İÇİNDEKİLER 1. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER: TEORİK ÇERÇEVE... 1 1.1. HALKLA İLİŞKİLERİN TANIMI... 1 1.1.1. Halkla İlişkilerin Farklı Tanımları... 2 1.1.2. Farklı Tanımlarda Halkla İlişkilerin Ortak Özellikleri ve Amaçları... 4 1.1.3. Halkla İlişkilerin Reklam ve Propagandadan Farkı... 7 1.2. HALKLA İLİŞKİLERİN GELİŞİMİ... 10 1.2.1. Amerika Birleşik Devletleri nde Halkla İlişkiler... 11 1.2.2. Fransa da Halkla İlişkiler... 12 1.2.3. İtalya da Halkla İlişkiler... 13 1.2.4. Diğer Ülkelerde Halkla İlişkiler... 14 1.2.5. Türkiye de Halkla İlişkiler... 14 1.3. HALKLA İLİŞKİLERİN NİTELİKLERİ... 17 1.3.1. Halkla İlişkilerde Sürekli ve Sabırlı Çalışma... 17 1.3.2. Halkla İlişkiler ve Karşılıklı Haberleşme... 18 1.3.3. Halkla İlişkiler ve Bilgi Edinme Hakkı... 19 1.3.4. Halkla İlişkilerde Hedef Kitle ve Kamuoyu... 24 1.3.5. Halkla İlişkiler ve Uzmanlık... 27 1.3.6. Halkla İlişkiler ve Ekonomik Kalkınma... 28 1.3.7. Halkla İlişkiler ve Hukuk... 30 1.3.8. Halkla İlişkiler ve Örgütlenme... 31 1.3.9. Halkla İlişkilerin Diğer Nitelikleri... 33 2. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER MESLEĞİ VE KULLANILAN ARAÇLAR... 35 2.1. HALKLA İLİŞKİLER MESLEĞİ... 35 2.1.1. Halkla İlişkiler Mesleğinin Nitelikleri... 35 2.1.2. Halkla İlişkilerde Danışmanlık... 36 2.2. HALKLA İLİŞKİLERDE GÖREVLER / GÖREVLİLER... 37 2.2.1. Halkla İlişkilerde Görevler... 37 2.2.2. Halkla İlişkilerde Gazeteciler ve Basın Ataşeleri... 38 2.3. HALKLA İLİŞKİLERDE MESLEK KURALLARI VE KULLANILAN DİL... 39 2.4. HALKLA İLİŞKİLERDE KURULUŞ İÇ DÜZENİ... 42 2.4.1. Halkın Enformasyonu ve Kabulü... 42 2.4.2. Kuruluş İçi Halkla İlişkiler... 44 2.5. BASIN İLE İLİŞKİLER... 47 2.5.1. Basın Bildirileri... 49 2.5.2. Basın Seyahati ve Yerinde Ziyaretler... 50 2.5.3. Basın Konferansı... 52 2.6. HALKLA İLİŞKİLERDE RADYO VE TELEVİZYON... 57 2.7. HALKLA İLİŞKİLERDE SİNEMANIN ÖNEMİ... 58 2.8. HALKLA İLİŞKİLERDE AÇILIŞ VE YIL DÖNÜMÜ MERASİMLERİ... 59 2.9. HALKLA İLİŞKİLERDE SERGİLER VE FUARLAR... 63 vii
2.10. HALKLA İLİŞKİLERDE BASILI MALZEMELER... 64 2.10.1. Kitaplar... 66 2.10.2. Broşürler... 66 2.10.3. Deplianlar... 67 2.10.4. Magazinler... 67 2.10.5. Kuruluş Gazetesi... 68 3. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER VE İLETİŞİM... 69 3.1. HALKLA İLİŞKİLER VE İLETİŞİM... 69 3.1.1. Tanım ve Kavramsal Çerçeve... 69 3.1.2. Halka İlişkiler - İletişim İlişkisi... 71 3.2. HALKLA İLİŞKİLERDE İLETİŞİM SÜRECİ... 73 3.3. HALKLA İLİŞKİLERDE İLETİŞİMİN ÖZELLİKLERİ... 74 3.4. HALKLA İLİŞKİLERDE İLETİŞİMİN İŞLEVLERİ... 75 3.5. HALKLA İLİŞKİLERDE İLETİŞİMİN UNSURLARI... 77 3.5.1. Kaynak... 77 3.5.2. Mesaj... 78 3.5.3. Kanal... 79 3.5.4. Alıcı... 79 3.5.5. Geri Bildirim (Dönüt)... 80 3.6. HALKLA İLİŞKİLERDE İLETİŞİM TÜRLERİ... 