolide finansal tablolar ana şirketin fonksiyonel ve Grup un raporlama para birimi olan Türk Lirası ( TL ) cinsinden hazırlanmış ve sunulmuştur. ii) İşlemler ve bakiyeler Yabancı para cinsinden yapılan işlemler, işlemin yapıldığı günkü döviz kurlarından fonksiyonel para birimine çevrilmiştir. Bu işlemlerin gerçekleşmesinden ve yabancı para cinsinden olan parasal varlık ve yükümlülüklerin yıl sonu döviz kurlarından çevrilmesinden kaynaklanan kur farkı gelir ve giderleri nakit akım ve net yatırımın koruması olarak değerlendirilip özkaynak kalemi altında takip edilenler dışında konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda finansal gelirler ve giderler ile esas faaliyetlerden diğer gelirler ve giderler içerisine dahil edilir. iii) Yabancı ülkelerdeki bağlı ortaklıkların finansal tablolarının çevrimi Yabancı ülkelerde kayıtlı bulunan bağlı ortaklıkların finansal tabloları bulundukları ülkelerin standart, kanun ve düzenlemelerine göre hazırlanmış olup, ana ortaklık finansal tabloları ile uyumlu bir sunum ve içerik için TMS/ TFRS lere uyarlanmıştır. Yabancı ülkelerde faaliyet gösteren söz konusu şirketlerin varlık ve yükümlülükleri finansal durum tablosu (bilanço) tarihindeki döviz kurları kullanılarak TL ye çevrilmiştir. Bu ortaklıkların kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu kalemleri ise ortalama kurlar kullanılarak TL ye çevrilmiştir. Yabancı ülkelerde faaliyet gösteren bağlı ortaklıkların açılış net varlıklarının yeniden çevrilmesi, ortalama kurlar ile finansal durum tablosu (bilanço) tarihindeki kurlardan doğan farklılıklar özkaynaklar altındaki yabancı para çevrim farkları içerisinde takip edilmektedir. 10
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Finansal durum tablosu (bilanço) tarihlerindeki ve kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu kalemleri için kullanılan ilgili dönemlerdeki ortalama kurlar aşağıdaki gibidir: Dönem sonu: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Türk Lirası/ Rus Rublesi 25,0758 24,2723 Türk Lirası/ Rumen Leyi 1,4175 1,5834 Türk Lirası/ Mısır Lirası 2,6838 3,0609 Ortalama: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Türk Lirası/ Rus Rublesi 22,4821 17,5855 Türk Lirası/ Rumen Leyi 1,4758 1,5296 Türk Lirası/ Mısır Lirası 2,8388 3,2041 2.4 Muhasebe politikaları, muhasebe tahminlerinde değişiklik ve hatalar Muhasebe politikalarında yapılan önemli değişiklikler ve tespit edilen önemli muhasebe hataları geriye dönük olarak uygulanır ve önceki dönem finansal tabloları yeniden düzenlenir. Muhasebe tahminlerindeki değişiklikler, yalnızca bir döneme ilişkin ise, değişikliğin yapıldığı cari dönemde, gelecek dönemlere ilişkin ise, hem değişikliğin yapıldığı dönemde hem de gelecek dönemde, ileriye yönelik olarak uygulanır. 2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti Konsolide finansal tabloların hazırlanmasında izlenen önemli muhasebe politikaları aşağıda özetlenmiştir: 2.5.1 Hasılat Satış gelirleri, ürünün teslimi veya hizmetin verilmesi, ürünle ilgili önemli risk ve getirilerin alıcıya nakledilmiş olması, gelir tutarının güvenilir bir şekilde ölçülebilmesi ve işlemle ilgili ekonomik faydaların Grup tarafından elde edileceğinin kuvvetle muhtemel olması üzerine alınan veya alınabilecek bedelin makul değeri üzerinden tahakkuk esasına göre kayıtlara alınır. Net satışlar, satılmış ürün ya da tamamlanmış hizmetin satış vergisi hariç faturalanmış değerinden, iadeler ve iskontoların indirilmiş şeklini gösterir (Dipnot 32). Faiz geliri etkin faiz yöntemi uygulanarak dönemsel olarak kaydedilir. Bir alacak için değer düşüklüğü karşılığı ayrıldığında, Grup, ilgili alacağın taşınan değerini, söz konusu alacağın orijinal etkin faiz oranını baz alarak iskonto ettiği gelecekteki tahmin edilen nakit akışına göre, geri kazanılabilir değerine indirmekte ve bu iskontoyu faiz geliri olarak kaydetmektedir. Krediler üzerindeki faiz geliri etkin faiz oranı yöntemi kullanılarak kaydedilir. Kira gelirleri dönemsel tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilir. Temettü gelirleri, Grup un temettüyü alma hakkının oluştuğu tarihte gelir yazılır. 11
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.5.2 Stoklar Stoklar, maliyetin veya net gerçekleşebilir değerin düşük olanı ile değerlenir. Net gerçekleşebilir değer, tahmini satış fiyatından tahmini tamamlama maliyeti ve satışı gerçekleştirmek için gerekli tahmini satış maliyeti toplamının indirilmesiyle elde edilen tutardır. Stokların maliyeti tüm satın alma maliyetlerini, dönüştürme maliyetlerini ve stokların mevcut durumuna ve konumuna getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerir. Stok maliyeti hesaplama sistemi safha maliyeti olup Grup stoklarını aylık ağırlıklı ortalama maliyet yöntemine göre değerlemektedir (Dipnot 11). 2.5.3 Maddi duran varlıklar Araziler, yer altı ve yerüstü düzenleri, binalar ile makine ve ekipmanlar dışındaki maddi duran varlıklar elde etme maliyetlerinden birikmiş amortisman düşülerek konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır. Arazi ve arsalar, yer altı ve yerüstü düzenleri ile binalar ve makine, tesis ve cihazlar bağımsız profesyonel değerleme şirketi TSKB Gayrimenkul Değerleme A.Ş. tarafından yapılan değerleme çalışmalarında tespit edilen makul değeri üzerinden konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır (Dipnot 15). Yeniden değerlemenin yapıldığı tarih itibarıyla, değerlemeye konu olan ilgili maddi duran varlığın birikmiş amortismanı varlığın maliyeti ile netleştirilmekte ve müteakip dönemlerde yeniden değerlenmiş net defter değeri üzerinden takip edilmektedir. Arazi ve arsalar ile binalar ve yer üstü düzenleri dışındaki maddi duran varlıklar, 1 Ocak 2005 tarihinden önce elde edilen kalemler için 31 Aralık 2004 tarihindeki alım gücüyle ifade edilmiş maliyetleri üzerinden, 1 Ocak 2005 tarihinden sonra elde edilen kalemler ise elde etme maliyetleri üzerinden, birikmiş amortisman ve mevcutsa değer düşüklüğünün indirilmesi sonrasında oluşan net değerleri ile finansal tablolara yansıtılmaktadır. Araziler, yeraltı ve yerüstü düzenleri, binalar ile makine ve ekipmanların taşınan değerlerinde yeniden değerleme sonucu meydana gelen artışlar, bilançoda özkaynaklar altında yer alan yeniden değerleme fonu hesabına, ertelenmiş vergi etkisi düşülerek, alacak kaydedilmektedir. Daha önce kapsamlı gelir tablosuna değer düşüklüğü yansıtılan varlıklarla ilgili değerleme artışları kapsamlı gelir tablosuna yansıtılmış olan söz konusu değer düşüklüğü tutarında kapsamlı gelir tablosuna alacak kaydedilir. Aynı varlığın bir önceki dönemdeki fondaki artışlarına karşılık gelen azalışlar fondan düşülmüş; diğer tüm azalışlar ise kapsamlı gelir tablosuna yansıtılmıştır. Her yıl, yeniden değerlenmiş tutar üzerinden hesaplanan amortisman ile (kapsamlı gelir tablosuna yansıtılan amortisman) varlığın yeniden değerleme öncesi maliyeti üzerinden ayrılan amortisman arasındaki fark yeniden değerleme fonundan birikmiş karlara, ertelenmiş vergi etkisi düşülerek, transfer edilmiştir. Maddi duran varlıklar, kapasitelerinin tam olarak kullanılmaya hazır olduğu ve fiziksel durumlarının belirlenen üretim kapasitesini karşılayacağı durumlarda aktifleştirilir ve amortismana tabi tutulmaya başlanırlar. Maddi duran varlıkların hurda değerinin önemli tutarda olmadığı tahmin edilmektedir. Maddi duran varlık alımları için verilmiş olan avanslar, ilgili varlık aktifleştirilene kadar duran varlıklar altında peşin ödenmiş giderlerde takip edilmektedir. Her raporlama döneminde, maddi duran varlıkların hurda değeri ve yaklaşık ekonomik ömürler gözden geçirilmekte ve gerekli düzeltmeler ileriye dönük olarak yansıtılmaktadır. Yeniden değerlenmiş ya da finansal durum tablosu (bilanço) tarihindeki satın alma gücü ile ifade edilmiş maddi duran varlıkların üzerinden doğrusal amortisman yöntemi uygulanarak amortisman hesaplanmaktadır (Dipnot 15). 12
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Arazi ve arsalar sonsuz ömre sahip oldukları varsayılarak amortismana tabi tutulmamıştır. Maddi duran varlıkların yaklaşık ekonomik ömürlerine göre yıllık amortisman oranları aşağıdaki gibidir: 13 Oran (%) Binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri 2-10 Makine, tesis ve cihazlar (finansal kiralama yolu ile edinilmiş olanlar dahil) 4-20 Taşıt araçları 20-28 Döşeme ve demirbaşlar 10-20 Bir maddi duran varlığın taşıdığı değerin, varlığın satışı için katlanılacak giderler düşüldükten sonraki satış maliyeti düşülerek elde edilen net rayiç değer ile kullanım değerinden yüksek olanı olarak tanımlanan varlığın geri kazanılabilir değerinden daha yüksek olduğu durumlarda; maddi duran varlık geri kazanılabilir değerine indirilir. Söz konusu değer düşüklüğüne uğrayan maddi duran varlık yeniden değerlenmişse, değer düşüklüğü önceki dönemlerdeki yeniden değerleme ve ölçüm kazançlarındaki artışlara karşılık gelecek tutarda fondan düşülür ve geri kalan tutar konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuyla ilişkilendirilir (Dipnot 15). Maddi duran varlıkların elden çıkarılmasında elde edilen kar ya da zarar, maddi duran varlığın taşıdığı değere göre belirlenir ve ilgili gelir ve gider hesaplarına kaydedilir (Dipnot 35). Yeniden değerlenmiş maddi duran varlığın elden çıkarılmasında, elden çıkarılan maddi duran varlıkla ilgili yeniden değerleme ve ölçüm kazançları geçmiş yıllar zararlarına transfer edilir. Bakım ve onarım giderleri oluştukları dönemin konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna gider olarak kaydedilirler. Aktifleştirmeden sonraki harcamalar, maddi duran varlığın, söz konusu varlıkla ilgili gelecekte ekonomik faydanın Grup a aktarılmasının kuvvetle muhtemel olması ve maliyetinin güvenilir bir şekilde ölçülebildiği durumlarda maliyetine eklenir veya ayrı bir varlık olarak konsolide finansal tablolara kaydedilir. Grup, aktifleştirmeden sonraki harcamalar kapsamındaki değiştirilen parçaların diğer bölümlerden bağımsız bir şekilde amortismana tabi tutulup tutulmadığına bakmaksızın taşınan değerlerini finansal durum tablosundan çıkarır. Varlığın maliyetine eklenen söz konusu aktifleştirme sonrası harcamalar, ekonomik ömürleri çerçevesinde amortismana tabi tutulurlar. 2.5.4 Maddi olmayan duran varlıklar Maddi olmayan duran varlıklar, sınırlı ekonomik ömre sahiptir ve ağılıklı olarak hakları ve bilgi işlem yazılımlarını içermektedir. Bu varlıklar, 1 Ocak 2005 tarihinden önce elde edilen kalemler için TL nin 31 Aralık 2004 tarihindeki alım gücüyle ifade edilen düzeltilmiş elde etme maliyetleri üzerinden, 1 Ocak 2005 tarihinden sonra elde edilen kalemler için ise elde etme maliyetleri üzerinden, birikmiş itfa payları ve mevcutsa değer düşüklüğünün indirilmesi sonrasında oluşan net değeri ile finansal tablolara yansıtılmaktadır. Maddi olmayan duran varlıklar elde edilme tarihinden itibaren ortalama altı yıllık dönem içerisinde doğrusal amortisman yöntemi uygulanarak itfa edilmektedir (Dipnot 18). Bilgisayar yazılım programlarının bakım ve onarım maliyetleri hizmet gerçekleştiğinde giderleştirilir. Maddi olmayan duran varlıkların elden çıkarılmasından doğan kayıp ve kazançlar veya bu varlıklarla ilgili endekslenmiş değerleri üzerinden ayrılan değer düşüklüğü kayıpları ilgili gelir ve gider hesaplarında gösterilir. Maddi olmayan duran varlıkların hurda değerlerinin önemli tutarda olmadığı tahmin edilmiştir. Maddi olmayan duran varlıklar, taşınan değerlerinin geri kazanılabilir değerlerinden daha yüksek olabileceğini gösteren koşullarda, değer düşüklüğü testine tabi tutulur. Değer düşüklüğü testi için maddi olmayan duran varlıklar tanımlanabilir en küçük nakit üreten birimlere ayrıştırılır. Değer düşüklüğünün olması durumunda maddi olmayan duran varlıkların kayıtlı değeri, geri kazanılabilir tutara indirilir. Geri kazanılabilir değer, maddi olmayan duran varlığın kullanımdaki değeri veya net satılabilir değerinden yüksek olanıdır.
