2
Bayram VARDAR ŞEHRİ NİN SÜRECİ Şehir Plancısı / Upa Kentsel Planlama Mim. A.Ş Bursa Büyükşehir Belediyesi Başkan Danışmanı 3
1. TARiHSEL GELiŞiMi VE MAKROFORMU Bursa kentinin kuruluşu M.Ö. iki bin yıllarına kadar iner. Strahan a göre Bursa Bitinya Kralı Prosyas tarafından M.Ö.56 cı yy lar da şimdiki Hisarın yerinde kurulmuştur. Daha sonra Bursa Roma İmparatorluğu etkisinde kalır. (M.Ö,73) 395 ten itibaren Bursa Bizans ın bir kentidir. Çekirge bu devirde gelişmiş birçok hamam yapılmıştır. 10911097 yılları arasında Selçuklular kenti ele geçirmişler ise de 1097 den sonra Bursa tekrar Bizanslılar a geçmiştir. Bursa 1326 yılında Türklerin eline 4 geçmiş ve başkent olmuştur. Sultan I.Murad devrinde (1326-1389) Çekirgede bir Külliye yapılmıştır. I ci Muratın türbesi de buradadır. Sultan Beyazıt devrinde (1389-1403) kentin doğusunda Yıldırım külliyesi yapılmıştır. Yıldırım, ayrıca merkezde Ulucamii, yanındaki hamamı ve batısındaki medreseyi yaptırmıştır. Bu devirde Bursa gelişmiş ve bir kültür merkezi niteliğine kavuşmuştur. Sultan Mehmet devrinde Yeşil Külliyesi yapılmıştır. Sultan II nci Murat devrinde (1421-1451) Muradiye Külliyesi kentin batısında yapılmıştır. İdari taksimatta Bursa, İstanbul un zaptından sonra merkezi Kütahya da bulunan Anadolu Beylerbeyliğine bağlı bir sancak beyliği halinde idare edilmiş 1841 den sonra önemli bir Vilayet (Hüdavendigar Vilayeti) merkezi olmuştur. 1861/62 Yılında Suphi Beyin başkanlığında Osmanlı Erkan ı Harp subayları tarafından yapılmış bir harita o günkü kent yapısı hakkında oldukça bilgi vermektedir. Bu tarihte şehrin nüfusu yaklaşık olarak 70.000 kişidir. (Suphi Bey Haritası)
Yol ağı geleneksel Osmanlı kentlerinde ortak özellik olarak görülen organik yapıya sahiptir. Yıldırım Beyazıt ve Muradiye Bölgeleri Osmanlı yerleşme politikası gereği cami, külliye gibi çekici güçleri olan komplekslerin etrafında gelişmişlerdir. Konut dokusu seyrek olarak gelişmiştir. Kent içindeki boş alanlarda sebze, meyve, zeytin gibi ürünler yetiştirilmekteydi.(garden City) Konut alanlarında etnik guruplar belirgindir. Kalenin batı kısmında Ermeniler, doğu kesiminde de Rumlar, merkeze yakın kalenin batısında kalan kısımlarda Yahudiler, diğer kısımlarda da Müslümanlar oturmaktaydılar. Bu dağılım dini ve kültürel binaların dağılımıyla da çakışmaktadır. Ayrıca tekke, cami, medrese gibi Müslümanlara ait elemanlar da şehrin belli bölgelerinde guruplaşma göstermektedir. Azınlıkların Cumhuriyetle beraber Bursa yı terk etmeleri üzerine 1927-35 arasında muhacir ve mülteci mübadelesi ile Balkan göçmenlerinin kente yerleştirilmesi işlemi yapılmıştır. Azınlıkların yerlerine yerleştirilen bu göçmenler Setbaşı (Eskiden Ermenilerin bulunduğu kesim) ve Cumhuriyet Caddesinin kuzeyindeki alana (Eskiden Yahudilerin bulunduğu alan) yerleştirilmişlerdi. Ayrıca bu tarihlerde Çekirge elit gurup için bir çekim noktası olmaya başlamıştır. Ahmet Vefik Paşa zamanında yapılan karayolları ile, kent üç önemli noktadan kuzeye doğru yayılma eğilimine sahiptir. Cumhuriyet döneminde kentte yapılan fiziksel değişiklikler bugünkü makro form üzerinde etkili olmuşlardır. 1930-1946 döneminde kentin ovaya doğru büyüme yayılma politikasının Merinos ve İpek-İş fabrikalarıyla daha belirginlik kazandığı görülmektedir. 1950 den sonra bu eğilimin giderek arttığını söyleyebiliriz. 5
