BÜTÜNÜ 1/25.000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ NAZIM PLAN BÜRO BAŞKANLIĞI ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BÜTÜNÜ 1/25.000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI PLANLAMA RAPORU ÇALIŞMA GRUBU Feridun UYAR İmar Danışmanı-Yüksek Mimar-Şehir Plancısı Burak ÖZTÜRK Nazım Plan Büro Başkanı M.Aysun ÖZTÜRK İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanı Ebru KULUY YEDİGÖZ Şehir Plancısı Mehtap ÖRS Şehir Plancısı Burak GÜNAYDIN Şehir Plancısı Özgür SIRT Şehir Plancısı Erçin ZENGİN Harita ve Kadastro Mühendisi Mustafa ARMAĞAN Ziraat Mühendisi 15.ŞUBAT.2008 1

İÇİNDEKİLER 1.ÖNSÖZ...14 2.PLANLAMA ALANI 15 2.1.ANTALYA İLİNİN ÜLKE ve BÖLGEDEKİ YERİ. 15 2.2.PLANLAMA ALANI TANIMI... 20 2.2.1.Planlama Alanı İçerisindeki Özel Koşullu Alanlar...22 2.2.1.1.Kuzey Antalya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi... 22 2.2.1.2.Güneybatı Antalya Turizm Bölgesi....24 2.2.1.3.Belek Turizm Merkezi.. 26 2.2.1.4.Kent Merkezi Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi. 27 2.2.1.5.Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi.28 2.2.1.6.Konyaaltı Turizm Merkezi....29 2.2.1.7.Perge Fuar ve Kongre Merkezi.. 30 2.2.1.8.Antalya Boğaçayı, Çandırçayı ve Göksu Çayı Turizm Merkezi...31 2.2.1.9.Beydağları Sahil Milli Parkı.....32 2.2.1.10.Güver Kanyonu Tabiat Parkı....33 2.2.1.11.Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası......34 2.2.1.12.Sivridağ Yaban Hayatı Geliştirme Sahası..... 35 2.2.1.13.Organize Sanayi Bölgesi... 36 2.2.1.14.Serbest Bölge ve Liman....37 2.3.YASAL GEREKÇE.. 39 2.4.PLANLAMA SÜRECİ.. 39 3. PLANLAMA YAKLAŞIMI 41 3.1.VİZYON....41 3.2.PLANLAMANIN AMACI.....41 3.3.PLANLAMA YAKLAŞIMI ve TEMEL İLKESİ.. 43 3.4.PLANLAMANIN YÖNTEMİ 45 3.5.SWOT ANALİZİ...46 4. DOĞAL EŞİKLER..47 4.1.TOPOĞRAFİK YAPI...47 4.2.JEOLOJİK ve JEOMORFOLOJİK YAPI.. 49 2

4.3.SU KAYNAKLARI KORUMA ALANLARI....57 4.4.TARIMSAL SULAMA ALANLARI...70 4.5.TARIM ALANLARI..70 4.6.ORMAN ALANLARI.. 127 4.6.1. Orman Kadastrosu Yapılmamış Alanlar 127 4.6.2. 2b Alanları..128 4.6.3. Maden Alanları..128 4.6.4. Öneriler.. 128 4.7.MERA ALANLARI. 130 5. YAPAY EŞİKLER.131 5.1.SİT ALANLARI.. 131 5.2. ASKERİ ALANLAR..... 138 5.3. MİLLİ PARK, PİKNİK ALANLARI, MESİRE YERLERİ ve ORMAN İÇİ DİNLENME ALANLARI. 138 5.4.KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA ALANI.... 140 6. DEMOGRAFİK YAPI..142 6.1.ANTALYA İL NÜFUSU.... 142 6.1.1.Antalya Büyükşehir Belediyesi İlk Kademe Belediyeleri Nüfus Artışı 143 6.2.GÖÇLER....144 6.2.1.Göç Nedenleri....146 6.2.2.Antalya Kentine Yurtdışından Gelen Göçler. 147 6.3.NÜFUS TAHMİNLERİ ve KABULLER..148 6.3.1.Antalya Ana Ulaşım Planı Nüfus Tahminleri...148 6.3.2.Merkez Bölgesine İlişkin Yapılmış Olan Çalışma.149 6.3.3.Antalya Büyükşehir Belediyesi Bütünü 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı Nüfus Tahminlerine İlişkin Genel Tespit.152 3

7. BÖLGELER BAZINDA İLK KADEME BELEDİYELERİ ONAYLI İMAR PLANLARININ İRDELENMESİ, MEKANSAL KULLANIM KARARLARI ve NÜFUS ATAMALARI...155 7.1. DOĞU BÖLGESİ..158 7.1.1. Aksu Belediyesi.159 7.1.2. Yurtpınar Belediyesi.167 7.1.3. Pınarlı Belediyesi.. 174 7.1.4. Varsak Belediyesi.....182 7.1.5. Çalkaya Belediyesi...190 7.2. BATI BÖLGESİ.196 7.2.1. Doyran Belediyesi.197 7.2.2. Düzlerçamı Belediyesi.204 7.2.3. Beldibi Belediyesi..211 7.3. KUZEY BÖLGESİ 217 7.3.1. Yeşilbayır Belediyesi...218 7.3.2. Döşemealtı Belediyesi. 224 7.3.3. Çığlık Belediyesi...231 7.3.4. Kepez Belediyesi Mücavir Alanı.237 7.4. MERKEZ BÖLGESİ. 243 7.5. BÖLGELERE GÖRE PLAN NÜFUSLARI 246 8. KENTSEL ALANLARA İLİŞKİN ANA KULLANIM KARARLARI.248 8.1. Çalışma Alanları.. 248 8.2. Turizm Alanları.....250 8.3. ULAŞIM SİSTEMİ... 252 8.3.1.Ulaşım Master Planı......252 8.3.2.Ulaşım Sistemi Ana Kararları... 258 9. EKONOMİK YAPI. 261 9.1.ANTALYA İLİ İŞGÜCÜNÜN SEKTÖREL DAĞILIMI... 261 9.2.KENT MERKEZİ 1/25.000 NAZIM İMAR PLANININ İŞGÜCÜ ve İŞGÜCÜNÜN SEKTÖREL DAĞILIM TAHMİNİ 263 9.3. İŞGÜCÜNÜN SEKTÖREL DAĞILIM TAHMİNİ....264 4

9.3.1. Hizmet Sektörü..266 9.3.2. Sanayi Sektörü...267 9.3.2. Tarım Sektörü.....267 10. ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2020 YILI İÇİN SEKTÖREL YOL HARİTASI(AMAÇ-HEDEF-STRATEJİLER-YAPILACAK İŞLER) 268 *TURİZM ALANLARI *BÜYÜK ALAN KULLANIMI GEREKTİREN ÇALIŞMA ALANLARI *TARIM ALANLARI *TARİHİ, KÜLTÜREL VE DOĞAL KAYNAKLAR *KONUT ALANLARI *KENT MERKEZİ *ULAŞIM VE ALTYAPI 11. ARAZİ KULLANIŞ DEĞERLERİ 269 5

TABLO LİSTESİ 1.Bölge ve Antalya İlinin Türkiye deki yeri...17 2.1990 2000 Yıllık Nüfus Artış Hızları ( )...18 3.Bölge İlleri ve Kentlerine İlişkin Sosyal ve Ekonomik Göstergeler.......18 4.Antalya Kentsel Bölgesine Giren Yerleşmelerin Turistik Yatak Kapasitesi... 19 5.Planlama Alanı....21 6.Antalya Kenti Nüfus Artışı...... 142 7.İlk Kademe Belediyeleri Nüfus Artışı.... 144 8.Antalya İlinin Göç Aldığı İlk 10 İl.... 145 9. Antalya İlinin Göç Hızı.......145 10. Antalya İlinin Göç Etme Nedenine Göre Aldığı Göç 146 11. Antalya İlinin Göç Etme Nedenine Göre Verdiği Göç Oranı..... 147 12. Antalya Bölgesi Geneli ve Antalya İline Yurtdışından Gelen Göçler......148 13.Belediyeler İtibariyle Ulaşım Master Planında Öngörülen Nüfus, İstihdam ve Öğrenci Sayıları 2020...148 14.Aksu Belediyesi Nüfus Artışı.... 161 15. Aksu Belediyesi Planlama Nüfusu. 161 16.Yurtpınar Belediyesi Nüfus Artışı.... 168 17. Yurtpınar Belediyesi Planlama Nüfusu....169 18. Pınarlı Belediyesi Nüfus Artışı.......175 19. Pınarlı Belediyesi Planlama Nüfusu.. 177 20.Varsak Belediyesi Nüfus Artışı......184 21. Varsak Belediyesi Planlama Nüfusu......185 22.Çalkaya Belediyesi Nüfus Artışı.....191 23.Çalkaya Belediyesi Planlama Nüfusu.......192 24.Doyran Belediyesi Nüfus Artışı... 199 6

25.Doyran Belediyesi Planlama Nüfusu..... 200 26.Düzlerçamı Belediyesi Nüfus Artışı... 205 27. Düzlerçamı Belediyesi Planlama Nüfusu..... 206 28.Beldibi Belediyesi Nüfus Artışı.... 211 29. Beldibi Belediyesi Planlama Nüfusu........212 30.Yeşilbayır Belediyesi Nüfus Artışı......218 31. Yeşilbayır Belediyesi Planlama Nüfusu.......219 32.Döşemealtı Belediyesi Nüfus Artışı... 225 33. Döşemealtı Belediyesi Planlama Nüfusu........226 34.Çığlık Belediyesi Nüfus Artışı Göre Plan Nüfusları...... 234 35.Çığlık Belediyesi Planlama Nüfusu..... 232 36.Kepez Belediyesi Mücavir Alanı Planlama Nüfusu....... 239 37.Bölgelere Göre Plan Nüfusları..... 246 38.Antalya Kentsel Bölgesine Giren İlçelerin Turistik Yatak Kapasiteleri..250 39. Antalya İli Çalışanların Sektörel Dağılımı........262 40. Antalya Merkez Çalışanların Sektörel Dağılımı 263 41. 2020 Yılı İşgücünün İşgücünün Sektörel Dağılım Tahmini.... 264 42.Arazi Kullanış Tablosu.. 269 7

GRAFİK LİSTESİ 1.Eğimlerin Alansal Dağılımı....48 2. Antalya Kenti Nüfus Artışı..143 3. Antalya İli nin Göç Aldığı Kentler.....145 4. Aksu Belediyesi Planlama Nüfusu....162 5. Yurtpınar Belediyesi Planlama Nüfusu......169 6. Pınarlı Belediyesi Planlama Nüfusu.... 177 7. Varsak Belediyesi Planlama Nüfusu... 185 8. Çalkaya Belediyesi Planlama Nüfusu.192 9.Doyran Belediyesi Planlama Nüfusu....200 10. Düzlerçamı Belediyesi Planlama Nüfusu.... 206 11. Beldibi Belediyesi Planlama Nüfusu 211 12. Yeşilbayır Belediyesi Planlama Nüfusu..219 13. Döşemealtı Belediyesi Planlama Nüfusu 226 14. Çığlık Belediyesi Planlama Nüfusu. 232 15. Bölgeler Göre Plan Nüfusları. 247 16. Bölgeler Göre Plan Nüfus Dağılımı... 247 8

17.Antalya İli Çalışanların Sektörel Dağılım.... 262 18.2020 Yılı İş Gücünün Sektörel Dağılım Tahmini..... 265 9

HARİTA LİSTESİ 1.Türkiye Haritası......15 2.Antalya İl Bütünü.... 16 3.Antalya Çıkışlı Turizm Hareketleri......16 4. Batı Akdeniz Alt Bölgesi..........17 5. Kuzey Antalya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi.....23 6.Güneybatı Antalya Turizm Bölgesi......25 7.Belek Turizm Bölgesi..... 26 8.Kent Merkezi KTKGB. 27 9.Kemerağzı Kundu KTKGB.......28 10.Konyaaltı Turizm Merkezi 29 11.Perge Fuar Alanı.. 30 12.Antalya Boğaçayı, Çandır Çayı ve Göksu Çayı Turizm Merkezi.. 31 13.Beydağları Sahil Milli Parkı....32 14.Güver Kanyonu Tabiat Parkı..33 15.Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası..34 16.Sivridağ Yaban Hayatı Geliştirme Sahası..35 17.Organize Sanayi Bölgesi.... 36 18.Serbest Bölge ve Liman....38 19.Antalya Büyükşehir Belediyesi 3 Boyutlu Görüntüleri....48 20. Antalya Büyükşehir Belediyesi Jeolojik Yapı Haritası...56 21.Mera Alanı..........130 22.Katı Atık Depolama Alanı.........141 23.Bölgeme......157 24.Doğu Bölgesi..........158 10

25.Perge Antik Kenti... 158 26.Aksu Belediyesi Uydu Fotoğrafı......163 27. Aksu Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 164 28. Aksu Belediyesi Onaylı İmar Planı..... 165 29. Aksu Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası.....166 30.Yurtpınar Belediyesi Uydu Fotoğrafı.....170 31.Yurtpınar Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı. 171 32. Yurtpınar Belediyesi Onaylı İmar Planı.172 33. Yurtpınar Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası... 173 34.Pınarlı Belediyesi Uydu Fotoğrafı...178 35. Pınarlı Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı........179 36. Pınarlı Belediyesi Onaylı İmar Planı............180 37. Pınarlı Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası.....181 38. Varsak Belediyesi Uydu Fotoğrafı.186 39. Varsak Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı. 187 40. Varsak Belediyesi Onaylı İmar Planı.....188 41. Varsak Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası. 189 42.Çalkaya Belediyesi Uydu Fotoğrafı.......193 43. Çalkaya Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 194 44. Çalkaya Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 195 45.Batı Bölgesi.196 46..Doyran Göleti 198 47. Doyran Belediyesi Uydu Fotoğrafı.... 201 48. Doyran Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı.... 201 49. Doyran Belediyesi Onaylı İmar Planı....202 11

50. Doyran Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası... 203 51. Düzlerçamı Belediyesi Uydu Fotoğrafı....207 52. Düzlerçamı Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı.... 208 53. Düzlerçamı Belediyesi Onaylı İmar Planı..... 209 54. Düzlerçamı Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası..210 55. Beldibi Belediyesi Uydu Fotoğrafı.....213 56. Beldibi Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı.....214 57. Beldibi Belediyesi Onaylı İmar Planı..... 215 58. Beldibi Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası. 216 59.Kuzey Bölgesi. 217 60. Yeşilbayır Belediyesi Uydu Fotoğrafı......220 61. Yeşilbayır Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı... 221 62. Yeşilbayır Belediyesi Onaylı İmar Planı.... 222 63. Yeşilbayır Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası....223 64. Döşemealtı Belediyesi Uydu Fotoğrafı.....227 65. Döşemealtı Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı.228 66. Döşemealtı Belediyesi Onaylı İmar Planı..... 229 67. Döşemealtı Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası.. 230 68. Çığlık Belediyesi Uydu Fotoğrafı......233 69. Çığlık Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı...234 70. Çığlık Belediyesi Onaylı İmar Planı... 235 71. Çığlık Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası... 236 72. Kepez Belediyesi Mücavir Alanı Hava Fotoğrafı....240 73. Kepez Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı.. 241 74. Kepez Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası...242 12

75. Ulaşım Master Raylı Sistem Güzergahı 256 76.Ulaşım Master Planı Ulaşım Ağı Haritası... 257 13

1.ÖNSÖZ 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 9. maddesi uyarınca Belediyemiz Nazım Plan Büro Başkanlığınca hazırlanan Antalya Büyükşehir Belediyesi Bütünü 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmaları tamamlanmıştır. Bu çalışmalara katkı koyan; -Akdeniz Üniversitesi Rektörü Mustafa AKAYDIN a -AKUZAL çalışma ekibine -İnta Space Türk personeli ve arazi ekibine -Belediyemiz içerisinde her türlü bilgi ve veri akışını sağlayan tüm birimlere -Arazi çalışmalarında desteklerini esirgemeyen Zabıta Birimine -Plan Çalışma ve İnceleme Koordinasyon Kurulunda görev yapan tüm Oda Başkanları ve temsilcilerine -Her türlü öneri ve eleştirileri ile bizlere destek veren Sivil Toplum Örgütleri Temsilcilerine -Kamu Kurum Bölge Müdürlükleri, İl Müdürlükleri ve bağlı bulundukları Bakanlık çalışanlarına -Haber alma ve yayma konusundaki hassasiyetleriyle halkın sesi olan medya kuruluş ve mensuplarına -İmar Komisyon Üyelerimize -İlk Kademe Belediye Başkanlarımız ve personellerine -Bu planı hazırlayan Nazım Plan Büro Başkanı ve personeline -Büyükşehir Belediyemiz Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcılarıma -Sabırla planlarımızın sonuçlanmasını bekleyip bize güvenerek her türlü desteklerini Belediyemizden esirgemeyen değerli hemşehrilerimize teşekkürlerimi bir borç bilirim. Antalyamıza hayırlı ve uğurlu olması dileğiyle Saygılarımla Menderes TÜREL Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı 14

2.PLANLAMA ALANI 2.1.ANTALYA İLİNİN ÜLKE ve BÖLGEDEKİ YERİ Antalya Kenti Türkiye nin güneyinde Akdeniz Bölgesinin batı kısmında yer almaktadır. Türkiye Güney bölgesi ve Orta Anadolu bölgesindeki turizm potansiyelleri ile birlikte irdelendiğinde kuzeybatıda Denizli Hierapolis (kültür ve termal turizm), güneybatıda Muğla, Marmaris, Bodrum (kıyı turizmi), Güneyde Kıbrıs (kıyı turizmi), kuzeydoğuda Konya Mevlana (kültür ve inanç turizmi) ve Nevşehir Kapadokya (kültür turizmi) Turizm Merkezleri ile çevrili bir kuşağın merkezini oluşturmaktadır. Tüm bu turizm Merkezlerin hatta yakın çevrede bulunan inanç turizminin önemli kaynak değerlerinden Demre ve Yalvaç ı da kapsayan bir bütünün kilit noktasıdır. Gerek ulaşım açısından gerek turizme bağlı alt sektörler açısından gerekse tur organizasyonlarının güzergâhları açısından tüm bu sektörlerin organizasyonel birimlerinin odaklandığı bir merkez konumundadır. Antalya Kenti bu özellikleri ile ülkeye bir giriş kapısı olmakla beraber uluslar arası düzlemde de bir dünya kenti niteliği taşımaktadır. Harita 1: TÜRKİYE HARİTASI 15

Harita 2: ANTALYA İL BÜTÜNÜ Harita 3: 16

Antalya İlinin Türkiye deki Yeri Tablo 1. Bölge ve Antalya İlinin Türkiye deki Yeri Yüzölçümü (km 2 ) Türkiye İçindeki % 2000 Nüfusu Türkiye İçindeki % Antalya ili 20.788 2,65 1.697.600 2,50 Batı Akdeniz Bölgesi ( 1 ) 36.798 4,70 2.497.387 3,68 Akdeniz bölgesi 110.000 13,96 8.723.839 12,85 Türkiye 787.577 100,00 67.845.000 100,00 (1) Antalya, Burdur, Isparta illeri Bölgesel açıdan bakıldığından Antalya Kenti; Akdeniz Bölgesinde Antalya, Burdur ve Isparta İllerinin oluşturduğu Batı Akdeniz Bölgesinin en büyük Kenti ve Bölge Merkezidir. Harita 4: 17

1990-2000 Yıllık Nüfus Artış Hızları ( ) Tablo 2. 1990-2000 Yıllık Nüfus Artış Hızları ( ) Toplam Kentsel Kırsal Nüfus Yoğ. Kentleşme kişi/km 2 Oranı (%) Antalya ili 41,79 44,13 39,07 82 55 Batı Akdeniz Bölgesi 37,07 43,22 3,02 68 55 Akdeniz bölgesi 21,63 25,70 15,80 97 60 Türkiye 18,34 27,04 3,96 88 65 Tablo 3. Bölge illeri ve kentlerine ilişkin sosyal ve ekonomik göstergeler Bölgede Nüfusu 50.000 in Üstündeki Kentlerin Gelişmişlik Durumu (1) Gelişmişlik Gelişmişlik Gelişmişlik Kentsel Derecesi Sıralaması (2) Endeksi Kademelenme Antalya 1 3 4,50 5 Alanya 2 39 2,12 3 Manavgat 2 64 1,53 3 Burdur 2 60 1,64 4 Isparta 2 25 2,65 4 (1) İllerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması (1996) DPT, Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Gn. Md. (2) Türkiye de, büyükşehirler dışındaki ilçeler içindeki gelişmişlik sıralaması Antalya Kenti sosyo-ekonomik gelişmişlik derecesi, nüfus büyüklüğü ve artışı, ekonomik faaliyetler, bölgesel hizmetler, altyapı ve ulaşım açısından bölgede ilk sırada yer almaktadır. Ülke içinde ise 7. sırada yer almaktadır. Yalnızca bölge içerisinde değil ülke genelinde nüfus ve sosyo-ekonomik açıdan hızla gelişim gösteren kent metropol olma yolunda önemli adımlar atmıştır. Özellikle turizm sektöründeki gelişmeler Antalya Kentini Türkiye nin turizm başkenti olarak tanımlanmasını sağlamıştır ve yalnızca ülke genelinde değil uluslar arası platformda tanınan bir kent olmuştur. Kıyılar, koylar, iklim, plajlar, milli parklar, sit alanları, dağlar, ormanlar vb. doğal kaynaklar turizmin başlıca kaynaklarını oluşturmaktadır. Ülkemizde turizm belgeli yatak kapasitesinin üçte biri Antalya Kentinde bulunmaktadır. 18

Tablo 4.Antalya Kentsel Bölgesi ne giren yerleşmelerin turistik yatak kapasitesi Antalya Kundu Kemer İlçesi Serik/Belek İlçesi Manavgat İlçesi Antalya Kentsel Bölge Toplam İşletmedeki Tesisler 23.296 5.927 49.728 33.344 61.742 174.037 3.616 Yatırım Belgeli Tesisler 5.260 14.561 14.696 28.014 66.147 TOPLAM 28.556 9.543 64.289 48.040 89.756 240.184 Kaynak:Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Haziran 2006 Su kaynaklarının varlığı ve kent çeperinde verimli tarım arazilerinin bulunması tarım sektörünün sürdürülmesini sağlamaktadır. Antalya Kenti tarımsal kaynakların kullanımı, üretimi, depolaması ve satışı açısından tarım sektöründe de bölge içerisindeki en gelişmiş kent konumundadır. Bölgedeki tarım alanlarına hizmet veren hal alanları, depolama tesisleri, paketleme tesisleri, tarıma dayalı sanayi alanları vb. tarıma dayalı birçok ekonomik faaliyet gelişmiştir. Ürün açısından Uluslararası düzlemde hizmet veren narenciye, kesme çiçek gibi özel mahsuller ve üretim-işleme alanları da yer almaktadır. Antalya ilinde bulunan organize sanayi bölgesi, üniversite, sağlık tesisleri, kamu kuruluşları bölge müdürlükleri, liman ve havaalanı gibi kullanımlar tüm bölgeye hizmet etmektedir. Tüm bu gelişmeler ve yatırımlar Antalya Kentine 5. kademe işlevler yüklemiştir. Antalya nın 5. kademe bölgesel merkez olarak işlevleri; - Turizm ve buna dayalı hizmet yatırımları (uluslararası ve ulusal) - Liman ve serbest bölge (uluslararası ve ulusal) - Havaalanı (uluslararası ve ulusal) - Üniversite, hastane (bölgesel) - Kamu kurumları bölge müdürlükleri (bölgesel) - Organize sanayi bölgesi (bölgesel ve kentsel) - Merkezi, sosyal, kültürel ve ticari işlevler (bölgesel-kentsel) - Küçük sanayi sitelerinin (bölgesel-kentsel) varlığı. 19

2.2.PLANLAMA ALANI TANIMI Planlama alanını Antalya Büyükşehir Belediyesi İdari Sınırı oluşturmaktadır. Coğrafi olarak batıda Tahtalı ve Beydağları, doğuda Aksu Çayı, kuzeyde İdari Sınırlar, güneyde Akdeniz ile tanımlanabilir. Planlama alanı içerisinde 5216 sayılı Büyükşehir Kanunu ile belirlenen 14 adet İlk Kademe Belediyesi ve 21 adet orman köyü bulunmaktadır. Planlama alanı yaklaşık 138.000 hektar olup planlama alanı 2000 yılı nüfusu 701.298 kişidir. 20

Tablo 5.Planlama Alanı İSİM ALAN(ha) NÜFUS AKSU BELEDİYESİ 2.936 4.646 BELDİBİ BELEDİYESİ 5.281 9.718 ÇALKAYA BELEDİYESİ 5.978 10.904 KEMERAĞZI-KARAÇALI KÖYÜ 1.375 1.703 KUNDU KÖYÜ 1.879 2.169 KUMKÖY KÖYÜ 1.578 1.240 Toplam 10.810 16.016 ÇIĞLIK BELEDİYESİ 3.909 2.558 DOYRAN BELEDİYESİ 10.972 3.240 GEYİKBAYIRI-AKDAMLAR KÖYÜ 4.291 1.708 BAHTILI KÖYÜ 762 1.164 ÇAĞLARCA KÖYÜ 4.061 424 Toplam 20.086 6.536 DÖŞEMEALTI BELEDİYESİ 3.214 7.311 DÜZLERÇAMI BELEDİYESİ 11.832 3.117 KEPEZ BELEDİYESİ 12.876 265.200 AŞAĞIKARAMAN KÖYÜ 2.149 1.029 DUACI KÖYÜ 1.368 1.698 ODABAŞI KÖYÜ 1.254 593 KİRİŞÇİLER KÖYÜ 2.782 738 ÇAMLICA KÖYÜ 729 500 KIZILLI KÖYÜ 7.425 1.690 Toplam 28.583 271.448 KONYAALTI BELEDİYESİ 8.308 34.797 HACISEKLER KÖYÜ 2.602 362 HİSARÇANDIR KÖYÜ 8.290 649 Toplam 19.200 35.808 MURATPAŞA BELEDİYESİ 8.885 303.678 PINARLI BELEDİYESİ 1.941 8.320 FETTAHLI KÖYÜ 721 647 Toplam 2.662 8.967 VARSAK BELEDİYESİ 5.498 17.372 GAZİLER KÖYÜ 1.516 1.747 TOPALLI KÖYÜ 2.166 1.299 KURŞUNLU KÖYÜ 2.604 1.154 Toplam 11.784 21.572 YEŞİLBAYIR BELEDİYESİ 3.423 4.173 YURTPINAR BELEDİYESİ 5.486 5.479 İHSANİYE KÖYÜ 42 271 Toplam 5.528 5.750 Toplam : 138.133 701.298 21

ALANLAR 2.2.1.PLANLAMA ALANI İÇERİSİNDE BULUNAN ÖZEL KOŞULLU Planlama alanı içerisinde 14 adet özel koşullu bölge yer almaktadır. Bu alanlar içerisinde bağlı bulundukları Bakanlıklarca onaylı imar planları bulunan alanlarda söz konusu planlar Antalya Büyükşehir Belediyesi Bütünü 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında aynen kabul edilmektedir. 2.2.1.1. Kuzey Antalya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi Planlama alanının kuzeyinde Kızıllı, Kirişçiler, Çamlıca, Topallı, Gaziler Köyleri ve Varsak Belediyesinin bir bölümünü kapsayan bölge Burdur Isparta Karayolları arasında yaklaşık 30.000 ha lık bir alanı kapsamaktadır. 06.01.2005 tarih 25692 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgesi ilan edilmiştir. Kuzey Antalya Turizm Kentinde Bakanlıkça yapılacak planlar kapsamında öngörülen fonksiyonlar: temalı parklar, golf alanları, film stüdyoları, eğitim ve kültür merkezleri, üniversite alanları, sergi-fuar-kongre merkezleri, F3 pisti - antrenman sahaları - motosiklet - bisiklet - offroad - uluslararası spor organizasyonlarını içeren spor alanları ile ticaret ve eğlence merkezleridir. 22

Harita 5: Kuzey Antalya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi 23

2.2.1.2. Güneybatı Antalya Turizm Bölgesi Planlama alanının güneyindeki Antalya Yat Limanı ile güneybatıdaki Gelidonya Burnu arasında kalan 75 km.lik kıyı şeridini kapsayan Güneybatı Antalya Turizm Gelişme Projesi, aynı zamanda Olympos-Beydağları Milli Parkı sınırları içerisinde kalmaktadır. Antalya Kenti, proje alanının bağımlı olduğu turistik bölge merkezi olarak, Kemer yerleşmesi ise, destek kent olarak hizmet vermektedir. Beldibi, Kemer ve Tekirova organize turizm merkezleridir. Turizm alanının havaalanı, liman ve karayolu bağlantılarına sahip Antalya kentine yakın olması; kıyılar, kumsallar ve koylar ile orman varlığı, Phaselis, Olympos gibi önemli antik merkezlerin varlığı, bölgenin organize turizm gelişmesinde önemli etkenlerdir. Güneybatı Antalya Çevre Düzeni Planı nda 65.500 yatak kapasitesi yaratılmıştır. Proje alanında, işletmedeki tesislerin yatak kapasitesi yaklaşık 47.000 dir. Proje kapsamında, yol, enerji, kanalizasyon, içme suyu gibi altyapı tesisleri tamamlanmış, artıma tesisleri ve işletimi ile ilgili kurumsallaşma ve işletme sağlanmıştır. 24

Harita6: Güneybatı Antalya Turizm Bölgesi 25

2.2.1.3. Belek Turizm Merkezi Planlama alanının doğusunda Aksu Çayı ile Üçkum Tepesi arasında yaklaşık 17 km.lik kıyı bandını kapsayan Belek Projesi kapsamında yatırım halindeki tesisler ile birlikte 48 adet turizm konaklama tesisleri ile 5 golf alanından oluşmaktadır. Yine yatırım halindeki tesisler ile birlikte yatak kapasitesi 45.000 civarındadır. Tesisler ve altyapı büyük ölçüde tamamlanmıştır. Deniz ve kıyı turizminin yanı sıra, kongre ve sportif turizm faaliyetlerinin yer aldığı Belek, önemli bir organize turizm merkezidir. Harita 7: Belek Turizm Merkezi 26

2.2.1.4. Kent Merkezi Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri; Tarihi ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı ve turizm potansiyelinin yüksek olduğu yöreleri korumak, kullanmak, sektörel kalkınmayı ve planlı gelişimi sağlamak amacıyla değerlendirmek üzere sınırları Bakanlığın önerisi ve Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit ve ilan edilirler. Bu kapsamda Kent Merkezi Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi Kaleiçi Turizm Merkezi ni kapsayacak biçimde 31.12.2004 gün ve 25687 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Kaleiçi, Balbey ve Haşimişcan Mahallelerinin içerisinde bulunduğu yaklaşık 90 hektarlık bir alanı kapsamaktadır. Kaleiçi ve Yat Limanı Kentsel ve III.derece Arkeolojik Sit Alanı, Balbey ve Haşim İşcan Mahalleleri ise Kentsel Sit alanıdır. Kent Merkezinde konumlanan değişik niteliklere sahip bu alanların içerdiği mimari miras değerlerinin bütünsel bir anlayış içerisinde ele alınması ve Kent Merkezi ile bütünlüğünün sağlanabilmesi amacıyla bu bölgelerde çalışmalar başlatılmıştır. Harita 8: Kent Merkezi Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi 27

2.2.1.5. Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi Lara Plajları, Kent Parkı, Yamansaz Gölünün de içerisinde bulunduğu yaklaşık 4700 ha lık bölge Bakanlar Kurulunun 03.08.2004 gün ve 2004/7789 sayılı kararı ile 06.09.2004 gün ve 25575 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesinin kıyı uzunluğu yaklaşık 10 km dir. 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planları Bakanlığın Belediyemize verdiği yetki çerçevesinde hazırlanarak 08.05.2006 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca onaylanmıştır. Bunun ardından söz konusu 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planları revize edilerek 06.03.2007 ve 12.06.2007 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca yeniden onaylanarak Belediyemize gönderilmiştir. Harita 9: Kemerağzı - Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi 28

2.2.1.6. Konyaaltı Turizm Merkezi 6 Eylül tarih 17802 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak Turizm Bölgesi ilan edilen alan sahil, beachpark, fuar alanı ve turizm tesisleri ile Antalya Kent Merkezinin önemli prestij noktalarından biridir. Yaklaşık 110 hektarlık bir alana sahip olan bölgenin kıyı uzunluğu yaklaşık 3km dir. Harita10: Konyaaltı Turizm Merkezi 29

2.2.1.7. Perge Fuar ve Kongre Turizm Merkezi 7.8.1996 tarih ve 96/9195 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilmiş ve 9.4.1997 tarih ve 22959 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Uluslararası Fuar Merkezi Nisan I999 yılında hizmete girmiştir. Havaalanına 2 km uzaklıkta olan fuar merkezi bu özelliği ile de uluslar arası fuarcılık sektörüne hizmet etmekte bir avantaja sahiptir. Harita11: Perge Fuar Alanı 30

2.2.1.8. Antalya Boğaçayı, Çandır Çayı ve Göksu Çayı Turizm Merkezi 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulunun 19.4.2007 tarih 2007/12050 sayılı kararı ile Boğaçayı, Çandır Çayı ve Göksu Çayının bulunduğu bölge Turizm Merkezi ilan edilmiştir. Söz konusu alan 1556 hektardır. Harita12: Antalya Boğaçayı, Çandır Çayı ve Göksu Çayı Turizm Merkezi 31

2.2.1.9. Beydağları Sahil Milli Parkı Olimpos-Beydağları Sahil Milli Parkı Sarısu'dan itibaren Antalya - Kumluca karayoluna ve Akdeniz'e paralel olarak Gelidonya Burnu'na kadar uzanan 34.425 hektarlık bir alan 1972 yılında Milli Park ilan edilmiştir. Phaselis Antik Kenti, Çıralı, Olympos antik kenti ve Yanar taş, Milli Park'ın önemli kaynaklarıdır. Milli Parkın giriş noktasından itibaren sahil boyunca Topçam, Küçük Çaltıcak, Büyük Çaltıcak, Kargıcak 1-2 gibi günübirlik mesire alanları yer almaktadır. Limanın güneyinden itibaren Kemer ilçesine kadar uzanan 01.11.2001 yılında Milli Parklar Genel Müdürlüğünce Beydağları Sahil Milli Parkı Uzun Devreli Gelişme Planı hazırlanmıştır. Harita13: Beydağları Sahil Milli Parkı 32

2.2.1.10. Güver Kanyonu Tabiat Parkı Çevre ve Orman Bakanlığı nın 28.03.2007 tarih ve 104 sayılı olurları ile ilan edilen Güver Kanyonu Tabiat Parkı toplam 4155 Hektarlık bir alanı kapsamaktadır. Söz konusu sınır belirlenirken Düzlerçamı Mesire Yeri, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınır ve orman dışı kalan alanların sınırlarına dayandırılmıştır. Bununla birlikte Tabiat Parkı içerisinde kalan 2B ve Özel mülkiyete konu alanlar ise sınır dışında bırakılmıştır. Harita14: Güver Kanyonu Tabiat Parkı 33

2.2.1.11. Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 16.10.2005 gün 25968 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 07.09.2005 tarih ve 2005/9453 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilmiştir. Toplam 8.135 hektarlık bir alanı kapsamaktadır ve hedef tür yaban keçisidir. Harita15: Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 34

2.2.1.12. Sivridağ Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 16.10.2005 gün 25968 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 07.09.2005 tarih ve 2005/9453 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilmiştir. Toplam 8.135 hektarlık bir alanı kapsamaktadır ve hedef tür yaban keçisidir. Harita16: Sivridağ Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 35

2.2.1.13. Organize Sanayi Bölgesi Antalya kent merkezine yaklaşık 25 km uzaklıkta bulunan Organize Sanayi Bölgesi Antalya-Burdur Karayolunun 26.km sinde bulunmaktadır. Bölgenin Antalya Limanına 35 km, Havalanına 40 km, Burdur ilinde bulunan demiryoluna ise 99 km uzaklıkta yer almaktadır. Karma OSB olup çeşitli konularda üretime izin verilmektedir. Antalya Organize Sanayi Bölgesi Antalya Burdur Devlet Karayolunun iki tarafında yer almaktadır. Yolun Doğu kesiminde kalan tevsii alanı Antalya Büyükşehir Belediye sınırları dâhilindedir ve 162 Hektar dır. Harita17: Organize Sanayi Bölgesi 36

2.2.1.14. Serbest Bölge ve Liman Antalya Serbest Bölgesi 1987 yılında Antalya Limanının hemen bitişiğinde yaklaşık 60 hektarlık bir alan üzerine kurulmuştur. Tüm altyapısı tamamlanmış ve her türü yükleme boşaltma hizmetlerinin yapılabildiği bir rıhtıma sahip olan bölge gelişmiş serbest bölgelerle rekabet edecek düzeydedir. Limanın hemen yanında bulunması denizyolu ulaşımında Serbest Bölgeye hizmet vermektedir. 2000 yılı Şubat ayından itibaren Antalya Limanı'ndan konteynır ticaretinin başlamış olması da Bölgenin ulaşım açısından avantajını artırmıştır. Antalya Serbest Bölgesinde halen 92 firma sürekli aktif ticari faaliyette bulunmakta ve bu firmalarda yaklaşık 3,100 kişi istihdam edilmektedir. Ticari Serbest Bölge niteliği taşıyan alan son 5 yılda talepler doğrultusunda üretim faaliyetlerinin artması sonucu Üretim Serbest Bölgesi olma eğilimindedir. Antalya nın küresel ekonomiye eklemlenme sürecinde uluslararası ağdaki etkinliğini belirleyecek etkenlerden biri de kuşkusuz lojistik sektörünün işlerliğinin geliştirilmesi ve diğer sektörlerle entegrasyonunun sağlanmasıdır. Bu doğrultuda, Antalya nın üst bölge ölçeğinde bir lojistik üs konumuna gelebilmesi için liman ve serbest bölge kapasitesinin artırılması ve lojistik örgütlenmesinin ve gelişiminin tamamlanması gerekmektedir. 37

Harita18: Serbest Bölge ve Liman 38

2.3. YASAL GEREKÇE 5216 sayılı kanunun 7.maddesi b fıkrasında Çevre Düzeni Planına uygun olmak kaydıyla, Büyükşehir Belediye ve Mücavir Alan sınırları içinde 1/5000 ila 1/25.000 arasındaki her ölçekte Nazım İmar Planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak yetkisi Büyükşehir Belediyelerine verilmiştir. Söz konusu kanunun geçici 1.maddesinde Büyükşehir Belediyeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde Büyükşehir Belediyesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planlarını yapar veya yaptırır denilmektedir. 04.03.2005 gün ve 25745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6.maddesi uyarınca Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırlarını kapsayan 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı 14.07.2006 tarih 512 sayılı Belediyemiz Meclis Kararı ve 27.11.2006 tarih 591 sayılı Antalya Valiliği İl Genel Meclisi kararı ile onaylanmıştır. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planına uygun olarak 5216 sayılı Yasanın verdiği yetkiler doğrultusunda Antalya Büyükşehir Belediyesi Bütününü kapsayan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planının yapılması uygun görülmüştür. 2.4. PLANLAMA SÜRECİ Antalya nın üst ölçekli planı 1980 yılında belirlenen belediye sınırları içerisinde hazırlanarak 1985 yılında Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onaylanmıştır. Antalya Belediyesinin Büyükşehir Belediyesi statüsüne geçmesi üzerine yeni sınırlar içerisinde bir 1/25.000 ölçekli Nazım Plan/Yapısal Plan hazırlanmış Belediye Meclisince 29.05.1997 tarihinde onaylanmıştır. Ancak Büyükşehir Belediyesinin plan onama yetkisi olmaması gerekçesi ile plan geçersiz sayılmıştır. Bu karar ile Antalya Büyükşehir Belediyesi ve mücavir alanlarını kapsayan bir üst ölçekli plan kalmamıştır. 39

Antalya nın 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü tarafından 03.03.2005 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Bu plan 3030 sayılı kanun ile belirlenen Muratpaşa, Konyaaltı ve Kepez Belediyelerini kapsayan yaklaşık 42.000ha lık alanda hazırlanmıştır. Bu plana uygun olarak hazırlanan ve yine 3030 sayılı kanun kapsamındaki kent merkezi sınırlarını kapsayan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı 17.06.2005 gün 464 sayılı Belediyemiz Meclis Kararı ile onaylanmıştır. Kemerağzı - Kundu bölgesinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca çeşitli tarihlerde 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı hazırlanmış ve en son 12.06.2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Beldibi Belediyesi sınırlarında 09.01.1996 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca onaylanan 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni planı bulunmaktadır. 40

3.PLANLAMA YAKLAŞIMI 3.1.VİZYON Antalya Kenti, kentsel ve bölgesel fonksiyonların yanı sıra turizm ve buna bağlı olarak gelişen sektörlerin getirdiği uzmanlaşma sonucu dünya ile bütünleşen ve ülkemizi temsil eden bir kent kimliği taşımaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesi Bütününü kapsayan 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planında da belirlendiği üzere bu sorumluluğu en iyi şekilde ülkemiz adına temsil etmek ve plana esas olması amacıyla Antalya Büyükşehir Belediyesi Vizyonu; Uluslar arası platformda tarım ve ticarette uzmanlaşmanın, turizmde çeşitliliğin sağlandığı markalaşmış bir metropol yaratmak olarak belirlenmiştir. Alt başlıklar olarak ise; *Tüm İlk Kademe Belediyelerinde Demokratik ve Aktif bir Yerel Yönetim Bilincinin sağlanması *İlk Kademe Belediyeleri arasında Yönetsel Bütünlüğün Sağlanarak Planlama Otoritesinin Kurulması *Uzmanlaşmış Kent Kimliğinin Kazanılması *Mevcut Potansiyellerin İyi bir Şekilde Tanımlanarak Yatırımların Doğru Yönlendirilmesi *Çevre Düzeni Planı çalışması ile kentin makro ölçekte gelişim yön ve biçimlerinin net olarak tanımlanması belirlenmiştir. 3.2.PLANLAMANIN AMACI Hızlı nüfus artışı, ekonomik faaliyetlerin gelişmesi ve çeşitlenmesi gerek sosyal gerekse mekânsal düzlemde değişim ve dönüşümlere neden olmuştur. 1994 yılında Büyükşehir Belediyesi ilan edilen Antalya Belediyesi 3 alt kademe belediyesinden oluşuyor iken 23.7.2004 tarih ve 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 10.07.2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi 41

Kanununun geçici 2.maddesi gereğince Belediyemiz sınırlarına dâhil edilen İlk Kademe Belediyeleri 14 adet İlk Kademe Belediyesini, sınırlarında barındırmaya başlamıştır. Bu durum Antalya kent merkezinin çevresi ile bir bütün olarak planlanmasına ve denetimine imkân verecek biçimde yönetsel bütünlüğün sağlanmasına da olanak vermiştir. Bu kapsamda üst ölçekli bir planı bulunmayan Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik plan hazırlanmıştır. Bu plana bağlı olarak hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışması ile; *Kent kimliğinin oluşturulması, *Sürdürülebilir bir ekonomik ve sosyal gelişmenin sağlanması, *Bölgesel stratejilerin oluşturulması *Mevcut ve potansiyel doğal ve beşeri kaynakların optimum kullanımı, *Nitelikli Tarım Alanlarının Korunması *Orman Alanlarının Korunması *Ekolojik özellikli alanların korunması *Su Kaynaklarının Korunması *Kıyıların Korunması ve Kullanımı *Sit Alanlarının Korunması ve Değerlendirilmesi *Taşkın alanları, jeolojik sakıncalı alanlar gibi doğal afet risklerinin belirlenerek önlemlerin alınması *Koruma ve gelişme hedeflerinin ortaya konması ve politikaların belirlenmesi, *Teknik Altyapı Alanlarının Oluşturulması *Merkezde yer alan fonksiyonların desantrilizasyonunun sağlanarak uzmanlaşmış bir kentsel alan yaratmak *Turizmde çeşitliliğin sağlanması (Fuar kongre Turizmi, Sağlık Turizmi, Eko turizm, yayla turizmi, spor turizmi{takım kampları ve antremanları, golf vb.} ) *Kentsel Donatı alanlarının (spor, eğitim,sağlık vs.) bölgesel ölçekte yeniden tanımlanması *Kentin ihtiyacı olan çalışma alanlarının sektörlere göre bölgesel odaklı olarak tanımlanması *Planla belirlenen fonksiyon alanlarına erişebilirliğin sağlanması ve kent merkezindeki yoğunluğun azaltılması amacıyla ulaşım ağının düzenlenmesi 42

*2020 yılı için öngörülen nüfus projeksiyonları ile imar planlarının örtüştürülmesi *Hizmet sunumunda rasyonellik sağlanması, *Parçacıl plan ve uygulamaların sonlandırılması-denetlenmesi, *Alt ölçekli planlara yön vermesi *1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda kent makraformunda belirlenen plan kararlarının uygulamaya dönük olarak atamalarının yapılması *Belediyeler arası eşgüdüm ve işbirliği olanağının sağlanması esas alınarak, Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırlarını kapsayan, 17.06.2005 tarih 464 sayılı Belediyemiz Meclis kararı ile onaylanan 3030 sayılı kanunla belirlenen Büyükşehir Belediye sınırlarında hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ile bütünlük sağlayacak bir Plan hazırlanmıştır. 3.3. PLANLAMA YAKLAŞIMI VE TEMEL İLKESİ (SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK) Antalya, bölgesel ve kentsel anlamda yüklendiği fonksiyonlarla beraber son 25 yıllık süreç içerisinde Turizmi Teşvik Yasasının yürürlüğe girmesiyle Turizm Politikalarının uygulandığı ana bölge olması; kentin bu sektörde hızla uzmanlaşmış, bu uzmanlaşmanın getirisi olarak Dünyayla bütünleşmiş ve çağdaş dünyaya hızla entegre olma eğiliminde olan uluslar arası bir metropoliten merkez olma özelliğine doğru hızla yol almaktadır. Bu önceden öngörülemeyen değişim ve gelişim süreci sadece kentsel çekirdeği oluşturan alanlarda değil; ilin ağırlıkla doğu ve güney batı kıyı kesiminden başlayarak, yaklaşık 25-30 km.lik bir çap içerisinde gözlenmektedir. Alt bölgedeki bu önemli değişimler, nüfus ve işgücü hareketleri ve beklenmedik kentleşme eğilimlerine neden olmaktadır. Kentsel alanda; son 15 sene içerisinde yaşanan hızlı nüfus artışı ve hızlı kentsel büyüme eğilimleri sadece kentsel alanda rantın hızla artmasına neden olmamıştır. Aynı zamanda kent çeperinde yer alan İlk Kademe Belediyeleri ve hatta kırsal yerleşim alanlarında ucuz arsa üretimine yönelik spekülatif hareketin özellikle değerli tarım alanları ve kısmen orman alanları ile Antalya da oldukça yoğun olarak karşılaşılan 2-B alanları üzerinde kontrolsüz yada fazla bilimsel olmayan tekniklerle yer seçmesine neden olmuştur. 43

Bu olgu Antalya ve yakın çevresinin en azından Güney batıda Güney Antalya Turizm Merkezi, doğuda Belek turizm merkezi ile Kuzeyde Karaöz belediyesi ile sınır oluşturan Toros dağları kuşağını kapsayan havzanın çeşitli yetkisellikler ve süreçlerden kaynaklı olarak 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı bulunamayışı yukarıda konu edilen gelişim sürecini destekler unsurlardan biri olmuştur. Bu anlamda; 23.07.2004 tarih 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı yasa; aynı kanun ile belirlenen Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları kapsamında yukarıda konu edilen kontrolsüz gelişimin kontrolü ve planlanması açısından yerel yönetime yeni yetkilerle beraber önemli sorumlulukları da beraberinde vermiştir. 5216 sayılı yasaya göre belirlenen yeni Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları sadece 14 adet İlk kademe belediyesinden oluşan bir kentsel metropoliten alan tanımlamakla kalmamış aynı zamanda içersinde pek çok doğal, kültürel, coğrafi, arkeolojik ve idari çeşitliliği içeren bir havzanın metropoliten idari sınırlarını belirlenmiştir. Bu olgu içerisinde özellikle doğal ve biyolojik çeşitliliğin yetkisellik içerisinde yer almasının Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen planlama çalışması için temel bir unsur olması ve kentsel gelişimin değişmez bir olgusu olarak ele alınmasının kaçınılmaz olduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda; 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda olduğu gibi 1/25.000 ölçekli Nazım Planı yapılan yaklaşık 138.000 hektarlık bölge içerisinde yer alan doğal kaynakların kentsel makroformun birer parçası haline gelseler de öncelikle korunması temel planlama yaklaşımını oluşturmaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesi Bütünü 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ilkesi temel planlama yaklaşımı olarak belirlenmiştir. Yetki alanı içerisinde yer alan doğal kaynakların korunarak kullanılması; koruma-kullanma dengelerinin gözetilmesi; Kentin aslında metropoliten kentsel simgeleri haline gelen değerli tarım alanlarının, mera alanlarının, orman alanlarının, 44

Burdur il sınırına kadar uzanmakta olan yeraltı su kaynakları koruma alanlarının, doğal ve arkeolojik sit alanlarının korunması planlama çalışmalarında sürdürülebilirlik ilkesinin temel ilke olarak kullanılması gerektiğini ortaya koymaktadır. 3.4.PLANLAMANIN YÖNTEMİ 27.11.2006 tarih 591 sayılı Antalya Valiliği İl Genel Meclisi kararı ile onaylanan 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı hedef yılı 2020 olarak kabul edilmiştir. 17.06.2005 tarih 464 sayılı Belediyemiz Meclis kararı ile onaylanan 3030 sayılı kanunla belirlenen Büyükşehir Belediye sınırlarında hazırlanan 1.etap 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı hedef yılı da 2020 dır. Bu sebeple hazırlanan 2.etap 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı hedef yılı da üst ölçekli plan olan 1/50.000 ölçekli plana uygun olarak yapılacak olması ve 1.etap 1/25.000 ölçekli plan ile bütünlük sağlayacak olması nedeni ile 2020 yılı olarak belirlenmiştir. Planlama yöntemi olarak ise 1/50.000 ölçekli üst planımızda da olduğu gibi yerel yönetimin 2020 yılına kadar oluşacak / oluşması gereken asli ve tali yatırım kararları ile projelerinin yer seçim kararları, kentsel makroformun, ulaşım, kentleşme ve altyapı açılarından yapılacak çalışmalar ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Çağdaş planlama eğilimleri içerisinde; üst ölçekli planlama çalışmalarının kentsel makroform ve bölgesel gelişim modellerinin oluşturulmasında, politika kararlarının verilmesinde sadece fiziki ve uygulamaya ve spekülatif yaklaşımlara esas leke çalışmalarının hazırlanmasındansa yöntem, yer seçimi, üst politikalarla uygunluk kullanım türlerinin etkin ve yerinde dağılımı ve alt ölçekli planlamalara esas maksimum planlama alanlarının tarifi ve yönlendirmesi sağlanmıştır. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı ile planlamanın olmazsa olmazlarını oluşturan çok çeşitli fiziki, coğrafi, sosyal ve ekonomik veriyi temel altlık olarak kullanarak belirlenen eşikler doğrultusunda; ana gelişim kararlarını ve ihtiyaçların yer seçeceği alanlar belirlenmiş ve alt proje kodu ile tanımlanmıştır. Hazırlanan bu plan çalışması ile söz konusu proje kodu ile belirlenmiş alanların yer seçimleri ve büyüklükleri; ölçeğin gerektirdiği şekilde yeniden analiz edilerek çeşitli kentsel 45

gereksinimler, eğilimler veya spekülatif yaklaşımlar, onaylı 1/5.000 ya da 1/1.000 ölçekli İmar planları, yasal süreçler, kentsel sosyal ve teknik altyapı gereksinimleri de göz önünde bulundurularak yeniden değerlendirilmiştir. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda tanımlanan bölgeleme sistemi hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında da kabul edilerek içeriği ve kararları açısından bölüm 7 de tariflenmekle beraber; gerek makro politikalar, nüfus ve istihdam atamaları, kentsel makroforma uygun ve gereksinen fonksiyon yüklemeleri ise 1/50.000 ölçekli plandan farklı olarak İlk Kademe Belediyeleri çıkışlı olarak Büyükşehir Belediyesi Bütününde değerlendirilmiştir. Bununla birlikte Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planına altlık olacak ve bundan sonraki planlama çalışmalarında çok önemli birer veri olarak kullanılabilecek 2 adet çalışma yaptırılmıştır. Bunlardan birincisi Belediyemiz sınırları içerisinde uydu görüntülerinin teminidir. Dönemler içersinde yenilenecek olan bu görüntüler 1 metre koordinat hassasiyetindedir. Her türlü verinin sorgulanabileceği bu çalışma kapsamında yaklaşık 138.000 adet binanın fotoğrafları dâhil olmak üzere kimlik kartları da oluşturulmuştur. Diğer çalışma ise Akdeniz Üniversitesi AKUZAL birimince hazırlanan Ekolojik Planlama çalışmasıdır. Uydu görüntüleri ve arazide yapılan toprak verilerinin değerlendirilmesi sonucu 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında tarım alanlarının sınıflandırılması ve plan kararlarının belirlenmesi Akademik düzeyde yapılan bu çalışma ile sağlanmıştır. 3.5. SWOT ANALİZİ Planlama alanının mevcut durumu, analizi ve plan kararlarında esas olmak üzere alanın bütünü ve bölgeler bazında swot analizi yapılmıştır. Bu analiz ile planlama alanının uluslar arası, ülkesel ve bölgesel konumu, doğal yapısı ve kaynakları, mevcut durumu, sorunları, gelişme yönleri, potansiyelleri ve talepler göz önünde bulundurularak fırsatlar, tehditler, güçlü ve zayıf yanları belirlenmiştir. 46

4.DOĞAL EŞİKLER 4.1. TOPOĞRAFİK YAPI Antalya kenti; Antalya Ovası nda falezler üzerinde kurulmuştur. Planlama alanının batısında Toros Dağları, doğusunda ise Aksu Çayı yer almaktadır ve topoğrafik olarak yerleşime uygun bir coğrafi havzada yer almaktadır. Güney-batı Antalya kıyılarının arkasında yükselen Tahtalı dağ sıradağlarının kuzey uzantıları, Antalya Ovası na kadar girmekte, Konyaaltı na yakın Tünektepe de yükselti 618 metreye ulaşmaktadır. Kıyı sıradağları ile derin vadilerle ayrılan Beydağları ikinci dağ kuşağını oluşturmaktadır. Geyikbayırı çevresinde 1000-1300 metreye ulaşan Beydağlarının yükseltileri Saklıkent çevresindeki tepelerde 2500 metreyi aşmaktadır. Antalya kentinin üzerinde yer aldığı falezin doğusunda Aksu Çayı vadisi ile Yamansaz düzlükleri, batısında ise, Boğaçay ın oluşturduğu alüvyonal düzlükler yer almaktadır. Bu vadilerin denize açıldığı yerlerde ise kıyı düzlükleri oluşmuştur. Planlama alanının merkez bölgesi, doğu bölgesi ve kuzey bölgesinin büyük bir bölümünde eğim %0 - %10 arasındadır. Planlama alanının yaklaşık %67 sini oluşturan bu alan yerleşime uygundur. Eğimi %10 un üzerinde olan alanlar planlama alanının batı bölgesinde yığılma göstermiştir. Çığlık, Düzlerçamı, Doyran ve Konyaaltı Belediyelerinin batı kısmından oluşan bu alanlar toplam alanın yaklaşık %23 ünü oluşturmaktadır. Yerleşime uygun olan ve eğimi %10 - %20 arasında olan alanlar ise toplam alanın yaklaşık %2 sini oluşturmaktadır. Eğimi %20 - %30 arasında arasındaki alanlar ise planlama alanının yaklaşık %8 ini oluşturmaktadır. Bu alanlar yerleşim açısından uygun olmasa da zorunlu hallerde gerekli önlemler alınarak yerleşilebilir alanlar olarak belirlenebilir. Eğimi %30 un üzerindeki alanlar ise planlama alanının %23 ünü oluşturmaktadır. Yerleşime uygun olmayan alanlar olarak belirlenmiştir ve eşik olarak kabul edilmektedir. 47