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.5.5 Varlıklarda değer düşüklüğü Finansal varlıklarda değer düşüklüğü: - İtfa edilmiş maliyet üzerinden gösterilen finansal varlıklar Grup, bir ya da bir grup finansal varlığın değer düşüklüğüne uğradığını gösteren nesnel bir göstergenin var olup olmadığını, her raporlama döneminin sonunda değerlendirir. Bir ya da bir grup finansal varlık değer düşüklüğüne uğrarsa, değer düşüklüğünden kaynaklanan zarar, ancak değer düşüklüğüne ilişkin varlığın ilk kayda alınmasından sonra ortaya çıkan ve söz konusu finansal varlıkların geleceğe ait tahmini nakit akışları üzerinde bir etkisinin olduğu bir ya da daha fazla olayın sebep olduğu nesnel bir kanıt varsa finansal tablolara yansıtılır. Grup tüm finansal varlıkların değer düşüklüğü testi için aşağıdaki kriterleri göz önünde bulundurmaktadır: - Finansal varlığı ihraç edenin veya finansal varlığı taahhüt edenin finansal açıdan önemli bir zorluk içinde olması; - Sözleşmenin ihlal edilmesi, örneğin faiz veya anapara ödemelerinin yerine getirilememesi veya ihmal edilmesi; - Grup'un, borçlunun içinde bulunduğu finansal zorluğa ilişkin ekonomik veya yasal nedenlerden ötürü, borçluya başka koşullar altında tanımayacağı bir ayrıcalık tanıması; - Borçlunun, iflas veya başka tür bir finansal yeniden yapılandırmaya gireceği ihtimalinin yüksek olması; - Portföy içindeki her bir finansal varlık itibariyle tespiti mümkün olmamakla birlikte, bir grup finansal varlığın ilk kayda alınmalarını müteakip söz konusu varlıkların gelecekteki tahmini nakit akışlarında ölçülebilir bir azalış olduğuna işaret eden gözlemlenebilir veri bulunması. Bu tür veriler genellikle aşağıdaki durumlarda oluşur: (i) (ii) Portföydeki borçluların ödeme durumlarında olumsuz anlamda değişiklikler yaşanması ve Portföydeki varlıkların geri ödenmemesine neden olabilecek ulusal veya bölgesel ekonomik koşullar. Grup öncelikle, değer düşüklüğüne ilişkin bağımsız göstergenin bulunup bulunmadığını değerlendirir. Krediler ve alacaklar için, zararın tutarı varlıkların defter değeri ile geleceğe ait tahmini nakit akışlarının finansal varlıkların orijinal efektif faiz oranı kullanılarak indirgenmiş bugünkü değeri arasındaki fark olarak ölçülür (geleceğe ait gerçekleşmemiş giderler hariç olmak üzere). Varlıkların defter değeri düşürülür ve meydana gelen zarar gelir tablosunda kayda alınır. Eğer, izleyen dönemde, değer düşüklüğü zararının miktarı azalırsa ve bu azalış değer düşüklüğünün anlaşılmasından sonra meydana gelen bir olayla ilişkilendirilebilirse (borçlunun kredi notunda iyileştirme olması gibi), daha önce kayda alınmış değer düşüklüğünün iptali gelir tablosunda kayda alınır. 14
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) - Satılmaya hazır finansal varlıklar Grup, bir ya da bir grup finansal varlığın değer düşüklüğüne uğradığını gösteren nesnel bir göstergenin var olup olmadığını, her bir raporlama döneminin sonunda değerlendirir. Satılmaya hazır finansal varlıkların elde etme maliyeti ile makul değerleri arasında oluşan olumsuz farklar ise kalıcı olması halinde özkaynaklar altında muhasebeleştirilmiş toplam zarar, özkaynaklardan çıkarılarak gelir tablosu ile ilişkilendirilir. Bu durumda özkaynaklardaki makul değer kaybı, elde etme maliyeti ile mevcut makul değer arasındaki farktan, mevcutsa, daha önce gelir tablosuna yansıtılmış değer düşüklüğü düşüldükten sonraki tutar kadar olmalıdır. Öte yandan, söz konusu satılmaya hazır finansal varlıkların makul değerlerinin değişimine istinaden özkaynaklar altında muhasebeleştirilmiş bir makul değer değişim fonunun bulunmaması durumunda, kalıcı olan olumsuz farklar doğrudan gelir tablosuyla ilişkilendirilir. Kapsamlı gelir tablosuna yansıtılmış satılmaya hazır finansal varlıklar olarak sınıflandırılmış özkaynağa dayalı finansal araçlardaki değer düşüklükleri ise kapsamlı gelir tablosu üzerinden geri çevrilemez. Finansal olmayan varlıklarda değer düşüklüğü: Şirket, ertelenmiş vergi varlıkları dışında kalan her varlık için her bir bilanço tarihinde, söz konusu varlığa ilişkin değer kaybının olduğuna dair herhangi bir gösterge olup olmadığını değerlendirir. Eğer böyle bir gösterge mevcutsa, o varlığın geri kazanılabilir tutarı tahmin edilir. Kullanıma hazır olmayan maddi olmayan duran varlıklarda ise geri kazanılabilir tutar her bir bilanço tarihinde tahmin edilir. Varlığın geri kazanılabilir değeri, ilgili varlığın satışı için katlanılacak giderler düşüldükten sonraki net rayiç değeri ile kullanım değerinin yüksek olanıdır. 2.5.6 Borçlanma maliyetleri ve alınan krediler Alınan krediler alındıkları tarihlerdeki makul değerlerinden, işlem masrafları çıkartıldıktan sonraki net değerleriyle kaydedilir. Alınan krediler, sonradan etkin faiz yöntemi kullanılarak iskonto edilmiş maliyet değeri üzerinden gösterilir. İşlem masrafları düşüldükten sonra kalan tutar ile iskonto edilmiş maliyet değeri arasındaki fark, etkin faiz yöntemi kullanılarak konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna kredi dönemi süresince finansman maliyeti olarak yansıtılır. Alınan kredilerden kaynaklanan finansman maliyeti oluştuğunda konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılır (Dipnot 37). Alınan kredilerin vadeleri finansal durum tablosu (bilanço) tarihinden itibaren 12 aydan kısa ise, kısa vadeli yükümlülükler içerisinde, 12 aydan fazla ise uzun vadeli yükümlülükler içerisinde gösterilmektedir (Dipnot 25). Kredi sözleşmeleri ve limitleri için ödenen ücretler, söz konusu sözleşme kapsamında ilgili limitin kısmen veya tamamen kullanılmasının kuvvetle muhtemel olduğu durumlarda, işlem maliyeti olarak yukarıda esaslar çerçevesinde mali tablolara yansıtılır. Söz konusu limitin kullanılmasının muhtemel olmadığı durumlarda ise, ödenen ücret likidite hizmetleri için ödenen bir hizmet olarak peşin ödenen gider olarak değerlendirilir ve ilgili kredi limitinin geçerlilik süresi boyunca kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuyla ilişkilendirilir. 15
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.5.7 Finansal varlıklar Grup, finansal varlıklarını, krediler ve alacaklar, satılmaya hazır finansal varlıklar ve rayiç değer değişimi gelir tablosu ile ilişkilendirilen finansal varlıklar kategorileri altında sınıflandırmıştır. Bahsi geçen sınıflandırma ilgili finansal varlığın satın alım amacına bağlı olarak yapılmaktadır. Grup yönetimi, finansal varlıkların sınıflandırma işlemini ilgili varlıkların finansal tablolara ilk yansıtıldığı tarih itibariyle yapmakta ve bu sınıflandırmayı her bilanço döneminde tekrar değerlendirmektedir. Grup, finansal varlıklarını aşağıdaki gibi sınıflandırmıştır. i. Sınıflandırma - Krediler ve alacaklar Krediler ve alacaklar, etkin bir piyasada kote olmayan ve sabit veya belirli ödemelerden oluşan türev olmayan finansal varlıklardan oluşmaktadır. Krediler ve alacaklar, alım-satım amacıyla tutulmadan, Grup un herhangi bir borçluya doğrudan para, mal veya hizmet tedarik ettiğinde ortaya çıkmaktadır. Vadeleri bilanço tarihinden itibaren 12 aydan kısa ise, bu varlıklar dönen varlıklar içinde, 12 aydan fazla ise duran varlıklar içinde gösterilmektedir. Krediler ve alacaklar, bilançoda ticari diğer alacaklar ile nakit ve nakit benzerleri kalemlerinden oluşmaktadır. - Satılmaya hazır finansal varlıklar Likidite ihtiyacının karşılanmasına yönelik olarak veya faiz oranlarındaki değişimler nedeniyle satılabilecek olan ve belirli bir süre gözetilmeksizin elde tutulan ve başka bir sınıflandırmaya tabi tutulamayan finansal araçlar, satılmaya hazır finansal varlıklar olarak sınıflandırılmıştır. Bunlar, yönetimin bilanço tarihinden sonraki 12 aydan daha kısa bir süre için finansal aracı elde tutma niyeti olmadıkça veya işletme sermayesinin arttırılması amacıyla satışına ihtiyaç duyulmayacaksa, ki bu durumda dönen varlıklar içine dahil edilir, duran varlıklara dahil edilmiştir. Şirket yönetimi, bu finansal araçların sınıflandırmasını satın aldıkları tarihte uygun bir şekilde yapmakta olup düzenli olarak bu sınıflandırmayı gözden geçirmektedir. - Rayiç değer değişimi gelir tablosu ile ilişkilendirilen finansal varlıklar Türev finansal araçlar ilk olarak kayda alınmalarında işlem masrafları hariç rayiç değerleri ve kayda alınmalarını izleyen dönemlerde rayiç değer ile değerlenmektedir. Grup un vadeli döviz alım ve satış sözleşmeleri bulunmaktadır (Dipnot 44). Söz konusu türev finansal araçlar risk muhasebesi yönünden TMS 39 Finansal Araçlar da belirtilen gerekli koşulları taşımamaları nedeniyle finansal tablolarda alım ve satış amaçlı türev finansal araçlar olarak muhasebeleştirilmekte olup ilgili finansal araçların rayiç değerlerinde meydana gelen değişimler konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılmaktadır. Riskten korunma muhasebesinin kapsamının dışındaki türev finansal araçlar, söz konusu rayiç değer farkının olumlu olması durumda varlık, olumsuz olması durumunda ise yükümlülük olarak kaydedilmektedir. 16
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) ii. Muhasebeleştirme ve ölçümleme Tüm finansal varlıklar, ilk kez kayda alınırken varlıkla ilgili satın alma masrafları (işlem maliyeti) de dahil olmak üzere makul değeri, sonraki dönemlerde ise makul değerleri üzerinden gösterilmektedir. Grup'un %20 nin altında sermaye payına sahip olduğu, kontrol veya önemli derecede etkinliğe sahip olmadığı satılmaya hazır finansal varlık olarak sınıflandırdığı finansal varlıklar, borsada işlem görmesi durumunda piyasa fiyatları üzerinden finansal tablolara yansıtılmakta olup aktif bir piyasanın bulunmaması durumlarında, Grup ilgili finansal varlığın gerçeğe uygun değerini genel kabul görmüş değerleme yöntemleri kullanarak hesaplamaktadır. Satılmaya hazır finansal varlıkların borsaya kayıtlı herhangi bir rayiç değerinin olmadığı, makul değerin hesaplanmasında kullanılan diğer yöntemlerin uygun veya tatbik edilebilir olmaması nedeniyle makul bir değer tahmininin yapılamaması ve makul değerin güvenilir bir şekilde ölçülemediği durumlarda finansal varlığın kayıtlı değeri, 1 Ocak 2005 tarihinden önce iktisap edilen kalemler için TL nin 31 Aralık 2004 tarihindeki alım gücüyle ifade edilen düzeltilmiş elde etme maliyeti üzerinden, 1 Ocak 2005 tarihinden sonra iktisap edilen kalemler için ise elde etme maliyeti üzerinden, mevcutsa, değer düşüklüğünün çıkarılması suretiyle değerlenmiştir. Grup, satılmaya hazır finansal varlıklara ilişkin kazanç ve kalıcı (önemli tutarda uzun ve süreli olarak) olmayan kayıpları, bu varlıklar finansal tablolardan çıkarılana kadar doğrudan özkaynaklar altında muhasebeleştirmektedir. Satılmaya hazır finansal varlık olarak sınıflandırılmış olan menkul kıymetlerin makul değer değişikliği bu finansal varlıkların bilanço tarihindeki makul değerleri ile iskonto edilmiş maliyet bedelleri arasındaki fark olarak hesaplanmaktadır. Grup söz konusu satılmaya hazır finansal varlıklardan temettü almaya hak kazandığında, satılmaya hazır finansal varlıklardan elde edilen temettü geliri, yatırım faaliyetlerinden gelirlerin altında muhasebeleştirilerek kapsamlı konsolide gelir tablosuna yansıtılır. Satılmaya hazır finansal varlıklar finansal tablolardan çıkarıldıklarında, özkaynaklarda takip edilen ilgili kazanç veya kayıplar kapsamlı gelir tablosuna transfer edilir. 2.5.8 Pay başına kazanç Konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda belirtilen pay başına kazanç/ (kayıp), net dönem karının, dönem boyunca bulunan hisse senetlerinin ağırlıklı ortalama sayısına bölünmesi ile bulunmuştur (Dipnot 40). Şirketler, mevcut hissedarlara birikmiş karlardan hisseleri oranında hisse dağıtarak ( Bedelsiz Paylar ) sermayelerini arttırabilir. Pay başına kazanç hesaplanırken, bu bedelsiz pay ihracı çıkarılmış paylar olarak sayılır. Dolayısıyla pay başına kazanç hesaplamasında kullanılan ağırlıklı pay adedi ortalaması, payların bedelsiz olarak çıkarılmasını geriye dönük olarak uygulamak suretiyle elde edilir.temettü dağıtılması söz konusu olması durumunda ise pay başına düşecek kazanç payların ağırlıklı ortalamasının adedi üzerinden değil, mevcut hisse adedi dikkate alınarak belirlenecektir. 17
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.5.9 Raporlama döneminden sonraki olaylar Raporlama döneminden sonraki olaylar; kara ilişkin herhangi bir duyuru veya diğer seçilmiş finansal bilgilerin kamuya açıklanmasından sonra ortaya çıkmış olsalar bile, finansal durum tablosu (bilanço) tarihi ile finansal durum tablosunun (bilançonun) yayımı için yetkilendirilme tarihi arasındaki tüm olayları kapsar. Grup, raporlama döneminden sonraki düzeltme gerektiren olayların ortaya çıkması durumunda, konsolide finansal tablolara alınan tutarları bu yeni duruma uygun şekilde düzeltir. Raporlama döneminden sonra ortaya çıkan düzeltme gerektirmeyen hususlar, finansal tablo kullanıcılarının ekonomik kararlarını etkileyen hususlar olmaları halinde konsolide finansal tablo dipnotlarında açıklanır. 2.5.10 Karşılıklar, koşullu varlık ve borçlar Herhangi bir karşılık tutarının konsolide finansal tablolara alınabilmesi için; Grup un geçmiş olaylardan kaynaklanan mevcut bir hukuki veya kurucu yükümlülüğün bulunması, bu yükümlülüğün yerine getirilmesi için ekonomik fayda içeren kaynakların işletmeden çıkmasının kuvvetle muhtemel olması ve söz konusu yükümlülük tutarının güvenilir bir biçimde tahmin edilebiliyor olması gerekmektedir. Paranın zaman değerinin etkisinin önemli olduğu durumlarda, karşılık tutarı; yükümlülüğün yerine getirilmesi için gerekli olması beklenen giderlerin bugünkü değeri olarak belirlenir. Karşılıkların bugünkü değerlerine indirgenmesinde kullanılacak iskonto oranının belirlenmesinde, ilgili piyasalarda oluşan faiz oranı ile söz konusu yükümlülükle ilgili risk dikkate alınır. Söz konusu iskonto oranı vergi öncesi orandır. İskonto oranı, gelecekteki nakit akımlarının tahminiyle ilgili riski içermez. Dönemler itibarıyla paranın zaman etkisinin önemli olduğu karşılıkların tahmin edilen gerçekleşme tarihine yakınlaşılması sonucunda, karşılıklarda artış oluşurken söz konusu bu fark faiz gideri olarak konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılmaktadır. Geçmiş olaylardan kaynaklanan ve mevcudiyeti Grup un tam olarak kontrolünde bulunmayan gelecekteki bir veya daha fazla kesin olmayan olayın gerçekleşip gerçekleşmemesi ile teyid edilebilmesi mümkün yükümlülükler ve varlıklar, koşullu borçlar ve varlıklar olarak değerlendirilmekte ve konsolide finansal tablolara dahil edilmemektedir (Dipnot 26). Gelecek dönemlerde oluşması beklenen operasyonel zararlar için herhangi bir karşılık ayrılmamaktadır. 2.5.11 İlişkili taraflar Bu konsolide finansal tablolar açısından, Grup üzerinde kontrolü, müşterek kontrolü veya önemli etkinliği olan ortaklar, Yaşar Grubu şirketleri, Grup un veya ana ortak olarak Yaşar Holding in üst düzey yönetim kadrosu ve yönetim kurulu üyeleri, yakın aile üyeleri ve bunlar tarafından kontrol edilen, müştereken kontrol edilen veya bunların üzerinde önemli etkinlikleri olan şirketler ilişkili taraflar olarak kabul ve ifade edilmişlerdir (Dipnot 7). 18
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.5.12 Finansal bilgilerin bölümlere göre raporlanması Faaliyet bölümleri, Grup un faaliyetlerine ilişkin karar almaya yetkili organlara veya kişilere sunulan iç raporlama ve stratejik bölümlere paralel olarak değerlendirilmektedir. Söz konusu bölümlere tahsis edilecek kaynaklara ilişkin kararların alınması ve bölümlerin performansının değerlendirilmesi amacıyla Grup un faaliyetlerine ilişkin stratejik karar almaya yetkili organlar ve kişiler, Grup un üst düzey yöneticileri olarak tanımlanmıştır. Grup un üst düzey yöneticileri Grup faaliyetlerini ana ürün grubu bazında ve yurt içi ve yurt dışı faaliyetler olarak takip etmektedir. Grup, boya ve boya malzemeleri satışı ve dağıtımının tanzimi olmak üzere sadece bir ana endüstriyel alanda faaliyet göstermesinden, her bir ana ürün grubundaki satış kanalları ile birlikte müşteri özelliklerinin ve ihtiyaçlarının, Grup un faaliyetlerini etkileyen mevzuatın aynı olması ve Grup un satışlarının çok önemli bir kısmının yurtiçi satışlardan oluşmasından dolayı finansal bilgilerini bölümlere göre raporlamamıştır. 2.5.13 Kiralama işlemleri a) Grup - kiracı olarak i) Finansal kiralama Herhangi bir varlığın kiralanması sırasında bütün risk ve faydaların, Grup tarafından üstlenilmesi durumunda söz konusu işlem finansal kiralama olarak sınıflandırılır. Finansal kiralamalar gerçekleştirildikleri tarihte, kiralanan varlığın makul değeri veya minimum finansal kiralama ödemelerinin bugünkü değerinin düşük olanı üzerinden ilgili varlık aktifleştirilir. Her bir finansal kiralama ödemesi, yükümlülük ve finansal gider arasında, ödenmemiş bakiye üzerinden sabit bir orana ulaşmak için dağıtılır. İlgili finansal kiralama yükümlülüğünün finansal gider düşüldükten sonra kalan kısmı, konsolide finansal durum tablosunda (bilançoda) kısa vadeli ve uzun vadeli borçlanmalar kalemi altında muhasebeleştirilmiştir. Faiz ödemeleri, finansal kiralama dönemi süresince konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda giderleştirilir. Finansal kiralama sözleşmesi ile elde edilen maddi duran varlıklar, varlığın kullanılabilir ömrü veya finansal kiralama süresinin düşük olanı üzerinden amortismana tabi tutulur (Dipnot 21). ii) Faaliyet kiralaması Mülkiyete ait risk ve getirilerin önemli bir kısmının kiralayana ait olduğu kiralama işlemi, faaliyet kiralaması olarak sınıflandırılır. Faaliyet kiralaması (kiralayandan alınan teşvikler düşüldükten sonra) kapsamında yapılan ödemeler, kira dönemi boyunca doğrusal yöntem ile konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna gider olarak kaydedilir. b) Grup - kiralayan olarak i) Faaliyet kiralaması Faaliyet kiralamasında, kiralanan varlıklar, konsolide finansal durum tablosunda (bilançoda) maddi duran varlıklar altında sınıflandırılır ve elde edilen kira gelirleri kiralama dönemi süresince doğrusal yöntem ile konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılır. 19