81 3.6.1. Araçlar Açısından İletişim Türleri... 81 3.6.2. İşleyiş Açısından İletişim Türleri... 83 3.6.3. Yapısal Açıdan İletişim Türleri... 84 3.7. HALKLA İLİŞKİLERDE İLETİŞİMİ ETKİLEYEN UNSURLAR... 87 3.7.1. Teknik Unsurlar... 88 3.7.2. Psikososyal Unsurlar... 90 3.7.3. Örgütsel Unsurlar... 91 3.8. ETKİLİ İLETİŞİM... 92 3.8.1. Halkla İlişkilerde Etkili İletişim... 93 3.8.2. Çalışan - Müşteri İlişkileri... 94 3.8.3. Empatik İletişim... 94 3.8.4. Etkili İletişim İlkeleri... 96 4. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLERDE PLANLAMA VE EĞİTİM... 97 4.1. HALKLA İLİŞKİLER VE PLANLAMA... 97 4.1.1. Planlamanın Tanımı ve Özellikleri... 99 4.1.2. Türkiye de Planlama... 101 4.2. HALKLA İLİŞKİLER VE EĞİTİM... 105 4.2.1. Halkın Eğitimi... 107 4.2.2. Halk Eğitiminin Kapsamı... 108 4.2.3. Halk Eğitiminde Örgütlenme... 109 4.2.4. Mesleğe Yöneltme, Trafik ve Mali Alanda Eğitim... 110 5. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER VE REKLAMCILIK... 113 5.1. HALKLA İLİŞKİLER VE REKLAMCILIK... 113 5.1.1. Tanımı ve Özellikleri... 113 5.1.2. Tarihsel Gelişim... 114 viii
5.2. REKLAMDA TEMEL AMAÇ, İLKE VE SINIFLANDIRMALAR... 116 5.2.1. Reklamın Amaçları... 116 5.2.2. Reklamcılığın Temel İlkeleri... 117 5.2.3. Reklam Sınıflandırması... 118 5.3. REKLAMIN FONKSİYONLARI... 119 5.4. REKLAMDA MESAJ STRATEJİSİ VE MEDYA PLANLAMA... 120 5.4.1. Mesaj Stratejisi... 120 5.4.2. Medya Planlama... 122 5.5. REKLAMCILIKTA UNSURLAR VE ARAÇ SEÇİMİ... 124 5.5.1. Reklamcılıkta Kullanılan Unsurlar... 124 5.5.2. Reklam Araçlarının Seçimi... 126 5.6. REKLAMIN ETKİNLİĞİ VE ÖLÇÜM SORUNU... 126 5.6.1. Reklam Etkinliği... 127 5.6.2. Reklam Etkinliğinin Ölçümü... 127 5.7. HALKLA İLİŞKİLERDE REKLAM VE DUYURUM... 128 5.8. HALKLA İLİŞKİLER VE KURUMSAL REKLAMCILIK... 130 5.9. REKLAMCILIK - HALKLA İLİŞKİLER KARŞILAŞTIRMASI... 132 6. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLERDE DUYARLILIK... 137 6.1. YÖNETİMİN HALK TARAFINDAN GÖRÜNÜŞÜ... 137 6.2. HALKIN YÖNETİMDEN YAKINMALARININ NEDENLERİ... 139 6.2.1. Halkın Yönetimin Çalışmalarından Habersizliği... 139 6.2.2. Yönetimin Halk İsteklerine Önem Vermemesi... 140 6.3. HALK İLE YÖNETİM ARASINDA İŞ BİRLİĞİ YOLLARI... 140 6.3.1. Halka Yönetimin Çalışmaları Hakkında Bilgi Verilmesi... 141 6.3.2. İsveç Örneğinde Halkın Bilgilendirilmesi Çalışmaları... 145 6.3.3. Halk Dileklerinin Yönetim Tarafından Değerlendirilmesi... 147 6.4. HALKIN YÖNETİME KATILMASI... 150 6.4.1. Yönetime Katılma: Kavramsal Çerçeve... 152 6.4.2. Yönetime Katılmanın Nedenleri... 153 6.4.3. Yönetime Katılma ve Bürokrasi... 154 6.4.4. Yönetime Katılmanın Geleceği... 155 6.4.5. Siyasal Katılma... 156 6.5. HALKIN BAŞVURMASINI KOLAYLAŞTIRMA YOLLARI... 159 6.6. DUYARLILIK VE ÖRGÜTLERDEKİ AKSAKLIKLARI DÜZELTME... 