Grafik 1.EĞİMLERİN ALANSAL DAĞILIMI %30+ 23% %20-%30 8,20% %10-%20 2% %0-%10 66,80% Harita 19: ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 3 BOYUTLU GÖRÜNTÜLERİ 48

4.2. JEOLOJİK VE JEOMORFOLOJİK YAPI Çalışma alanının büyük bir bölümü, Antalya platosu olarak tanımlanan alan içerisinde yer almaktadır. Bu platonun genel jeolojik formasyonları ise ağırlıklı olarak Mesozoik yaşlı kireç taşları ve marnlardan oluşmaktadır. Yine alanda Miosen yaşlı denizsel kireç taşları, marnlar, siltli kil depositleri, kum taşları ve konglomeralar da yayılım göstermektedir. Miosen oluşukların üzeri çoğunlukla Travertenlerle örtülmüş durumdadır. Kuaterner oluşuklar ise söz konusu platoda çoğunluğu aluviyal yelpaze ve koluviyal nitelikli olan fluviyal depositlerin yanısıra kimi alanlardaki konglomeralar ile birlikte bitki dokulu, oolitik ve masif traverten oluşumları şeklinde görülmektedir. Çeşitli kalınlıklara sahip kabuklar şeklindeki kaliş (halk dilindeki adı portaş) oluşumu da alanın diğer bir jeolojik yapısını teşkil etmektedir. Çalışma alanının plato olarak tanımlanan kısmının dışında olan ve alanın ağırlıklı olarak doğu kesimindeki Aksu çayı ve kısmen de batı kesimindeki Boğa çay tarafından oluşturulmuş quaterner yaşlı aluviyal taşkın düzlüğü formasyonları yanı sıra aynı dönemin ürünleri olan Aluviyal Yelpaze ve Koluviyal oluşuklar da alanın taban araziler bölümünü oluşturmaktadır. Yukarıda tanımlanan söz konusu bu jeolojik yapı ve dağılımı, bu rapor ekindeki 1:25.000 ölçekli Jeoloji Haritası nda da gösterilmiştir. Eski bir deniz tabanı olan Antalya platosu, çoğunlukla düz ve hafif eğimli bir topografyaya sahiptir. Bu plato, bu günkü Toroslar-Beydağları başlangıcındaki Kırkgözler yöresinde, genelde Kuzeye doğru iç bükey olarak faylanmaya maruz kalmış ve bu günkü karasal ortamda söz konusu bu plato, Kepez (Duacı-Varsak ayrımı) yöresinde de bu defa dış bükey faylanma yaşamak suretiyle yükseklikleri farklı olan iki ayrı platoya dönüşmüştür. Bu platolardan ilki yaklaşık 140-160 metre yükseklikle başlayan Döşemealtı-Duacı platosu, diğeri ise yaklaşık 50-70 metre yükseklikle başlayan Varsak platosudur. Çalışma alanının özellikle Döşemealtı-Duacı ve Varsak platolarındaki traverten yapıların tipik mikro rölyefli topografyası ve kısmen de karstik topografik görünümleri, bu alanın en önemli yer şekillerini-jeomorfolojik yapılarını oluşturmaktadır. Gerek Dacı-Döşemealtı ve gerekse Varsak platolarının farklı yörelerindeki irili ufaklı akarsu faaliyetleri, plato olarak tanımlanmış olan bu alanın bir kaç farklı yöresinde fluviyal etkileşim sonunda aluviyal yelpaze ve koluviyal nitelikli jeomorfolojik yapıların da ortaya çıkmasına neden olmuştur. Diğer taraftan çalışma alanının doğu kesimindeki Aksu çayı ve batı kesimindeki Boğa çay 49

tarafından oluşturulmuş bulunan aluviyal taşkın düzlüğü jeomorfolojik ünitesi yanı sıra özellikle plato ile aluviyal taşkın düzlüğü oluşuklarının kesişme-birleşme alanlarında meydana gelimiş bulunan Aluviyal Yelpaze ve Koluviyal nitelikli araziler de çalışma alanının diğer jeomorfolojik ünitelerini oluşturmaktadır. Buna göre araştırma alanında, yörenin (Antalya platosunun) genel jeolojik yapısıyla uyum sağlayan denizel kökenli karstik kireçtaşı arazileri ile karasal kökenli tipik traverten düzlükleri ve ayrıca alandaki taban arazi oluşumlarından sorumlu olan özellikle Aksu ve Boğaçay aktiviteleri neticesinde belirginleşmiş olan Aluviyal araziler, çalışma alanındaki üç ana jeomorfolojik üniteyi temsil etmektedirler. Alanda lokal olarak dağılım gösteren ancak toprak oluşumu ve arazi kullanımı açısından dikkate alınması gereken diğer jeolojik-jeomorfolojik oluşumlardan birisi, çoğunluğu yeterince pekişmemiş-kristalize olamamış gevşek yapılı sığ deniz-gölsel orijinli marn-şeyl depozitleri, diğeri ise çalışma alanının ortadoğu yöresindeki bir alanda yayılım gösteren karasal konglomera nitelikli arazilerdir. Yukarıda sözü edilen jeolojik birimlerin dışında, çalışma alanının çeşitli lokasyonlarında az da olsa yayılım gösteren birimler olarak radyolarit, yamaç molozu, fliş, gabro ve diyabaz ve alanın denize kıyı kesimlerinde de kıyı kumulları (kısmen stabil) ve plaj kumulları (stabil olmayan) dikkati çekmektedir. Yamansaz ve çevresi ise kısmen aktif göl, göl tabanı ve sulak alan niteliğinde olan düzlük yerlerdendir. Uydu verileri ve hava fotoğrafları üzerinde yapılan değerlendirmelerde ve arazide yapılan incelemelerde, yukarıda sözü edilen tüm bu jeolojik ve jeomorfolojik üniteleri kesin olarak tanımlayan unsurlar tespit edilmiştir. Örneğin alanda karstik oluşumların tipik bir görünümü olan çok sayıdaki irili ufaklı dolin oluşuklarının kimi yerlerde izlerinin ve kimi yerlerde de mevcudiyetlerinin sarpanmış olması, özellikle miosen yaşlı kireçtaşı arazilerinin varlığını; Döşemealtı ve Varsak platosu olarak tanımlanmış alanın büyük bir bölümünü oluşturan düzlüklerde ise ağırlıklı olarak aragonit ve kalsit minerallerinin karasal çökelti ürünlerinin saptanmış olması, bu alandaki tipik bitki dokulu ve masif travertenlerin varlığını, platoda etkili birkaç küçük yan derenin taşıyıp getirdiği jeolojik malzeme kırıntılarının yelpaze biçiminde depolandığı alanların saptanmış olması ile aluviyal arazilerin varlığını ve nihayet alanın doğusundaki Aksu çayının oluşturduğu ve platodaki düzlüğe benzer bir düzlükte ancak oldukça farklı bir jeolojik ve jeomorfolojik yapıda olan arazilerin saptanmış olması ile de alandaki fluviyal etkilerle nitelik kazanmış olan aluviyal 50

arazilerin varlığını kesin olarak göstermektedir. Özellikle plato olarak tanımlanan ve iki farklı karasal basamaktan oluşan traverten düzlüklerinin genel yapısı, çoğunlukla bulundukları topografyaların hemen bir üstündeki topografyalardan (Toroslar- Beydağları ve Döşemealtı platosundan) taşınarak depolanmış olan yaşlı kırmızı akdeniz topraklarının üzerlerinin, jeogenetik ve pedogenetik süreçler sonucunda oluşmuş bulunan kaliş kabukları ve traveten materyalleri tarafından yer yer örtülmüş olduğu bir görüntü arz etmektedir. Bu genel görünüm içerisinde, yöredeki karstik yapıların kaya boşluklarında oluşmuş bulunan ve ayrıca yukarıda tanımlandığı şekliyle alanda mevcut olan traverten düzlüklerindeki kaliş kabuklarının altında yer alan kırmızı akdeniz toprakları, çeşitli iş makinaları kullanılmak ve taş ve kayalar temizlenmek suretiyle açığa çıkarılmakta ve böylelikle bu alanlar, çeşitli nicelik ve niteliklerdeki tarımsal üretim ortamları haline dönüştürülmektedir. Bunun dışındaki alanlarda ise; özellikle aluviyal yelpaze ve aluviyal taşkın düzlüğü niteliğinde olan alanların sahip oldukları arazi ve toprak karakteristikleri, çeşitli sorunları olmakla birlikte çalışma alanının iyi nitelikli topraklarının bulunduğu alanları işaret etmektedir. Alanda, yukarıda tanımlanan jeomorfolojik ünitelerinin dışındaki diğer önemli bir jeomorfolojik oluşum ise, çalışma alanının güneyindeki traverten-kireçtaşı arazilerinin kimi yerlerde (Altınova-Pınarlı yöresinde) 3-5 m'lik bir falezle sona erdiği alan ile Antalya-Alanya devlet karayolunun bir kısım kuzeyinde ve önemli bir bölümü de bu yolun güneyinde yer almakta olduğu taban arazilerdir. Söz konusu bu araziler, Antalya platosundaki traverten oluşumu için ayrıcalıklı bir oluşum sergilemiş olan ve jeomorfolojik ünite olarak birkaç eski dolin (karstik yer şekli) çukurunda, kuzey yörelerden akıp gelen irili ufaklı yüzey sularının (düden çayı dahil) ve bunların taşıyıp getirdiği materyallerin birikmesi ve ayrıca yöredeki traverten oluşumundan sorumlu sıcak sulu eriyiklerin buharlaşması ile biriken oolitik ve masif karakterli travertenlerden oluşmuş bulunan eski bir göl tabanıdır. Bu alandaki eski gölün sularının çekilmesi ile bu alanda, önceki zamanlarda depolanmış olan materyaller karasal ortama kavuşmuş ve bir taraftan depolanan materyallerin ayrışması ve yeni bileşiklere dönüşmesi şeklinde cereyan eden toprak oluşum işlemleri süre giderken diğer taraftan da hemen kuzeydeki kireçtaşı-traverten düzlüklerindeki kimi toprak materyalleri, erozyonla söz konusu bu eski göl tabanı materyallerinin üzerine depolanmışlardır. Özellikle bu günkü Sinan Mahallesi sınırları içerisindeki taban araziler ile başlayıp Kırcamisi olarak bilinen oldukça geniş bir alanda yayılım 51

gösteren söz konusu bu oluşum, bu alandaki toprakların iki farklı gövdeden oluşmasına neden olmuştur. Nitekim bu toprakların üst katmanlarındaki yaklaşık 30-50 cm lik derinliklerinin, çoğunluğu killitın ve siltlikillitın tekstürlü ve sarımsı kırmızı renkli olduğu ve bu derinliğin altındaki toprak materyallerinin ise çoğunlukla tınlıkum ve kumlutın tekstürlü, yüksek ve çok yüksek kireç içerikli ve açıktan koyuya kadar değişen gri renklerin baskın olduğu eski göl tabanı materyalleri olduğu görülecektir. Söz konusu bu tespit, bu alanın eski bir göl tabanı olduğunun en önemli göstergesidir. Bununla birlikte, taban arazi olarak tanımlanan bu alanın özellikle doğu-kuzuydoğu taraflarında, üst topografyalardan taşınarak depolanan materyaller, bu araziler üzerinde fazlaca etkili olamadıklarından, bu alandaki toprak materyalleri, daha çok eski göl tabanının gri renkli, kumlutın ve tınlıkum tekstürlü ve yüksek kireç içerikli bir yapı ve bileşim arz etmektedir. Tanımlanan bu özelliğe sahip topraklar, özellikle Kırcamisi ve Düden çayı batısındaki alanlarda yoğun olmak üzere ilave toprak çekilmek-taşınmak suretiyle tarımsal üretim ve özellikle de sera üretimi yapılacak hale dönüştürülmeye çalışılmış ve halen de çalışılmaktadır. Sonuç olarak Antalya Büyükşehir Yetki Alanında, genel anlamda ve en yaygınları olarak kireçtaşı, traverten, marn-şeyl, konglomera ve aluviyal depozitler olarak tanımlanmış olan toplam beş farklı jeolojik yapı ve bu jeolojik yapılar üzerinde de dört farklı ana jeomorfolojik ünitenin bulunduğu tespit edilmiştir. Tespit edilen bu ana jeomorfolojik ünitelerden ilki yer yer traverten kompleksleri ile birlikte miosen yaşlı kireçtaşı jeolojik materyallerinden oluşan karstik üniteler, ikincisi quaterner yaşlı traverten düzlükleri ünitesi, üçüncüsü eski göl ve sığ deniz tabanları ve dördüncüsü de fluviyal etkileşimin sonuçları olan aluviyal taşkın düzlüğü, aluviyal yelpaze ve koluviyal ünitelerden oluşan arazi formlarıdır. Yine Kırcamisi, Havaalanı, Pınarlı, Altınova çevresinden başlayıp güneyde falez yamaçları ile Akdeniz kıyısına kadar ulaşan yine quaterner yaşlı dolin-uvala kompleksi şeklinde yayılım gösteren eski göl tabanı-masif-oolitik traverten düzlükleri ünitesi de alanın dikkate alınması gereken diğer bir yapısal özelliğidir. Depremsellik açısından 2. derece riskli bölgeler kapsamında olan Antalya ilinin yaklaşık 150 km lik çevresi; Kuzeyde Beyşehir Gölü ve Burdur fayı, Kuzey- Kuzeybatı da Gölhisar-Çameli fayı, Batıda Kaş ve Kekova civarında uzunlukları farklı birçok fay ve Doğuda da Kırkkavak fayları (aktifliği konusunda kesin bilgi yoktur) 52

olarak bilinen aktif faylarla çevrili bulunmaktadır. Diğer taraftan, Batı Toroslar olarak bilinen bu bölge, tektonizma açısından nap hareketlerinin yoğun olduğu ve alçalma ve yükselme olaylarının jeolojik kayıtlardaki izlerinin de sıkça görülebildiği bir bölgedir. Bütün Akdeniz çanağını ilgilendiren ve halen de tartışılan kompleks bir tektonik yapısı itibarı ile Antalya ili ve çevresi, alan kullanımlarının planlanması ve kentsel yerleşme kararlarının alınması aşamasında jeolojik açıdan büyük önem taşımaktadır. Bu nedenlerden dolayı, imar planlama çalışmalarına da altlık olacak söz konusu bu ekolojik planlama çalışmasında, Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisine giren sahadaki jeolojik yapı imar amaçlı olarak değerlendirilmiş ve elde edilmiş olan bilgi ve bulgular kapsamında aşağıdaki alan ayrımlarının dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu kapsamda, alanda Yerleşime Uygun Olmayan Alanlar (YUOA), Ayrıntılı Jeoteknik Etüt Gerektiren Alanlar (JEGA), Yerleşime Önlemli Uygun Alanlar-1 (YO1) ve Yerleşime Önlemli Uygun Alanlar- 2 (YO2) olmak üzere dört farklı jeolojik alan ayırtlanarak haritalanmış ve bu alanlar ile ilgili bazı temel açıklamalar ise aşağıda verilmiştir. Yerleşime Uygun Olmayan Alanlar (YUOA) Bu alanların büyük bir bölümü lakustrin-aluviyal çökeller ve plaj kumulu birikintilerinden oluşmuştur. Çoğunluğu gevşek taneli ve ince kumdan çakıla kadar değişen farklı tane boylarında kırıntılı sedimanter kayaç litolojilerini içermektedir. İlgili haritasında da gösterildiği üzere lakustrin-aluviyal nitelikli olan Yamansaz sulak alanı ile birlikte Lara ve Konyaaltı gibi basık ve geniş kıyı özelliği gösteren sahil kesimlerindeki kıyı kumulları, bu kapsamda yerleşime uygun olmayan alanlar olarak tanımlanmıştır. Bu alanlar, olası depremlerde zemin sıvılaşması riskinin en yüksek olduğu alanlardır. Ayrıntılı Jeoteknik Etüt Gerektiren Alanlar (JEGA) Bu alanlar, büyük oranda eski dolmuş veya kısmen açık dere yataklarının da sıkça bulunduğu doğudaki geniş aluviyal taşkın düzlüğü arazileridir. Eski ve yeni dere yatakları boyunca çoğunlukla çakıl ve kum ve taşkın düzlüğü alanlarında da ağırlıklı olarak kil boyutlu litolojiler sergilemekte olan bu arazilerin hemen her yerinde yer altı su seviyesi de oldukça yüksektir. Söz konusu bu aluviyal arazilerin özellikle denize yakın alçak kotlu alanlarında taban suları yüzeye çok yakın olup bazı bölgelerde de su yüzeylenmeleri meydana gelmektedir. Bu alanlar, olası depremlerde zemin 53

sıvılaşması riskinin en yüksek olduğu alanlardır. Söz konusu bu alanlarda sıvılaşma özelliğinin yanı sıra, yapılacak olan binalarda da özellikle kil tipine ve miktarına bağlı olmak üzere oturma-şişme ve yan yatma gibi problemlerin ortaya çıkması da kaçınılmazdır. Nitekim, Yamansaz, Hurma ve Liman gibi bölgelerdeki özellikle çok katlı binalarda, sözü edilen bu sorunlar sıkça görülmektedir. Bu gibi alanlarda parsel bazında ayrıntılı jeolojik-jeoteknik etütler yapılmalı ve zemin özellikleri, deneysel çalışmalar ile belirlendikten sonra ayrıntılı imar kararları verilmelidir. Yerleşime Önlemli Olarak Uygun Olan Alanlar Alanın Jeoloji Haritasında Qa simgesi ile gösterilen alanın tamamı tufa olarak tanımlanan CaCO 3 çökellerini içermektedir. Bu alan, zemin özellikleri ve kayaçların litolojileri dikkate alınarak değerlendirilmiş ve söz konusu bu alanların sahip olduğu jeolojik ve litolojik yapıları gereğince iki farklı alan tanımlamasının yapılmasını gerektirmiştir. Söz konusu bu farklı alanlar; Yerleşime Önlemli Uygun Alanlar-1 ve Yerleşime Önlemli Uygun Alanlar-2 şeklinde ayırt edilip Ek deki haritasında da YO1 ve YO2 simgeleri ile gösterilmek suretiyle iki bölümde değerlendirilmiştir. Her bir farklı nitelikteki alanlar ile ilgili açıklamalar ise aşağıda verilmiştir. Yerleşime Önlemli Uygun Alanlar-1 Bu alanlar Döşemealtı Platosu nu içine alan bölgedir. Başka bir ifade ile bu alan Varsak, Duacı, Yeşilbayır yörelerini içine alan üst plato bölgesidir. Gerek YO1 ve gerekse YO2 simgeleri ile gösterilen bu alanlarda daha önceden yapılmış olan sedimantolojik amaçlı bir bilimsel çalışmanın (Koşun vd., 2005. Antalya Tufalarının Litofasiyes Özellikleri, MTA Dergisi, Sayı:130, Sayfa:57-70) saha gözlemlerine göre bu bölge (YO1) içerisinde kalan tufa oluşumları daha gözenekli, gevşek ve el ile parçalanabilir ve dayanım açısından daha zayıf fiziksel özelliklere sahiptir. Yine bu bölgede mağara türü boşluklu yapının fazla olması sonucu dolin (karbonat çöküntü alanı) türü alanlar da sıkça gelişmiş bulunmaktadır. Ayrıca, Antalya nın tatlı su ihtiyacının sağlandığı Kırkgöz ve Duraliler gibi önemli su kaynakları bu alandadır. Yerleşim alanlarının ve sanayileşmenin neden olacağı kirlilik, oldukça gözenekli yapıda olan bu tufalardan yeraltı sularına doğrudan karışarak içme suyuna geçmesi sonucu önemli sağlık problemlerine sebep olabilecektir. Bu özellikleri ile YO1 sembolü ile gösterilmiş olan alanlar, jeolojik açıdan 1. derece önlem alınması gerekli alanlar olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla, bu bölgenin zemin özellikleri, parsel 54

bazında yapılacak ayrıntılı jeolojik-jeoteknik etütlere dayalı olarak hem saha gözlem ve değerlendirmeleri ve hem de laboratuar deneyleri ile belirlenmeli ve elde edilecek sonuçlara göre kullanım kararları verilmelidir. Yerleşime Önlemli Uygu Alan (YO2) Bu alanlar, ekdeki haritada YO2 simgesi gösterilmiştir. Jeoloji literatüründe Düden-Varsak Platosu olarak bilinen ve nüfusun çoğunluğunun bulunduğu yerleşim alanlarını içine almaktadır. Jeolojik materyal olarak yine tufalardan oluşmuştur ancak, sertlik, dayanım gücü, gözeneklilik gibi fiziksel özellikleri ile YO1 simgesi ile gösterilmiş olan Döşemealtı Platosunu oluşturan tufalardan farklılık gösterir. Söz konusu bu farklılık, YO2 sembolü ile tanımlanmış olan alandaki tufa fasiyeslerinin YO1 sembolü ile tanımlanmış olan alandaki tufa fasiyeslerinden nispeten daha sağlam olmalarından kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu bu alanlarda da parsel bazında jeolojik ve Jeoteknik etütlerin yapılması bir zorunluluk olmakla birlikte bu alanlardaki zemin özellikleri YO1 alanlarından kısmen daha az risk taşımaktadır. Diğer taraftan hem Döşemealtı-Duacı ve hem de Düden-Varsak Platosunun kimi alanlarında güncel sel taşkınları ve heyelan gibi doğa olaylarından etkilenebilecek alanlar da bulunmaktadır. Örneğin: Akdamlar Köyü nde yakın geçmişte yaşanmış olan sel taşkını önemli can ve mal kaybına neden olmuştur. Bu nedenle gerek alt ve gerekse üst platoda YO1 ve YO2 olarak tanımlanmış olan alanlardaki kuru ve/veya aktif dere yatakları da alan kullanımlarında dikkate alınması gereken diğer alanlardır. Ayrıca tufa çökelleri, kısa mesafelerde ciddi farklılıklar gösteren kayaçlardır ve bu nedenle bu türlü alanların zemin özelliklerini belirleyebilmek için parsel bazında ayrıntılı jeolojik-jeoteknik etütlerin yapılmasında gereklilik bulunmaktadır. Kaynak:Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2007 55

Harita 20: Antalya Büyükşehir Belediyesi Jeolojik Yapı Haritası 56

4.3. SU KAYNAKLARI KORUMA ALANLARI D.S.İ. XIII.Bölge Müdürlüğü ve ASAT Genel Müdürlüğü işbirliği içerisinde Nisan 2005 tarihli Antalya Kenti Su Kaynakları Koruma Alanları inceleme raporu hazırlanmıştır. Rapor kapsamında belirlenen su kaynakları koruma alanlarında alınması gereken önlemler belirlenmiştir. Ağustos 2006 yılında ise hazırlanan Aksu Ovası Hidrojeolojik Etüt Raporunda öngörülen Koruma Alanlarına ilişkin önlemlerde aşağıda belirtilmektedir. Hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında söz konusu raporda öngörülen önlemler kabul görmüş ve plan kararlarına yansıtılmıştır. Ayrıca Antalya kenti için hayati önem taşıyan Su Kaynakları Koruma Alanları; Antalya Belediyesi Sınırları dışında Burdur ilçesi Bucak ovasına kadar uzanmaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından kendi yetki alanı içerisinde bu planla uygulamayı taahhüt ettiği koruma tedbirlerinin kaynak koruma alanları/havza bütününde yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından hazırlanmakta olan planlarda aynı şekilde yansıtılmasının Antalya nın Su kaynaklarının gelecek kuşaklara da sağlıklı ve temiz bir şekilde aktarılması açısından hayati bir önem taşımaktadır. 3.3.1.Antalya Kentine İçmesuyu Sağlayan Su Kaynakları ve Koruma Alanları Antalya Kentinin içme kullanma suyu ihtiyacı, Duraliler bölgesinde açılmış sondaj kuyularından, Boğaçay bölgesinde açılmış kuyulardan ve Termesus (Kırkgözler) bölgesinde açılmış kuyulardan karşılanmaktadır. Antalya Traverten Platosu Jeolojik ve Hidrojeolojik özellikleri ile dünyada benzeri olmayan bir konuma sahiptir. Bu nedenle Traverten Platosunda Yeraltı suyunun korunması için platonun jeolojik ve hidrojeolojik özellikleri göz önünde bulundurularak koruma alanları belirlenmiştir. Karstik sistemde su hareketi alüvyon akiferdeki yeraltısuyu hareketinden çok hızlıdır ve kanal akışı şeklinde olmaktadır. Su hareketinin hızlı olması nedeniyle koruma alanının sınırlarının belirlenmesinde kayaların litolojik durumları ile hidrojeolojik durumunun yanında, sınırların uygulamada kolaylık olması için doğal ve değişmeyecek yapay sınırlar (falezler, değişmeyen karayolları, dereler ) dikkat edilmiştir. 57

Traverten platosu üzerinde yer alan düdenler, yüzeydeki suların ve kirliliklerin çok hızlı bir şekilde yeraltı suyuna ulaşmasını sağlamaktadır. Bu nedenle düdenlerin hangi koruma bandı üzerinde olurlarsa olsunlar, çevrelerinde tespit edilecek koruma alanlarının I derece koruma alanlarında uygulanan önlemlerle korunması gerekmektedir. Termesus (Kırkgözler) Yeraltısuyu İşletme Sahasında açılan kuyulardan Üst Plato üzerinde yer alan yerleşim alanlarının su ihtiyacı karşılanmaktadır. Yeraltı suyu işletme sahası Kırkgöz kaynaklarının rezervuarı olan Jura Kretase yaşlı kireçtaşları üzerindedir. 5216 sayılı yasaya göre üst plato üzerinde yeralan yerleşim alanları Antalya Büyükşehir sınırlarına dâhil edildiği için Kırkgöz kaynakları ASAT tarafından korunacak kaynaklar içerisine dâhil olmuştur. Kırkgöz kaynaklarının rezervuarı olan kireçtaşlarının yayılımı kuzeyde Bucak, batıda Korkuteli yerleşim alanlarına kadar yeraltından uzanmaktadır. Kireçtaşlarının özellikleri dikkate alındığında, rezervuar üzerinde oluşacak kirlilik kısa sürede rezervuardaki yer altı suyuna ulaşacaktır.. Bu nedenle Kırkgöz kaynaklarının hemen kuzeyindeki Antalya Kültür Varlıkları ve Doğal Anıtlar Kurulunca Doğal Sit Alanı ilan edilen bölge Kırkgöz kaynaklarının I derece Koruma Alanı olarak belirlenmiştir. 3.3.1.1. DURALİLER Duraliler Yeraltı suyu Kaynaklarının Koruma Alanlarının belirlenmesi Kriterleri ve Bu Alanlarda Alınması Gereken Önlemler I NOLU KORUMA ALANI Sınırlarının belirlenmesinde; 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik durumu dikkate alınmıştır. 3- Jeomorfolojik yapı göz önünde tutulmuştur. 4-Mevcut yeraltı suyu işletme kuyuları ve gelecekte bölgede açılacak yeni yeraltı suyu işletme kuyuları göz önüne alınmıştır. I NOLU KORUMA ALANI İçerisinde Alınması Gereken Önlemler : 1- Bu alanda yalnız yeraltı suyu işletme tesisinin bulunmasına ve çalışmasına müsaade edilir. Bu alan başka hiçbir amaçla kullanılamaz. 2- Bu alan telle çevrilerek koruma altına alınır. II NOLU KORUMA ALANI Sınırlarının belirlenmesinde; 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik konumu dikkate alınmıştır. 58

3- Jeomorfolojik yapı göz önünde tutulmuştur. 4- Sondaj ve jeofizik çalışmalarla belirlenmiş, traverten kalınlığı ve paleotopoğrafya dikkate alınmıştır. 5- Bölgede daha önce yapılmış olan boya deneyleri ve izotop analizi sonuçları dikkate alınmıştır. 6- Travertenin hidrojeokimyasal (yüzeyde ve yüzeyden derine doğru) özellikleri dikkate alınmıştır. II NOLU KORUMA ALANI İçerisinde Alınması Gereken Önlemler 1- Kimyasal atığı olan yeni sanayi tesisi kurulamaz. Mevcut sanayi tesislerinin atıklarının yer altı suyuna zarar vermeyeceği önlemler alınır. 2- Çöp alanı inşa edilemez.. Eskiden inşa edilmiş çöp alanları en kısa sürede terk edilerek ıslah edilir. 3- Nükleer reaktör ve radyoaktif hammadde işleyen, radyoaktif atığı olan fabrika kurulamaz. 4- Metalurji tesisi, petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi kurulamaz. 5- Yeni mezarlıklar inşa edilemez. 6- Mezbaha kurulamaz. 7- Rendering tesisi olan entegre et tesisi kurulamaz. 8- Maden kazıları yapılamaz. Maden artıkları depolanamaz. 9-Yeraltına hiçbir şekilde ( kuyu açarak, yüzeyde göllendirerek, fosseptik çukuru v.b) atık su deşarjı yapılamaz. 10- Atık su deşarjı amaçlı daha önce açılmış olan kuyular kapatılır. 11-Bu alanda yeni alanlar yerleşime açılmadan önce kanalizasyon alt yapısının tamamlanmış olma ön şartı aranır. Mevcut yapılar da öncelikli olarak inşa edilecek kanalizasyon sistemine bağlanır. 12- Su kirlenmesine sebep olacak miktarda suni gübre ve kimyasal ilaç kullanılmaz. Kimyasal ilaçların ambalajları toplanarak uygun şekilde bertaraf edilmelidir. 13- Bölgede amacı ne olursa olsun atık su (arıtılmış olsa dahi ) depolanması ve göllendirilmesine izin verilmez. 14- III nolu koruma alanında uygulanan koruma önlemleri bu alan için aynen geçerlidir. III NOLU ALAN Sınırlarının Belirlenmesinde; 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik konumu dikkate alınmıştır. 59

3- Jeomorfolojik yapı göz önünde tutulmuştur. 4- Bölgede daha önce yapılmış olan boya deneyi ve izotop analizi sonuçları dikkate alınmıştır. 5- Travertenin hidrojeokimyasal (yüzeyde ve yüzeyden derine doğru) özellikleri dikkate alınmıştır. 6- Uzun vadede yeni yerleşim alanlarının gelişimi ve ortaya çıkması muhtemel yeni kirleticilerin su kaynaklarında neden olacağı kirlenme ve insan sağlığına olumsuz etkileri dikkate alınmıştır. III NOLU KORUMA ALANI İçerisinde Alınması Gereken Önlemler 1- Kimyasal atığı olan sanayi tesisi kurulamaz. 2- Nükleer reaktör ve radyoaktif hammadde işleyen, radyoaktif atığı olan fabrikalar, kimyasal atığı olan deri işleme fabrikaları, rendering tesisi olan et kombine tesisleri kurulamaz. 3- Metalurji tesisi, petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi kurulamaz. 4- Yeni Mezarlıklar inşa edilemez. 5-Yeraltına hiçbir şekilde ( kuyu açarak, yüzeyde göllendirerek, fosseptik çukuru v.b) atık su deşarjı yapılamaz. 6- Atık su deşarjı amaçlı daha önce açılmış olan kuyular bölgede kanalizasyon inşaatı tamamlanınca kapatılır ve atık su inşa edilen kanalizasyon sistemine bağlanır. 7-Su kirlenmesine sebep olacak miktarda suni gübre ve kimyasal ilaç kullanılmaz. Kimyasal ilaçların ambalajları toplanarak uygun şekilde bertaraf edilmelidir. 8-Su kirlenmesine neden olacak miktarda pestisitlein kullanılması ve depolanmasına izin verilmez. 9- Soğutma suyu, sıcak su ve pis su yeraltına verilemez. 10-Su kirlenmesine neden olan maddelerin yeraltına depolanması ve yerinden çıkarılmasına izin verilmez. 3.3.1.2. KIRKGÖZLER Termesus (Kırkgöz) Yeraltısuyu Kaynaklarının Koruma Alanlarının belirlenmesi Kriterleri ve Bu Alanlarda Alınması Gereken Önlemler I NOLU KORUMA ALANI Sınırlarının belirlenmesinde; 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik konumu dikkate alınmıştır. 3- Jeomorfolojik yapı göz önünde tutulmuştur. 60

4-Mevcut kaynağın ve yeraltısuyu işletme kuyularının durumu ve gelecekte bölgede yapılması muhtemel yeraltı suyu işletme kuyuları ve su yapıları göz önüne alınmıştır. I NOLU KORUMA ALANI İçerisinde Alınması Gereken Önlemlerle İlgili Tavsiyeler 1- Bu alanda yalnız yeraltı suyu işletme tesisinin bulunmasına ve çalışmasına müsaade edilir. Bu alan başka hiçbir amaçla kullanılamaz. II NOLU KORUMA ALANI Sınırlarının belirlenmesinde; 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik konumu dikkate alınmıştır. 3- Jeomorfolojik yapı göz önünde tutulmuştur. II NOLU KORUMA ALANI İçerisinde Alınacak Önlemlerle İlgili Tavsiyeler 1- Kimyasal atığı olan yeni sanayi tesisi kurulamaz. Mevcut sanayi tesislerinin atıklarının yeraltı suyuna zarar vermeyeceği önlemler alınır. 2- Çöp alanı inşa edilemez. Eskiden inşa edilmiş çöp alanları en kısa sürede terk edilerek ıslah edilir. 3- Nükleer reaktör ve radyoaktif hammadde işleyen, radyoaktif atığı olan fabrika kurulamaz. 4- Metalurji tesisi, petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi kurulamaz. 5- Yeni mezarlıklar inşa edilemez. 6- Mezbaha kurulamaz. 7- Rendering tesisi olan entegre et tesisi kurulamaz. 8-Yeraltına hiçbir şekilde düdenlerle, kuyu açarak, yüzeyde göllendirerek, fosseptik çukuru açarak atık su deşarjı yapılamaz. 9- Düdenler atık su deşarjı amaçlı kullanılamaz. 10-Bu alanda yeni alanlar yerleşime açılmadan önce kanalizasyon alt yapısının tamamlanmış olma ön şartı aranır. Mevcut yapılar da öncelikli olarak inşa edilecek kanalizasyon sistemine bağlanır. 11- Su kirlenmesine sebep olacak miktarda suni gübre ve kimyasal ilaç kullanılmaz. Kimyasal ilaçların ambalajları toplanarak uygun şekilde bertaraf edilir. 12- III nolu alan için belirlenen koruma tedbirleri II nolu alan için aynen uygulanır. III NOLU ALAN Sınırlarının belirlenmesinde, 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik konumu dikkate alınmıştır. 61

3- Jeomorfolojik yapı göz önünde tutulmuştur. 4- Uzun vadede yeni yerleşim alanlarının gelişimi ve ortaya çıkması muhtemel yeni kirleticilerin su kaynaklarında neden olacağı kirlenme ve insan sağlığına olumsuz etkileri dikkate alınmıştır. III NOLU ALAN İçerisinde Alınacak Önlemlerle İlgili Tavsiyeler 1- Kimyasal atığı olan yeni sanayi tesisi kurulamaz. Mevcut sanayi tesislerinin atıklarının yeraltı suyuna zarar vermeyeceği önlemler alınır. 2- Nükleer reaktör ve radyoaktif hammadde işleyen, radyoaktif atığı olan fabrikalar, kimyasal atığı olan deri işleme fabrikaları, rendering tesisi olan et kombine tesisleri kurulamaz. 3- Metalurji tesisi, petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi kurulamaz. 4- Yeni Mezarlıklar inşa edilemez. 5-Yeraltına hiçbir şekilde; düdenlerle, kuyu açarak, yüzeyde göllendirerek, fosseptik çukuru açarak atık su deşarjı yapılamaz. 6- Atık su deşarjı amaçlı daha önce açılmış olan kuyular bölgede kanalizasyon inşaatı tamamlanınca kapatılır ve atık su inşa edilen kanalizasyon sistemine bağlanır. 7- Su kirlenmesine sebep olacak miktarda suni gübre ve kimyasal ilaç kullanılmaz.kimyasal ilaçların ambalajları toplanarak uygun şekilde bertaraf edilmelidir. 8-Su kirlenmesine neden olacak miktarda pestisitlein kullanılması ve depolanmasına izin verilmez. 9- Soğutma suyu, sıcak su ve pis su yeraltına verilemez. 10- Su kirlenmesine neden olan maddelerin yeraltına depolanması ve yerinden çıkarılmasına izin verilmez. 3.3.1.3.BOĞAÇAYI Boğaçay Yeraltısuyu Kaynakları Koruma Alanlarının Belirlenmesi Boğaçay Yeraltısuyu kuyuları alüvyoner akifer üzerindedir. Bu nedenle koruma alanları sınırlarının belirlenmesinde TSE 9774 Yüzeyden Kirlenmeye Karşı Akiferlerin Korunması standardı dikkate alınmıştır. I NOLU KORUMA ALANI Sınırlarının belirlenmesinde; 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik konumu dikkate alınmıştır. 3-Mevcut yer altı suyu işletme kuyularının durumu ve gelecekte bölgede oluşacak kentleşmenin durumu göz önüne alınmıştır. 62

I NOLU KORUMA ALANI İçerisinde Alınması Gereken Önlemlerle İlgili Tavsiyeler 1- Bu alanda yalnız yer altı suyu işletme tesisinin bulunmasına ve çalışmasına müsaade edilir. Bu alan başka hiçbir amaçla kullanılamaz. 2- Bu alan telle çevrilerek koruma altına alınır. II NOLU KORUMA ALANI sınırlarının belirlenmesinde ; 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik konumu dikkate alınmıştır. 3- Jeomorfolojik yapı göz önünde tutulmuştur. 4- Akifer içerisinde 50 günde yeraltı suyunun gideceği mesafe dikkate alınmıştır. II NOLU KORUMA ALANI İçerisinde Alınacak Önlemlerle İlgili Tavsiyeler 1- Çöp depolanamaz. 2- Nükleer reaktör ve radyoaktif hammadde işleyen, radyoaktif atığı olan fabrika kurulamaz. 3- Metalurji tesisi, petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi kurulamaz. 4- Yeni mezarlıklar inşa edilemez. 5- Mezbaha kurulamaz. 6- Rendering tesisi olan entegre et tesisi kurulamaz. 7- Maden kazıları yapılamaz. Maden artıkları depolanamaz. 8-Bu alanda yeni alanlar yerleşime açılmadan önce kanalizasyon alt yapısının tamamlanmış olma ön şartı aranır. Mevcut yapılar da öncelikli olarak inşa edilecek kanalizasyon sistemine bağlanır. 9- Su kirlenmesine sebep olacak miktarda suni gübre ve kimyasal ilaç kullanılmaz. Kimyasal ilaçların ambalajları toplanarak uygun şekilde bertaraf edilir. 10- III nolu alan için belirlenen koruma tedbirleri II nolu alan için aynen uygulanır. III NOLU ALAN Sınırlarının belirlenmesinde, 1- Jeolojik yapı göz önüne alınmıştır. 2- Akiferin Hidrolojik ve Hidrojeolojik konumu dikkate alınmıştır. 3- Jeomorfolojik yapı göz önünde tutulmuştur. 4- Uzun vadede yeni yerleşim alanlarının gelişimi ve ortaya çıkması muhtemel yeni kirleticilerin su kaynaklarında neden olacağı kirlenme ve insan sağlığına olumsuz etkileri dikkate alınmıştır. 63

III NOLU ALAN İçerisinde Alınacak Önlemlerle İlgili Tavsiyeler 1- Kimyasal atığı olan yeni sanayi tesisi kurulamaz. Mevcut sanayi tesislerinin atıklarının yer altı suyuna zarar vermeyeceği önlemler alınır. 2- Nükleer reaktör ve radyoaktif hammadde işleyen, radyoaktif atığı olan fabrikalar, kimyasal atığı olan deri işleme fabrikaları, rendering tesisi olan et kombine tesisleri kurulamaz. 3- Metalurji tesisi, petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi kurulamaz. 4- Yeni Mezarlıklar inşa edilemez. 5-Yeraltına hiçbir şekilde; düdenlerle, kuyu açarak, yüzeyde göllendirerek, fosseptik çukuru açarak atık su deşarjı yapılamaz. 6- Atık su deşarjı amaçlı daha önce açılmış olan kuyular bölgede kanalizasyon inşaatı tamamlanınca kapatılır ve atık su inşa edilen kanalizasyon sistemine bağlanır. 7- Su kirlenmesine sebep olacak miktarda suni gübre ve kimyasal ilaç kullanılmaz. Kimyasal ilaçların ambalajları toplanarak uygun şekilde bertaraf edilmelidir. 8-Su kirlenmesine neden olacak miktarda pestisitlein kullanılması ve depolanmasına izin verilmez. 9- Soğutma suyu, sıcak su ve pis su yeraltına verilemez. 10- Su kirlenmesine neden olan maddelerin yeraltına depolanması ve yerinden çıkarılmasına izin verilmez. SONUÇ ve ÖNERİLER 1-Antalya Kentinin içme kullanma suyu ihtiyacı Duraliler, Boğaçay ve Termesus (Kırkgözler) Yeraltısuyu İşletme sahasında açılmış sondaj kuyularından karşılanır. Duraliler Yeraltısuyu İşletme Sahasında ve Termesus (Kırkgözler) Yeraltısuyu İşletme Sahasında ki kuyular suyunu karstik akiferden almaktadır. Boğaçay İşletme Sahasındaki kuyular alüvyoner akiferden suyunu alır. TSE 9774 sayılı Su Kaynaklarının Kirlilikten Korunması Standartında belirtilen şartlar alüvyoner akiferler için uygulanabilecek şekilde tesbit edilmiştir. TSE 9774 standartına uygun koruma alanları belirlemesi bu nedenle ancak Boğaçay Yeraltısuyu İşletme Sahası için mümkündür. 2- Antalya Kentinin halen su ihtiyacının büyük bir bölümünü karşılayan, 2030 yılına kadar da su ihtiyacını karşılamaya devam edecek olan Duraliler Yeraltısuyu kaynakları ve Termesus (Kırkgöz) Yeraltısuyu işletme sahalarındaki kuyular karstik akiferden suyunu almaktadır. Bu kaynakların korunması için belirlenecek koruma alanları TSE 9774 de 64

belirtilen şartların uygulanmasına, kendine özgü jeolojik ve hidrojeolojik özellikleri olması nedeniyle uygun değildir. 3-Duraliler Yeraltısuyu İşletme Sahasından elde edilen yer altı suyunun kirlilikten korunması için haritalarda belirtilen alanlarda önerilen önlemler alınmalıdır. Ayrıca; - Duacı Köyü çevresinde, üst plato üzerinde halen vahşi depolama yapılmaya devam edilen Eski Şehir Çöplüğüne çöp dökülmesi engellenerek terk edilmeli ve çöp alanı ıslah edilmelidir. - Duraliler kaynaklarının rezervuarı olan traverten platosu ve Kırkgöz kaynaklarının rezervuarı olan kireçtaşlarının üzerinde yeralan düdenler yerinde incelenerek, düdenlerden yeraltına yeraltısuyunu kirletecek atıkların atılması engellenmelidir. Düdenlerin çevresinde I derece koruma bandı oluşturulmalıdır. - Kepez başındaki eski Akdeniz Üniversitesi Araştırma Hastanesi, tekrar faaliyete geçirilmeden önce atık su problemi çözülmeli, hastaneninatıklarının hastane çevresinde açılacak fosseptik çukurlara atılması önlenmelidir. - Raporda Duraliler Yeraltısuyu İşletme Sahası I derece koruma alanı olarak belirtilen alanın doğu kenarında bulunan Ünsal Mahallesi, Fatih Mahallesi, Akdeniz ve Yeşil Antalya Sanayi sitelerinin ve yakın çevrelerinin kanalizasyon sistemi öncelikle inşa edilerek şehir kanalizasyon sistemine bağlanmalıdır. - Döşemealtı Platosu üzerinde Duraliler Yeraltı suyu İşletme Sahası II derece koruma alanı üzerinde bulunan yerleşim alanlarının kanalizasyon sisteminin inşaatı öncelikle tamamlanmalı ve atıkların yeraltına deşarjı önlenmelidir. - Duraliler Yeraltı suyu İşletme Sahası II derece koruma alanı üzerinde planlanan Kuzey Kent Konut Alanının ve yeni yerleşim alanlarının imara açılmadan önce kanalizasyon sistemi inşa edilmelidir. Yeni oluşacak yerleşim alanlarının atıklarının yeraltına deşarjı önlenmelidir. - Antalya Organize Sanayi Bölgesinin arıtmadan çıkan sularının ve diğer atıklarının yeraltına verilmesi engellenmelidir. 4-Termesus (Kırkgözler) Yeraltısuyu İşletme Sahasından ve Boğaçay Yeraltısuyu İşletme Sahasından elde edilen yealtı suyunun kirlilikten korunması için haritalarda belirtilen alanlarda önerilen önlemler alınmalıdır. Ayrıca; *Belirlenen Koruma alanları içerisindeki Bucak, Korkuteli gibi ilçelerin ve diğer yerleşim alanlarının atık sularının düdenlere verilmesi engellenmelidir. 65

Yerleşim alanlarının halen vahşi depolama yapılmaya devam edilen çöplüklerinde, çöp alanlarından gelen pis suların yeraltına gitmesinin önlenmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır. *Kırkgöz kaynaklarının rezervuarı olan kireçtaşlarında yer alan Kestel, Korkuteli, Bucak, Bademağacı, Dağ Nahiyesindeki düdenlerin korunması için yerinde incelemeler yapılarak düdenlere yeraltısuyunu kirletecek atıkların verilmesi önlenmelidir. *Boğaçay Yeraltısuyu İşletme Sahasının koruma alanları olarak belirlenen sahalar içerisinde kalan alandaki yerleşimlerin kanalizasyon sisteminin inşaatı öncelikle tamamlanarak kentsel ve diğer atıkların yeraltına süzülmesi önlenmelidir. *Akdeniz ve Yeşil Antalya Sanayi sitelerinin arıtmalarından çıkan suyunun Boğaçay a giden derelere kontrolsuz olarak verilmesi engellenmeli, sistem Antalya kenti kanalizasyon şebekesine bağlanmalıdır. 5-Antalya Kentine içmesuyu sağlayan su kaynaklarından ve su kaynaklarının rezervuarındaki koruma alanları içerisinde tesbit edilecek gözlem kuyularından sürekli örnek alınarak yeraltı suyundaki kirlilik izlenmelidir. Kirlilik değerlerinde oluşacak değişiklikler ve yeni kirlilik kaynakları belirlendiğinde gerekli tedbirler alınmalıdır. D.S.İ.XIII.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ,Nisan 2005 Aksu Ovası Hidrojeolojik Etüt Raporu Yeraltısuyu ile İlgili Korunacak Alanlar İnceleme alanı içerisinde Aksu çayı kenarında haritada belirlenmiş olan alan ve Kemerağzı Köyü nün çevresindeki traverten alan Antalya Kenti Su Kaynakları III. derece Koruma Alanı olarak belirlenmiştir. Aksu çayı kenarındaki kum çakıl boyutunda malzemeden oluşan alüvyon alan yeraltısuyu işletmeye uygun sahalardır. Aksu çayı kenarında YASİUA yeraltısuyu işletme alanı olarak belirlenen alanda akifer kayanın alüvyon olması nedeniyle TS 9774 de belirlenmiş olan aşağıdaki önlemler alınarak yeraltısuyu işletme sahaları oluşturulabilir. 1-Kimyasal atığı olan tesisi kurulamaz 2-Nükleer reaktör ve radyoaktif hammadde işleyen, radyoaktif atığı olan fabrikalar, kimyasal atığı olan deri işleme fabrikaları, rendering tesisi olan et kombine tesisleri kurulamaz. 3-Metalurji tesisi, petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi kurulamaz. Yakıt depolanamaz. 4-Bu alanda maden kazıları yapılamaz, kum çakıl malzeme alınamaz. 66

5-Yeni mezarlıklar inşa edilemez. 6-Yeraltına hiçbir şekilde (kuyu açarak, yüzeyde göllendirerek, fosseptik çukuru v.b) atık su deşarjı yapılamaz 7-Su kirlenmesine neden olacak miktarda pestisitlerin kullanılması ve depolanmasına izin verilmez. 8- Su kirlenmesine neden olacak miktarda suni gübre ve kimyasal ilaç kullanılamaz. Bölgede Kimyasal ilaçların ambalajları toplanarak uygun şekilde bertaraf edilmelidir. 9-Soğutma suyu, sıcak su ve pis su yeraltına verilemez. 10-Su kirlenmesine neden olan maddelerin yeraltına depolanması ve yerinden çıkarılmasına izin verilemez. 11-Akifer alanındaki dekapaj ve kazılar yapılamaz. 12-Bu alanda arıtma tesisi kurulamaz. 13-Çöplük kurulamaz, mevcut çöplükler ıslah edilerek terk edilir. 14-Hastane, hava alanı ve tesisleri kurulamaz. Akifer kayanın Aksu çayının alüvyonları olması nedeniyle halen kum çakıl ocağı şeklinde işletilmekte olan akifer kayanın korunması için bu ocaklar kapatılmalıdır. Ocakların faaliyetinin devam ettirilmesi halinde TİGEM arazilerindeki 763 1/s kapasiteli kuyuların bulunduğu yeraltısuyu işletme sahasında yeraltısuyu zarar görecektir. Alüvyon akiferin çakıl ocağı olarak işletilip tüketilmesi ile akifer kaya yok olacak bölgede mevcut işletme kuyuları zarar görecek ve yeni yeraltısuyu işletme sahalarıda oluşturulamayacaktır. Traverten üzerindeki alan Antalya Kenti su kaynaklarının koruma alanları ile ilgili hazırlanan ve DSİ Genel Müdürlüğü tarafında 2005 yılı Nisan ayında onaylanan rapora göre III. Derece koruma alanıdır. Bu alanda ; Aksu Ovası taşkın döneminde yeraltısuyu seviyesi haritasında belirtilen kotlara dikkat edilmelidir. 1-Kimyasal atığı olan tesisi kurulamaz 2-Nükleer reaktör ve radyoaktif hammadde işleyen, radyoaktif atığı olan fabrikalar, kimyasal atığı olan deri işleme fabrikaları, rendering tesisi olan et kombine tesisleri kurulamaz. 3-Metalurji tesisi, petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi kurulamaz. Yakıt depolanamaz. 4-Yeni mezarlıklar inşa edilemez. 5-Yeraltına hiçbir şekilde (kuyu açarak, yüzeyde göllendirerek, fosseptik çukuru v.b) atık su deşarjı yapılamaz 6-Atık su deşarjı amaçlı daha önceden açılmış olan kuyular bölgede kanalizasyon inşaatı tamamlanınca kapatılır ve atık su inşa edilen kanalizasyon sistemine bağlanır. 7- Su kirlenmesine neden olacak miktarda suni gübre ve kimyasal ilaç kullanılamaz. Kimyasal ilaçların ambalajları toplanarak uygun şekilde bertaraf edilmelidir. 67

8-Su kirlenmesine neden olacak miktarda pestisitlerin kullanılması ve depolanmasına izin verilemez. 9-Soğutma suyu, sıcak su ve pis su yeraltına verilemez. 10-Su kirlenmesine neden olan maddelerin yeraltına depolanması ve yerinden çıkarılmasına izin verilemez. 11- Su kirlenmesine neden olacak miktarda pestisitlerin kullanılması ve depolanmasına izin verilmez. IV SONUÇ ve ÖNERİLER 1-İncelenen alan Aksu ovasını ve Aksu çayı deltasında yer alan Kemerağzı Kundu Turizm merkezini içine almaktadır. İnceleme alanında güneyde denize yakın bölümlerde plaj kumulları yer almaktadır. Plaj kumullarının arasındaki alanda Pliyosen ve Kuaterner yaşlı kumlu siltli killi malzemelerden oluşan kayalar yüzeylemektedir. Eskiköy Formasyonu içerisindeki çakıllı seviyeler, Belkıs Konglomeraları, Traverten, Plaj kumulları ve Aksu çayı kenarındaki alüvyon malzeme akifer kaya özelliğindedir. 2-Etüt alanı genel olarak Aksu çayının taşkın alanı içerisinde yer almaktadır ve Aksu çayı, Acısu deresi, Kopak çayı inceleme alanından denize boşalan akarsulardır. Kurumumuzca daha önceden yapılan çalışmalarda Aksu çayının Q500 debisi ile Aksu çayının denize boşaldığı yerden itibaren taşkında su yüksekliği; 0+060 km de su kotu 4.76m 0+660 km de su kotu 4.88m 1+760 km de su kotu 5.34 m olarak hesaplanmıştır. Suyun bu şekilde yükselmesinin sebebi lodos nedeniyle çayın suyunun denize boşalmamasıdır. 3-İnceleme alanında tespit edilen su noktalarında Ekim 2005 tarihinde ölçülen su seviyelerine göre yeraltı suyu seviyesi haritası çizilerek bölgede yeraltı suyu hareketi konusunda bilgi toplanmıştır. Yeraltı suyunun taşkın döneminde taşkın seviyesine kadar yükseleceği düşünülerek Aksu çayı Q500 taşkın seviyelerine uygun oluşacak yeraltı suyu seviyeleri tespit edilmiştir. Buna göre çizilen yeraltı suyu seviyesi haritası rapor ekinde Q500 taşkın dönemi yeraltı su seviyesi haritası olarak verilmiştir. 4-Taşkın döneminde plaj kumullarının arsında yer alan düşük kotlu alanda ve Aksu çayı çevresinde göllenme meydana gelmektedir. Kumulların çevresindeki göllenme sırasında kumullar içerisinde ve Aksu çayı kenarında su seviyesi taşkın kotuna yükselmektedir. Kumul 68

tepeleri üzerinde veya Aksu çayı kenarındaki taşkın alanı içerisinde dolgu yapılarak üzerine yerleşim alanları ve/veya turistik tesisler inşa edilmesi durumunda, temel kazılarında taşkın döneminde su seviyesi rapor ekinde taşkın dönemi su seviyesi haritasında belirtilen kotlara kadar yükselmektedir. 5-İnceleme alanında yapılacak inşaatlarda temel kotu yeraltı suyunun rapor ekindeki taşkın dönemi yeraltı suyu seviyesi dikkate alınarak seçilmelidir. Taşkın dönemi yeraltı suyu seviyesi dikkate alınmadan yapılacak inşaatların taşkın döneminde su baskınlarından etkileneceği bilinmelidir. 6-Aksu çayı kenarında belirlenmiş alan, yeraltı suyu işletmeye uygun (YASİUA) alanda halen TİGEM arazilerindeki Belek Turizm Bölgesinin su ihtiyacının karşılandığı toplam 763 1/s kapasiteli işletme kuyuları vardır. Aksu çayı kenarında sınırları verilen YASİUA alanda yeni yeraltı suyu işletme sahaları oluşturularak bölgedeki yerleşim alanlarına içme kullanma suyu temin edilebilir. 7-Aksu çayı kenarındaki yeraltı suyu işletilen akifer kaya, Aksu çayının kenarındaki kum çakıldan oluşan alüvyonlardır. Kum çakıl malzeme halen kum çakıl ocağı olarak işletilmektedir. Aksu çayı kenarındaki kum çakıl ocaklarının işletilmeye devam edilmesi halinde TİGEM arazilerindeki mevcut yeraltı suyu işletme sahaları açılması imkansız hale gelebilecektir. 8-Kemerağzı köyü ve çevresinde yüzeyleyen traverten türü kayaların sınırları Antalya Kentine Su sağlayan Su Kaynaklarının Koruma Alanlarının belirlenmesi ile ilgili DSİ Genel Müdürlüğü tarafından Nisan 2005 tarihinde onaylanan raporda III. Derece Koruma Alanı olarak belirlenmiştir. Bu alanda yeraltı suyu kalitesini korumak için gerekli önlemler alınmalıdır. 9-Aksu çayı kenarında belirlenmiş yeraltı suyu işletmeye uygun alanda mevcut işletme kuyularının ve yeni açılacak işletme kuyularındaki su kalitesini korumak için TSE 9774 de belirtilen önlemlere uygun tedbirler alınmalıdır. Yeraltı suyu işletmeye uygun alan III Derece Koruma Alanı olarak belirlenmiştir. D.S.İ.XIII.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ,Ağustos 2006 69