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.5.14 Kurum kazancı üzerinden hesaplanan vergiler Dönemin kar ve zararı üzerindeki gelir vergisi yükümlülüğü, cari yıl vergisi ve ertelenmiş vergiyi içermektedir. Cari yıl vergi yükümlülüğü, dönem karının vergiye tabi olan kısmı üzerinden ve bilanço tarihinde geçerli olan vergi oranları ile hesaplanan vergi yükümlülüğünü içermektedir (Dipnot 39). Geçmiş yıllardaki vergi yükümlülüğü ile ilgili dğüzeltme kayıtları ise diğer faaliyet giderleri kalemi altında muhasebeleştirilmektedir. Ertelenmiş vergi geliri veya gideri ertelenmiş verginin doğrudan özkaynak veya diğer kapsamlı gelir altında muhasebeleştirilen bir işlemle ilgili olmadığı durumlarda, dönemin kar veya zararına dahil edilir. Ertelenmiş vergi özkaynaklar ve diğer kapsamlı gelir altında muhasebeleştirilen bir işlemden kaynaklanıyorsa, ilgili özkaynaklar kalemi ve diğer kapsamlı gelir altında muhasebeleştirilir. Ertelenmiş vergi yükümlülüğü veya varlığı, varlıkların ve yükümlülüklerin konsolide finansal tablolarda gösterilen değerleri ile yasal vergi matrahı hesabında dikkate alınan tutarları arasındaki geçici farklılıkların bilanço yöntemine göre vergi etkilerinin bilanço tarihi itibarıyla; yasalaşmış veya büyük ölçüde yasalaşmış, ilgili geçici farkların ortadan kalkacağı tarihlerde geçerli olan vergi oranları dikkate alınarak hesaplanmasıyla belirlenmektedir (Dipnot 39). Ertelenmiş vergi varlığı veya yükümlülüğü, söz konusu geçici farkların ortadan kalkacağı ilerideki dönemlerde ödenecek vergi tutarlarında yapılacağı tahmin edilen artış ve azalış oranlarında konsolide finansal tablolara yansıtılmaktadırlar. Ertelenmiş vergi yükümlülüğü, tüm vergilendirilebilir geçici farklar için hesaplanırken ertelenmiş vergi varlığı gelecekte vergiye tabi kar elde etmek suretiyle indirilebilir geçici farklardan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması şartıyla konsolide finansal tablolara alınır. Ertelenmiş vergi varlığının bir kısmının veya tamamının sağlayacağı faydanın elde edilmesine imkan verecek düzeyde mali kar elde etmenin muhtemel olmadığı ölçüde, ertelenmiş vergi varlığının kayıtlı değeri azaltılır (Dipnot 39). Gelir vergisi ile ilgili olan ertelenmiş vergi varlığı ve borcu aynı vergi otoritesi tarafından takip edildiğinden dolayı her bir şirket düzeyinde ertelenmiş vergi varlığı ve borcu karşılıklı olarak netleştirilmiştir. Ancak, ana ortaklığın ve bağlı ortaklığın net ertelenmiş vergi pozisyonu konsolide finansal tablolarda netleştirilmemektedir (Dipnot 39). 2.5.15 Çalışanlara sağlanan faydalar/ kıdem tazminatları Yürürlükteki kanunlara göre, Grup, emeklilik dolayısıyla veya istifa ve İş Kanunu nda belirtilen davranışlar dışındaki sebeplerle istihdamı sona eren çalışanlara belirli bir toplu ödeme yapmakla yükümlüdür. Kıdem tazminatı karşılığı, tüm çalışanların emeklilikleri dolayısıyla ileride doğacak yükümlülük tutarlarının aktüeryal varsayımlar uyarınca net bugünkü değerine göre indirgenmiş ve konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır (Dipnot 28). Söz konusu karşılığın ölçülmesinde kullanılan aktüer varsayımlarındaki değişimlerden kaynaklı aktüer kazanç ve kayıplar kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu ile ilişkilendirilerek konsolide mali tablolara yansıtılır. 20
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.5.16 Nakit akış tablosu Nakit akış tablosunda, döneme ilişkin nakit akışları işletme, yatırım ve finansal faaliyetlerine dayalı bir biçimde sınıflandırılarak raporlanır. İşletme faaliyetlerden kaynaklanan nakit akışları, Grup un faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarını gösterir. Yatırım faaliyetleriyle ilgili nakit akışları, Grup un yatırım faaliyetlerinde (duran varlık yatırımları ve finansal yatırımlar gibi) kullandığı ve bu faaliyetlerden elde ettiği nakit akışlarını gösterir. Finansman faaliyetlerine ilişkin nakit akışları, Grup un finansman faaliyetlerinde kullandığı kaynakları ve bu kaynakların geri ödemelerini gösterir. Nakit ve nakit benzeri değerler, nakit ve banka mevduatı ile tutarı belirli nakde kolayca çevrilebilen kısa vadeli, yüksek likiditeye sahip ve vadesi 3 ay veya daha kısa olan yatırımları içermektedir. 2.5.17 Sermaye ve temettüler Adi hisseler, sermaye olarak sınıflandırılır. Adi hisseler üzerinden dağıtılan temettüler, beyan edildiği dönemde birikmiş karlardan indirilerek kaydedilir. Alınan temettüler ise tahsil etme hakkının ortaya çıktığı tarihte gelir olarak kaydedilir. 2.5.18 Finansal riskten korunma amaçlı araçlar Türev finansal araçlar ilk olarak ilgili türev sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla makul değeri ile kayıtlara yansıtılmakta, izleyen dönemlerde de makul değerleri ile değerlenmektedir. Türev araçlar makul değerleri pozitif ise varlıklar, negatif ise yükümlülükler içerisinde sınıflandırılırlar (Dipnot 44). Türev finansal araçlar ile ilgili kazanç ve kayıpların muhasebeleştirilme yöntemi, türev finansal aracın finansal riskten korunma amaçlı olup olmamasına ve riskten korunan aracın türüne göre değişim göstermektedir. Grup işlem tarihinde, riskten korunma aracı ile riskten korunan kalem arasındaki ilişkiyi, grubun risk yönetim amaçları ve riskten korunma işlemleri ile ilgili stratejileri ile birlikte ilişkilendirmektedir. Ayrıca Grup, riskten korunma amaçlı kullanılan türev işlemlerin, riskten korunan kalemin gerçeğe uygun değer veya nakit akımlarındaki değişiklikleri etkin ölçüde dengeleyebildiğinin değerlendirmesini de düzenli olarak gerçekleştirmektedir. Nakit akıma yönelik riskten korunma olarak belirlenen türev işlemlerin gerçeğe uygun değer değişikliklerinin etkin kısmı özkaynaklarda riskten korunma kazanç/ kayıpları içerisinde muhasebeleştirilir (bakınız konsolide özkaynaklar değişim tablosu). Etkin olmayan kısma istinaden ilgili gelir ve giderler finansal gelir/ gider olarak sınıflandırılıp konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılır. Riskten korunma kazanç/ kayıpları içerisinde biriken tutarlar riskten korunan kaleminin kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunu etkilediği dönemlerde (örneğin riskten korunan tahmini nakit akımlarının gerçekleşmesi veya ilgili faiz kısmının tahakkuk etmesi gibi) konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu ile ilişkilendirilir. Riskten korunma aracının vadesinin dolduğu veya satıldığı veya riskten korunma işleminin artık riskten korunma muhasebesi kriterlerini karşılamadığı durumlarda nakit akımdan korunma işlemleri fonunda bulunan birikmiş gelir ve giderler finansal gelir/ gider olarak sınıflandırılıp konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılır. Grup yönetimi, riskten korunma muhasebesi kriterinin karşılanıp karşılanamadığını, her finansal durum tablosu (bilanço) tarihi itibarıyla etkinlik testi aracılığıyla gözden geçirmektedir. 21
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.6 Önemli muhasebe değerlendirme, tahmin ve varsayımları Konsolide finansal tabloların hazırlanması, finansal durum tablosu (bilanço) tarihi itibarıyla raporlanan varlıklar ve yükümlülüklerin tutarlarını, koşullu varlık ve borçların açıklamasını ve hesap dönemi boyunca raporlanan gelir ve giderlerin tutarlarını etkileyebilecek tahmin ve varsayımların kullanılmasını gerektirmektedir. Bu tahmin ve varsayımlar, Grup yönetiminin mevcut olaylar ve işlemlere ilişkin en iyi bilgilerine dayanmasına rağmen, fiili sonuçlar varsayımlardan farklılık gösterebilir. Grup un önemli muhasebe varsayım ve tahminleri şunlardır: a) Arazi ve arsalar, binalar, yeraltı ve yerüstü düzenlerinin yeniden değerlenmesi Yeniden değerleme çalışmalarının sıklığı, yeniden değerlemesi yapılan maddi duran varlıkların taşınan değerlerinin ilgili raporlama dönemi sonu itibarıyla makul değerlerinden önemli ölçüde farklı olmadığından emin olacak şekilde belirlenir. Yeniden değerleme çalışmalarının yapılma sıklığı maddi duran varlık kalemlerinin makul değerlerindeki değişime bağlıdır. Yeniden değerlenen bir varlığın makul değerinin taşınan değerinden önemli ölçüde farklı olduğu düşünülen durumlarda, yeniden değerleme çalışmasının tekrarlanması gerekmektedir ve bu çalışma aynı tarih itibarıyla yeniden değerlenen varlığın bulunduğu varlık sınıfının tamamı için yapılmaktadır. Öte yandan makul değer değişimleri önemsiz olan maddi duran varlıklar için yeniden değerleme çalışmalarının tekrarlanması gerekli görülmemektedir. Çevrede emsal teşkil edebilecek bir alım/ satımın gerçekleşmemesi nedeniyle ilgili makul değer hesaplamalarında arazi ve arsalar için emsal karşılaştırma yöntemi, binalar ve yerüstü düzenleri ile makine, tesis ve cihazlar için maliyet yaklaşımı yöntemi kullanılmış olup ilgili yöntem ve varsayımların detayları aşağıdaki gibidir. - Makul değer hesaplamalarında en etkin ve verimli kullanım değerlendirmesi yapılarak halihazırdaki kullanım amaçları en etkin ve verimli kullanım olarak saptanmış olup arazi ve arsalar için emsal karşılaştırma yöntemi, binalar ve yerüstü düzenleri ile makine, tesis ve cihazlar için maliyet yaklaşımı yöntemi kullanılmıştır. - Emsal karşılaştırma yönteminde mevcut pazar bilgilerinden faydalanılmış, bölgede yakın dönemde pazara çıkarılmış benzer gayrimenkuller dikkate alınarak, pazar değerini etkileyebilecek kriterler çerçevesinde satış iskontosu uygulanarak fiyat ayarlaması yapılmış ve rapora konu arsa ve araziler için ortalama m 2 satış değeri belirlenmiştir. Bulunan emsaller, konum, ulaşılabilirlik, büyüklük, imar durumu, imar durumundaki değişiklikler, fiziksel özellikler gibi kriterler dahilinde karşılaştırılmış, emlak pazarının güncel değerlendirilmesi için emlak pazarlama firmaları ile görüşülmüş, ayrıca bağımsız profesyonel değerleme şirketinin mevcut bilgilerden faydalanılmıştır. - Maliyet yaklaşımı yönteminde ise arsa ve araziler üzerindeki yatırım maliyetlerinin amortize edildikten (herhangi bir çıkar veya kazanç varsa eklendikten sonra, yıpranma payının çıkartılması) sonra arsa değerine eklenmesi ile gayrimenkulün değeri belirlenmiştir. Maliyet yaklaşımı yönteminde bina maliyetlerinin değerleme tarihindeki tahmin edilen yenileme ve yeniden inşa edilme maliyetleri; eskime, plan eksiklikleri ve çevresel etkilerden kaynaklanan değerdeki kayıplar da dikkate alınarak geliştirilmiştir. - Makine, tesis ve cihazların değerleme çalışmasında, söz konusu maddi duran varlıkların teknolojik durumları, ekonomik ve ticari kullanım ömürleri, kapasiteleri, teknolojik ve fiili yıpranmaları, ticari özellikleri, sektörel durumları ve demonte ile monte masrafları da dikkate alınmıştır. 22
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) - Değer tespiti, bir bütün olarak entegre sanayi tesisi değerlemesi olması nedeni ile makine, tesis ve cihazların değerlemesinde ikinci el piyasa verileri yerine; entegre tesisin bütünü içerisindeki aktif ve çalışır haldeki değerler üzerinden yapılmış olup söz konusu makine, tesis ve cihazlar hat bazında incelenmiştir. Alım/ satım işlemlerinin gerçekleşmesi esnasında oluşabilecek değerler, bu değerlerden farklılık gösterebilir. Maliyet yaklaşımı yöntemi ile tespit edilen değerler, konsolide finansal tablolara ilk yansıtıldığı tarih ve ilgili dönem sonları itibarıyla, UMS 36 Varlıklarda Değer Düşüklüğü standardındaki hükümlere göre, değer düşüklüğü göstergelerinin olup olmadığı değerlendirilmiş ve değer düşüklüğünün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. b) Nakit akıma yönelik risklerden korunma etkinlik testleri Grup yönetiminin yapmış olduğu değerlendirmeler sonucunda, nakit akım riskinden korunma amaçlı olarak tanımlanan türev araçların makul değerleri ile 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla taşınan değerleri arasındaki fark diğer finansal yükümlülükler içerisinde sınıflandırılmış olup söz konusu türev araçların etkin olması sebebiyle ertelenmiş vergi etkisi düşülerek özkaynaklarda riskten korunma kazanç/ (kayıpları) içerisinde muhasebeleştirilmektedir. Nakit akım riskinden korunma amaçlı olarak tanımlanan türev araçlara yönelik etkinlik testlerine göre, söz konusu araçların UMS 39 da belirtilen etkinlik sınırları içerisinde kaldığı tespit edilmiş olup buna istinaden riskten korunma muhasebesinin ölçüm ve sınıflandırma ilkeleri uygulanmıştır. Türev araçların etkinlik testi Avro/ TL kur değerlemeleri ve faiz oranlarına ilişkin varsayımları içermekte olup işlemlerin gerçekleşmesi durumunda gerçekleşecek değerler, mevcut değerlerinden farklılık gösterebilir ve sözkonusu değişikliklerin etkileri oluştuğu dönemde konsolide finansal tablolara yansıtılır. c) Gelir vergileri Nihai vergi tutarına olan etkileri kesinleşmeyen ilgili bir çok işlem ve hesaplama normal iş akışı sırasında gerçekleşmekte olup bu gibi durumlar gelir vergisi karşılığı belirlenmesi sırasında önemli muhakemelerin kullanılmasını gerektirmektedir. Grup, vergisel olayların sonucunda ödenmesi tahmin edilen ek vergilerin oluşturduğu vergi yükümlüklerini kayıtlarına almaktadır. Bu çerçevede, Grup önümüzdeki dönemlerde faydalanabileceği mali zararlardan doğan ertelenmiş vergi alacaklarının tamamını bu varlıkların gelecekteki kullanımlarının kuvvetle muhtemel olmaması nedeniyle kayıtlarına almamıştır (Dipnot 39). Bu konular ile ilgili oluşan nihai vergisel sonuçların, başlangıçta kaydedilen tutarlardan farklı olduğu durumlarda, bu farklar belirlendiği dönemlerdeki gelir vergisi karşılığı ve ertelenmiş vergi bakiyelerini etkileyebilecektir. 2.7 Netleştirme/ Mahsup İçerik ve tutar itibarıyla önem arz eden her türlü kalem, benzer nitelikte dahi olsa, konsolide finansal tablolarda ayrı gösterilir. Önemli olmayan tutarlar, esasları veya fonksiyonları açısından birbirine benzeyen kalemler itibarıyla toplulaştırılarak gösterilir. İşlem ve olayın özünün mahsubu gerekli kılması sonucunda, bu işlem ve olayın net tutarları üzerinden gösterilmesi veya varlıkların, değer düşüklüğü düşüldükten sonraki tutarları üzerinden izlenmesi, mahsup edilmeme kuralının ihlali olarak değerlendirilmez. Grup un normal iş akışı içinde gerçekleştirdiği işlemler sonucunda, Hasılat başlıklı kısımda tanımlanan gelirler dışında elde ettiği gelirler, işlem veya olayın özüne uygun olması şartıyla, net değerleri üzerinden gösterilir. 23
DİPNOT 2 - FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.8 TMS/ TFRS ye ve KGK tarafından yayınlanan ilke kararlarına uygunluk beyanı Şirket yönetimi, finansal tabloların KGK tarafından yayımlanan TMS/TFRS lere ve KGK ilke kararlarına göre hazırlanması ve dürüst bir şekilde sunumundan sorumludur. Şirket yönetimi olarak, cari ve önceki döneme ait finansal tablolar ile önemli muhasebe politikalarının özeti ve dipnotların TMS/TFRS lere uygun olarak hazırlanıp sunulduğunu beyan ederiz. DİPNOT 3 - İŞLETME BİRLEŞMELERİ Yoktur. ( 31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 4 - DİĞER İŞLETMELERDEKİ PAYLAR Bakınız Dipnot 2.5.7. DİPNOT 5 - BÖLÜMLERE GÖRE RAPORLAMA Bakınız Dipnot 2.5.12. DİPNOT 6 - NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kasa 154.588 79.023 Bankalar 5.518.756 15.526.554 - Vadesiz mevduatlar 4.668.756 3.758.136 - Türk Lirası 3.004.190 1.552.914 - Yabancı para 1.664.566 2.205.222 - Vadeli mevduatlar 850.000 11.768.418 - Türk Lirası 850.000 - - Yabancı para - 11.768.418 Diğer 15.684.249 9.575.138 21.357.593 25.180.715 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla Grup un 850.000 TL tutarındaki vadeli mevduatın vadesi bir aydan az olup etkin faiz oranı yıllık %12,5 tir (31 Aralık 2014 tarihi itibari ile Grup un 5.075.000 ABD Doları karşılığı 11.768.418 TL tutarındaki vadeli mevduatın vadesi bir aydan az olup etkin faiz oranı yıllık %0,80 dir). 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla Grup un 273.149 ABD Doları, 31.021 Avro, 17.627.980 Rus Rublesi, 145.055 Mısır Poundu ve 20.910 Rumen Leyi karşılığında 1.664.566 TL tutarında yabancı para cinsinden vadesiz mevduatı bulunmaktadır (31 Aralık 2014: 85.847 ABD Doları, 47.323 Avro, 27.460.700 Rus Rublesi, 2.234.238 Mısır Poundu ve 18.024 Rumen Leyi karşılığında 2.205.222 TL tutarında yabancı para cinsinden vadesiz mevduat). Diğer nakit benzerleri ortalama 2 ay ( 31 Aralık 2014: 2 ay) vadeli kredi kartı alacaklarını içerir. Grup mevduatlarının bulunduğu bankaların kredi riskleri, bağımsız veriler dikkate alınarak değerlendirilmektedir. Nakit ve nakit benzerlerinin piyasa değerleri, bilanço tarihindeki tahakkuk eden faiz gelirini de içeren taşınan değerlerine yaklaşmaktadır. 24
