BÖLÜM III ÖĞRETİMİN TEMEL ESASLARI Temel Tanım ve Kavramlar... 28 Öğrenme ile İlgili İlkeler... 31 Öğrenme Yaşantılarının Temelleri... 31 Öğrenim Yaşantılarını Planlama ve Yönetme ile İlgili İlkeler... 32 Kavram Öğretimi ile İlgili İlkeler... 33 Motor Yeteneklerinin (Beceri) Öğretilmesine İlişkin İlkeler... 35 Alışkanlıklar Geliştirme İlkeleri... 35 Öğrenme İçin Motivasyon (Güdüleme) İlkeleri... 36 Öğrenme Hazırlığı İlkeleri... 36 Öğrenmede Bir Faktör Olarak Uyumla İlgili İlkeler... 37 Öğrenme Durumu... 38 Öğrenmenin Kendi Kendisi Değerlendirmesi İçin Kontrol Listesi... 39 Öğretme Sürecine Etki Eden Faktörler... 40 Öğretme... 40 Öğretmene Altı Tavsiye... 42 Öğrenciyi Düzeltme ve Övgüde Bulunma... 43 Mesleki ve Teknik Öğretimin Temel İlkeleri... 44 Öğrenci... 44 Öğretmen... 45 Program... 45 Ortam... 46 Öğrenme... 46 Beceri Öğretimi... 47 Alışkanlık Geliştirme... 47 Yönetim... 48 İşlev... 48 Değerlendirme... 48 v
BÖLÜM IV ÖĞRENME-ÖĞRETME ETKİNLİKLERİNİN PLANLANMASI Tanım... 51 Önem... 52 Genel Özellikleri... 52 Türler... 53 Yapım... 54 Kullanım Alanı... 56 Süreçlere Katkısı... 56 Kullanım Biçimi... 62 Sağlama Yolları... 64 Yönetimsel Hususlar... 64 Değerlendirme... 64 BÖLÜM V FEN BİLİMLER ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ Tanım... 65 Fen Öğretiminde Özel Hedefler... 65 Öğrenci... 66 Öğretmen... 66 Öğretim Yöntemleri... 67 Öğretim Ortamı... 68 İlkeler... 69 Öğrenme Durumları... 70 Değerlendirme... 71 EĞİTİM PROGRAMINDA BİR ÖĞRETİM DİSİPLİNİ OLARAK BİYOLOJİ... 72 Bir Disiplin Olarak Biyolojinin Özgün Yönleri... 72 Diğer Disiplinlerle İlişkiler... 73 Uygulamaya Dönük İşlevi... 74 Eğitsel İşlevi... 74 Karar Oluşturma İşlevi... 74 Bilimsel Becerileri Geliştirme İşlevi... 75 vi
BÖLÜM VI SOSYAL BİLİMLER ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ Tanım... 77 Amaç... 78 Öğrenci... 78 Öğretmen... 79 Öğretim Yöntemleri... 79 Öğretim Ortamı... 79 İlkeler... 80 Öğrenme Durumları... 81 Değerlendirme... 81 SOSYAL BİLİMLERİNİN ÖĞRETİMİNDE YENİLEŞME EĞİLİMLERİ... 82 Yenilik Gereksinimi... 83 Sosyal Bilim Kavramı... 84 Sorunlar... 85 Eğilimler... 86 Sonuç... 87 EĞİTİM PROGRAMLARINDA BİR ÖĞRETİM DİSİPLİNİ OLARAK COĞRAFYA... 89 Öğretim Programlarındaki Yeri... 89 Eğitsel İşlevi... 90 Bir Program Modeli Önerisi... 90 vii
BÖLÜM VII YABANCI DİL ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ Giriş... 93 Gereksinim... 95 Tanım... 96 Özellikler... 96 Eğitim Programındaki Yeri... 97 Diğer Disiplinlerle İlişkileri... 97 Öğrencide Geliştirilmesi Gereken Belirgin Yetenekler... 98 Program Modeli... 99 Beceri ve Tutumlar... 99 Eğitsel İşlevi... 101 İçerik Kapsamı... 101 Hedef... 102 Öğrenci... 103 İnsan gücü... 104 Ortam... 106 Yöntem-Teknik... 107 Yöntemler... 108 Teknikler... 108 İlkeler... 109 Öğrenme Durumları... 110 Değerlendirme... 111 Yönelimler... 112 Sonuç... 113 viii