6 1950 den sonra yapılan Merinos Evleri (İşçi konutları fabrikanın yakınında göçmen mahallesinin kuzeyinde yer almaktadır. 1960 lı yıllarda Yalakçayır da kurulan Türkiye nin ilk Organize Sanayi Bölgesi Bursa nın hızlı gelişimde önemli bir yere sahiptir. Büyükşehir Belediye sınırlarına dahil edilen ilçe ve ilk kademe belediyeleri mücavir alanları hariç 22 kat büyüme göstermiştir. Bu iki fabrikanın yer aldıkları kuzeydeki alan, gerek benzeri sanayi kuruluşları ve gerekse sanayi konut-servis ilişkilerine göre bir çekim noktası olmuştur. Özellikle 1970 ve 1990 lı yıllar arasında yaşanan aşırı göç dalgası imar planlarının önüne geçerek sağlıksız kentleşmeye neden olmuştur. Nüfus olarak ise; şehir nüfusu esas alındığında 1940 yılında 77.598 kişi iken 2007 yılı TÜİK verilerine göre 1.620.000 kişi olmuştur. Bursa şehir nüfusu bazında; yaklaşık 21 kat büyüme göstermiştir. 1930-1946 döneminde Bursa, Çekirge yönünde yeni açılan Altıparmak Caddesi üzerinde de bir gelişme göstermiştir. Zaten Çekirge 14.yy dan bu yana rekreasyon açısından önemli yer tutmaktadır ve yüksek gelir grubu için bir çekim alanı olmaktadır. Bursa nın kentsel kullanımına bakıldığında ise; 1939 yılı hava fotoğrafları dikkate alınarak ölçülen kentsel alan yaklaşık 552.21 ha iken 2004 yılı hava fotoğrafları esas alınarak ölçülen alan yaklaşık 12206.56 ha olmuştur. Görülüyor ki Bursa 2004 yılında Sonuç olarak, Huzur verici mimari dokusu, Osmanlı mirası hanları, kaplıcaları, anıtsal yapıları, bedesteni, Uludağ dingin atmosferi ile Bursa l960 lara kadar Osmanlı sivil mimarisinin en güzel örneği olarak gösterilen bir kenttidir.
7
2.iMAR PLANLARI SÜRECi 2.1 1924 YILI LÖRCHER PLANI Bursa kentinin ilk planlama çalışması 1924 te Alman Lörcher tarafından yapılmıştır. 1912 de elde edilen halihazır harita üzerine dönemin bahçe-kent akımı etkisi altında mevcut dokuyu tamamen yok sayarak hazırlanmış olan plan uygulanamamıştır. Ancak kentte bu planın getirdiği izlere rastlamak mümkündür. Atatürk Caddesi, Hisar girişi bu plan kararları doğrultusunda açılmıştır. 2.2 1940 YILI PROST PLANI 1938 lerde Prost Bursa Planı çalışmalarına başlamıştır. Fransız, aksiyel planlamasının genel ilkeleri doğrultusunda yapı yollar nizamnamesi hükümleri çerçevesinde elde edilen Prost Planı büyük ölçüde uygulama olanağı bulmuş, 1960 larda yapılan plana ve bu plan uyarınca elde edilen uygulama planlarına temel olmuştur. Darmstat Caddesi, (Muradiye Külliyesi aksında), Gazcılar caddesi (Emirsultan Cami aksında), Fomara, (Fevziçakmak Caddesi), (Ulucami aksında), Atatürk Caddesi (Yeşil Türbe aksında) plan kararları doğrultusunda açılmıştır. 8
2.3 1960 YILI PiCCiNATO PLANI 1958 büyük yangından sonra İller Bankası ve Emlak Kredi Bankasının desteğinde Bursa da bir İmar Planlama Bürosu kurulmuştur. Büro, 1960 yılında Piccinato danışmanlığında 1/10000 ve 1/4000 ölçekli Planlar hazırlanmıştır. Kent 250.000 nüfusa göre planlanmıştır. Plan temelde kentin sahip olduğu doğal ve tarihi değerleri korumayı, bunun yanında yoğun bir kentsel gelişmeyi amaçlamıştır. Kent merkezi tarihi yapısı ile korunmuş yeni merkez kuzeyde açılan Fevziçakmak Caddesi, İdari Merkez ise Haşim İşcan Caddesi üzerinde geliştirilmiştir. Yeni Merkezin Doğu, kuzey ve batısında yoğun gelişme alanları önerilmiştir. Kent kuzeyinde karayolu geçişi bu plan kararları doğrultusunda gerçekleşmiştir. Planın getirdiği bölgesel ölçekteki kararlar tarımsal alanların korunması ve yeni bir sanayi bölgesinin oluşturulmasıdır (Yıldırım daki Duaçınarı Küçük Sanayi Bölgesi).