DİPNOT 7 - İLİŞKİLİ TARAFLAR AÇIKLAMALARI 31 Aralık 2015 ve 31 Aralık 2014 tarihleri itibariyle ilişki taraflardan alacaklar ve ilişkili taraflara borç bakiyeleri ile 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibariyle sona eren ara hesap dönemleri içerisinde ilişkili taraflarla yapılan önemli işlemlerin özeti aşağıda sunulmuştur: i) İlişkili tarafların bakiyeleri: a) İlişkili taraflardan kısa vadeli ticari alacaklar: 25 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 YDT 6.798.780 5.282.089 6.798.780 5.282.089 Eksi: Şüpheli alacak karşılığı (229.322) (229.322) Vadeli satışlardan kaynaklanan kazanılmamış finansal gelir (5.382) (4.130) YDT den olan alacaklar ihracat amacıyla yapılan satışlardan kaynaklanmaktadır. 6.564.076 5.048.637 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla ilişkili taraflardan kısa vadeli ticari alacaklar için hesaplanan tahakkuk etmemiş finansal gelir için kullanılan ağırlıklı ortalama etkin faiz oranı TL, ABD Doları ve Avro cinsinden alacaklar için sırasıyla yıllık %10,85, %2,20 ve %2,46 (31 Aralık 2014: TL, ABD Doları ve Avro cinsinden alacaklar için sırasıyla yıllık % 9,71, %3,20 ve %3,31). 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla ilişkili taraflardan ticari alacakların vadeleri aşağıdaki gibidir: Vadesi geçen alacaklar 5.219.451 2.397.075 0-30 gün vadeli 618.896 736.667 31-60 gün vadeli 385.018 891.102 61-90 gün vadeli 340.711 1.023.793 6.564.076 5.048.637 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla vadesi geçen ilişkili taraflardan ticari alacakların yaşlandırması ve kredi riski analizi Dipnot 46.a da detaylı olarak açıklanmıştır. b) İlişkili taraflara kısa vadeli ticari borçlar: Yaşar Holding 5.471.080 3.632.796 Yadex Export Import und Spedition GmbH ( Yadex ) 464.568 596.606 Bintur Turizm ve Catering Hizmetleri Tic. A.Ş. ( Bintur Turizm ) 322.685 454.404 YDT 93.555 1.056.150 Diğer 1.292.374 1.301.658 7.644.262 7.041.614 Eksi: Vadeli alışlardan kaynaklanan tahakkuk etmemiş finansal gider (7.716) (8.037) 7.636.546 7.033.577
DİPNOT 7 - İLİŞKİLİ TARAFLAR AÇIKLAMALARI (Devamı) İlişkili taraflara borçların önemli bir kısmı Yaşar Holding den alınan lisans, danışmanlık ve istişare hizmetlerinden, Yadex aracılığıyla gerçekleştirilen yurtdışı hammadde alımlarından kaynaklanmaktadır. 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla ilişkili taraflara kısa vadeli ticari borçlar için hesaplanan tahakkuk etmemiş finansman maliyeti için kullanılan ağırlıklı ortalama etkin faiz oranı TL, Amerikan Doları ve Avro cinsinden ticari borçlar için yıllık sırasıyla, %10,86, %2,20 ve %2,42 dir (31 Aralık 2014: sırasıyla %9,76,%2,20 ve %2,46 dır) 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla vadesi geçen ilişkili taraflara kısa vadeli borçların yaşlandırması aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 0-3 ay arası 513.003 493.711 3 aydan uzun 2.074.719 1.996.696 c) İlişkili taraflara kısa vadeli diğer borçlar: 2.587.722 2.490.407 Yaşar Birleşik Pazarlama Dağıtım Turzim ve Ticaret A.Ş. ( YBP ) 743.346 1.079.066 Pınar Süt Mamulleri Sanayii A.Ş. ( Pınar Süt ) 14.879 88.461 Yaşar Holding - 361.070 Diğer 81.612 623.861 d) İlişkili taraflara uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımları: 839.837 2.152.458 Yaşar Holding 1.583.387 1.475.140 YBP - 3.984.308 1.583.387 5.459.448 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla Yaşar Holding e olan borçların 1.499.097 TL tutarındaki kısmı (31 Aralık 2014: 1.316.809 TL) Yaşar Holding tarafından çeşitli finans kuruluşlarından temin edilip Grup a aynı koşullarda devredilen 2016 vadeli borçlanmaların anaparalarından ve 84.290 TL tutarındaki kısmı ise faiz tahakkuklarından (31 Aralık 2014: 158.331 TL) oluşmaktadır. 31 Aralık 2014 tarihi itibari ile YBP ye olan borçların 3.914.337 TL tutarındaki kısmı YBP tarafından çeşitli finans kuruluşlarından temin edilip Grup a aynı koşullarda devredilen 2016 vadeli borçlanmaların anaparalarından ve 69.971 TL tutarındaki kısmı ise faiz tahakkuklarından oluşmaktadır. 26
DİPNOT 7 - İLİŞKİLİ TARAFLAR AÇIKLAMALARI (Devamı) ii) İlişkili taraflar ile yapılan işlemler: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 a) İlişkili taraflara yapılan mal satışları: YDT 10.817.410 12.982.220 Diğer 171.628 153.690 b) İlişkili taraflara yapılan hizmet satışları: 10.989.038 13.135.910 YDT 603.048 625.210 Yaşar Holding 204.910 222.613 Dyo Matbaa Mürekkepleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Dyo Matbaa ) 8.852 13.286 Diğer 167.191 221.232 c) İlişkili taraflardan yapılan mal alımları: 984.001 1.082.341 Yadex 9.223.259 12.748.991 Dyo Matbaa 115.107 90.154 Diğer 150 165.253 9.338.516 13.004.398 Yadex ten yapılan mal alımları ağırlıklı olarak hammadde alımlarından kaynaklanmaktadır. d) İlişkili taraflardan yapılan hizmet alımları: Yaşar Holding 9.010.950 8.499.431 Bintur Turizm 1.460.325 1.908.254 YDT 883.260 1.002.236 YBP 803.663 571.075 Diğer 452.322 473.078 12.610.520 12.454.074 Yaşar Holding den yapılan hizmet alımları kurumsal finansman ve fon yönetimi ile danışmanlık ve istişare hizmet bedellerinden oluşmaktadır. e) İlişkili taraflardan yapılan maddi ve maddi olmayan duran varlık alımları: Yaşar Holding 125.900 281.434 YDT 56.501 60.924 Diğer 62.205 14.881 244.606 357.239 27
DİPNOT 7 - İLİŞKİLİ TARAFLAR AÇIKLAMALARI (Devamı) f) İlişkili taraflardan kaynaklanan lisans giderleri: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Yaşar Holding 7.285.062 7.395.648 7.285.062 7.395.648 g) İlişkili taraflardan finansman giderleri ve esas faaliyetlerden diğer giderler: Yaşar Holding 1.644.092 1.308.448 YBP 1.503.269 1.339.910 YDT 417.346 455.561 Çamlı Yem 101.809 140.474 Pınar Süt 72.533 102.050 Diğer 303.649 413.711 4.042.698 3.760.154 Esas faaliyetlerden diğer giderlerin önemli bir kısmı Şirket in ticari borçlarına ilişkin vade farkı ve faiz giderlerinden oluşmaktadır. Finansal giderlerin önemli bir kısmı ise Şirket in çeşitli finansal kuruluşlardan sağlamış olduğu ve Yaşar grubu şirketlerinin garantör olarak katıldığı kredilerin kefalet giderlerinden oluşmakta olup 1 Ocak- 31 Aralık 2015 ara hesap dönemine ait toplam 3.057.040 TL (1 Ocak - 31 Aralık 2014: 2.958.042 TL) kefalet gideri bulunmaktadır. Kefalet gideri hesaplamasında kullanılan kefalet ve finansman temini komisyon oranlarının her biri %0,50 dir (2014: %0,50). h) İlişkili taraflardan finansman gelirleri ve esas faaliyetlerden diğer gelirler: YDT 5.370.800 922.399 Yaşar Holding 1.416.559 917.806 Diğer 285.120 85.545 7.072.479 1.925.750 31 Aralık 2015 tarihi itibari ile finansman gelirlerinin önemli bir kısmı Yaşar Holding in yurtdışı tahvil ihracı ile Yaşar Grubu şirketlerinin çeşitli finansal kuruluşlardan sağlamış oldukları ve Şirket in garantör olduğu kredilerin kefalet gelirlerinden oluşmakta olup, 1 Ocak- 31 Aralık 2015 hesap dönemine ait toplam 1.471.579 TL (1 Ocak - 31 Aralık 2014: 953.409 TL) kefalet geliri bulunmaktadır. İlgili hesaplamalarda kullanılan kefalet ve finansman temini komisyon oranlarının her biri %0,50 dir (2014: %0,50). Esas faaliyetlerden diğer gelirlerinin önemli kısmı YDT aracılığıyla yapılan işlemlerden kaynaklanan kur farkı gelirlerinden oluşmaktadır. 28
DİPNOT 7 - İLİŞKİLİ TARAFLAR AÇIKLAMALARI (Devamı) ı) İlişkili taraflara yapılan bağışlar: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Yaşar Eğitim Vakfı 266.875 1.159.945 i) Üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar: 266.875 1.159.945 Üst düzey yöneticiler, genel müdür ve direktörlerden oluşmakta olup bu yöneticilere sağlanan faydalar ile yönetim kuruluna ödenen huzur hakları aşağıdaki gibidir: Kısa vadeli faydalar 5.762.229 5.298.332 Kar payı ve performans ikramiyesi - - İşten çıkarılma nedeniyle sağlanan faydalar 262.385 - İşten ayrılma sonrası faydalar - - Diğer uzun vadeli faydalar (15.080) 239.709 j) İlişkili taraflara verilen kefaletler: 6.009.534 5.538.041 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla Şirket, Yaşar Holding'in 250 milyon ABD Doları karşılığı 726.900.000 TL tutarında 6 Mayıs 2020 vadeli yurtdışı tahvil ihracına, Pınar Süt, YBP, Çamlı Yem ve Pınar Entegre Et ve Un Sanayii A.Ş. ( Pınar Et ) müşterek ve müteselsil garantör olarak katılmıştır. Yaşar Holding ile sayılan garantör şirketler arasında 3 Kasım 2014 tarihi itibarıyla imzalanan Tazmin Sözleşmesi ile, bahsi geçen garantiye ilişkin garantör şirketlerin herhangi bir ödeme yapması durumunda, ilgili garantör şirket nezdinde doğacak zararın tümünün öncelikle Yaşar Holding tarafından tazmini taaahhüt edilmektedir, herhangi bir suretle bahsedilen tazminin gerçekleşmemesi durumunda ise garantörlerin her biri, ödeme yapan garantöre, yapılan ödeme tutarının 1/5 i oranında zararı tazmin etmeyi ve/veya tazminatın teminatını teşkil edecek gerekli teminatları vermeyi taahhüt etmişlerdir. Aynı zamanda Şirket, 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla, Yaşar Grubu Şirketleri nin finansal bir kuruluştan sağlamış olduğu toplam 11.111.111 Avro karşılığı 35.306.667 TL tutarındaki kredilere, grup şirketleriyle birlikte garantör olarak katılmıştır. (Dipnot 26) (31 Aralık 2014: 16.666.666 Avro karşılığı 47.011.665 TL). k) İlişkili taraflardan alınan kefaletler: 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla alınan kefaletler, Yaşar grubu şirketlerinin uluslararası piyasalardan ve finansal kuruluşlardan sağlamış olduğu toplam 11.111.111 Avro ve 240.749.030 TL karşılığı 276.055.697 TL tutarındaki (31 Aralık 2014: 16.666.666 Avro ve 196.990.606 TL karşılığı 244.002.271 TL) kredilere, Şirket in Yaşar grubu şirketleriyle birlikte garantör olarak katılması sonucunda ilgili şirketlerden alınan kefaletlerden oluşmaktadır. 29
DİPNOT 8 - TİCARİ ALACAKLAR VE BORÇLAR a) İlişkili olmayan taraflardan kısa vadeli ticari alacaklar: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Vadeli çekler ve alacak senetleri 226.202.733 213.012.241 Müşteri cari hesapları 103.273.519 64.433.987 329.476.252 277.446.228 Eksi: Şüpheli alacak karşılığı (27.470.320) (17.679.797) Vadeli satışlardan kaynaklanan tahakkuk etmemiş finansal gelir (7.486.294) (5.904.104) 294.519.638 253.862.327 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla kısa vadeli ticari alacaklar için hesaplanan tahakkuk etmemiş finansal gelir için kullanılan ağırlıklı ortalama etkin faiz oranı TL, ABD Doları ve Avro cinsinden ticari alacaklar için sırasıyla yıllık %10,99, %2,55 ve %2,68 dir (31 Aralık 2014: sırasıyla yıllık %9,63, %3,22 ve %3,38 dir). 31 Aralık 2015 ve 31 Aralık 2014 tarihleri itibarıyla ticari alacakların vadeleri aşağıdaki gibidir: Vadesi geçen alacaklar 28.734.367 13.843.630 0-30 gün vadeli 47.698.545 43.563.049 31-60 gün vadeli 48.688.540 44.918.503 61-90 gün vadeli 37.573.561 39.539.743 91-180 gün vadeli 90.371.966 65.635.919 181-360 gün vadeli 41.452.659 46.361.483 294.519.638 253.862.327 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla 297.240.490 TL (31 Aralık 2014: 260.976.205 TL) tutarındaki kısa ve uzun ticari alacaklar için toplam 66.246.560 TL tutarında teminat alınmıştır (31 Aralık 2014: 57.537.981 TL). 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış 28.734.367 TL (31 Aralık 2014: 13.843.630 TL) tutarındaki alacak için toplam 6.370.966 TL (31 Aralık 2014: 3.881.275 TL) tutarında teminat alınmış olup konsolide finansal tabloların onaylandığı tarih itibarıyla söz konusu ticari alacakların 11.062.367 TL tutarındaki kısmı tahsil edilmiştir (Dipnot 46.a). 31 Aralık 2015 ve 31 Aralık 2014 tarihleri itibarıyla vadesi geçen ticari alacakların yaşlandırması aşağıdaki gibidir: 0-3 ay arası 21.481.770 7.791.835 3-6 ay arası 1.134.436 395.424 6 aydan uzun 6.118.161 5.656.371 28.734.367 13.843.630 30
DİPNOT 8 - TİCARİ ALACAKLAR VE BORÇLAR (Devamı) Üretim, dağıtım ve çeşitli satış noktalarını kapsayan Grup un geniş ve dağılmış müşteri yelpazesinden dolayı, ticari alacaklarının konsantrasyon riski sınırlıdır. Grup un ticari alacaklarını tahsil etmedeki geçmiş deneyimi göz önünde bulundurularak gerekli karşılık ayrılmıştır. Bu nedenle, Grup yönetimi ayrılmış olan şüpheli alacakların dışında herhangi bir ek şüpheli alacak riskinin yer almadığına inanmaktadır. Şüpheli alacak karşılığının cari dönem içerisindeki hareketleri aşağıdaki gibidir: 2015 2014 1 Ocak (17.679.797) (12.506.802) Tahsilat 545.050 136.635 Konusu kalmayan karşılık (Dipnot 35.a) - 104.735 Dönem içerisinde ayrılan karşılık tutarı (Dipnot 35.b) (10.335.573) (5.414.365) 31 Aralık (27.470.320) (17.679.797) b) İlişkili olmayan taraflardan uzun vadeli ticari alacaklar : 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Vadeli çekler ve alacak senetleri 3.052.175 7.853.025 Eksi: Vadeli satışlardan kaynaklanan tahakkuk etmemiş 3.052.175 7.853.025 finansal gelir (331.323) (739.147) 2.720.852 7.113.878 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla ilişkili olmayan taraflardan uzun vadeli çekler ve alacak senetleri, Grup un müteakip dönemlerde yapacağı satışlara yönelik olarak bayi ve müşterilerden almış olduğu vadeli çek ve alacak senetlerinden oluşmaktadır. 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla uzun vadeli ticari alacaklar için hesaplanan tahakkuk etmemiş finansal gelir için kullanılan ağırlıklı ortalama etkin faiz oranı TL cinsinden ticari alacaklar için yıllık %11,19 (31 Aralık 2014: yıllık %9,55) olup uzun vadeli ticari alacakların ağırlıklı ortalama vadesi 14 ay içerisindedir (31 Aralık 2014: 15 ay). c) İlişkili olmayan taraflara kısa vadeli ticari borçlar: Satıcılar cari hesapları 181.237.263 141.611.558 Vadeli çekler ve borç senetleri 24.023.473 22.905.849 205.260.736 164.517.407 Eksi: Vadeli alışlardan kaynaklanan tahakkuk etmemiş finansal gider (2.822.873) (2.023.962) 202.437.863 162.493.445 31
DİPNOT 8 - TİCARİ ALACAKLAR VE BORÇLAR (Devamı) 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla kısa vadeli ticari borçlar için hesaplanan tahakkuk etmemiş finansal gider için kullanılan ağırlıklı ortalama etkin faiz oranı TL, Avro ve ABD Doları cinsinden ticari borçlar için sırasıyla yıllık 11,28%, 4,62% ve 3,98% (31 Aralık 2014: TL, Avro cinsinden ticari borçlar için sırasıyla yıllık 9,61%, 5,79%) olup ticari borçların ortalama vadesi 3 aydır (31 Aralık 2014: 2 ay). 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla vadesi geçen ticari borçların yaşlandırması aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 0-3 ay arası 20.260.485 27.566.823 3 ay sonrası 4.445.423 3.713.754 24.705.908 31.280.577 DİPNOT 9 - FİNANS SEKTÖRÜ FAALİYETLERİNDEN ALACAK VE BORÇLAR Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 10 - DİĞER ALACAKLAR VE BORÇLAR a) İlişkili olmayan taraflardan kısa vadeli diğer alacaklar 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 KDV alacakları 1.499.720 1.336.230 Özel Tüketim Vergisi ( ÖTV ) alacakları (*) 1.048.548 1.406.559 Verilen depozito ve teminatlar 173.991 318.178 İş avansları 170.325 513.301 Personel avansları 47.646 120.719 Diğer 144.462 172.868 3.084.692 3.867.855 (*) 2012 yılının Ekim ayında Bakanlar Kurulu nun 4760 numaralı ÖTV kanuna istinaden yapmış olduğu düzenleme sonucunda ÖTV işlemlerine ilişkin yapılan tecil-terkin işlemlerinin yerine nakit ödeme sonrası tahsilat düzenlemesi getirildiğinden dolayı Grup un 1.048.548 TL (2014: 1.406.559 TL) tutarında ÖTV alacağı oluşmuştur. b) İlişkili olmayan taraflardan uzun vadeli diğer alacaklar Verilen depozito ve teminatlar 26.437 26.437 26.437 26.437 32
DİPNOT 10 - DİĞER ALACAKLAR VE BORÇLAR (Devamı) c) İlişkili olmayan taraflara kısa vadeli diğer borçlar 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Ödenecek vergi ve fonlar 2.202.867 2.303.526 Alınan depozito ve teminatlar 5.571 5.571 Diğer 55.420 37.805 2.263.858 2.346.902 DİPNOT 11 - STOKLAR 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Hammaddeler 39.944.530 37.915.351 - Hammadde stokları 21.143.223 23.269.871 - Yoldaki hammaddeler 18.801.307 14.645.480 Mamuller 23.586.636 24.544.704 Yarı mamuller 5.921.181 6.490.231 Ticari mallar 2.150.291 2.207.891 Diğer 1.421.623 1.399.901 73.024.261 72.558.078 Hammaddeler ağırlıklı olarak boya üretiminde kullanılan sentetik organik boyayıcı maddeler, sentetik polimerler ve diğer boyayıcı maddelerden oluşmaktadır. 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla mamuller içerisinde yer alan 1.547.950 TL tutarındaki stok, 1.420.002 TL tutarında değer düşüklüğü ayrılmak suretiyle net gerçekleşebilir değerleriyle, geri kalan stok kalemleri ise maliyet bedeli ile değerlenmiştir (31 Aralık 2014: Mamuller içerisinde yer alan 1.533.860 TL tutarındaki stok, 1.248.932 TL tutarında değer düşüklüğü ayrılmak suretiyle net gerçekleşebilir değerleriyle, geri kalan stok kalemleri ise maliyet bedeli ile değerlenmiştir). 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihlerinde sona eren hesap dönemlerindeki mamüller için ayrılmış olan stok değer düşüklüğü karşılığı hareketi aşağıdaki gibidir: 2015 2014 1 Ocak (1.248.932) (1.536.096) Dönem içerisinde ayrılan / (iptal edilen) karşılık - net (171.070) 287.164 31 Aralık (1.420.002) (1.248.932) Cari dönem içerisinde giderleştirilen ve satışların maliyeti ile ilişkilendirilen hammadde, yarımamul, mamul ve ticari malların toplam tutarı 412.327.730 TL'dir (31 Aralık 2014: 419.871.617 TL) (Dipnot 29). 33