4.4.TARIMSAL SULAMA ALANLARI Planlama alanı içerisindeki su kaynakları sulama amacı ile de kullanılmaktadır. Sulama projeleri Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. Alınan verilerde mevcut ve proje halinde olmak üzere 2 çeşit sulama sahası bulunmaktadır. Ancak mevcut sulama sahaları üzerinde onaylı imar planları ve yapılaşmalar da mevcuttur. Aynı zamanda işletmede gözüküp faal olarak sulama yapılmayan alanlar da mevcuttur. Hem mevcut hem de proje halindeki sulama alanlarına baktığımızda planlama alanının doğu bölgesinde Aksu çayı kenarında var olan tarım alanlarına yönelik sulamaların ağırlıkta olduğunu görmekteyiz. Doyran Göleti, Boğaçayı bölgesindeki sulama sahası ise Çakırlar Bölgesindeki tarım alanlarına hizmet vermektedir. 4.5.TARIM ALANLARI Antalya Büyükşehir Belediyesi Bütünü 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmaları kapsamında 21.12.2006 tarihinde Belediyemiz ve Akdeniz Üniversitesi ile imzalanan protokol kapsamında Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi; Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde bir Ekolojik Arazi Yönetim Planı hazırlamıştır. Günümüzde, sosyal hukuk devleti öngörüleri ile birlikte ekolojik korumacı planlama anlayışını benimsemiş olan gelişmiş toplumlar, Sürdürülebilir Kalkınma ve Sürdürülebilir Arazi Kullanımı esaslarına dayandırılan yönetim biçimlerine özel bir önem vermektedirler. Sürdürülebilir kalkınma ve arazi yönetimi ise kısaca, bugünkü neslin ihtiyaçlarını karşılarken gelecekteki nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için var olan olanaklarını tehlikeye atmayan bir kalkınma modeli içerisinde başta arazi, toprak ve su kaynakları olmak üzere tüm doğal ve yapay olanakların optimal yönetimi ve kullanımı olarak tanımlanmaktadır. Söz konusu bu tanım kapsamında, özellikle sürdürülebilir doğal kaynak yönetimi için gerekli olan planlamalarda ise hedeflerin ve önceliklerin belirlenmesi, belirlenen öncelikli hedeflerin politikaya dönüştürülmesi ve nihayet bu politikaların da uygulamaya aktarılması işlemleri esas alınmaktadır. Bu kapsamda, bir ülkenin ve/veya yörenin 70

sosyo-ekonomik ve hatta kültürel kalkınmasındaki katkıları yadsınamaz olan üç temel üretim sektöründen tarım, sanayi ve hizmet sektörleri arasındaki öncelikli hedeflerin belirlenmesi aşamasında ise bölgesel ve/veya yöresel ekolojik ve sosyo-ekonomik yapıların ulusal ve uluslararası düzeydeki potansiyelleri mutlaka dikkate alınmak durumundadır. Bu açıdan bakıldığında Antalya ili, Tarım, Turizm ve Ticaret öncelikli bir sürdürülebilir kalkınma modeline göre planlanmak durumundadır. Söz konusu bu model içerisinde de kentsel ve kırsal kalkınmanın dengelenmesi hususu, özellikle iç ve dış göçe dayalı hızlı nüfus artışı nedeniyle arazi rantının çok yüksek olduğu Antalya ilinde büyük bir önem arz etmektedir. Bu açıdan bakıldığında, her türlü arazi kullanımına karar vermede ve özellikle kentlerin oluşturulmasında ve gelişmesindeki üç temel eşik, büyük bir önem arz etmektedir. Söz konusu bu eşiklerden ilki, içerisinde tarım toprakları, sulama alanları, taşkın önleme ve su koruma alanları ile birlikte bu alanların topografik özellikleri, jeolojik yapıları ve depremsellik gibi doğal unsurları ve nihayet doğal SİT ve peyzaj değerlerini de kapsayan DOĞAL EŞİKLER, ikincisi, yasal ve yönetimsel sınırları kapsayan İDARİ EŞİKLER ve üçüncüsü de yerel yönetim yatırımları ile birlikte kamuözel sektör kuruluşlarının yatırımlarını ve bunların bütçe ve finansman durumlarını da kapsayan EKONOMİK EŞİKLERDİR. Söz konusu bu eşiklerden İdari ve ekonomik eşikler, ülkesel ve bölgesel verilere ve siyasi tercihlere bağlı olarak zaman içerisinde değişebilir nitelikli iken, doğal eşiklerdeki değiştirilebilirlik, üzerinde dikkatle durulması gereken bir husustur. Zira, doğal eşiklerin sağlıklı belirlenememesi ve/veya kısa vadeli tercihler kapsamında bu eşiklerin ekolojik parametrelerden yoksun olarak değiştirilmesi, bir kentin ve hatta bir ülkenin toplumsal geleceğini çoğu zaman geri dönüşümsüz bir şekilde olumsuz etkileyebilmektedir. Ülkemizin hemen her yerinde ve tabii ki Antalya da da iyi belirlenememiş doğal eşikler nedeniyle ciddi arazi ve toprak kayıplarının, ormanlık alanlarda daralmaların, yer altı ve yer üstü su kaynaklarında da kirlenmeler gibi daha pek çoğu sayılabilecek olumsuzlukları görmek mümkündür. Nitekim Antalya-Belek yöresinde yapılan akademik bir çalışmaya göre, doğal kaynaklara ilişkin eşiklerin hatalı ve/veya yetersiz ve hatta ehliyetsiz bir şekilde belirlenmesi ve plan kararlarının da bu yetersiz veriler kullanılarak uygulanması neticesinde, kimi orman ve mera alanlarında %70 oranlarında hatalı ve yanlış uygulamalar ortaya çıkmış bulunmaktadır. Yine söz konusu bu çalışmaya göre, kimi tarım alanları üzerindeki yapılaşmaların da 1981-2000 yılları arasında 54 kat arttığı 71

belirlenmiştir. Antalya platosunun ve üzerindeki dünyaca ünlü Terra-Rosa topraklarının milyonlarca ve Aksu - Çalkaya aluviyal arazilerinin ise onbinlerce yılda ancak oluşabildiği ve ne Antalya platosunun ve ne de aluviyal arazilerin ekolojik planlara riayet edilmeden kullanılması ve kentleşme dahil diğer alan kullanımı kararları ile kaybedilmesi neticesinde, bir daha asla oluşamayacakları ve geri kazanılamayacakları bilinmek durumundadır. Diğer taraftan, Antalya ili için büyük emek ve para sarfedilerek hazırlanan kimi nazım imar ve uygulama imar planlarının, kimi zaman geniş halk kitleleri tarafından benimsenmemesi ve kimi zaman da gelişen sivil toplum örgütlenmesinin sıkı bir denetim ve izleme yeteneklerinin bazen amacını aşan yasal ve toplumsal baskısı ve nihayet iktidar ve muhalefet unsurlarının imar planlama yaklaşımlarına bakış açılarındaki farklılıklar gibi nedenlerden dolayı, yargıya taşınarak yürütülmesinin durdurulduğu ve hatta bu planların, yargı yoluyla iptal edilmek suretiyle kadük kaldığı da bilinmektedir. Yine, hazırlanacak nazım imar ve uygulama imar planlarının, Tarım Bakanlığı nın halen uygulamakta olduğu ve 03.07.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve söz konusu bu kanunun 15.12.2005 tarih ve 26024 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan Uygulama Yönetmeliği nin öngördüğü hususlar ile de uyumlu olması zorunluluğu bulunmaktadır. Bu nedenle, hazırlanacak olan imar planlarına esas olacak ekolojik planlama altlıkları, sözü edilen Yasa nın ilgili maddeleri ile birlikte yasanın öngördüğü Toprak Koruma Projesi unsurlarını da kapsamak durumundadır Ekolojik Temelli Arazi Yönetimi Planı Kararları Antalya Büyükşehir bütünü için 1/25000 ölçek düzeyinde hazırlanmış olan Ekolojik Arazi Yönetim Planı ve bu plana dayalı kararlar, tüm alanın jeolojik, jeomorfolojik ve hidrolojik yapısı, su kaynaklarına ilişkin özellikleri ve toprakların Büyük Grup düzeyindeki karakteristikleri kapsamındaki çeşitli sınıflandırma sonuçları yanı sıra alandaki halihazır arazi kullanım şekilleri ve bu kullanım şekillerinin alan içerisindeki konumları da dikkate alınarak oluşturulmuştur. Hazırlanmış olan bu planda, alandaki arazi kullanımı üzerinde yetki ve sorumluluğu bulunan yerel yönetim temsilcileri yanı sıra, yöre halkı ve yöre ile ilgili sivil toplum örgütlerinin görüş ve düşünceleri de özenle dikkate alınmıştır. Tüm bunlara ilaveten, alanda uygulanacak 72

sürdürülebilir bir ekolojik arazi yönetim planının hukuki temellere oturtulması zorunluluğu da dikkate alınarak, bu alandaki arazi ve topraklar, yeni Toprak Yasası kapsamında da ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Böylece Antalya bütünü için hazırlanmış olan söz konusu bu ekolojik arazi yönetim planında, ulusal ve uluslararası sosyo-ekonomik ve hukuki gelişmeler ile birlikte gerek yerel yönetimlerin, gerek bölge halkının ve gerekse sivil toplum kuruluşlarının talepleri, görüşleri ve önerileri de çok açık bir biçimde yer almış bulunmaktadır. Tüm bu çalışmaların neticesine göre; Antalya bütünü için hazırlanmış olan orta-uzun vadeli sürdürülebilir ekolojik arazi yönetimi yaklaşımı kapsamında planlama alanının, üç temel alan kullanım şekli altında idare edilmesine karar verilmiştir. Söz konusu bu temel alan kullanım şekillerinden ilki A) EKOLOJİK ALAN KULLANIMLARI, ikincisi B) TARIMSAL ALAN KULLANIMLARI, ve üçüncüsü de C) DİĞER ALAN KULLANIMLARI dır. Bu kullanım şekillerinin tespit edilmiş olan alansal ve oransal dağılımları ise aşağıda topluca gösterilmiştir. Diğer taraftan, yukarıda sözü edilmiş olan alan kullanım kararlarına ilişkin ayrıntılı açıklamalar ise aşağıda verilmiştir. 73

Ekolojik Alan Kullanımlarının Alansal ve Oransal Dağılımları ALAN PLAN KARARLARI ha A) EKOLOJİK ALAN KULLANIMLARI ORANSAL % bazı alanlar ortak kullanımdadır 1) Ekolojik Devinim Koruma Bandı 2) Ekolojik Koruma Geliştirme Bölgeleri 5.921 4,27 3) Ekolojik Onarım Bölgeleri 191 0,14 B) TARIMSAL ALAN KULLANIMLARI 1) BİRİNCİ DERECE TARİMSAL NİTELİGİ KORUNACAK ALANLAR a) Ender Tarım Alanları 16.831 12,14 b) Organik Tarım Alanları 1.460 1,05 c) Ekolojik Turizm-Tarım Alanları 3.343 2,41 2) İKİNCİ DERECE TARİMSAL NİTELİGİ KORUNACAK ALANLAR a) İkincil Tarım Alanları 7.659 5,52 b) Entegre Sera İşletme Alanları 9.548 6,89 c) Organize Seracılık Alanı 556 0,40 3) DEĞİŞİM-DÖNÜŞÜMÜ İRDELENECEK ALANLAR a) Tarımsal-Ekolojik Bütünlüğü Bozulmuş Alanlar 2.608 1,88 b) Kent İçi Tarımsal Planlama Alanları 2.153 1,55 C) DİĞER ALAN KULLANIMLARI Kentsel Yerleşim 5.824 4,20 Kentsel Yerleşim Düşük Kalite 3.495 2,52 Kırsal Yerleşim 1.243 0,90 Kırsal Yerleşim Dağınık 1.024 0,74 Havaalanı 612 0,44 Karayolu 542 0,39 Liman 164 0,12 Terminal 24 0,02 Orman 47.479 34,24 Orman Mevcut 5.232 3,77 Sit Alanları 12.298 8,87 Mera 2.195 1,58 Mezarlık 16 0,01 Plajlar Kumsallar 109 0,08 Milli Park 4.507 3,25 Universite Kampüs Alanı 344 0,25 Sanayi 393 0,28 Toptancı Hali 42 0,03 Askeri Alanlar 1.613 1,16 Turizm Tesis-II.Konut 143 0,10 Kentsel Ve Bölgesel Spor Alanları 34 0,02 Büyük Kentsel Yeşil Alan 109 0,08 Dere Yatağı 867 0,63 Günübirlik Alanlar 91 0,07 TOPLAM 138.672 100,00 74

A) EKOLOJİK ALAN KULLANIM KARARLARI: Ekolojik Alan Kullanımları ile ilgili kararların alınmasında, alana ait tüm ekosistem yaklaşımları yanı sıra alandaki arazi ve toprak karakteristikleri, bu arazi ve toprakların uluslararası kabul görmüş sınıflama yöntemlerine göre yapılmış olan tasnif sonuçları ve nihayet 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Yasasının amir hükümleri esas alınmıştır. Bu kapsamda yapılan değerlendirmeler neticesinde Antalya bütünü için üç farklı Ekolojik Alan Kullanım biçimi öngörülmüştür. Söz konusu bu kulanım biçimleri 1) Ekolojik Devinim Koruma Bandı, 2) Ekolojik Koruma- Geliştirme Bölgeleri ve 3) Ekolojik Onarım Bölgeleri şeklinde ayırt edilmiş ve tanımlanmıştır. Sözü edilen bu kullanım biçimi kararlarının verilmesinde etkili olan bilimsel, teknik, sosyo-ekonomik ve hukuki gerekçeler ise her bir farklı alan kullanım kararı için ayrı ayrı olmak üzere aşağıdaki gibidir. 1) Ekolojik Devinim Koruma Bandı Çok çeşitli doğal ve kültürel değerlere sahip olan Antalya kentinin ekolojisi, başta ormanlar ve makilikler olmak üzere garigler, dağlar, vadi ve kanyonlar, falezler, akarsular, kumullar, kayalıklar, çeşitli nitelikteki göller, yer üstü ve yer altı su kaynakları ve bataklık-sulak alan biyotopları gibi bütüncül bir ekosistem yapısı ile mevcudiyetini sürdürmektedir. Söz konusu bu ekosistem yapısı ve çeşitliliği onbinlerce, hatta milyonlarca yıllık bir geçmişin birikimidir ve son derece de hassas ve kırılgandır. Alandaki söz konusu bu ekosistem unsurlarının sürekli etkileşiminin ve yine çeşitli habitatlar arasındaki faunistik ve floristik düzeydeki doğrudan iletişimin sağlanması ise, bölgenin hassas ve kırılgan ekolojik dengelerinin korunması ve sürdürülebilir bir ekolojik yaşam açısından son derece önemlidir. Zira, Antalya ilindeki özellikle kentleşme ve turizm yapılaşmasının talep ve baskıları, ne yazık ki çoğu doğal ortamın özelliklerinin kaybedilmesine ve ekolojik dengelerin de bozulmasına neden olmuştur. Diğer taraftan gerekli ekolojik bilgilerden yoksun olmanın yanı sıra siyasi otoritelerin-yerel yönetimlerin zaman zaman içerisine düştükleri popüler/güncel siyaset yapma zorunluluklarının bir sonucu olarak da Antalya ilinin ekosistem bütünlüğü çok hızlı bir şekilde tahrip edilmiş ve halen de edilmektedir. Söz konusu bu tahribatın, hazırlanmış olan bu ekolojik planlama çalışmasının öngördüğü alan kullanım kararlarına uyulmak suretiyle öncelikle önemli ölçüde azaltılacak ve zaman 75

içerisindeki ekolojik onarım çalışmaları ile de Antalya kenti, ekosistem bütünlüğü içerisinde güvenle yaşanılabilir bir kent olacaktır. Bu kapsamda, Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisindeki ekosistem çeşitliliği arasındaki bağlantıyı çeşitli şekillerde ve lokasyonlarda kurmak-tesis etmek suretiyle alandaki ekolojik yaşamın sürdürülebilirliğine katkı sağlayacak ve ayrıca turizm ve tarım sektörü açısından ülkemizin en önemli merkezlerinden birisi olan Antalya da sürdürülebilir bir kent gelişimi ile sağlıklı bir turizm ve tarım sektörü alt yapısının oluşturulması açısından tüm alana hitap edebilecek olan bir Ekosistem Devinim Koruma Bandının oluşturulması mutlak gerekli görülmektedir. Bu amaçla, alanda bulunan biyotoplar üzerinde yapılan inceleme, araştırma ve değerlendirme sonuçlarına göre, Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisindeki birkaç farklı güzergah izlenerek ve kabaca H-harfi şekli oluşturmak suretiyle ve alanın her dört yönünde de ekolojik devinimi sağlayabilecek bir koruma bandı oluşturulabileceği saptanmıştır. Yapılan tespitlere göre, ekolojik devinim koruma bandı olarak önerilen alanların önemli bir bölümünün, halihazırda tarımsal niteliği bulunmayan doğal nitelikli alanlar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ekolojik devinim bandı içerisinde kalan ve halihazırda tarımsal niteliğe sahip olan kimi alanların ise bu kullanım şekillerinin değiştirilmesine gerek olmadığına karar verilmiştir. Diğer taraftan koruma bandı olarak belirlenmiş olan alanların çok büyük bir bölümü de zaten halihazırda orman nitelikli alanlardan ibaret bulunmaktadır. Dolayısıyla, Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisinde böyle bir ekolojik bant oluşturmada hemen hemen hiçbir ciddi mülkiyet ve/veya hukuki sorun yaşanmayacaktır. Söz konusu bu ekolojik devinim bandı içerisinde, yoğunluğu yüksek yapılaşmaya ve ayrıca ana taşıyıcı aks/akslar oluşturarak yoğun motorlu araç trafiğine izin verilmemesi kaydıyla her türlü açık alan sportif faaliyetlerinin yapılabildiği, Akdeniz sahilinden Toros ve Beydağlarının zirvelerine kadar düzenlenebilecek ve yatılı kamp alanları ile desteklenmiş birkaç alternatifli yürüyüş, bisiklet ve/veya at gezinti güzergahlarının bulunduğu, kır kahvelerinin hizmet verebildiği ve hatta bu doğal ortamla uyumlu bazı basit ancak estetik ve fonksiyonel tesislerle sağlık turizmi amaçlı terapi ve rehabilitasyon hizmeti verebilecek unsurlar da sisteme ilave edilerek bu bandın bir eko-turizm kullanım alanı olarak planlanması, Antalya kentine uluslar arası bir ayrıcalık kazandıracaktır. Bu yolla, gerek ekolojik yaşamın tüm unsurları amaç dışı kullanımlardan korunmuş ve gerekse ekosistem bütünü içerisinde ekolojik bir varlık 76

olan insanlar içi de Güneydeki Akdeniz den Kuzeydeki Toros dağlarına kadar birkaç farklı ve doğudaki Aksu deresi, Yamansaz sulak alanı ve aluviyal arazi ekosistemlerinden batıdaki Beydağlarına kadarki birkaç farklı konumda oluşturulacak kesintisiz bir doğal sistem içerisinde, yeni bir sosyo-kültürel yaşam ve bu alanlardan halihazırda elde edilmekte olandan daha yüksek bir ekonomik katma değer yaratma yeteneği de kazandırılmış olunacaktır. Koruma-Kullanma Dengelerine ilişkin kriterler iyi belirlenebildiği takdirde söz konusu bu uygulama, aslında sürdürülebilir doğal kaynak kullanımı ve sürdürülebilir kentsel yaşam için son derece özgün bir örnek oluşturacaktır. Önerilen bu ekolojik bandın tek sorunu ise Antalya-Alanya, Antalya- Isparta, Antalya-Ankara ve Antalya-Kemer karayollarının bu bantla kesiştiği noktalardaki doğal geçişimin-iletişimin nasıl sağlanacağı konusudur ki bunun da ekolojik alt geçit projeleri ile kolayca çözümlenmesi mümkündür. Bir başka ekolojik devinim koruma bandı olarak önerilen Boğa çay-karaman çayı güzergahlarının ise, Akdeniz ile bütünleşik bir planlama anlayışı ile geliştirilip onarılması, Antalya iline yine çok özgün uluslararası bir eko-aqua-agro-turizm (ekolojik, su ortamlı, tarımsal nitelikli bir turizm) özelliği kazandırılmış olabilecektir. Bu koruma bandı içerisinde yer alan ve daha ileriki çalışmalarla bu banda ilave edilmesi olası biyotoplar ve bunların bulundukları bölgeler ise aşağıda verilmiştir. Kentin güneybatısında Sarısuyu geçtikten sonra Beydağlarının eteklerini kaplayan, Boğaçay çevresindeki vadileri izleyerek Kepezaltına ulaşan, Güver Uçurumu ve Düzlerçamı ormanları ile doğuda Lara kumulları ile arkasındaki ovayı ayıran Lara Obruk Çam Ormanları, Lara kıyı şeridinden başlayıp Kurşunlu Şelalesi doğa parkını içine alan ve kuzeyde dağlara kadar uzanan ormanlar, Antalya kentinin doğal özelliklerinin simgesi maki bitkilerinin en iyi yayılım gösterdiği Doğal Sit Alanı Vakıf Çiftliği, Antalya kent kimliğinin en önemli öğesi doğu-batı yönünde 20 km uzunlukta ve yaklaşık 40 m yükseklikte olan ve travertenlerin tüm özelliklerini gösteren Doğal Sit Alanı olan falezler, Lara Bölgesinde yaklaşık 10 km uzunluğunda bulunan ve Doğal Sit Alanı olan kumullar ve ormanlar, 77

Güzeloba ve Kemerağzı köyleri arasında bulunan, çeşitli ender türde kuş ve hayvanların yaşaması ve yöreye özgü bitkilerin yetişmesi nedeniyle Doğal Sit Alanı olan Yamansaz sulak alanı ile alanın kuzey ve kuzey batısındaki Arkeolojik Sit Alanı olan mağaralar ve Antalya kentinin simgelerinden olan akarsular ve düdenler (doğuda Aksu, Kopak, Acısu ve Düden, batıda Sarısu ve Boğaçay, Lara bölgesinin başlıca akarsuları olan Kopak ve Acısu-Kundu çayları) ve düdenlerdir. Plan kararı olarak alanda oluşturulan ve yukarıda tanımlanmış olan ekolojik devinim koruma bandı, biyotoplardaki biyotik ve abiyotik değerlerin bütünlüğü ve sürdürülebilirliği açısından son derece önemlidir. Buna ek olarak, küresel ısınmanın muhtemel ön belirtilerinin tüm dünyada olduğu gibi Antalya da da gözlenmeye başlandığı bu günlerde, iklimsel konforun yaratılmasında/devamında ve hava kirliliği başta olmak çevre sorunlarının engellenmesinde ve azaltılmasında, taşkın kontrolünde ve hepsinden önemlisi yer altı sularının reşarjı ile deşarjında önemli katkıları olacak olan ekolojik devinim koruma bandı, bitki ve hayvanlar için yaşam ortamı ve besin kaynağı yaratılması yanısıra biyolojik çeşitliliğin artırılmasında da önemli faydalar sağlayacaktır. Diğer taraftan, dünyada gelişen çevre bilincine paralel olarak değişen turizm anlayışının, turizm bölgelerinin özellikle ekolojik özgünlüğünü ön plana çıkarmakta olduğu dikkate alındığında, plan kararları gereğince oluşturulması gereken söz konusu bu ekosistem devinim koruma bandının, ülkemizin en önemli turizm merkezi olan Antalya daki turizm faaliyetlerine de kesinlikle ayrıcalıklı bir katkı sağlayacağı ve ayrıca bu alanların, kent halkının rekreasyonel etkinlikleri için de kullanılabileceği çok açık bir gerçektir. Ekolojik devinim koruma bandının sözü edilen bu fonksiyonelliğe ulaşabilmesi için ise bu alanın oluşturulması aşamasındaki tüm faaliyetlerde koruma-kullanma dengelerinin tam anlamı ile kurulması ve bu amaçla yapılacak çalışmalarda da ekolojik temele dayanan yaklaşımlara öncelik verilmesi son derece önemlidir. Bununla birlikte, ilave/yeni kentsel imar planlarının hazırlanması aşamasında ve/veya kentin zaman içerisindeki gelişimine bağlı olarak, ekosistem koruma bandının da mümkün olduğu ölçüde geliştirilmesi ve genişletilmesinde yarar bulunmaktadır. Diğer taraftan, söz konusu bu ekolojik plan çalışmasından önce onaylanmış ve yürürlükte olan imar planlarının varsa, ekolojik devinim koruma bandı ile çakışan kısımlarının ilgili kanun ve yönetmeliklere uygun olarak revize edilmesi gerekmektedir. Antalya bütünü için 78

oluşturulmuş Ekolojik Devinim Koruma Bandının farklı güzergahları aşağıdaki Şekil 1 de gösterilmiştir. Ekolojik Devinim Koruma Bandı 2) Ekolojik Koruma-Geliştirme Bölgeleri Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisindeki kimi araziler, hatalı ve yanlış arazi kullanımının bir sonucu olarak ideal kullanım şekillerinden uzaklaşmış ve/veya uzaklaştırılmış ve bu uygulamalar neticesinde de alanda hem ekolojik ve hem de sosyo-ekonomik yönden ciddi depresyonlar yaşanmış bulunmaktadır. Hatalı ve yanlış arazi kullanımı olayları, alanın hemen her yerinde yaygın olarak gözlenmekle birlikte söz konusu bu olumsuzluk yaratan uygulamalar kendisini daha çok traverten bölgelerinde göstermektedir. Sorunun traverten bölgelerinde daha yoğun olarak görülmesinin en önemli nedeni ise, gerek bu alanları çoğunlukla tarımsal arazi olarak kullanan halkımızca ve gerekse bu alanlar üzerinde tarımsal kullanıma uygunluk kararı verme yetkisi olanların, bu alanlarda aslında travertenler ile birlikte bulunmakta olan karstik oluşumların her ikisinin de yeterince sağlıklı bir şeklide birbirinden ayırt edememiş olmasıdır. Halbuki, sözü edilen alanlarda birbiri ile karmaşık bir komşuluk ilişkisi bulunan karstik sistemlerle traverten sistemlerinin, özellikle tarımsal arazi kullanım şekilleri açısından çok ciddi bilimsel ve teknik farklılıkları bulunmaktadır. Hal böyle olunca, alandaki karstik topraklar ile traverten topraklarının gerek tarımsal ve 79

gerekse diğer kullanım biçimleri ve ayrıca çevresel etkilere karşı davranış biçimleri de kesinlikle aynı olmayacaktır. Buna karşılık, alanda hiçbir fark gözetmeksizin her iki yapı için de bilinçsizce aynı arazi ıslahı ve/veya kullanım şekillerinin (taş-kaya patlatma-temizleme-tarla ve bahçe olarak kullanma) yöre halkı tarafından uygulanması ve arazi yönetiminden sorumlu kurum ve kuruluşların da bu duruma bilerek/bilmeyerek müdahale etmemesi neticesinde, böyle alanlarda özellikle tarımsal arazi kullanımı için beklenilen veya arzu edilen sonuçlara ulaşılamamıştır. Diğer bir deyişle, jeolojik ve jeomorfolojik yapılar yanı sıra toprakların morfolojik, fiziksel, kimyasal ve mineralojik özellikleri diğer toprak ve arazi karakteristikleri yönünden tarımsal üretimde kullanılamaması gereken ve/veya tarım dışındaki diğer ekolojik ve sosyo-ekonomik kullanımlara tahsis edilmesi gereken kimi alanların yöre halkı tarafından ıslah edilmeye çalışılarak ısrarla tarımsal üretimde kullanılması, ne yazık ki bu alanların ekolojik özelliklerinin hızla yok olmasına ve ekosistem dengelerinin de bozulmasına neden olmuştur. Diğer taraftan Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisindeki ekosistem çeşitliliği, alan kullanım taleplerinde oluşan değişimlere ve baskılara bağlı olarak son yıllarda önemli derecede azalma göstermiş bulunmaktadır. Nitekim, dünyaca ünlü Antalya travertenleri üzerindeki ormanlık ve özellikle makilik alanların, çeşitli nedenler ve çeşitli amaçlar için yakın geçmişte büyük bir tahribata uğratıldığı bilinmektedir. Halbuki, çoğunluğu sekonder bitki örtüsü olan maki bitkileri, Antalya kentinin de içinde bulunduğu Akdeniz kuşağının ekolojik yapısının en önemli simgesidir ve bulundukları yörelerde milyonlarca yıl süren bir adaptasyonun ürünü olan söz konusu bu maki bitkileri, gelecek yıllarda gereksinim duyacağımız biyolojik zenginliklerin ve çeşitliliğin de önemli bir bölümünü bünyesinde barındırmaktadır. Diğer taraftan sığ topraklar üzerinde, kurak ve ışınımın şiddetli olduğu alanlarda, kayalıklarda ve çok az nemde yaşayabilen bu bitkilerin varlıklarının bu plan kararları kapsamında devam ettirilmesi ve geliştirilmesi, antropojen etkilere karşı olan dayanıklılıkları ile, yöredeki diğer ekosistem bileşenlerine ve bu habitatın diğer doğal üyelerine sağlayacağı katkılar açısından da son derece önemlidir. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, özellikle Antalya travertenleri üzerinde halen ekosistem bütünlüğünü tam olarak kaybetmemiş olan farklı lokasyonlardaki maki alanları, yukarıda belirtilen fonksiyonel özellikleri ile birlikte 80

korunması gereken hassas ekosistemler olarak tanımlanmıştır. Bulundukları yörelerdeki antropojen etkilerin yoğunluğunu azaltmak için, söz konusu bu ekolojik planlama çalışması kapsamında sınırlı insan etkinliğine izin verilen tampon bölgeler olarak kullanılabilmesi amacıyla tanımlanmış olan böyle alanlar Ekolojik Koruma- Geliştirme Bölgeleri olarak planlanmış ve bu alanlar aşağıdaki Şekil 2 de gösterilmiştir. Ekolojik Koruma ve Geliştirme Bölgeleri Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisindeki kimi alanların Ekolojik Koruma- Geliştirme Bölgeleri olarak ayırt edilmesinde, yukarıda açıklanan ekolojik önemleri ile birlikte bu alanların sahip oldukları toprak ve arazi karakteristikleri, arazi yetenek sınıfları ve halihazır arazi kullanımı özellikleri ve ayrıca toprak korumaya yönelik mevcut yasa ve yönetmeliklerin öngördüğü kriterler de esas alınmıştır. Bu kapsamdaki değerlendirmeler neticesinde Ekolojik Koruma ve Geliştirme Bölgeleri olarak ayırt edilmiş alanların lokasyonları, aşağıda gösterilmiştir (Çizelge 2). Bu güne kadar yapıldığı gibi, söz konusu bu alanların, yörede yaygın olarak uygulanan ıslah çalışmaları (kaya patlatma-taş toplama) ile entansif tarımsal üretim uygulamalarına tahsis edilmek üzere tarımsal ıslahı yerine, çevresindeki plan öngörüleri ile bir bütünlük sağlayacak şekilde Ekolojik Koruma ve Geliştirme Bölgeleri olarak imar planlarına alınmasında büyük bir yarar bulunmaktadır. Söz konusu bu alanların, bu 81

raporun bir önceki bölümünde açıklama ve tanımlaması yapılmış olan ekolojik devinim koruma bandı ile birleştirilmek suretiyle alandaki ekosistem bütünlüğünün ve ekosistem gücünün arttırılması da mümkündür. Ekolojik devinim koruma bandı ile bütünleştirilmesi mümkün olan bu alanların eko-turizm amacıyla kullanılması, Antalya nın doğaya saygılı ve sürdürülebilir bir kentsel yaşam örneğini oluşturması bakımından uluslararası saygınlığının ve itibarının artmasına da katkı sağlayacaktır. Ayrıca bu alanlarda uygulanacak olan eko-turizm faaliyetlerinin sosyo-ekonomik faydası, halihazır (kimisi bozuk makilik, kimisi kalitesiz tarım alanı) sosyo-ekonomik faydalarından kesinlikle daha yüksek olacaktır. Ayrıca, söz konusu bu ekolojik plan çalışmasından önce onaylanmış ve yürürlükte olan imar planlarının, varsa, ekolojik koruma ve geliştirme bölgeleri ile çakışan kısımlarının ilgili kanun ve yönetmeliklere uygun olarak revize edilmesi gerekmektedir. 82

Ekolojik Koruma ve Geliştirme Bölgeleri Lokasyon Çığlık kuzeyi ve kuzeybatısı Çıplaklı Şimdiki Arazi Kullanımı Makilik-fundalık- Çalılık Makilik-fundalık- Çalılık Büyük Toprak Grubu T29/30 T28/29 M1 T4r (T3) Arazi Yetenek Sınıfı (AYS) VIII-IIs VIs-IIIs 5403 Sayılı Kanun Arazi Sınıfı TD-MT TA-TD Kızıllı Kirişciler Topallı Yurtpınar Makilik-fundalık- Çalılık Çıplak kaya-eyrek maki Çıplak kaya-seyrek maki Dikili Bahçe Makilik-fundalık- Çalılık T4r- T8r- T3- (T7-T12- T24-T27/28) K14- T8r (T27/28- T8/12-T3/7- T4/8) M30- M7 (A4-T4r) VIs-IIIs-IVse- VIse-VIIse-VIII IIse-IIIse-VIIse- VIII- VIse IIsw-VIII-VIIse- VIIes-VIs-IIIse TD-TA TD-OT-TA-DT MT-TD-OT Varsak Kütükcü Gerler Çalkaya sırtları Kampüsün güneybatısı Hurma Geyikbayırı güneybatısı Doyran güneybatısı Tarımsal Alan Makilik-fundalık- Çalılık Çıplak kaya-seyrek maki Makilik-fundalık- Çalılık Sera -Dikili Bahçe- Tarımsal Alan Makilik-fundalık- Çalılık Makilik-fundalık- Çalılık Çıplak kaya-seyrek maki Makilikfundalık-Çalılık Orman mevcut Makilik-fundalık- Çalılık T12- T4r (T15- T7- T2-T27/28) T4/8-T29 (T7-T3/7- T8) VIes- VIs-IVse- VIse- IIs-VIII VIII-VIse-IVse TD-TA-MT TD M30 IIsw-VIIes SA-MT-TD (çok az A4) T4r VIs TD T24 (A2/3) VIIes-IIs TD-MT TM20/24 (T20/24) VIIes TD TM20/24 VIIes TD 83

3) Ekolojik Onarım Bölgeleri Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisindeki kimi araziler, hatalı ve yanlış arazi kullanımının bir sonucu olarak ideal kullanım şekillerinden uzaklaşmış ve/veya uzaklaştırılmış ve bu uygulamalar neticesinde de alan kullanımında hem ekolojik ve hem de sosyo-ekonomik yönden ciddi değişim ve dönüşümler yaşanmış bulunmaktadır. Söz konusu bu değişim ve dönüşümlere bağlı olarak planlama sahasında ekolojik tahribata uğramış olan pek çok alan bulunmakla birlikte, tahribatın boyutları ve tahrip edilen biyotopların nitelik ve nicelikleri bakımından onarılmaya muhtaç alanlardan en önemlisi, alanın güneydoğusundaki Yamansaz sulak alanı ve onun yakın çevresidir. Söz konusu bu alanda, ülke olarak taraf olduğumuz uluslar arası sulak alan yönetimi esasları (örneğin Ramsar Sözleşmesi ve Bonn Sözleşmesi) dikkate alınmadan imar planları uygulanmış ve/veya kaçak yapılaşmalar takip edilip önlenememiş ve alanın kimi yerleri de uygun olmamasına rağmen, tarımsal üretim amacıyla kullanılmaya çalışılmıştır. Halbuki biyolojik çeşitlilik açısından son derece zengin olan Yamansaz sulak alanı, yeraltı suyu reşarjı ve deşarjı, yerüstü ve yer altı hidrolojik dengeleri ve su temini açısından Antalya nın geleceğinin kesin teminatı olan yerlerden bir tanesidir. Ekosistem bütünlüğü ve sürdürülebilir yaşam için kesinlikle vazgeçilemez öneme sahip olan 23 amfibi ve sürüngen türünü ve ayrıca 161 göçer ve yerli kuş türünü bünyesinde barındıran Yamansaz sulak alanında, günümüzde dahi (2007 yılı içerisinde) kentsel yapılaşmaya yönelik inşaat faaliyetleri ne yazık ki halen büyük bir hızla devam etmektedir. Söz konusu bozulmanın önüne geçilebilmesi için, öncelikle Yamansaz sulak alanı ekosistem sınırları, uluslar arası esaslar kapsamında belirlenmeli, bu alan için koruma bantları oluşturulmalı ve bu bantlar dahil, sulak alan sınırları içerisinde artık kesin bir yapılaşma yasağı uygulanmalıdır. Ayrıca, ekolojik bozulmaya uğramış olduğu kesinleşmiş olan Yamansaz bölgesinde, hazırlanmasında yarar görülen bir sulak alan rehabilitasyonu projesi ile de zamana bağlı olarak iyileştirilme çalışmaları mutlaka yapılmalıdır. Diğer taraftan söz konusu bu ekolojik planlama çalışmasından önceki bir zamanda, bu alan ile ilgili olarak hazırlanmış, onanmış ve/veya halen yürürlükte olan imar planlarının da gerek bu planlama çalışmasının öngörüleri ve gerekse arazi kullanımı ve toprak koruma ile ilgili mer i kanun ve yönetmelikler kapsamında revize edilmesi gerekmektedir. 84

Hatalı ve yanlış arazi kullanımı neticesinde ekolojik bozulmaya uğramış olan diğer bir alan ise Lara Kıyı Kumulları ve yakın çevresinde görülmektedir. Söz konusu bu alanlar, yörenin ekosistem nitelikleri ile uyumlu olmayan ve çok sayıdaki büyük kapasiteli tatil köyleri, oteller ve birinci-ikinci konutlar tarafından işgal edilmiş durumdadır. Oysa Lara kıyı kumulları, oluşumları onbinlerce yılda ancak gerçekleşebilmiş olan ve denizel ekosistemlerle karasal ekosistemleri birbirine bağlayan tek ve en önemli geçiş biyotoplarıdır. Buna ek olarak Caretta caretta ların da kıyılarımızdaki yumurtlama alanlarından olan Lara kumulları, ekosistem bütünlüğü ve sürdürülebilir bir yaşam için kesinlikle vazgeçilemez bir öneme sahip bulunduğundan, Antalya nın geleceğinin kesin teminatı olan yerlerdendir. Nitekim, ülkemizin en fazla endemik bitki türüne sahip ili olan Antalya, 578 endemik tür ile ekosistem çeşitliliği açısından bir çok Avrupa ülkesinden daha zengindir ve Antalya kıyılarında bulunan 79 endemik türün 23 tanesi de yalnızca bu kıyı kumullarında ve falezlerde yaşamaktadır. Tüm bunlara rağmen, günümüzde dahi (2007 yılı içerisinde) kentsel-turizm amaçlı yoğun yapılaşmaya yönelik inşaat faaliyetleri ne yazık ki bu biyotop üzerinde büyük bir hızla devam etmektedir. Bu nedenle, yukarıdaki paragrafta açıklanmış olan Yamansaz sulak alanı ile birlikte bu alandaki kıyı kumulları için de öncelikli bir koruma ve onarım planı hazırlanmalı ve halihazırda çok az miktarda kalmış olan bu kumul alanları ile üzerindeki doğal bitki örtüsü de bu plan öngörüleri kapsamında korunmak ve geliştirilmek suretiyle Antalya nın ekolojik ve sosyo-kültürel geleceğine bir miras olarak bırakılmalıdır. Yukarıda sözü edilen ve hatalı ve yanlış arazi kullanım şekillerinin Antalya ilindeki en tipik göstergeleri olan bu türlü uygulamalara devam edilmesi halinde, söz konusu bu alanlardaki ekosistem dengelerinin geri dönüşümü mümkün olmayacak şekilde ve çok kısa bir sürede tamamen bozulacağı dikkatlerden uzak tutulmamalıdır. Diğer taraftan, söz konusu bu alanların yöre halkının tarımsal amaçla kullandığı kimi kısımlarından da beklenen sosyo-ekonomik tarımsal üretim faydası kesinlikle sağlanamayacaktır. Zira bu alanlar, tarımsal arazi kullanımına izin vermeyecek derecede üretimi kısıtlatıcı toprak ve arazi karakteristiklerine sahiptir. Yine bu alanların kimilerinin gerçek anlamda birer kentsel yerleşim alanı zemin özelliklerine ve çevre koşullarına sahip olmadıkları da çok açık bir gerçektir. İşte sayılan bu nedenlerden dolayı, bu çalışmanın ekolojik plan haritasında gösterilmiş ve aşağıda da lokasyonları ile birlikte tanımlamaları verilmiş olan (Şekil 3) alanların, bu plan 85

kapsamında Ekolojik Onarım Bölgeleri olarak plan kararlarına işlenmesinde yarar görülmektedir. Bu alanlar için, halihazırda yapılaşmanın olmadığı alanlar için bu tarihten itibaren artık kesinlikle imar izini verilmemesi, ekolojik onarım amaçlı bir rehabilitasyon projesinin acilen uygulanmaya konulması ve ayrıca söz konusu bu ekolojik planlama çalışmasından önce, bu alan ile ilgili olarak onanmış ve/veya yürürlükte olan imar planlarının, ekolojik onarım bölgeleri ile çakışan kısımlarının da arazi kullanımı ve toprak koruma ile ilgili kanun ve yönetmelikler kapsamında revize edilmesi gerekmektedir. Ekolojik Onarım Bölgeleri 86

Ekolojik Onarım Bölgeleri Lokasyon Yamansaz güneyi Lara plajı çevresi Lara plajı çevresi Şimdiki Arazi Kullanımı Sazlık bataklık Günübirlik alanlar Sazlık bataklık Büyük Toprak Grubu A7- SA (T30-KK) A7 (KK-PL) KK (A7-PL) Arazi Yetenek Sınıfı (AYS) IIIws-VIII-SA IIIws-VIII IIIws-VIII 5403 Sayılı Kanuna Göre Arazi Sınıfı OT-SA-TD TD-OT TD-OT Lara plajı çevresi Kumullar, günübirlik alanlar KK (A7) VIII-IIIws TD-OT B) TARIMSAL ALAN KULLANIM KARARLARI Tarımsal Alan Kullanımları ile ilgili kararların alınmasında da alana ait tüm fiziksel unsurlar ve sosyo-ekonomik yapılarla birlikte, alandaki arazi ve toprak karakteristikleri ile bu arazi ve toprakların uluslararası kabul görmüş sınıflama yöntemlerine göre yapılmış olan tasnif sonuçları ve 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Yasasının amir hükümleri esas alınmıştır. Söz konusu bu tarımsal değerlendirmelerde, ekosistem yaklaşımlarının en önemli belirleyici unsur olarak dikkate alındığı da unutulmamalıdır. Bu plan kapsamında yapılan bilimsel ve teknik çalışmaların sonuçlarına bağlı olarak, Antalya bütünü için alanın fiziksel, sosyoekonomik ve ekolojik bütünlüğü ile önemli ölçüde uyum sağlayacağı kesinleştirilmiş olan sekiz farklı tarımsal alan kullanım biçimine karar verilmiş ve bu alan kullanım biçimleri üç ana başlık altında toplanmak suretiyle plan lejandına konulmuştur. Söz konusu bu kulanım biçimleri, topluca aşağıda gösterilmiş ve bu kararlarının verilmesinde etkili olan bilimsel, teknik, sosyo-ekonomik ve hukuki gerekçeler ise aşağıda açıklanmıştır. 87

TARIMSAL ALAN KULLANIMLARI 1) BİRİNCİ DERECE TARIMSAL NİTELİĞİ KORUNACAK ALANLAR a) Ender Tarım Alanları b) Organik Tarım Alanları c) Ekolojik Turizm-Tarım Alanları 2) İKİNCİ DERECE TARIMSAL NİTELİĞİ KORUNACAK ALANLAR a) İkincil Tarım Alanları b) Entegre Sera İşletme Alanları c) Organize Seracılık Alanı 3) DEĞİŞİM ve DÖNÜŞÜMÜ İRDELENECEK ALANLAR a) Tarımsal-Ekolojik Bütünlüğü Bozulmuş Alanlar b) Kentiçi Tarımsal Planlama Alanları Yukarıda üç ana başlık ve sekiz alt başlık halinde topluca gösterilmiş olan Tarımsal Alan Kullanımları ile ilgili açıklamalar, ayrı başlıklar halinde aşağıda verilmiştir. 1) BİRİNCİ DERECE TARIMSAL NİTELİĞİ KORUNACAK ALANLAR Söz konusu bu alanlar, Antalya Büyükşehir yetki alanındaki ekolojik tüm unsurların ve farklı özelliklere sahip arazi ve toprakların bilimsel, teknik, sosyoekonomik ve hukuki esaslar çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda belirlenmiş olup bu ana başlık altında da a)ender Tarım Alanları, b) Organik Tarım Alanları ve c) Ekolojik Turizm-Tarım Alanları olmak üzere üç farklı alt düzey tarımsal alan kullanım şekli, plan kararları olarak tanımlanmıştır. Bu planlama kararları kapsamına alınmış olan alan kullanımları ile ilgili ayrıntılı açıklamalar ise aşağıda verilmiştir. a) Ender Tarım Alanları Antalya Büyükşehir yetki alanındaki araziler içerisinde, sahip oldukları çeşitli özellikleri yönünden tarım sektörü için son derece önemli olan alanlar, ender tarım alanları olarak tanımlanmış ve böyle alanların öncelikli kullanım şeklinin tarımsal nitelikli olması gerektiğine karar verilmiştir. Aşağıdaki Şekil 4 te genel yayılış alanları gösterilmiş olan bu alanlardan ilki, proje sahasının kuzeybatı yöresinde yayılım gösteren ve yaklaşık Döşemealtı-Çığlık-Yeşilbayır üçgeninde yer alan arazilerdir. Bir 88

kısmı aluviyal yelpaze ve bir kısmı da eski göl-deniz tabanı jeomorfolojik ünitesi nitelikli olan bu araziler, ülkemizdeki arazilerin kullanımından, planlanmasından ve yönetilmesinden sorumlu kamu kurumlarının yasal olarak kullanmakta olduğu Arazi ve Toprak Etütleri TE Standart-1 kriterlerine göre yapılan etüt ve haritalama çalışmaları neticesinde, büyük toprak grubu seviyesinde A2, T2, T2/6, T3 ve M1 sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre yapılan değerlendirmede ise söz konusu bu alanlar IIs, IIse ve IIIs sınıfı olarak belirlenmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri açık tarla tarımı ve dikili tarım olan bu alanlar, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirme sonuçlarına göre de Mutlak Tarım Arazisi (MT) ve Dikili Tarım Arazisi (DT) vasfındadır. Yukarıda sözü edilen bu halihazır, bilimsel, teknik ve yasal gerekçe ve dayanaklar nedeniyle söz konusu bu araziler, Antalya ilinin, bölgenin ve nihayet ülkenin sosyo-ekonomik ve politik yapısının en önemli bileşeni olan Tarım Sektörünün sürdürülebilirliği açısından tarımsal kullanım önceliği bulunan alanlardır. Ender Tarım Alanlarının Dağılımı 89

Ender Tarım Alanları olarak ayırt edilen ikinci arazi grubu, proje sahasının kuzey yöresinde ve Selimiye-Aşağıoba arasında yer almaktadır. Bir kısmı yandere aluviyalleri ve bir kısmı da eski göl-deniz tabanı jeomorfolojik ünitesi nitelikli olan bu araziler, TE Standart-1 kriterlerine göre yapılan etüt ve haritalama çalışmaları neticesinde, büyük toprak grubu seviyesinde A2 ve T2 sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre yapılan değerlendirmede ise söz konusu bu alanlar I ve IIs sınıfı olarak belirlenmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri ağırlıklı olarak açık tarla tarımı olan bu alanda kimi dikili tarım alanları da mevcut bulunmaktadır. 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirmeye göre bu alanlar Mutlak Tarım (MT) ve Dikili Tarım (DT) vasfındadırlar. Yukarıda sözü edilen bu halihazır, bilimsel, teknik ve yasal gerekçe ve dayanaklar nedeniyle söz konusu bu araziler, Antalya ilinin, bölgenin ve nihayet ülkenin sosyo-ekonomik ve politik yapısının en önemli bileşeni olan Tarım Sektörünün sürdürülebilirliği açısından tarımsal kullanım önceliği bulunan alanlardır. Ender Tarım Alanları olarak ayırt edilen üçüncü arazi grubu, proje sahasının doğu yakasında, Aksu deresinin sağ ve sol sahillerinde yaklaşık 4-6 km genişliğinde bir şerit halinde yer almakta olup güneyde Akdeniz in kıyı kumullarından hemen sonra kuzeye doğru yayılmaya başlayıp, Yurtpınar ve Alaylı yerleşmeleri istikametinde proje sahasının kuzey sınırına kadar devam etmektedir. Söz konusu bu alanlar, Antalya ilinin en önemli, kaliteli ve bütüncül nitelikli tarım alanlarını oluşturmaktadır. Çok büyük bir bölümü aluviyal taşkın düzlüğü jeomorfolojik ünitesi kapsamında olan bu alanda nehir sırtları, nehir terasları, yan dere aluviyalleri ve taşkın ova-delta birleşme zonları olmak üzere fluviyal yer şekillerinin (jeomorfolojik ünitelerin) hemen hemen tüm çeşitliliğini bünyesinde barındırmaktadır. Diğer taraftan söz konusu bu alanlar, eski göl ve deniz tabanı nitelikli arazilerle de geçişim yapmakta olup, Antalya ili arazi yapısının tipik bir müzesi olma vasfına da sahip bulunmaktadır. Nitekim bu araziler, TE Standart-1 kriterlerine göre, Aluviyal Büyük Toprak Grubu seviyesinde A2, A3, A4, A4/7, Kırmızı Akdeniz Büyük Toprak Grubu seviyesinde T1, T2 ve kısmen T8 ve Kahverengi Orman Büyük Toprak Grubunda da M2, M3 ve M7 sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre ise söz konusu bu alanlar I, IIs, IIsw, IIIse ve IIIsw-ws sınıfı olarak belirlenmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri ağırlıklı olarak açık tarla tarımı, dikili 90

bahçe ve kısmen de seracılık olan bu alanların, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirmeye göre Mutlak Tarım (MT), Dikili Tarım (DT) ve Örtüaltı tarım alanı (SA) vasfında oldukları tespit edilmiştir. Yukarıda sözü edilen bu halihazır, bilimsel, teknik ve yasal gerekçe ve dayanaklar nedeniyle söz konusu bu arazilerin, Antalya ilinin, bölgenin ve nihayet ülkenin sosyo-ekonomik ve politik yapısının en önemli bileşeni olan Tarım Sektörünün sürdürülebilirliği açısından tarımsal kullanım önceliği bulunan alanlardır. Ender Tarım Alanları olarak ayırt edilen dördüncü arazi grubu, proje sahası içerisindeki hava alanının hemen doğusundaki küçük bir karstik dolin çukurunda yer almaktadır. Bu alanlar, TE Standart-1 kriterlerine göre Kırmızı Akdeniz Büyük Toprak Grubu seviyesinde TG2 ve küçük bir kısmı da T4/8 sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre ise söz konusu bu alanların tamamı IIs sınıfı araziler olarak belirlenmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri ağırlıklı olarak açık tarla tarımı, dikili bahçe ve seracılık olan bu alanların hemen batısında, yeni açılmış olan hava alanı-kundu turizm bölgesi ulaşım yolu bulunmaktadır. Bu yolun sağ ve sol yanları ise yoğun bir yapılaşma baskısı altındadır ve bu yapılaşma baskısı, yer yer bu alandaki tarımsal bütünlüğün bozulmasına da neden olmuştur. Çoğunluğu IIs sınıfı topraklarla kaplı olan bu alanın, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirmeye göre Mutlak Tarım (MT), Dikili Tarım (DT) ve Örtüaltı Tarım (SA) alanı vasfında oldukları tespit edilmiştir. Yukarıda sözü edilen bu halihazır, bilimsel, teknik ve yasal gerekçe ve dayanaklar nedeniyle söz konusu bu araziler, Antalya ilinin, bölgenin ve nihayet ülkenin sosyoekonomik ve politik yapısının en önemli bileşeni olan Tarım Sektörünün sürdürülebilirliği açısından tarımsal kullanım önceliği bulunan alanlardır. Ender Tarım Alanları olarak ayırt edilen beşinci ve son arazi grubu, proje sahası içerisindeki kentsel yerleşimin çok yoğun olduğu ve halen kamuya ait olan Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünün narenciye ve seracılık alanı ile bu alana bitişik diğer bir küçük alandır. Bu alanlar, TE Standart-1 kriterlerine göre Kırmızı Akdeniz büyük toprak grubu seviyesinde TG2 sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre ise söz konusu bu alanların tamamı IIs sınıfı arazilerdir. Halihazırdaki kullanım biçimleri dikili bahçe ve seracılık olan bu alanın dört tarafında da yoğun kentsel yerleşim ve yapılaşma işlemleri 91

tamamlamıştır. 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirmeye göre bu alan Mutlak Tarım arazileri üzerinde Dikili Tarım (DT) ve Örtüaltı Tarım (SA) alanı vasfındadır. Tüm bu karakteristik ve yasaya dayalı özelliklerine dayanılarak Ender Tarım Alanları olarak ayırt edilmiş olan bu alan, çevresindeki yoğun ve yüksek katlı yapılaşmalar nedeniyle sosyo-ekonomik anlamda gerçek bir tarımsal üretim ortamı olarak değerlendirilmesi mümkün olmayan bir alandır. Bununla birlikte söz konusu bu alanın, Antalya kentinin yoğun yapılaşmaya sahne olmuş bu yöresinde tarımsal niteliği ile birlikte muhafaza edilerek, Akdeniz Bölgesi Tarımsal Ekoloji Müzesi haline dönüştürülmek suretiyle iç ve dış turizme kazandırılmasında yarar görülmektedir. Ender Tarım Alanları İçin Genel Değerlendirme Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisinde, yukarıda da tanımlandığı şekliyle beş farklı lokasyonda 16.831 hektarlık toplam genişlikle yer alan ve öncelikli kullanım şekli tarımsal nitelikli olması gereken Ender Tarım Alanlarının, tarımsal üretimi devamlı olarak sınırlayan ve/veya düzeltilemeyecek nitelikte ciddi sorunları bulunmamaktadır. Bununla birlikte, söz konusu bu ekolojik planlama çalışması kapsamında hazırlanmış olan Toprak Haritasında T sembolü ile tanımlanmış olan Kırmızı Akdeniz topraklarının ve M sembolü ile tanımlanmış olan Kahverengi Orman Topraklarının bir kısmında yönetilebilir ve/veya giderilebilir olan bazı sorunlar bulunmaktadır. Bir diğer Ender Tarım Alanı olarak gözetilen ve A sembolü ile gösterilmiş olan aluviyal topraklar, planlama sahasının en üretken toprakları olmakla birlikte bu toprakların kimilerinin sahip olduğu yer yer ağır veya hafif tekstür, yetersizden orta dereceye kadar değişen drenaj ve taban suyu sorunu ve hemen tamamındaki yüksek ph ve yüksek kireç içeriği ve diğer bazı tekniğine özel nedenlerden kaynaklanan fiziksel-kimyasal-mineralojik toprak sorunları, bu alanların tarımsal kullanımında dikkate alınması gereken hususlardır. Yukarıda da ifade edildiği üzere söz konusu bu sorunlar, giderilemeyecek ve/veya düzeltilemeyecek ve/veya yönetilemeyecek nitelikte değillerdir. Ekteki Planlama Kararları Haritasında gösterilen Ender Tarım Alanlarındaki ifraz uygulamalarında 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve bu Kanunda değişiklik yapan Kanunun (31.01.2007 tarih ve 5578 nolu Kanun) ilgili maddeleri gereğince, açık tarla tarımı (Sulu ve Kuru Mutlak Tarım Alanları) ve Özel 92