162 6.6.1. Örgütlerin Büyümesine Neden Olan Faktörler... 162 6.6.2. Örgütler Hakkında Kamuoyunun Görüşleri... 163 6.6.3. Aksaklıkları Düzeltmede Yararlanılacak Araçlar... 166 6.7. ÇEŞİTLİ GRUPLARA KARŞI DUYARLILIK... 167 6.7.1. Örgütlenmiş Gruplarla İlişkiler... 167 6.7.2. Halkla İlişkilerde Gençlik... 168 6.7.3. Halkla İlişkilerde Kadınlar... 171 6.7.4. Tüketicilerle İlişkiler... 172 6.7.5. Ortaklık ve Kooperatiflerde Halkla İlişkiler... 173 6.8. HALKLA İLİŞKİLER VE ÇEVRE SORUNLARINA DUYARLILIK... 174 6.8.1. Çevre Sorunları... 175 6.8.2. Çevresel Kirlenmenin Nedenleri... 177 ix
6.8.3. Çevreyi Koruma Konusunda Çalışmalar... 179 6.8.4. Çevresel Duyarlılığa Halkın ve Gençliğin Etkileri... 180 6.8.5. Çevre Sorununun Çözümlenmesinde Eğitimin Önemi... 182 7. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER, KAMUOYU VE PROPAGANDA... 183 7.1. HALKLA İLİŞKİLER, KAMUOYU VE BASKI GRUPLARI... 183 7.1.1. Halkla İlişkiler Faaliyetlerinde Kamuoyunun Oluşumu... 184 7.1.2. Baskı - Çıkar Grupları ve Halkla İlişkiler... 187 7.2. HALKLA İLİŞKİLER VE LOBİCİLİK... 191 7.2.1. Tarihsel Süreç... 192 7.2.2. Lobicilerin Faaliyetleri... 192 7.2.3. Lobicilik Türleri... 194 7.2.4. Halkla İlişkiler ve Lobicilik... 194 7.3. HALKLA İLİŞKİLER VE PROPOGANDA... 196 7.3.1. Propagandanın Tanımı... 196 7.3.2. Tarihsel Gelişim... 197 7.3.3. Halkla İlişkilerde Propagandanın Yeri... 198 7.3.4. Propaganda Türleri... 200 7.3.5. Halkla İlişkiler ve Propagandada Araçlar... 202 7.3.6. Halkla İlişkilerin Propagandadan Farklılıkları... 205 7.3.7. Etkili Propaganda ve Halkla İlişkiler... 207 7.4. ALGILAMA YÖNETİMİ VE HALKLA İLİŞKİLER... 209 7.4.1. Kavramın Gelişim Süreci... 210 7.4.2. Etkili Algılama Yönetimi... 210 7.4.3. Algılama Yönetimi Adımları... 211 7.4.4. Halkla İlişkiler Faaliyetlerinde Algılama Yönetimi Uygulamaları... 212 8. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER AJANSLARI, KAMPANYALAR VE ÖRNEK OLAYLAR... 217 8.1. HALKLA İLİŞKİLER BİRİMİ VE HALKLA İLİŞKİLER AJANSI... 217 8.1.1. Halkla İlişkiler Birimi... 217 8.1.2. Halkla İlişkiler Ajansı Türleri... 218 8.1.3. Kuruluşla İşbirliği Usulleri... 218 8.1.4. Halkla İlişkiler İlkesi ve Politikası... 219 8.2. KURULUŞLARDA HALKLA İLİŞKİLER KAMPANYASI... 219 8.3. HALKLA İLİŞKİLERLE İLGİLİ ÖRNEK OLAYLAR... 221 8.3.1. Fabrika Örneği... 221 8.3.2. Paris Hava Alanları Örneği... 224 8.3.3. Turizm ile İlgili Cezayir Örnek Olayı... 226 9. Bölüm: YEREL YÖNETİMLERDE HALKLA İLİŞKİLER... 233 9.1. HALKLA İLİŞKİLERİN AMAÇLARI VE YÖNTEMLERİ... 233 9.2. ABD DE KULLANILAN YÖNTEMLER... 237 9.2.1. Recall (Görevden Düşürme)... 237 9.2.2. Genel Halk Görüşmesi (Public Hearing)... 238 9.3.TÜRKİYE DE YEREL YÖNETİMLERDE HALKLA İLİŞKİLER... 239 9.3.1. Köylerde Halkla İlişkiler... 239 9.3.2. Belediyelerde Halkla İlişkiler... 240 9.3.3. İl Özel İdareleri nde Halkla İlişkiler... 241 x