DİPNOT 12 - CANLI VARLIKLAR Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 13 - PEŞİN ÖDENMİŞ GİDERLER VE ERTELENMİŞ GELİRLER a) Kısa vadeli peşin ödenmiş giderler 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Verilen sipariş avansları 230.359 786.818 Peşin ödenen giderler 631.843 817.824 b) Uzun vadeli peşin ödenmiş giderler 862.202 1.604.642 Verilen avanslar 17.561 233.914 Peşin ödenen giderler - 28.620 c) Ertelenmiş gelirler 17.561 262.534 Alınan sipariş avansları 42.423.820 38.694.249 42.423.820 38.694.249 Alınan sipariş avansları, Grup un müteakip dönemlerde yapacağı satışlara yönelik olarak bayi ve müşterilerinden almış olduğu ödemeleri içermekte olup söz konusu avansların bir yıl içerisinde kapanacağı öngörülmektedir (31 Aralık 2014: Bir yıl içerisinde kapanacağı öngörülmektedir). Alınan TL avanslar için hesaplanan tahakkuk etmemiş finansal gideri için kullanılan ağırlıklı ortalama etkin faiz oranı yıllık %10,85 tir (31 Aralık 2014: %9,55 tir). Alınan avansların makul değerleri, taşınan değerlerine yaklaştığı öngörülmektedir. DİPNOT 14 - YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). 34
DİPNOT 15 - MADDİ DURAN VARLIKLAR 1 Ocak - 31 Aralık 2015 hesap dönemindeki maddi duran varlık hareketleri aşağıdaki gibidir: Maliyet değeri/ yeniden değerlenmiş değer: Değerleme Öncesi Birikmiş Yeniden Değer Amortisman Değerleme 1 Ocak 2015 İlaveler Çıkışlar Transferler(**)Düşüklüğü(*) Netlenmesi Artış/ (Azalışı) 31 Aralık 2015 Arazi ve arsalar 71.183.224 - - - - 9.087.771 80.270.995 Binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri 65.926.170 142.406 (375.295) 3.857.351 (16.112) (5.327.915) (15.425.056) 48.781.549 Makine, tesis ve cihazlar 135.861.430 4.427.359 (485.576) 1.097.347 (795.410) (26.433.330) (5.358.075) 108.313.745 Taşıt araçları 1.764.301 - (5.521) - - - - 1.758.780 Döşeme ve demirbaşlar 71.662.042 9.214.609 (357.639) 270.247 - - - 80.789.259 Yapılmakta olan yatırımlar 3.370.445 5.011.519 - (6.504.814) - - - 1.877.150 Birikmiş amortismanlar: 349.767.612 18.795.893 (1.224.031) (1.279.869) (811.522) (31.761.245) (11.695.360) 321.791.478 Binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri (3.132.503) (2.206.698) 11.286 - - 5.327.915 - - Makine, tesis ve cihazlar (18.383.665) (8.334.341) 284.676 - - 26.433.330 - - Taşıt araçları (1.796.676) - 4.612 - - - - (1.792.064) Döşeme ve demirbaşlar (42.630.652) (5.661.581) 232.561 - - - - (48.059.672) (65.943.496) (16.202.620) 533.135 - - 31.761.245 - (49.851.736) Net defter değeri 283.824.116 271.939.742 (*) Bakınız Dipnot 36. (**) Bakınız Dipnot 18 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla sona eren hesap dönemi içerisinde gerçekleşen yapılmakta olan yatırımlara ilavelerin önemli bir kısmı araştırma ve geliştirme yatırımlarına ilişkindir. Döşeme ve demirbaşlara ilavelerin önemli bir kısmı ise tabela, raf ve renk pınarından oluşmaktadır. 35
DİPNOT 15 - MADDİ DURAN VARLIKLAR (Devamı) 1 Ocak - 31 Aralık 2014 hesap dönemi içindeki maddi duran varlık hareketleri aşağıdaki gibidir: Maliyet değeri/ Yeniden değerlenmiş değer: 1 Ocak 2014 31 Aralık 2014 Açılış İlaveler Çıkışlar Transferler(*) Kapanış Arazi ve arsalar 71.183.224 - - - 71.183.224 Binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri 58.785.063 534.683 (29.363) 6.635.787 65.926.170 Makine, tesis ve cihazlar 126.912.737 3.101.557 (2.894.400) 8.741.536 135.861.430 Taşıt araçları 2.174.961 - (410.660) - 1.764.301 Döşeme ve demirbaşlar 60.947.074 9.965.437 (781.090) 1.530.621 71.662.042 Yapılmakta olan yatırımlar 9.386.845 11.137.182 - (17.153.582) 3.370.445 Tenzil: Birikmiş amortisman: 329.389.904 24.738.859 (4.115.513) (245.638) 349.767.612 Binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri (973.294) (2.171.868) 12.659 - (3.132.503) Makine, tesis ve cihazlar (13.079.503) (7.330.726) 2.026.564 - (18.383.665) Taşıt araçları (2.160.076) (23.880) 387.280 - (1.796.676) Döşeme ve demirbaşlar (38.662.467) (4.573.180) 604.995 - (42.630.652) (54.875.340) (14.099.654) 3.031.498 - (65.943.496) Net defter değeri 274.514.564 283.824.116 (*) Bakınız Dipnot 18 31 Aralık 2014 tarihi itibarıyla sona eren hesap dönemi içerisinde gerçekleşen yapılmakta olan yatırımlara ilavelerin önemli bir kısmı bobin ve toz boya yatırımlarına ilişkin alınan cihazlar ve ilave sevkiyat deposu yatırımlarından, döşeme ve demirbaşlara ilavelerin önemli bir kısmı ise bayilere verilen tabela ve panolardan oluşmaktadır. Üretim tesis otomasyonu ile ilişkilendirilen 245.638 TL tutarındaki yapılmakta olan yatırımlar maddi olmayan duran varlıklara sınıflandırılmıştır. 36
DİPNOT 15 - MADDİ DURAN VARLIKLAR (Devamı) Dönemin amortisman ve itfa payı giderlerinin 7.854.125 TL tutarındaki kısmı (31 Aralık 2014: 6.829.048 TL) satışların maliyetine, 759.462 TL (31 Aralık 2014: 749.576 TL) tutarındaki kısmı stokların maliyetine, 5.716.842 TL tutarındaki kısmı (31 Aralık 2014: 4.764.482 TL) pazarlama giderlerine (Dipnot 34.a), 1.690.028 TL tutarındaki kısmı (31 Aralık 2014:1.617.160 TL) genel yönetim giderlerine (Dipnot 34.b); 864.061 TL tutarındaki kısmı ise (31 Aralık 2014: 705.478 TL) araştırma ve geliştirme giderlerine (Dipnot 34.c) verilmiştir. 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla arazi ve arsalar, binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri ile makine, tesis ve cihazların yeniden değerleme hareket tablosu aşağıdadır: 1 Ocak 138.438.846 142.562.853 Arazi ve arsalar ile binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri ile makine, tesis ve cihazlar yeniden değerlenmesinden kaynaklanan fon azalışı - net (7.977.010) - Maddi duran varlık satışından kaynaklanan fon çıkışı (50.244) (355.386) Geçmiş yıllar zararlarına sınıflandırılan yeniden değerleme fonundan doğan amortisman - net (3.733.760) (3.768.621) 31 Aralık 2015 126.677.832 138.438.846 Arazi ve arsalar, binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri ile makine, tesis ve cihazların 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla maliyet değerleri ve ilgili birikmiş amortismanları aşağıdaki gibidir: Arazi ve Binalar, yeraltı Makine, tesis 31 Aralık 2015: arsalar ve yerüstü düzenleri ve cihazlar Maliyet 3.764.597 54.407.557 176.737.035 Tenzil: Birikmiş amortisman (21.808.955) (112.884.663) Net defter değeri 3.764.597 32.598.602 63.852.372 Arazi ve Binalar, yeraltı Makine, tesis 31 Aralık 2014: arsalar ve yerüstü düzenleri ve cihazlar Maliyet 3.764.597 50.799.207 171.697.905 Tenzil: Birikmiş amortisman - (23.243.896) (117.323.561) Net defter değeri 3.764.597 27.555.311 54.374.344 DİPNOT 16 - HİZMETTEN ÇEKME, RESTORASYON VE ÇEVRE REHABİLİTASYON FONLARINDAN KAYNAKLANAN PAYLAR ÜZERİNDEKİ HAKLAR Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). 37
DİPNOT 17 - ÜYELERİN KOOPERATİF İŞLETMELERDEKİ HİSSELERİ VE BENZERİ FİNANSAL ARAÇLAR Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 18 - MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 1 Ocak - 31 Aralık 2015 ve 2014 hesap dönemlerindeki maddi olmayan duran varlık hareketleri aşağıdaki gibidir: Maddi Duran Varlıklardan 1 Ocak 2015 İlaveler Transferler (**) 31 Aralık 2015 Haklar 29.913.435 276.244 1.279.869 31.469.548 Tenzil: birikmiş itfa payları (28.239.314) (681.898) - (28.921.212) Net defter değeri 1.674.121 2.548.336 Maddi Duran Varlıklardan 1 Ocak 2014 İlaveler Transferler (*) 31 Aralık 2014 Haklar 29.378.622 289.175 245.638 29.913.435 Tenzil: birikmiş itfa payları (27.673.224) (566.090) - (28.239.314) Net defter değeri 1.705.398 1.674.121 (*) Bakınız Dipnot 15. DİPNOT 19 - ŞEREFİYE Grup, 29 Ağustos 2013 tarihinde İtalyan Colorificio A. & B. Casati Spa firmasından Türkiye'de tescilli Casati ve sair markalarının; Casati Boya Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.'den ise makina parkı, stoklar, marka ve know-how ile müşteri ve tedarikçi listeleri niteliğinde maddi ve gayrımaddi varlıklarının satın alınması konusunda 2.955.051 TL (31 Aralık 2014: 2.955.051 TL) tutarındaki şerefiye değerini muhasebe kayıtlarına almıştır. DİPNOT 20 - MADEN KAYNAKLARININ ARAŞTIRILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 21 - KİRALAMA İŞLEMLERİ Finansal kiralama işlemlerinden borçlar: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 ABD TL ABD TL Doları karşılığı Doları karşılığı Kısa vadeli 285 828 725 1.682 285 828 725 1.682 Finansal kiralama yükümlülükleri, Grup un almış olduğu iş makineleri ile ilgili olup etkin ağırlıklı ortalama faiz oranları yıllık %6,70 tir. Finansal kiralama borçlarının vadesi 2015 yılı içerisindedir (31 Aralık 2014: %6,70 vadesi 2014 yılları içerisindedir). 38
DİPNOT 22 - İMTİYAZLI HİZMET ANLAŞMALAR Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 23 - VARLIKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ Bakınız Dipnot 15. DİPNOT 24 - DEVLET TEŞVİK VE YARDIMLARI 2015 ve 2014 yılları içerisinde Dış Ticaret Müşteşarlığı nın Türk ürünlerinin yurtdışında markalaşması, Türk Malı imajının yerleşmesi amacıyla uyguladığı Turquality projesi kapsamında Şirket e sağladığı devlet teşvikleri mevcuttur. 2015 yılı içerisinde söz konusu devlet teşviğinden hak edilen tutar 1.366.725 TL (31 Aralık 2014: 383.345 TL) tutarında olup pazarlama giderlerinden mahsup edilmiştir. Şirket, Çiğli fabrikasında yapacağı Tevsi yatırımları için, T.C.Ekonomi Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü nden 10.05.2013 tarihinden geçerli olmak üzere teşvik belgesi almış olup, ilgili mevzuat çerçevesinde bu indirimlerden yararlanmaktadır. Teşvik belgesi 2015 yılında kapatılmıştır. DİPNOT 25 - BORÇLANMALAR VE BORÇLANMA MALİYETLERİ a) Kısa Vadeli Borçlanmalar 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kısa Vadeli Krediler - 41.540.153 Uzun Vadeli Kredilerin Kısa Vadeli Kısımları 80.394.557 58.666.121 Kısa vadeli finansal kiralama borçları (Dipnot 21) 828 1.682 80.395.385 100.207.958 Türev finansal araçlardan doğan borçlar (Dipnot 44) 897.688 2.258.980 Kısa vadeli borçlanmalar ve türev araçlar 81.293.073 102.466.936 b) Uzun Vadeli Borçlanmalar Uzun Vadeli Krediler 204.632.085 190.673.614 204.632.085 190.673.614 Türev finansal araçlardan doğan borçlar (Dipnot 44) 110.066 582.052 Uzun vadeli borçlanmalar ve türev araçlar 204.742.151 191.255.666 Toplam finansal borçlar 286.035.224 293.722.602 39
DİPNOT 25 - BORÇLANMALAR VE BORÇLANMA MALİYETLERİ (Devamı) a) Krediler Kısa vadeli krediler: Ağırlıklı ortalama yıllık etkin faiz oranı (%) Orjinal para birimi değeri TL karşılığı 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 TL krediler (1) - 10,70-36.830.374-36.830.374 Avro krediler (1) - 4,50-1.669.720-4.709.779 Uzun vadeli kredilerin kısa vadeli kısımları: Avro krediler (2) 3,54 3,71 6.366.336 5.839.822 20.229.668 16.472.381 TL krediler (3) 11,06 10,61 60.164.889 42.193.740 60.164.889 42.193.740 Toplam kısa vadeli krediler 80.394.557 100.206.274 Türev finansal araçlardan doğan borçlar: Yabancı para swap işlemleri - - 897.688 2.258.981 897.688 2.258.980 Toplam kısa vadeli finansal borçlar ve diğer finansal yükümlülükler 81.292.245 102.465.254 Uzun vadeli krediler: Avro krediler (2) 3,55 3,71 6.068.156 11.111.112 19.282.173 31.341.114 TL krediler (4) 11,53 10,27 185.349.912 159.332.500 185.349.912 159.332.500 Türev finansal araçlardan doğan (alacaklar)/ borçlar: Yabancı para swap işlemleri - - 110.066 582.052 110.066 582.052 Toplam uzun vadeli finansal borçlar ve diğer finansal yükümlülükler - net 204.742.151 191.255.666 40
DİPNOT 25 - BORÇLANMALAR VE BORÇLANMA MALİYETLERİ (Devamı) (1) Grup un 31 Aralık 2015 tarihi itibari ile kısa vadeli TL ve Avro kredileri bulunmamaktadır (31 Aralık 2014: Kısa vadeli TL krediler, sabit faizli rotatif ve spot banka kredilerinden oluşmakta olup faiz oranları yıllık %10.4 ile %11,25 arasında değişmektedir). (2) Avro krediler faiz oranı Euribor+%3,40 a göre altı ayda bir değişen ve faiz oranları TLribor+ %5,10 ile %5,50 arasında değişen değişken faizli kredilerden oluşmaktadır. (31 Aralık 2014: Euribor +%3,40 a). (3) Uzun vadeli TL kredilerin kısa vadeli kısımları, sabit faizli banka kredilerinden oluşmakta olup, sabit faiz oranları yıllık % 9,77 ile % 13,23 arasında değişmektedir (31 Aralık 2014 %9,30 ile %10,75). (4) Uzun vadeli TL krediler, sabit ve değişken faizli banka kredilerinden oluşmakta olup sabit faiz oranları yıllık %9,77 ile %13,23 arasında değişmektedir (31 Aralık 2014 %9,30 ile %10,75). Öte yandan Grup, 1 Ağustos 2011 tarihinde almış olduğu 25.000.000 Avro tutarındaki krediye ilişkin uluslararası bir finans kuruluşu ile ISDA master anlaşması, ekleri ve swap teyit dökümanlarını imzalamak suretiyle Avro/ TL üzerinden swap anlaşması yapmıştır. Grup bu anlaşma ile söz konusu kredinin yalnızca faiz ödemelerini %8,30 faiz oranı ve 2,274 Avro/ TL kuru ile swap etmiştir. Grup yönetiminin yapmış olduğu değerlendirmeler sonucunda, nakit akım riskinden korunma amaçlı olarak tanımlanan türev araçların makul değerleri ile 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla taşınan değerleri arasındaki toplam 1.007.756 TL (31 Aralık 2014: 2.841.032 TL) tutarındaki fark diğer kısa ve uzun vadeli türev finansal araçlar içerisinde sınıflandırılmış olup tahakkuk eden 371.454 TL (31 Aralık 2014: 592.765 TL) tutarındaki swap işleminden kaynaklanan faiz gideri ile 1.087.886 TL tutarındaki (31 Aralık 2014: 1.523.448 TL) faiz ödemesi ile realize olan faiz gideri finansal giderler içerisinde sınıflandırılarak kapsamlı gelir tablosuna yansıtılmıştır. 636.301 TL (31 Aralık 2014: 1.798.614 TL) tutarındaki türev işlemlerden kaynaklanan makul değer farkı ise, türev araçların etkin olması sebebiyle, 127.260 TL (31 Aralık 2014: 449.654 TL) tutarındaki ertelenmiş vergi etkisi (Dipnot 39) düşülerek özkaynaklarda nakit akımdan korunma işlemleri fonu içerisinde muhasebeleştirilmiştir. Grup un finansal borçlar ve diğer finansal yükümlülükler ile ilgili vermiş olduğu teminatlar Dipnot 26 da açıklanmıştır. 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla rayiç değer değişikliği riskinden korunma amacıyla yapılmış olan türev finansal araçlardan doğan alacak ve borçları da içeren uzun vadeli krediler ve diğer finansal yükümlülüklerin geri ödeme planı aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 2016 yılı - 69.198.207 2017 yılı 70.742.211 55.390.791 2018 yılı 46.746.163 33.333.334 2019 yılı 47.810.307 33.333.334 2020 yılı 15.094.813-2021 yılı 16.128.671-2022 yılı 8.219.986-204.742.151 191.255.666 41
DİPNOT 25 - BORÇLANMALAR VE BORÇLANMA MALİYETLERİ (Devamı) 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla, Grup un değişken ve sabit faiz oranlı net finansal borçları ve diğer finansal yükümlülüklerinin faiz oranı yenileme tarihlerine göre hazırlanmış vade kırılımı aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2015: 3 ay ile 1 yıl arası Toplam Değişken faiz oranlı finansal borçlar 39.511.842 39.511.842 Sabit faiz oranlı finansal borçlar - 246.522.554 31 Aralık 2014: 39.511.842 286.034.396 Sabit faiz oranlı finansal borçlar - 293.720.920 Net finansal borçlar ve diğer finansal yükümlülüklerin makul değerleri aşağıdaki gibidir: - 293.720.920 Taşınan Değer Makul Değer 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Finansal borçlar ve diğer finansal yükümlülükler - net 286.035.224 293.720.920 271.786.991 286.259.993 Finansal borçlar ve diğer finansal yükümlülüklerin makul değerleri, TL ve Avro krediler için sırasıyla yıllık %11,07 ve %4,65 ağırlıklı ortalama etkin faiz oranları kullanılarak iskonto edilmiş nakit akım yöntemi ile belirlenmiştir (31 Aralık 2014: TL ve Avro krediler için sırasıyla yıllık %9,60 ve %3,78 ağırlıklı ortalama etkin faiz oranları kullanılarak iskonto edilmiş nakit akım yöntemi ile belirlenmiştir). DİPNOT 26 - KARŞILIKLAR, KOŞULLU VARLIK VE BORÇLAR a) Kısa vadeli borç karşılıkları: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Ciro prim karşılığı 841.428 - Promosyon gider karşılığı 541.299 204.527 Maliyet gider karşılığı 231.009 - Dava karşılığı 72.563 16.306 Diğer 109.396 38.752 1.795.695 259.585 42
