İÇİNDEKİLER ÜÇÜNCÜ BASKIYA ÖNSÖZ ÖNSÖZ TABLOLAR VE FORMLAR KISALTMALAR VII IX XXV XXVII BİRİNCİ BÖLÜM KIDEM TAZMİNATI I. KIDEM TAZMİNATININ TANIMI VE ŞARTLARI 1 ı. ıanımı ı 2. Hak Kazanma Şartları 2 a) İş Kanununa Tabi İşçi Olma 3 b) En Az Bir Yıllık Kıdem Süresi ve bu Sürenin Tespiti 3 c) İş Akdinin Belirli Nedenlerle Sona Ermesi 6 aa) İşveren Tarafından İK 25/11 Dışında Fesih 6 bb) İşçi Tarafından İK 24 Uyarınca Fesih 6 cc) Muvazzaf Askerlik Nedeniyle Fesih 7 dd) Emeklilik Nedeniyle Yapılan Fesih 10 ee) 15 Yıl ve 3600 Gün Şartını Tamamlayanların Sözleşmeyi Feshi 11 ff) Kadın İşçinin Evlilik Nedeniyle Sözleşmeyi Feshi 14 gg) İşçinin Ölümü 15 hh) Doğum Yapan Kadın İşçinin İşten Ayrılması Hali 17 3. Kısmi Süreli (Part Time) İş Sözleşmesiyle Çalışanların Kıdem Tazminatı 17 a) Kısmi Süreli İş Sözleşmesinin Tanımı 18 b) Tazminata Esas Çalışma Süresinin Belirlenmesi 19
XII c) Tazminata Esas 30 Günlük Ücretin Belirlenmesi 20 4. Mevsimlik İşlerde Çalışanların Kıdem Tazminatı 20 a) Mevsimlik İşin Tanımı 21 b) Mevsimlik İşin Kapsamı 21 c) Mevsimlik İşlerde Kıdem Tazminatı 22 d) Mevsimlik İşlerde Çalışılmayan Sürenin Kıdem Tazminatına Etkisi 23 5. Kıdem Tazminatının Ödenmesinde Özellik Arz Eden Durumlar 24 a) Kıdem Tazminatının Taksitler Halinde Ödenmesi 24 aa) Taksitler Halinde Ödenmesi Durumunda Uygulanacak Faiz 25 b) Tazminatın Çekle veya Senetle Ödenmesi 26 II. KIDEM TAZMİNATININ MİKTARI VE HESAPLANMASI 27 1. TG. Emekli Sandığı Kanununa Tabi Olarak Geçen Çalışma Süresine İlişkin Kıdem Tazminatı Miktarı 29 2. Kıdem Tazminatının Hesaplanması 31 a) Tazminatın Hesaplanmasında Dikkate Alınacak- Alınmayacak Ödemeler 34 aa) Hesaplamada Dikkate Alınacak Ödemeler 34 bb) Hesaplamada Dikkate Alınmayacak Ödemeler 38 b) İşe İade Sonrası İşe Başlatmama Halinde Kıdem Tazminatının Hesabı 40 III. ZAMANAŞIMI VE FAİZ 41 1. Zamanaşımının Hukuki Niteliği 41 2. Zamanaşımı ve Savunmanın Genişletilmesi 42 3. Kıdem Tazminatında Zamanaşımı Süresi 43 a) Zamanaşımı Sürelerinin Hesaplanmasında Başlangıç Tarihi 44 b) Zamanaşımından Feragat Etme 46 4. Zamanaşımını Kesen Nedenler 46 5. Kıdem Tazminatına Uygulanacak Faiz 48