2.4 1976 YILI KENT BÜTÜNÜ VE YAKIN ÇEVRESİ PLANI İstanbul Nazım Plan Bürosu paralelinde Bursa da bir planlama Bürosunun kurulma isteği ile Nazım Plan Bürosu oluşmuştur. Burada temel amaç bir taraftan İ.N.P.B nca sürdürülen bölgesel çalışmalara 10 veri derlemek diğer taraftan kentin yeni planını elde etmektir. 3 yıl süren bu ilk çalışma Metropoliten Bölge sınır tespiti, arazi kullanımı, sanayi, işyeri, Resmi Kurum anketleri ve doku analizleri yapılmıştır. Bakanlıkça sürdürülmeğe başlanmıştır. Bu çalışma sonunda 1976 yılında Bursa Kenti ve Yakın Çevresi Nazım Planı elde edilmiştir. Muradiye ve Hisar çevresi için 1/1000 ölçekli Koruma amaçlı imar planı düzenlenmiştir. 1974 yılına kadar büroca elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla planlama çalışmaları 1/25000 ölçekte Bu tarihten sonra BNPB tek uzmanla irtibat Bürosu niteliğine girmiştir.
2.5 1977 YILI OVA KORUMA PROTOKOLÜ 1/25000 ölçekli planın getirdiği temel kararlardan olan tarımsal alanların korunması konusunda ilgili kamu kuruluşları ile bir protokol düzenlenmiş, böylece nitelikli tarımsal alanların yitirilmesi bir ölçüde bile olsa yavaşlatılabilmiştir. Ancak bu protokolün bazı kurumlarca imzalanmaması nedeniyle ova günümüzdeki duruma gelmiştir. 2.6 1978 YILI GAYRİMENKUL ESKİ ESERLER VE ANITLAR YÜKSEK KURULU KARARI İller Bankası, Kültür Bakanlığı, Yerel Yönetim Bakanlığı, İmar ve İskan Bakanlığı, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Belediye nin oluşturduğu bir komisyonun yaptığı çalışmalar sonucunda Bursa Kentinin Arkeolojik, doğal, kentsel sit alanları belirlenmiş ve Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunca benimsenerek yürürlüğe girmiştir. (Bursa Geçiş Dönemi: Arkeolojik, Doğal ve Tarihi Sit Alanları Koruma Geliştirme Planı, 1978-10888 sayılı karar doğrultusunda). 2.7 1984 YILI NAZIM PLANI 1975 yılında artan nüfus gelişme hızı, mevcut uygulama planlarının yetersiz kalması yanında Anıtlar Kurulunca getirilen kısıtlama kararlarının büyük boyutlara varan sorunlara neden olması 1/25000 ölçekli planın daha büyük ölçeklere indirgenmesi zorunluluğu nedeni ile Bursa Nazım Plan Bürosu 1980 yılı başında yeniden güçlendirilerek 1/5000 ölçekli Nazım Planın elde edilmesi amacı ile çalışmalarına başlamıştır. Yerleşmenin plan döneminde Ankara-İzmir Karayolu boyunca yayılması ana makro form kararı olarak belirlenmiştir. Bunun temel nedeni kuzeyde ova koruma kapsamındaki sulu tarım arazileri ile güneyde Uludağ eteklerinin oluşturduğu doğal sit alanlarıdır. Özellikle batıda, Nilüfer Çayından sonra İzmir ve Mudanya Yolu boyunca uzanan alanlarda yaklaşık 500 bin kişinin yerleşmesi öngörülmüştür. Mevcut Karayolunun kuzeyinde, 1970 sonrası oluşmuş bulunan hisseli parselasyon üzerindeki kaçak yapılaşma bölgeleri ıslah edilecek konut alanı olarak planlanmıştır. Kent Merkezi Ankara-İzmir karayoluna kadar genişletilerek yaklaşık 350 ha lık ticaret ve hizmet alanları sağlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca halen tek ve güçlü bir kent merkezine sahip olan yerleşmede doğu ve batı da konut bölgeleri içinde alt 11