DİPNOT 26 - KARŞILIKLAR, KOŞULLU VARLIK VE BORÇLAR (Devamı) b) Alınan teminatlar: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kefaletler 276.055.696 244.002.271 İpotekler 60.758.806 52.933.226 Teminat mektupları 33.168.300 27.900.327 Teminat senetleri 26.956.615 18.022.950 Teminat çekleri 3.542.980 2.761.481 c) Verilen teminatlar: 400.482.397 345.620.255 Kefaletler 765.463.707 626.736.665 Teminat mektupları 45.072.556 62.598.937 810.536.263 689.335.602 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla Şirket, Yaşar Holding A.Ş.'nin 250 milyon ABD Doları karşılığı 726.900.000 TL tutarında 6 Mayıs 2020 vadeli yurtdışı tahvil ihracına, Pınar Süt, YBP, Çamlı Yem ve Pınar Et. müşterek ve müteselsil garantör olarak katılmıştır. Yaşar Holding ile sayılan garantör şirketler arasında 3 Kasım 2014 tarihi itibarıyla imzalanan Tazmin Sözleşmesi ile, bahsi geçen garantiye ilişkin garantör şirketlerin herhangi bir ödeme yapması durumunda, ilgili garantör şirket nezdinde doğacak zararın tümünün öncelikle Yaşar Holding. tarafından tazmini taaahhüt edilmektedir, herhangi bir suretle bahsedilen tazminin gerçekleşmemesi durumunda ise garantörlerin her biri, ödeme yapan garantöre, yapılan ödeme tutarının 1/5 i oranında zararı tazmin etmeyi ve/veya tazminatın teminatını teşkil edecek gerekli teminatları vermeyi taahhüt etmişlerdir. Aynı zamanda Grup, 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla, Yaşar Grubu Şirketleri nin finansal bir kuruluştan sağlamış olduğu toplam 11.111.111 Avro karşılığı 35.306.667 TL tutarındaki kredilere, grup şirketleriyle birlikte garantör olarak katılmıştır. (Dipnot 26) (31 Aralık 2014: 16.666.666 Avro karşılığı 47.011.665 TL). 43
DİPNOT 26 - KARŞILIKLAR, KOŞULLU VARLIK VE BORÇLAR (Devamı) 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla Grup un teminat/rehin/ipotek ( TRİ ) pozisyonuna ilişkin tabloları aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Şirket tarafından verilen TRİ'ler: Döviz Cinsi Tutarı TL karşılığı Döviz Cinsi Tutarı TL karşılığı A.Kendi Tüzel Kişiliği Adına Vermiş Olduğu TRİ'lerin Toplam Tutarı 48.329.596 62.598.937 TL 44.119.276 44.119.276 TL 61.047.552 61.047.552 Avro 300.000 953.280 Avro 550.000 1.551.385 B.Tam Konsolidasyon Kapsamına Dahil Edilen Ortaklıklar Lehine Vermiş Olduğu TRİ'lerin Toplam Tutarı Avro 1.025.000 3.257.040 - - - C.Olağan Ticari Faaliyetlerinin Yürütülmesi Amacıyla Diğer 3. Kişilerin Borcunu Temin Amacıyla Vermiş Olduğu TRİ'lerin Toplam Tutarı - - - - D.Diğer Verilen TRİ'lerin Toplam Tutarı 762.206.667 626.736.665 i. Ana Ortak Lehine Vermiş Olduğu TRİ lerin Toplam Tutarı 726.900.000 579.725.000 ABD Doları 250.000.000 726.900.000 ABD Doları 250.000.000 579.725.000 ii. B ve C maddeleri Kapsamına Girmeyen Diğer Grup Şirketleri Lehine Vermiş Olduğu TRİ'lerin Toplam Tutarı Avro 11.111.111 35.306.667 Avro 16.666.666 47.011.665 iii. C Maddesi Kapsamına Girmeyen 3. kişiler Lehine - - 810.536.263 689.335.602 Grup un vermiş olduğu diğer TRİ'lerin Grup un Özkaynaklarına oranı %725 %533 44
DİPNOT 27 - TAAHHÜTLER Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 28 - ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR... 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 a) Çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlar Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri 1.518.147 1.268.733 Personele borçlar 30.572 - b) Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin kısa vadeli karşılıklar 1.548.719 1.268.733 Kıdeme teşvik karşılığı 279.818 236.708 c) Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar 279.818 236.708 Kıdem tazminatı karşılığı 15.908.980 12.827.446 Kıdeme teşvik karşılığı 618.832 509.827 16.527.812 13.337.273 Türk İş Kanunu na göre, Şirket bir senesini doldurmuş olan ve Şirket le ilişkisi kesilen veya emekli olan 25 hizmet (kadınlarda 20) yılını dolduran ve emekliliğini kazanan (kadınlar için 58 yaşında, erkekler için 60 yaşında), askere çağrılan veya vefat eden personeli için kıdem tazminatı ödemekle mükelleftir. Ödenecek tazminat her hizmet yılı için bir aylık maaş kadardır ve bu tutar 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla 3.828,37 TL (31 Aralık 2014: 3.438,22 TL) ile sınırlandırılmıştır. Kıdem tazminatı yükümlülüğü yasal olarak herhangi bir fonlamaya tabi değildir ve herhangi bir fonlama şartı bulunmamaktadır. Kıdem tazminatı karşılığı çalışanların emekliliği halinde ödenmesi gerekecek muhtemel yükümlülüğün bilanço tarihindeki değerinin aktüeryal öngörüler doğrultusunda tahminiyle hesaplanır. Temel varsayım, her yıllık hizmet için belirlenen tavan karşılığının enflasyon ile orantılı olarak artmasıdır. Böylece uygulanan iskonto oranı enflasyonun beklenen etkilerinden arındırılmış gerçek oranı gösterir. Grup un kıdem tazminatı karşılığı, kıdem tazminatı tavanı her altı ayda bir ayarlandığı için, 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren geçerli olan 4.092,53 TL (1 Ocak 2015: 3.541,37 TL) üzerinden hesaplanmaktadır. 45
DİPNOT 28 - ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR (Devamı) Toplam karşılığın hesaplanmasına yönelik aşağıdaki aktüeryal öngörüler kullanılmıştır: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Yıllık iskonto oranı (%) 3,95 3,95 Emeklilik olasılığı (%) 98 98 Kıdem tazminatı karşılığının yıl içindeki hareketleri aşağıdaki gibidir: 2015 2014 1 Ocak 12.827.446 11.075.799 Faiz maliyeti 1.455.672 1.173.711 Aktüeryal zarar 1.837.236 806.307 Dönem içinde ödenen (1.751.384) (1.539.335) Dönem içindeki artış 1.540.010 1.310.964 31 Aralık 15.908.980 12.827.446 Faiz maliyeti, aktüeryal zararlar ve dönem içerisindeki artışın toplamı 4.832.918 TL (2014: 3.290.982 TL) olup, 2.995.682 TL (2014: 2.484.675 TL) genel yönetim giderlerine ve 1.837.236 TL (2014: 806.307 TL) diğer kapsamlı gelirlere dahil edilmiştir. DİPNOT 29 - NİTELİKLERİNE GÖRE GİDERLER 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Direkt madde maliyeti 412.327.730 419.871.617 Personel 71.236.117 65.054.256 Reklam ve tanıtım 27.668.339 22.356.662 Nakliye ve navlun 19.618.550 22.350.429 Amortisman ve itfa payı 16.884.518 14.665.744 Lisans giderleri 7.351.644 7.470.485 Diğer 70.540.468 64.168.425 625.627.366 615.937.618 DİPNOT 30 - DİĞER VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLER Diğer Dönen Varlıklar: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Devreden KDV 6.992.455 7.343.052 Diğer 895.251 1.238.043 7.887.706 8.581.095 46
DİPNOT 31 - SERMAYE, YEDEKLER VE DİĞER ÖZKAYNAK KALEMLERİ Şirket, Sermaye Piyasası Mevzuatına tabi şirketlere tanınan kayıtlı sermaye sistemini uygulamakta olup, 1 Kr nominal değere sahip kayıtlı paylarını temsil eden kayıtlı sermayesi için bir tavan belirlemiştir. Şirket in onaylanmış ve çıkarılmış nominal değerdeki sermayesi, 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kayıtlı sermaye tavanı (tarihi değeri ile) 300.000.000 300.000.000 Nominal değeri ile onaylanmış ve ödenmiş sermaye 100.000.000 100.000.000 Türkiye deki şirketler, nakit artırım dışındaki tüm iç kaynakların sermayeye ilavesi suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere kayıtlı sermaye tavanını aşabilirler. Nakit artırım suretiyle kayıtlı sermaye tavanı aşılamaz. Beheri 1 Kr olan 10.000.000.000 (2014: 10.000.000.000) adet pay bulunmaktadır. Şirket in 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihlerindeki pay sahipleri ve sermaye içindeki payları tarihi değerlerle aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 TL Pay (%) TL Pay (%) Yaşar Holding (A, B) 74.531.267 74,53 74.531.267 74,53 Halka açık kısım (A, B) 25.452.104 25,45 25.452.104 25,45 Diğer (A, B) 16.629 0,02 16.629 0,02 Toplam ödenmiş sermaye 100.000.000 100,00 100.000.000 100,00 Şirket, sermaye artışı sırasında ihraç ettiği pay senetlerini nominal değerinin üstünde bir bedelle ihraç ettiği için ihraç bedeli ile nominal değer arasında oluşan farklar paylara ilişkin primler hesabına kaydedilmiştir. Şirket sermayesi A grubu nama, A grubu hamiline ve B grubu hamiline paylardan oluşmakta olup, B grubu hamiline pay senetleri BİST de işlem görmektedir. Şirket in işleri ve idaresi Genel Kurul tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümleri ve Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri çerçevesinde seçilecek 5 veya 7 üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından yürütülür. Yönetim Kurulu nun 5 üyeden oluşması halinde 3, 7 üyeden oluşması halinde 4 üye A grubu pay sahipleri tarafından gösterilecek adaylar arasından, diğer üyeler de B grubu pay sahipleri tarafindan gösterilecek adaylar arasından seçilir. Olağan ve Olağanüstü Genel Kurul toplantılarında A grubu nama yazılı paylar sahiplerine 3 er oy, B grubu hamiline yazılı paylar ise sahiplerine 1 er oy bahşeder. Kanuni defterlerdeki birikmiş karlar, aşağıda belirtilen kanuni yedeklerle ilgili hüküm haricinde dağıtılabilirler: Türk Ticaret Kanunu na göre yasal yedekler birinci ve ikinci tertip yasal yedekler olmak üzere ikiye ayrılır. Türk Ticaret Kanunu na göre birinci tertip yasal yedekler, şirketin ödenmiş sermayesinin % 20 sine ulaşılıncaya kadar, kanuni net karın %5 i olarak ayrılır. İkinci tertip yasal yedekler ise ödenmiş sermayenin %5 ini aşan dağıtılan karın %10 udur. Türk Ticaret Kanunu na göre, yasal yedekler ödenmiş sermayenin %50 sini geçmediği sürece sadece zararları netleştirmek için kullanılabilir, bunun dışında herhangi bir şekilde kullanılması mümkün değildir. 47
DİPNOT 31 - SERMAYE, YEDEKLER VE DİĞER ÖZKAYNAK KALEMLERİ (Devamı) Yukarıda bahsi geçen yasal yedeklerin, TMS/ TFRS uyarınca Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler içerisinde sınıflandırılması gerekmektedir. Şirket in 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla kardan ayrılan kısıtlanmış yedeklerinin nominal tutarı 416.144 TL (31 Aralık 2014: 416.144 TL) olup özleri itibarıyla kısıtlanmamış olan 160.465 TL tutarındaki Olağanüstü Yedekler (31 Aralık 2014: 160.465 TL), Geçmiş Yıllar Zararları içerisine sınıflandırmıştır. SPK duyurularına göre Ödenmiş Sermaye, Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler ve Hisse Senedi İhraç Primleri nin yasal kayıtlardaki tutarları üzerinden gösterilmesi gerekmektedir. Söz konusu tebliğin uygulanması esnasında değerlemelerde çıkan farklılıkların (enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan farklılıklar gibi): - Ödenmiş Sermaye den kaynaklanmaktaysa ve henüz sermayeye ilave edilmemişse, Ödenmiş Sermaye kaleminden sonra gelmek üzere açılacak Sermaye Düzeltmesi Farkları kalemiyle; - Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler ve Hisse Senedi İhraç Primleri nden kaynaklanmakta ve henüz kar dağıtımı veya sermaye artırımına konu olmamışsa Geçmiş Yıllar Kar/ Zararıyla, ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Diğer özkaynak kalemleri ise TMS/ TFRS çerçevesinde değerlenen tutarları ile gösterilmektedir. Sermaye düzeltmesi farklarının sermayeye eklenmek dışında bir kullanımı yoktur. Halka açık şirketler, kar payı dağılımlarını SPK nın 01 Şubat 2014 tarihinden itibaren yürürlüğe giren II-19.1 no lu Kar Payı Tebliği ne göre yaparlar. Ortaklıklar, karlarını genel kurulları tarafından belirlenecek kar dağıtım politikaları çerçevesinde ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak genel kurul kararıyla dağıtır. Söz konusu tebliğ kapsamında, asgari bir dağıtım oranı tespit edilmemiştir. Şirketler esas sözleşmelerinde veya kar dağıtım politikalarında belirlenen şekilde kar payı öderler. Ayrıca, kar payları eşit veya farklı tutarlı taksitler halinde ödenebilecektir ve ara dönem finansal tablolarda yer alan kar üzerinden nakden kar payı avansı dağıtabilecektir. Şirket Esas Sözleşmesi nin 27 nci maddesi çerçevesinde, net dönem karından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden genel kanuni yedek akçe ve Sermaye Piyasası Mevzuatı çerçevesinde birinci temettü ayrıldıktan sonra geriye kalan kısımdan, Bayraklı Boya ve Vernik Sanayii A.Ş. nin kuruluş sermayesi olan 750.000 TL na isabet eden kısmın %10 u kurucu senet sahiplerine kurucu senetlerle orantılı olarak dağıtılmak üzere ayrılır ve geriye kalan kısımdan Genel Kurul ca alınacak karar çerçevesinde %5 e kadar bir meblağ yönetim kurulu üyelerine tahsisat karşılığı ve yönetim kurulunun tespit ve lüzum göstereceği hususlara ayrılabilir. TTK ya göre ayrılması gereken yedek akçeler ile esas sözleşmede veya kar dağıtım politikasında pay sahipleri için belirlenen kar payı ayrılmadıkça, başka yedek akçe ayrılmasına, ertesi yıla kar aktarılmasına ve intifa senedi sahiplerine, yönetim kurulu üyelerine, ortaklık çalışanlarına ve pay sahibi dışındaki kişilere kardan pay dağıtılmasına karar verilemeyeceği gibi, pay sahipleri için belirlenen kar payı nakden ödenmedikçe bu kişilere kardan pay dağıtılamaz. Halka açık ortaklıklarda kar payı, dağıtım tarihi itibarıyla mevcut payların tümüne, bunların ihraç ve iktisap tarihleri dikkate alınmaksızın payları oranında eşit olarak dağıtılır. 48
DİPNOT 32 HASILAT VE SATIŞLARIN MALİYETİ Yurt içi satışlar: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Mamul satışları 1.196.735.238 1.134.744.152 Ticari mal satışları 42.793.832 49.614.781 Diğer satışlar 550.266 492.208 1.240.079.336 1.184.851.141 Yurt dışı satışlar 43.400.345 41.052.245 Brüt satışlar 1.283.479.681 1.225.903.386 Eksi: İskontolar (559.084.729) (516.804.982) İadeler (22.867.510) (22.958.272) Net Satışlar 701.527.442 686.140.132 Satışların maliyeti (472.393.208) (472.169.656) Brüt kar 229.134.234 213.970.476 DİPNOT 33 - İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 34 - GENEL YÖNETİM GİDERLERİ, PAZARLAMA GİDERLERİ, ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ a) Pazarlama giderleri: 49 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Reklam ve tanıtım giderleri 27.668.339 22.356.662 Personel giderleri 23.251.920 20.729.056 Nakliye ve navlun giderleri 19.162.334 21.788.568 Lisans giderleri 7.351.644 7.470.485 Amortisman ve itfa payı 5.716.842 4.764.482 Kira 3.954.239 3.452.892 Dışarıdan sağlanan hizmetler 3.946.977 3.562.163 Danışmanlık 3.469.590 3.315.068 Seyahat giderleri 1.880.479 2.014.158 Enerji 1.184.524 1.378.764 Diğer 3.603.753 4.715.660 101.190.641 95.547.958
DİPNOT 34 - GENEL YÖNETİM GİDERLERİ, PAZARLAMA GİDERLERİ, ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ (Devamı) b) Genel yönetim giderleri: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Personel giderleri 15.062.226 14.320.995 Danışmanlık ve istişare 6.910.054 5.559.271 Dışarıdan sağlanan hizmetler 3.772.762 2.953.332 Kıdem tazminatı 2.995.682 2.484.675 Amortisman ve itfa payı 1.690.028 1.617.160 Enerji 530.301 575.675 Seyahat 522.926 621.876 Haberleşme 476.025 357.470 Vergi, resim ve harçlar 331.062 373.043 Diğer 3.935.153 3.234.784 c) Araştırma ve geliştirme giderleri: 36.226.219 32.098.281 Personel giderleri 10.397.508 10.164.136 Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler 1.181.773 1.185.541 Amortisman ve itfa payı 864.061 705.478 Seyahat 476.977 464.099 Enerji 362.625 358.606 Diğer 2.534.354 3.243.862 15.817.298 16.121.722 DİPNOT 35 - ESAS FAALİYETLERDEN DİĞER GELİRLER VE GİDERLER a) Esas faaliyetlerden diğer gelirler: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kur farkı geliri 33.139.034 31.134.586 Vade unsuru içeren ticari işlemlerden kaynaklanan finansal gelir 1.087.709 714.025 Hurda satış karı 956.234 941.673 Vade farkı geliri 636.300 524.087 Kira geliri 183.280 142.169 Şüpheli alacak karşılık iptali (Dipnot 8.a) - 104.735 Diğer 4.363.615 3.526.142 40.366.172 37.087.417 50
DİPNOT 35 - ESAS FAALİYETLERDEN DİĞER GELİRLER VE GİDERLER (Devamı) b) Esas faaliyetlerden diğer giderler: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kur farkı gideri (50.421.207) (38.487.933) Şüpheli alacak karşılık gideri (10.335.573) (5.414.365) Vade unsuru içeren ticari işlemlerden kaynaklanan finansal gider (1.174.366) (1.504.234) Maddi duran varlık değer düşüklüğü (811.522) - Vade farkı gideri (722.402) (642.123) Bağış ve yardımlar (435.438) (1.596.294) Stok değer düşüklüğü (105.582) (108.312) Diğer (3.722.614) (2.867.599) (67.728.704) (50.620.860) DİPNOT 36 - YATIRIM FAALİYETLERİNDEN GELİRLER VE GİDERLER a) Yatırım faaliyetlerinden gelirler: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Maddi duran varlık satış karı 107.132 330.862 107.132 330.862 b) Yatırım faaliyetlerinden giderler: Maddi duran varlık satış zararı (163.710) (719.178) (163.710) (719.178) DİPNOT 37 - FİNANSMAN GELİRLERİ/ GİDERLERİ a) Finansman gelirleri: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Kur farkı geliri 5.731.828 5.301.226 Kefalet geliri 1.481.899 1.003.114 Faiz geliri 1.289.441 50.583 Türev işleminden kaynaklı kur farkı geliri - 3.464.805 8.503.168 9.819.728 51