Ürün Tarımı yapılan/yapılacak alanlarda 2.0 ha (20 da), Dikili Tarım alanları için 0.5 ha (5.0 da) Örtü Altı tarımı için de 0.3 ha (3.0 da) dan daha küçük alan ayırımların yapılması mümkün değildir. Bununla birlikte, yasada öngörülen minimum ifraz uygulamaları yanı sıra arazi toplulaştırması uygulamaları ile bu alanlarda modern ve ekonomik büyüklükteki tarımsal işletmelerin oluşturulması, Antalya tarım sektörünün geleceği ve ulusal gıda güvenliği açısından önemli görülmektedir. Bu nedenle, hazırlanmış olan bu ekolojik planlama çalışmasının öngörülerini esas alması muhtemel olan yerel yönetimlerin hazırlayacağı imar planları kapsamında, söz konusu bu alanlar için tarımsal bütünlüğü bozmayacak, aksine bu alanlardaki faaliyetlerin daha sağlıklı yürütülmesinde kesin katkısı olacak bazı düzenlemelerin (Tarım Adaları Oluşturmak gibi) ve alt yapı çalışmalarının yapılmasında büyük bir zorunluluk bulunmaktadır. Sonuç olarak, Ender Tarım Alanları olarak ayırt edilmiş alanlar üzerinde bu günden itibaren yerleşme amaçlı yeniden herhangi bir imar planlama çalışması yapılmamalıdır. Gerekçeleri bilimsel, teknik ve sosyolojik olarak belirlenmiş olan yapılaşma-kentleşme talepler ise, öncelikli olarak İkincil Tarım Alanlarından karşılanmaya çalışılmalıdır. Bunun dışındaki zorunlu haller için 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun ilgili maddeleri gereğince işlem yapılmalıdır. Diğer taraftan, söz konusu bu ekolojik planlama çalışmasından önce onanmış ve yürürlükte olan imar planları kapsamında yapılaşması kısmen tamamlanmış ve/veya tamamlanmamış olan kısımlarındaki Ender Tarım alanları ile örtüşen bölgelerinin, söz konusu bu ekolojik planlama çalışmasının altlıkları da dikkate alınarak yukarıda sözü edilen kanun ve yönetmeliklere uygun olarak plan revizyonlarının yapılması gerekmektedir. Antalya Büyükşehir yetki alanında Tarım Sektörünün sürdürülebilirliği açısından öncelikli kullanım şekli tarımsal üretim olması gereken Ender Tarım Alanlarının tanımlama çizelgesi aşağıda verilmiştir. 93

Ender Tarım Alanlarının Lokasyonları ve Özellikleri Lokasyon Şimdiki Arazi Kullanımı Büyük Toprak Grubu Döşemealtı Çığlık Yeşilbayır Bıyıklıkovanlık Aksu aluviyalleri Havaalanının sağı Narenciye Araş. Enst. Tarımsal alan Dikili Bahçe A2- M1- T2-T3- T2/6 Arazi Yetenek Sınıfı (AYS) IIs- IIse- IIIs- 5403 Sayılı Kanuna Göre Arazi Sınıfı MT-TD-TA Tarımsal alan A1-T2-T4r I-IIs-VIs MT-TD Tarımsal alan Sera Dikili Bahçe Dikili Bahçe Tarımsal alan Sera A4- A3- A2-M3- M2-T1- A4/7- A7- M7- T2 I-IIs- IIIs - IIIse- IIsw- IIIsw-IIIws OT-MT-SA- T4/8-TG2 IIs-VIse DT-MT-SA Dikili tarım_sera TG2 IIs DT_SE b) Organik Tarım Alanları Dünyada 20 yy ın ikinci yarısında yaşanan hızlı sanayileşme ve nüfus artışı, önemli çevre sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Artan çevre sorunları ve diğer etkenlerle birlikte bu sorunların da gıda güvenliğini tehdit eder hale gelmesi ile insanlar, yeni üretim arayışlarına girmek zorunda kalmışlardır. Bu kapsamda, yeni bir üretim modeli olarak 1910 lu yıllarda ortaya atılan organik tarım görüşü, günümüzde giderek yaygınlaşmış ve önemi de bir o kadar artmış bulunmaktadır. Nitekim özellikle yüksek yaşam standartlarına sahip gelişmiş ülkelerdeki tüketiciler, son yıllarda, daha çok taze tüketilen ürünlerde klasik üretim yerine çevre dostu üretim teknikleri ile doğal veya doğala çok yakın ortamlarda yetiştirilmiş olan organik ürünleri talep etmeye başlamamışlardır. Söz konusu bu talep, tüm dünyada organik tarım adı altında yeni bir ekonomik tarımsal üretim sektörünün oluşumuna zemin hazırlamış ve bu ürünlere olan talepler geniş halk kitlelerine kadar yayılmış bulunmaktadır. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye ve Antalya tarımında da çoğu kez bilinçsizce kimyasal girdi kullanımının yoğunlaşması, insan sağlığını açıkça tehdit eder duruma gelmiştir. Başta örtü-altı yetiştiriciliği olmak üzere bitkisel üretimin tüm alanlarında kullanılan kimyasal girdilerin kontrol altına alınabilmesi, insan sağlığı ve gıda 94

güvenliği açısından büyük bir önem taşımaktadır. Özellikle organik tarım uygulamaları ile bire bir örtüşen ve bu türlü uygulamalarla sağlanabileceği artık kanıtlanmış olan sağlıklı gıda üretimi ve gıda güvenliği konularında katkı sağlayabilmek amacıyla ve Antalya Büyükşehir Yetki Alanı içerisinde bölgeye ve hatta tüm ülkeye örnek oluşturacak şekilde bir organik tarım bölgesinin plan dahiline alınmasının gerekliliğine karar verilmiştir. Bu amaçla yapılan ekolojik değerlendirmelerin neticesinde, Antalya traverten platosunun kuzeyinde, organik tarım kriterleri ile büyük bir uyum içerisinde ve birbirine de yakın olan iki farklı alan, organik tarım alanı olarak önerilmiştir. Söz konusu bu alanların bu amaçla tahsisi ile yöre halkının hem organik tarım sektörünün uluslararası ekonomik avantajlarından yararlanmasının ve hem de bu alandaki yeni üretim tekniklerinin ve organik üretimin talep ettiği çevre dostu girdilerin, bölgede konvansiyonel tarım sistemini sürdüren üreticilere de fiilen gösterilmesi ve yeni tekniklerin öğretilmesinin sağlanması konusunda çok önemli katkılar sağlanacaktır. Böyle bir alan kullanımı kararı ile hem kıt ve kıymetli olan tarım topraklarının amaç dışı kullanımlarının önüne geçilmesi, hem Antalya tarım sektörü çalışanlarına daha bilinçli ve sürdürülebilir bir tarımsal üretim modelinin benimsetilmesi, hem organik tarımın giderek artan ekonomik faydasından yöre halkının istifade etmesinin sağlanması ve hem de Antalya ilinin eko-turizm faaliyetlerine yeni açılımlar getirmesi amaçlanmıştır. Organik tarım, kesinlikle bir veya birkaç tarla veya bahçe bazında yapılabilecek veya uygulanabilecek bir tarımsal üretim modeli değildir. Diğer bir deyişle, komşusu konvansiyonel tarım yapan bir üretici, komşusunun yanındaki kendi arazisinde organik tarım yapamaz. Zira organik tarım, havza bazında ve/veya bir bölge bazında uygulanabilecek bir üretim modelidir ve bu amaçla yapılacak yer seçiminde, çeşitli parametrik kriterlerle birlikte ekolojik koşulların de uygun olması, konvansiyonel tarımın yaygınlaşmadığı ve yoğun girdi kullanımı olmayan alanlara öncelik verilmesi gerekmektedir. Ayrıca organik tarım alanlarının çevre kirliliği yönünden hiçbir sorununun bulunmaması ve çevresinin de doğal ekosistemlerle çevrili olmasında yarar bulunmaktadır. İşte, Antalya Büyükşehir Yetki Alanının ekolojik planlaması kapsamında yapılan bu açıklama ve değerlendirmeler doğrultusunda, yukarıda da ifade edildiği üzere alanın kuzeyinde (Kızıllı yöresinde), neredeyse tek parça halinde, ekolojik arazi ve toprak özellikleri bakımından organik tarıma olabildiğince uygun, çevre kirliliği yönünden sorunu bulunmayan ve çevresi de 95

doğal ekosistemlerle çevrili olan bir alan, organik tarım alanı olarak önerilmiştir (Şekil 9). Toplam alanı 14.600 dekar olan bu yörenin organik tarım bölgesi olarak plan kararlarına işlenmesi halinde bu bölge, yeni bir tarımsal üretim modeli ile yöredeki tarım standartlarını da üst seviyelere çekecektir. Nitekim, Tarım ve Köyişleri bakanlığı nın 2005 yılı verilerine göre Antalya ilinde 56 üreticinin veya işletmenin toplam 53.105 dekarlık bir alanda organik tarım faaliyetinde bulunmakta olduğu ve bu işletmelerin son derece parçalı ve dağınık ve hatta etrafının da konvansiyonel tarımla kuşatılmış şekilde bir organik tarım faaliyetinde bulundukları dikkate alınacak olur ise, Antalya Büyükşehir Yetki Alanının ekolojik planlaması kapsamında neredeyse tek parça halinde ayırt edilmiş olan ve toplam alanı 14.600 dekar olarak önerilen bu bölgenin, ülkemizin organik tarımda özellikle alan seçimi ve alan kullanımı standartlarını çok üst seviyelere çekeceği açık bir gerçektir. Organik Tarım Alanları olarak ayırdedilmiş olan bölgenin bazı özellikleri aşağıdaki çizelgede topluca verilmiştir Organik Tarım Alanların Lokasyonları ve Özellikleri Lokasyon Kızıllı ve Aşağıoba Şimdiki Arazi Kullanımı Tarım-Dikili Bahçe Makilik-fundalık-Çalılık Büyük AYS 5403 Sayılı Toprak Grubu Kanun Arazi Sınıf T3- M3 IIIs TA 96

Organik Tarım Alanları c) Ekolojik Turizm-Tarım Alanları Serbest piyasa ekonomik modelinin uygulamaya başlandığı 1986 yılından günümüze kadar yapılan çeşitli bilimsel, teknik, sosyolojik ve ekonomik araştırma, tartışma ve değerlendirme çalışmalarının sonuçları, Antalya nın sosyo-ekonomik yaşam ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine Tarım, Turizm ve Ticaret sektörlerinin ortak katkıları ile ulaşılabileceğine işaret etmektedir. Antalya daki gerek kamu gerek özel sektör ve gerekse sivil toplum kuruluşları da söz konusu bu yaşam ve kalkınma hedeflerini olabildiğince benimsemiş ve özümsemiş olarak üzerlerine düşen görevleri bu çerçevede yerine getirmeye devam etmektedirler. Bununla birlikte, bu hedeflere ulaşmak amacıyla yapılan çalışmaların, günümüzde hala arzu edilen ve/veya beklenen sonuçlara ulaşılamamış olunmasının en önemli nedeni ise, Antalya ilinde çoğu zaman birbirinden bağımsız olarak bireysel hareket eden Tarım, Turizm ve Ticaret sektörlerinin gerçek ve iyi niyetli entegrasyonlarının sağlanamamış olmasıdır. Halbuki, gelişmiş benzer ekonomilerdeki sektörel ivmelerin ortak entegrasyonu ile neler başarıldığı apaçık ortadır. İsrail, Hollanda, İspanya, İtalya ve Fransa gibi ülkeler, bunun güzel örneklerini oluşturmaktadır. Bu ülkelerdeki örnek uygulamaların temel politikaları ise, özetle, sektörel bazda elde edilen katma değerlerin zayıf olan sektörün geliştirilmesi ve modernizasyonu için kullanılması esasına dayanmaktadır. 97

Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de Tarım sektörü, sözü edilen sektörler arasında desteklenmeye, geliştirilmeye ve modernizasyona daha fazla gereksinim gösteren bir sektördür. Yukarıdaki tespit ve açıklamalara göre, Antalya Büyükşehir yetki alanı için hazırlanmış olan bu ekolojik planda, içerisinde ekolojik değerlere zarar vermeden ve hatta gerekli alanlarda ekosistem onarım projeleri de uygulanarak Tarım, Turizm ve Ticaret sektörlerinin fiili entegrasyonlarının aynı lokasyonlarda sağlanmasını gerektiren örnek alan kullanımlarına da bulunması gerektiğine karar verilmiştir. Bu kapsamda, planlama alanının iki farklı lokasyonunda var olan ekosistem özellikleri, mevcut arazi ve toprak karakteristikleri, halihazır arazi kullanım şekilleri ve nihayet bu iki farklı lokasyondaki yöre halkının sosyo-ekonomik davranış ve yaşama biçimlerinin bir gereği olarak bu ekolojik planda Ekolojik Turizm-Tarım Alanları olarak adlandırılmış yeni bir kullanım şekli için alan ayrılmıştır. Söz konusu kullanım şekli için tahsis edilmiş olan alanlar, aşağıdaki Şekil 10 da gösterilmiştir. Ekolojik Turizm-Tarım Alanları Söz konusu bu alanlardan ilki, içerisinde Çakırlar, Bahtılı, Doyran, Akdamlar, Hacısekiler ve liman çevresindeki Gökdere kırsal alanlarının bulunduğu bölgedir. Tanımlanan bu kullanım şekli için son derece uygun bir genişliğe sahip olan bu alanın büyük bir bölümü aluviyal nitelikli arazilerden ibaret olup, Büyük Toprak Grubu düzeyinde A2 ve A2/3 sınıfı ve arazi yetenek sınıflaması sistemine göre de IIs sınıfı 98

arazilerin yaygın olduğu bir durum arzetmektedir. Sözü edilen bu alanlar, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu na göre ise Dikili Tarım (DT) ve Dikili Tarım-Örtüaltı (SA) tarım arazileri kompleksi şeklinde ayırdedilmiştir. Alanın çok büyük bir bölümü, gerek ekolojik yapının ve gerekse toprak ve arazi karakteristiklerinin üst düzeyde uygun olması nedeniyle, yöreye özgü narenciye bahçeleri ile kaplı bulunmaktadır. Diğer bir kısım alanlar ise dağınık kırsal yerleşmeler ile bu yerleşmelerin çevresindeki bazı örtüaltı üretim alanları olan seralarla kaplı bulunmaktadır. Bu haliyle söz konusu bu alanlar, tarımsal niteliği öncelikle korunacak alanlar olarak tanımlanmıştır ve başkaca bir amaçla da kullanılmamaları gerekmektedir. Diğer taraftan bu yöre, mevcut ana bağlantı yollarının sağ ve sol yakaları ile Akdamlar mevki olarak bilinen birkaç farklı mekanda, çeşitli nitelikteki restoran, kafe, eğlence mekanları ve özellikle yöre yemeklerinin ve yörede yetiştiriciliği yapılan çeşitli tarım ürünlerinin yerli ve yabancı konuklara sunulduğu otantik satış-pazarlama mekanları ile kent yaşamında ve kent kültüründe yerini almış bulunmaktadır. Yörenin tüm bu özellik ve nitelikleri dikkate alındığında, bu alanın alt ölçekli (daha detaylı, 5.000) planlarında minimum 0.5 hektarlık (5.0 dekarlık) ifraz/tevhid işlemleri ile oluşturulmuş parseller yanı sıra, tarımsal ıslah ve geliştirme çalışmaları ile de alt yapı yatırımları tamamlanmış düzenli ve yeteri büyüklükte tarımsal adalardan-parsellerden oluşan modern narenciye işletmeleri haline dönüştürülmesinde gerek ekolojik ve gerekse sosyo-ekonomik yönden büyük bir yarar bulunmaktadır. Oluşturulacak modern narenciye üretim işletmelerin ürettikleri ürünlerinin işletme bazında ve/veya önerilecek birkaç merkezde toparlanabilecek ve kesinlikle büyük sanayi tesisleri olmayan ancak modern, hijyen ve estetik kurallarının tam anlamı ile uygulanabileceği ekonomik boyuttaki aile işletmeciliği tarzındaki ürün işleme, pazarlama, yerli-yabancı konuk ağırlama vb işlerin yapılarak değerlendirilebildiği ticari işletmeler ile desteklenmesi gerekmektedir. Sonuçta, tarımsal üretimin tüm bilimsel ve teknolojik yaklaşımlarla ve ekolojik koşullarda gerçekleştirildiği, planlandığı durumlarda üretim süreçlerine iç ve dış turizm faaliyetlerinin dahil edilebildiği yeni bir ticari tarımsal alan kullanım şekli, söz konusu bu bölgede ve önerildiği şekliyle Antalya ya kazandırılmış olacaktır. Diğer bir deyişle bu alanlarda üretilen ürünlerin, taze halde ve/veya aile işletmeleri tarzında organize edilmiş tesislerde işlenip iç ve dış pazarlarda profesyonel olarak satışının yapılması yanısıra organize tarımsal eko-turizm faaliyetleri kapsamında yöreyi ziyaret edecek yerli ve yabancı turistlere de bu ürünlerin pazarlamasının yapılabildiği bir 99

modelle, yöre halkının sosyo-ekonomik ve kültürel kalkınmasına yeni bir boyut kazandırılabilecektir. Böylece, ekolojik plan kararında Ekolojik Turizm-Tarım Alanları olarak tanımlanmış olan bu alanda tarım, turizm ve ticaret sektörlerinin birbirinden ayrılmaz bir bütün şeklinde entegrasyonu da sağlanmış olacaktır. Ekolojik turizmtarım alanları olarak tanımlanmış olan bu alanların, Ekolojik Devinim Koruma Bandı ile de entegrasyonunun sağlanması ve ayrıca Boğaçayı için planlanması olası bir aqua-park projesinin de katkısı ile ekonomik katma değeri oldukça yüksek, ekolojik açıdan sürdürülebilir ve Antalya ili için de uluslar arası özgünlüğe sahip yeni bir alan kullanım şekli yaratılmış olacaktır. Bir başka Ekolojik Turizm-Tarım Alanı ise, proje sahasının güneybatı tarafında ve Antalya dan fiziki coğrafya ve kentsel süreklilik bakımından ayrı bir konumsallığa sahip olan Beldibi yöresinde bulunmaktadır. Bu alan da Birinci Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Alanlar olarak ayırt edilmiş olup arazilerinin tamamı aluviyal yelpaze ve yandere aluviyalleri jeomorfolojik üniteleri niteliğine sahiptir. Bu alandaki toprakların da büyük çoğunluğu, TE Standart-1 kriterlerine göre aynen bir önceki alanda olduğu gibi Aluviyal Büyük Toprak Grubu seviyesinde A2/3 sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre de söz konusu bu alanlar IIs sınıfı olarak belirlenmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri açık tarla tarımı, dikili bahçe ve seracılık kullanımlarının diğer kullanım şekilleri olan kentsel yerleşim, ticarethane, turizm tesisleri ve ikinci-yazlık konut kullanımları ile son derece grift ve karmaşık bir şekildedir. 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirmeye göre Mutlak Tarım (MT), Dikili Tarım (DT) ve Örtüaltı tarım alanı (SA) vasfında olan söz konusu bu alanların, yöredeki akarsuyun olası taşkınlarını önleme yönünde alınacak tedbirlerden sonra aynen bir önceki alanda olduğu gibi Ekolojik Turizm-Tarım Alanları olarak kullanılması gerektiği plan kararlarına eklenmiştir. Söz konusu bu plan kararının uygulamaya aktarılması ile bu yörede de tarımsal üretimin ekolojik koşullarda gerçekleştirildiği, ekolojik tarımsal üretim süreçlerine iç ve dış turizm faaliyetlerinin dahil edilebildiği, üretilen ürünlerin taze halde ve/veya organize aile işletmeleri tarzında kurulacak olan tesislerde işlenmiş olarak profesyonel iç ve dış pazarlara satışının yapıldığı ve nihayet organize tarımsal eko-turizm faaliyetleri kapsamında yöreyi ziyaret edecek yerli ve yabancı turistlerin de sistem içerisinde yerlerini alabilecekleri yeni bir ekonomik alan kullanımı yaratılmış olacaktır. Böyle bir alan kullanım şeklinin yerleştirilebilmesi ise Antalya ilinin, bölgenin ve nihayet ülkenin sosyo-ekonomik, kültürel ve politik yapısının en 100

önemli bileşeni olan tarım sektörü ile turizm ve ticaret sektörlerinin ekonomik anlamda bir arada çalışabileceklerine iyi bir örnek olacaktır. Yukarıda açıklama ve tanımlamaları verilmiş olan Ekolojik Turizm-Tarım Alanları kapsamındaki üretim ve işletmecilik modelinin, özellikle arazi rantının da çok yüksek olması nedeniyle sürekli olarak tarımsal nitelikli arazi kaybetmekte olan bölgemizin tarım sektörü için yeni bir ekonomik çıkış yolu olabileceği noktasından hareket edilerek toplam alanı 3.343 hektar olan iki farklı lokasyondaki alanlar, bu ekolojik planlama çalışması kapsamında Ekolojik Turizm-Tarım Alanları olarak ayırdedilmiş ve bu alanların bazı özellikleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Ekolojik Turizm-Tarım Alanları Lokasyon Karaman- Boğaçay-Sarısu dereleri arasındaki alanlar Beldibi Şimdiki Arazi Kullanımı Büyük Toprak Grubu Dikili tarımsera Bahçe Dikili Bahçe A2-A3-A2/3- A4-(K14 T3/7-T4r) AYS I- IIs- IIse-IIsw IIIse- VIs-VIII 5403 Sayılı Kanuna Göre Arazi Sınıflaması DT_SE-DT-MT- OT A2/3 IIs DT 2) İKİNCİ DERECE TARIMSAL NİTELİĞİ KORUNACAK ALANLAR Ekolojik Planlama Kararları Haritasında gösterildiği üzere çalışma alanının farklı yörelerinde yayılım gösteren kimi araziler, sahip oldukları ekolojik özellikler ile arazi ve toprak karakteristikleri gereğince İkinci Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Alanlar olarak ayırt edilmişlerdir. Söz konusu bu koruma alanları, üç farklı arazi kullanımı alt başlığı ile plan kararlarına işlenmiş bulunmaktadır. İkinci Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Alanlar ana başlığı altında plan kararlarına işlenmiş olan bu tarımsal arazi kullanım şekillerinden ilki a) İkincil Tarım Alanları, ikincisi b) Entegre Sera İşletme Alanları ve üçüncüsü de 3) Organize Seracılık Alanları şeklinde tanımlanmıştır. Söz konusu bu üç alt başlık altında tanımlanmış olan alanların, kullanım kararlarına ilişkin çeşitli gerekçe ve açıklamalar, ayrı başlıklar halinde aşağıda verilmiştir. 101

a) İkincil Tarım Alanları Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisindeki araziler için yapılan ekolojik değerlendirmeler neticesinde, İl in tarım sektörü için, bir önceki ender tarım alanlarından daha düşük düzeyde bir potansiyel üretim ve katma değer yaratma kapasitesi olan araziler, İkincil Tarım Alanları olarak tanımlanmıştır. Söz konusu bu arazilerin özeliklerinin, yukarıda sözü edilen ender tarım alanlarının özelliklerinden daha düşük kalitede olduğu ve tarımsal amaçlarla kullanılması hedeflendiğinde ise bu alanlar ile ilgili iyileştirme ve ıslah çalışmalarının daha fazla emek, daha fazla masraf ve daha fazla zaman harcayarak yapılabileceği çok açık bir gerçektir. Bununla birlikte söz konusu bu alanlar, Antalya Tarım sektörü için halen stratejik önemi olan alanlardır. Büyükşehir yetki alanının değişik lokasyonlarında yayılım gösteren İkincil Tarım Alanlarının genel dağılımı, aşağıdaki Şekil 7 de gösterilmiştir. Şekilden de görüleceği üzere söz konusu bu alanlar, genellikle Antalya traverten platosunun orta kesimlerinde yoğunlaşmaktadır. İkincil Tarım Alanlarının dağılımı İkincil Tarım alanlardan ilki, proje sahasının üst traverten platosunun kuzey yöresinde ve Antalya-Burdur karayolunun Yeşilbayır, Döşemealtı Bıyıklı yerleşkeleri hattı boyunca sağlı-sollu olarak uzanan kesimlerde yer almaktadır. Bu alanlar, proje sahasındaki İkincil Tarım Alanı olarak öngörülenler içerisinde en geniş alansal 102

dağılıma sahip bulunmaktadır. Tamamı traverten nitelikli olan bu araziler, ülkemizdeki arazilerin kullanımından, planlanmasından ve yönetilmesinden sorumlu kamu kurumlarının yasal olarak kullanmakta olduğu Arazi ve Toprak Etütleri TE Standart- 1 kriterlerine göre yapılan etüt ve haritalama çalışmaları neticesinde, büyük toprak grubu seviyesinde T2, T3, T4r ve T8r sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre yapılan değerlendirmede ise söz konusu bu alanların büyük bir bölümü IIIs sınıfı olarak belirlenmiş olmakla birlikte, bu alandaki tarımsal bütünlüğe karşı oluşacak olumsuz etkileri ortadan kaldırmak ve ayrıca ıslah edildiklerinde sistemin İkinci Derece korunabilir tarımsal nitelikli arazileri haline dönüşebilecek olan kimi VI. ve VII. sınıf araziler de bu sınıf içerisinde gözetilmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri açık tarla tarımı ve dikili tarım olan bu alanların bir kısmı ise halen Akdeniz e özgü makiliklerle kaplı bulunmaktadır. 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirme sonuçlarına göre de büyük çoğunluğu Marjinal Tarım Arazisi (TA) ve Dikili Tarım Arazisi (DT) vasfındadır. Yukarıda da ifade edildiği üzere söz konusu bu alanda, ıslah edilmemiş olan ve halihazır nitelikleri gereğince de Tarım Dışı (TD) nitelikli olan bazı araziler de mevcut bulunmaktadır. Bu tespit ve açıklamalara göre ciddi ıslah çalışmalarına da gereksinim gösteren söz konusu bu araziler, Antalya ilinin, bölgenin ve nihayet ülkenin sosyo-ekonomik ve politik yapısının temel bileşeni olan Tarım Sektörü için ikinci derecede korunma önceliği olan arazilerdir. Bu alanların gerekli ve zorunlu haller dışında ıslah edilmek/ıslah işlemlerine devam edilmek suretiyle tarımsal kullanımda kalması öngörülmektedir. Bununla birlikte, hazırlanmış olan bu ekolojik plana dayalı sektörel makro alan kullanım dağılımları ve bu alanların özellikleri dikkate alındığında, söz konusu bu alanlar, kentsel büyüme taleplerinin karşılanabileceği en uygun alanlar olarak ta ortaya çıkmış bulunmaktadır. İkincil Tarım Alanları olarak ayrılmış olan alanlardan bir diğeri, proje sahasının üst plato başlangıcının kuzey orta yöresinde ve Antalya-Burdur karayolunun sağındaki Duacı yerleşkesi çevresindeki birkaç lokal alanda yer almaktadır. Üç farklı lokasyonda yayılım gösteren bu araziler, traverten/karstik dolin niteliklerine sahip olup, TE Standart-1 kriterlerine göre yapılan etüt ve haritalama çalışmaları neticesinde, büyük toprak grubu seviyesinde T4/8, T7 ve T8 sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre yapılan değerlendirmede ise söz konusu bu alanların büyük bir bölümü IIIs ve IVse sınıfı olarak belirlenmiş 103

olmakla birlikte, bu alandaki tarımsal bütünlüğe olacak olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak ve ayrıca ıslah edildiklerinde İkincil Tarım Arazileri haline dönüşebilecek olan kimi tarım dışı (VIs ve VIse sınıfı) araziler de bu sınıf içerisinde gözetilmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri açık tarla tarımı, seracılık ve dikili tarım olan bu alanların bir kısmı ise halen Akdeniz e özgü makiliklerle kaplı bulunmaktadır. 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirme sonuçlarına göre de bu alan, Marjinal Tarım (TA), Örtüaltı Tarımı (SA) ve Dikili Tarım (DT) nitelikli arazilerinin ayırt edilemeyecek kadar birbirine girişim yapmış olduğu bir durum arz etmektedir. Diğer taraftan bu araziler üzerindeki tarımsal işletmelerin hemen tamamı, optimum büyüklüklerden ve modern teknik ve teknolojilerden yoksun olarak faaliyetlerini sürdürmektedirler. Halen ciddi ıslah çalışmalarına da gereksinim gösteren söz konusu bu araziler, Antalya ilinin, bölgenin ve nihayet ülkenin sosyoekonomik ve politik yapısının temel bileşeni olan Tarım Sektörü için ikinci derecede önceliği olan arazilerdir. Bu alanların gerekli ve zorunlu haller dışında ıslah edilmek/ıslah işlemlerine devam edilmek suretiyle tarımsal kullanımda kalmasında yine yarar bulunmaktadır. Bununla birlikte söz konusu bu alanlar, Antalya ekolojik planı geneli içerisindeki sektörel kullanımların makro dağılımları ve ayrıca bu alanların konumsallıkları kapsamında değerlendirildiğinde, kentsel büyüme taleplerinin karşılanabileceği en uygun alanlar olarak gözükmektedir. Diğer taraftan, çevresindeki plan öngörüleri ile bir bütünlük sağlayacak şekilde, bu alanların gerekli görülecek kısımlarının ekolojik onarım, koruma-geliştirme ve ekolojik devinim bandı kapsamına dahil edilerek plan uygulamasının yapılması ve bu ilave alanların, ekoturizm amacıyla kullanılması da mümkün görülmektedir. İkincil Tarım Alanları olarak ayrılmış olan alanlardan üçüncüsü, proje sahasının alt platosundaki hava alanının güneydoğu yöresindeki bir lokasyonda yer almaktadır. İkinci Derece koruma alanı olarak öngörülen bu alanlar da traverten/karstik dolin niteliklerine sahip olup, TE Standart-1 kriterlerine göre yapılan etüt ve haritalama çalışmaları neticesinde, büyük toprak grubu seviyesinde T4/8 sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre yapılan değerlendirmede ise söz konusu bu alan, Tarım Dışı (TD) nitelikli (VIse sınıfı) olarak belirlenmiş olmakla birlikte, üzerinde seraların mevcut olması nedeniyle, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirme sonuçlarına göre sadece örtüaltı üretim modeli devam ettirilmek kaydıyla tarımsal kullanımda 104

kalması gerekmektedir kararı verilmek zorunda kalınmıştır. Söz konusu bu araziler üzerindeki tarımsal işletmelerin hemen tamamı, optimum büyüklüklerden ve modern teknolojilerden yoksun olarak üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Diğer taraftan bu alanlar, Antalya ekolojik planı geneli içerisindeki sektörel kullanımların makro dağılımları kapsamında değerlendirildiğinde, yine kentsel büyüme taleplerinin karşılanabileceği en uygun alanlar olarak gözükmektedir. Bununla birlikte, hava alanı dahil çevresindeki plan öngörüleri ile bir bütünlük sağlayacak şekilde, bu alanların gerekli görülecek kısımlarının ekolojik onarım, koruma-geliştirme ve ekolojik devinim bandı kapsamına dahil edilerek bir plan uygulamasının yapılması ve buraların da eko-turizm amacıyla kullanılması mümkün görülmektedir. İkincil Tarım Alanları olarak ayrılmış olan alanlardan dördüncüsü, proje sahasının alt platosundaki Vakıf zeytinliği ve Akdeniz Sanayi sitesinin kuzeybatısındaki bir lokasyondaki alanlardır. İkinci Derece tarımsal koruma alanı olarak öngörülen bu alanlar, traverten düzlükleri niteliğine sahip olup, TE Standart-1 kriterlerine göre yapılan etüt ve haritalama çalışmaları neticesinde, büyük toprak grubu seviyesinde T3 ve T4r sınıfı topraklar olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre yapılan değerlendirmede ise söz konusu bu alanın IIIs ve VIs sınıfı olarak belirlenmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri kısmen dikili tarım ve kısmen de örtü altı üretimi şeklindedir. 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirme sonuçlarına göre ise söz konusu bu alanın özellikle örtü altı üretim modeli devam ettirilebildiği sürece tarımsal kullanımda kalması gerektiğine karar verilmiştir. Diğer taraftan söz konusu bu alanların, çevresel özellikleri ve çevresel ilişkileri dikkate alındığında, ekosistem bütünlüğünün korunabilmesi için yerleşime açılmamasında yarar bulunmaktadır. Varolan yapılaşmaların dondurulması yanı sıra, çevresindeki plan öngörüleri ile bütünlük sağlayacak şekilde bu alanın ekolojik onarım ve koruma-geliştirme bölgeleri olarak plan uygulamasının yapılmasında büyük bir yarar bulunmaktadır. Söz konusu bu alanın ekolojik onarım ve koruma-geliştirme bölgesi olarak planlanıp uygulamasının yapılması için, bu alandaki traverten yapısı ile birlikte su koruma hassasiyet zonu olması da önemli bir gerekçe oluşturmaktadır. İkincil Tarım Alanları olarak ayrılmış olan alanlardan sonuncusu olan Hisarçandır yöresi, proje sahasının batı yöresindeki yüksek araziler lokasyonunda 105

yer almaktadır. İkinci Derece koruma alanı olarak öngörülen bu alanlar, kireçtaşı ve marn formasyonu üzerinde oluşmuş bulunan sığ topraklara sahiptir. TE Standart-1 kriterlerine göre yapılan etüt ve haritalama çalışmaları neticesinde söz konusu bu alanın toprakları, büyük toprak grubu seviyesinde ağırlıklı olarak T15 ve kısmen de T20/24 sınıfı olarak ayırt edilmiştir. Arazi Yetenek Sınıflaması sistemine göre yapılan değerlendirmede ise söz konusu bu alanın arazileri VIes ve VIIes sınıfı olarak belirlenmiştir. Halihazırdaki kullanım biçimleri ise, kesinlikle ekonomik olmayan dikili tarım ve kısmen de açık tarla tarımı şeklindedir. Teknik sınıflama sistemlerine göre toprak işlemeli tarımsal arazi karakterine sahip olmayan bu alan, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Kanunu kapsamındaki değerlendirme sonuçlarına göre ekonomik olmamasına rağmen üzerindeki bahçe varlığı esas alınarak Dikili Tarım (DT) şeklinde sınıflandırılmak durumunda kalınmıştır. Bu tespitlere göre söz konusu bu alanın, yöredeki ekosistem bütünlüğünün korunabilmesi için kesinlikle yerleşime açılmaması ve çevresindeki plan öngörüleri ile bir bütünlük sağlayacak şekilde ekolojik onarım ve koruma-geliştirme bölgeleri olarak plan uygulamasının yapılmasında ve yapılacak böyle bir planlama ile de bu alanın bir eko-turizm ve/veya yayla turizmi kapsamında kullanılmasında yarar bulunmaktadır. İkincil Tarım Alanları İçin Genel Değerlendirme Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisinde, yukarıda da tanımlandığı şekliyle beş farklı lokasyondaki toplam 7.659 hektarlık bir genişliğe sahip olduğu belirlenmiş olan İkincil Tarım Alanlarının, tarımsal üretimi sınırlayan ve yer yer de yönetimi oldukça zor ve düzeltilemeyecek nitelikte olan ciddi sorunları bulunmaktadır. Nitekim, söz konusu bu ekolojik planlama çalışması kapsamında hazırlanmış olan Toprak Haritasında özellikle T sembolü ile tanımlanmış olan Kırmızı Akdeniz topraklarının derinlik, arazi eğimi, taşlılık ve kayalılık, sert ve çok sert toprak kıvamı, yüksek ph ve kireçlilik gibi sahip olduğu olumsuzluk-sorun düzeyleri, bir önceki Birinci Derece Tarımsal Koruma Alanlarına kıyasla daha yüksektir. Söz konusu bu alanların var olan bu sorunlarının tarımsal amaçlarla yönetilmesi ve/veya giderilebilmesi ise çok zor ve pahalı yöntem ve uygulamaları gerektirmektedir. İkincil Tarım Alanları olarak ayırt edilmiş olan ve kimi lokasyonlarda M ve TM sembolü ile tanımlanmış olan Kahverengi Orman Topraklarının en belirgin sorunları ise temelde yüksek ph ve kireç içeriği ile birlikte çoğu alanlarda da yüksek eğimlerden ve hatalı arazi 106

kullanımlarından kaynaklanmış olan toprak sığlığı ve uygun bir kök gelişim derinliğine ve niteliğine sahip olunmamasıdır. Diğer taraftan, bu arazilerden kimileri, bilimsel ve teknik özellikleri gereğince tarım dışı nitelikli olmasına rağmen, Toprak Yasasındaki bazı tanım ve kapsam yetersizlikleri nedeniyle bu alanlar özel ürün, örtü altı alanı ve dikili tarım arazisi olarak sınıflandırılarak, bu alanlar için ikinci derece tarımsal niteliği korunacak alanlar kararı verilmek zorunda kalınmıştır. Söz konusu bu türlü alanların (tarım dışı nitelikli olan arazilerin) ekonomikliği, tarım uzmanlarınca bir alt ölçekte mutlaka sorgulanmalı ve bu sorgulama neticesine göre de kullanım şekillerindeki olası değişim ve dönüşüm kararları verilmelidir. Ekteki Planlama Kararları Haritasında İkinci Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Alanlar olarak gösterilen arazilerdeki ifraz uygulamalarında 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve bu Kanunda değişiklik yapan Kanunun (31.01.2007 tarih ve 5578 nolu Kanun) ilgili maddeleri gereğince, açık tarla tarımı (sulu ve kuru Mutlak Tarım Alanları) ve özel ürün tarımı yapılan/yapılacak alanlarda 2.0 ha (20 da), dikili tarım alanları için 0.5 ha (5.0 da) örtü altı tarımı için de 0.3 ha (3.0 da) dan daha küçük alan ayırımlarının yapılması mümkün değildir. Bununla birlikte, yasa öngörüleri yanı sıra söz konusu bu alanlarda arazi toplulaştırması uygulamaları ile modern ve ekonomik işletmecilik ünitelerinin oluşturulmasının ise bu alanların tarımsal verimliliklerinin artmasına neden olacaktır. Hazırlanmış olan bu ekolojik planlama çalışmasının öngörülerini esas alması muhtemel olan yerel yönetimlerin hazırlayacağı imar planlarında, söz konusu bu alanlar için de tarımsal bütünlüğü bozmayacak, aksine bu alanlardaki faaliyetlerin daha sağlıklı yürütülmesinde kesin katkısı olacak bazı düzenlemelerin (tarım adaları, düzenli yollar oluşturmak vb gibi) yapılmasında büyük bir zorunluluk bulunmaktadır. İkincil Tarım Alanları olarak tanımlanmış olan alanlar üzerinde de yerleşme amaçlı herhangi bir imar planlama çalışması önerilmemekle birlikte, gerekçeleri bilimsel, teknik ve sosyolojik olarak belirlenmiş alan taleplerinin oluşması halinde, Tarım Bakanlığı nın ilgili teşkilatından (Tarım İl Müdürlüğü) gerekli izinler alınmak ve tarımsal bütünlüğü bozacak lokal/mevzi uygulamalara da kesinlikle yer verilmemek kaydıyla söz konusu bu alanlar için yerleşme amaçlı imar planlama çalışmaları yapılabilecektir. Diğer taraftan, söz konusu bu ekolojik plan çalışmasından önce onaylanmış ve yürürlükte olan imar planlarının, varsa, İkincil Tarım Alanları ile çakışan kısımlarının ilgili kanun 107

ve yönetmeliklere uygun olarak revize edilmesi gerekmektedir. Büyükşehir yetki alanı içerisindeki İkincil Tarım Alanlarının özellikleri, aşağıdaki Çizelge 7 de verilmiştir. İkincil Tarım Alanlarının Lokasyonları ve Özellikleri Lokasyon Çıplaklı Yeşilbayır Kirişciler Şimdiki Arazi Kullanımı Makilik-fundalık- Tarımsal alan Bahçe Büyük Toprak Grubu Arazi Yetenek Sınıfı (AYS) 5403 Sayılı Kanun Arazi Sınıfı T3- T4r IIIs-VIs TA-DT Vakıf çiftliği ve çiftliğin kuzeybatısı Hisarçandır yöresi Dikili Bahçe Dikili tarım_sera T3-T4r IIIs- VIs DT_SA Dikili Bahçe Tarımsal alan Duacı ve çevresi Dikili Bahçe, tarla T7-T4/8- IVse-VIse- DT T8 Havaalanının güneyi Sera,Tarımsal alan T4/8-T30 VIse- VIII SA TM20/24- T15 VIes-VIIes DT b) Entegre Seracılık İşletme Alanları Antalya, sahip olduğu ekolojik özellikleri ile birlikte ekosistem bileşenleri olan toprak ve su kaynakları yönünden de sera-örtüaltı tarımı için son derece önemli bir potansiyele sahip bulunmaktadır. Diğer taraftan Antalya, gerek iç ve gerekse dış satım açısından tarım sektörünün vazgeçemeyeceği bir üretim modeli olan örtüaltı üretimi için, hem yaş sebze ve meyve ve hem de kesme çiçek üretiminin yapabileceği alanların var olanlarını korumak ve geliştirmek ve ayrıca bu amaçla ilave yeni alanları da ihdas etmek durumundadır. Yapılan son istatistiklere göre (2004 yılı kesin rakamlarıdır) Antalya Büyükşehir Yetki Alanında 14.473 adet cam ve 11.455 adet plastik olmak üzere toplam 25.928 adet sera bulunmaktadır. Söz konusu bu seraların alansal dağılımları ise 13.185 dekar cam ve 14.645 dekar da plastik olmak üzere toplam 27.830 dekar olarak tespit edilmiştir. Görüldüğü üzere, sera varlığı açısından ciddi bir alansal genişliğe sahip olan Antalya merkezi, seralardaki işletme büyüklükleri açısından ise ekonomik optimumdan son derece uzak bulunmaktadır. Nitekim, yukarıda toplam miktarları verilen seraların yaklaşık %97 si, 3 dekardan daha küçük işletmeler şeklindedir ve böylesi bir ekonomik optimumdan yoksun 108

seracılık faaliyetleri ile, ne bu işle uğraşanların refah seviyelerini yükseltmek ve ne de uluslar arası rekabete girebilecek bir tarımsal üretim yapmak mümkün değildir. Bu nedenle, seracılık ekolojisi yönünden ciddi avantajları bulunan Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisinde çok sayıda var olan ancak ekonomik olmaktan uzak mevcut sera alanlarının ve işletmelerinin, ulusal bir kamu politikası kapsamında hazırlanması ve desteklenmesi gereken bir modernizasyon projesi ile rehabilite edilmesi ve ilave olarak ta günümüzün teknolojik düzeyi ile uyumlu ilave yeni seraların kurulması gerekmektedir. İşte söz konusu bu modernizasyon projesinin uygulanabilmesi için ekolojik, stratejik, halihazır ve sosyolojik açıdan en uygun alanın Antalya Büyükşehir Yetki Alanının doğu tarafındaki Düden çayından başlamak üzere içerisinde Varsak, Gaziler ve Pınarlı yöresi arazilerinin de bulunduğu yaklaşık 9.550 ha lık bir genişliğe sahip olan bölge olduğu belirlenmiş ve bu alanın, bu planlama çalışması kapsamında Entegre Seracılık İşletme Alanları olarak ayırt edilmesine karar verilmiştir (Şekil 8). Entegre Seracılık İşletme Alanlarının Dağılımı Entegre Seracılık İşletme Alanları olarak ayırt edilmiş olan alanlardaki arazi ve toprak yapısı (III, IV, VI ve VII. sınıf araziler), bu alanlarda derin köklü bahçe bitkileri ve klasik tarla bitkileri üretimine ekonomik ve teknik anlamda izin vermeyecek niteliktedir. Daha önce de ifade edildiği üzere sözü edilen bu alanların önemli bir kısmında, zaten serada sebze ve kesme çiçek üretimi yapılmaktadır ancak bu 109

alanların hemen hemen tamamındaki tarımsal üretimin, optimum işletme büyüklüğünden ve günümüzün modern teknik ve teknolojilerinden uzak bir şekilde yapıldığı bilinmektedir. Dolayısıyla söz konusu bu mevcut altyapı ile bu alanlardaki seracılık faaliyetlerinden beklenilen sosyo-ekonomik fayda kesinlikle sağlanamayacaktır. Bu nedenle, yukarıda tanımlanan alanların halen bahçe ve tarla tarımı yapılmakta olan alanları da dahil tamamının entegre sera bölgeleri olarak tescil edilip, modernizasyonu ve optimizasyonu en kısa sürelerde ve kesinlikle tamamlanmış olması gereken bu alanlarda özellikle topraksız kültür ve/veya özel yetiştirme ortamlarının kullanıldığı çağdaş örtüaltı üretim tesislerinin ve işletmelerinin oluşturulmasında yarar bulunmaktadır. Zamana bağlı bir süreç olmakla birlikte bu alanlardaki seracılıkta özellikle devlet destekli yapısal bir değişim ve dönüşüm için girişimin en kısa bir sürede başlatılması zorunluluğu bulunmaktadır. Entegre Seracılık İşletme Alanları olarak ayırt edilmiş olan söz konusu bu alan kullanımı kapsamında, optimum işletme büyüklüklerine sahip modern ve tekniğine uygun fide üretimi ve yetiştiriciliği alanları ile birlikte, seralardaki üretimin stratejik destek unsurları olan soğuk hava depoları ve ürün boylama-paketleme tesisleri, işletme yönetimi alanları gibi ilgili tüm diğer üniteler de seracılık işletme sistemlerine entegre edilmek durumundadır. Diğer taraftan, entegre seracılık alanları olarak tanımlanan bu alanların, her şeyden önce tüm alt yapı hizmetlerinin (yol, su, elektrik, iletişim, kanalizasyon) ve ayrıca sosyal ve ticari donatı alanlarına ilişkin uygulama ve yatırım planlarının tamamlanmış olması gereken seracılık adalarına ayrılması gerekmektedir. Plan kararları doğrultusunda önerilen bu adalarda, çok uzun olmaması gereken bir zaman süreci içerisinde alt yapı hizmetlerinin tamamlanması ve kadastral ve mülkiyete bağlı sorunları çözümlenerek, ekonomik optimumun gerektirdiği işletme büyüklükleri kapsamında (en az 20-25 dekar) yüksek teknoloji uygulayabilen modern seracılık işletmelerinin bu alanlarda tesis edilmesi gerekmektedir. Söz konusu bu alanda, yukarıda tanımlanmış olan modern seracılık uygulamasının dışındaki diğer tarımsal faaliyetlerin (tarla ve bahçe tarımı) başarılı olma şansları son derece düşüktür. Bu nedenle, bu ekolojik plan kararları kapsamında bu alan için tanımlanmış olan entegre seracılık faaliyetlerinde başarılı olunamaması durumunda, alanın ekolojik özelliklerine uygun diğer ekonomik alan kullanımları kapsamında yeniden sorgulanması gerekmektedir. Bununla birlikte, bu ekolojik planda yer alan öngörülerin uygulanması belki de en zor, ancak mutlak gerekli olanının ise entegre seracılık adaları ve modern seracılık işletmelerinin 110

oluşturulması olduğu unutulmamalıdır. Bu konuda özel bir kamu stratejisi ve özel bir ulusal proje geliştirilmesine de şiddetle gereksinim bulunmaktadır. Avrupa Birliği sürecinde oluşturulan Kırsal Kalkınma Ajansı kaynakları, söz konusu bu yapısal değişim amacıyla kullanılabilecek önemli bir destek unsuru olabilecektir. Antalya ili için hayati öneme sahip Entegre Seracılık Alanların tanımlama çizelgesi aşağıda verilmiştir. Entegre Seracılık Alanların Lokasyonları ve Özellikleri Lokasyon Kırcamii yöresi Çalkaya Koyunlar yöresi Altınova, Varsak, Gaziler Şimdiki Arazi Kullanımı Tarım Alan Sera Dikili Bahçe Sera Tarımsal alan Dikili Bahçe Sera Tarımsal alan Dikili Bahçe Büyük Toprak Grubu TG1/2 (T2-T4r) M11-M30 (T3-K12- M2 A4) T7- M7- T2 M11-K14- T12- M30 Arazi Yetenek Sınıfı (AYS) IIs-VIs IVse-VIIes IIs- IIIs-IIse-IIIse- VIIes- IIsw IIse-IIIse-VIs- VIse-IVse-IVes- IIs-IIIs-VIIes 5403 Sayılı Kanuna Göre Arazi Sınıfı SA-MT-TD TA-MT-TD-SA TD-TA-OT-SA-MT- DT Yurtpınar Sera M7 IIIse- SA c) Organize Seracılık Alanı Bir ülkenin katma değer üreten temel ekonomik sektörleri tarım, sanayi ve hizmet sektörleridir. Bu temel ekonomik sektörler arasında, yaratılan katma değerler açısından dünyadaki tüm ülkelerde fark olmasına ve katma değeri en düşük olan da tarım sektörü olmasına rağmen, özellikle hiç bir gelişmiş ülke tarım sektörünü ihmal etmemiş aksine, sanayi ve hizmet sektörlerinin yüksek gelirlerinin önemli kısımları, sürekli olarak tarım sektörünün desteklenmesinde kullanılmıştır ve halen de kullanılmaktadır. Bu ekonomik sistem içerisindeki gelişmiş ülkeler tarımsal üretimden paketlemeye ve pazar oluşturma işlemlerinden satış süreçlerine kadarki tüm zincirlere ait iş ve faaliyetlerini tarımsal sanayi anlayışı içerisinde gerçekleştirmektedir ve bu sektörün üretim, ürün işleme ve paketleme tesisleri gibi unsurlarının en belirgin özelliği ise işletme büyüklüklerinin uluslar arası rekabete dayanabilecek bir boyutta tanımlanmış olmasıdır. 111

Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisindeki tarım sektörünün ne denli yapısal sorunlarının bulunduğu, ilgili ve yetkili kurum ve kuruluşlarca çok açık bir şekilde bilinmektedir. Diğer taraftan gerek yerli ve gerekse yabancı yatırımcılar ve özellikle Antalya lı sanayici ve iş adamları, ticaret ve sanayiden elde ettikleri katma değer fazlalıklarını tarımsal sanayiye aktarmak istemektedirler. Son yıllarda özellikle bahçe bitkileri ve ayrıca örtüaltı tarımında gerek ulusal ve gerekse uluslar arası nitelikli olarak gerçekleştirilmiş olan büyük entegre yatırımlar, bu talebin en belirgin örneklerini oluşturmaktadır. Buna karşılık, örtüaltı tarımı için hem ekolojik, hem teknik, hem sosyo-ekonomik ve hem de stratejik yapı bakımından son derece üstün özelliklere sahip olan Antalya Büyükşehir yetki alanında, optimum işletme büyüklüklerinin sağlanabileceği ve ayrıca uluslar arası rekabete dayanabilecek ve hatta bu rekabeti yönetebilecek düzeyde bir alansal genişliğe sahip entegre seracılık tesis ve işletmelerinin kurulabileceği bütüncül büyüklükte bir alanı, özel mülkiyete konu alanlardan bulmak ne yazık ki mümkün değildir. Bu amaçla, mülkiyeti tam anlamı ile tarafımızca bilinmemekle birlikte halihazır kullanımı, çevresi ile ilişkisi, ulaşım aks ve merkezlerine ve doğal gaz dahil enerji hatlarına olan yakınlığı, sahip olduğu arazi ve toprak karakteristiklerinin uygunluğu ve nihayet 5403 sayılı Yasa kapsamında da gerekli izinleri kolaylıkla alınabilecek niteliklere sahip bir alanın, bu ekolojik planlama çalışması kapsamında Organize Seracılık Bölgesi olarak tanımlanması gerektiğine karar verilmiştir. Yeni Antalya-Isparta karayolu üzerinde ve proje sahasının kuzey sınırında olan söz konusu bu alan, aşağıdaki Şekil 9 da gösterilmiştir. 112

Organize Seracılık Bölgesinin yeri Organize seracılık bölgesi olarak işaretlenmiş olan bu alan, ilgili haritasında da gösterildiği üzere toplam genişliği yaklaşık 550 hektar (5.550 dekar) olan ve Antalya- Isparta yeni yolunun kuzeye gidiş istikametinin sol tarafında ve hava alanı kavşağına yaklaşık 20-25 km mesafedeki bir yerdedir. Mülkiyetinin büyük bir bölümünün Orman, 2B, Hazine, Turizm Bakanlığı tahsisli alanı ve çok az bir kısmının da özel olduğu muhtemel olan bu alanın her ne pahasına olur ise olsun aynen Organize Sanayi Bölgeleri Yasası nda olduğu gibi, çıkarılacak bir yasa ile Organize Seracılık Bölgesi olarak ilan edilmesinde ve bu alandaki yatırımların da diğer sanayi kuruluşlarının (OSB) tabi olduğu destek ve fonlardan yararlandırılmasının ülkemiz ve Antalya için vazgeçilemeyecek katkıları olacaktır. Söz konusu bu alanın mülkiyet sorunları çözümlendiği ve bu alan bir sanayi bölgesi kapsamına alındığı takdirde, gerek yerli ve gerekse yabancı yatırımcılar için yarışılarak elde edilebilecek bir yatırım alanı olacaktır. Böyle bir alanın tahsisi gerçekleştiğinde ise minimum kapalı sera alanı, tek parçada 50 dekardan aşağı olmamalı ve topraksız kültürde üretim yapma zorunluluğu getirilmelidir. Bu ekolojik planlama çalışması kapsamında Organize Seracılık Bölgesi olarak önerilen alanın bazı özelliklerinin açıklandığı bir çizelge aşağıda verilmiştir. 113