merkezler oluşturularak bir merkez kademelenmesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Yerleşmenin ikincil çalışma bölgesini oluşturan toptan ticaret, hal, hayvan panayırı, tır parkı ve odun kömür ve tevzi alanları kuzeyde eski Yalova Yolu üzerinde, transit karayolu ve demiryolu triyaj alanı ile ilişkilendirilerek planlanmıştır.sanayi alanları batıda Organize Sanayi Bölgesi ve kuzeyde Demirtaş Sanayi Bölgesi ve kuzeyde Demirtaş Sanayi Bölgesi ile kent içinde gelişmesi dondurulan mevcut sanayi kuruluşlarından oluşmaktadır. Bu alanların toplamı 810 ha dır. Bunu aşan sanayi yerleşim taleplerinin Bursa merkezi içinde karşılanamayacağı ve bunların desantralize edilmesi önemli bir plan kararıdır. Küçük Sanatlar için merkezin uzantısı olan mevcut Duaçınar Küçük Sanatlar Sitesinin tevsii ile genişletilen alan ile doğu ve batıda iki sitenin oluşturulması öngörülmektedir. Bu alanların toplamı 500 ha a ulaşmaktadır. 1/5000 ölçekli Nazım Plan çalışmaları 1983 yılında tamamlanarak inceleme ve onay sürecine gidilmiş, 1984 tarihinde onaylanarak kesinlik kazanmıştır. 2.8 1990 YILI 1/5000 ÖLÇEKLi NAZIM imar PLANI 1990 yılında yapılan planlama çalışması ile 2 Etap halinde Revizyon çalışması düşünülmüş ve I.Etap plan çalışması ile plan kararlarıyla mevcut durumun çakışmadığı alanlar tespit edilmiş ve bu alanlarla ilgili uygulamaya dönük plan kararları üretilmiştir. 2.9 1995 YILI 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI REVİZYONU Büyükşehir Belediyesi Kentsel Gelişim Şube Müdürlüğünce 1995 yılında 1/5000 ölçekli revizyon imar planı yapılmıştır. Bu planın özellikleri ise o yıllarda başlanan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının ana ilkeleri doğrultusunda olması hedeflenmiştir. Kentin gelişim yönü batı olarak belirlendiğinden bu yöne doğru kentsel gelişim yönlendirilmiştir. Bu doğrultuda Ertuğrul Toplu Konut Alanı planlanmış ve 5 ay gibi bir sürede 18. Madde uygulamaları tamamlanarak inşaatlara başlanılmıştır. Nilüfer İlçesinde ayrıca 140.000 kişilik yeni gelişme alanları açılmıştır. Osmangazi İlçesinde 135.000 kişilik yeni gelişme alanları önerilirken Yıldırım İlçesinde Ankara Yolu Kuzeyinden geçen kollöktör 12
hattı baz alınarak ovaya doğru bir gelişim alanı belirlenmiştir bu alanın nüfusu ise 190.000 kişi olarak planlanmıştır. Ayrıca kent içinde ulaşımın iyileştirilmesi için özellikle ana aksların açılabilmesi için yoğunluk artışı yapılarak yenilemenin olacağı konut alanları belirlenmiştir. 