9.4. YEREL YÖNETİMLERDE HALKA DANIŞMA YÖNTEMLERİ... 241 9.4.1. Gönüllü Dernekler... 241 9.4.2. Derneklerin Danışma Örgütlerine/Yönetim Organlarına Katılması... 242 9.4.3. Referandum Yöntemi... 243 9.4.4. İsviçre de Vatandaşların Diğer Katılma Biçimleri... 246 9.4.5. Diğer Avrupa Ülkelerinde Referandumun Uygulaması... 246 9.5. YEREL YÖNETİMLERDE DİĞER HABERLEŞME TEKNİKLERİ... 248 10.Bölüm: HALKLA İLİŞKİLERDE YÖNETİCİLER... 251 10.1. YÖNETİCİ VE YÖNETİCİ TİPLERİ... 251 10.2. YÖNETİMİN ÖNEMİ... 253 10.3. YÖNETİCİDE BULUNMASI GEREKLİ NİTELİKLER... 255 10.4. İYİ YÖNETİCİ OLMANIN KOŞULLARI... 257 11. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER VE İMAJ YÖNETİMİ... 259 11.1. İMAJ VE HALKLA İLİŞKİLER... 259 11.1.1. Kavramsal Çerçeve... 261 11.1.2. İmaj Kavramının Ortaya Çıkışı... 263 11.1.3. İmajın Fonksiyonları ve Türleri... 264 11.1.4. İmaj Politikası ve Transferi... 267 11.1.5. Marka İmajı... 269 11.2. İMAJ YÖNETİMİ... 272 11.2.1. Tanımı... 272 11.2.2. İmaj Oluşturma Süreci... 273 11.2.3. Kişisel İmaj Yönetimi... 275 11.2.4. Örgütsel İmaj Yönetimi... 278 11.2.5. İmaj Yönetimi Stratejileri... 281 11.2.6. Yönetimde Etkili Görünüm ve İzlenim Sembolleri... 282 11.2.7. Etkileyici Duruş ve İletişim... 284 11.2.8. Siyasal Kampanyalarda İmaj Yönetimi... 289 11.2.9. Profesyonel İmaj Yönetimi... 291 12. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLERDE YENİ GELİŞMELER... 295 12.1. HALKLA İLİŞKİLERİN BÜYÜMESİ VE YENİ ALANLAR... 295 12.2. SPONSORLUK... 296 12.2.1. Kavramsal Çerçeve... 296 12.2.2. Tarihsel Süreç... 297 12.2.3. Sponsorluk Çalışmaları... 298 12.2.4. Sponsorluğun Halkla İlişkiler Amaçları... 300 12.3. SPONSORLUK TÜRLERİ... 301 12.3.1. Spor Sponsorluğu... 301 12.3.2. Kültür ve Sanat Sponsorluğu... 302 12.3.3. Sosyal Sponsorluk... 302 12.3.4. Uluslararası Sponsorluk... 303 12.4. TEKNOLOJİK HALKLA İLİŞKİLER... 303 12.4.1. İnternet/Web... 305 12.4.2. Kurumsal Web Uygulamaları... 314 12.4.3. Uydu Teknolojileri... 315 xi
12.4.4. Bilgi Terminalleri... 315 12.4.5. Veri Taşıyıcıları... 316 12.5. OLAY/SORUN YÖNETİMİ... 316 12.6. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ... 318 12.7. İTİBAR YÖNETİMİ... 320 12.8. FİNANSAL HALKLA İLİŞKİLER... 322 12.9. PAZARLAMA AMAÇLI HALKLA İLİŞKİLER... 323 12.9.1. Tanımı... 324 12.9.2. Gelişimi... 324 12.9.3. Halkla İlişkiler - Pazarlama İlişkisi... 325 12.9.4. Pazarlama Amaçlı Halkla İlişkilerin İşlevleri... 327 12.9.5. Gerilla Pazarlama... 328 12.10. HALKLA İLİŞKİLERİN GELECEĞİ... 329 12.10.1. Postmodern Halkla İlişkiler... 331 12.10.2. Stratejik Halkla İlişkiler... 332 12.10.3. Yeni Halkla İlişkiler... 333 12.10.4. Geleceğin Halkla İlişkiler Uzmanları... 334 KAYNAKÇA... 337 SON NOTLAR......347 xii