Organize Seracılık Alanının Lokasyonu ve Özellikleri Lokasyon Topallı, Isparta yolu Şimdiki Arazi Kullanımı Çıplak kaya-seyrek maki Büyük Toprak Grubu T4/8- T27/28- T8/12 AYS VIse- VIIse-VIII 5403 Sayılı Kanun Arazi Sınıfı TD 3) DEĞİŞİM ve DÖNÜŞÜMÜ İRDELENECEK ALANLAR: Değişim ve Dönüşümü İrdelenecek Alanlar ile ilgili kararların alınmasında, alana ait tüm ekolojik ve fiziksel unsurlar ile özellikle alandaki genel ve ayrıca aşağıda tanımlanmış olan lokasyonlara özgü sosyo-ekonomik yapı ve talepler azami ölçüde dikkate alınmıştır. Bunlarla birlikte, alandaki arazi ve toprak karakteristikleri, bu arazi ve toprakların uluslar arası kabul görmüş sınıflama yöntemlerine göre yapılmış olan tasnif sonuçları ve nihayet 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Yasasının amir hükümleri de Büyükşehir yetki alanı içerisindeki kimi alanlar için değişim ve dönüşümü irdelenecek alanlar şeklinde tanımlanmış olan plan kararlarının verilmesinde esas alınmıştır. Bu kapsamda, Antalya bütünü için ayrıntılı açıklamaları ve gerekçeleri aşağıda verilmiş ve değişim ve dönüşümü irdelenecek alanlar ana başlığı altında tanımlanmış olan plan kararlarından ilki a) Tarımsal- Ekolojik Bütünlüğü Bozulmuş Alanlar ve ikincisi ise b) Kent İçi Tarımsal Planlama Alanlarıdır. Söz konusu bu alanların halihazırda sahip olduğu tüm ekolojik, sosyo-ekonomik ve halihazır kullanım durumları yanı sıra yasal mevzuata ait hususların da dikkate alınması ile verilmiş olan bu ekolojik plan kararlarının, nihai kullanım kararlarına dönüştürülmesi için, bir alt (detaylı-5.000) ölçekte daha ayrıntılı çalışmaların yapılması gerekmektedir. Yukarıda sözü edilen bu iki farklı alan kullanım biçimi kararının verilmesinde etkili olan bilimsel, teknik, sosyo-ekonomik ve hukuki gerekçeler ise aşağıdaki gibidir. a) Tarımsal-Ekolojik Bütünlüğü Bozulmuş Alanlar Sözü edilen bu alanlar, planlama alanının üst plato ortasındaki Döşemealtı ve Yeşilbayır yerleşkelerinin yakın çevresindeki araziler ile alt plato kuzeydoğu ve doğusundaki Varsak, toptancı hali güneyi ve havaalanı kuzeydoğusunda kalan bir kısım arazilerdir (Şekil 10). Bu planlama çalışmasında önemli ölçüde yararlanılmış 114

olan 1981 tarihli askeri hava fotoğraflarından da açıkça görüleceği üzere, hemen tamamının yakın geçmişi makilik ve fundalık biyotopları olan bu alanlar, önce tarımsal ihtiyaçlara binaen ıslah edilerek bir süre bitkisel üretimde kullanılmış ve son 10-15 yıllık ve özellikle son 5 yıllık süreç içerisinde de bu kullanım biçimi, yoğun bir şekilde kentsel yerleşim şekline dönüştürülmeye başlanılmıştır. Alan kullanımındaki söz konusu bu değişim ve dönüşümün ise hiçbir bilimsel ve teknik temeli olmadığı gibi kentsel bütünlüğe dayanan herhangi bir yasal veya sosyolojik yaklaşıma da dayanmamaktadır. Nitekim bu alanların, kimileri sadece lokal taleplere istinaden hazırlanmış mevzi imar planları yanısıra kimileri de teknik açıdan yeterince organize olamamış kimi küçük belde yönetimlerinin, kolay gelir elde etmenin, kolay büyümenin ve hatta kolay rant elde etmenin bir yolu olarak onanlı/onansız kararları ile bilinçsizce imara açılması suretiyle bu alanların doğal özellikleri yanısıra ekolojik ve tarımsal bütünlükleri de bozulmuştur. Tarımsal arazi yetenek sınıflarının büyük bir kısmı III, IV ve VI sınıf olan bu alanların 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Yasası kapsamındaki sınıfları ise Dikili Tarım (DT), Özel Ürün (OT) ve Tarımdışı (TD) araziler şeklindedir. Ancak, ekolojik plan kararları haritasında tarımsal-ekolojik bütünlüğü bozulmuş alanlar olarak işaretlenmiş olan bu alanların tamamı, ne tek başına ekolojik alan kullanımlarına ve ne de tarımsal alan kullanımlarına tahsis edilemeyecek derecede karmaşık bir kentsel yerleşmesini tamamlamış bulunmaktadır. Diğer taraftan, bu alanlara komşu olup da halen tarımsal ve/veya ekolojik özelliklerini korumakta olan yerler için de, kentsel bir yapılaşma talebi ve beklentisinin baskısı oluşmuş ve/veya oluşturulmuştur. Gerekçeleri ve sınırları tam anlamı ile tanımlanamamış olan söz konusu bu baskıya dayalı alan kullanımlarının nerede durması gerektiğinin kuralları da ne yazık ki halen konulmuş değildir. Ayrıca, belki de bu konudaki en önemli ve düzeltilmesi gereken sorun ise, hemen tüm Büyükşehir planlama alanında, sürekli ve suni olarak yeni imar alanlarının oluşturulmasının topyekün teşvik edildiği ve kökeni de tam anlamı ile bilinemeyen bu anlamsız isterinin, geniş halk kitleleri için önlenemeyen bir sosyo-psikolojik davranış biçimi olarak Antalya nın sosyo-kültürel ve ekonomik yapısına hükmetmeye başlamış olmasıdır. Nitekim, Antalya ilinde son 20-25 yıldır süregelen söz konusu bu sosyo-psikolojik ve sosyo-ekonomik isterili yaşam biçimi, plan sahasının hemen her yerinde geri dönüşümü mümkün olmayan ciddi ekolojik bozulmaları ve bir daha yerine konulamayacak derecede kıymetli tarım alanlarının yok edilmesine neden olmuştur. Bu noktadan hareketle, çok yakın bir gelecekte 115

müdahale edilmemesi halinde, önceki örneklerinde olduğu gibi, ciddi alan kayıplarının ve ekolojik bozulmaların kaçınılmaz olacağı ve bu kayıpların ve bozulmaların bir sonraki aşamada uzak çevresine de sirayet edeceği kesin olan bir kısım arazinin, gerek arazi ve toprak, gerek yasal ve gerekse de halihazır duruma bağlı olarak bu planlama çalışması kapsamında tarımsal-ekolojik bütünlüğü bozulmuş alanlar olarak ayrılmasında yarar görülmüştür. Söz konusu bu alanların dışındaki komşu alanların ise planda öngörüldüğü gibi gerek ekolojik ve gerekse tarımsal alan kullanımları altında kalmasının uygun olduğuna karar verilmiştir. Tarımsal ve ekolojik bütünlüğü bozulmuş bu alanların hangi amaçlarla ve nasıl kullanılması ile ilgili kararların ise bir alt (daha detaylı, 5000) ölçekli çalışmalarda verilmesi gerekmektedir. Planlama alanındaki tarımsal ve ekolojik bütünlüğü bozulmuş alanlar aşağıdaki Şekil 10 da gösterilmiş ve bu alanlara ait lokasyon bilgileri ise aşağıdaki Çizelge 10 da verilmiştir. Tarımsal-ekolojik bütünlüğü bozulmuş alanlar 116

Tarımsal-ekolojik bütünlüğü bozulmuş alanların lokasyonları Lokasyon Şimdiki Arazi Kullanımı Büyük Toprak Grubu Arazi Yetenek Sınıfı 5403 Sayılı Kan. Göre Sınıflama TD-TA-MT Döşemealtı çevresi Tarımsal alan T4r VIs-IIIs-IIs (T3-T2) Yeşilbayır çevresi Dikili Bahçe T3 IIIs DT Varsak Kütükçü Sütcüler Toptancı hali altı Havaalanının doğusu Kemerağzı kuzeyi Dikili Bahçe Tarımsal alan Sera Dikili Bahçe Tarımsal alan Çıplak kaya-seyrek maki VIse- VIII- IIs-IIIs T3/7 (T12- T3- T15- T11- T7- T29-T4r- T2) TG1/2 (T2) T4/8 (T30 -TG2-T3) IIIse-IIIs- VIse-VIes- IVes-VIII- IVse-VIs- IIs IIs TD-DT- OT-TA-MT MT-DT TA-TD-MT Kampüsün kuzeydoğusu Makilik-fundalık-Çalılık T4r VIs TD b) Kent içi Tarımsal Planlama Alanları Antalya, sahip olduğu ekolojik özellikleri yanı sıra yüzlerce yıldır oluşmuş bulunan deneyim ve birikimlerinin bir sonucu olarak ülkemizin en stratejik tarımsal üretim merkezlerinden birisi olmuştur. Antalya nın özellikle sahil kuşağı (Antalya Büyükşehir yetki alanı) özellikle subtropik ve hatta bazı tropik bahçe bitkileri ile birlikte pamuk, buğday, mısır gibi tarla bitkileri ve nihayet özellikle turfanda sebze üretiminin gerçekleştirildiği örtü altı tarımı yönünden de ülkemizin gerçek anlamda ulusal ve uluslararası kimlikli profesyonel bir tarım sektörünü bünyesinde barındırmaktadır. Diğer taraftan, tarım sektörünün söz konusu bu başarılı örnekleri ile birlikte, turizm ve ticaret sektörlerinin tarım sektöründen farklı olan anlayış ve yaklaşımı da son yıllarda ilin sosyo-ekonomik ve kültürel yapısındaki yerini alarak yeni ancak, henüz olgunlaşmamış bir kent kimliğinin daha ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ayrıca, yörenin uygun ekolojik özellikleri, Antalya ilinin diğer iller arasında en yüksek göç alan ve en yüksek nüfus artışına sahip olan bir il olması gibi demografik bir yapıyı da ortaya çıkarmıştır. İşte Antalya ili, yukarıda sözü edilen bu iki (turizm ve ticaret) yeni kimliğinin ortak ivmesi ile özellikle alan kullanım şekillerinde öngörülenlerin ve/veya planlananın da ötesinde bir değişim yaşamıştır. Arazi kullanımlarındaki söz konusu bu değişim ve dönüşümlerin büyük çoğunluğu, ne yazık ki bilimsel ve teknik 117

yaklaşımlardan uzak bir şekilde gerçekleşmiş ve bu yolla Antalya ilinde gerçekten de öngörülenden/planlanandan çok hızlı bir kentleşme yaşanmıştır. Bu hızlı kentleşmenin ve yapılaşmanın özellikle tarımsal nitelikli araziler üzerindeki önlenemeyen baskısı da bu alanda beklenmeyen veya öngörülenden hızlı gelişen bir sosyo-ekonomik ve kültürel değişimi beraberinde getirmiştir. Söz konusu bu yeni ve ham olan kültürel ve sosyo-ekonomik değişime, yörenin bireyleri ile birlikte plan yapma/uygulama yetkisi olan kamu kurum ve kuruluşları da ayak uyduramamış ve ne yazık ki bu gün, hatalı alan kullanımı ve ciddi plan sorunları yaşayan bir kent ortaya çıkmış bulunmaktadır. Nitekim, kent içerisinde/merkezinde kalmış bir havaalanı, birkaç küçük sanayi sitesi, sebze-meyve hali, şehirlerarası otobüs terminali, birkaç fabrika ve birkaç mezarlık gibi unsurların halihazırdaki nitelik ve nicelikleri, vizyonu ve misyonu tam anlamı ile tanımlanamamış kent planı kararlarının en tipik örnekleridir. Diğer taraftan, yine geçmiş plan dönemlerindeki yetersizlikler ve/veya hatalar nedeniyle bu günkü halini almış bulunan ve bu gün için Antalya nın orta-uzun vadeli bir planının yapılmasını ve bu planın uygulanmasını bilimsel, teknik, hukuki, sosyokültürel ve ekonomik açıdan zora sokan en önemli husus, kentin dört bir yanında planlı/plansız olarak ve çoğunlukla da yüksek yoğunluklarla gerçekleşmiş olan yapılaşmaların aralarındaki dar ve/veya geniş mekanlardaki tarım alanlarının mevcudiyetidir. Örneğin, alanın batısındaki liman çevresi, Uncuali ve Durali yöreleri, kuzeydeki Düzlerçamı, Duacı, Yeşilbayır ve Döşemealtı, kuzeydoğudaki Varsak, Koyunlar ve Topçular ve batıda da Kırcamisi, Güzeloba ve Çalkaya gibi alanlardaki kimi eski tarım alanlarının üzerleri, bu gün için önemli ölçüde yapılaşmış ve bu alanların büyük bir kısmı, tarımsal niteliğini artık geri dünüşümsüz olarak kaybetmiştir. Dolayısıyla, ekolojik planlama adına söz konusu böyle alanlar için bu gün yapılabilecek herhangi bir müdahale şekli ne yazık ki bulunmamaktadır. Söz konusu bu arzu edilmeyen halihazır durum ise planlanandan hızlı gelişen bir kentin bu güne kadarki planlamasından ve planların uygulamasından sorumlu olanların bilimsel, teknik, yasal, idari ve siyasi yetersizliklerinin ve zaman zaman da çaresizliklerinin tipik örnekleridir. Bu alanlar için uzak olmayan bir gelecekte, ekolojik planlama yaklaşımlarının öncelikle ele alındığı, çarpık ve çoğunluğu estetikten ve ortak kültürden de yoksun olan özelliklerinin de düzeltilebileceği ekolojik kentsel dönüşüm projelerinin acilen hazırlanıp uygulanmasında büyük bir yarar görülmektedir. Tarafımızdan Önerilen ve uzmanlarınca da 118

kesinlikle yöreye tam uygun ve mükemmele yakın olarak tasarlanması gereken bir ekolojik kentsel dönüşüm projesinin bu alanlarda uygulanamaması halinde, Antalya ili için ekoloji adına, kent kültürü adına, ekonomi adına ve kent estetiği adına çok şey kaybedilmiş olacaktır. Hazırlanan bu ekolojik planlama çalışması kapsamında, yukarıda açıklanan ve kentsel amaçlı yapılaşmalar nedeniyle tarımsal niteliklerini tamamen kaybetmiş olan alanlardan kısmen farklı olarak, planlama alanının birkaç farklı lokasyonunda; bir kısmı, yapılaşma öncesi hali ile tarımsal niteliği korunacak alanlar olmasına rağmen bir şekilde (planlı/plansız veya mevzi planla) ve farklı yoğunluklarda yapılaşmış ve geriye kalan kısmında ise halen tarımsal amaçlı kullanımların sürdürülmekte olduğu alanlar tespit edilmiştir. Antalya kentinin planlanması aşamasında sorun yaratacak olan bu alanlardaki halihazır fiziksel, sosyo-ekonomik ve kültürel yapının oluşmasındaki önemli hususların başında, bu alanlar için geçmiş dönemlerde verilmiş olan hatalı mevzi imar izinleri ile birlikte engellenememiş olan kaçak yapılaşma gelmektedir. Bu yolla, geçmişi tarımsal nitelikli olan iki (veya daha fazla) tarladan veya bahçeden veya seradan bir tanesi (veya daha fazlası) üzerinde, mevzi imarlı alanlarda 10-15 katlı ve yüksek emsalli bir yapılaşma (apartman), kaçak alanlarda ise bir-iki katlı bir yapılaşma gerçekleştirilmiş ve özellikle mevzi imarlı alanlarda bu arazinin/arazilerin sahibi/sahiplerine arazi karşılığı daireleri (veya paraları) verilmiş ve böylece gerek arazi/araziler ve gerekse çalışanları, tarım sektöründen tamamen kopartılmıştır. Bu eski tarım arazilerinin üzerine kurulmuş olan şimdiki 10-15 katlı apartmanların hemen bitişiğindeki arazide/arazilerdeki eski kırsal komşular ise, hemen hemen her birisi arazisinin bir köşesine yaptığı düşük kaliteli ve kırsal nitelikli bir evle birlikte bu alanlarda halen tarımsal üretim yapmaya çalışmaktadırlar. Böyle bir uygulamanın sonunda ortaya çıkan fiziksel, sosyoekonomik ve kültürel tabloyu bilimsel ve teknik yaklaşımlarla tanımlayabilmek ise mümkün görülmemektedir. Zira bu alanlar ne tamamen kaçak yapılaşma bölgesi, ne tamamen gecekondu bölgesi, ne tamamen kentsel yerleşim alanı ve ne de tamamen tarımsal-kırsal alan niteliklerine sahip bulunmamaktadır. Yukarıdaki haliyle örneklenerek tanımlanan ve Antalya Büyükşehir planlama alanı içerisinde yan yana iki farklı fiziksel, sosyo-ekonomik ve kültürel yapı farklılığına sahip kimi alanların, önlem alınmadığı takdirde kent planlamasında ve kentin yönetiminde sosyal bir huzursuzluk kaynağı olacağı çok açık bir gerçektir. Bu durumun, Antalya ilinde çok 119

önemli bir sosyal sorun olduğu da zaten herkes ve her kesim tarafından bilinmekte ve kabul edilmektedir. Söz konusu bu sorunun giderilmesinde ve Antalya ilinin en azından orta vadeli planlarının bilimsel, teknik ve yasal esaslar kapsamında yapılmasında kesin katkısı olacak bir plan kararı olarak; yukarıda açıklandığı şekliyle kentsel yapılaşma alanları arasında kalmış bulunan alanlar için kent içi tarımsal planlama alanları şeklinde bir alan kullanımı kararı verilmiştir. Söz konusu bu alanların kent içi tarımsal planlama alanları olarak ayrılması, hazırlanacak olan imar planlarının öncelikle bu alanların ekolojik özellikleri ile halihazır fiziksel (kentsel-kırsal yapılaşma dağılımı) özellikleri arasındaki ve ayrıca halkın sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı ve elbetteki halkın talepleri arasındaki uyumun sağlanması ve daha sonra da gerek yöre halkı ve gerekse sivil toplum kuruluşları tarafından artık benimsenmiş olması gereken bu imar planının uygulanabilirliğinin yasal olarak da sağlanması bakımından gerekli görülmektedir. Aşağıdaki Şekil 11 de genel lokasyonları gösterilmiş ve ilgili haritasında da ayrıntılı olarak tanımlanmış olan kent içi tarımsal planlama alanları için söz konusu bu ekolojik plan öngörüsü ile birlikte ilgili kanun ve yönetmelikler kapsamında imar planı hazırlayacak olan yerel yönetimlere, Antalya nın çok ciddi sosyal sorun bölgesi olan kent içi tarımsal planlama alanları için gerçekçi desteklerin verilmesi, dünya kenti olarak nitelenen Antalya lılar için toplumsal bir sorumluluk olarak görülmektedir. 120

Kent içi tarımsal planlama alanları Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda kent içi tarımsal planlama alanları olarak ayrılmış alanlardan ilki, alanın alt traverten platosundaki Akdeniz Üniversitesi Kampus alanının kuzeybatı tarafındaki Duraliler yöresidir. Bu alanın büyük çoğunluğunda, T3/7 toprak özelliği ile halihazırda gerek bahçe bitkileri üretimi ve gerekse örtüaltı yetiştiriciliğinin yapıldığı ve kırsal-kentsel karmaşasının çok açık bir biçimde sergilendiği sosyo-ekonomik bir yaşam biçimi sürdürülmektedir. Nitekim bu alanın kimi yörelerinde neredeyse kapama bahçe olarak nitelendirilebilecek tarım alanları mevcut iken, kimi alanlarda da düşük yoğunluklu ve kırsal nitelikli bahçe içi bazı tek ve bazen de iki katlı kentsel nitelikli evler yer almaktadır. Söz konusu bu evler arasında kalmış olan tarım alanlarındaki ekonomiklik ve bu alanlarda modern tarımsal teknolojilerin uygulanabilirliği ise, yöre halkının değişen sosyo-ekonomik ve kültürel kimliği ile birlikte artık sorgulanması gereken bir düzeye ulaşmıştır. Kaldı ki söz konusu bu alan üzerinde yoğun bir kentsel yapılaşma baskısının ve yapılaşma beklentisinin de olduğu açıktır. Kuzeyi orman ve batısı da tarımsal nitelikli araziler ile çevrili bulunan bu alanın doğu ve güney yönleri ise zaten yüksek yoğunluklu olarak kentleşmesini tamamlamış bulunmaktadır. Bütün bunlara karşılık, büyük çoğunluğu IIIse arazi yetenek sınıfında olan söz konusu bu alan, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Yasasının amir hükümlerine göre tarımsal üretimde kalması gereken Dikili Tarım (DT), Örtü-altı alanları (SA) ve Özel Ürün (OT) arazisi niteliğindedir. Bu yasal statü gereğince de alanın öncelikle tarımsal amaçlarla kullanılması gerekmektedir. Ayrıca bu alanın kuzeyi ve kuzeybatısı ise 1. ve 2. derece su koruma 121

havzasının hem başlangıcında ve hem de içerisinde yer almakla, yoğun kentsel yapılaşmaya uygun olmayan bir özelliğe daha sahip bulunmaktadır. Yine bu alanın, doğu ve güney yönlerinden oluşmuş bulunan yoğun yapılaşmış kent baskısını nötrleştiren bir tampon bölge olması yanı sıra, batı yönündeki tarımsal üretim bölgeleri için ve kuzey yönünde de orman ekosistemlerine geçiş bölge oluşturması bakımından büyük bir ekolojik denge unsuru niteliğini taşımaktadır. Yukarıda sayılan bu bilimsel, teknik ve yasal özellikleri ve açıklanan gerekçeler nedeniyle bu alan, 25 bin plan ölçeğinde kent içi tarımsal planlama alanı olarak tanımlanmıştır. Bu alanın imar planlama çalışması kapsamındaki tarımsal alan kullanımlarının şekli ve boyutu, alanın sosyo-ekonomik ve kültürel yapısına ve alandaki taleplere uygun olacak şekilde, ilgili yasa ve yönetmeliklerin öngördüğü ifraz oranları dikkate alınarak belirlenmelidir. Kent içi tarımsal planlama alanları olarak tahsis edilmesi gereken alanlardan ortak arazi ve toprak karakteristiğine sahip olan alanlardan diğer iki tanesi de toptancı sebze halinin güneybatı ile doğusunda kalan iki farklı alanda yer almaktadır. Bu alanların büyük çoğunluğu, bir önceki kent içi planlama alanı olarak tanımlanmış olan Duraliler yöresinden kısmen daha iyi arazi ve toprak özelliklerine sahiptir ve bu planlama çalışması neticesine göre de bu alanların büyük bir bölümü T2 toprak sınıfına dahil edilmiştir. Etrafı, kentsel dokular ile önemli derecede kuşatılmış bu alanlarda da yoğun bir yapılaşma baskısı bulunmakla birlikte halihazırdaki kullanım biçimlerinin büyük bir bölümünü narenciye ve diğer bahçe bitkileri ile birlikte kısmen de seracılık faaliyetleri oluşturmaktadır. Çoğunluğu IIs arazi yetenek sınıfında olan söz konusu bu alanlar, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Yasası kapsamında da Dikili Tarım (DT), Örtü-altı alanları (SA) ve Mutlak Tarım (MT) arazisi niteliğindedir. Yasal statü gereğince öncelikle tarımsal amaçlarla kullanılması zorunluluğu bulunan bu alanlardaki tarımsal işletme bütünlüğü ve tarımsal üretim faaliyetlerinin ekonomikliği ve çağdaşlığı ise yine Duraliler yöresinde olduğu gibi kesinlikle tartışılır bir durum arz etmektedir. Diğer taraftan bu alanların dört tarafı, yukarıda da ifade edildiği gibi gerek düşük ve gerekse yüksek yoğunluklu yapılaşmalar ile çevrili bulunmaktadır. Sayılan bu özellikler ve gerekçeler nedeniyle söz konusu bu alanlar da 25 bin plan ölçeğinde kent içi tarımsal planlama alanı olarak tanımlanmıştır. Bu alanların imar planlama çalışması kapsamındaki tarımsal alan kullanımlarının şekli ve boyutu, alanın sosyo-ekonomik ve kültürel yapısına ve 122

alandaki taleplere de uygun olacak şekilde, ilgili yasa ve yönetmeliklerin öngördüğü ifraz oranları dikkate alınarak belirlenmelidir. Antalya Büyükşehir yetki alanı içerisinde kent içi tarımsal planlama alanları olarak tahsis edilmiş olan en önemli ve öncelikli alanlardan birisi de alanın güneydoğu yöresinde, Düden çayının denize döküldüğü alanın sağ ve sol çevresindeki hatalı yapılaşmanın gerçekleşmiş olduğu alandan kuzeye ve doğuya doğru ve Düden çayının çevresindeki arazileri Altınova bölgesine bağlayan alana kadar uzanan kısımda yer alan arazilerdir. Büyük çoğunluğu T2 ve TG1/2 sınıfı topraklarla kaplı bulunan bu alanın halihazırda büyük bir bölümü, örtü altı turfanda sebze yetiştiriciliği ve kısmen de kesme çiçek üretimi amacıyla kullanılmaktadır. Az bir kısmında ise bahçe ve açık tarla tarımı yapılmaktadır. Büyük bir çoğunluğu IIs yetenek sınıfında olan söz konusu bu alan, 5403 sayılı Arazi Kullanımı ve Toprak Koruma Yasası kapsamında da Örtü-altı alanları (SA), Dikili Tarım (DT) ve Mutlak Tarım (MT) arazisi niteliğindedir. Doğu sınırı askeri ve sivil havaalanı ile neredeyse tamamen kuşatılmış olan bu alan, batısında Kırcamisi yapılaşmasının, güneyinde Antalya falezleri üzerindeki oldukça geniş bir şerit halindeki yapılaşmanın ve kuzeyinde de Antalya-Alanya çevre yolu çevresindeki yapılaşmanın baskısı altında bulunmaktadır. Dört bir tarafı tamamen kentsel unsurlarla çevrili bulunan bu alan üzerindeki yukarıda tanımlanmış olan kentsel baskı, tamamen geçmişteki hatalı ve yanlış imar planları ve uygulama imar planları sonucunda oluşturulmuştur. Kentsel doku içerisinde kalmanın ötesinde, birkaç mevzi imar uygulaması ile bu alan içerisinde yapılaşmasını tamamlamış alanların varlığı yanı sıra, kentlilik ile köylülük arasına sıkıştırılmış yöre insanlarının yakın çevresinde gördüğü kentsel yaşamı, kısıtlı olanakları ile kırsala taşımaya kalkması ile ortaya çıkmış bulunan ilginç kentköy yapılaşmaları sonucunda, kimliğini neredeyse tamamen yitirmiş bir bölge yaratılmış bulunmaktadır. Söz konusu bu sosyo-ekonomik ve kültürel karmaşa içerisindeki bu alanda yürütülmekte olan tarımsal faaliyetler, kesinlikle ekonomik optimumlardan yoksun işletmelerde, çoğunlukla bilinçsiz gübreleme, ilaçlama ve sulama faaliyetlerine dayalı bir üretim süreci neticesinde özelliklerini önemli ölçüde yitirmiş olan topraklarda ve nihayet komşusunun arazisinde inşa edilmiş çok katlı binaların arasında ve hepsinden önemlisi, yöre halkının büyük bir tarımsal üretim isteksizliği ile yürütülmektedir. Etrafı kentsel yapılar ile çevrilmiş (10-15 katlı apartmanlar ve siteler) ve iç kısımlarında da mevzi imara dayalı kentsel yapıların 123

(sitelerin), çok uzunca bir süre bu alanda aktif eğitim yapmış olan Üniversitenin (öğretim üyeleri ve öğrencilerin), tarımın (seraların ve bahçelerin), ticaretin (bakkalın, marketin, kasabın, berberin, beyaz eşya satıcılarının), eğlence mekanlarının (diskoların, barların, kafelerin), sanayici esnafın (tamirci, demirci, marangozun) ve daha burada sayılamamış olan diğer kent bileşenlerinin büyük bir karmaşa ve düzensizlik içerisinde bir arada bulunduğu, tanımlanması bilimsel olarak mümkün olmayan ilişkilerin yaşandığı ve oldukça da geniş bir alansal dağılıma sahip olan bu yöre için, alan kullanımı ile ilgili çok acil ve uygulanabilir bir çözüm üretilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Söz konusu bu alan kullanımı ile ilgili sorunun çözümüne katkı sağlaması amacıyla; bu ekolojik planlama çalışması kapsamında kullanılan bilimsel, teknik ve yasal argümanların yanı sıra bu alanın sahip olduğu ve yukarıda ifade edilmiş olan halihazır fiziksel, sosyo-ekonomik ve kültürel yapı da dikkate alınarak söz konusu bu alanın kent içi tarımsal planlama alanı olarak ayırt edilmesi gerektiğine karar verilmiştir. Bu alan ile ilgili olarak yerel yönetimlerce hazırlanması muhtemel bir imar planında, alanın yukarıda tanımlanmış olan sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı ve yöre halkının beklentileri yanı sıra, ilgili yasa ve yönetmelik esasları da dikkate alınarak, modern ve çağdaş yeni bir kentsel tarımsal alan kullanımı tanımı yapılmalı ve bu alandaki tarımsal arazi kullanımının şekli ve boyutuna bu yeni yaklaşım çerçevesinde karar verilmelidir. Yukarıda açıklama ve tanımlamaları verilmiş olan Kent İçi Tarımsal Planlama Alanlarının çeşitli durumlarını topluca ifade eden bir çizelge aşağıda verilmiştir. Kent İçi Tarımsal Planlama Alanlarının Lokasyonları ve Özellikleri Lokasyon Duraliler yöresi Toptancı hali güneybatısı KırcamiYeşilbahçe Şirinyalı Güzeloba Güzelbağ Şimdiki Arazi Kullanımı Yerleşim düşük kalite Dikili Bahçe Yerleşim düşük kalite SeraDikili Bahçe Tarımsal Alan Sera Dikili Bahçe Büyük Top.Grubu Arazi Yetenek Sınıfı 5403 Sayılı Kan. Arazi Sın. T3/7 IIIse OT T2 IIs-VIs DT-MT TG1/2 IIs SA TG3-TG1/2 IIs-IIIs-VIse SA-OT-MT- TD-DT-SA- DT 124

C) DİĞER ALAN KULLANIMLARI: Diğer Alan Kullanımları olarak tanımlanmış olan arazi kullanım şekillerinin hemen tamamı çeşitli yasal, idari ve/veya bazı fiili nedenlerden dolayı daha önceden belirlenmiş yasal alan kullanımları olması nedeniyle, söz konusu bu ekolojik planlama çalışmalarına dahil edilmemiştir. Söz konusu bu alanlar, Plan Kararları Haritasında Kentsel Konut Alanları, Kırsal Konut Alanları, Ulaşım ve içerisinde resmi orman alanları, mezarlıklar, milli parklar, askeri alanlar gibi çeşitli niteliklerdeki alanlarının bulunduğu Diğer başlığı olmak üzere dört farklı ana başlıkla tanımlanmıştır. Söz konusu bu çalışmada, bu alanlarla ilgili herhangi bir açıklama ve değerlendirme yapılmamış olup ilgili plan kararları haritasında sadece ilgili lejantları kullanılmak suretiyle gösterilmiştir. SONUÇ ve ÖNERİLER Söz konusu bu ekolojik plan çalışmaları, Antalya ili için bu güne kadar verilen alan kullanımı kararlarının çok isabetli olmadığını, bu nedenle il genelinde çok ciddi ekolojik ve tarımsal alan bozulmalarının ve hatta geri dönüşümsüz alan kayıplarının meydana geldiğini ortaya çıkarmış bulunmaktadır. Bu kayıpların oluşmasındaki en büyük nedenleri arasında ise gerek bilgisizlik, gerek idari ve hukuki yapıdaki/yapılardaki yasal boşluklardan kaynaklanan imkansızlıklar, gerek halkın önlenemeyen talepleri ve gerekse zaman zaman uygulanmak durumunda kalınmış olan popüler siyasetin bilim ve fenne aykırı kararları ilk sıraları işgal etmektedir. Buraya kadar yapılan açıklamalar dikkate alındığında, Antalya Büyükşehir Yetki Alanının 1/25.000 lik ölçekteki temel ekolojik arazi kullanım şekilleri içerisinde; A) Ekolojik Alan Kullanımları, B) Tarımsal Alan Kullanımları ve C) Diğer Alan Kullanımları olmak üzere üç temel alan kullanım şekli tanımlanmıştır. Ekolojik Alan Kullanımları kapsamında 1) Ekolojik devinim koruma bandı, 2) Ekolojik koruma ve geliştirme alanları ve 3) Ekolojik onarım alanları olmak üzere üç alt alan kullanımı tanımlanmıştır. Tarımsal Alan Kullanımları kapsamında 1) Birinci derece tarımsal niteliği korunacak alanlar, 2) İkinci derece tarımsal niteliği korunacak alanlar ve 3) Değişim ve dönüşümü irdelenecek alanlar olmak üzere üç alt başlığa ayırt edilmiştir. Bunlardan; Birinci derece tarımsal niteliği korunacak alanlar alt başlığına bağlı olarak 125

a) Ender tarım alanları, b) Organik tarım alanları ve c) Ekolojik turizm-tarım alanları olmak üzere üç farklı; İkinci derece tarımsal niteliği korunacak alanlar alt başlığına bağlı olarak a) İkincil tarım alanları, b) Entegre sera işletme alanları ve c) Organize sera alanı olmak üzere üç farklı ve nihayet Değişim ve dönüşümü irdelenecek alanlar alt başlığına bağlı olarak ta a) Tarımsal-ekolojik bütünlüğü bozulmuş alanlar ve b) Kent içi tarımsal planlama alanları olmak üzere genelde onbir farklı (3 adedi ekolojik ve 8 adedi tarımsal) alan kullanım biçiminin Antalya Büyükşehir Yetki Alanının Ekolojik Planında yer almasının gerek bilimsel, gerek teknik, gerek yasal, gerek halihazır ve gerekse sosyal açıdan yarar sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Ekolojik plan kararlarında Diğer Alan Kullanımları başlığı altında yer alan kullanım şekilleri ise, ülkemizdeki halihazır hukuki gerekçeler doğrultusunda farklı kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerek yasal ve gerekse idari kararlara dayalı olarak aplikasyonları-uygulamaları yapılmış olan alan kullanımlarından ibarettir. Yirmibirinci yüzyılın bu ilk günlerinde örnek bir ortak görüş ve işbirliği ortamını sağlayabilmiş olan Akdeniz Üniversitesi ve Antalya Büyükşehir yetkililerinin bilim ve fenne dayalı olarak Antalya ilinin ekolojik planının yapılması konusundaki iradeleri, İl için büyük bir şans ve fırsat olarak görülmelidir. Bu kapsamda, söz konusu bu ekolojik plan çalışmalarının bir sonucu olarak, Antalya Büyükşehir yetki alanındaki araziler için artık rastgele veya parsel bazında veya mevzi taleplere dayalı olarak kullanım kararı getirmek yerine kararların, bu ekolojik planın yukarıda tanımlanmış öngörüleri doğrultusunda alınması gerektiği açıktır. Özellikle, bundan sonra yapılacak imar planlarına dayalı alan taleplerinin, gerekli alan kullanım izinleri de alınmak suretiyle Ekolojik Alan Kullanımı Plan Kararları kapsamındaki İkinci Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Alanlardan karşılanacağı çok açık bir gerçektir. Kesinlikle önerilmemekle birlikte Birinci Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Alanlarda imar planlama çalışmalarının yapılmasını zorunlu kılan ve Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda öngörülen gerekçeler oluştuğunda, ilgili kurumlardan alınmış uygun nitelikteki Kamu Yararı Kararı ile birlikte İl Toprak Koruma Kurulundan gerekli izinler alınmak durumundadır. 126

Bu ekolojik planlama çalışmasının bir başka sonucu olarak, Orman Kadastrosu tamamlanmış alanlar dışındaki mevcut orman ve orman nitelikli alanların, mülkiyet durumlarına göre, mümkün olanların resmi orman sınırları içerisine dahil edilmesi ve/veya özel orman statüsünde kullanımlarının sürdürülmesinde büyük bir yarar bulunmaktadır. Diğer taraftan orman alanı içinde kalan ancak orman niteliği bozulmuş ve tarımda kullanılan özel mülkiyete konu alanlar için, yasada öngörülen ifraz uygulamaları yerine, tüm alanın tek parsele tevhidi ile bu alanların organik tarımsal alanlar şeklinde korunarak kullanılmasında, eğer böyle alanlar özel mülkiyete konu alanlardan olmayan ancak şahıslarca işgalli olarak kullanılan alanlar ise, işgaller kaldırılarak bu alanların ekolojik onarım ve koruma-geliştirme bölgeleri olarak planlanmasında büyük yarar bulunmaktadır. KAYNAK: Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Ekolojik Arazi Yönetim Planı Raporu 2007 4.6. ORMAN ALANLARI Orman alanları ekonomik bir kaynak olmakla birlikte turizm açısından da önemli bir kaynaktır. Koruma ilkesi esas alınarak kullanılması ve değerlendirilmesi plan çalışmalarında esas alınmıştır. Resmi orman verileri 2006 yılının nisan ayında Orman Bölge Müdürlüğünden alınmıştır. 4.6.1.Orman Kadastrosu Yapılmamış Alanlar Planlama alanının kuzeyinde ve özellikle batısında orman alanları geniş yer kaplamaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde yalnızca Kızıllı Köyünde orman sahalarının kadastro ve sınır çalışmaları yapılmamıştır. 2006 yılı ekim ayında Büyükşehir Belediyesi Sınırlarını kapsayan alanda alınan uydu görüntülerinde arazide orman dokusuna sahip alanlar belirlenerek ağaçlık alan olarak plana işlenmiştir. Orman Bölge Müdürlüğünce yapılacak olan kadastro çalışmaları tamamlandığı takdirde alt ölçekli planlarda tescil edilen bu sınırlar esas alınacaktır. 127

4.6.2. 2.b.Alanları Bu planlama çalışması ile 6831 sayılı Orman Kanununun değişik 2/B maddesi gereğince orman sınırları dışına çıkartılan ve hazine adına tescillenmiş alanlarda ise ölçeğin gerektirdiği büyüklükte olmayan ve orman alanlarına bitişik olup halen orman dokusu devam eden alanlar orman alanları ile bütünleştirilmiştir. Ölçek gereği gösterimi uygun olan alanlar ise; -mevcut kullanımda tarımsal nitelikleri taşıyor ise tarım alanı -mevcutta herhangi bir kullanım söz konusu değil ya da orman dokusu bulunuyor ise ağaçlandırılacak alan olarak orman alanlarına geri dönüşümü sağlanacak şekilde planlanması uygun görülmüştür. Orman alanları yerleşim açısından bir eşik oluşturmaktadır ancak Orman Kanununun öngördüğü ölçülerde özellikle kent kuzeyinde orman alanlarının kent kimliğine katkı sağlaması ve kentin ihtiyacı olan kamu alanlarının yaratılabilmesi amacıyla kamu yararı esas alınarak eğitim, sağlık, mezarlık, rekreasyon, günübirlik, altyapı, savunma ve kamu spor tesis alanları vb. amaçlara yönelik kullanım kararları getirilmiştir. 4.6.3.Maden Alanları 6831 sayılı Orman Kanunu ve 3213 sayılı Maden Kanunu na göre açılan maden ve taş ocakları, mülkiyet olarak orman rejimine tabi olan alanlarda olup, işletme evresi sonunda yine ormanlaştırılacağından bu alanlar da yerleşim eşiği dışında kalacak alanlar kapsamındadır. 4.6.4.Öneriler Ormanlar, su ve toprak rejimi bakımından hayati önem taşımaktadır. Ormanlar sıkı bir kontrolle, mutlak koruma altına alınmalıdır. Halkın piknik yapma, gezinme, dinlenme ve bunun gibi rekreasyonel ihtiyaçlarının karşılanması bakımından, çevre ormanları büyük önem taşımaktadır. Bu çevre ormanlarının; ekolojik sürdürülebilirlik anlayışıyla, halkın kullanımına sunulmasını amaçlayan ciddi projeler yapılmalıdır. Yaşam standardını yükseltmek için kaçınılmaz olan rekreasyon alanları, planlı ve programlı bir şekilde ve koruma-kullanma dengesi içinde değerlendirilmelidir. 128

Orman ve yeşil alan miktarının arttırılması için ekolojik planlamaya yönelik projeler üretilmelidir. Yöre ormanlarının orman kadastrosu tamamlanmış durumdadır. Ancak Tapu Kadastro Müdürlükleri nin yaptığı sivil kadastro ile orman kadastrosunun sınırlarında yer yer ciddi sıkıntılar yaşanmaktadır. Bunun için, kadastral sınırlardaki problemler çözülmelidir. Mevcut orman alanlarının kesin sınırları güvence altına alınmalıdır. Bu konuda orman alanlarının tapulaştırılması hedeflenmeli; özellikle ve öncelikle gelişip genişleyen büyük kent çevrelerinde bulunan orman alanlarının sınırlarının kesin tespiti gereklidir. Alınan önlemler, ülke yönetimi, sivil toplum örgütleri, akademik kurumlar ve belki de en önemlisi şehir sakinleri tarafından desteklenmelidir. Orman alanları içinde taş, mıcır, kuvars vb. çeşitli maden alanları bulunmaktadır. Bu taş, mıcır, kum ve maden sahalarının bir kısmı halen işletilmektedir. İşletme fonksiyonu tamamlanan ocak sahaları yeterli ölçüde ağaçlandırılmalıdır. Mecbur kalınmadıkça İl ormanlarında gerek Orman Kanunu gerekse Maden Kanunu uyarınca, işletme izni verilmemesi uygun olacaktır. Maden ve taş ocaklarının zorunluluk olmadıkça yerleşimine izin verilmemesi, mevcutların da bir plan ve proje dahilinde rehabilite edilmesi gereklidir. Ekolojik değere sahip alanlar, uygun bir kamu kurumunun denetimi altında korumaya alınmalı ve sınırları yasal çerçevede belirlenmelidir. Orman vasfını kaybetmiş olup, 2/B ile orman dışına çıkarılmış olan ve halen halkın kullanımı altında bulunan Hazine arazilerinin bugünkü sorunu hızlı ve kesin şekilde çözümlenmelidir. 129

4.7.MERA ALANLARI Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisindeki mera alanları verileri 2007 yılında Antalya Tarım İl Müdürlüğünden alınmıştır. Mera alanları içerisinde plan ölçeğinin gerektirdiği alanlar mera alanları olarak plana işlenmiştir. Aksu Belediyesi 1 adet yaklaşık 8 hektar Yurtpınar Belediyesi 2 adet toplamda yaklaşık 67 hektar Doyran Belediyesi 3 adet toplamda yaklaşık 1400 hektarlık bir alanı kaplamaktadır. Harita 21: Mera Alanları 130

5. YAPAY EŞİKLER 5.1.SİT ALANLARI Antalya sahip olduğu arkeolojik ve doğal güzellikleri sayesinde ülkemizin en önemli kentlerinden biridir. Deniz, güneş, tarih ve doğanın sihirli bir uyum içinde bütünleştiği Antalya, Akdeniz'in en güzel ve temiz kıyılarına sahiptir. Antalya kıyıları boyunca, antik kentler, antik limanlar, anıt mezarlar, dantel gibi koylar, kumsallar, yemyeşil ormanlar ve akarsular yer almaktadır. Antalya nın tarihi Paleolitik Çağa kadar uzanır. Hitit, Yunan, Mısır ve Lidya gibi önemli uygarlıkların arşivlerinde şehrin adına rastlanmaktadır. Kent adını Antik Çağ Krallıklarından,Bergama Kralı II.Attalos tan almıştır.sahip olduğu doğal güzellikleri ve öteden beri gelen yerleşik hayat nedeniyle, tarihle doğanın iç içe geçtiği bir görünüm sergilemektedir. 2683 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca tespit ve tescil edilen sit alanlarının koruma ve kullanımına ilişkin ilkeler, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararları ile belirlenmekte ve bu alanlara ilişkin planlama ve uygulamalarda Koruma Kurulu görüşünün alınması gerekmektedir. Planlama alanı içindeki sit alanları, İlk Kademe Belediyelerine göre şu şekilde sıralanmaktadır; MURATPAŞA BELEDİYESİ: *Kentsel Sit Alanları: Kaleiçi Kentsel ve III.Derece Arkeolojik Sit Alanı: Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu nun 22.09.1979 gün ve 1850 sayılı kararı, Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 13.05.1992 gün ve 1442; 23.03.1998 gün ve 3736 sayılı kararları ile belirlenmiştir.71 Adet anıtsal yapı, 56 adet kuyu, 93 adet korunacak bahçe,25 adet anıt ağaç ve 473 adet sivil mimarlık örneği tescilli bulunmaktadır. Balbey Mahallesi Kentsel Sit Alanı: 131

Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 29.11.1992 gün ve 1300 sayılı kararı ile belirlenmiştir.40 adet sivil mimarlık örneği,2 adet kültür varlığı tescilli bulunmaktadır. Haşimişcan Kentsel Sit Alanı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 14.07.1993 gün ve 1928sayılı kararı ile belirlenmiştir.39 adet sivil mimarlık örneği, tescilli bulunmaktadır. *Doğal Sit Alanları: Lara Kıyı Bandı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 13.10.1991 gün ve 1207 sayılı kararı ile I.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Lara Kumulları: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 13.10.1992 gün ve 1607 sayılı kararı ile II.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Konyaaltı Falezleri: Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu nun 09.06.1979 gün ve 1722 sayılı kararı ile Konyaaltı-Lara plajı arasında yeralan falezler; I.Derece Doğal Sit alanı olarak belirlenmiştir. Daha sonra Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 26.05.1998gün ve 3843 sayılı kararı ile I.Derece Doğal Sit Alanı revize edilmiştir. Narenciye Araştırma Enstitüsü: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 30.10.1990 gün ve 931 sayılı kararı ile I.Derece Doğal Sit alanı olarak belirlenmiştir. Karaalioğlu Parkı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 30.04.1991 gün ve 1101 sayılı;13.05.1992 gün ve1440 sayılı;27.02.2003 gün ve 5780 sayılı kararları ile I.ve III.Derece Doğal Sit alanı,koruma alanı belirlenmiştir. 100. Yıl Kadınyarı Deresi: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 14.07.1993 gün ve 1935 sayılı kararı ile I.Derece Doğal Sit alanı olarak belirlenmiştir. 132

*Arkeolojik-Doğal Sit Alanları: Yamansaz Bataklığı ve Çevresi: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 10.02.1994 gün ve 2120 sayılı;29.04.1998 gün ve3791 sayılı; 24.06.2005 gün ve 487 sayılı kararları ile I.Derece Doğal Sit alanı,i.ve III.Derece Arkeolojik Sit alanı ve etkileme geçiş alanı belirlenmiştir. *Arkeolojik Sit Alanları: Magidus Örenyeri: Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu nun 10.09.1977 gün ve 758 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit alanı olarak belirlenmiştir. KEPEZ BELEDİYESİ: *Doğal Sit Alanları: Vakıf Zeytinliği: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 26.10.1998gün ve 3974 sayılı kararı ile I.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir. *Arkeolojik Sit Alanları: Kirişçiler Köyü 1287prsel çevresi Arkeolojik Sit alanı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 26.10.2005 gün ve 671 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Kirişçiler Köyü Çaylak Kalesi çevresi Arkeolojik Sit alanı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 10.02.2005gün ve 261 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Duraliler Köyü Gürağaç mevkiii Arkeolojik Sit alanı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 26.10.12005gün ve 645 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. 133

KONYAALTI BELEDİYESİ: *Doğal Sit Alanları: Sarısu-Beldibi Kıyı Bandı Doğal Sit Alanı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 23.09.1999 gün ve 4345 sayılı kararı ile I-III.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Antik Olbia Attalia Kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 01.05.1991 gün ve 1117 sayılı kararı ile I.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir. *Arkeolojik Sit Alanları: Onobara Antik Kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 13.04.2000 gün ve 4541 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Hacısekiler Köyü-Çitdibi Köyü Asarlık Tepe: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 14.08.1996 gün ve 3072 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Hacısekiler Köyü, Domuzağılı Mevkii arkeolojik Kalıntılar: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 14.01.1998 gün ve 3653 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Sarısu-Beldibi Kıyı Bandı Doğal Sit Alanı içinde yeralan Haçlı Sığınak Mağaraları ve Büyükkargıcak Mevkii arkeolojik kalıntılar: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 30.03.2006 gün ve 879 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Sıçan Adası: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 30.03.2006 gün ve 878 sayılı kararı ile 1.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. 134

AKSU BELEDİYESİ: *Arkeolojik Sit Alanları: Perge Antik Kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 09.02.1994 gün ve 2117;15.11.1994 gün ve 2335 sayılı kararları ile I-II-III.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. ÇALKAYA BELEDİYESİ: * Arkeolojik Sit Alanları: Karaçalı Köyü Nekropol ve Taşocakları alanları: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 30.04.1991 gün ve 1094 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. DOYRAN BELEDİYESİ: * Doğal Sit Alanları: Çağlarca Köyü Trebenna Antik Kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 13.10.1991 gün ve 1210 sayılı kararı ile I.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir. * Arkeolojik Sit Alanları: Keldağı üzerinde yer alan Neapolis Antik Kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 24.10.2002 gün ve 5622 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. İkidağarası Mevkii antik yerleşim alanı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 06.05.2003 gün ve 5914 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Ağırtaş Mevkii Kelbessos Antik Kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 08.12.1997 gün ve 3573 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. 135

Geyikbayırı ve Çağlarca Köyü Trebenna Antik Kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 20.03.1991 gün ve 1071 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. DÖŞEMEALTI BELEDİYESİ: * Arkeolojik-Doğal Sit Alanları: Kocain Mağarası ve İn Mağarasının bulunduğu alan: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 31.01.1996 gün ve 2841 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik ve I.DereceDoğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir. * Arkeolojik Sit Alanları: Çıplaklı Köyü 341,453,43 parsellerdeki yapı kalıntılarının bulunduğu alan ve sarnıçlar: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 01.05.2002 gün ve 5412 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. 1587 Ada,9 parseldeki Gökhöyük: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 29.06.2004 gün ve 6352 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. DÜZLERÇAMI BELEDİYESİ: * Arkeolojik-Doğal Sit Alanları: Yukarı Karaman,Düzlerçamı Ormanı,Güver Uçurumu,Termessos Antik Kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 07.04.1993 gün ve 1783 sayılı;30.04.2002 gün ve 3234 sayılı;24.10.2002 gün ve 5373 sayılı kararları ile I.Derece Arkeolojik ve I.DereceDoğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir. 6136 ha doğal sit alanı, 2022 ha arkeolojik sit alanına sahiptir. * Arkeolojik Sit Alanları: Yukarıkaraman Köyü: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 13.10.1991 gün ve 1209 sayılı;22.03.1999 gün ve 4145 sayılı kararları ile I-III.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. 136

PINARLI BELEDİYESİ: * Arkeolojik Sit Alanları: Pınarlı, Cihadiye-Çamköy yolu üzerindeki antik yerleşim alanı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 24.06.2005 gün ve 486 sayılı kararı ile III.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. VARSAK BELEDİYESİ: * Arkeolojik Sit Alanları: Lyrbote antik kenti: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 10.05.1993 gün ve 1849 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. * Arkeolojik-Doğal Sit Alanları: Düden Şelalesi ve Düden Çayı: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 24.02.1993 gün ve 1777 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik ve I.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmiştir YURTPINAR BELEDİYESİ: * Arkeolojik Sit Alanları: Pıtılar Antik Şehri: Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 19.09.1995 gün ve 2719 sayılı; 13.04.2000 gün ve 4537 sayılı kararları ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. 137

5.2. ASKERİ ALANLAR Planlama alanı içerisinde Kütükçü, Topçular, Karpuzkaldıran, Havalimanı, Fevzi Çakmak Mahallesi ve 2 adet yat limanı mevkiinde olmak üzere 7 adet askeri alan ve bunlara bağlı olarak askeri güvenlik bölgeleri bulunmaktadır. Bu alanlarda 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu geçerlidir. Söz konusu alanlar ölçeğin gerektirdiği şekilde plana işlenmiştir. 5.3.MİLLİ PARK, PİKNİK ALANLARI MESİRE YERLERİ ve ORMAN İÇİ DİNLENME ALANLARI Planlama alanı içerisinde büyük alan kullanımlı Rekreasyon, günübirlik tesis alanları ve orman içi dinlenme yerleri aşağıda belirtilmiştir. Tüm bu alanlar plan çalışmasında değerlendirilmiş ve korunmuştur. Antalya Bölgesi Orman Müdürlüğü ormanları, rekreasyonel kaynak değerleri bakımından önemli yoğunluk taşımakta, orman içi dinlenme yerleri bakımından da büyük zenginliklere sahip bulunmaktadır. Açık havada eğlenme ve dinlenmenin kişinin iş gücünü artıran, sosyal ve psikolojik yapısını olumlu yönde etkileyen bir faktör oluşu göz önüne alındığında, kırsal yeşil alanların ve ormanların insan yaşamı ve mutluluğu için taşıdığı önem her geçen gün biraz daha artmaktadır. Antalya Orman Bölge Müdürlüğü; ormancılık çalışmaları yanında, insan ilişkilerini olumlu yönde geliştiren, iç ve dış turizme katkıda bulunan orman içi dinlenme yerleri çalışmalarına önem vermektedir. Kurşunlu Şelalesi Tabiat Parkı Orman içi dinlenme yerleri kaynak değerleri ve tesis amaçlarına göre üç gruba ayrılmaktadır. B tipi Yüksek kaynak değeri ve ziyaretçi potansiyeline sahip günübirlik tesisleri içeren sahalar olarak nitelendirilmektedir. Kurşunlu Şelalesi de B tiptir. Antalya-Alanya karayolu üzerinde, Antalya merkezine 24 km, Antalya havaalanına 12 km uzaklıktadır. Şelaleye yeni açılan Antalya-İsparta yolundan ulaşılmaktadır. Kurşunlu Şelalesi ve etrafını oluşturan 30 hektarlık bir alan ilk defa 1979 yılında orman içi dinlenme yeri olarak tesis edilmiştir. Şelale ve çevresindeki flora ve fauna 138

zenginliği ilginç arazi oluşumları dolayısıyla Kurşunlu Şelalesi ve çevresini içine alan 394 hektarlık alan 1991 yılında "Tabiat Parkı" statüsüne alınmıştır. 2000 yılında ise şelale kaynağını da kapsayacak şekilde genişletilerek 586.5 hektarlık bir alana sahip olmuştur. Antalya ve yakın çevre halkı ile yabancı turistlerin bir dinlenme yeri olarak ilgisini çeken Kurşunlu Şelalesi; manzara güzellikleri, tabii ve vahşi karakteri, ender doğal güzellikleri ile yüksek ziyaretçi potansiyeline sahiptir.. Kalabaklı Dere boyunca büyük şelalenin başlangıcından itibaren 700 m'lik alanda aynalı sazan ve saroz üretimi yapılmaktadır. Düden Şelalesi İskender Şelalesi" de denilen bu şelale, şehir merkezinin kuzeyinde Varsak Belediyesinde olup merkeze 10 km uzaklıktadır.. 20 m yükseklikten dökülen suyun kaynağı; şelaleye 22 km uzaklıkta olan "Kırkgöz Mevkii"dir. Mağaraya inilerek, arkadan da izlenebilen şelalede ayrıca görülmeye değer kaya mezarları da mevcuttur. Ayrıca şelalenin düştüğü yerdeki tabandan su kaynak halinde çıkmaktadır. 1970-1972 yıllarında DSİ 13. Bölge Müdürlüğü tarafından "Mesire Yeri ve Piknik Alanı" haline getirilmiştir. Güver Uçurumu "Doğal Sit" statüsündeki Güver Uçurumu; tabii bir kanyon olup, 115 m derinliğindeki uçurumun 3 dağı ayırması ile oluşmuş bir tabiat harikasıdır. Traverten arazinin aşınmasından tahminen 1 milyon yılda meydana gelen ve içinden büyük dereler akan kanyonun eşine az rastlanır güzellikte bir manzarası vardır. Kepezbaşı Mesire Yeri Antalya-Burdur karayolu üzerinde şehir merkezine 10 km mesafededir. 1989 yılından beri tescilli olarak hizmet vermektedir. Çam ağaçlarıyla kaplı, olup içinde bir hayvanat bahçesi bulunmaktadır ve 80 dönüm arazi üzerine kuruludur. Özellikle hafta sonları halkın tercih ettiği yerler arasında olan hayvanat bahçesinde 71 tür ve 515 adet hayvan bulunmaktadır. ANTALYA VALİLİĞİ,2006 139