2.10 2020 1/100000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI Bursa 2020 Yılı 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, 2020 yılını hedef alarak, Bursa İl inde sürdürülebilir, yaşanabilir bir çevre yaratılmasını; tarımsal, turistik ve tarihsel kimliğinin korunmasını ve Türkiye nin kalkınma politikası kapsamında sektörel gelişme hedeflerine uygun olarak belirlenen planlama ilkeleri doğrultusunda sağlıklı gelişmeyi ve büyüme hedeflerini sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çevre düzeni planı, Bursa İl i bütününü kapsayan plan onama sınırları içinde; bu planın amacına yönelik planlama ilke ve hedeflerini, ana kararlarını, gelişme önerilerini ve sorunlara müdahale stratejilerini kapsamaktadır. (Harita 9) Bu plan ile birlikte alt ölçekli planlama çalışmalarını yönlendirecek ve sınırlarını belirleyecek planlama bölgeleri, Bursa Metropolitan Alanı ve Metropolitan Alan Planlama Bölgeleri tanımlanmıştır. Planlama Bölgeleri; İnegöl, Mustafakemalpaşa-Karacabey, İznik-Orhangazi, Yenişehir ve Metropolitan Alan Planlama Bölgesi olarak belirlenmitir. İlk kez bu planla tanımlanan Bursa Metropolitan Alanı Merkez, Batı, Doğu, Kuzey, Mudanya, Gemlik olmak üzere 7 Planlama Bölgesi olarak ayrılmış ve ana plan kararları üretilmiştir. 13
2030 YILI 1/100.000 ÖLÇEKLİ İL ÇEVRE DÜZENİ PLANI 2009 Yerel seçimler sonrası 1998 Bakanlık onaylı 1/100.000 ölçekli il çevre düzeni planının yeniden ele alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. 1998 TARİHLİ 1/1w00.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANININ (2020) YENİDEN ELE ALINMASI İÇİN GEREKÇELER: 1. Çevre Düzeni Planlarının üst ölçekli plan olarak bölgenin ve kentin gelişme ve koruma hedeflerini belirlemesi açısından güncelliğini yitirmiş olması 2. 1998 Onaylı Çevre Düzeni Planı 1990 lı yılların verileri esas alınarak hazırlanmış olması ve Onaylandığı tarihten bugüne kadar geçen sürede gerek Bakanlıkça gerekse yerel idareler tarafından planın izlenmemesi, planın uygulanan ve uygulanmayan hükümlerinin tespit edilmemesi ve bunların nedenleriyle çözüm imkanlarının araştırılmamış olması planın güncelliğini ve uygulanabilirliğini, Bursa nın geleceğine yön verip veremeyeceği hususunda soru işaretlerine sebep olması 3. Bursa nın ekonomik gelişim sürecinde sektörel hedeflerindeki değişimin değerlendirilmesine olan ihtiyacı 4. Sosyo-Ekonomik ve kültürel anlamda gelişmeler, değişimler ve çeşitlilik yaşanması 14
5. 5403 sayılı toprak koruma ve arazi kullanımı kanunu ile tarım arazilerinin sınıflamaları, bölünemez büyüklükleri, tarımsal yapılar, tarım dışı kullanım izinleri, toprak kurulu gibi mevzuatta yaşanan köklü değişikliklerin mevcut plana yansıtılmaması 6. Bursa nın gerek dünya gerekse Türkiye deki değişimler çerçevesinde yeniden vizyon belirlemeye olan ihtiyacı 7. 1999 yılında ülkemizde yaşanan deprem felaketinin ardından, depremsellik konusu Ülke gündeminde önem kazanırken Mevcut planda yeterince ele alınmamış olması 8. Deprem kuşağında yer alan Bursa nın, öncelikle deprem ama genel olarak tüm afetlerle ilgili güvenli şehirler kapsamında detaylı olarak ele alınmasına duyulan ihtiyacı 9. Planlama mevzuatındaki değişiklikler; 5216 sayılı kanunla Büyükşehir Belediyelerine verilen yetkiler kapsamında Büyükşehir Belediye Sınırları ve buna bağlı olarak yetki alanının genişletilmesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5302 sayılı İl Özel İdaresi kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında yerel yönetim mevzuatında yaşanan hukuki düzenlemelerin planlamaya ve planın uygulanmasına yönelik etkinliğinin yeniden değerlendirilmesi gerekliliği 10. Farklı kurumların (Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı ve Belediye) yetki alanlarının çakışması nedeniyle aynı konular ile ilgili farklı kararlar almalarının ortaya çıkardığı sorunların olması 11. 