ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ Dr. Ali CAN Ulusal Emisyon Envanteri Odak Noktası ali.can@tuik.gov.tr 05.11.2010 1
BAŞLIKLAR 1 - Emisyon Envanterlerinin Hazırlanması 2 - Sektörel Emisyonlar ve Analizler 3 - Sanayi için Emisyonların Önemi 05.11.2010 2
Emisyon Envanterleri tarafından yürütülen Ulusal Envanter Sistemi 05.11.2010 3
Emisyon Envanterleri Veriler (Aktivity Data) 05.11.2010 4
Emisyon Envanterleri Veriler (Aktivity Data) EF (Faktörler) 05.11.2010 5
Emisyon Envanterleri Veriler (Aktivity Data) EF (Faktörler) Hesaplamalar =ABS((ABS('2005'!C74)+ABS('2005'!C75)+ ABS('2005'!C76)+ABS('2005'!C78))*41,868* 'EMIS FAKTOR'!B5*'EMIS FAKTOR'!C5*'EMIS FAKTOR'!D5)/1000 05.11.2010 6
Emisyon Envanterleri Veriler (Aktivity Data) EF (Faktörler) Hesaplamalar Analizler 05.11.2010 7
Emisyon Envanterleri Veriler (Aktivity Data) EF (Faktörler) Hesaplamalar Analizler CRF Tabloları 05.11.2010 8
Emisyon Envanterleri Veriler (Aktivity Data) EF (Faktörler) Hesaplamalar Analizler CRF Tabloları NIR 05.11.2010 9
Emisyon Envanterleri 05.11.2010 10
Emisyon Envanterleri 2008 envanterinin oluşturulmasına kadar uygulanan Ulusal Takvim HAZİRAN 1 Eylül: veri toplanmaya başlanması 31 Aralık: Veri toplama sürecinin son bulması Ocak 1-15: Ulusal Envanter Sistemine veri girişi 30 Ocak: Arazi kullanımı ve değişimi (ÇOB), ulaştırma (UB), F-gazlar (ÇOB) için emisyon hesaplarının alınması Şubat 1-30: Kalite kontrolü, anahtar kaynak, belirsizlik hesapları, CRF tabloları hazırlanması Mart 1-30: Kalite Kontrolü ve NIR in yazılması Nisan 12-15: CRF Tablolarının UNFCCC ye gönderilmesi 1-30 Haziran: Emisyon envanteri haber bülteninin yayını MART ARALIK EYLÜL Başlangıç (Avrupa Birliğine üye olduktan sonra takvim değişecektir) 05.11.2010 11
Sektörel Emisyonlar Seragazı Emisyonu (LULUCF hariç) 400 CO2 eq. (m illio n to n es) 350 300 250 200 150 100 50 2008 yılı emisyonu 1990 yılı emisyonuna göre %95.96 artmıştır 0 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Year 05.11.2010 12
Sektörel Emisyonlar Başlıca seragazı emisyonlarının eğilimi (CO2 eşd.) 400 350 300 250 200 150 100 50 0 1990 1991 1992 1993 CO 2 Eq. (million tones) 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Year CO2 CH4 N2O Total Temel seragazları 2008 yılına kadar artma eğilimi göstermektedir. Bu değişim büyük ölçüde enerji sektörü ve endüstriyel proseslerde meydana gelen değişimlerden kaynaklanmaktadır. Atıktan kaynaklanan emisyon diğer sektörlerle karşılaştırıldığında daha sabittir. 05.11.2010 13
Sektörel Emisyonlar Türkiye de, 2008 yılı CO2 emisyonunda 1990 yılına göre, enerji sektöründe %114, endüstriyel işlemlerde ise %79 artış gözlenmiştir. 2008 yılında toplam CO2 emisyonlarının yaklaşık olarak %91 i enerji üretiminden, %9 u endüstriyel işlemlerden kaynaklanmaktadır. CH4 emisyonlarının %59 unun atık bertarafından, %31 inin tarımsal faaliyetlerden, N20 emisyonlarının ise %72 sinin tarımsal faaliyetlerden kaynaklandığı görülmüştür. 05.11.2010 14
Sektörel Emisyonlar 2008 yılında enerji kaynaklı CO2 emisyonu incelendiğinde, toplam CO2 emisyonunun % 36 sının çevrim ve enerji sektöründen kaynaklandığı, % 19 unun sanayiden, % 16 sının ulaştırma sektörü, % 21 inin ise diğer sektörlerdeki, enerji tüketiminden kaynaklandığı görülmüştür. 05.11.2010 15
Sektörel Emisyonlar 05.11.2010 16
Sektörel Analizler Anahtar Kaynak Analizlerine göre, Sanayideki en önemli emisyon üreten sektörler; CATEGORY FUEL GAS Other (Cem ent Production) (Mineral Products) CO2 Other Industries Natural Gas CO2 Iron and Steel Second Fuel Coal CO2 Other (Cem ent Production) Hard Coal CO2 Other (Cem ent Production) Petroleum Coke CO2 Other (Cem ent Production) Lignite CO2 Other Industries Lignite CO2 Other Industries Hard Coal CO2 Lim e Production (Mineral Products) CO2 Em ission of HFCs HFC-134a Petroleum Refining Refinery Gas CO2 Iron and Steel Hard Coal CO2 Iron and Steel Natural Gas CO2 Petroleum Refining Residual Fuel Oil CO2 Other Industries Petroleum Coke CO2 Mining (Surface) CH4 05.11.2010 17
Sanayi için Emisyonların Önemi Ülkemizin Kyoto Protokolüne Taraf olması ile birlikte sektörel emisyon envanterleri çok daha önemli hale gelmiştir. Bu kapsamda, Gizlilik (Confidentiality), Tamlılık (Completeness), Değişimlerin ve tedbirlerin belgelenmesi ve veri tabanının oluşturulması gerekmektedir. Emisyonlar hesaplarken mutlaka uluslarası geçerli olan metodolojiler kullanılmalıdır (IPCC). Sektörler tek başına değil, bağlı bulundukları ana kategoriler ile tanımlanır (örnek mineral üretimi, kimyasal sanayi) 05.11.2010 18
Sanayi için Emisyonların Önemi Her sektörde üretim (process) detayı önemlidir. Emisyonlar hesaplanırken (IPCC), T2 ve T3 metodolojileri hesaplamaları için üretim detaylarını bilmek gerekir. Kullanılan yakıt ve üretilen ürün miktarı emisyonu en basit anlamda tahmin etmek için yeterlidir. Öncelikle anahtar kaynak emisyonları sektörlerce hesaplanmalı ve İklim Değişikliği için şimdiden planlamalar ve çalışmalar başlatılmalıdır. Her sektör her emisyon için bir kaynak değildir; ama her sektörün üretimden kaynaklanan emisyonu vardır. IPCC sınıflaması dikkate alınmalıdır. 05.11.2010 19
Sanayi için Emisyonların Önemi Emisyonlar her nekadar sanayinizin emisyonu olsada, toplamı Türkiye nin emisyonudur. Emisyonların EK-A ülkesi olarak mutlaka düşürülmesi gerekmektedir. Bu noktada sanayilere de görevler mutlaka düşücektir. 05.11.2010 20