Mevcut alanlarının yanı sıra, orman ve yeşil alanların korunması ve kullanılması ilkesi ile alınan plan kararlarında; *Toplumun dinlenme ve rekreasyon gereksinimlerini karşılamaya yönelik tesislerinde bulunduğu EKOLOJİK DEVİNİM BANDI *Kentsel yeşil alanlar, dinlenme, rekreasyon, spor, kültür ve eğlence faaliyetlerinin bulunduğu BÖLGE VE KENT PARKLARI *Günübirlik kullanıma yönelik kentin açık ve yeşil alan ihtiyacını karşılamak üzere REKREASYON ALANLARI *Bitki örtüsü ve yaban hayatın doğal olarak yaşandığı DOĞA PARKI *Yeşil alanların korunduğu eğlence, kültür alanlarının yer aldığı TEMALI PARK ALANLARI yaratılmıştır. 5.4.KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA ALANI Antalya Katı Atık Düzenli Depolama Alanı Kent Merkezine 27km uzaklıkta Kızıllı Köyünde yer almaktadır. Orman Bölge Müdürlüğünden Belediyemiz adına tahsisi yapılan bölge 100 hektarlık bir alanı kaplamaktadır. Sahada eğim %12-20 arasında olup toprak derinliği çok sığdır. Tarım alanlarından uzak mesafede ve genel olarak 6.7. sınıf vasıflı arazi üzerindedir. Su seviyesi 100 metrenin altındadır. Söz konusu saha herhangi bir koruma alanı içerisinde kalmamaktadır. Depolama Alanı; plan projeksiyon yılı olan 2020 yılına kadar Planlama Alanı içerisinde yer alan nüfusa hizmet edecek kapasiteye sahiptir. Bu nedenle mevcut depolama alanı korunmuş katı atıkların depolanmasına ilişkin yeni bir alan önerilmemiştir. Katı atıklar konusunda yapılması gerekenler kısaca özetlenmiştir: 1. Ambalaj atıkları oranının yüksek olduğu bölgelerden başlayarak, katı atıklarının ikili sistemle kaynağında ayrı toplanması sağlanmalıdır. 2. Ayrı toplanan ambalaj atıkları, atık geri toplama merkezleri ve maddesel geri kazanma tesislerinde atık kumbaraları ile destekli olarak geri kazanılmalıdır. AB uyum sürecinde %40 lık ambalaj atıkları geri kazanımı hedefine bu sayede ulaşılabilir. 140

3. Kaynağında ayrı toplama yapılan nüfus dışındaki il nüfusunun atıkları termal dönüşüm (yakma/gazlaştırma) tesislerinde değerlendirilebilir. 4. Öncelikle inşaat ve yıkım atıklarının ayrı toplanarak geçici depolanacağı özel depolama alanları teşkil edilerek gerekli sayı ve kapasitede inşaat ve yıkım atıkları geri kazanma tesisleri kurulmalıdır. 5. Orman yakınlarındaki taş ocakları ve otoyol yapımları flora-fauna tahribinin en önemli nedenleri olup, planlama çalışmalarında dikkate alınması gerekli bir diğer unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Harita 22: Katı Atık Depolama Alanı 141

6. DEMOGRAFİK YAPI 6.1. ANTALYA İL NÜFUSU Antalya ülkemizdeki nüfus artışı, göç ve kentleşmeden en fazla etkilenen kentlerimizden birisidir. Geçmişte yıllık ortalama %4-7 arasında seyreden nüfus artışı sonucu kent nüfusu her on yılda bir ikiye katlanmıştır. Nüfus artışı bakımından her sayım döneminde ön sıralarda yer alan Antalya nın nüfusu son 50 yılda 22 kat artmıştır. Tablo 6. Antalya Kenti Nüfus Artışı Yıllar Nüfus Düzeltilmiş (1) Nüfus (2) 1950 27.515 30.099 1955 35.283 38.915 1960 50.908 55.260 1965 71.883 77.957 1970 95.616 103.319 1975 130.774 140.897 1980 173.501 184.324 1985 261.114 261.114 1990 378.208 378.208 1995 (3) 477.610 477.610 2000 603.190 701.027 (3) (1) Nüfus sayımı sonuçları (2) Düzeltilmiş nüfuslar (Belediye sınırlarına dahil edilen yerleşmelerin nüfusu dahil edilmiştir.) (3) 5216 sayılı yasa ile belirlenen sınırlara göre düzenlenmiştir. 142

Grafik 2. ANTALYA KENTİ NÜFUS ARTIŞI 2500 2000 İNDEKS 1500 1000 500 0 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 YILLAR ANTALYA (1) ANT. İLİ KENTSEL TÜRKİYE KENTSEL TÜRKİYE 6.1.1.ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İLK KADEME BELEDİYELERİ NÜFUS ARTIŞI Antalya Büyükşehir Belediyesi İlk Kademe Belediyeleri kırsal nitelikli yerleşmeler iken, Antalya nın gelişmesinden etkilenmiş, nüfusları artarak, Belediye statüsüne geçmişlerdir. Bunlardan, 1980 öncesi Belediye statüsünde olan Varsak, Aksu, Çalkaya ve Döşemealtı Belediyelerine, 1980 sonrası Beldibi, 1990 sonrası Yeşilbayır ve Yurtpınar 1997 sonrası Pınarlı, Y. Karaman, Doyran ve Çığlık Belediyeleri katılmıştır. İlk Kademe Belediyelerin toplam nüfusu 1950 de 10.136 iken, göreli düzenli bir artışla 1990 da 34.368 e ulaşmış, 1990 sonrası nüfus artışında belirgin bir hızlanma ile 2000 de 69.046 ya yükselmiştir. Bu veriler, Antalya nın çeperlerindeki büyüme sonucu, nüfus artışının kısmen çevre belediyelerce bölüşüldüğünü göstermektedir. Varsak, kente en yakın belediye olarak Antalya kentinin büyümesini fiziki olarak sürdürdüğü bir yerleşmedir. Kepezüstü ndeki Döşemealtı ve Yeşilbayır Belediyeleri, kooperatiflerin konut talebi ile bölgedeki organize sanayi bölgesi, işyerleri ve son dönemlerde belediyelerde yapılan yatırımlara bağlı olarak nüfus çekmektedir. Çalkaya ve Aksu konut kooperatiflerinin etkisiyle büyümektedir. Çalkaya Belediyesi Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Bölgesinin ilanı ile bölgede yapılan yatırımlar sonucu da yerleşme nüfus çekmektedir. 143

Turizm Teşvik Kanunu ile birlikte bölgede yapılan turizm yatırımlarının etkisi ile Beldibi Belediyesinde 1985 ve 1990 yılları arasında nüfus bir sıçrama göstermiş 1997 ve 2000 yılları arasında ise tırmanışa geçmiştir. Tablo 7. İlk Kademe Belediyeleri Nüfus Artışı 1950 1960 1970 1980 1990 2000 Aksu 908 1812 2273 3028 3895 3948 Beldibi _ 1220 3109 9718 Çalkaya 713 1307 2157 2867 4071 9637 Döşemealtı 582 999 2009 2048 3348 6261 Varsak 1138 1294 2249 3414 5786 17372 Yeşilbayır 326 582 1045 1296 2340 4173 Düzlerçamı 216 459 959 1346 1082 3117 Yurtpınar 1675 2182 3713 3068 3180 4180 Pınarlı 262 412 772 839 1444 8320 Çığlık 596 810 1143 1628 1813 2558 Doyran 932 1294 1736 1969 2107 2574 6.2. GÖÇLER 1995-2000 döneminde illerin net göçleri dikkate alındığında 23 ilin göç nedeniyle nüfuslarının arttığı 58 ilin ise azaldığı görülmektedir. Net göç hızına göre en fazla göç alan ilk 3 il Tekirdağ, Muğla ve Antalya dır. Antalya Kentinin iklimi, doğal kaynakları ve iş potansiyeli, kentin iç göçlerden payını alarak hızla büyümesine neden olmuştur. Nüfus artış hızındaki dönemsel dalgalanmalarda kentin iş potansiyeli ve yatırımların yoğunluğu kadar ülkenin ekonomik ve toplumsal konjonktürü de etkili olmuştur. 1980 sonrası benzer büyüklükteki kentlerin nüfus artış hızları belirgin bir düşme eğilimine girmişken, Antalya kenti ikinci bir göç dalgasına uğramıştır. Bölgede tarım vb. gibi sektörler dışında turizm faaliyetlerinden kaynaklanan istihdam alanlarının artışı beraberinde istihdamı getirmiş ve dolayısıyla Antalya ilindeki göç hareketliliğinin içinde pay sahibi olmuştur. Doğum yerine göre nüfus, göçün yorumlanmasında kullanılan göstergelerden birisidir. Göç alan illerde, doğduğu ilde yaşayanların payı azalmaktadır. Antalya da 1950 lerde, genel olarak %96 olan Antalya doğumluların payı, 1990 da %72 ye, 2000 yılında %58 e düşmüştür. 2000 yılı itibariyle Antalya nın en fazla göç aldığı iller sırası ile aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Bu veriler Antalya nın büyük oranda çevre illerden ve 144

metropoliten bölgelerden göç aldığını göstermektedir. Doğu ve güneydoğu illeri de bu sıralamayı takip etmektedir. Tablo 8. Antalya İlinin Göç Aldığı İlk 10 İl İl İstanbul Ankara Konya Isparta Burdur İzmir İçel Adana Hatay Afyon Aldığı Nüfus 19625 15623 9789 7198 6765 6593 5396 5329 4661 3492 Kaynak TUİK 2000, Genel Nüfus Sayımı Göç İstatistikleri Tablo 9.Antalya İlinin Göç Hızı Antalya 2000 yılı Daimi Nüfusu Aldığı Göç Verdiği Göç Net Göç Net Göç Hızı 1.451.771 171.982 81.525 90.457 %64.31 Grafik 3. Antalya İlinin göç aldığı kentler 20000 18000 16000 İstanbul Ankara 14000 12000 Konya 10000 8000 6000 4000 Isparta Burdur İzmir İçel Adana Hatay Afyon Diyarbakır Kocaeli Gaziantep Eskişehir Şanlıurfa 2000 0 DPT ce yapılan göç araştırmasına göre (Türkiye de İç Göçler ve Göç Edenlerin Sosyo-Ekonomik Nitelikleri, 1993); Antalya nın aldığı net göç oranı 1970-75 te %34, 145

1975-80 de %24, 1980-85 te %31 dir. Antalya nın net göç oranı, nüfus artışındaki değişmelerle de paralellik göstermektedir. 6.2.1.GÖÇ NEDENLERİ -1980 sonrası Turizm Teşvik Yasası ile başlayan süreçte, Antalya ve çevresinde organize turizm tesisi yatırımlarının hız kazanması, buna dayalı hizmet sektörlerinin Antalya da gelişmesi, -Antalya nın iç göç hinterlandını oluşturan Göller Bölgesi ve ilin kırsal kesiminin yansıra, Güneydoğu kaynaklı göçlerin Çukurova-Antalya-İzmir doğrultusunu izleyen kentlere yönelmesi, -1980 sonrası ülkenin ekonomik sistemindeki değişimlerin kıyı yerleşmelerini geliştirecek mekansal politikaları desteklemesi, kıyılaşma eğilimleri Antalya nın son dönemdeki nüfus artışının başlıca nedenleridir. Tablo 10.Antalya Kentinin Göç Etme Nedenine Göre Aldığı Göç Göç etme nedeni İller İş arama / bulma nedeni ile Tayin / atama nedeni ile Hanehalkı fertlerinden birine bağımlı göç Eğitim nedeni ile Evlilik nedeni ile Deprem nedeni ile Güvenlik nedeni ile Diğer nedenler Türkiye 19,95 13,23 25,99 11,56 7,43 3,06 0,65 0,18 Akdeniz Bölgesi 20,88 13,14 28,52 10,12 6,42 2,46 0,77 0,18 Antalya 30,19 8,96 29,14 6,23 5,98 3,92 0,39 0,15 Kaynak: TÜİK (DİE) 2000 Genel Nüfus Sayımı Göç İstatistikleri Tablo 11.Antalya Kentinin Göç Etme Nedenine Göre Verdiği Göç Oranı Göç etme nedeni İller İş arama / bulma nedeni ile Tayin / atama nedeni ile Hanehalkı fertlerinden birine bağımlı göç Eğitim nedeni ile Evlilik nedeni ile Deprem nedeni ile Güvenlik nedeni ile Diğer nedenler Türkiye 19,95 13,23 25,99 11,56 7,43 3,06 0,65 0,18 Akdeniz Bölgesi 20,85 12,33 24,45 16,34 7,05 0,77 0,42 0,18 Antalya 18,37 10,32 24,48 17,78 5,20 0,14 0,33 0,23 Kaynak: TÜİK (DİE) 2000 Genel Nüfus Sayımı Göç İstatistikleri 146

6.2.2. ANTALYA KENTİNE YURTDIŞINDAN GELEN GÖÇLER Akdeniz Bölgesine yurtdışından gelen göçlerin %37,55 inin Antalya ya geldiğini görmekteyiz, bunun en önemli sebebi yine turizm olarak gösterilebilir. Antalya iline yurtdışından gelen göçte erkeklerin kadınlardan fazla olduğu grafikte rahatça görülmektedir. Tablo 12. Akdeniz Bölgesi Geneli ve Antalya İline Yurtdışından Gelen Göçler İller Toplam Erkek Kadın Toplam % Erkek % Kadın % Akdeniz Bölgesi 26 638 15 536 11 102 100 58.3 41.7 Antalya 10 002 5 269 4 733 37,55 33,91 42,63 Kaynak: TÜİK (DİE) 2000 Genel Nüfus Sayımı Göç İstatistikleri 147

6.3. NÜFUS TAHMİNLERİ ve KABULLER 6.3.1. ANTALYA ANA ULAŞIM PLANI NÜFUS TAHMİNLERİ 2005 yılında Antalya Büyükşehir Belediyesi Ulaşım ve Koordinasyon Merkezince hazırlanan Antalya Ulaşım Master Planı Antalya II.Etap 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı verilerine göre değerlendirilmiş ve 2006 yılında revize edilmiştir. Hedef yılı 2020 yılı olarak belirlenmiş ve projeksiyon nüfusu, kentte ortaya çıkması beklenen arazi kullanımı ve Belediyece yapılan plan çalışmalarında ortaya çıkan nüfuslar esas alınarak belirlenmiştir. Tablo 13. Belediyeler İtibariyle Öngörülen Nüfus, İstihdam ve Öğrenci Sayıları (2020) BELEDİYE Dağılım (%) NÜFUS İSTİHDAM ÖĞRENCİ NÜFUS İSTİHDAM ÖĞRENCİ AKSU 62.567 725 2.490 2,49 0,08 0,60 BELDİBİ 89.240 13.338 7.956 2,36 1,54 0,90 ÇALKAYA 159.941 39.668 13.324 6,37 4,58 3,18 ÇIĞLIK 79.877 16.785 7.001 3,18 1,94 1,67 DOYRAN 9.824 16.209 4.491 0,39 1,87 1,07 DÖŞEMEALTI 63.200 29.145 923 2,52 3,37 0,22 DÜZLERÇAMI 56.285 13.786 4.031 2,24 1,59 0,96 KEPEZ 766.077 141.779 82.577 30,51 16,38 19,73 KONYAALTI 227.050 43.568 43.977 9,04 5,03 10,51 MURATPAŞA 757.836 495.725 230.104 30,18 57,26 54,99 PINARLI 75.687 14.430 6.370 3,01 1,67 1,52 VARSAK 96.670 24.117 9.863 3,85 2,79 2,36 YEŞİLBAYIR 84.428 12.987 3.809 3,36 1,50 0,91 YURTPINAR 12.455 3.450 1.526 0,50 0,40 0,36 TOPLAM 2,511,137 865,712 418,442 100 100 100 Antalya Ana Ulaşım Planında Antalya Büyükşehir Belediyesinin 2020 yılı için tahmin edilen nüfusu 2.511.137 kişidir. Nüfus ve istihdam bazında önerilen bu veriler hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmalarında yorumlanmış ve temel verilerden biri olarak kabul edilmiştir. 148

6.3.2.MERKEZ BÖLGESİNE İLİŞKİN YAPILMIŞ OLAN ÇALIŞMA Antalya Büyükşehir Belediyesi 1.Etap Kent Merkezi 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Planlama Raporunda Yer alan Nüfus Tahminleri : NÜFUS TAHMİNLERİ 2020 yılı Antalya Nazım Planının hedef yılı olarak alınmaktadır. Nüfus projeksiyonlarında, daha önce yapılmış olan nüfus tahminleri ve gercekleşme durumu irdelenmiştir. Geçmiş eğilimleri geleceğe taşıyan, matematiksel yöntemler ile demografik temelli nüfus projeksiyon yöntemi denenmiştir. Matematiksel yöntemler, kısa ve orta erimli dönemler için olumlu sonuçlar vermekle birlikte, ülkemiz gibi demografik geçiş dönemi koşullarının ve demografik yapıda dönüşümlerin yaşandığı bir nüfus yapısında, daha uzun dönemli projeksiyonlar için yetersiz kalmaktadır. Demografik temelli nüfus tahminlerinde Antalya Büyükşehir nüfusunun Türkiye nüfusu içindeki payı üzerinden hesaplanan alternatif hedef nüfusun, yaş grupları, doğum, ölüm, göç gibi demografik özellikleri, grup-yaşam metoduna göre tahmin edilmiştir. Daha Önce Yapılan Nüfus Tahminleri Ve Gerçekleşme Durumu - 1978 planlarında Antalya Planlama Bürosu nca yapılan nüfus projeksiyonlarında kentin 2000 yılı hedef nüfusu 650.000 kişi olarak belirlenmiş ve bu 1980 planına yansıtılmıştır. Nüfus tahmini gerçekleşen nüfusun 47.000 kişi üstündedir. - Antalya Planlama Bürosu nca 1986 yılında 1/25.000 ölçekli Nazım Plan Revizyonu için yapılan ve 2005 yılını hedefleyen nüfus tahmini 1.000.000 kişidir. Yürürlükteki nazım plana esas olan UTTA Planlama Grubunca yapılan tahminler Yıllar Antalya Büyükşehir Tahmin nüfus Gerçekleşen Fark Çevre Belediyeler (2) Planlama Alanı Toplam 1995 485.523 485.000 (1) (-) 523 28.615 513.615 2000 654.523 603.190 (-) 51.333 37.771 692.294 2005 888.151 50.785 938.936 2010 1.212.151 68.282 1.280.433 2015 1.662.383 91.809 1.754.192 (1) Yıl ortası tahmin edilen nüfus (4) Varsak, Aksu, Çalkaya, Yeşilbayır, Çakırlar, Döşemealtı Belediyeleri Antalya kenti 2000 yılı nüfusu UTTA Planlama Grubu tarafından yapılan nüfus tahminlerinin 51.333 kişi altında gerçekleşmiştir. Matematiksel Yöntemlerle Yapılan Projeksiyonlar Nüfus artış değerleri, exponential, logaritmik, power, lineer ve polinominal artış eğrileri ile karşılaştırıldığında, en yüksek korelasyon değerleri exponential ve polinominal eğrileri için çıkmaktadır. Bu nedenle 20 şer yıllık matematiksel projeksiyonlar için bu iki yöntem kullanılmıştır. Exponential R 2 : 0,9985 Power R 2 : 0,9047 Logaritmik R 2 : 0,6352 149

Polinomial R 2 : 0,9955 Lineer R 2 : 0,8791 Matematiksel Yöntemle yapılan Projeksiyon Sonuçları 2000 2005 2010 2015 2020 Exponential (üssel artış) r=0.05947 (1) 603,190 812,067 1,093,274 1,471,860 1,981,545 Exp. (üssel artış) r=0.04779 (2) 603,190 766,000 972,755 1,235,316 1,568,747 Exp.(üssel artış) r=kademeli düşüş (3) 603,190 755,389 945,990 1,099,084 1,214,675 Poninominal artış 603,190 728,810 876,607 1,038,700 1,215,088 (1) 1950-2000 dönemi artış eğilimi r=0.05944 (2) 1990-2000 dönemi nüfus artış eğilimi, r=0.04779 (3) Antalya kent nüfus artış hızının kademeli olarak düşerek türkiye kantsel nüfus artış hızına yaklaşacağı varsamına göre (4) Y= 7147, 8x2-30898x+70303 Demografik Temelli Nüfus Tahminleri (Gurup yaşam metodu) Antalya Büyükşehir Bütünü Nazım Plan çalışmalarına esas olamak üzere, Doc.Dr.Turgay Ünalan tarafından, Antalya kentinin Türkiye nüfusu içindeki payı üzerinden hesaplanan üç alternatif nüfusu tahmininin demoğrafik özellikleri gurup-yaşam metoduna (cohat survival method) göre projeksiyonu yapılmıştır. Demoğrafik temelli nüfus projeksiyonu olarak adlandırılan bu yöntemde yaş beyan hatalarından arındırılmış D.İ.E. nüfus sayımı verileri kullanılmıştır. Tablo Demografik Temelli Nüfus Projeksiyonu Sonuçları 2000 2005 2010 2015 2020 Alternatif 1 603.000 647.000 688.000 727.000 762.000 Alternatif 2 603.000 719.000 841.000 969.000 1.100000 Alternatif 3 603.000 791.000 994.000 1210.000 1.438.000 Antalya Büyükşehir Belediyesi nüfuslarının ve nüfus bileşenlerinin eğilimlerinin irdelendiği bu projeksiyonda 2000 Nüfus Sayımı bilgileri ve D.İ.E ce Türkiye için yapılmış nüfus projeksiyonu kullanılarak Antalya Büyükşehir Belediyesinin Türkiye nüfusu içindeki payının ne kadar değişeceğine ilişkin senaryolar üretilerek nüfusun değişim dinamikleri açısından üç alternatif getirilmiştir. Referans olarak kullanılan ülke geneline ait projeksiyon sonuçları ülke nüfusunun, geçmiş eğilimler ve nüfus dinamikleri göz önüne alınarak, zaman içinde durağanlaşacağını varsaymaktadır. Dolayısıyla zamanla nüfus artışının yavaşlayacağı varsayılmıştır. Antalya Büyükşehir Belediyesi nüfusunun ülke içindeki payının eğiliminin zamanla durağanlaşmaya doğru yönelmesi sonucu, dolaylı olarak bu eğilimin etkisini taşımaktadır. Doğurganlığa ilişkin mevcut veriler de Akdeniz bölgesinde doğurganlığın nüfusun kendini yenileme hızına ulaştığını ve göçlerin etkisi düşünülmezse bu düzeyin ileride nüfusun durağanlaşmasına neden olacağını göstermektedir. Bir başka deyişle, Antalya Büyükşehir Belediyesi nüfus artışının zaman içinde yavaşlaması ve, net göçün sıfır olduğu bir ortamda, bir süre sonra durağanlaşması beklenmektedir. 150

Eğilimler Antalya Büyükşehir Belediyesi nüfusunun Türkiye nüfus içindeki payını zaman içinde arttırmaya devam edeceğini göstermektedir. Projeksiyon sonuçlarına göre de bu artış nüfusun doğal artışının yanı sıra göçler yolu ile de artacağını göstermektedir. Bu nedenle planlamada nüfus hedefi olarak 3. alternatif esas alınmaktadır. Tablo ALT. 3. Antalya İli Büyükşehir Belediyesi Nüfusunun Türkiye Nüfusu içindeki Payını Çok Arttırdığı Durumda Gelecekteki Nüfusu (000) 2000 2005 2010 2015 2020 Antalya BŞB Nüfusu 603 791 994 1,210 1,438 Türkiye Nüfusu* 66,834 71,711 76,278 80,544 84,434 Türkiye nüfusuna oranı 0,90 1,10 1,30 1,50 1,70 Devlet İstatistik Enstitüsü (1995) Nüfus Projeksiyonları sonuçları Tablo Antalya Büyükşehir Belediyesi Toplamı Beşer Yıllık Dönemlerde Dönem-Ortası Göstergeler (Türkiye Nüfusu İçindeki Payının Hızlı Artışı) 2000-05 2005-10 2010-15 2015-20 Nüfus 684,709 886,710 1,096,695 1,319,083 Yıllık Doğumlar 13,363 16,665 19,747 22,900 Yıllık Ölümler 3,354 4,265 5,200 6,230 Net Yıllık Göçmenler 29,651 28,200 28,653 28,930 Tablo Antalya Büyükşehir Belediyesi Toplamı Bin Kişi Başına Yıllık Hızlar (Türkiye Nüfusu İçindeki Payının Hızlı Artışı) 2000-05 2005-10 2010-15 2015-20 Genel Doğurganlık Hızı 74,1 74,2 73,3 72,0 Kaba Doğum Hızı 19,5 18,8 18,0 17,4 Kaba Ölüm Hızı 4,9 4,8 4,7 4,7 Doğal Artış Hızı 14,6 14,0 13,3 12,6 Net Göç Hızı 43,3 31,8 26,1 21,9 Nüfus Artış Hızı 57,9 45,8 39,4 34,6 PLANLAMANIN HEDEF NÜFUSU Nüfus tahmini amacı ile yapılan analizler, uç değerler dışarda bırakıldığında kentin 2020 yılı nüfusu tahmininin 1,215,000-1,578,000 kişi arasında değiştiğini göstermektedir. Bu değerler nüfus tahmininin alt ve üst sınırlarını oluşturmaktadır. Antalya kent nüfusunun ekonomik sosyal yapıdaki değişimleri ve göçe bağlı olduğu gözönüne alındığında kentin gelecekteki nüfus hedehfi için tahmin edilen nüfuslar arasında üst sınıra yakın olan değerin esas alınması uygun görülmektedir. Antalya kentinin 2020 yılı için tahmin edilen hedef nüfusu 1,500,000 kişidir. Kaynak : Sönmez, Remzi; Antalya Büyükşehir Belediyesi 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Planlama Raporu, Mart 2005. 151

6.3.3. ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BÜTÜNÜ 1/25.000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI NÜFUS TAHMİNLERİNE İLİŞKİN GENEL TESPİT 2. Etap 1/50.000 Ölçekli Fiziki Stratejik Plan çalışmalarında hedef yılı olarak 2020 alınmaktadır. Bu çalışmada özellikle 5216 sayılı Kanun ile sınırları yeniden belirlenen Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde; Antalya 1/50.000 ölçekli Stratejik Fiziki Planı, eski 3030 sayılı Kanun ile tanımlanmış olan Muratpaşa, Kepez ve Konyaaltı Belediyelerini kapsayan 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planları ve Ulaşım Master Planı ile getirilmiş olan stratejiler, kullanım kararları ve bağlı nüfus atamaları temel veri olarak kabul edilmiştir. Bu anlamda Merkez Bölgesi için Sayın Remzi Sönmez in öngörülerinin ve verilerinin temel kabul olması kaçınılmazdır. Dolayısı ile bu planlama çalışmasının nüfus tahminlerine ilişkin verileri ve önermelerinde gerek Sayın Remzi Sönmez in planlama çalışması önermeleri gerekse Antalya Ulaşım Master Planı nın 2020 yılı ilk kademe belediyeler bazındaki nüfus, istihdam ve öğrenci projeksiyonlarına ilişkin veriler temel kabul edilmiş ve bölgeler bazındaki değişkenlikler yorumlanarak, Doğu- Kuzey ve Batı bölgeleri için kullanılmıştır. Bu noktada nüfus tahminlerine ilişkin olarak planlama çalışmasında karşılaşılan bir takım sorunlar ve bulguların vurgulanması gerekmektedir. A-İdari Düzenlemeler : 5216 sayılı kanunun yürürlüğe girmesi ile beraber Antalya Belediyesinin sınırları 40.000 hektardan yaklaşık 138.000 hektara; 3 alt kademe belediyesinden 14 İlk kademe belediyesine ulaşmıştır. Bu noktada salt Büyükşehir kapsamına alınan belediyelerin mevcut belediye sınırları aynen kabul edilmemiş; çeşitli köyler mahalle statüsüne dönüşmüş, pek çok belediye sınırında ise çeşitli yerleşimlerin (köy, mahalle ve imarlı alanlar) bağlı bulundukları belediyeler değiştirilmiştir. Bu düzenleme ile sadece sosyo-ekonomik yapı yada idari yetki sınırları açısından değil nüfus kestirimlerine baz oluşturabilecek mevcut nüfus yapısında da önemli değişiklikler olmuştur. Bu anlamda aynı yerleşim için 2004-2006 yılları arasında bile yerleşik nüfus için sağlıklı bir nüfus artış katsayısı oluşturmaya ve bu bağlı kestirim yöntemleri uygulamayı da olanaksız hale getirmektedir. 152

B-Mevcut Plan Kararları: Planlama alanı kapsamındaki yerleşimlerin nüfus hareketlerinin ve geleceğe yönelik kestirimlerinin irdelenebileceği bir diğer kaynak ise mevcut yerleşimlerin onaylı imar planlarının oluşturulmasında kullanılan nüfus projeksiyonlarının, Antalya Kentsel Makroformuna ilişkin ana karar,politika ve stratejilere göre yorumlanması ve sorgulanması ile oluşturulabilirdi. Ancak planlarının hazırlanmasında herhangi bir nüfus projeksiyonu ve kestiriminin kullanılmadığı; maksimum planlama alanı maksimum nüfus olarak tariflenebilecek bir yaklaşımın kullanıldığı tespit edildiğinden onaylı imar planlarından kaynaklanan nüfus potansiyelinin sağlıklı bir kaynak olmayacağı da yine vurgulanmalıdır. C-Sosyo-ekonomik yapı ve Göç Olgusu :Sayın Remzi Sönmez in 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Planlama Raporunda; Antalya Büyükşehir Belediyesi nüfus artışının zaman içerisinde yavaşlaması ve net göçün sıfır olduğu bir ortamda, bir süre sonra durağanlaşması beklenmektedir denilmektedir. Buradaki temel yaklaşımın, Antalya için 1990 2000 yılları arasındaki binde 47,2 olan kentsel nüfus artış hızıyla yine aynı dönem için binde 64.31 olan net göç oranının zaman içerisinde düşerek en azından Türkiye ortalamalarına (binde 27.26) yaklaşacağı öngörüsü ile oluşturulduğu ve Antalya kent merkezi için beklenen taşıma kapasitesinin endeksinde kalması gereği olduğu belirlenebilmektedir. Bu yaklaşımın devamı olarak nüfus projeksiyonlarında nüfus artış hızı katsayısı olarak 1990-2000 yılları arasındaki periyoda ilişkin olan katsayılar temel olarak kullanılmış, ve 1950 2000 arası ve özellikle 1980 2000 yılları arası artış hızları ile oluşan katsayılar ile belirlenen nüfus projeksiyonları değerlendirme dışında tutulmuştur. Buna göre Sayın Remzi Sönmez Antalya Kent Merkezi için 2020 yılı tahmini olarak 1.215.000 1.578.000 kişi arasında değiştiğini ve sosyo-ekonomik yapı ve göç olgusu göz önüne alındığında nüfus kestiriminin üst sınıra yakın değer olarak 1.500.000 olarak alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ancak özellikle Antalya kentinde 2000 yılında itibaren demografik hareketler irdelendiğinde; salt sosyal, ekonomik veya siyasal nedenlerden dolayı göç olgusunun oluşmadığı ayrıca yurt içi kaynaklı ve yurt dışı kaynaklı özellikle 3. yaş grubu (emekli kesimin ) yaşama amaçlı ve diğer grupların spekülatif amaçlı olarak da Antalya ya göç ettiğini ortaya çıkmaktadır. Nitekim Antalya nın göç aldığı iller sıralamasında ilk üç ilin İstanbul, Ankara ve Konya olması Antalya yönelimli göç hareketinin salt iş 153

amaçlı olmadığını ve yukarıda konu edilen unsurları da içerdiğini tezini kuvvetlendirmektedir. Antalya Büyükşehir Belediyesi Nazım Plan Büro Başkanlığınca planlama çalışmaları kapsamında 2006 yılı itibariyle mesken sayıları ve altyapıya kapasitesine ilişkin yapılan çalışmalar kapsamında özellikle su ve elektrik aboneleri üzerine elde edilen veriler ilginç sonuçlar ortaya koymaktadır. 5216 sayılı yasa kapsamındaki alanlarda ASAT Genel Müdürlüğünden alınan verilere göre Su Abonesi olan meskenlerin sayısı 300.000 in,tedaş a kayıtlı Elektrik Abonesi sayısı ise mesken olarak 375.000 in üzerinde yer almaktadır. Her iki kurumun abone sayıları arasındaki fark, abone koşullarındaki farklılıktan kaynaklanmakla beraber kaçak kullanımlar ve ruhsatsız yapılar ve mükerrerlikler dışlandığında paralellikler taşıdığı ortadadır. Özellikle ASAT verilerine göre sadece resmi abone bazında yapılan bir değerlendirme bize Sayın Remzi Sönmez in öngördüğü 3.66 ortalama hane halkı büyüklüğü ile 2006 yılı itibariyle Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde 1.100.000 kişinin yılın belli dönemleri yada yıl bütününde Antalya kentinde yaşamakta olduğunu ortaya koymaktadır. Bir başka değişle 2006 yılı itibariyle yasal süreçlerini tamamlamış alanlarda 1.000.000 un üzerindeki nüfus belediyeden her türlü kentsel hizmetleri beklemektedir. Oysa 1.100.000 kişilik nüfus anılan çalışmalarda 2005-2020 planlama dönemi içerisinde 2010-2015 yılları arasında gerçekleşmesi beklenen nüfus aralığı içerisinde yer almaktadır. Yukarıda tariflenen üç temel sorunsal; planlama çalışmaları esnasında netlikle ortaya koyulması gereken bileşenler olarak ortaya çıkmaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı temel desentralizasyon; metropoliten alt bölgeleme, bölgesel fonksiyon ve kullanım tanımlamaları ile 2020 yılı için bölgesel nüfus atamaları yönteminin yukarıda tanımlanan çalışma temel kabul edilerek kullanılmasını en sağlıklı yaklaşım olacağını ortaya koymuştur. 154

7-BÖLGELER BAZINDA İLK KADEME BELEDİYELERİ ONAYLI İMAR PLANLARININ İRDELENMESİ, MEKANSAL KULLANIM KARARLARI ve NÜFUS ATAMALARI Antalya kentinin 2020 yılı için Temel Gelişme Stratejisini İhtisaslaşmış Kent Merkezine Bağlı Alt Merkezler Odaklı Gelişim Modeli olarak belirleyen 1/50.000 Ölçekli Antalya Büyükşehir Belediyesi Fiziki Stratejik Planında; Antalya Büyükşehir Belediyesi Bütünü Merkez, Doğu, Batı ve Kuzey olmak üzere 4 bölge belirlenmiştir. Bölgelerin belirlenmesinde salt yönlerin baz olarak alınmasının sağlıklı bir yaklaşım olmayacağı düşünülmüş ve Merkez bölgesi hariç bölgelerin belirlenmesinde; arazi yapısının homojenitesi, mevcut doğal kaynaklar, ve bu doğal kaynaklara bağlı var olan kullanım türlerinin oluşturduğu havzalaşma, kentsel makroform gelişme eğilimlerin, mevcut yerleşmelerin gelişme eğilim ve biçimleri ve merkez bölgesi ile olan mal, hizmet insan akımı gibi unsurlarının tipoloji oluşturduğu alanların birer alt bölge olarak belirlenmesi uygun bulunmuştur. Bu bölgeleme sistemine göre; 3030 Büyükşehir Belediyeleri Kanuna göre belirlenmiş olan Konyaaltı, Muratpaşa, Kepez Belediyesi VE Çalkaya Belediyesinin bir kısım mücavir alanı MERKEZ BÖLGESİ, Çığlık, Döşemealtı ve Yeşilbayır Belediyeleri ile Kepez Belediyesi mücavir alan sınırlarını içeren alan KUZEY BÖLGESİ, Aksu, Çalkaya, Pınarlı, Varsak ve Yurtpınar Belediyelerini kapsayan alan DOĞU BÖLGESİ, Beldibi, Doyran ve Düzlerçamı Belediyeleri ile Konyaaltı Belediyesinin mücavir alanlarını kapsayan bölge ise BATI BÖLGESİ olarak tanımlanmıştır. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda gerek çalışma alanları ve donatı alanları gerekse nüfus atamaları adı geçen bölgelere göre yapılmıştır. Hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında ise söz konusu plan kararları bölgeler bazında İlk Kademe Belediyelerinde belirlenmiştir. 155

Nüfus çalışmaları yapılırken; Mevcut imar planları nüfusları; gerek belediyelerin onaylı imar planları ve raporlarına göre deklere ettikleri gerekse onaylı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarında konut adalarının alanlarının belirlenmesi ve emsal değerleriyle birlikte barındıracağı nüfusun hesaplanması ile belirlenmiştir. 1/25.000 Nazım İmar Planı öneri nüfusları; belediyelerdeki mevcut imar planı emsalleri, yapılaşma oranları, belediyelere yüklenen fonksiyonlar ve plan öngörüleri, tarımsal alanların varlığı ve sınıfı vb. özellikler göz önünde bulundurularak planlar korunmak koşulu ile emsal değerlerinde değişiklikler yapılmış ve belirlenen yeni emsal değerleri ile İlk Kademe Belediyeler bazında nüfus atamaları yapılarak belirlenmiştir. Hazırlanan Nazım İmar Planı lejantında 3030 sayılı Kanun ile tanımlanmış olan Muratpaşa, Kepez ve Konyaaltı Belediyelerini kapsayan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında olduğu gibi plan bütünlüğünün bozulmaması amacıyla aşağıda da belirtildiği üzere 3 adet yoğunluk belirlenmiştir. -Yüksek yoğunluk E=0.81 _ 1.20 -Orta Yoğunluk E=0.41 _ 0.80 -Düşük Yoğunluk E=0.20 _ 0.40 İmar Planına bakıldığında tüm İlk Kademe Belediyelerinin bu üç başlık altında tanımlandığı görülmektedir. Ancak aşağıda ilk kademe belediyelerinin onaylı imar planlarının irdelenmesi, mekansal kullanım kararları ve nüfus atamaları çalışmalarında ayrıntılı olarak belirtildiği üzere her belediyenin imar planlarındaki emsal değerleri ayrı ayrı belirlenmiş ve plan nüfusları da bu emsal değerlerine göre tespit edilmiştir. Örneğin Aksu Belediyesinin orta yoğunluklu konut alanlarında emsal 0.75 kabul iken Yurtpınar Belediyesinde orta yoğunluk 0.50 olarak kabul edilmiştir. 156

MERKEZE BAĞLI ALT MERKEZ ODAKLI KENTSEL GELİŞİM STRATEJİSİ Harita 23: Bölgeleme 157

7.1-DOĞU BÖLGESİ Harita 24: Doğu Bölgesi Bölge, Doğu-Batı yönünde Alanya-Antalya yolu, Kuzey güney yönünde Antalya-Isparta yollarının kesiştiği aynı zamanda Antalya Uluslar arası Havaalanı ile bütünleşen konumuyla mal-hizmet ve insan akımının en yoğun olduğu gerek turizm hareketleri gerekse tarımsal ürünün pazarlara erişimi açısında çok önemli bir düğüm noktası oluşturmaktadır. Bölge arazi kullanımı açısından doğuda Aksu çayı sınırı baz alınarak Kuzeygüney yönünde 1.derece tarımsal niteliği korunacak tarım alanlarının olduğu değerli bir tarım havzasını da içerisinde barındırmaktadır. 158

7.1.1.Aksu Belediyesi 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı kapsamında oluşturulmuş olan bölgeleme sistemi içerisinde Aksu Belediyesi Doğu bölgesinde yer almakta olup 2936 hektarlık bir alana sahiptir. Varsak ve Çalkaya Belediyeleri başta olmak üzere Pınarlı Belediyesinin de içerisinde olduğu alan Metropoliten Kentsel Makroformun bir şekilde devamı olarak algılanmaktadırlar. Ancak Aksu ve Yurtpınar Belediyeleri gerek sosyo-ekonomik ve kentsel yapılanma formu olarak kentsel makroformdan farklılıklar göstermektedir. Ancak Aksu Belediyesi bölgedeki en eski yerleşim alanı olması ve konumu itibariyle bölgenin merkezi olma nitelikleri taşıyan bir İlk Kademe Belediyesidir. Doğu-Batı aksında Alanya Antalya Yolu ile kuzey-güney aksında Isparta- Antalya Devlet Karayollarının kavşak noktasında bulunan Aksu Belediyesi bu iki turizm geçiş akslarındaki konumunun gerektirdiği şekilde fonksiyonlandırılmıştır. Aksu Belediyesi yerleşim alanının doğusunda yer alan Perge Antik Kenti Aksu Nehri nin 4 kilometre batısında iki tepe arasındaki geniş bir ovanın üzerinde kurulmuştur. Anadolunun en düzenli Roma Kentlerinden biri olan Perge Antalya için önemli turizm noktalarından biridir. Kent merkezine ve Pınarlı Belediyesinde yer alan Fuar Alanına olan yakınlığı ile Antik Kentin cazibesinin artırılarak ziyaretçi sayısının yükseltilmesi hedeflenmektedir. Harita 25: Perge Antik Kenti 159

Mevcut yerleşim alanı Alanya yolu üzerinde yaklaşık 50 hektarlık bir alanı kaplamaktadır. Kuzeye doğru yer yer kırsal nitelikte yerleşim alanları görülmektedir. Belediyenin doğusunda yer alan Solak Mahallesinin yerleşim alanı da kırsal niteliklere sahiptir. Akdeniz Üniversitesi ve Belediyemizce planlama alanı bütününde hazırlanan Ekolojik Planda da belirtildiği üzere Aksu Belediyesinin içerisinde bulunduğu tarımsal havza Belediyemiz sınırları içerisindeki en verimli tarım topraklarına sahiptir. Mutlak Tarım Alanları niteliğine sahip olan bu topraklar 1.derece tarımsal niteliği korunacak tarım alanları kapsamında ender tarım alanları olarak planlanmış ve korunması esas alınmıştır. Aksu Belediyesi 1/1000 ölçekli onaylı imar planlarında Alanya yolu kuzey ve güneyi ticaret alanı, Isparta yolu doğusu ve batısı ise Konut dışı Kentsel Çalışma alanı olarak planlanmıştır. Söz konusu ana ulaşım aksları üzerinde planlanan ticaret alanları Merkez ile Bütünleşmesi Sağlanacak Ticaret Alanları olarak 1/25.000 ölçekli plana işlenmiştir. Plan çalışmaları kapsamında plana altlık olan fiziki verilerin değerlendirilmesi sonucu 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planında Alanya Yolu üzerinde D2 olarak tanımlanmış olan konut dışı kentsel çalışma alanlarının Isparta yolu üzerinde konumlandırılması uygun görülmüştür. Yol kenarında yaklaşık 75 metrelik bir derinlikte planlanan çalışma alanları 70 hektarlık bir alanı kapsamaktadır ve bünyesinde kent bütününe hizmet verecek Toplu İşyerleri yer alacaktır. Tarımsal üretim, değerlendirilmesi, pazarlanması ve destek fonksiyonlarına yönelik alanların tariflenmesi de Aksu Belediyesi için temel hedefler arasında yer almaktadır. Aksu Belediyesinde yer alan onaylı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarında konut yerleşim alanlarının emsal değerleri belli bölgelerde 0.75, özellikle planlama alanının doğu kesiminde ise 0.90 dır. 1988 yılında Aksu Belediyesince yapılmış ve onaylanmış, Isparta yolunun doğusunda ve batısında yer alan 0.90 emsalli Konut Alanı olarak planlanmış 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları bulunmaktadır. Söz konusu bu planların emsal değeri 0.90 olarak belirlenmiştir. Bu emsal değerleri ile Aksu Belediyesinin onaylı imar planları nüfusuna baktığımızda yaklaşık 83.800 kişi olduğu gözlenmektedir. 160

Aksu Belediyesi demografik yapısı incelendiğinde tarımsal ekonomi tabanına koşut olarak Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisindeki diğer İlk Kademe Belediyelerine oranla daha düşük bir nüfus artış hızına sahip olduğunu görmekteyiz. Son 20 yıllık dönemde ortalama nüfus artış hızı binde 11 oranında olup Antalya Merkezinde oluşan ortalama nüfus artış hızının yaklaşık yarısıdır. Tablo 14:Aksu Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2000** NÜFUS 908 1812 2273 3028 3895 3948 4646 **5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince bağlanan mahalle nüfusu ile birlikte 2000 yılı nüfusu 4646 kişidir. Aksu Belediyesi onaylı imar planları ile öngörülmekte olan 83.800 kişilik bir yüklemenin gerek nüfus artış hızlarıyla gerekse bölgenin yerleşik özellikleriyle realist olarak örtüşmediği görülmektedir. Tüm bu fiziki ve sosyal analizler, 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı Bölgesel nüfus kararları, Nazım Plan ana politika kararları ve bölge kararları doğrultusunda; Aksu Belediyesinde mevcut yerleşim alanlarında emsal değerinin 0.75 olarak korunması öngörülmüştür. Planlı olan gelişme bölgelerinin ise bir kısmı yine 0.75 emsalli, bir kısmı 0.60 emsalli orta yoğunluk, bir kısmı ise 0.40 emsalli düşük yoğunluklu konut yerleşim alanı olarak planlanmıştır. Aşağıdaki tabloda da belirtildiği üzere Aksu Belediyesi için bu yoğunluklar doğrultusunda belirlenen plan nüfusu 41.130 kişidir. 161

AKSU BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 83.800 Ulaşım Master Planı Nüfusu 62.567 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 41.130 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Düşük yoğunluklu konut alanı 66 0.40 4.215 Orta yoğunluklu konut alanı 232 0.75 27.905 Orta yoğunluklu konut alanı 38.4 0.60 5.529 Kırsal Yerleşim Alanı 69 0,50 3.481 TOPLAM 41.130 Tablo 15:Aksu Belediyesi Planlama Nüfusu AKSU BELEDİYESİ 180000 160000 140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 Mevcut Nufusu 4646 62567 Ulaşım Master Planı Nüfusu 83800 Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu 41130 Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 4:Aksu Belediyesi Planlama Nüfusu 162

Uydu Fotoğrafı Harita26:Aksu Belediyesi Uydu Fotoğrafı 163

Mevcut Yerleşim Alanı Harita 27:Aksu Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 164

Onaylı İmar Planı Harita 28:Aksu Belediyesi Onaylı İmar Planı 165

Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası Harita 29:Aksu Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 166

7.1.2.Yurtpınar Belediyesi 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı kapsamında oluşturulmuş olan bölgeleme sistemi içerisinde Doğu bölgesinde yer alan ve 5528 hektarlık bir alana sahip olan Yurtpınar Belediyesi, Doğu Bölgesinde Aksu Belediyesi ile aynı fiziki, sosyal ve ekonomik yapıya sahiptir. Varsak ve Çalkaya Belediyeleri başta olmak üzere Pınarlı Belediyesinin de içerisinde olduğu alan Metropoliten Kentsel Makroformun bir şekilde devamı olarak algılanmaktadırlar. Ancak Aksu ve Yurtpınar Belediyeleri gerek sosyo-ekonomik ve kentsel yapılanma formu olarak kentsel makroformdan farklılıklar göstermektedir. Ulaşım aksına bakıldığında da Yurtpınar Belediyesinin Aksu Belediyesinin devamında yer aldığı görülmektedir. Bu yol aksı üzerinde belirli aralıklarla mevcut yerleşme alanlarının varlığı gözlenmektedir. Belediyenin doğusunda yer alan Dumanlar ve Yenidumanlar yerleşmeleri ile güney kesiminde yer alan İhsaniye Köyü de kırsal niteliktedir. Akdeniz Üniversitesi ve Belediyemizce planlama alanı bütününde hazırlanan Ekolojik Planda da belirtildiği üzere Yurtpınar Belediyesinin içerisinde bulunduğu tarımsal havza Belediyemiz sınırları içerisindeki en verimli tarım topraklarına sahiptir. Mutlak Tarım Alanları niteliğine sahip olan bu topraklar 1.Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Tarım Alanları kapsamında Ender Tarım Alanları olarak planlanmış ve korunması esas alınmıştır. Belediye sınırları içerisinde tarımsal karakterli sahanın içerisinde yaklaşık 70 hektarlık 2 adet mera alanı yer almaktadır. 27.11.2006 tarihinde İl Genel Meclisinde onaylanan 1/50.000 ölçekli Stratejik Fiziki Planda Alanya Yolu üzerinde D11 lejantı ile belirlenen alan Katı Atık Depolama Alanı olarak planlanmıştır. Ancak alanın alt ölçekte yapılan analizleri ve 1/50.000 ölçekli Stratejik Fiziki Plan Revizyonunda yapılan değişiklikler sonucu Katı Atık Bertaraf Tesisi Alanının Büyükşehir Belediyesi sınırları dışında bir alanda planlanması uygun görülmüş ve bu kullanım 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planından da kaldırılmıştır. Yurtpınar Belediyesi yerleşim alanından Isparta yoluna bağlanan 3.derece yol üzerinde mülkiyeti ormana ait olan yaklaşık 150 hektarlık bir alanda Bölgesel Mezarlık Alanı öngörülmüştür. Batıda Doyran Belediyesi sınırları içerisinde doğuda ise Yurtpınar Belediyesi sınırları içerisinde yer alan Bölgesel Mezarlık Alanlarının 167

Büyükşehir Belediyesi bütününde yetersiz olan mezarlık alanı ihtiyacını karşılayacağı beklenmektedir. Aksu Çayının batı kesiminde yer alan tarımsal havzada çalışan nüfus Dumanlar, Yeni Dumanlar, Dumanlar ve İhsaniye Köyü gibi Kırsal Yerleşim Alanlarında ikamet etmektedirler. Bu nedenle bölgedeki Kırsal Yerleşim Alanları sınırları mevcut yerleşmenin dışında gelişme alanları da göz önüne alınarak belirlenmiştir. İhsaniye Köyünün güneyinde yer alan ormanlık sahaya bitişik olan ve Ekolojik Plan Raporunda Tarımsal Ekolojik Bütünlüğü Bozulmuş Alan kapsamında kalan yaklaşık 18 hektarlık bir alan öncelikle doğu bölgesine hizmet vermesi amacıyla Rekreasyon Alanı olarak planlanmıştır. Onaylı 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında konut yerleşim alanlarının emsal değerleri 0.75, 0.60 ve 0.40 dır. Bu emsal değerleri ile onaylı imar planları nüfusuna baktığımızda 41.572 kişi olduğu gözlenmektedir. Tablo 16:Yurtpınar Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2000** NÜFUS 326 582 1045 1296 2340 4173 5479 **5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince bağlanan köy ve mahalle nüfusları ile birlikte 2000 yılı nüfusu 5479 kişidir. 5216 sayılı yasa Dumanlar, Yenidumanlar yerleşmeleri ve İhsaniye Köyünün Yurtpınar Belediyesine bağlanması ile birlikte mevcut nüfusu 5750 kişidir. Yurtpınar Belediyesi onaylı imar planları ile öngörülmekte olan 41.572 kişilik bir yüklemenin gerek nüfus artış hızlarıyla gerekse bölgenin yerleşik özellikleriyle realist olarak örtüşmediği görülmektedir. Tüm bu fiziki ve sosyal analizler, 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı Bölgesel nüfus kararları, Nazım Plan ana politika kararları ve bölge kararları doğrultusunda; Yurtpınar Belediyesinde mevcut yerleşim alanlarında kuzey bölgesinde yolun doğusundaki ağırlıklı olarak 0.75 emsalli onaylı imar planı kararları korunmuş, yapılaşmanın olmadığı diğer alanlarda ise emsal değerinin 0.50 olarak öngörülmüştür. Aşağıdaki tabloda da belirtildiği üzere Yurtpınar Belediyesi için bu yoğunluklar doğrultusunda belirlenen plan nüfusu 17.430 kişidir. 168

YURTPINAR BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 41.572 Ulaşım Master Planı Nüfusu 12.455 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 17.430 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Orta yoğunluklu konut alanı 96 0,50 7.604 Orta yoğunluklu konut alanı 40 0,75 4.752 Kırsal Yerleşim Alanı 211 0,50 5.074 TOPLAM 17.430 Tablo 17:Yurtpınar Belediyesi Planlama Nüfusu YURTPINAR BELEDİYESİ 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Mevcut Nufusu 5479 12455 Ulaşım Master Planı Nüfusu 41572 Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu 17430 Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 5:Yurtpınar Belediyesi Planlama Nüfusu 169

UYDU FOTOĞRAFI Harita 30:Yurtpınar Belediyesi Uydu Fotoğrafı 170

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 31:Yurtpınar Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 171

ONAYLI İMAR PLANI Harita 32:Yurtpınar Belediyesi Onaylı İmar Planı 172

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 33:Yurtpınar Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 173

7.1.3.Pınarlı Belediyesi Doğu Bölgesinde yer alan Pınarlı Belediyesi kentsel yapılanma formu olarak Kentsel Makroformun devamında yer almaktadır. Belediyenin havaalanına olan yakınlığı, Antalya-Alanya Karayolu üzerinde yer alması ve ANFAŞ Fuar Kongre Merkezini bünyesinde barınması sebebiyle Kent bütünü içerisinde önemli bir merkez niteliği kazanmaktadır. Alanya Yolu üzerinde Altınova Bölgesinde yer alan Merkezle Bütünleşmesi yapılacak Ticaret Aksının devamında yer alan Pınarlı Belediyesi yol aksı üzerinde de yine Merkezle Bütünleşmesi Yapılacak Ticaret Aksı yer almaktadır. Bu alanının devamında ise mevcutta ANFAŞ Fuar Merkezinin yer aldığı Fuar Kongre ve Destek Fonksiyonları Merkezi bulunmaktadır. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda Bölgesel Proje Alanlarında D3 ile tanımlanmıştır. Turizmin çeşitlendirilmesi stratejisi kapsamında fuar alanının geliştirilmesi ve Uluslar arası platformda hizmet vermesi ana kararlar içerisinde yer almaktadır. Bu kapsamda Fuar Alanının; konaklama tesisleri, rekreasyon ve ticaret alanları ile üniversite alanını da bünyesinde barındıracak bir kompleks olarak 12 ay boyunca hizmet vermesi öngörülmüştür. Fuar Merkezinin bulunduğu alanı 2 parçaya bölen Soğucaksu Deresi ve kenarı yaklaşık 40 hektarlık bir rekreasyon alanı olarak tasarlanmış ve Fuar Kongre ve Destek Fonksiyonları Merkezini bütünleyen bir kullanım olarak değerlendirilmiştir. Ulaşım sistemi açısından bakıldığında Plan kararları çerçevesinde mevcut hafif raylı sistem güzergâhının doğu yönünde Fuar Kongre ve Destek Fonksiyonları Merkezine kadar uzatılması öngörülmektedir. Bu plan kararı ile pek çok uluslar arası çağdaş örnekte görüldüğü üzere Fuar Merkezi ile Uluslararası Havaalanı arasında direk erişim sağlanacak ve bu alanlar ile Kent Merkezi arasında hızlı ve çağdaş ulaşım sistemi bağlantısı sağlanmış olacaktır. Pınarlı Belediyesi 2662 hektarlık alanı ile Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisindeki en küçük yüzölçümüne sahip belediyedir. Ancak Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde yer alan ve en büyük yüzölçümüne sahip olan Hazine arazisi (229 parsel) Pınarlı Belediyesi sınırları içerisinde yer almaktadır ve kamu yararına kullanımı hedeflenerek bu parsele çeşitli fonksiyonlar yüklenmiştir. Söz konusu alan 1/50.000 ölçekli planda da D4 lejantı ile kodlanmış ve kamu hizmet alanlarının yer alması öngörülmüştür. 229 nolu kadastro parselinin kuzeyinde yaklaşık 95 hektarlık Afet Sonrası Yerleşim Alanı planlanmış ve olası bir afet 174

sonrasında afet konutlarının yapımı için rezerv alan olarak ayrılmıştır. Sağlık Bakanlığı ile yapılan görüşmeler sonucunda yaklaşık 600 hektarlık bir alan Bölgesel Sağlık Tesisi Alanı olarak planlanmıştır. 42.5 hektarlık alan Belediye Hizmet Alanı, 32 hektarlık alan Bölgesel Spor Alanı, 37 hektarlık alan Rekreasyon Alanı olarak planlanmış ve yalnızca kent bütününe değil Isparta, Burdur, Konya gibi bölgesel erişebilirliğe sahip olan illere de hizmet edecek şekilde önemli bir cazibe merkezi yaratılmıştır. Doğu Bölgesine hizmet edecek olan Kırsal Terminal alanının da Pınarlı Belediyesinde yer alması öngörülmüştür. Sahip olduğu ekolojik özellikler, toprak ve su kaynakları açısından örtü altı tarımı için önemli bir potansiyele sahip olan Büyükşehir Belediyemiz sınırları içerisinde Uydu fotoğrafında da rahatlıkla görülebildiği üzere Pınarlı Belediyesinin yerleşim alanının kuzeyinde ve doğusunda yoğun sera alanları yer almaktadır. Ekolojik Planlama çalışmaları kapsamında da yapılan değerlendirmeler sonucu Pınarlı Belediyesi tarım alanları Entegre Seracılık İşletme Alanları olarak planlanmıştır. Bu alanlarda özellikle topraksız kültür ve özel yetiştirme ortamlarının kullanıldığı çağdaş örtü altı üretim tesislerinin ve işletmelerinin oluşturulması öngörülmektedir. Kentleşme ve sosyo-ekonomik yapı açısından bakıldığından kent makroformundan farklı olarak halen kırsal nitelikleri taşıyan Pınarlı Belediyesinin onaylı 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında konut yerleşim alanlarının emsal değerleri 0.40 ve 0.60 olarak belirlenmiştir. Buna göre Pınarlı Belediyesinin plan nüfusu 15.000 kişidir. Tablo 18:Pınarlı Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2000** NÜFUS 262 412 772 839 1444 8320 8967 **5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince bağlanan köy nüfusu ile birlikte 2000 yılı nüfusu 8967 kişidir. Pınarlı Belediyesi nüfus artış hızlarına bakıldığı zaman plan nüfusu ile örtüştüğü görülmektedir. 175