XIII İKİNCİ BÖLÜM İHBAR TAZMİNATI I. İHBAR TAZMİNATININ TANIMI VE FESİH BİLDİRİM SÜRELERİ 51 1. Tanımı 51 2. Fesih Bildirim Süreleri 51 a) Kısmi Süreli İş Sözleşmesi İle Çalışanların İhbar Sürelerinin Belirlenmesi 54 3. Yeni İş Arama İzni 55 a) İş Kanununda Yeni İş Arama İzni ve Uygulaması 56 aa) Yeni İş Arama İzni Vermenin Zorunlu Olması 56 bb) İşçinin Yeni İş Bulma İhtiyacının Bulunması 57 cc) Yeni İş Arama İzninin Süresi Ve Kullanımı 57 dd) Yeni İş Arama İzninin Kullandırılmaması Halinde Ücret 59 ee) Kısmi Süreli Çalışan İşçinin Yeni İş Arama İzni 60 II. İHBAR TAZMİNATININ MİKTARI VE HESAPLANMASI 61 1. İhbar Tazminatının Miktarı 61 2. İhbar Tazminatının Hesaplanması 62 a) Kısmi Süreli İş Sözleşmesi İle Çalışanların İhbar Tazminatı 63 III. ZAMANAŞIMI VE FAİZ 64 1. İhbar Tazminatında Zamanaşımı Süresi 64 2. İhbar Tazminatına Uygulanacak Faiz 65 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ÜCRET I. ÜCRETİN TANIMI VE TÜRLERİ 67 1. Genel Olarak Ücretin Tanımı 67 2. Ücretin Türleri ve Ekleri 68 a) Zamana Göre Ücret 68
XIV b) Parça Başı (Verime Göre-Akort) Ücret 68 c) Götürü Ücret 69 d) Yüzde Usulüne Göre Ücret 69 e) Bahşişler 70 f) İkramiyeler 70 g) Primler 71 h) Kardan Alman Pay 73 ı) Komisyon 74 3. Bakiye Süre Ücreti 74 II. ÜCRETİN MİKTARI VE ÜCRET ALACAĞININ İSPATI 76 1. Ücretin Miktarı 76 2. İspat Yükümlülüğü 78 III. ÜCRETİN ÖDENME YERİ VE ZAMANI 82 1. Ücretin Ödenme Şekli 82 a) Nakit Olarak Ödeme 82 b) Ayın Olarak Ödeme 82 2. Ücretin Ödenme Zamanı 83 3. İşçi Ücretlerinden İndirim Yapılamaması 84 4. İşverenlerin İşçi Ücretlerine Zam Yapma Zorunluluğu 85 IV. ZAMANAŞIMI VE FAİZ 86 1. Ücret Alacağında Zamanaşımı 86 2. Ücret Alacağına Uygulanacak Faiz 86 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ I. FAZLA ÇALIŞMANIN TANIMI VE KOŞULLARI 87 1. Tanımı 87 a) Denkleştirme Uygulaması ve Fazla Çalışma 88 2. Fazla Çalışmanın Koşulları 90 a) Fazla Çalışma Nedenleri 90
XV b) İşçinin Onayının Alınması 90 c) Fazla Çalışmanın Azami Süresi 91 3. Mahkeme Kararı Nedeniyle İşçiye Yapılan Fazla Mesai Ödemelerinin Prime Esas Kazanca Etkisi 92 a) Sosyal Güvenlik Mevzuatı Uyarınca Prime Esas Tutulacak Kazançlar 92 aa) 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu Madde 77 92 bb) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 80 93 cc) Ücret ve Ücret Niteliğindeki Kazançların Prime Tabi Tutulması 94 dd) Ücret ve Ücret Niteliği Dışındaki Kazançların Prime Tabi Tutulması 94 b) Yargıtay'ın Konuyla İlgili Değerlendirmesi 95 II. FAZLA ÇALIŞMA YASAKLARI 98 1. Fazla Çalışma Yapılamayacak İşler 98 2. Fazla Çalışma Yaptırılamayacak İşçiler 99 III. FAZLA ÇALIŞMANIN İSPATI 99 1. İspat Yükümlülüğü 99 IV. FAZLA ÇALIŞMANIN HESAPLANMASI 103 1. Fazla Çalışma Ücreti 103 2. Fazla Çalışma Karşılığı Serbest Zaman Verilmesi 106 V. ZAMANAŞIMI VE FAİZ 107 1. Fazla Çalışma Alacağında Zamanaşımı 107 2. Fazla Çalışma Alacağına Uygulanacak Faiz 108 BEŞİNCİ BÖLÜM HAFTA TATİLİ ÜCRETİ I. HAFTA TATİLİ ÇALIŞMASININ TANIMI 111 1. Tanımı 111 2. Hak Kazanılması 111 a) İş Kanununa Tabi Olmak 111