DİPNOT 37 - FİNANSMAN GELİRLERİ/ GİDERLERİ (Devamı) b) Finansman giderleri: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Faiz gideri (43.784.318) (40.158.741) Kur farkı gideri (11.087.743) (6.915.171) Kefalet gideri (3.057.040) (2.958.042) Türev işleminden kaynaklı kur farkı gideri (347.501) - Banka komisyon giderleri (910.940) (849.451) (59.187.542) (50.881.405) DİPNOT 38 - SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN DURAN VARLIKLAR VE DURDURULAN FAALİYETLER Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 39 - GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL) 1 Ocak - 31 Aralık 2015 ve 2014 hesap dönemlerine ait konsolide kapsamlı gelir tablolarında yer alan vergi geliri aşağıda özetlenmiştir. 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Cari dönem kurumlar vergisi gideri - (11.102) Ertelenmiş vergi geliri 5.164.595 2.404.655 5.164.595 2.393.553 Türk vergi mevzuatı, ana ortaklık olan şirketin bağlı ortaklıkları ve iştiraklerini konsolide ettiği finansal tabloları üzerinden vergi beyannamesi vermesine olanak tanımamaktadır. Bu sebeple bu konsolide finansal tablolara yansıtılan vergi karşılıkları, tam konsolidasyon kapsamına alınan bağlı ortaklıklar için ayrı hesaplanmış olup söz konusu bağlı ortaklıkların 31 Aralık 2014 tarihi itibarıyla vergi karşılığı bulunmamaktadır. Türkiye de, kurumlar vergisi oranı 2015 yılı için %20 dir (31 Aralık 2014: %20). Kurumlar vergisi oranı kurumların ticari kazancına vergi yasaları gereğince indirimi kabul edilmeyen giderlerin ilave edilmesi, vergi yasalarında yer alan istisna (iştirak kazançları istisnası, yatırım indirimi istisnası vb.) ve indirimlerin (ar-ge indirimi gibi) indirilmesi sonucu bulunacak vergi matrahına uygulanır. Kar dağıtılmadığı takdirde başka bir vergi ödenmemektedir. Rusya Federasyonu nda ve Romanya da yürürlükte bulunan gelir vergisi oranları sırasıyla %20 ve %16 dır (31 Aralık 2014: vergi oranları sırasıyla %20 ve %16). 52
DİPNOT 39 - GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL) (Devamı) Türkiye deki bir işyeri ya da daimi temsilcisi aracılığı ile gelir elde eden dar mükellef kurumlar ile Türkiye de yerleşik kurumlara ödenen kar paylarından (temettüler) stopaj yapılmaz. Bunların dışında kalan kişi ve kurumlara yapılan temettü ödemeleri %15 (31 Aralık 2014: %15) oranında stopaja tabidir. Karın sermayeye ilavesi, kar dağıtımı sayılmaz. Şirketler üçer aylık mali karları üzerinden %20 (2014: %20) oranında geçici vergi hesaplar ve o dönemi izleyen ikinci ayın 14 üncü gününe kadar beyan edip 17 nci günü akşamına kadar öderler. Yıl içinde ödenen geçici vergi o yıla ait olup izleyen yıl verilecek kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanacak kurumlar vergisinden mahsup edilir. Mahsuba rağmen ödenmiş geçici vergi tutarı kalmış ise bu tutar nakden iade alınabileceği gibi devlete karşı olan herhangi bir başka mali borca da mahsup edilebilir. Türkiye de ödenecek vergiler konusunda vergi otoritesi ile mutabakat sağlamak gibi bir uygulama bulunmamaktadır. Kurumlar vergisi beyannameleri hesap döneminin kapandığı ayı takip eden dördüncü ayın 25 inci günü akşamına kadar bağlı bulunulan vergi dairesine verilir. Vergi incelemesine yetkili makamlar beş yıl zarfında muhasebe kayıtlarını inceleyebilir ve hatalı işlem tespit edilirse yapılacak vergi tarhiyatı nedeniyle vergi miktarları değişebilir. Türk vergi mevzuatına göre beyanname üzerinde gösterilen mali zararlar 5 yılı aşmamak kaydıyla dönem kurum kazancından indirilebilirler. Ancak, mali zararlar, geçmiş yıl karlarından mahsup edilemez. Kurumlar Vergisi Kanunu nda kurumlara yönelik birçok istisna bulunmaktadır. Bu istisnalardan Grup a ilişkin olanları aşağıda açıklanmıştır: 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu na göre kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan iştirak hisselerinin, gayrimenkullerinin, rüçhan hakkı, kurucu senedi ve intifa senetleri satışından doğan kazançlarının %75 i, 21 Haziran 2006 tarihinden başlayarak kurumlar vergisinden istisnadır. İstisnadan yararlanmak için söz konusu kazancın pasifte bir fon hesabında tutulması ve 5 yıl süre ile işletmeden çekilmemesi gerekmektedir. Satış bedelinin satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılı sonuna kadar tahsil edilmesi gerekir. Kurumların tam mükellefiyete tabi bir başka kurumun sermayesine iştirakten elde ettikleri temettü kazançları (yatırım fonlarının katılma belgeleri ile yatırım ortaklıkları hisse senetlerinden elde edilen kar payları hariç) kurumlar vergisinden istisnadır. Kurumların rüçhan hakkı kuponlarının satışından elde ettikleri kazançlarının %75 lik kısmı ile anonim şirketlerin kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları hisse senetlerinin itibari değerlerinin üzerinde elden çıkarılmasından sağlanan emisyon primi kazançları kurumlar vergisinden istisnadır. Dolayısı ile ticari kar/ (zarar) rakamı içinde yer alan yukarıda sayılan nitelikteki kazançlar/ (kayıplar) kurumlar vergisi hesabında dikkate alınmıştır. Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde yukarıda yer alan istisnalar yanında ayrıca Kurumlar Vergisi Kanunu nun 8. maddesi ve Gelir Vergisi Kanunu nun 40. madde hükmünde belirtilen indirimler ile birlikte Kurumlar Vergisi Kanunu nun 10. maddesinde belirtilen diğer indirimler de dikkate alınır. 53
DİPNOT 39 - GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL) (Devamı) Transfer fiyatlandırması Kurumların ilişkili kişilerle yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satımlarında emsallerine uygun olarak tespit edecekleri bedel veya fiyat kullanmaları gerekmektedir. Emsallere uygunluk ilkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade etmektedir. Kurumlar, ilişkili kişiler ile gerçekleştirdiği işlemlerde uygulanacak emsaline uygun fiyat veya bedelleri ilgili kanunda belirtilen yöntemlerden işlemin mahiyetine en uygun olanını kullanmak suretiyle tespit edeceklerdir. Emsaline uygunluk ilkesi doğrultusunda tespit edilen fiyat ve bedellere ilişkin hesaplamalara ait kayıt, cetvel ve belgelerin ispat edici kağıtlar olarak kurumlar tarafından saklanması zorunlu kılınmıştır. Ayrıca, kurumlar bir hesap dönemi içerisinde ilişkili kişiler ile yaptıkları işlemlere ilişkin olarak bilgi ve belgeleri içerecek şekilde gerektiğinde ibraz edilmek üzere Kurumlar Vergisi Beyannamesi tarihine kadar bir rapor hazırlayacaklardır. Emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunulması halinde kazancın tamamen veya kısmen transfer fiyatlaması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılacaktır. Tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazanç 13 üncü maddede belirtilen şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kar payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılacaktır. Transfer fiyatlandırması yoluyla dağıtılmış kar payının net kar payı tutarı olarak kabul edilmesi ve brüte tamamlanması sonucu bulunan tutar üzerinden ortakların hukuki niteliğine göre belirlenen oranlarda vergi kesintisi yapılacaktır. Daha önce yapılan vergilendirme işlemleri, taraf olan mükellefler nezdinde buna göre düzeltilecektir. Ancak, bu düzeltmenin yapılabilmesi için örtülü kazanç dağıtan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması gerekmektedir. Örtülü kazanç dağıtılan kurum nezdinde yapılacak düzeltmede dikkate alınacak tutar, kesinleşen ve ödenen tutar olacaktır. Rusya Federasyonu Rusya Federasyonu nda yürürlükte bulunan gelir vergisi oranı %20 dir (2014: %20). Rusya Federasyonu vergi sistemine göre mali zararlar, gelecekteki vergiye tabi gelirlerden mahsup edilmek üzere 10 yıl ileriye taşınabilir. Mahsup edilebilecek tutarlar ile ilgili herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Öte yandan, Rusya Federasyonu nda vergi, para ve gümrük mevzuatları çeşitli yorumlara ve sık sık ortaya çıkan değişikliklere tabidir. Şirket in işlemlerinde ve faaliyetlerinde uygulanan mevzuatla ilgili yönetimin yorumu, ilgili bölgesel ve federal otoritelerce değişik şekillerde yorumlanabilir. Rusya Federasyonu nda yakın geçmişte yaşanan olaylar, vergi otoritelerinin mevzuat ile ilgili değerlendirmelerindeki yorumların neticesinde geçmişte onaylanan işlemlerin ve faaliyetlerin ileriki dönemlerde onaylanmayacağı riskinin mümkün olabileceğini göstermektedir. Vergiler ile ilgili inceleme vergi incelemesine yetkili makamlarca, istisnai durumlar söz konusu olmadığı takdirde, son incelemeden önceki üç yılı kapsar. Kimi durumlar altında bu tür incelemeler daha uzun dönemleri de kapsayabilir. 54
DİPNOT 39 - GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL) (Devamı) 1 Ocak - 31 Aralık 2015 ve 2014 hesap dönemlerine ait vergi gider mutabakatı aşağıdaki gibidir: 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Vergi öncesi kar (2.203.408) 15.219.079 Vergi öncesi kar üzerinden ana ortaklık vergi oranıyla hesaplanan vergi 440.682 (3.043.816) İndirilecek gelirler 274.223 293.833 Kanunen kabul edilmeyen giderler (554.754) (1.305.964) Önceki yıllarda üzerinden ertelenmiş vergi varlığı hesaplanmayan mali zarar mahsubu 5.313.714 9.033.568 Üzerinden ertelenen vergi varlığı hesaplanmayan mali zarar (*) (347.254) (2.084.478) Diğer 37.984 (499.590) Vergi geliri 5.164.595 2.393.553 (*) İştiraklerden kaynaklanmaktadır. Ertelenmiş vergiler Grup ertelenmiş gelir vergisi varlık ve yükümlülüklerini, bilanço kalemlerinde taşınan değerleri ile Vergi Usul Kanunu arasındaki farklı değerlendirmelerin sonucunda ortaya çıkan geçici farkların etkilerini dikkate alarak hesaplamaktadır. Müteakip dönemlerde gerçekleşecek geçici farklar üzerinden yükümlülük metoduna göre hesaplanan ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri için uygulanan oran %20 dir (31 Aralık 2014: %20). 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla birikmiş geçici farklar ve ertelenmiş vergi varlık ve yükümlülüklerinin bilanço tarihleri itibarıyla yürürlükteki vergi oranları kullanılarak hesaplamalarının dökümü aşağıdaki gibidir: Birikmiş geçici farklar Ertelenmiş vergi varlığı/ (yükümlülüğü) 31 Aralık 31 Aralık 31 Aralık 31 Aralık 2015 2014 2015 2014 Maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi 143.191.326 160.412.097 (17.165.933) (21.973.253) Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların endeksleme farkı 18.944.349 25.494.991 (4.091.344) (5.080.365) Kıdem tazminatı karşılığı (15.908.980) (12.827.446) 3.181.796 2.565.489 Şüpheli alacak karşılığı (15.661.210) (8.553.927) 3.132.242 1.710.785 Nakit akımdan korunma işlemleri (636.300) (2.248.270) 127.260 449.654 Diğer (10.958.488) (3.957.615) 2.191.698 791.523 Ertelenmiş vergi varlığı 8.632.996 5.517.451 Ertelenmiş vergi yükümlülüğü (21.257.277) (27.053.618) Ertelenmiş vergi yükümlülüğü-net (12.624.281) (21.536.167) Grup, müteakip yıllarda kullanılabilecek taşınabilir mali zararlardan kaynaklanan 486.346 TL (31 Aralık 2014: 5.387.711 TL) tutarlarındaki ertelenmiş vergi varlığını gelecekte faydalanılması kuvvetle muhtemel görülmediği için kayıtlarına almamıştır. 55
DİPNOT 39 - GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL) (Devamı) 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla Şirket in konsolide finansal tablolarına yansıtılmayan ve üzerinden ertelenmiş vergi varlığı hesaplanmayan mahsup edilebilecek mali zararların en son kullanım yıllarına göre dağılımı aşağıdaki gibidir: En son kullanım yılı 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 2016-24.854.078 2019 2.084.478 2.084.478 2020 347.254 - Ertelenmiş vergi hareket tablosu aşağıda belirtilmiştir: 2.431.732 26.938.556 1 Ocak (24.162.961) Cari dönem kapsamlı gelir tablosuna yansıtılan 2.404.655 Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kayıplarına verilen 161.261 Nakit akımdan korunma işlemleri fonuna verilen 60.878 31 Aralık 2014 (21.536.167) Cari dönem kapsamlı gelir tablosuna yansıtılan 5.164.595 Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kayıplarına verilen 367.447 Nakit akımdan korunma işlemleri fonuna verilen (322.394) Yeniden değerleme fonu üzerinden hesaplanan 3.702.238 31 Aralık 2015 (12.624.281) DİPNOT 40 - PAY BAŞINA KAZANÇ Konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda beyan edilen pay başına kazanç, zararın ilgili dönem içinde mevcut paylarının ağırlıklı ortalama adedine bölünmesi ile tespit edilir. Şirketler mevcut pay sahiplerine birikmiş karlarından payları oranında pay dağıtarak ( Bedelsiz Hisseler ) sermayelerini arttırabilir. Pay başına kazanç hesaplanırken, bu bedelsiz pay ihracı çıkarılmış paylar olarak sayılır. Dolayısıyla pay başına kazanç hesaplamasında kullanılan ağırlıklı pay adedi ortalaması, payların bedelsiz olarak çıkarılmasını geriye dönük olarak uygulamak suretiyle elde edilir. 1 Ocak - 1 Ocak - 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Net dönem karı A 2.961.187 17.612.632 Nominal değeri 1 Kr olan çıkarılmış adi payının ağırlıklı ortalama adedi (Dipnot 31) B 10.000.000.000 10.000.000.000 Nominal değeri 1 Kr olan 100 adet pay başına kazanç A/B 0,0296 0,1761 56
DİPNOT 41 - PAY BAZLI ÖDEMELER Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 42 - SİGORTA SÖZLEŞMELERİ Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 43 - YÜKSEK ENFLASYONLU EKONOMİDE RAPORLAMA SPK nın, 17 Mart 2005 tarih ve 11/ 367 sayılı Kararı uyarınca, Türkiye de faaliyette bulunan ve halka açık şirketler için, 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere enflasyon muhasebesi uygulamasına son verilmiştir. Buna istinaden, 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren, KGK tarafından yayımlanmış 29 No lu Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama standardı ( TMS 29 ) uygulanmamıştır. DİPNOT 44 - TÜREV ARAÇLAR 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Vadeli döviz işlemleri gelir tahakkuku 61.019 1.113.004 61.019 1.113.004 Türev finansal araçlardan doğan borçlar (kısa vadeli) 897.688 2.258.980 Türev finansal araçlardan doğan borçlar (uzun vadeli) 110.066 582.052 1.007.754 2.841.032 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla vadeli yabancı para işlemleri 6.560.000 Avro karşılığı 20.845.056 TL dir. Vadeli yabancı para işlemleri Kontrat miktarı Varlıklar Vadeli yabancı para işlemleri 20.845.056 61.019 20.845.056 61.019 31 Aralık 2014 tarihi itibariyle vadeli yabancı para işlemleri 7.304.000 ABD Doları karşılığı 16.937.246 TL dir. Vadeli yabancı para işlemleri Kontrat miktarı Varlıklar Vadeli yabancı para işlemleri 16.937.246 1.113.004 16.937.246 1.113.004 57
DİPNOT 45 - FİNANSAL ARAÇLAR Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur). DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ Grup, faaliyetlerinden ötürü, kur, nakit akım ve faiz oranı risklerinden oluşan piyasa riskine, sermaye riskine, kredi riskine ve likidite riskine maruz kalmaktadır. Grup un riskleri yönetim politikası, finansal piyasalardaki beklenmedik değişimlere odaklanmıştır. Finansal risklerin yönetim politikası Grup un üst düzey yönetimi ve finans bölümü tarafından Yönetim Kurulu tarafından onaylanan politika ve stratejileri doğrultusunda yapılmaktadır. Yönetim Kurulu özellikle kur, faiz ve sermaye risklerinin yönetilmesi için genel kapsamda prensip ve politika hazırlamakta, finansal ve operasyonel riskleri yakından takip etmektedir. Grup un finansal riskleri yönetmek için belirlediği amaçlar şu şekilde özetlenebilir; - Grup un faaliyetlerinden ve ana varlıklarından sağlanan nakit akışının, kur ve faiz riskleri göz önünde bulundurularak etkin bir şekilde, devamlılığının sağlanması, - Etkin ve verimli kullanmak üzere yeterli miktarda kredi kaynağının tür ve vade olarak en uygun koşullarda gerektiğinde kullanılmak üzere hazır tutulması - Karşı taraftan kaynaklanan riskin asgari düzeyde tutulması ve etkin takibi. a) Kredi riski: Kredi riski bankalardaki mevduat, ilişkili taraflardan alacaklar ve diğer ticari alacaklardan kaynaklanmakta olup finansal varlıkları elinde bulundurmak, karşı tarafın anlaşmanın gereklerini yerine getirememe riskini de taşımaktadır. Grup yönetimi bu riskleri, her anlaşmada bulunan karşı taraf (ilişkili taraflar hariç) için ortalama riski kısıtlayarak ve gerektiği takdirde teminat alarak karşılamaktadır. Grup, bayilerinden ve direkt müşterilerinden doğabilecek bu riski, belirlenen kredi limitlerini alınan teminatlar ile sınırlayarak ve teminat tutarlarını güncelleyerek yönetmektedir. Kredi limitlerinin kullanımı Grup tarafından izlenmekte ve müşterinin finansal pozisyonu, geçmiş tecrübeler ve diğer faktörler göz önüne alınarak müşterinin kredi kalitesi değerlendirilmektedir. Ticari alacaklar, Grup yönetimince geçmiş tecrübeler ve cari ekonomik durum göz önüne alınarak değerlendirilmekte ve şüpheli alacak karşılığı ayrıldıktan sonra bilançoda net olarak gösterilmektedir. 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla finansal araç türleri itibarıyla maruz kalınan kredi riski analizi izleyen sayfadaki gibidir: 58
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) 31 Aralık 2015 Alacaklar Ticari Alacaklar (1) Diğer Alacaklar İlişkili İlişkili Diğer Bankalardaki Taraf Diğer Taraf Taraf Taraf Mevduat Toplam Raporlama tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riski (A+B+C+D+E) (2) 6.564.076 297.240.490-3.111.129 5.518.756 312.434.451 - Azami riskin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı 66.246.560 - - - 66.246.560 A. Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net defter değeri (3) 1.344.625 268.506.123-3.111.129 5.518.756 278.480.633 B. Koşulları yeniden görüşülmüş bulunan, aksi takdirde vadesi - - - - - - geçmiş veya değer düşüklüğüne uğramış sayılacak finansal varlıkların defter değeri (3) - - - - - - C. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış varlıkların net defter değeri (3) 5.219.451 23.894.396 - - - 29.113.847 - Teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı - 6.370.966 - - - 6.370.966 D. Değer düşüklüğüne uğrayan varlıkların net defter değerleri - 4.839.971 - - - 4.839.971 - Vadesi geçmiş (brüt defter değeri) 229.322 32.310.291 - - - 32.539.613 - Değer düşüklüğü (-) (229.322) (27.470.320) - - - (27.699.642) - Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı - 4.839.971 - - - 4.839.971 - Vadesi geçmemiş (brüt defter değeri) - - - - - - - Değer düşüklüğü (-) - - - - - - -Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı - - - - - - E. Bilanço dışı kredi riski içeren unsurlar - - - - - - 59