1998 planından sonra teknolojik imkânların gelişmesi ile güncel veriler ve uydu görüntüleri desteğiyle Coğrafi Bilgi Sistemleriyle uyumlu sayısal planların elde edilebilme imkanının sağlanması 12. Bursa İl Çevre Düzeni Plan yapımının Büyükşehir Belediye Başkanımızın Çalışma Programında ve Büyükşehir Belediyesinin Stratejik Planlarında yer alması 15
SONUÇ 1. Tüm bu katılımların sonucunda 35 hedef, 104 Strateji ve 246 Proje belirlenmiştir. Belirlenen projeler sonrasında plan kararları oluşturulmuştur. 2. Danışman ekip ve yüklenici firmaların kurumlardan edindiği veriler doğrultusunda, sayısallaştırma yapılarak çok sayıda ANA- LİZ ve SENTEZ HARİTASI hazırlanmıştır. 3. 400 e yakın paydaşa katılım konularında Resmi Yazı yazılarak çağrıda bulunulmuştur. 4. Taslak Planın Büyükşehir Belediye Meclisine Havale edilmesinden sonra yerel yönetimlere, tüm kurum ve kuruluşlara (yaklaşık 50) Taslak Plan hakkındaki KURUM GÖRÜŞLERİ SORULMUŞTUR. 5. 1/100.000 Ölçekli İl Çevre Düzeni Planı; Türkiye de bu Katılım Modeliyle Üretilen İlk Plan olacaktır. 6. Projenin koordinatörü olan Prof. Dr. Handan Türkoğlu tarafından Amerika da Cincinnati Üniversitesinde Kasım ayı içinde anlatıldı. Dünyadaki ilk örnek uygulama olarak Akradite olmuştur. 7. 1/100000 ölçekli plana esas Jeolojik Etüd Raporu, Türkiye de ilk defa 1/100000 ölçekli Bursa İl Çevre Düzeni Planı ile, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7. maddesine göre 28.09.2011 tarihli genelge doğrultusunda 05.09.2012 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanmıştır. 8. Hazırlanan planın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na anlatılması için Bakanlıktan yetkililer Bursa ya davet edilmiştir. A. STRATEJiK MEKANSAL PLANLAMA YAKLAŞIMI 1. Gerekçe 2. Planlama Yaklaşımı 3. Amaç 4. Kapsam 5. Tanıtımlar 6. Vizyon Stratejik eksenler ve Hedefler 6.1 Vizyon 6.2 Stratejik Eksenler ve Hedefler 6.3 Stratejiler, Projeler 6.4 Paydaşlar / Kurumlar 7. Nufus ve Sektörel Kestirimler 7.1 Bursa İli Uzun Dönem Nufus Kestirimi 7.2 Planlama Bölgelerine İlişkin Nufus Kestirimi 7.3 Çeşitli Senayyolara göre 2030 Yılı Nufus Kestirimi 7.4 Sonuç 7.5 Projelerin Zamanlaması B. PLANLAMA ilkeleri 1. Koruma ve Yaşatma İlkeleri 2. Mekalsal, Toplumsal ve Ekonomik Gelişme İlkeleri 3. Planlama, Uygulama ve Denetim İlkeleri C. PLAN HÜKÜMLERi 1. Genel Hükümler 2. Uygulama Hükümleri 2.1 Genel Uygulama Hükümleri 2.2 Planlama Bölgelerine Yönelik Uygulama Hükümleri 2.2.1 Merkez Planlama Bölgesi 2.2.2 Gemlik Planlama Bölgesi 2.2.3 Orhangazi - İznik Planlama Bölgesi 2.2.4 İnegöl - Yenişehir Planlama Bölgesi 2.2.5 