XVI b) Hafta Tatilinden Önceki Günler Çalışmış Olmak 112 3. Hafta Tatili Gününün Tespiti 113 II. HAFTA TATİLİ ÇALIŞMASININ İSPATI 113 1. İspat Yükümlülüğü 113 III. HAFTA TATİLİ ÇALIŞMASININ ÜCRETİ VE HESAPLANMASI...113 1. İşçinin Hafta Tatilinde Çalıştırılması Durumunda Ücreti 113 2. Hafta Tatili Ücretine Dahil Olmayan Ödemeler 115 3. Hafta Tatili Ücretinin Ödenmemesi Halinde İdari Para Cezası 116 4. Hafta Tatili Kullanma Süresinin Yıllık Ücretli İzine Etkisi 116 5. Kısmi Süreli İş Sözleşmelerinde Hafta Tatili Ücretinin Hesaplanması 119 IV. ZAMANAŞIMI VE FAİZ 120 1. Hafta Tatili Ücretinde Zamanaşımı 120 2. Hafta Tatili Ücretine Uygulanacak Faiz 121 ALTINCI BÖLÜM ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL ÜCRETİ I. ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL GÜNLERİ 123 1. Tatil Günleri 123 2. Tatil Günlerinde İşçinin Çalıştırılıp Çalıştırılamayacağı 124 II. ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL ÇALIŞMASININ İSPATI 124 1. İspat Yükümlülüğü 124 III. ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL ÇALIŞMASININ HESAPLANMASI 124 1. İşçinin Ulusal Bayram ve Genel Tatil Gününde Çalıştırılması Durumunda Ücreti 124 2. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Gününün Hafta Tatiline Rastlaması 126 3. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Gününün Çalışılmayan Cumartesi Gününe Rastlaması 127 4. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücretine Dahil Olmayan Ödemeler 127
XVII 5. Kısmi Süreli İş Sözleşmesiyle Çalışanlar İçin Ulusal Bayram ve Genel Tatil Uygulaması ^7 IV. ZAMANAŞIMI VE FAİZ 1 2 8 1. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günü Ücretinde Zamanaşımı 128 2. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günü Ücretine Uygulanacak Faiz 1 3 0 YEDİNCİ BÖLÜM BOŞTA GEÇEN SÜRE ÜCRETİ VE İŞ GÜVENCESİ (İŞE BAŞLATMAMA) TAZMİNATI I. BOŞTA GEÇEN SÜRE ÜCRETİNE HAK KAZANMAK İÇİN GEREKEN ŞARTLAR 1 3 3 1. Giriş 1 3 3 2. İşe İade Davasında Süreç I 3 3 3. On Gün İçinde İşverene Başvuru Şartı 134 4. İşe İade Sonrası İşçinin İşverene Başvurusu 135 5. Boşta Geçen Süreye İlişkin Ücret ve Diğer Haklar 136 II. İŞ GÜVENCESİ TAZMİNATININ TANIMI VE ŞARTLARI 138 1. Tanımı I 3 8 2. Hak Kazanma Şartları l 3 ^ III. İŞ GÜVENCESİ TAZMİNATININ MİKTARI VE HESAPLANMASI 1 4 0 1. İş Güvencesi Tazminatının Miktarı ve Hesaplanması 140 IV. ZAMANAŞIMI VE FAİZ I 4 2 1. Zamanaşımı I 4 2 2. Faiz 142 SEKİZİNCİ BÖLÜM KÖTÜNİYET TAZMİNATI I. KÖTÜNİYET TAZMİNATININ TANIMI VE ŞARTLARI 145 1. Tanımı 145 I