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) 31 Aralık 2014 Alacaklar Ticari Alacaklar (1) Diğer Alacaklar İlişkili İlişkili Diğer Bankalardaki Taraf Diğer Taraf Taraf Taraf Mevduat Toplam Raporlama tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riski (A+B+C+D+E) (2) 5.048.637 260.976.205-3.867.855 15.526.554 285.419.251 - Azami riskin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı - 57.537.981-57.537.981 A. Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net defter değeri (3) 2.651.562 247.132.575-3.867.855 15.526.554 269.178.546 B. Koşulları yeniden görüşülmüş bulunan, aksi takdirde vadesi geçmiş veya değer düşüklüğüne uğramış sayılacak finansal varlıkların defter değeri (3) - - - - - - C. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış varlıkların net defter değeri (3) 2.397.075 13.416.721 - - - 15.813.796 - Teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı - 3.881.275 - - - 3.881.275 D. Değer düşüklüğüne uğrayan varlıkların net defter değerleri - 426.909 426.909 - Vadesi geçmiş (brüt defter değeri) 229.322 18.106.706 - - - 18.336.028 - Değer düşüklüğü (-) (229.322) (17.679.797) - - - (17.909.119) - Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı - 426.909 - - - 426.909 - Vadesi geçmemiş (brüt defter değeri) - - - - - - - Değer düşüklüğü (-) - - - - - - -Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı - - - - - - E. Bilanço dışı kredi riski içeren unsurlar - - - - - - 60
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) 31 Aralık 2015 ve 2014 tarihleri itibarıyla vadesi geçmiş finansal araçların yaşlandırması aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2015 Alacaklar İlişkili Taraflar Diğer Taraflar Toplam Vadesi üzerinden 1-30 gün geçmiş 773.475 15.586.004 16.359.479 Vadesi üzerinden 1-3 ay geçmiş 1.246.401 4.411.392 5.657.793 Vadesi üzerinden 3-12 ay geçmiş 789.263 2.618.822 3.408.085 Vadesi üzerinden 1-5 yıl geçmiş 2.410.312 6.118.149 8.528.461 Teminat ile güvence altına alınmış kısmı - (11.210.937) (11.210.937) 5.219.451 17.523.430 22.742.881 31 Aralık 2014 Alacaklar İlişkili Taraflar Diğer Taraflar Toplam Vadesi üzerinden 1-30 gün geçmiş 1.127.476 8.293.576 9.421.052 Vadesi üzerinden 1-3 ay geçmiş 919.599 395.424 1.315.023 Vadesi üzerinden 3-12 ay geçmiş 350.000 3.607.720 3.957.720 Vadesi üzerinden 1-5 yıl geçmiş - 512.156 512.156 Teminat ile güvence altına alınmış kısmı - (3.881.275) (3.881.275) b) Likidite riski: 2.397.075 8.927.601 11.324.676 İhtiyatlı likidite riski yönetimi, yeterli ölçüde nakit ve menkul kıymet tutmayı, yeterli miktarda kredi işlemleri ile fon kaynaklarının kullanılabilirliğini ve piyasa pozisyonlarını kapatabilme gücünü ifade eder. Mevcut ve ilerideki muhtemel borç gereksinimlerinin fonlanabilme riski, Grup un ana ortağı Yaşar Holding ile birlikte, yeterli sayıda ve yüksek kalitedeki kredi sağlayıcılarının erişilebilirliğinin ve operasyonlardan yaratılan fonun yeterli miktarlarda olmasının sürekli kılınması suretiyle yönetilmektedir. Grup yönetimi, kesintisiz likiditasyonu sağlamak için müşteri alacaklarının vadesinde tahsil edilmesi konusunda yakın takip yapmakta, tahsilatlardaki gecikmenin Grup a finansal herhangi bir yük getirmemesi için yoğun olarak çalışmakta ve de bankalarla yapılan çalışmalar sonucunda Grup un ihtiyaç duyması halinde kullanıma hazır nakdi ve gayrinakdi kredi limitleri belirlemektedir. Ayrıca, Şirket in ana ortağı durumunda olan Yaşar Holding, Grup un mevcut olan ticari ve ticari olmayan borçlarını ödemekte herhangi bir güçlükle karşılaşmaması ve zamanında ödemelerini gerçekleştirmesi için Grup a gerekli kaynak ve desteğin sağlanacağını taahhüt etmiştir. 61
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) Sözleşme uyarınca vadeler: 31 Aralık 2015 Sözleşme Uyarınca Nakit Çıkışlar 1-5 yıl Defter Toplamı 3 aydan 3-12 ay arası Değeri (=I+II+III) kısa (I) arası (II) (III) Türev olmayan finansal yükümlülükler: Finansal Borçlar 286.610.857 380.064.109 19.732.204 32.605.962 327.725.943 Ticari Borçlar 202.437.863 205.260.736 117.094.518 45.820.984 42.345.234 Diğer Borçlar 2.423.224 2.507.514 839.837 1.667.677 - Türev finansal araçlar: 491.471.944 587.832.359 137.666.559 80.094.623 370.071.177 Finansal (yatırımlar)/ yükümlülükler (Dipnot 44) 1.007.754 784.172 86.141 535.739 162.292 Sözleşme uyarınca vadeler: 31 Aralık 2014 Sözleşme Uyarınca Nakit Çıkışlar 1-5 yıl Defter Toplamı 3 aydan 3-12 ay arası Değeri (=I+II+III) kısa (I) arası (II) (III) Türev olmayan finansal yükümlülükler: Finansal Borçlar 290.881.572 335.862.902 20.140.374 97.798.089 217.924.440 Ticari Borçlar 169.527.022 171.558.821 152.510.875 19.047.947 - Diğer Borçlar 9.111.003 10.432.975 3.474.430 5.459.448 1.499.097 Türev finansal araçlar: 469.519.597 517.854.698 176.125.679 122.305.484 219.423.537 Finansal (yatırımlar)/ yükümlülükler (Dipnot 44) 2.841.032 3.228.843 1.377.870 1.023.465 827.508 62
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) c) Piyasa riski: i) Döviz kuru riski Grup, döviz cinsinden borçlu veya alacaklı bulunulan meblağların TL ye çevrilmesinden dolayı kur değişiklerinden doğan döviz kuru riskine maruz kalmaktadır. Grup, kur riskini azaltabilmek için döviz pozisyonunu dengeleme amaçlı bir politika izlemektedir. Mevcut riskler Şirket in Denetim Komitesi ve Yönetim Kurulu nca yapılan düzenli toplantılarda izlenmekte ve Grup un döviz pozisyonu takip edilmektedir. Söz konusu riskten ötürü, Grup gerekli gördüğü ölçüde türev enstrümanlarını kullanmaktadır. 63
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) 64 Yabancı Para Pozisyonu Tablosu 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 TL ABD Diğer (TL TL ABD Diğer (TL Karşılığı Doları Avro Karşılığı) Karşılığı Doları Avro Karşılığı) 1. Ticari Alacaklar 13.570.391 4.497.863 154.961-10.593.952 4.310.482 212.137-2a. Parasal Finansal Varlıklar (Kasa, Banka hesapları dahil) 892.780 273.149 31.021-12.100.972 5.160.847 47.323-2b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - - - - - - 3. Diğer - - - - - - - 4. Dönen Varlıklar (1+2+3) 14.463.171 4.771.012 185.982-22.694.924 9.471.329 259.460-5. Ticari Alacaklar - - - - - - - - 6a. Parasal Finansal Varlıklar - - - - - - - - 6b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - - - - - - - 7. Diğer - - - - - - - - 8. Duran Varlıklar (5+6+7) - - - - - - - - 9. Toplam Varlıklar (4+8) 14.463.171 4.771.012 185.982-22.694.924 9.471.329 259.460-10. Ticari Borçlar 159.755.992 22.154.138 30.003.972-118.300.151 25.182.389 21.237.533-11. Finansal Yükümlülükler 20.229.479-6.366.276-21.774.930-7.719.690-12a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler - - - - - - - - 12b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - - - - - - - 13. Kısa Vadeli Yükümlülükler (10+11+12) 179.985.471 22.154.138 36.370.248-140.075.081 25.182.389 28.957.223-14. Ticari Borçlar - - - - - - - - 15. Finansal Yükümlülükler 19.282.173-6.068.156-31.341.111-11.111.111-16a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler - - - - 3.914.336-1.387.718-16b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - - - - - - - 17. Uzun Vadeli Yükümlülükler (14+15+16) 19.282.173-6.068.156-35.255.447-12.498.829-18. Toplam Yükümlülükler (13+17) 199.267.644 22.154.138 42.438.404-175.330.528 25.182.389 41.456.052-19. Bilanço Dışı Döviz Cinsinden Türev Araçların Net Varlık/ (Yükümlülük ) Pozisyonu (19a-19b) - - - - - - - - 19a. Aktif Karakterli Bilanço Dışı Döviz Cinsinden Türev Ürünlerin Tutarı - - - - - - - - 19b. Aktif Karakterli Bilanço Dışı Döviz Cinsinde Türev Ürünlerin Tutarı - - - - - - - 20. Net Yabancı Para Yükümlülük Pozisyonu (9-18+19) (184.804.473) (17.383.126) (42.252.422) - (152.635.604) (15.711.060) (41.196.592) - 21. Parasal Kalemler Net Yabancı Para Yükümlülük Pozisyonu (=1+2a+5+6a-10-11-12a-14-15-16a) (184.804.473) (17.383.126) (42.252.422) - (152.635.604) (15.711.060) (41.196.592) - 22. Döviz Hedge i İçin Kullanılan Finansal Araçların Toplam Gerçeğe Uygun Değeri - - - - - - - - 23. Döviz Varlıkların Hedge Edilen Kısmının Tutarı - - - - - - - - 24. Döviz Yükümlülüklerin Hedge Edilen Kısmının Tutarı - - - - - - - - 25. İhracat 43.400.345 9.394.810 897.102 15.034.758 41.052.245 10.786.327 1.125.572 14.256.811 26. İthalat 247.779.730 39.075.145 46.879.529 250.208.909 54.484.470 45.075.917 -
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) 31 Aralık 2015 Döviz Kuru Duyarlılık Analizi Tablosu ABD Doları nın TL karşısında %10 değerlenmesi halinde: Kar/Zarar Özkaynaklar Yabancı paranın Yabancı paranın Yabancı paranın Yabancı paranın değer kazanması değer kaybetmesi değer kazanması değer kaybetmesi 1- ABD Doları net yükümlülük (5.054.318) 5.054.318 (5.054.318) 5.054.318 2- ABD Doları riskinden korunan kısmı (-) - - - - 3- ABD Doları Net Etki (1+2) (5.054.318) 5.054.318 (5.054.318) 5.054.318 Avro nun TL karşısında %10 değerlenmesi halinde: 4- Avro net yükümlülük (13.426.130) 13.426.130 (13.426.130) 13.426.130 5- Avro riskinden korunan kısım (-) - - - - 6- Avro Net Etki (4+5) (13.426.130) 13.426.130 (13.426.130) 13.426.130 Diğer döviz kurlarının TL karşısında ortalama %10 değerlenmesi halinde 7- Diğer döviz net varlık/yükümlülüğü - - - - 8- Diğer döviz kuru riskinden korunan kısım (-) - - - - 9- Diğer Döviz Varlıkları Net Etki (7+8) - - - - TOPLAM (3+6+9) (18.480.448) 18.480.448 (18.480.448) 18.480.448 65
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) 31 Aralık 2014 Döviz Kuru Duyarlılık Analizi Tablosu ABD Doları nın TL karşısında %10 değerlenmesi halinde: Kar/Zarar Özkaynaklar Yabancı paranın Yabancı paranın Yabancı paranın Yabancı paranın değer kazanması değer kaybetmesi değer kazanması değer kaybetmesi 1- ABD Doları net yükümlülük (3.643.237) 3.643.237 (3.643.237) 3.643.237 2- ABD Doları riskinden korunan kısmı (-) - - - - 3- ABD Doları Net Etki (1+2) (3.643.237) 3.643.237 (3.643.237) 3.643.237 Avro nun TL karşısında %10 değerlenmesi halinde: 4- Avro net yükümlülük (11.620.322) 11.620.322 (11.620.322) 11.620.322 5- Avro riskinden korunan kısım (-) 6- Avro Net Etki (4+5) (11.620.322) 11.620.322 (11.620.322) 11.620.322 Diğer döviz kurlarının TL karşısında ortalama %10 değerlenmesi halinde 7- Diğer döviz net varlık/yükümlülüğü - - - - 8- Diğer döviz kuru riskinden korunan kısım (-) - - - - 9- Diğer Döviz Varlıkları Net Etki (7+8) - - - - TOPLAM (3+6+9) (15.263.559) 15.263.559 (15.263.559) 15.263.559 66
DİPNOT 46 - FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) ii) Faiz riski Grup, faiz oranlarındaki değişmelerin faiz unsuru taşıyan varlık ve yükümlülükler üzerindeki etkisinden dolayı faiz oranı riskine maruz kalmaktadır. Faiz Pozisyonu Tablosu Sabit faizli finansal araçlar 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Finansal varlıklar 328.273.288 281.551.396 Finansal yükümlülükler 461.284.873 472.360.629 Değişken faizli finansal araçlar Finansal yükümlülükler 39.511.842 472.360.629 iii) Fiyat riski Grup un operasyonel karlılığı ve operasyonlarından sağladığı nakit akımları, faaliyet gösterilen boya sektöründeki rekabet ve hammadde fiyatlarındaki değişime göre değişkenlik gösteren boya ve kimyasal madde fiyatlarından etkilenmekte olup, Grup yönetimi tarafından söz konusu fiyatlar yakından takip edilmekte ve maliyetlerin fiyat üzerindeki baskısını indirgemek amacıyla maliyet iyileştirici önlemler alınmaktadır. Mevcut riskler Şirket in Denetim Komitesi ve Yönetim Kurulu nca yapılan düzenli toplantılarda izlenmektedir. d) Sermaye riski yönetimi: Sermayeyi yönetirken Grup un hedefleri, ortaklarına getiri ve fayda sağlamak ile sermaye maliyetini azaltmak amacıyla en uygun sermaye yapısıyla ve gerektiğinde Grup un ana ortağı durumunda olan Yaşar Holding in de desteğiyle faaliyetlerinin devamını sağlayabilmektir. Grup sermayeyi net borç/özsermaye oranını kullanarak izler. Bu oran net borcun toplam özsermayeye bölünmesiyle bulunur. Net borç, nakit ve nakit benzeri değerlerin toplam borç tutarından (bilançoda gösterildiği gibi kredileri, ticari ve ilişkili taraflara borçları içerir) düşülmesiyle hesaplanır. 31 Aralık 2015 31 Aralık 2014 Finansal borçlar 286.620.492 294.835.608 Türev finansal alacaklar (1.007.754) (1.113.004) Ticari borçlar 210.074.409 169.527.022 İlişkili taraflara diğer borçlar 839.837 2.152.458 Eksi: Nakit ve nakit benzeri değerler (Dipnot 6) (21.357.593) (25.180.715) Net borç 475.169.391 440.221.369 Toplam özkaynaklar 111.731.704 117.577.662 Net borç/ özsermaye oranı 425% %374 67
DİPNOT 47 - FİNANSAL ARAÇLAR (GERÇEĞE UYGUN DEĞER AÇIKLAMALARI VE FİNANSAL RİSKTEN KORUNMA MUHASEBESİ ÇERÇEVESİNDEKİ AÇIKLAMALAR) Makul değer, finansal araçların, zorunlu bir satış veya tasfiye işlemi dışında gönüllü taraflar arasındaki bir cari işlemde, el değiştirebileceği tutar olup, eğer varsa teşkilatlanmış bir piyasada işlem gören fiyatı ile en iyi şekilde belirlenir. Finansal araçların tahmini makul bedelleri, Grup tarafından mevcut piyasa bilgileri ve uygun değerleme yöntemleri kullanılarak tespit olunmuştur. Ancak makul değer tahmini amacıyla piyasa verilerinin yorumlanmasında muhakeme kullanılır. Buna bağlı olarak burada sunulan tahminler, Grup un cari bir piyasa işleminde elde edebileceği değerlerin göstergesi olmayabilir. Aşağıdaki yöntem ve varsayımlar, makul değeri belirlenebilen finansal araçların makul değerinin tahmininde kullanılmıştır: Finansal varlıklar Yıl sonu kurlarıyla çevrilen dövize dayalı olan bakiyelerin makul değerlerinin, kayıtlı değerlerine yaklaştığı kabul edilmektedir. Nakit ve nakit benzerleri makul değerleri ile gösterilmektedir. Ticari alacakların, ilgili şüpheli alacak karşılıklarının kayıtlı değerleri ile birlikte ve diğer alacaklar ile ilişkili taraflardan kısa vadeli alacakların makul değerlerine yaklaşık tutarlar üzerinden gösterildiği tahmin edilmektedir. Borsaya kayıtlı olmayan satılmaya hazır finansal varlıkların genel maliyet değerlerinden değer düşüklüğü çıkarılmış değerlerinin makul değerlerinden önemli ölçüde farklı olmadığı kabul edilmektedir. Finansal yükümlülükler Ticari borçlar ve diğer borçların iskonto edilmiş kayıtlı değerleri ile birlikte makul değerlerine yaklaşık tutarlar üzerinden gösterildiği tahmin edilmekte olup yıl sonu kurlarıyla çevrilen dövize dayalı olan bakiyelerin makul değerlerinin, kayıtlı değerlerine yaklaştığı kabul edilmektedir. İlişkili taraflara uzun vadeli diğer borçların makul değeri Dipnot 45 de finansal borçlar ve diğer finansal yükümlülüklerin taşınan ve makul değerleri ise Dipnot 8 de açıklanmıştır. Aşağıda yer alan tablo makul değeri ile taşınan ve makul değeri değerleme yöntemiyle belirlenen finansal araçların analizini içermektedir. Gerçeğe uygun değer hesaplamaları aşağıda açıklanan aşamalar baz alınarak yapılmıştır: - Belirli varlıklar ve yükümlülükler için, aktif piyasalardaki kote edilmiş fiyatlar (düzeltme yapılmamış) (Seviye 1). - Seviye 1 içinde yer alan kote edilmiş fiyatlardan başka, varlık veya yükümlülükler için, ya direkt (fiyat olarak) ya da dolaylı (fiyatlardan türetilerek) gözlenebilir girdiler (Seviye2). - Gözlenebilir bir piyasa verisi baz alınarak belirlenemeyen varlık ve yükümlülükler için girdiler (gözlenemeyen girdiler) (Seviye 3). 68
DİPNOT 47 - FİNANSAL ARAÇLAR (GERÇEĞE UYGUN DEĞER AÇIKLAMALARI VE FİNANSAL RİSKTEN KORUNMA MUHASEBESİ ÇERÇEVESİNDEKİ AÇIKLAMALAR) (Devamı) 31 Aralık 2015 ve 2014 itibarıyla makul değerlerinde hesaplanan Şirket in finansal olmayan varlıkları aşağıdaki gibidir; 31 Aralık 2015 Seviye 1 Seviye 2 Seviye 3 Toplam Maddi Duran Varlıklar: Araziler - 80.270.995-80.270.995 Binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri - 43.453.634-43.453.634 Makine, tesis ve cihazlar - 81.880.415-81.880.415 Toplam varlıklar - 205.605.044-205.605.044 31 Aralık 2014 Seviye 1 Seviye 2 Seviye 3 Toplam Maddi Duran Varlıklar: Araziler - 71.183.224-71.183.224 Binalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri - 62.793.667-62.793.667 Makine, tesis ve cihazlar - 117.477.765-117.477.765 Toplam varlıklar - 251.454.656-251.454.656 DİPNOT 48 - RAPORLAMA DÖNEMİNDEN SONRAKİ OLAYLAR Karayolları Genel Müdürlüğü/Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen, II. ve III. Kısım yol çizgi boyası ve tiner alımı ihalesi, KDV hariç 28.033.400 TL toplam ihale bedeliyle kazanılmıştır. İhale komisyonuna ait gerekçeli kararın onaylanmasının akabinde yasal süreler içinde sözleşme imzalanmıştır. DİPNOT 49 - FİNANSAL TABLOLARIN ÖNEMLİ ÖLÇÜDE ETKİLEYEN YA DA FİNANSAL TABLOLARIN AÇIK, YORUMLANABİLİR VE ANLAŞILABİLİR OLMASI AÇISINDAN AÇIKLANMASI GEREKEN DİĞER HUSUSLAR Yoktur (31 Aralık 2014: Yoktur).. 69