Mustafakemalpaşa - Karacabey Planlama Bölgesi 2.2.6 Büyükorhan, Orhaneli, Harmancık ve Keles Planlama Bölgesi 2.3 Geçici Yapılaşma Hükümleri 3. Plan Gösterimlerine İlişkin Açıklamalar EK1: Katılımlı Planlama EK2: Planlama Bölgeleri İçin Öncelikli Stratejiler EK2: Plan Hazırlanan Plan Paftası; Stratejik Mekansal Planlama Yaklaşımı, Planlama İlkeleri ve Plan Hükümleri (Genel Hükümler, Uygulama Hükümleri,Genel Uygulama Hükümleri, Plan Kararları, Hedefler&Stratejiler&Projeler,) ile bir bütündür. 16
METROPOLiTAN ALAN VE ilçelerle ilgili GENEL PLANLAMA KARARLARI Bursa ili Çevre Düzeni Planında genel ilkeler çerçevesinde alınan stratejik kararlar ve planlama kararları belirlenmiştir. Bu kararların en başında ilçelerin iliçindeki kimliklerini birbiriyle ilişkilerini belirleyen tanımlar gelmektedir. Daha sonra her planlama bölgesi ile ilgili ayrı ayrı plan kararları oluşturulmuştur. Bu kararlar şunlardır: M.Kemalpaşa ve İnegöl de yer seçimi yapılan organize sanayi bölgeleri plan verisi olarak kabul edilmiş ve Bursa merkezde sıkışan sanayinin bu ilçelere yönlendirilerek desantralize edilebileceği belirlenmiş, ancak her iki ilçenin tarımsal niteliği yüksek tarım topraklarına sahip olması nedeniyle bu organize sanayi bölgelerinde kirletici sanayinin yer almaması öngörülmüştür. 3. 5216 SAYILI BÜYÜKŞEHiR BELEDiYE KANUNU VE BÜYÜKŞEHiR BELEDiYE SINIRLARININ GENiŞLEMESi 23 Temmuz 2004 tarihinde 5216 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte Bursa Büyükşehir Belediye Sınırları 255 km2 iken 2800 km2 ye çıkmış ve Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Gemlik, Mudanya, Gürsu, Kestel olmak üzere 7 İlçe Belediyesi, Akçalar, Çalı, Kayapa, Gölyazı, Görükle, Hasanağa, Demirtaş, Emek, Ovaakça, Kirazlı, Barakfakı, Güzelyalı, Zeytinbağı, Kurşunlu, Umurbey, Küçükkumla, Göynükbelen, Karıncalı olmak üzere 18 İlk Kademe Belediyesi 13 mahalle ve 159 mücavir köy sınırlara dahil olmuştur. (Harita 10 ) 17
Bu sınırlar yaklaşık olarak 1/100.000 ölçekli Bursa 2020 Çevre Düzeni Planı ile tanımlı Bursa Metropolitan Alanı ile çakışmaktadır. Bursa Büyükşehir Belediye sınırlarının genişlemesi metropolitan alanda bulunan ve etkileşim içinde olan yerleşimlerin işleyiş bütünlüğünün sağlanması açısından olumlu bir gelişme olmuştur. Öte yandan bu bütünlüğün ve senkronizasyonun sağlanması için 1/100.000 ölçekli Bursa 2020 Çevre Düzeni Planı kararları doğrultusunda alt ölçekli planlamanın yapılması gerekliliği daha da öne çıkmıştır. 1/100.000 ölçekli Bursa 2020 Çevre Düzeni Planının 1998 yılında onaylanmasından 2004 yılına kadar geçen 6 yıllık sürede Bakanlıklar arası yetki karmaşası, kanunlar arasındaki çelişkiler nedeniyle Bursa Kentinin gelişiminin yönlendirilmesi açısından iyi bir başlangıç olan 100.000 ölçekli Çevre Düzeni Plan kararları 1/25000 ölçekli planlar hazırlanıp, yürürlüğe konamadığı için uzun bir duraklama devresi yaşanmıştır. Ancak kentin gelişimini durdurmak mümkün olmamaktadır. Kent kendi dinamikleri ile hızla gelişmeye devam etmiştir. 18