XVIII 2. Hakkın Kötüye Kullanılması Oluşturmayan Fesihler 147 3. Hakkın Kötüye Kullanılması Oluşturan Fesihler 148 II. KÖTÜNİYET TAZMİNATININ MİKTARI VE HESAPLANMASI... 148 1. Kötüniyet Tazminatının Miktarı 148 2. Kötüniyet Tazminatının Hesaplanması 148 III. ZAMANAŞIMI VE FAİZ 150 1. Zamanaşımı 150 2. Faiz 150 DOKUZUNCU BÖLÜM CEZAİ ŞART TAZMİNATI I. İŞ SÖZLEŞMELERİNDE CEZAİ ŞART UYGULAMASI 151 1. Genel Olarak Cezai Şart 151 2. Cezai Şart Kavramı ve Amacı 151 II. İŞ SÖZLEŞMELERİNDE KARARLAŞTIRILAN CEZAİ ŞART TAZMİNATI VE BU TAZMİNATIN HESAPLANMASI 152 1. Cezai Şart Tazminatının Karşılıklı Olup Olmaması 152 2. Cezai Şart Tazminatının Eşit Miktarda Düzenlenmesi 153 3. İşçiye Yapılan Eğitim Masrafı ve Cezai Şart Tazminatı 153 4. Deneme Süresi ve Cezai Şart Tazminatı 155 5. Cezai Şartın Hesaplanması ve İndirim Müessesesi 155 III. REKABET YASAĞI SÖZLEŞMESİ VE CEZAİ ŞART TAZMİNATI 156 1. Genel Olarak Rekabet Yasağı Sözleşmesi 156 2. İşçinin Sadakat Borcuna Dayanan Rekabet Etmeme Borcu 157 3. Sözleşmeden Doğan Rekabet Etmeme Borcu 158 4. Rekabet Yasağı Sözleşmesi Yapmanın Koşulları 158 5. Rekabet Yasağı Sözleşmesi Yapmanın Sonuçları 160
XIX ONUNCU BÖLÜM YILLIK İZİN ÜCRETİ I. YILLIK İZİN ÇALIŞMASININ TANIMI VE HAK KAZANMA ŞARTLARI 161 1. Tanımı 161 2. Hak Kazanma Şartları 161 a) İş Kanunu Kapsamında Olmak 161 b) Bir Yıl Çalışmış Olmak 162 c) Çalışılmış Gibi Sayılan Haller 163 II. YILLIK İZİN SÜRELERİ VE HESAPLANMASI 164 1. Yıllık İzin Süreleri 164 2. İznin Uygulaması 165 3. İşyerinde Yıllık İzin Kurulunun Oluşturulması 165 a) İzin Kurulunun Oluşumu 166 b) İzin Kurulunun Görev ve Yetkileri 166 c) İzin Kurulunun Toplantıları 167 d) Yıllık İzin Çizelgelerinin Hazırlanması ve İlanı 167 4. Yıllık İzin Alacağının Hesaplanması ve Ödenmesi 168 5. Sözleşmenin Sona Ermesinde İzin Ücreti 168 6. Kısmi Süreli İş Sözleşmesi İle Çalışanların Yıllık İzin Hakkı 169 a) Bir Yıllık Kıdem Süresinin Belirlenmesi 169 b) Yıllık Ücretli İzin Süresinin Belirlenmesi 170 c) Yıllık Ücretli İznin Hesaplanması 170 7. Mevsimlik İşlerde Çalışanların Yıllık İzin Hakları 171 8. Yıllık Ücretli İzinden İndirim Yapılabilir mi? 172 a) 6098 Sayılı Yeni Borçlar Kanununda Yıllık Ücretli İzin 172 b) Yıllık Ücretli İzinden İndirim Uygulaması 173 9. Yıllık Ücretli İzin Hakkına Aykırı Davranmanın Yaptırımı 174 III. YILLIK İZİNDE ÇALIŞILDIĞININ İSPATI 174 1. İspat Yükümlülüğü 174