Plan çalışması için yapılan fiziki ve sosyal analizler, 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı Bölgesel nüfus kararları, Nazım Plan politika ve bölge kararları doğrultusunda; Pınarlı Belediyesinde mevcut yerleşim alanlarında planda görüldüğü üzere emsal değerlerinin 0.40 ve 0.60 olarak korunması öngörülmüştür. Aşağıdaki tabloda da belirtildiği üzere Pınarlı Belediyesi için bu yoğunluklar doğrultusunda belirlenen plan nüfusu 11.235 kişidir. 176

PINARLI BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 15.000 Ulaşım Master Planı Nüfusu 75.687 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 11.235 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Düşük yoğunluklu konut alanı 17 0,40 1.081 Orta yoğunluklu konut alanı 83 0,60 8.035 Kırsal Yerleşim Alanı 19 0,50 964 Ticaret 30 0,80 1.155 TOPLAM 11.235 Tablo 19:Pınarlı Belediyesi Planlama Nüfusu PINARLI BELEDİYESİ 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 Mevcut Nufusu 8967 75687 Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 15000 11235 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 6:Pınarlı Belediyesi Planlama Nüfusu 177

UYDU FOTOĞRAFI Harita 34:Pınarlı Belediyesi Uydu Fotoğrafı 178

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 35:Pınarlı Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 179

ONAYLI İMAR PLANI Harita 36:Pınarlı Belediyesi Onaylı İmar Planı 180

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 37:Pınarlı Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 181

7.1.4.Varsak Belediyesi Doğu bölgesinde yer alan ve 11.784 hektarlık bir alana sahip olan Varsak Belediyesi Metropoliten Kentsel Makroform ile bütünleşen bir yapı ortaya koymaktadır. Varsak Belediyesi mevcut yerleşim alanı yaklaşık 450 hektardır ve dağınık bir karaktere sahiptir. Yerleşimin özellikle doğu kısmı sahip olduğu değerli tarım alanlarını halen koruyan bir nitelikte olup seracılık ve diğer tarımsal faaliyetler temel arazi kullanım desenini oluşturmaktadır. Kent Merkezine yakınlığı ve Kentsel gelişim lekesinin bu yönde gelişmesi sonucu Varsak Belediyesinde ana ulaşım aksı çevresi 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda D6 proje alanı ile kodlanmıştır. Bu bölgede yol boyu merkezle bağlantı sağlayacak plan notlarında belirtilen çalışma alanlarının yer alması öngörülmüştür. 1/25.000 ölçekli Nazım İmar planında da üst ölçekli plana bağlı kalarak bu alanın doğu bölgesinde önemli bir alt merkez kimliği üstlenmesi öngörülmektedir. Ulaşım sistemi açısından bakıldığında özellikle Varsak Belediyesini kent merkezine bağlayan kuzey güney doğrultusundaki 45 m lik yolun doğu ve batısı doğrusal olarak bir ticari alt merkez olarak tanımlanması ve kent merkezi ile arasındaki ilişkinin kuvvetlendirilmesi sonucu 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı ve Ulaşım Master Planı kararları doğrultusunda toplu taşım erişebilirliğinin artırılması açısından Kent Merkezinden Varsak Belediye Merkezine uzanan yeni bir raylı sistem güzergâhı önerisi ile mevcut toplu taşım sistemine bağlanmıştır. 1/50.000 ölçekli planda Isparta yolu kenarında D1 kodu ile tanımlanmış olan bölgede konut dışı kentsel çalışma alanlarının bulunduğu bir proje alanının yer alması öngörülmüştür. Ancak 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmaları kapsamında yapılan ekolojik plan çalışmaları, mülkiyet v.b. gibi verilerin analizleri doğrultusunda söz konusu çalışma alanının yer seçiminin uygun olmadığı tespit edilmiş ve Kuzey Bölgesinde oluşturulan çalışma alanlarının sektörel ihtiyacı karşılayacağı belirlenmiştir. Bu nedenle adı geçen bölgede ekolojik plan kararları kapsamında değerlendirilerek 1.derece tarımsal niteliği korunacak alan ve orman mülkiyetinde bulunan kısmı için ise ağaçlandırılacak alan plan kararı getirilmiştir. Yine 1/50.000 ölçekli plan kararları kapsamında Topallı Köyü sınırları içerisinde uygulamaya yönelik onaylı planları da bulunan golf sahasının bulunduğu bölge korunmuş ve Bölgesel Spor Alanı olarak planlara işlenmiştir. Varsak 182

Belediyesi çeperinden geçen yol ise Bölgesel Spor Alanı batısından geçerek çevre yoluna bağlanmıştır. Varsak Belediyesi ne bağlı olan 3 Orman Köyü olan Topallı, Gaziler ve Kurşunlu Köyleri ve mahalleleri yerleşik alanları da uydu görüntülerinden belirlenerek Kırsal Yerleşim Alanı olarak plana işlenmiştir. Varsak Belediyesi yerleşim alanı çeperinden geçerek doğu batı çevreyoluna bağlanan aks üzerinde yer alan ve onaylı imar planı bulunan yaklaşık 20 hektarlık Küçük Sanayi Sitesi Alanı 1/25.000 Nazım İmar Planında korunmuştur. Ancak Küçük Sanayi Sitesinin kuzeybatısında bulunan ve konut alanı olarak onaylı imar planı bulunan bölgede ise zeytinlik şerhleri bulunması sebebiyle bu alanda Entegre Seracılık İşletme Alanları olarak planlanmıştır. Sahip olduğu ekolojik özellikler, toprak ve su kaynakları açısından örtü altı tarımı için önemli bir potansiyele sahip olan Büyükşehir Belediyemiz sınırları içerisinde Uydu fotoğrafında da rahatlıkla görülebildiği üzere Varsak Belediyesinin doğusunda yoğun sera alanları yer almaktadır. Ekolojik Planlama çalışmaları kapsamında da yapılan değerlendirmeler sonucu bu alanlar Entegre Seracılık İşletme Alanları olarak planlanmıştır. Bu alanlarda özellikle topraksız kültür ve özel yetiştirme ortamlarının kullanıldığı çağdaş örtü altı üretim tesislerinin ve işletmelerinin oluşturulması öngörülmektedir. Topallı Köyünde geçmiş tarihlerde yapılmış ve Bayındırlık İl Müdürlüğünce onaylanmış olan 1/1000 ölçekli mevzii imar planları bulunmaktadır. Bu alanlarda zeytinlik şerhleri bulunması ve bir kısmının Orman Bölge Müdürlüğünce 2b alanı olarak belirlenmesi nedeniyle 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planına Ağaçlandırılacak Alan olarak işlenmiştir. Topallı Bölgesinde bulunan mevzi imar planlarının yer aldığı söz konusu bu alanlar Kuzey Antalya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırları içerisinde kalmaktadır. Bu nedenle Kültür ve Turizm Bakanlığının bölgede yapacak olduğu planlar kapsamında değerlendirilmesi için mevzi imar planlarının Kültür ve Turizm Bakanlığına gönderilmesi uygun bulunmuştur. Dönemler içerisinde Varsak Belediyesince hazırlanmış ve onaylı olan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planları ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları; 3030 sayılı Kanun kapsamında yer alan belediyeler olan Konyaaltı, Muratpaşa ve Kepez Belediyelerinde yapılmış olan imar planlarından farklılık göstermeyen yoğunluk ve yapılaşma kararları içermektedir. İmar Planı yerleşim alan sınırı Belediye sınırının hemen hemen tamamını kaplamaktadır. Söz konusu imar planları ile yerleşim 183

alanının ortasından geçen 45m lik yolun batısı 0.95, doğusunda ise emsal değeri 0.75 olarak belirlenmiştir. Bu emsal değerleri ile Varsak Belediyesinin plan nüfusu 220.000 kişidir. Tablo 20:Varsak Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2000** NÜFUS 1138 1294 2249 3414 5786 17.372 21.572 **5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince bağlanan köy nüfusları ile birlikte 2000 yılı nüfusu 21.572 kişidir. Özellikle 1990 ve 2000 yılları nüfuslarına bakıldığında Varsak Belediyesi Kent Merkezindeki nüfus artışından en çok etkilenen İlk Kademe Belediyelerinden biridir. Ancak onaylı imar planları ile getirilen 220.000 kişilik bir nüfus yüklemesinin diğer birçok İlk Kademe Belediyesinde olduğu gibi gerçekleşmeyecek bir yaklaşım olduğu görülmektedir. Tüm bu fiziki ve sosyal analizler, 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı Bölgesel nüfus kararları, Nazım Plan ana politika kararları ve bölge kararları doğrultusunda; Varsak Belediyesi 45 metrelik yolun batısında; 16.01.2006 gün 68 sayılı Belediyemiz meclis kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları kararları doğrultusunda emsal değeri 0.95 olarak kabul edilmiştir. 45 metrelik yolun doğusunda ise mevcut yerleşik alanlarda emsal 0.75 olarak kabul edilmiştir. Gelişme alanlarında ise yolun doğusunda tarım alanlarının varlığı nedeniyle emsal 0.20 olarak önerilmiştir. Tarım alanlarının içerisinde kalan 0.75 emsalli parçacıl planlar ise tarımsal alan bütünlüğünün bozulmaması amacıyla tarım alanı olarak planlanmıştır. Aşağıdaki tabloda da belirtildiği üzere Varsak Belediyesi için belirlenen yoğunluklar doğrultusunda plan nüfusu 190.140 kişidir. 184

VARSAK BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 220.000 Ulaşım Master Planı Nüfusu 96.670 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 190.140 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Düşük yoğunluklu konut alanı 875 0,20 28.019 Orta yoğunluklu konut alanı 405 0,75 58.396 Yüksek yoğunluklu konut alanı 629 0,95 95.653 Kırsal yerleşim alanı 112 0,50 5.617 Ticaret 64 0,80 2.455 TOPLAM 190.140 Tablo 21:Varsak Belediyesi Planlama Nüfusu VARSAK BELEDİYESİ 250000 200000 220000 190140 150000 100000 96670 Mevcut Nufusu 50000 21572 Ulaşım Master Planı Nüfusu 0 Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 7:Varsak Belediyesi Planlama Nüfusu 185

UYDU FOTOĞRAFI Harita 38:Varsak Belediyesi Uydu Fotoğrafı 186

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 39:Varsak Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 187

ONAYLI İMAR PLANI Harita 40:Varsak Belediyesi Onaylı İmar Planı 188

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 41:Varsak Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 189

7.1.5.Çalkaya Belediyesi 10.810 hektarlık bir alana sahip olan Çalkaya Belediyesi; Doğu Bölgesinde Belek Turizm Merkezi ve Lara Kundu Kıyı Bandındaki hızlı turizm gelişimi ile kentin bu yöndeki gelişiminden en fazla etkilenen bölge haline gelmiştir. Bölgedeki Kamu arazilerinin turizm kullanımına hızlı dönüşümü; kentli orta ve orta alt gelir grubu için ucuz konut alanlarının yanı sıra imarsız konut alanlarının oluşumuna da zemin hazırlamıştır. Bölgedeki 2B alanlarının varlığı da bu süreci desteklemiştir. Çalkaya Belediyesi sınırları içerisinde zaman içerisinde yapılmış olan planlama çalışmaları; ağırlıkla mülkiyet sorunlarının varlığı, hiçbir hukuki temel üzerine oturtulmamış olması ve planlama disiplini çerçevesinde yapılmamış olması nedeniyle 20.000 in üzerinde tapu ve plan iptali ile sonuçlanmış bir karmaşaya dönüşmüştür. Buna bir örnek vermek gerekirse bugün Çalkaya Belediyesi ve Alanya- Antalya Karayoluna paralel alanların 2B vasfında olması nedeniyle bu alanlarda herhangi bir ölçekte planlama çalışması yapılamamaktadır. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda Çalkaya Belediyesinde Alanya yolu güneyinde yer alan ve D8 proje kodu ile tanımlanmış olan bölge 2020 yılı için kentin yeni hizmet, büro ve turizme dayalı finans merkezi olarak fonksiyonlandırılmıştır. Ancak yukarıda açıklanan hukuki ve mülkiyete dayalı sorunlar ile arazi kullanım verileri doğrultusunda 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında bu fonksiyonlar tanımlanamamıştır. Bölgeye hizmet verecek merkez fonksiyonları havaalanı doğusunda Kardeş Kentler Yolunun doğu ve batısında planlanan Merkezi Gelişme Aksında yer alacaktır. Akdeniz Üniversitesi ve Belediyemizce planlama alanı bütününde hazırlanan Ekolojik Planda da belirtildiği üzere Çalkaya Belediyesinin doğu kesiminin içerisinde bulunduğu tarımsal havza Belediyemiz sınırları içerisindeki en verimli tarım topraklarına sahiptir. Mutlak Tarım Alanları niteliğine sahip olan bu topraklar 1.derece tarımsal niteliği korunacak tarım alanları kapsamında ender tarım alanları olarak planlanmış ve korunması esas alınmıştır. Alanya yolunun güneyinde havaalanının hemen batısında ise mevcutta örtü altı tarımın yapıldığı alanlar ikinci derece tarımsal niteliği korunacak alanlar kapsamında entegre sera işletmeleri alanı olarak planlanmıştır. Bu alanlarda özellikle topraksız kültür ve özel yetiştirme ortamlarının kullanıldığı çağdaş örtü altı üretim tesislerinin ve işletmelerinin oluşturulması öngörülmektedir. 190

Çalkaya Belediyesi sınırları içerisinde bulunan Kemerağzı, Kundu, Karaçalı ve Kumköy yerleşmeleri de kırsal özellikler taşımaktadır. Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Bölgesinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca 12.06.2007 tarihinde onaylanan Nazım İmar Planları hazırlanan plana aynen işlenmiştir. Çalkaya Belediyesinin Doğusunda ise Belek Turizm Merkezi planları kapsamında Kumköy bölgesi Bölge Parkı olarak planlana işlenmiştir. Dönemler içerisinde Çalkaya Belediyesince hazırlanmış ve onaylı olan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları 3030 sayılı Kanun kapsamındaki belediyelerde yapılmış olan imar planlarından daha yüksek yoğunluk ve yapılaşma kararları içermektedir. Bölgede yaşanan planlama ve uygulamaya yönelik sorunlar nedeniyle resmi nitelik taşımayan bu planlarda yüklenen nüfus 700.000 kişidir. Mevcut yerleşim alanı yaklaşık 200 hektardır ve Alanya yolunun güneyi ile Havaalanı doğusunda yoğunlaşmıştır. Hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ilke kararları çerçevesinde Büyükşehir Belediyesi bütününde 2b alanları tarımsal nitelik taşıyor ise tarım alanı olarak planlanmıştır. Alanya yolu güneyindeki söz konusu yerleşim alanı da 2b sınırları içerisinde yer almaktadır ve hukuki işlemleri çözülemediğinden dolayı bu bölgenin tarım alanı olarak planlanması uygun görülmüştür. Tablo 22:Çalkaya Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2000** NÜFUS 713 1307 2157 2867 4071 9637 16.016 **5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince bağlanan köy nüfusları ile birlikte 2000 yılı nüfusu 16.016 kişidir. Özellikle 1990 ve 2000 yılları nüfuslarına bakıldığında Çalkaya Belediyesi Kent Merkezindeki nüfus artışından en çok etkilenen İlk Kademe Belediyelerinden biri olduğu görülmektedir. Ancak onaylı imar planları ile getirilen 700.000 kişilik bir nüfus yüklemesinin diğer birçok İlk Kademe Belediyesinde olduğu gibi realist bir yaklaşım olmadığı görülmektedir. Tüm bu fiziki ve sosyal analizler, 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Plan Bölgesel nüfus kararları, Nazım Plan ana politika kararları ve bölge kararları doğrultusunda; 191

Havaalanı doğusunda özel mülkiyete konu olan ve yasal açıdan sorun taşımayan alanların orta ve yüksek yoğunluklu konut yerleşme alanları olarak planlanması uygun görülmüştür. Aşağıdaki tabloda da belirtildiği üzere Çalkaya Belediyesi için bu yoğunluklar ile belirlenen plan nüfusu 160.440 kişidir. ÇALKAYA BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 700.000 Ulaşım Master Planı Nüfusu 159.941 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 160.437 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Düşük yoğunluklu konut alanı 76 0,40 4.878 Orta yoğunluklu konut alanı 649 0,60 62.227 Yüksek yoğunluklu konut alanı 368 1,00 58.930 Kırsal yerleşim+gelişim alanı 326 0,50 32.567 Ticaret 47 0,80 1.838 TOPLAM 160.440 Tablo 23:Çalkaya Belediyesi Planlama Nüfusu ÇALKAYA BELEDİYESİ 180000 160000 159941 160440 140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 16016 Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 8: Çalkaya Belediyesi Planlama Nüfusu 192

UYDU FOTOĞRAFI Harita 42:Çalkaya Belediyesi Uydu Fotoğrafı 193

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 43:Çalkaya Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 194

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 44:Çalkaya Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 195

7.2-BATI BÖLGESİ Harita 45:Batı Bölgesi Bölgenin güneyinde Güney Batı Antalya Turizm alanı ve Beydağları Milli Parkı, Batısında Beydağlarının oluşturduğu coğrafi eşik ve yine Kuzey batıda Güver Uçurumu Tabiat Parkı, sit alanları ve Termessos Antik Kenti bulunmaktadır. Bölgenin ulaşımında ana ulaşım aksı olarak Antalya-Kemer Karayolu ile Antalya-Korkuteli yolları bulunmaktadır ve bu akslar turizm hareketleri açısından önemli rol oynamaktadır. Bölgenin batısını ve güneyini çevreleyen özel koruma alanları, milli park alanı ile yüksek, kırıklı coğrafya ve orman dokusu bölge tipolojisini su kaynakları ve seyrek yayla yerleşmeleri ile bütünlemektedir. Yukarıda tariflenen doğal yapı, bölgede planlama sürecinde tariflenmesi gereken kullanımların da bu yapıyı destekleyici, ağırlıklı koruma statülerini pekiştirici ve özgün mimari değerlerini gözeten stratejiler temelinde belirlenmesini gerektirmektedir. Batı Bölgesinde; Doyran belediyesi ve mücavir alanları, Düzlerçamı Belediyesi, Beldibi Belediyesi yer almaktadır. Konyaaltı Belediyesi mücavir alanı içerisinde bulunan Hacısekiler ve Hisarçandır Köyleri ile Kepez Belediyesi mücavir alanı içerisinde bulunan Aşağıkaraman Köyleri de bu bölge içerisindedir. Bu alanlar için bölge bütününde belirlenen nüfus aşağıda belirtilmektedir. 196

Yerleşim Adı Kullanım Alan Emsal Nüfus Hacısekiler Kırsal Yerleşim Alanı 20.4 0,50 1027 Hisarçandır Yayla Merkezi 39.3 0,50 790 Gedeller Kırsal Yerleşim Alanı 25.6 0,50 1290 Aşağıkaraman Kırsal Yerleşim Alanı 40 0,50 2014 Toplam 111.6 5.121 7.2.1.Doyran Belediyesi Doğu Bölgesinde yer alan ve 20.086 hektarlık bir alana sahip olan Doyran Belediyesi, Düzlerçamı ve Çığlık Belediyesinde de olduğu gibi fiziki ve doğal yapısı ile diğer belediyelerden farklılıklar göstermektedir. Doyran Belediyesi gerek fiziki ve doğal gerekse sosyo ekonomik yapısıyla da kentsel makroformdan oldukça uzaktır. Belediye sınırlarının büyük bölümünü orman alanları oluşturmaktadır. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda turizmin çeşitlenmesi ve 12 aya dağıtılmasına ilişkin hedefler çerçevesinde Doyran Belediyesi sahip olduğu değerler sebebiyle ön plana çıkmaktadır. Kent merkezinde yazları hava sıcaklığı ve nem oranının artması sebebiyle yükseltinin fazla, hava sıcaklığı ve nem oranının düşük olduğu batı bölgesinde yer alan Geyikbayırı, Çağlarca, Feslikan, Sakarpınarı, Doyrankozu ve Hisarçandır yerleşmeleri Antalya ve yakın çevresindeki kentler için geleneksel bir yerleşim biçimi olan yaylaları oluşturmaktadır. Söz konusu alanlar 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda da B3 proje koduyla Mevcut Yayla Merkezi olarak tanımlanmış ve hazırlanan plan çalışması ile Yayla Merkezi olarak planlara işlenmiştir. Yayla Merkezlerinde altyapı hizmetlerinin güçlendirilmesi, ulaşımın kuvvetlendirilmesi, kimlikli yapılaşmanın sağlanması ile sadece Akdeniz Bölgesi çanağındaki kentlere değil tüm Ülkede cazibe yaratacak yerleşmeler oluşturulması hedeflenmiştir. Mevcut Yayla Merkezlerinde yapılacak düzenlemeler ve Yayla Merkezlerinin çekimlerinin artırılmasının Yayla Yerleşmelerine olan talebi artıracağı düşünülmüş ve 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planda 2 bölgede B4 proje koduyla Öneri Yayla Turizmi Geliştirme Alanları tanımlanmıştır. Plan çalışmaları sırasında yapılan fiziki analizler ve mülkiyet verileri değerlendirilmiş söz konusu 2 adet Öneri Yayla Merkezinin biri Düzlerçamı Belediyesinin güneybatı bölgesinde diğeri ise Doyran Belediyesinde batısında olmak üzere topoğrafik açıdan da uygun olan bu alanlarda 197

planlanması uygun bulunmuştur. Daha önce bir yapılaşmanın olmaması nedeniyle bu alanlarda hazırlanacak Mimari Projeler ile ideal Yayla Merkezi kimliği yaratılması öngörülmektedir. Mevcut ve Öneri Yayla Yerleşmelerinde; doğal yapının zenginliği, iklim farklılığı ve Kent Merkezine yakınlığı göz önüne alınarak günübirlik tesisler ve yayla yerleşmesi kimliğinin korunduğu konaklama alanları da bulunacaktır. Yalnızca sezonluk değil kısa süreli konaklama yapacak kişilerde alternatif bir tatil anlayışı ile bu bölgelerde konaklayabilecektir. Bu karar ile yayla merkezleri sadece mülk sahipleri tarafından kullanılmayacak, günlük insan akışı sağlanacak ve bölgeye hareketlilik getirilecektir. Böylelikle kırsal kesimde yaşayan nüfusun da turizm gelirlerinden pay alması sağlanacaktır. Beydağları üzerinde, Antalya kent merkezine 50 kilometre uzaklıkta yer alan Saklıkent Kayak Merkezi, bir günde iki mevsimin birden yaşanabildiği ender mekânlardan biridir. Kar yağışına bağlı olarak kayak mevsimi 2-3 ay sürmektedir. Deniz ve güneşin sembolü olan Kentimizin Turizm yelpazesi içerisinde bu çeşitlilik önemli bir yere sahiptir. Kayak Merkezini güçlendirecek tesislerin kurulması, kaliteli konaklama alanları yaratılması, ulaşım zorluğunun giderilmesi, tanıtımların yapılarak bölgeye yerli ve yabancı turistlerin getirilmesi sağlanarak Bölgeye canlılık getirilecek ve Turizmin çeşitlenmesi açısından çok önemli bir rol oynayacaktır. Planlama alanı olan Büyükşehir Belediyesi bütününde bu nüfusa hizmet edecek yeterli mezarlık alanı bulunmamaktadır. Doyran Belediyesi sınırları içerisinde özellikle Doğu Bölgesine hizmet etmesi düşünülen mülkiyeti ormana ait yaklaşık 66 hektarlık bir mezarlık alanı önerilmiştir. Söz konusu Mezarlık Alanı kent merkezine yakınlığı ile de hizmet açısından uygun bir yer seçimine sahiptir. Doyran Belediye merkezinin batısında yer alan, inşaatı 2004 yılında tamamlanmış ve sulama amacıyla kurulmuş olan Doyran Göletinin çevresindeki doğal yapının korunarak kullanılması öngörülmüştür. Bu nedenle göletin Harita 46:Doyran Göleti çevresinde yaklaşık 220 hektarlık bir alan Rekreasyon ve Günübirlik Tesis Alanı olarak planlamıştır. 198

Akdeniz Üniversitesi ve Belediyemizce planlama alanı bütününde hazırlanan Ekolojik Planda da belirtildiği üzere Belediyenin batı bölgesinde orman alanları içerisinde yer yer ikinci derece tarımsal niteliği korunacak alanlar kapsamında ikincil tarım alanları yer almaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde en nitelikli tarımsal niteliklere sahip olan alanlardan biri olan Boğaçayı çevresi Doyran Belediye sınırları içerisinde yer almaktadır. Ekolojik Planlama çalışmalarında da bölgenin tarımsal karakterinden bahsedilmiş ve alan Ekolojik Tarım ve Turizm Alanı olarak planlanmıştır. Boğaçayı projesi ve turizmin çeşitlenmesi ilkesi kapsamında tarım alanlarının korunması ve kullanılması amacı ile söz konusu alan organize tarımsal eko-turizm faaliyetleri kapsamında yöreyi ziyaret edecek turistlere bu ürünlerin pazarlanması ile de sosyo-ekonomik açıdan bölge halkına katkı koyacaktır. Doyrankozu, Sakarpınarı ve Feslikan Yaylası batısında yer alan bölgelerde çalılık alanlar yer almaktadır. Bu alanlar taşlık çalılık alanlar olarak plana işlenmiştir. Tarım İl Müdürlüğünden alınan resmi veriler doğrultusunda mera alanları da plana işlenmiştir. Doyran Belediye sınırının batı ucunda yer alan mera alanları orman alanları ile bütünleşmiştir. Doyran Belediyesi demografik yapısına bakıldığı zaman yıllara göre nüfus artış hızında belirli bir farklılık görülmemekte olup durağan bir gelişime sahip olduğu gözlenmektedir. Tablo 24:Doyran Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2000** NÜFUS 932 1294 1736 1969 2107 2574 6536 **5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince bağlanan köy ve mahalle nüfusları ile birlikte 2000 yılı nüfusu 6536 kişidir. 2007 yılı Mayıs ayında onaylanan ve yaklaşık 250 hektarlık bir alanda yapılan 1/5000 ölçekli Nazım İmar planlarında planlama nüfusu 16.163 kişidir. 0.60 emsal değerinde yerleşim alanlarına sahip olan Doyran Merkez yerleşme alanındaki yapılaşma koşulları ve projeksiyon nüfusu 1/25.000 ölçekli Nazım Plan Çalışmaları kapsamında yapılan analizler sonucu uygun bulunmuş ve plana aynı şekilde işlenmiştir. 199

DOYRAN BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 16.163 Ulaşım Master Planı Nüfusu 9.824 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 31.890 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Orta yoğunluklu konut alanı 158 0,60 15.148 Yayla + Kayak merkezleri 540 0,50 10.850 Kırsal yerleşim alanı 97 0,50 4.877 Ticaret 26 0,80 1.015 TOPLAM 31.890 Tablo 25:Doyran Belediyesi Planlama Nüfusu DOYRAN BELEDİYESİ 35000 31890 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Mevcut Nufusu 6536 9824 Ulaşım Master Planı Nüfusu 16163 Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 9: Doyran Belediyesi Planlama Nüfusu 200

UYDU FOTOĞRAFI Harita 47:Doyran Belediyesi Uydu Fotoğrafı MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 48:Doyran Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 201

ONAYLI İMAR PLANI Harita 49:Doyran Belediyesi Onaylı İmar Planı 202

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 50:Doyran Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 203

7.2.2.Düzlerçamı Belediyesi Antalya nın batı sınırında, Antalya-Korkuteli karayolu üzerinde yer alan Düzlerçamı yerleşmesi doğal yapı olarak yoğun orman alanları ile çevrelenmiş bir konumdadır. Yerleşimin batısı Güver Kanyonu Tabiat Parkı Termessos Antik Kenti, antik kentin uzantıları ve Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ile çevrelenmektedir. Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 16.10.2005 gün 25968 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 07.09.2005 tarih ve 2005/9453 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilmiştir. Toplam 8.135 hektarlık bir alanı kapsamaktadır ve hedef tür yaban keçisidir. Çevre ve Orman Bakanlığı nın 28.03.2007 tarih ve 104 sayılı olurları ile ilan edilen Güver Kanyonu Tabiat Parkı toplam 4155 Hektarlık bir alanı kapsamaktadır. Söz konusu sınır belirlenirken Düzlerçamı Mesire Yeri, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınır ve orman dışı kalan alanların sınırlarına dayandırılmıştır. Bununla birlikte Tabiat Parkı içerisinde kalan 2B ve Özel mülkiyete konu alanlar ise sınır dışında bırakılmıştır. 1/50.000 ölçekli Stratejik Fiziki Planda B1 lejantı ile tanımlanmıştır. Plan bütününde genel hedef olan Turizmde çeşitliliğin sağlanması ilkesi kapsamında bu alan Gençlik Kültür Doğa Sporları Turizmi merkezi niteliği taşımaktadır. I.derece Arkeolojik Sit Alanının da bulunduğu bölgede Çevre ve Orman Bakanlığı ile yapılacak çalışmalar sonucu alanın Kültür Turizm Alanı olarak belirlenmesi ve Koruma ve Kullanma dengesinin esas alınarak Kültürel açıdan tanıtımın yapılması ve ziyaretçi sayısının arttırılmasına yönelik projeler hazırlanması öngörülmektedir. Dağlık alanların bulunması ve orman ile kaplı olması dağ sporları açısından uygun doğal yapıyı oluşturmaktadır. Bu nedenle dağcılık, trekking vb. gibi sporlara yönelik bölgeler belirlenerek yapılacak olan tanıtım ve turlar ile (üniversiteler, sivil toplum örgütleri, gençlik kuruluşları) bu bölgede yalnızca ülkesel ölçekte değil uluslar arası düzlemde katılımın sağlanacağı kültürel ve spor amaçlı gençlik kamplarının oluşturulacağı projeler hazırlanarak bir cazibe merkezi yaratılacaktır. Tüm bu yatırımlar ile bölgeye gelecek nüfusa hizmet edecek şekilde ulaşım aksı güçlendirilecektir. 204

Tüm bu fonksiyonların getirilmesi ile doğal yapı ve ulaşım zorluğu nedeniyle kent ekonomisinden yeterli payı alamayan bölgede, doğal yapının korunması ve kullanılması, Sit alanlarının korunması, kullanılması ve değerlendirilmesi, Turizmde çeşitliliğin sağlanması, İstihdam yaratılması, bölgeye ekonomik ve sosyal açıdan canlılık getirecektir. Düzlerçamı Belediyesi mevcut yerleşim alanının kırsal nitelikli olmasına karşılık son yıllarda iklimsel ve üstün nitelikli doğal değerleri nedeniyle özellikle villa türü müstakil veya benzeri yapılaşma biçimi içinde site türü yapılaşma eğiliminin artarak devam ettiği bir bölge özelliği taşımaktadır. Bu anlamda kentin gelecekte Yeşilbayır Belediyesi ile birlikte prestij konut alanlarının yer alacağı bir yerleşim olacağı görülmektedir. Ancak yerleşimin çeperinde yer alan 2-b alanları üzerinde ucuz arsa edinmeye yönelik eğilimler gerek mülkiyete ilişkin gerekse uygulamaya esas planlama ile doğal yapının korunmasına ilişkin düzenlemelerde önemli bir sorun oluşturmaktadır. Belediye yerleşimini oluşturan kırsal yerleşimler bazında durağan bir nüfus gelişimi sergileyen yerleşimde; son yıllarda oluşan nüfus hareketleri ise yukarıda açıklanan konut alanlarının oluşumu ile koşut gitmektedir. Tablo 26: Düzlerçamı Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 NÜFUS 216 459 959 1346 1082 3117 Düzlerçamı Belediyesinde bulunan onaylı 1/1000 ve 1/5000 ölçekli İmar Planlarına bakıldığında emsal değerinin 0.60 olduğu görülmektedir. Yerleşme çeperlerinde bazı imar adalarında ise emsal 0.40 olarak planlıdır. Yoğun bir yerleşim dokusuna sahip olmayan Düzlerçamı Belediyesinde hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım Planı ile de söz konusu yerleşim alanları ve emsal değerleri korunmuştur. Bu emsal değerleri ile de Düzlerçamı Belediyesindeki planlama nüfusu 29.330 kişi olarak belirlenmiştir. 205

DÜZLERÇAMI BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 28.500 Ulaşım Master Planı Nüfusu 56.285 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 29.330 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Orta yoğunluklu konut alanı 427 0,60 28.000 Yayla merkezi 41 0,50 830 Ticaret 12 0,80 500 TOPLAM 29.330 Tablo 27: Düzlerçamı Belediyesi Planlama Nüfusu DÜZLERÇAMI BELEDİYESİ 60000 56285 50000 40000 30000 28500 29330 Mevcut Nufusu 20000 10000 0 Mevcut Nufusu 3117 Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 10: Düzlerçamı Belediyesi Planlama Nüfusu 206

UYDU FOTOĞRAFI Harita 51: Düzlerçamı Belediyesi Uydu Fotoğrafı 207

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 52: Düzlerçamı Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 208

ONAYLI İMAR PLANI Harita 53: Düzlerçamı Belediyesi Onaylı İmar Planıı 209

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 54: Düzlerçamı Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 210

7.2.3.Beldibi Belediyesi Beldibi yerleşmesinin özellikle kıyı yönünde yoğun turizm kullanımları ve buna bağlı kıyı kullanımları ile sarmalamış olmasına rağmen bölge genelde yapı tipolojisi ve kentsel kullanımlar açısında az yoğun ve seyrek yerleşmelerin belirlediği ve ekonomik yapı olarak ise esasta turizm ve tarıma bağlı işletmelerin yer seçtiği bir alan özelliğine sahiptir. Güneybatı Antalya Turizm Alanı kapsamında yer alan Beldibi Belediyesi yerleşim alanı Akdeniz boyunca lineer olarak gelişimini tamamlamış ve batısında orman alanlarının varlığı ile doğal bir çanak oluşturmuştur. Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde doğuda Kemerağzı Kundu Bölgesi batıda ise Beldibi Belediyesi önemli turizm tesislerini bünyesinde barındırmaktadır. Kıyı boyunca yaklaşık 100 adet turizm tesis alanlarının yer aldığı Beldibi Belediyesi yaklaşık 16.000 yatak kapasitesine sahiptir. 05.08.2002 tarihinde Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onaylanan 1/25.000 ölçekli planlar aynen kabul edilerek hazırlanan Nazım İmar Planlarına işlenmiştir. Tablo 28: Beldibi Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 NÜFUS - - - 1220 3109 9718 1980 yılından sonra Belediye statüsüne geçen Beldibi Belediyesinde özellikle 1990 yılından sonra önemli bir nüfus artışı gözlenmektedir. Bunun sebebi olarak da bölgede önemli turizm tesisleri yatırımlarının ve bu tesislerde yaratılan istihdamın etkisi gözlenmektedir. Onaylı 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında konut yerleşme alanları emsali 0.40 olarak belirlenmiştir ve bu emsal değerleriyle Beldibi Belediyesi plan nüfusu 11.632 kişidir. 211

BELDİBİ BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 11.632 Ulaşım Master Planı Nüfusu 59.240 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 11.632 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Düşük yoğunluklu konut alanı 181 0,40 11.632 TOPLAM 11.632 Tablo 29: Beldibi Belediyesi Planlama Nüfusu BELDİBİ BELEDİYESİ 60000 59240 50000 40000 30000 Mevcut Nufusu 20000 10000 0 Mevcut Nufusu 9718 Ulaşım Master Planı Nüfusu 11632 11632 Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 11: Beldibi Belediyesi Planlama Nüfusu 212

UYDU FOTOĞRAFI Harita 55: Beldibi Belediyesi Uydu Fotoğrafı 213

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 56: Beldibi Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 214

ONAYLI İMAR PLANI Harita 57: Beldibi Belediyesi Onaylı İmar Planı 215

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 58: Beldibi Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 216

7.3.KUZEY BÖLGESİ Harita 59: Kuzey Bölgesi Ulaşım bağlantıları açısından Antalya-burdur Karayolu ve Antalya-Korkuteli yollarının geçtiği ve kentle bütünleştiği düğüm noktası niteliğindeki bölge Torosların eteklerine kadar uzanan üst platonun içerisinde yer almaktadır. Antalya nın ikinci platosu ise Bölgenin güney sınırını olarak oluşturmaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesinin gelecekteki gelişme yönü genel anlamda Kuzey Bölgesi olarak belirlenmiştir. Kızıllı, Kirişçiler, Çamlıca, Topallı, Gaziler Köyü ve Varsak Belediyesinin bir bölümünü kapsayan yaklaşık 30.000 hektarlık alan Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgesi sınırları içerisinde yer almaktadır. 2.2.1.1. nolu bölümde alana ilişkin bilgiler verilmiştir. Bölgede yer alan yerleşim alanlarının imar planları irdelendiğinde bu yakın tarihli gelişimler olmadan dahi farklı gelir gruplarına yönelik herhangi bir hedef yıl veya nüfus gözetilmeden spekülatif amaçlı ve ağırlıkla konut gelişimini öngören planlamaların yapıldığı görülmektedir. 217

7.3.1.YEŞİLBAYIR BELEDİYESİ Kuzey Bölgesinde yer alan 3423 hektarlık bir alana sahip olan Yeşilbayır Belediyesi kentin kuzey gelişimde önemli rol oynayan bir yerleşme niteliğindedir. Sosyo-ekonomik açıdan barındırdığı nüfus Metropoliten Merkez ile benzerlik göstermektedir. Yeşilbayır Belediyesince hazırlanan ve onaylı imar planları ile; kent merkezine olan yakınlığı, düşük yapılanma koşulları ve yeterli donatı alanlarının varlığı nedeniyle orta ve orta üst gelir grubunun tercih ettiği bir yerleşim deseni gelişerek kentli nüfus için cazibe merkezi oluşmuştur. Mevcut yapılaşmış alanlar ise Isparta yolundan kuzey batı istikametinde ayrılan 30 metrelik yol çevresinde yoğunlaşmıştır. Bu yol aksı boyunca Alt Merkeze kadar Merkezi Gelişme Alanları yer almaktadır. Antalya kenti için en önemli karayolu ulaşım bağlantısından biri olan Isparta yolu Yeşilbayır Belediyesi içinde ana ulaşım aksıdır ve yol boyunca Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı olarak planlıdır. Kuzey Bölgesinde hizmet verecek olan Kırsal Terminal Alanı da bu yolun doğu kesiminde yer almaktadır. Belediye sınırlarının güneyinde yer alan eski çöplük alanının bulunduğu bölgede golf sahasının yer alacağı 69 hektarlık bir alanda Bölgesel Spor Alanı önerilmiştir. Belediye sınırlarının tamamında dönemler içerisinde yapılmış olan onaylı ve ağırlıkla konut alanlarının yer aldığı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planları ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları yer almaktadır. Bu planlarda nüfus ve sosyal donatı alanları dengelerinde sorunlar bulunmamaktadır. Hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planları planlama ilkeleri doğrultusunda Yeşilbayır Belediyesindeki onaylı imar planları ve emsal değerleri korunmuştur. Plan bütününde tüm yerleşim alanlarının emsal değeri 0.60 olarak belirlenmiştir. Ve buna göre plan nüfusu 125.000 dir. Tablo 30: Yeşilbayır Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 NÜFUS 326 582 1045 1296 2340 4173 218

YEŞİLBAYIR BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 125.000 Ulaşım Master Planı Nüfusu 84.428 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 125.000 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Orta yoğunluklu konut alanı 128 0,60 122.735 Ticaret 59 0,80 2265 TOPLAM 125.000 Tablo 31: Yeşilbayır Belediyesi Planlama Nüfusu YEŞİLBAYIR BELEDİYESİ 140000 120000 100000 84428 125000 125000 80000 60000 Mevcut Nufusu 40000 20000 0 Mevcut Nufusu 4173 Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 12: Yeşilbayır Belediyesi Planlama Nüfusu 219

UYDU FOTOĞRAFI Harita 60: Yeşilbayır Belediyesi Uydu Fotoğrafı 220

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 61: Yeşilbayır Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 221

ONAYLI İMAR PLANLARI Harita 62: Yeşilbayır Belediyesi Onaylı İmar Planı 222

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 63: Yeşilbayır Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 223

7.3.2.DÖŞEMEALTI BELEDİYESİ Döşemealtı Belediyesi aynı düzlemde bulunduğu Yeşilbayır ve Çığlık Belediyelerinden farklı olarak yüksek yapılanma koşullarının olduğu alt ölçekli planlara sahiptir. Onaylı İmar Planlarında kat yükseklikleri maksimum emsal 1.5 e, kat yüksekliği ise 6-7 kata kadar çıkabilmektedir ve sosyal donatı alanları plan nüfusu için oldukça yetersizdir. Döşemealtı Belediyesinin Çığlık Belediyesi ile arasında kalan ve ekolojik planlama raporunda da belirtildiği üzere değerli tarım topraklarının bulunduğu alan, 1.derece tarımsal niteliği korunacak tarım alanları kapsamında Ender Tarım Alanı olarak planlanmıştır. Ekolojik Planlama Raporunda da belirtildiği üzere bu alanlar mutlak korunması gereken alanlar kapsamındadır. 1/50.000 ölçekli planda da K9 proje koduyla ve Kuzey Bölgesi Alt Merkezi olarak tanımlanan Döşemealtı Belediyesinin Yeşilbayır Belediyesi ile birleştiği noktadan kuzeye doğru kuzey bölgesine hizmet verecek yaklaşık 114 hektarlık bir Alt Merkez Alanı öngörülmüştür. Kent Merkezi ile ana ulaşım bağlantısı olan Isparta yolundan Çığlık Belediyesine bağlanan ve Döşemealtı Belediyesi içerisinde kuzey güney doğrultusundaki 30 metrelik yolun kesiştiği noktada bulunan Alt Merkezin Kuzey Bölgesinin Metropoliten Merkezdeki yükünü önemli ölçüde hafifleteceği düşünülmektedir. Söz konusu 30 metrelik yol aksı; kuzey güney yönünde Döşemealtı ve Yeşilbayır yerleşmelerinin bir alt merkez olarak Merkezi İş Alanı ile bütünleşeceği bir ana toplu taşım güzergâhı olarak düşünülmektedir. Ayrıca doğu-batı yönündeki Korkuteli yolu; Çığlık, Yeşilbayır ve Döşemealtı Belediyesinin kuzey bölgesinde kültür zonu ve çalışma alanları ile bağlantısını sağlayan bir doğu batı güzergâhı da bu planlama çalışmasında mevcut ulaşım bağlantısı güçlendirilerek önerilmektedir. Planlanan alt merkez 1/50.000 ölçekli planda da öngörüldüğü üzere kuzey bölgesinde yaşayacak yaklaşık 400.000 nüfusun birincil ihtiyaçları olan servis ve finans hizmeti ihtiyaçlarını öncelikli olarak kent merkezine bağımlı olmaksızın çözmeyi hedeflemektedir. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planın ana kararlarından biri olan kent merkezinde dağınık halde bulunan çalışma alanlarının uzmanlaşması ve desantrilizasyonunun sağlanması kararı doğrultusunda 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında Antalya Büyükşehir Belediyesinin temel çalışma alanları için kent kuzeyinde Başköy ve Çıplaklı Bölgesinde yer seçilmiştir. 224

Bölgeye ilişkin olarak vurgulanması gereken ve planlama çalışmasında göz önünde bulundurulması gereken bir diğer husus da kuzey-güney doğrultusunda geçen Doğal gaz Boru hatları ve çeşitli firmaların bu hat üzerinde veya civarında yoğunlaşmaya başlayan dolum Tesisleri talepleridir. Bu nedenle 1/50.000 ölçekli planda da K8 olarak tanımlanan Çıplaklı Bölgesinde yaklaşık 23 hektarlık bir alanda LPG ve CNG depolama ve aktarım tesisleri alanı planlanmıştır. 2005 yılında onaylanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında Temalı Park Alanı olan ve Döşemealtı Belediyesinin kuzeyinde yer alan yaklaşık 170 hektarlık saha Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile yapılan görüşmeler sonucu Hipodrom Alanı olarak planlamıştır. 2006 yılında ilan edilen ve Hipodrom Alanının güneyinde yer alan TOKİ tarafından yapılan 892 konutluk toplu konut alanı inşaatları tamamlanmıştır. Toplu Konut Alanında oluşacak nüfusun da Döşemealtı Belediyesine bir baskı oluşturacağı düşünülmektedir. Yukarıda da bahsedildiği üzere Döşemealtı Belediyesinin onaylı 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarına bakıldığı zaman ağırlıkla 0.90 emsal olmak üzere dağınık olarak 1.5 1.2 0.75 ve 0.50 emsal olarak belirlendiği görülmektedir. Bu emsal değerleri ile de planlama nüfusu 450.000 kişi olarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda; kentin gelişme yönünde bulunması ve nüfus artışı beklenmesine rağmen bu rakama ulaşılması mümkün olmayan Döşemealtı Belediyesi imar planlarında revizyona gidilmiştir. Mevcut yerleşim alanlarında yapılaşmasını bitirmiş bölgelerde onaylı imar planı kararları kabul edilmiş ancak henüz yerleşime açılmamış alanlarda emsal değerleri orta yoğunluğa (0.60 emsal) düşürülmüştür. Kabul edilen yeni emsal değerleri ile ise Döşemealtı Belediyesinin 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı nüfusu 148.200 kişi olarak belirlenmiştir. Tablo 32: Döşemealtı Belediyesi Nüfus Artışı YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2000** NÜFUS 582 999 2009 2048 3348 6261 8967 **5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince bağlanan Çıplaklı Mahallesi nüfusu ile birlikte 2000 yılı nüfusu 8967 kişidir. 225

DÖŞEMEALTI BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 450.000 Ulaşım Master Planı Nüfusu 63.200 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 148.200 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Düşük yoğunluklu konut alanı 242 0,30 11.618 Orta yoğunluklu konut alanı 657 0,60 63.072 Yüksek yoğunluklu konut alanı 502 0,90 72.360 Ticaret 30 0,80 1.152 TOPLAM 148.200 Tablo 33: Döşemealtı Belediyesi Planlama Nüfusu DÖŞEMEALTI BELEDİYESİ 450000 400000 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 Mevcut Nufusu 8967 63200 Ulaşım Master Planı Nüfusu 450000 Onaylı İmar Planları Nüfusu 148200 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Grafik 13: Döşemealtı Belediyesi Planlama Nüfusu 226

UYDU FOTOĞRAFI Harita 64: Döşemealtı Belediyesi Uydu Fotoğrafı 227

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 65: Döşemealtı Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 228

ONAYLI İMAR PLANI Harita 66: Döşemealtı Belediyesi Onaylı İmar Planı 229

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 67: Döşemealtı Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 230

7.3.3. ÇIĞLIK BELEDİYESİ Çığlık Belediyesi; Döşemealtı ve Yeşilbayır Belediyesi ile aynı bölgede yer almaktadır ancak yerleşim nitelikleri bakımından Yeşilbayır Belediyesine daha yakın özellikler taşımaktadır. Son dönemlere kadar kırsal bir yerleşim modeli ve sosyo ekonomik özellikler gösteren Çığlık Belediyesi, son dönemlerde Yeşilbayır Belediyesinde olduğu gibi orta-üst gelir grubuna hitap eden düşük yoğunluklu konut alanlarının yer aldığı bir belediye olmuştur. Ancak orman alanlarının varlığı ve iklim açısından farklılığı nedeniyle Çığlık Belediyesi diğer İlk Kademe Belediyelerinden daha farklı bir kimlik kazanmaktadır. Bu da önümüzdeki yıllarda Çığlık yerleşmesinin cazibesinin yüksek olacağını göstermektedir. Çığlık Belediyesi yerleşim alanının batısında, kuzeyinde ve güneyinde orman alanları yer almaktadır ve Belediyenin yüzölçümü olarak büyük bölümünü de orman alanları kaplamıştır. Bu orman alanları içerisinde Doğal ve Arkeolojik Sit Alanları yer almaktadır. Söz konusu bu Koruma Alanları 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planlarına işlenmiştir. Ekolojik Planlama Raporumuzda da belirtildiği üzere Çığlık Belediyesi doğusu ve güneyinde kalan saha, 1.derece tarımsal niteliği korunacak alanlar kapsamında Ender Tarım Alanı olarak belirlenmiştir. Döşemealtı Belediyesi ile Çığlık Belediyesi sınırları arasında kalan bu bölge Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisindeki en değerli tarım topraklarının bulunduğu iki alandan biridir. Düzlerçamı Belediye sınırlarının kuzeybatısında orman alanının bitişiğinde ise taşlık çalılık alanlar yer almaktadır. Çığlık Belediyesi ulaşım aksına bakıldığı zaman ana ulaşım aksı olarak Çığlık Yerleşmesi, Yeşilbayır ve Döşemealtı Belediyesi bağlantısını sağlayan doğu batı ana güzergâhı niteliğindeki Korkuteli Yolu bulunmaktadır. 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ile söz konusu mevcut ulaşım aksı güçlendirilmiştir. Çığlık Belediyesi mevcut onaylı imar planlarında Korkuteli Yolu üzerinde Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı olarak planlı bölgenin devamında yol boyunca ticari kullanıma yönelik Merkezi Gelişme Aksı planlanmıştır. Çığlık Belediyesinde yıllara göre nüfus artışına baktığımız zaman durağan bir nüfus gelişimi sergilediği görülmektedir. 231

YILLAR 1950 1960 1970 1980 1990 2000 NÜFUS 596 810 1143 1628 1813 2558 Tablo 34: Çığlık Belediyesi Nüfus Artışı Çığlık Belediyesi onaylı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarına baktığımız zaman planlama alanı bütününde emsal değerinin 0.40 olduğu görülmektedir. 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında da bu emsal değerleri aynen korunmuş ve konut adaları Düşük Yoğunluklu Konut Yerleşme Alanı olarak ölçeğin gerektirdiği şekilde planlara işlenmiştir. Bu durumda onaylı alt ölçekli imar planlarında belirlenen 40.000 kişilik plan nüfusu da Nazım İmar Planında kabul görmüştür. ÇIĞLIK BELEDİYESİ Mevcut İmar Planı Nüfusu 33.000 Ulaşım Master Planı Nüfusu 79.877 1/25.000 Öneri Plan Nüfusu 33.000 Kullanım Alan(ha) Emsal Nüfus Düşük yoğunluklu konut alanı 470 0.40 30.050 Ticaret 35 0.80 2.250 TOPLAM 33.000 Tablo 35: Çığlık Belediyesi Planlama Nüfusu ÇIĞLIK BELEDİYESİ 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 Mevcut Nufusu 2558 79877 Ulaşım Master Planı Nüfusu 33000 33000 Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu Mevcut Nufusu Ulaşım Master Planı Nüfusu Onaylı İmar Planları Nüfusu 1/25000 NİP 2020 Yılı Öneri Nüfusu 232

UYDU FOTOĞRAFI Harita 68: Çığlık Belediyesi Uydu Fotoğrafı 233

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 69: Çığlık Belediyesi Mevcut Yerleşim Alanı 234

ONAYLI İMAR PLANI Harita 70: Çığlık Belediyesi Onaylı İmar Planı 235

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 71:Çığlık Belediyesi Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 236

7.3.4. KEPEZ BELEDİYESİ MÜCAVİR ALANI Kepez Belediyesi Mücavir Alanı, Antalya nın üst platosu olarak adlandırılan bölgede yer alan ve Duacı, Odabaşı, Başköy, Kirişçiler, Çamlıca, Kızıllı Köyleri ve Başköy Köyünün kuzeyinde bulunan bir kısım alanı kapsamaktadır. Alan içerisinde bir kısım Kırsal Yerleşim Alanı dışında kitlesel anlamda imar planı ile kullanıma açılmış herhangi bir alan bulunmamaktadır. Ancak 2-B alanlarının yoğunluğu ve kentsel gelişme eğilimleri bu bölgede Mevzi imar planı yoluyla münferit konut alanı oluşturmaya yönelik baskıları arttırmaktadır. Ayrıca alanın 2005 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığınca önemli bir kısmının Kuzey Antalya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak ilan edilmiş olması ve yoğun, prestijli turizm kullanımlarına açılacak şekilde planlandığının Bakanlık tarafından kamuoyuna duyurulması bu bölgeye yönelik baskıları arttıran önemli faktörlerden biridir. Antalya Büyükşehir Belediyesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında üst ölçekli 1/50.000 ölçekli Stratejik Fiziki Planında da olduğu gibi söz konusu alan; Kuzey Bölgesi olarak tanımlanmış ve Kırsal Yerleşim Alanlarının mevcut yerleşim lekeleri korunmuş ancak parçacıl konut gelişimi desteklenmemiştir. Söz konusu gelişim salt kuzey bölgesi için değil Antalya Kentsel makro form gelişimi açısından önemli sınırlayıcılar oluşturmakla kalmamakta, yarattığı büyük ölçekli çekim merkeziyle de bölge genelindeki arazi rantının artmasına ve baskıya yol açmaktadır. Bölge içerisinde bulunan Kızıllı köyü tapulama sahasının (yaklaşık 6000 hektar) henüz Orman Kadastrosunun yapılmamış olması da bölge genelinde 2-B arazileriyle birlikte ortaya çıkan ciddi bir mülkiyet sorunudur. Ancak mülkiyete konu olmamak kaydı ile Hava Fotoğraflarında orman dokusu olarak belirlenen sahalar Orman Alanı olarak plana işlenmiştir. Kent Merkezinde dağınık halde bulunan çalışma alanlarının kent merkezi dışına çıkartılması ve ihtisaslaşmış kollara ayrılması planın ana hedeflerinden biridir. Bu planlama ilkesi kapsamında Organize Sanayi Bölgesi tevsii alanı ve Çıplaklı Bölgesinde yer alan Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanlarının doğusunda Depolama Alanları, Toplu İşyerleri ve Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanları planlanmıştır. Söz konusu bu alanlar 1/50.000 ölçekli planda K5 proje kodu ile Oduncular Sitesi ve Tır-Kamyon Garajı olarak tanımlanmıştır ancak 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında bu alanların yukarıda bahsedilen kullanımlara ayrılması uygun görülmüştür. 237