BÖLÜM VIII OKULÖNCESİ EĞİTİMDE ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ Giriş... 115 Tanım... 117 Özellikler... 117 Özgün Yönleri... 119 İnceleme Konusu... 119 Eğitim Programındaki Yeri... 120 Program Modeli... 120 Öğrenci Üzerindeki Etkisi... 121 Diğer Disiplinlerle İlişkileri... 122 Eğitsel İşlevi... 122 İçerik Kapsamı... 123 Hedef... 124 Öğrenci... 126 İnsangücü... 126 Öğretmen... 126 Yönetici... 129 Uzmanlar... 129 Hizmetliler... 130 Eğitim Ortamı... 131 Yöntem-Teknik... 133 Öğrenme Durumları... 134 Değerlendirme... 135 Kuramsal Esaslar... 136 ix
BÖLÜM IX MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM EĞİTİM TEKNOLOJİSİ... 140 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ... 140 ÖĞRETİM DİSİPLİNİ... 141 BİR ÖĞRETİM DİSİPLİNİ OLARAK MESLEKLER... 141 Tanım... 141 Özgünlük... 142 İnceleme Konusu... 142 Program Boyutu... 142 Diğer Disiplinlerle İlişki... 143 Eğitsel İşlev... 143 İçerik Kapsamı... 144 MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİMDE ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ... 144 Giriş... 144 Amaç... 144 Öğrenci... 145 Yöntem-Teknik... 145 İnsangücü... 146 Ortam... 146 Öğrenme Durumları... 147 Değerlendirme... 147 Kuramsal Boyut... 148 ÖZET... 149 x
BÖLÜM X ÖZEL ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARI (Özel Öğretim İlke ve Yöntemleri Dersi) GENEL TANITIM... 151 Amaçlar... 152 ÖĞRETİM ÜNİTELERİ... 153 ÜNİTE I GİRİŞ (2 hafta)... 153 ÜNİTE II UYGULAMA ÇALIŞMALARINA HAZIRLIK (4 hafta)... 154 ÜNİTE III UYGULAMA ÇALIŞMALARI (6 hafta)... 154 ÜNİTE IV UYGULAMA ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ(2 hafta)... 154 Yönerge... 154 Dersi İzleyen Öğrencilere Ders Etkinliklerine İlişkin Tavsiyeler... 156 Eğitimde Uygulama ve Laboratuar Etkinlikleri... 157 Tanım ve Kavramlar... 157 Amaçlar... 157 Uygulama Çalışmalarının Değeri ve Katkısı... 158 İlkeler... 159 Kalite Gereksinimi... 162 Etkinlik Türleri... 162 Uygulama Çalışmalarının Düzeni (Sırası)... 163 Temel Sorunlar ve Eleştiriler... 164 Gelişim... 166 Yönelim... 166 xi
Beşinci Yıl Programı Kavramı... 169 Durum... 169 Mikro Öğretim... 170 Yürütme Programı... 172 İlgili Grupların Organizasyonu... 174 İlgili Taraflar... 175 Öğretmen Adayının Sorumlulukları... 175 Uygulamalara Katılan Okulların Sorumlulukları... 182 Uygulamaları Yöneten Kurumun Sorumlukları... 182 Uygulamalara Katılan Okul Öğretmenlerinin Rolü... 183 Öğrencilerin Öğretmen Adaylarına Tavsiyeleri... 185 EKLER EK. 1 DİSİPLİNLERİN ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ÖRNEK DERS PROGRAMI... 188 EK. 2 ÖĞRETİM DİSİPLİNLERİNİ İNCELEME BOYUTLARI... 191 EK. 3 DİSİPLİNLERİN ÖĞRETİMİ İLE İLGİLİ PROBLEM HAVUZU... 192 EK. 4 ÖĞRENME-ÖĞRETME ETKİNLİKLERİNİN PLANLANMASI... 194 KAYNAKÇA... 199 xii