XX IV. ZAMANAŞIMI VE FAİZ 175 1. Yıllık İzin Alacağında Zamanaşımı 175 2. Yıllık İzin Alacağına Uygulanacak Faiz 175 ONBİRİNCİ BÖLÜM ARA DİNLENMESİ I. ARA DİNLENME SÜRELERİ 179 II. ARA DİNLENMESİNİN ÇALIŞMA SÜRESİNDEN SAYILIP SAYILMAYACAĞI 181 III. İŞÇİYE ARA DİNLENME VERİLMEMESİNİN YAPTIRIMI 182 ONİKİNCİ BÖLÜM İBRANAME I. İBRANAMENİN TANIMI 183 1. Tanımı 183 2. İbranamelerin İş Hukukundaki Yeri 184 3. 6098 Sayılı Borçlar Kanunu ile Yapılan Düzenlemeler 184 II. İBRANAMENİN GEÇERLİLİK KOŞULLARI 186 1. İrade Fesadı Hallerinde Düzenlenen İbranameler 186 2. İş Akdinin Sona Ermesinden Önce Düzenlenen İbranameler 187 3. Gelecekte Oluşacak Haklar İçin Düzenlenen İbranameler 187 4. Genel İfadeler İçeren İbranameler 187 5. Düzenlendiği Tarihin Belli Olmadığı İbranameler 188 III. İBRANAME DÜZENLERKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR 189 ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM İŞYERİ DEVRİNİN İŞÇİLİK ALACAKLARINA ETKİSİ I. İŞYERİNİN VEYA BİR BÖLÜMÜNÜN DEVRİ 191 II. İŞYERİNİN DEVRİNDE İŞVERENLERİN HUKUKİ SORUMLULUKLARI 192 1. Kıdem Tazminatından Sorumluluk 192
XXI 2. İhbar Tazminatı İle Yıllık İzin Alacağından Sorumlulukları 195 3. Diğer İşçilik Alacaklarından Sorumlulukları 196 III. İHALELİ İŞLERE İLİŞKİN İŞYERİ DEVİRLERİNDE İŞVERENLER KIDEM VE İHBAR TAZMİNATI ÖDEMEK ZORUNDA MIDIR? 197 1. İhale Konusu İşlerde İşyerinin Devri 197 2. Alt İşverenlerin Değişmesi Durumunda İşyeri Devri ve İşçilik Alacakları 197 3. Alt İşverence İşçilerin İş Sözleşmelerinin Feshedilip Feshedilmediği 199 ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM ASIL İŞVEREN - ALT İŞVEREN İLİŞKİSİNDE MUVAZAA OLGUSUNUN İŞÇİLİK ALACAKLARINA ETKİSİ I. ASIL İŞVEREN ALT İŞVEREN İLİŞKİSİNİN KURULMA ŞARTLARI 205 1. Asıl İşverenin Üretimde Çalışan Kendi İşçilerinin Bulunması 206 2. Alt İşverene Verilen işin Yardımcı İş Olması 206 3. Alt İşverenin Üstlendiği İşte Çalıştırdığı İşçileri Sadece Bu İşte Çalıştırması 207 4. Alt İşverene Verilen İşin Asıl İş Sürdüğü Müddetçe Devam Etmesi 207 5. Alt İşverenin Daha Önce İşyerinde Çalıştırılan Bir Kimse Olmaması 207 II. ALT İŞVERENLİĞİN TESCİLİ VE MUVAZAANIN TESPİTİ 208 III. İŞE İADE DAVASINDA ASIL VE ALT İŞVEREN ARASINDAKİ MECBURİ DAVA ARKADAŞLIĞI 210 IV. ASIL - ALT İŞVERENİN İŞÇİLİK ALACAKLARINDAN SORUMLULUKLARI 213
XXII ONBEŞİNCİ BÖLÜM İŞVERENİN İFLASININ İŞÇİLİK ALACAKLARINA ETKİSİ I. İFLAS HALİNDE KORUNAN İŞÇİLİK ALACAKLARI VE SINIRLAMALARI 215 1. Teminat İsteme Hakkı ve İş Akdinin Feshi 216 2. Ücret ve Ücret Niteliğindeki Menfaatler 217 3. Fazla Çalışma Ücreti 218 4. Yıllık İzin Ücreti 218 5. Kıdem Tazminatı 218 6. İhbar Tazminatı 218 II. ÜCRET GARANTİ FONU VE FONDAN YARARLANMA KOŞULLARI 219 1. Ücret Garanti Fonunun Hukuki Yapısı 219 2. Ücret Garanti Fonundan Yararlanma Şartları 220 a) İşsizlik Sigortası Kanunu Kapsamında Çalışmak 220 b) İşçinin, İşverenden Ücret Alacağının Bulunması 221 c) İşverenin Ödeme Güçlüğüne Düşmesi 221 d) İşçinin Başvurusu 222 ONALTINCI BÖLÜM İŞVEREN TARAFINDAN YAPILAN KISMİ ÖDEMENİN İŞÇİLİK ALACAKLARINDAN MAHSUBU I. KISMİ ÖDEMENİN İŞÇİLİK ALACAKLARINDAN MAHSUBU 223 ONYEDİNCİ BÖLÜM BELİRSİZ ALACAK DAVALARININ İŞÇİLİK ALACAKLARI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ I. GİRİŞ 229 II. GENEL OL ARAK 229 III. BELİRSİZ ALACAK DAVASININ HUKUKİ NİTELİĞİ VE KOŞULLARI 230
XXIII 1. Belirsiz Alacak Davasının Hukuki Niteliği 230 2. Belirsiz Alacak Davasının Koşulları 231 IV. KISMİ D AV A 232 V. BELİRSİZ ALACAK DAVASININ HUKUKSAL SONUÇLARI 233 VI. BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA ZAMANAŞIMI 234 VII. BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA FAİZ BAŞLANGICI 234 VIII. İŞÇİLİK ALACAKLARI YÖNÜNDEN BELİRSİZ ALACAK DAVALARI 235 1. Kıdem Tazminatı 235 2. İhbar Tazminatı 237 3. Ücret 237 4. Fazla Çalışma Ücreti 238 5. Hafta Tatili Ücreti 239 6. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti 240 7. Boşta Geçen Süreye Ait Ücret ve Diğer Haklar 240 8. İşe Başlatmama Tazminatı 241 9. Kötüniyet Tazminatı 241 10. Cezai Şart Tazminatı 241 11. Yıllık İzin Ücreti 242 12. Bakiye Süre Ücreti 243 ONSEKİZİNCİ BÖLÜM İKALE SÖZLEŞMELERİNİN İŞÇİLİK ALACAKLARINA ETKİSİ I. GİRİŞ 245 II. İKALE SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 245 III. İKALE SÖZLEŞMESİNDE BULUNMASI GEREKEN UNSURLAR 247
XXIV ONDOKUZUNCU BÖLÜM AYRIMCILIK YASAĞI (EŞİT İŞLEM BORCUNA AYKIRILIK) TAZMİNATI I. GİRİŞ 249 II. İŞ HUKUKUNDA EŞİTLİK İLKESİNİN YERİ 249 1. Eşitlik İlkesinden Ne Anlamak Gerekir? 250 III. EŞİTLİK İLKESİNE AYKIRI SÖZLEŞME HÜKÜMLERİ VE AYKIRI DAVRANIŞIN YAPTIRIMI 253 IV. EŞİT DAVRANMA BORCUNA AYKIRILIĞIN İSPATI 254 YİRMİNCİ BÖLÜM ÖRNEK BİLİRKİŞİ RAPORLARI I. ÖRNEK BİLİRKİŞİ RAPORLARI 257 KAYNAKÇA 453