Antalya Büyükşehir Belediyesinin ihtiyaç duyduğu sosyal donatı alanlarının yer seçimi için Hazine parsellerinin yoğun olduğu Kuzey Bölgesinde yer seçilmiştir. 1/50.000 ölçekli planda K1 ile tanımlanan bölgede önerilen kullanım kararları hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında da kabul edilmiştir. Turizmin çeşitlenmesi ilkesi kapsamında sağlık turizmine hizmet vermesi düşünülen yaklaşık 86 hektarlık bir Hastane Alanı planlanmıştır. Bu alanda uluslar arası düzlemde hizmet vermesi düşünülen rehabilitasyon merkezlerinin de yer alması önerilmektedir. Ülke çapında hizmet vermesi düşünülen 130 hektarlık Üniversite Alanı ve buna bağlı olarak uluslar arası düzlemde bir bütün olarak hizmet verecek olan yaklaşık 120 hektarlık Gençlik Merkezi ile yaklaşık 85 hektarlık Teknoloji Geliştirme Bölgesi planlanması öngörülmüştür. Kent Merkezinde yapılan 1/25.000 ölçekli planlarda yer alan Bölgesel Spor Alanı aynen korunmuş ve doğu kısmında yer alan yaklaşık 380 hektarlık orman alanı da Bölgesel Spor Alanı olarak planlanmıştır. 1/50.000 ölçekli Stratejik Fiziki Planda Duacı Köyünden başlayarak kuzeydoğu yönünde Çamlıca ve Kızıllı Köylerine kadar uzanan bir kısım alan Kent Ormanı olarak planlanmıştır. Söz konusu alanın hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında Ekolojik Plan kapsamında oluşturulan Ekolojik Devinim Koruma Bandı kapsamında değerlendirilmesi öngörülmüştür. Odabaşı, Kirişçiler, Hacıaliler yerleşmelerinin çevresinde yer alan tarım alanları 2.Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Tarım Alanları kapsamında İkincil Tarım Alanı olarak belirlenmiştir. Kızıllı yerleşmesi çevresinde ise 1.Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Tarım Alanları kapsamında yaklaşık 1530 hektarlık bir alan Organik Tarım Alanı olarak planlanmıştır. Bölgesel Spor Alanı sınırından başlayarak doğuya doğru yayılan yaklaşık 2620 hektarlık bir alan Tarımsal Ekolojik Bütünlüğü Bozulmuş Alan olarak belirlenmiştir. Tüm bu tarım alanlarındaki kullanımlar plan notlarında da belirlendiği üzere 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanununa göre belirlenecektir. Kepez Belediyesi Mücavir Alanı olarak adlandırılan bu bölgede yer alan Kırsal Yerleşim Alanları plan bütününde olduğu gibi uydu görüntülerinden tespit edilerek sınırları çizilmiş ve emsal değerleri 0.50 olarak belirlenmiştir. Toplamda yaklaşık olarak 570 hektarlık bir alanı kaplayan yerleşimlerde 28.500 kişilik bir nüfus barınacağı öngörülmektedir. 238

KEPEZ BELEDİYESİ MÜCAVİR ALANI Adı Alan(ha) Emsal Nüfus Duacı 188 0.50 9400 Odabaşı 55.3 0.50 2765 Kirişçiler 101 0.50 5050 Aşağıhotuşlar 15.4 0.50 770 Hotuşlar 25 0.50 1250 Hacıaliler 17.5 0.50 875 Kızıllı 81 0.50 4050 Başköy 87.5 0.50 4375 Toplam 570.7 28.535 Tablo 36: Kepez Belediyesi Mücavir Alanı Planlama Nüfusu 239

HAVA FOTOĞRAFI Harita 72: Kepez Belediyesi Mücavir Alanı Uydu Fotoğrafı 240

MEVCUT YERLEŞİM ALANI Harita 73: Kepez Belediyesi Mücavir Alanı Mevcut Yerleşim Alanı 241

TARIMSAL ARAZİ SINIFLAMA HARİTASI Harita 74: Kepez Belediyesi Mücavir Alanı Tarımsal Arazi Sınıflama Haritası 242

7.4. MERKEZ BÖLGESİ Merkez Bölgesini Konyaaltı, Muratpaşa ve Kepez İlk Kademe Belediyelerinin merkez yerleşmeleri oluşturmaktadır. Söz konusu alana ilişkin 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı 03.03.2005 tarihinde Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onaylanmıştır. Aynı bölgede üst ölçekli bu plana bağlı olarak hazırlanan 1.etap 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ise 17.06.2005 tarih 464 sayılı Büyükşehir Belediyesince onaylanmıştır. 1.etap 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında 6.3.2. maddesinde Merkez Bölgesine İlişkin Yapılmış Olan Çalışma başlıklı bölümde de açıklamaları yapıldığı üzere Kent Merkezi için plan nüfusu 1.500.000 kişi olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda; bu planlama çalışmasıyla özel proje bölgeleri dışında müdahalede bulunulmayan alanlar 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında aynen kabul edilmiştir. Merkez bölgesinde onaylı planlarla öngörülen nüfus ve gelişim stratejisinin planlama bütünü ile örtüşmesi nedeniyle 1/25.000 Nazım İmar Planında 2020 hedef yılı için planlama nüfusu 1.500.000 kişi olarak belirlenmiştir. Kent Merkezinde MİA olarak tanımlanmış Merkezi İş Alanları nın çevresinde yer alan ve yol boyunca ticaret aksı planlı bazı konut adalarında kent merkezinin hızlı gelişiminden etkilenerek iş alanlarına dönüşümü kısmen gerçekleşmiş olduğu görülmektedir. 2020 yılı nüfus hedeflerine hizmet verecek hizmet ve finans sektörünü barındırması amacıyla mevcut MİA alanının yetersiz kalacağı saptanmış ve bu adaların bütününde MİA Merkezi İş Alanı plan kararı getirilmiştir. Söz konusu bölgede mevcutta yer alan yaklaşık 190 hektarlık konut alanlarının Merkezi İş Alanına dönüşümü varsayılırsa bu alanda yaklaşık 93.000 kişilik bir nüfus azalması gerçekleşeceği öngörülmektedir. {Nüfus hesabı; Toplam Alan (190 ha)*ortalama Emsal (1.2)* katsayı(1.7)* net konut alanı (zaiyat 0.60 kabul edilmiştir)/ 25(kişi başı inşaat m2) olarak yapılmıştır} 17.06.2005 tarih 464 sayılı Büyükşehir Belediyesince onaylı olan Nazım İmar Planında Gazi Bulvarı, Çevre Yolu, Sinanoğlu Caddesi ile Tekelioğlu Caddesi kenarları konut alanı olarak planlıdır. Ancak mevcut kullanımlar, ihtiyaçlar ve talepler göz önüne alınarak söz konusu yol kenarları Ticari Gelişme Aksı olarak planlara işlenerek kent merkezindeki ana ulaşım aksları boyunca ticaret fonksiyonları güçlendirilmiştir. 243

Yüzüncü Yıl Bulvarının devamında Limana kadar devam eden 2.derece yol aksı üzerinde yol boyunca Merkezi Gelişme Aksı olarak planlıdır. Konyaaltı Belediyesi sınırları içerisinde Ticaret Alanlarının yetersiz oluşu bu yol üzerinde bir ticaret baskısının bulunması nedeni ile söz konusu Merkezi Gelişme Aksının Liman sınırı boyunca ve Batı Çevre Yolu Kenarında bir kısım alanda da devam etmesi önerilmiştir. Kent Merkezinde Uygulamaya yönelik Kırcami, Çakırlar ve Altınova Bölgesi olarak bilinen alanlarda 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı bulunmamaktadır. Yüksek katlı yapılaşmalar ile çevrelenmesi ile tarımsal değeri olan toprakların zarar görmesi, mevcutta kırsal nitelikli ve düşük kaliteli yerleşim alanlarının bulunması, Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğünce alanda sulama yapılmaması, tarımsal ürünlerde verimliliğin azalması ve fiziki mekânda yaşayan nüfusun toprakları işlemedeki isteksizliği Kırcami Bölgesindeki tarımsal kimliği zedelemiştir. Bununla birlikte Aspendos Bulvarı ile Özgürlük Bulvarı arasında kuzey güney doğrultusunda hizmet verecek herhangi bir yol bağlantısının bulunmaması da ulaşım açısından bölge genelinde sıkıntılar yaratmaktadır. Bu sebeplerden dolayı bölgenin planlanmasına ilişkin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu uyarınca İçişleri Bakanlığı ve Toprak Koruma Kurulundan bölgeye ilişkin görüşler alınmıştır. Buna göre tarım dışı amaçla kullanımı uygun görülen alan orta yoğunluklu konut alanı olarak planlara işlenmiştir. Bölgenin konut alanı olarak planlaması sonucu yaklaşık 75.000 kişilik bir nüfus yerleşimi varsayılmaktadır. {Nüfus hesabı; Toplam Alan (1300 ha)*emsal (0.5))* net konut alanıı (zaiyat 0.60 kabul edilmiştir)/ 35(kişi başı inşaat m2) olarak yapılmıştır} Çakırlar, Bahtılı, Doyran ve Karatepe yerleşmelerinin bulunduğu bölgede ise toprak ve arazi karekteristiklerinin üst düzeyde uygun olması nedeniyle yöreye özgü oluşmuş narenciye bahçeleri korunmuştur. Bu alanlar 1.Derece Tarımsal Niteliği Korunacak Tarım Alanları kapsamında Ekolojik Tarım Turizm Alanları olarak 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planına işlenmiştir. Bölgede hazırlanacak 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planları ile tarımsal ıslah ve geliştirme çalışmaları yapılması, altyapı yatırımlarının tamamlanması, modern narenciye işletmeleri oluşturulması hedeflenmektedir. Bölgede yetiştirilen ürünlerin yerli ve yabancı turistlere sergilendiği, satışlarının yapıldığı kent kültüründe mevcutta yerini almış mekânların desteklenmesi 244

ve oluşturulan ticari işletmeler ile bölge halkının ekonomik düzeyinin iyileştirilmesi hedeflenmektedir. Bakanlar Kurulunun 19.04.2007 tarihinde Boğaçayı, Çandır ve Göksu Çayının bulunduğu bölgeyi Turizm Merkezi ilan etmesi ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca bölgedeki doğal yapının korunarak özellikle su sporlarına yönelik yatırımların yapılmasının düşünülmesi gene bölgenin ve bölge halkının ekonomisinin canlanmasını sağlayacaktır. Kepez Belediyesi sınırları içerisinde Düden Çayının batısında yer alan Altınova Bölgesinde 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu uyarınca Tarım Dışı Amaçla Kullanım izni alınan bölgede yaklaşık 290 hektarlık bir alan Entegre İşletme ve Depolama Toptan Ticaret Alanı olarak planlanmıştır. Bu alanlarda bölgede yetiştirilen tarımsal ürünlerin işlenmesi, değerlendirilmesi, paketlenmesi, depolanması, pazarlanması ve sergilenmesine yönelik tesislerin yapılabileceği alanlar yer alacaktır. Söz konusu yatırımlar kapsamında bölgedeki tarımsal faaliyetlerin ve bölge halkının ekonomisinin değerlenmesi öngörülmüştür. 245

7.5. BÖLGELERE GÖRE PLAN NÜFUSLARI Antalya Büyükşehir Belediyesi 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Plan, Ulaşım Master Planı, 1.etap Kent Merkezi 1/50.000 Çevre Düzeni Planı ve 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı kabulleri ve yapılan analizler sonucu alınan plan kararları doğrultusunda onaylı imar planlarında yapılan revizyonlar sonucunda Bölgesel olarak belirlenen projeksiyon nüfusları aşağıda belirtilmektedir. Bölge Adı Nüfus MERKEZ BÖLGESİ 1.500.000 DOĞU BÖLGESİ 420.375 KUZEY BÖLGESİ 334.735 BATI BÖLGESİ 77.143 TOPLAM 2.332.253 Tablo 37: Bölgelere göre Plan Nüfusları Buna göre, 2020 yılı için: DOĞU BÖLGESİ Genel Toplam : 420.375 BATI BÖLGESİ Genel Toplam :77.143 KUZEY BÖLGESİ Genel Toplam : 334.735 MERKEZ BÖLGESİ Genel Toplam : 1.500.000 olmak üzere olmak üzere ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Geneli 2.332.253 kişi olarak belirlenmektedir. 246

BÖLGELER 2000000 1800000 1500000 1600000 1400000 1200000 1000000 800000 600000 400000 200000 420375 334735 77143 MERKEZ BÖLGESİ DOĞU BÖLGESİ KUZEY BÖLGESİ 0 BATI BÖLGESİ MERKEZ BÖLGESİ DOĞU BÖLGESİ KUZEY BÖLGESİ BATI BÖLGESİ Grafik 14: Bölgelere göre nüfuslar BÖLGELER 334735 77143 420375 1500000 MERKEZ BÖLGESİ DOĞU BÖLGESİ KUZEY BÖLGESİ BATI BÖLGESİ Grafik 15: Bölgelere göre nüfus dağılımı 247

8.KENTSEL ALANLARA İLİŞKİN ANA KULLANIM KARARLARI 8.1.ÇALIŞMA ALANLARI Merkezi iş alanı, çekim merkezleri, alt kademe merkezler, sanayi alanları, depolama alanları ve diğer iş alanları istihdam merkezleri olarak etkileri bakımından çok önemli kent parçalarıdır. Sektörel yapının dönüşümüne ve sürdürülebilir kentsel gelişmeye ilişkin ilkelerin ilişkisinin en çarpıcı gözlem alanı kuşkusuz istihdamın ve insan hareketlerinin yoğunlaştığı bu alanlardır. Dolayısıyla çağdaş bir kent oluşturmak için bu alanlar için geliştirilecek kararlar stratejik önem taşımaktadır. Gerek 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Plan gerekse bu plana bağlı olarak hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında kent merkezinde dağınık halde bulunan çalışma alanlarının kent merkezine taşınarak ihtisaslaşmış kollara ayrılması öngörülmüştür. Plan çalışmaları esnasında Atso, Ansiad vb. kuruluşlarla yapılan görüşmeler sonucunda iş kollarına göre Antalya Büyükşehir Belediyesinin yaklaşık 100 hektarlık bir çalışma alanına ihtiyacı olduğu belirlenmiştir. Hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ile Organize Sanayi Bölgesinin doğu kesiminde çalışma alanlarının ihtisaslaşmış ve ihtiyaçları olan alanlara sahip olarak verimli çalışmalarını sağlamak amacıyla Toplu İşyerleri ve Depolama Alanları planlanmıştır. *Alt Merkezler Kent nüfusunun ve buna bağlı olarak çalışma alanlarına olan mekânsal ihtiyacın artması, kent merkezi kimliğinin nitelikli olarak tanımlanabilmesi için kentsel dönüşümün gerçekleşebilmesi amacıyla Kent Merkezinde yer alan Merkezi İş Alanları nın (MİA) çevresinde yer alan ve ada kenarları ticaret aksı olan bazı adaların MİA ile bütünleşmesi öngörülmüştür. MİA ve diğer merkezi bölgeler ile kıyı yerleşmeleri üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla planda yeni alt kademe merkezler ve merkez ile bütünleşmesi yapılacak ticaret aksları önerilmiştir. Antalya nın küresel bölgesel üst merkez kimliği kazanması hedefi doğrultusunda MİA nın ve kentsel merkezlerin gelişme alan ve yönlerini belirlemek planlama döneminin stratejik önemi olan bir diğer konusudur. Antalyanın ülke ve ülkelerarası iş bağlantılarında rol oynayan finans, sigorta, gayrimenkul yatırımı ve 248

danışmanlığı, muhasebe, hukuk danışmanlığı, reklâmcılık, mühendislik, mimarlık gibi hizmetler merkez oluşumunun temel etkinliklerini oluşturmaktadır. Antalya için çok merkezli çizgisel bir makroform önerisi kapsamında, kademeli bir alt merkez sistemine gidilmesinin, merkez üzerindeki mevcut baskıyı azaltacağı öngörülmektedir. Merkez üzerindeki bu rahatlama boşalacak alanların sunduğu alansal ve mekânsal olanaklar, yapısal dönüşüm için uygun ortamın oluşmasına zemin hazırlayacaktır. MİA nın kaydırılma sürecinin kısa vadede gerçekleştirilmesinin tetikleyicisi olarak önerilen bu yeni oluşumun ulaşımı raylı sistem koridorları ile beslemiş ve mevcut MİA, diğer çalışma ve konut alanları bağlantılarını da içeren aktarma merkezleri ile ilişkilendirilerek yüksek düzeyde erişilebilirliği sağlanmıştır. * Merkez İle Bütünleşmesi Yapılacak Ticaret Aksları Kentin lineer formunu destekleyecek nitelikte Doğu, Batı ve kuzey bölgelerinde önerilen merkezler, metropoliten merkez üzerindeki baskıyı azaltmak ve sektörel dönüşüme yönelik mekân organizasyonunu gerçekleştirmek, yığılma avantajından faydalanan ekonomilerin gelişeceği uygun zemini oluşturmak amacıyla planlanmıştır. Merkezi İş Alanı ve alt merkezler kademelenmesi sistem bütünlüğü içinde I. derecede alt merkez niteliğinde özelleşmiş ve ihtisaslaşmış hizmet, ticaret fonksiyonları ile metropoliten merkez ve metropoliten bölge içindeki diğer merkezlerle iletişimi kuvvetli olan firmaların ve büro faaliyetlerinin (yönetim, kontrol, koordinasyon, finans kuruluşları) yerleştiği, hizmet faaliyetlerine yönelik alanlar olacaktır. Bu akslar merkezleri etraflarındaki yeni oluşumlarla birlikte raylı sistemlerle desteklenmiştir. 249

8.2.TURİZM Tablo 38.Antalya Kentsel Bölgesi ne giren ilçelerin turistik yatak kapasitesi Antalya Kundu Kemer İlçesi Kaynak:Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Haziran 2006 Serik/Belek İlçesi Manavgat İlçesi Antalya Kentsel Bölge Toplam İşletmedeki Tesisler 23.296 5.927 49.728 33.344 61.742 174.037 Yatırım Belgeli 3.616 5.260 14.561 14.696 28.014 66.147 Tesisler TOPLAM 28.556 9.543 64.289 48.040 89.756 240.184 Turizm sektörü yeni binyılda da ekonomideki önemini koruyacaktır. Dünya Turizm Örgütü, sektörün 21. yüzyıldaki gelişimini değerlendirdiği Turizm: 2020 Vizyonu başlıklı raporunda turizmin dünyada en hızlı büyüyen sektör olmaya devam edeceğini; yapılan kestirimlere göre 2020 yılına gelindiğinde yılda yaklaşık 1.500.000.000 turistin yabancı ülkelere seyahat edeceğini ve 2 trilyon USD lık bir harcama yapacağını öngörmektedir. Artan rekabet ortamının belirlediği bu küresel yarışta dünya turizm pazarından pay alabilmek için zihniyet değişikliklerini ve yeni eğilimleri iyi gözlemek gerekmektedir. Eko turizm, kültür turizmi, kongre turizm, sağlık turizmi vb. alternatif turizm yatırımları tüm dünyada önem kazanmaya başlamıştır. Antalya kenti ise tüm bu çeşitliliğe hizmet verecek kapasitededir. Kentimizin turizm potansiyelinin yeterince değerlendirilebilmesi ve mevcut kurulu kapasitenin daha verimli kullanılması için otellerin doluluk oranlarını artıracak ve turistlerin kalış sürelerini uzatacak stratejiler izlenmesi gerekmektedir. Bunun için ise kentin kültürel altyapısının güçlendirilmesi, turiste sunulan olanakların çeşitlendirilmesi, farklı çekim odaklarının yaratılması, sürprizlerle dolu ve kaliteli bir kentsel çevrenin oluşturulması, gece ekonomisinin ve canlı bir kentsel / kültürel yaşamın desteklenmesi önem taşımaktadır. Unutulmamalıdır ki, günümüzde turistlerin tercihleri 3 E (Exploration, Entertainment, Excitement) olarak anılan keşif, eğlence ve heyecan olanakları ile belirlenmekte, turistler seçimlerini bu açıdan deneyim zenginliği sunan destinasyonlar lehine yapmaktadırlar. Birçok Avrupa kentinde; çöküntü alanı haline gelmiş eski kent merkezleri Kültür Mahalleleri ilan edilerek kamu öncülüğünde yeniden canlandırılmaya çalışılmaktadır. Yaratıcı sektörler ya da kültür endüstrileri olarak anılan sektörlerde faaliyet 250

gösteren küçük ölçekli firmaların ve bu sektörlerde çalışan kişilerin bu alanlarda yer seçmesini teşvik edecek önlemler alınmaktadır. Kentimizde var olan Kaleiçi, Balbey ve Haşimişcan gibi bölgelerde, bu oluşumları koruyacak tedbirler alınmasında, hem de kentin çeşitli bölgelerinde çöküntüye uğramış tarihi alanların yeniden hayata kavuşturulmasında büyük yararlar vardır. Değinilen türde politikalar hem kültür turizmi açısından, hem de gelecekte kent ekonomilerinin motor gücü olarak görülen yaratıcı sektörler için Antalya nın çekici kılınması ve bu sektörlere bir kuvöz olması açısından büyük önem arz etmektedir. Kongre turizmi, 4.300.000.000 $ lık geliri ile dünya turizm pazarının %30 unu oluşturmaktadır. Bu nedenle kongre turizmi günümüzde en önemli turizm türlerinden biridir. Türkiye, 1980 li yıllarla benimsediği politikalar çerçevesinde uluslararası kongrelere ev sahipliği yapma kapasitesini geliştirecek altyapılara yatırım yapmış ise de kongre turizminde dünya pazarından sadece 2 lik bir pay alabilmektedir. Antalya Kenti gerek doğal zenginlikleri gerekse mevcut turizm yatırımlarından dolayı Kongre Turizmi için bir cazibe merkezidir. Ancak bu sektöre yönelik mevcut yatırımlar istenilen standartlara ulaşmamıştır. Turizmin çeşitlendirilmesi ilkesi kapsamında mevcut kongre merkezinin geliştirilmesi ve organizasyonların yapılması gerekmektedir. Yine Turizm sektörünün bir diğer alternatif dalı olan Sağlık Turizmi de Antalya Kentinde bu sektör açısından bir önem taşıyacaktır. Özellikle kent kuzeyinde doğal yapı ile bütünleşecek ve uluslararası platformda tanıtımı yapılarak hizmet verecek rehabilitasyon merkezlerinin yapılması öngörülmektedir. 251

8.3.ULAŞIM 8.3.1.ULAŞIM MASTER PLANI 1/50.000 Ölçekli Antalya II.Etap Fiziki Stratejik Planında 2020 yılı için öngörülen arazi kullanımına göre, ortaya çıkacak ulaşım taleplerini karşılamak üzere stratejik düzeyde (makro ölçekte) geliştirilen ulaşım sistemi çözümlerini içeren Antalya Ulaşım Nazım Planlaması nın başlıca sonuçları bu bölümde özetlenmiştir. Alınan Başlıca kararlar şunlardır: 1.Mal-Hizmet ve İnsan Akımının Kent çekirdeği Dışına Yönlendirilmesi. 2.Transit trafiği Kensel Makro formun Son Noktasından Geçirerek Rasyonel Çevre yolu Oluşturmak. 3.Hafif Raylı Toplu Taşım Güzergahlarının Stratejik Fiziki Plan Kararlarına Göre Geliştirmesi 4.Doğu-Batı-Kuzey koridorları arasında hızlı ulaşım bağlantısı sağlamak. 5. Toplu Taşım aksları ile Yük Taşımacılığına ilişkin türel ayrımların belirlenmesi. 6. Kent Merkezi ile Metropliten alan içerisinde yada metropoliten bölgede yer alan turizm merkezleri arasında Merkezin turizm merkezleri arasında Merkezin turizmden aldığı katma değeri arttırmak ve turistin kent merkezine erişebilirliğini yükseltmek amacıyla toplu taşım bağlantılsrını güçlendirmek. 7.Toplu Taşım değişim noktaları ile son durak noktalarında düzenlemelerin yapılması. (Son durak noktalarında Raylı sistem yada lastik tekerlekli toplu taşım araçları için depolama alanlarının belirlenmesi) Ulaşım planları kent planlarının ayrılmaz ve çok önemli bir öğesidir ve kent planları ile birlikte geliştirilmelidir. Gelecekteki ulaşım talepleri, öncelikle, gelecek için öngörülen arazi kullanım kararlarına göre oluşacak kent yapısına bağlıdır. Arazi kullanım yapısı ile ulaştırma sistemi arasındaki etkileşim iki yönlüdür. Kentin arazi kullanım yapısı (nüfus, istihdam, sanayi, ticaret, okullar, konut alanları ve MİA dağılımı) ve ulaştırma sisteminin karakteristikleri ulaşım taleplerinin büyüklüğünü ve niteliklerini belirlemektedir. Öte yandan, yeni bir ulaştırma projesi ile belirli bölgelere ulaşılabilirliğin sağlanması, orta ve uzun dönemde o bölgelerin arazi kullanım yapısını da etkilemektedir. Arazi kullanım planları ile ulaştırma arasındaki ilişkileri iyi 252

anlayarak ve kentin gelecekteki arazi kullanım yapısını doğru planlayarak gelecekteki ulaşım taleplerini azaltmak, diğer bir deyimle birçok ulaşım sorununun ortaya çıkmasını önlemek mümkündür. Antalya Ulaşım Ana Planı Antalya genelinin (Metropoliten Alanının) ulaşım sistemlerini irdeleyen bilimsel bir çalışmadır. Ulaşım Ana Planı çalışmasında; 1/50.000 ölçekli Antalya Fiziki Stratejik Planı plan kararlarından elde edilen sosyoekonomik veriler esas alınarak, 2020 hedef yılı için alternatif ulaşım ağı seçeneklerinin matematiksel analizleri yapılmıştır. 2020 yılı için öngörülen ulaştırma sistemi seçenekleri, Antalya Ulaşım Nazım Planı kapsamında kurulan ulaşım modeli kullanılarak test edilmiştir. Ulaşım modelinin, kalibrasyon çalışmaları sonucunda mevcut durum ulaşım ağını yeter düzeyde temsil ettiğinin ispatlanmasının ardından; önerilen yeni bir yolun test edilmesi, herhangi bir yolun nitelik değişikliğinin, hedef yıl için önerilen arazi kullanımının veya yoğunluk değişiminin, yeni bir toplu taşın türü veya hattının, ulaştırma sistemi üzerindeki etkilerini ayrıntılı biçimde görebilme olanağı veren etkili bir planlama aracıdır. Antalya Ulaşım Ana Planı çalışmasının yukarıda sıralanan ilke ve politikalar doğrultusunda hedefler şöyle sıralanabilir, 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planı nda esas alınan hedef yılındaki (2020) arazi kullanım kararlarına bağlı olarak ulaşım taleplerinin belirlenebilmesi için stratejik düzeyde (makro ölçekte) bilimsel bir planlama çerçevesi ve aracı oluşturmak. Hedef yılındaki (2020) ulaşım taleplerini karşılamak üzere önerilecek stratejik düzeydeki büyük ulaşım projelerinin kentin ulaşım sistemi üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve bu projelere ilişkin olarak yapılabilecek fizibilite değerlendirmelerine esas olacak bilgileri üretmektir. 253

1/25.000 ve daha düşük ölçekli bölgesel planlara ulaşım güzergâhlarının oluşturulması için zemin hazırlamaktır. Verilen hedeflerin gerçekleştirilmesi için bu çalışma kapsamında yapılmış olan ve yapılması gerekli çalışmalar ile alınması gerekli önlemler aşağıda sıralanmıştır. Alt ölçekli planların stratejik düzeyde bir plan olan Ulaşım Ana Planı kararları ile uyumu sürekli denetlenmeli ve sağlanmalıdır. Çalışma alanında yer alan yol ağı geometrik yapısı detaylı olarak incelenmeli, yol kapasite güvenliğini azaltan kesimlerde uygulamaya yönelik geometrik düzenlemeler yapılmalıdır. Trafik kazalarının yoğun olarak yaşandığı kara nokta olarak bilinen kaza riski yüksek olan noktalar tespit edilmelidir. Söz konusu kesimlerde, trafik güvenliğinin artırılması amacıyla geometrik düzenlemeler yapılmalı, yatay ve düşey trafik işaretleri teknik gereklerine uygun olarak projelendirilmeli ve uygulanmalı, bu işaretlerin bakım ve onarımı sürekli yapılmalıdır. Ayrıca, peyzaj çalışmalarında trafik işaretlerinin görünürlüğünü etkileyecek düzenlemelerden kaçınılmalıdır. Cazibe Alanlarının (Alışveriş merkezleri, oteller, hastane, toplukonut alanları, akaryakıt istasyonları, dini tesis, okullar) getirecekleri trafik yüklerinin ulaşım etütleriyle değerlendirilmesi zorunluluğu getirilmelidir. Kısa vade de sürekliliği bulunan ve kavşak denetimi sinyalize olarak gerçekleştirilen ana akslar üzerinde yeşil dalga uygulamasına imkan sağlayacak çok programlı (farklı zamanlı trafik akımlarına göre çoklu olarak programlanabilen) sinyalizasyon kontrol ekipmanları kullanılmalıdır. Genişletilme veya alternatif yol bağlantısı yapılaması mümkün olmayan yollarda tek yön uygulamaları seçeneği araştırılmalıdır. Antalya Ulaşım Ana Planı nda raylı toplu taşıma sistemleri güzergahları ve kademelenmesi de dikkate alınarak, raylı sisteme geçişi kolaylaştırıcı ve mevcut 254

sistemin verimini artıcı işletme önlemleri alınmalıdır. Bunun için mevcut lastik tekerlekli toplu taşıma sisteminin reorganizasyonu çalışması yapılmalıdır. Kent merkezinde otopark talebini karşılamak ve ancak bu talebi karşılarken uygulanacak olan işletme politikaları ile kent merkezine doğru olan özel araç baskısını azaltacak şekilde otopark alanları planlanmalıdır. Kademelendirilmiş otopark fiyatlandırma uygulamaları ile özel araçların otopark problemi olan alanlara toplu taşıma ile ulaşım özendirilmelidir. Yüksek hız yapılması muhtemel olan Çevreyolu ve 1. derece yol kenarlarında yapılan sosyal ve dini tesislerin planlanmasında karayolu kaynaklı gürültü dikkate alınmalı ve bu tip karaların getirilmesi zorunluluğu olan alanlarda gürültü önleyici tedbirler (gürültü perdeleri, yol kenarının ağaçlandırma, gibi) alınmalıdır. Bisiklet yolları için kaldırım genişlikleri ve aksları uygun olan bölgeler Kent Bilgi Sistemi nde toplanıp kesinti olan bölgelerin yeniden tasarlanması ve rekreasyon alanlarıyla birleştirilerek sürekli hale getirilmesi gereklidir. Raylı sistem ulaşım ağında, planlama dönemi içinde Liman Adliye ve Muratpaşa Lara arasında planlama dönemi içinde raylı sistemi gerektirecek bir yolculuk talebi oluşmamaktadır. Sözkonusu raylı sistem kesitleri, Fatih-Otogar-Adliye-Muratpaşa raylı sistemlerinin merkezden sonra doğu-batı koridorunda devamı olup, sahile parelel turizm ve eğlence amaçlı oluşan trafik taleplerini, karşılamak üzere planlanmıştır. Bu amaçla, metropolitan alanına uygun, çevre ve yaya ile dost, diğer ulaşım türleri ile bütünlük sağlayacak bu ilave güzergahlar raylı sistem olarak planlanmıştır. İlave hatların Batı ucu, liman ve demiryolunu, doğu ucu ise Lara-Kundu Turizm Bölgelerini birbirine ve merkeze bağlamaktadır. Fatih Otogar Muratpaşa, Fatih Adliye Muratpaşa Meydan Güzergahları ve Liman Adliye ve Muratpaşa Lara hatları planlama dönemi için(2020)raylı sistem olarak Öneri Ulaştırma Sistemi aşağıda gösterilmiştir. Kaynak:Antalya II.Etap 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Plan Ulaşım Etüdü, 2006 255

Liman 1 %[ Akdeniz Bulvarı #S Boğaçayı Liman 2 %[ Konyaaltı %[ Gürsu %[ %[ Fatih #S #S Öğretmen Evi Atatürk Bulvarı Altınkum %[ %[ #S Kepezaltı #S Ahatlı #S #S Otogar #S Kepez %U Dokuma #S Çocuk Esirgeme yurdu Mehmet Akif %U #S Vatan #S Çallı Bayındır %U #S Emniyet #S Sigorta Üniversite #S %U Muratpaşa Pazar %U #S #S #S %[ %U %U %U %U %U #S Balbey Hastane Karakol Altındağ Adliye Çaybaşı Kültür Parkı #S %[ Meltem #S %[ %[ %[ Pınarbaşı Arapsuyu Yeni Doğan Ferrokrom AKDENİZ Dokuz Eylül B. Onat Şehitler #S Meydan #S Demircikara #S #S #S Yeşilbahçe Karakol #S Topçular #S Kepez #S #S Alanya yolu Muratpaşa Havaalanı #S #S #S Altınova Pınarlı Zümrütova Güzeloba Kaplan Fener #S #S Lara Çağlayan 1 Planlama Dönemi Raylı Sistemler Aksu #S %U %U %U %U %U Çağlayan 2 %U %U %U %U %U %U %U %U %U #S #S #S %U %[ %U #S %U #S Şanlı Tesisler Menekşe Sera PTT Tesisleri Adalya Tesisleri Raylı Sistem Güzergahı Bağlantı Noktaları Fatih - Otogar - Meydan İstasyonu Meydan - Havaalanı İstasyonu Otogar - Üniversite - Adliye İstasyonu Liman - Adliye İstasyonu Adliye - Muratpaşa İstasyonu Muratpaşa - Lara İstasyonu Lara - Günübirlik İstasyonu MevcutTramvay İstasyonu Mevcut Dönem Raylı Sistemler TCDD Mevcut Tramvay Adalya 1 Adalya 2 Adalya 3 #S Günübirlik N Harita 75: Ulaşım Master Planı Raylı Sistem Güzergahı Haritası 256

N Dösemealtı Çığlık Yurtpınar Yeşilbayır Varsak lerçamı Kepez Pınarlı Aksu Çalkaya Konyaaltı Muratpaşa PLANLAMA DÖNEMİ ULAŞIM AĞI AKDENİZ Anaarter Arter Ekspres yol 1. Derece Karayolu ÖLÇEK : 1 / 60.000 Harita 76: Ulaşım Master Planı Ulaşım Ağı Haritası Ulaşım Master Planı,2006 257

8.3.2.ULAŞIM SİSTEMİ ANA KARARLARI 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Plan Kararları doğrultusunda revize edilmiş ve 2006 yılında hazırlanmış olan Ulaşım Master planı kararlarında da belirtildiği üzere Temel Strateji olarak Uzmanlaşmış ve yaya öncellikli bir kent merkezinin gelişimi öngörülmektedir. Yaya Öncellikli bir kentsel gelişimin sağlanabilmesi güçlü toplu taşım sistemleri ile kent merkezi ve hemen çeperinde dağılmış olan çalışma alanların desantrilize edilebilmesi ile mümkün görülmektedir. Mevcut Antalya Kentsel merkezi yaşama alanlarındaki dağınık ve organik gelişimin aksini iş alanları, çalışma alanlarına yönelik ekstansif kullanımlar depolama alanları gibi Merkezi İş Alanı içerisinde yer alması gerekmeyen kullanımları da kapsayarak içe dönük bir yığılma ve yoğunlaşmaya sahiptir. Bu yoğunlaşmanın oluşturduğu araç trafiği; salt özel araç sahipliliğinin yüksekliğine bağlı kalmaksızın ağır araç trafiğinin de taşıma kapasitesi yüksek olmayan kent içi yollarda yığınlanması sonucunu doğurmaktadır. Kent Merkezi içerisinde bu yığılmanın yakın tarihte kent merkezindeki trafik akışını tamamen kitleme noktasına getireceği gözlenmektedir. Bu anlamda temel strateji; kent merkezinde yer almaması gereken ekstansif (yaygın) arazi kullanımları içeren çalışma alanlarının ve ihtisaslaşmış çalışma kollarının metropoliten alanda dağıtılması ve tek merkezli bir gelişim gösteren Antalya nın bölgesel gelişim stratejisine uygun olarak; işlevlendirilmiş alt merkezlerin tariflenmesidir. Antalya Kenti gerek Doğu-Kuzey ve Güney batı yönlerinde yoğun bir mal-hizmet ve insan akımının ağırlıkla transit olarak geçtiği bir cazibe merkezi konumundadır. Antalya için 1970 lerde planlanmış olan Çevre yolu hızlı kentleşme ve gelişimlerin sonucu olarak bugün kent içi bulvar niteliği almıştır ve bu niteliği ile doğu-batı ve kuzey yönündeki ağır transit trafiği kent içine sokmadan devamlılığını sağlamak niteliğinden uzaktır. 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik Planında batıda limandan başlayıp, Konyaaltı, Kepezüstü, Varsak güzergâhında devam eden ve Düden Çayında sonlanan güzergâhın bu noktadan doğuya Isparta yoluna kadar Pınarlı nın kuzeyinden mevcut enerji nakil hatlarının altındaki güzergâhı kullanarak uzatılması önerilmiştir. Ancak 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmaları kapsamında yapılan etütler sonucu söz konusu güzergâhın 1.derece tarımsal niteliği korunacak tarım alanları kapsamında 258

Ender Tarım Alanları grubunda yer alması ve uygulandığı takdirde bu yolun çevresinde yapılaşmaya yönelik oluşacak baskılar nedeni ile tarım alanlarının zarar göreceği tespit edilmiştir. Bu nedenle mevcutta Kırsal Yerleşim Alanlarına hizmet veren bu kadastro yolu 3.derece yol olarak planlara işlenmiştir. Ancak Havaalanı ile Çevre yolu bağlantısındaki trafik yoğunluğunu kısmen azaltacak Havalanı Kavşağından Altınova Mahallesini çevreleyen ve Varsak Belediyesine bağlanan bir Toplayıcı Yol önerilmiştir. Bununla birlikte Kent Merkezinden ve Havalanından doğu istikametinde olan Turizm amaçlı araç trafiğinin Alanya Yolu üzerindeki yoğunluğunun azaltılması amacıyla; Havaalanı doğusundaki Kardeş Kentler yolundan sahile inen ve yine Alanya yolundan Kemerağzı Kundu Köylerine buradan da Belek e bağlanan 2 derece yola çekilmesi önerilmektedir. Kentin Kuzey-Batı- ve Güney yönlerinde ve kent çeperinden geçen ve temelde ağır yük ve insan taşımacılığının kentsel alanlara müdahalesi olmadan transit olarak dağılımını sağlamak amacıyla yine onaylı planlarda var olan Burdur(Çıplaklı köyü) yolu ve Isparta (Topallı Köyü Kuzeyi) yollarını birbirine bağlayacak yol bağlantısının; batıda Döşemealtı-Çığlık Korkuteli yolu bağlantılarının sağlanması ile de gerçek anlamda bir çevre yolu oluşturulması öngörülmektedir. Bu bağlantılardan; Burdur- Isparta yolları arasındaki bağlantının 2010-2015 yılları, Batı bağlantılarının ise 2015-2020 yılları arasında gerçekleştirilmesi öngörülmektedir. Bu çevre yolu önerisi ile salt Antalya Kent Makroformu açısından gerekli olan bir ulaşım düzenlemesi değil aynı zamanda Varsak ın kuzeyinde yer alan ve önemli bir cazibe merkezi oluşturması beklenen Kuzey Antalya Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Bölgesi ile doğuda ve batıda yer alan turizm merkezleri ve havaalanı bağlantıları arasındaki erişebilirlikte yükseltilebilecektir. Yine bu ulaşım stratejilerine ve çalışma alanlarına yönelik stratejilere bağlı olarak kent merkezinde dışarı çıkartılması öngörülen yada kentin ihtiyacı olan çalışma alanları, tarımsal ürün değerlendirme ve depolama alanları, toplu iş yerleri gibi kullanımlar bu çevre yolu etrafı veya erişebilirliği yüksek noktalarda tariflenmiştir. 1. Hafif Raylı Toplu Taşım Güzergahlarının Çevre Düzeni Planı Karalarına Göre Geliştirilmesi. Ulaşım Master Planı Antalya Kenti için hafif raylı sistem güzergahını iki aşamalı olarak öngörmektedir. 1. aşamada Kepezaltı-Muratpaşa arasındaki güzergah olup; 259

projelendirme ve fizibilitesi tamamlanmıştır, 2. aşama olarak ise Muratpaşa Havaalanı arasındaki güzergah önerilmektedir. Ana kararlar doğrultusunda özellikle doğu bölgesinde Raylı Sistem Güzergahının, bu plan ile geliştirilmesi öngörülen Perge-Fuar Kongre Turizm Merkezine buradan Havaalanına bağlanması öngörülmektedir. Pınarlı, Çalkaya Alt Merkez noktasına kadar yaklaşık 7 km. ve yine Varsak bölgesinde gözlemlenen alt merkez fonksiyonlarında gelişim ve nüfus potansiyeli açısından Kuzey yönünde Varsak Merkeze kadar yaklaşık 10 km. olmak üzere toplam 17 km. daha uzatılması öngörülmüştür. Söz konusu yeni güzergah önerilerinden özellikle Doğu yönündeki ilave hattın salt Havaalanında sonlanan bir güzergahtansa Doğu alt bölgesindeki yerleşik nüfus işgücü ve öğrenci hareketleri açısından gerekliliği ötesinde Perge Turizm Merkezi, Lara-Kundu K.T.K.G.B. ve Belek Turizm Merkezindeki turist hareketlerinin kent merkezine yönlendirilebilmesi açısından eksikliği gözlemlenen toplu taşım sistemini oluşturabileceği düşünülmektedir. 2. Doğu- Batı Kuzey koridorları arasında hızlı ulaşım bağlantısı sağlamak. 3. Toplu Taşım aksları ile Yük Taşımacılığına ilişkin türel ayrımların belirlenmesi. 4. Kent Merkezi ile Metropoliten alan içerisinde yada metropoliten bölgede yer alan turizm merkezleri arasında Merkezin turizmden aldığı katma değeri arttırmak ve turistin kent merkezine erişebilirliğini yükseltmek amacıyla toplu taşım bağlantılarını güçlendirmek. Toplu Taşım değişim noktaları ile son durak noktalarında düzenlemelerin yapılması. (Son durak noktalarında Raylı sistem yada lastik tekerlekli toplu taşım araçları için depolama alanlarının belirlenmesi.) 260

9. EKONOMİK YAPI 9.1. ANTALYA İLİ İŞGÜCÜNÜN SEKTÖREL DAĞILIMI Antalya Kenti; il genelinde işgücünün yığılma gösterdiği bir alandır. 1970-2000 yılları arasında nüfus artışı ile birlikte işgücünün payı da artmış ve 1970 yılında nüfus içindeki payı %11 iken 2000 yılında %23 e yükselmiştir.2000 yılı itibariyle çalışma oranı %28,66 ya ulaşmıştır. İl ekonomisinde, son 30 yılda, işgücünde sektörel kaymalar önemli yer tutmaktadır. Tarım sektörü büyüklüğünü korumakta ve işgücü artış göstermekte ancak oransal payı azalmaktadır. Buna karşılık, özellikle turizm ve buna dayalı faaliyetler ile kentsel sektörlerin işgücü büyüklüğü sıralamasında yerleri değişmekte ve önemli sıçramalar yapmaktadır. Antalya ilindeki genel ekonomik yapıya bakılacak olunursa temel sektörün tarım olduğu görülmektedir. Her ne kadar yıllara oranla sektörde çalışanların yüzdesi azalsa da Antalya kentinin doğal yapısı ve toprağın zenginliği nedeniyle tarım bugünde temel sektör olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye nin tarımsal ürün ihracatının yaklaşık %1,2 si Antalya kaynaklıdır. İl nüfusunun %5 i sanayi sektöründe çalışmakta olup, bu oran Türkiye genelinde %12 dir. Türkiye sanayinde katma değerin %1 ini Akdeniz Bölgesi, %0,3 ünü Antalya ili oluşturmakta olup, sanayinin süreç etkinliği düşüktür. İldeki sanayi işletmelerinin %80 i Antalya kentindedir. Antalya bölgenin kentsel merkezi olarak, üniversite, hastane, kamu kurumları, bölge müdürlükleri gibi hizmet işlevlerini barındırması yanında, ildeki turizm gelişmelerinden kentin pay alması, öncelikle turizm ve buna bağlı ticaret, eğlence, kültürel faaliyetlerin gelişmesi nedeniyle turizm, ticaret ve hizmet kenti kimliğini öne çıkarmaktadır. Antalya Limanı ve uluslararası Antalya Havaalanı nın varlığı, ulaştırma, haberleşme, depolama faaliyetleri ilde hizmet sektörünü geliştiren unsurlardır. İnşaat sektörü geçmişte dalgalı bir değişim göstermiştir. 1970-1990 yılları arasında sektörde çalışanların payı artmış ancak 1990 sonrasında düşme eğilimine girmiştir. 261

Tablo 39. Antalya İli Çalışanların Sektörel Dağılımı 1970 1980 1990 2000 İşgücü % İşgücü % İşgücü % İşgücü % Tarım, ormancılık, balıkçılık 217347 79.43 248913 70.80 316658 56.97 377654 49.85 Madencilik 291 0.11 420 0.12 572 0.10 596 0.08 İmalat Sanayi 13923 5.09 19657 5.59 33099 5.95 39518 5.22 Elektrik, gaz,su 133 0.05 501 0.14 1558 0.28 1685 0.22 İnşaat 6583 2.41 14584 4.15 39122 7.04 40151 5.30 Ticaret ve turizm 9000 3.29 16207 4.61 65405 11.77 137276 18.12 Ulaştırma, haberleşme, depolama 5252 1.92 8411 2.39 18217 3.28 27806 3.67 Mali kurumlar, sigorta, banka 1580 0.58 4764 1.35 12377 2.23 24651 3.25 Toplumsal, sosyal ve kişisel hizmetler 16967 6.20 36343 10.34 64811 11.66 106519 14.06 İyi tanımlanmamış faaliyetler 2570 0.94 1796 0.51 4040 0.73 1658 0.22 TOPLAM 273646 100.00 351596 100.00 555859 100.00 757514 100.00 Kaynak: DİE GRAFİK 16 - ANTALYA İLİ ÇALIŞANLARIN SEKTÖREL DAĞILIMI Toplum.,sosyal, kişisel hizm. Mali kurumlar, 14% sigorta, banka 3% İyi tanımlanmamış faali. 0% Ulaştırma,haberleşm e,depolama 4% Ticaret ve turizm 18% İnşaat 5.5% Elektrik, gaz,su 0% İmalat Sanayi 5.5% Tarım, ormancılık 50% Madencilik 0% 262

9.2. KENT MERKEZİ 1/25.000 NAZIM İMAR PLANININ İŞGÜCÜ ve İŞGÜCÜNÜN SEKTÖREL DAĞILIM TAHMİNİ 17.06.2005 gün 464 sayılı Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile onaylanan Muratpaşa, Konyaaltı ve Kepez Belediyelerini kapsayan 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında İşgücü ve İşgücünün sektörel dağılımı 2020 yılı için aşağıdaki gibi öngörülmüştür. Tablo 40. Antalya Merkez Çalışanların Sektörel Dağılımı 1970 1980 1990 2000 2010 2020 İşgücü % İşgücü % İşgücü % İşgücü % İşgücü % İşgücü % Tarım, ormancılık, balıkçılık 4553 15,28 4768 8,73 12783 10,33 6335 3,66 8392 3 10490 2,5 Madencilik 185 0,62 118 0,22 271 0,22 320 0,19 280 0,1 420 0,1 İmalat Sanayi 6397 21,47 9689 17,74 15967 12,9 19600 11,34 30769 11 44056 10,5 Elektrik, gaz,su 62 0,21 341 0,62 729 0,59 942 0,55 1399 0,5 1678 0,4 İnşaat 2710 9,09 5112 9,36 16036 12,96 16525 9,56 20979 7,5 25175 6 Ticaret ve turizm 4029 13,52 7702 14,12 25486 20,59 46776 27,06 81119 29 125873 30 Ulaştırma, haberleşme, depolama 1760 5,91 4123 7,55 8864 7,16 14830 8,57 26014 9,3 39860 9,5 Mali kurumlar, sigorta, banka 939 3,15 2646 4,84 7195 5,81 13099 7,57 22378 8 35664 8,5 Toplumsal, sosyal ve kişisel hizmetler 9166 30,76 20112 36,82 34953 28,23 53897 31,18 88111 31,5 136364 32,5 İyi tanımlanmamış faaliyetler _ 1503 1,21 546 0,32 559 0,2 420 0,1 TOPLAM 29801 100 54611 100 123787 100 172870 100 280000 100 420000 100 1.Etap 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı Planlama Raporu İşgücü ve işgücünün sektörel Dağılımı- İşgücü tahminleri, Antalya kentinde çalışan işgücünün, dönemlere göre sektörel değişmeleri ve değişim eğilimleri ile kentin kaynakları ve gelişme potansiyelleri göz önüne alınarak yapılmış ve çalışan oranı %28 olarak belirlenmiştir. Yapılan tahminler ile toplumsal, sosyal ve kişisel hizmetlerin oranı Antalya nın Hizmet Kenti kimliğini vurgulayacak şekilde arttırılmıştır. Turizm ve Ticaret sektöründeki gelişme düzenli bir artış görülmüştür. Buna bağlı olarak ulaşım, haberleşme ve depolama sektörlerinde de artış öngörülmüştür. İmalat sanayi, inşaat ve tarım sektöründe ise düşüş öngörülmektedir. 263

9.3. İŞGÜCÜNÜN SEKTÖREL DAĞILIM TAHMİNİ Günümüz toplumunda ekonomik faaliyetleri tarım, sanayi ve hizmet sektörleri olarak üç ana gruba ayırabiliriz. Toplumun gelişimine göre bu sektörlerden herhangi birinde yapılan üretim nispi olarak artmakta ya da azalmaktadır. Antalya ilindeki genel ekonomik yapıya bakıldığında temel sektörün tarım olduğu görülmesine rağmen kentsel merkezde turizm ve buna dayalı faaliyetlerdeki gelişimler nedeniyle temel sektörün hizmet sektörü olduğu görülmektedir. Antalya Büyükşehir Belediyesi bütünü 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı kapsamında 2020 yılı için öngörülen nüfus 2.332.253 kişidir. 2000 yılı itibariyle Antalya Kenti çalışan sayısı oranı %28,66 dır ancak yıllara oranla çalışan nüfusun artışı göz önüne alındığında 2020 yılı için çalışan sayısı oranı %29 olarak kabul edilmiştir. Buna göre planlama alanı içerisindeki çalışan nüfus 676.350 kişidir. SEKTÖRLER Planlama Alanı Bütünü Toplam İşgücü (kişi) % Tarım-Ormancılık-Balıkçılık 37.200 5,5 Madencilik 676 0,10 İmalat Sanayi 67.635 10,00 Elektrik-Gaz-Su 3.382 0,50 İnşaat 34.493 5,10 TİCARET Ve TURİZM 199.525 29,50 Ulaştırma-Haberleşme- Depolama 62.900 9,30 Mali Kurumlar,Sigorta, Banka 56.813 8,4 Toplumsal-Sosyal-Kişisel Hizmetler 213.050 31,5 Toplumsal-Sosyal-Kişisel Hizmetler 676 0,10 TOPLAM 676.350 100,00 Tablo 41:2020 yılı İşgücünün Sektörel Dağılım Tahmini 264

250.000 200.000 Tarım-Ormancılık- Balıkçılık Madencilik İmalat Sanayi Elektrik-Gaz-Su 150.000 İnşaat 100.000 50.000 0 1 TİCARET Ve TURİZM Ulaştırma-Haberleşme- Depolama Mali Kurumlar,Sigorta, Banka Toplumsal-Sosyal-Kişisel Hizmetler Toplumsal-Sosyal-Kişisel Hizmetler 213.050 56.813 62.900 676 37.200 676 67.635 3.382 34.493 199.525 Tarım-Ormancılık- Balıkçılık Madencilik İmalat Sanayi Elektrik-Gaz-Su İnşaat TİCARET Ve TURİZM Ulaştırma-Haberleşme- Depolama Mali Kurumlar,Sigorta, Banka Toplumsal-Sosyal-Kişisel Hizmetler Toplumsal-Sosyal-Kişisel Hizmetler Grafik17: 2020 yılı İşgücünün Sektörel Dağılım Tahmini 265

9.3.1. HİZMET SEKTÖRÜ Planlama alanında 2020 yılı için de kentin kimliğini oluşturan ve ekonomisini belirleyen sektör hizmet sektörü olarak kabul edilmiştir. Kentin kuzeyinde planlanan Bölgesel hastane, Üniversite Alanı, teknopark ve buna bağlı alanlar, Antalya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri nin yer alması, Güver Uçurumu arkeoloji parkı, hayvanat bahçesi, Ekolojik Devinim Koruma Bandı, bölgesel park ve rekreasyon alanlarının yer alması, Doğuda Pınarlı Belediyesinde yer alan Fuar Alanının varlığı, tarım alanlarının turizmle bütünleşmesi plan kararlarının hizmet sektörüne etkisi, mevcut yayla merkezleri, öneri yayla merkezleri, Kayak Merkezi, Doyran Göleti ve Balıkçı Barınağı ile Turizmin çeşitlenmesi adına batı bölgesinde yer alan fonksiyonlar, planın ana hedeflerinden biri olan kent merkezinde çalışma alanlarının uzmanlaşmasının sağlanması buna bağlı olarak turizm ve ticaret sektörlerinde meydana gelecek gelişmeler, bu plan ile hizmet sektörünün gelişimine katkı sağlayacak kararlardır. Planlama alanı içerisinde hizmet ana sektörü alt sektörler bazında incelendiğinde; 2000 yılında payı %31.18 olan Toplumsal ve Kişisel hizmetlerde, sektörde çalışanların oranı planla öngörülen uzmanlaşmış kent niteliğine uygun olarak artacağı düşünülmüş ve %31,5 e yükseltilmiştir. Turizmin çeşitlenmesi ve buna bağlı 12 aya yayılarak yatırımların yapılması ilkesi doğrultusunda turizm ve buna bağlı ticaret sektöründe de bir artış öngörülmüş, bu kapsamda 2000 yılında payı %27,06 olan sektör 2020 yılı itibariyle %29.50 olarak belirlenmiştir. Benzer biçimde mali kurumlar sigorta ve bankacılık hizmetlerinde çalışanların payının da artması beklenmektedir. Bu sektörde 2020 için çalışan oranı %8.4 olarak belirlenmiştir. 1980-1990 yılları arasında yükselen inşaat sektörü 1990 sonrası düşme eğilimine girmiş ve kentteki doygunluk ve teknolojideki gelişmelerde göz önüne alınarak çalışanlar arasındaki payının düşme eğilimine devam edeceği varsayılmıştır. Bu nedenle 2000 yılında payı %9.56 olan sektör 2020 yılı itibariyle % 5.10 olarak belirlenmiştir. 266

Ulaştırma, Haberleşme ve Depolama sektörleri geçmiş dönemlerde de düzenli bir artış göstermiş ve tüm bölgelerde eşit oranda pay sahibi olmuş, Bu nedenle 2000 yılında payı %8.57 olan sektör 2020 yılı itibariyle %9,3 olarak belirlenmiştir. Ticaret ve Turizm sektöründeki artışında bu sektöre etkisi yadırganamaz. 9.3.2. SANAYİ SEKTÖRÜ Planlama alanında 2020 yılı için ikinci sektör %10 lik payı ile sanayi sektörü olarak kabul edilmiştir. Kuzey bölgesinde yer alan Organize Sanayi Bölgesinin, toptancılar sitesi, toplu işyerlerinin ve uzmanlaşmış iş kollarının yer seçiminin yapılacağı alanlar, konut dışı kentsel çalışma alanları, Doğalgaz boru hatları, LPG tüp depolama alanları, küçük sanayi siteleri gibi kararlar plan ile sanayi sektörüne yapılan katkılardır. Antalya Kentinde sanayi sektöründe çalışanların toplam içindeki payının zamanla düşeceği öngörülerek; 2000 yılında payı %11.34 olan imalat sanayi 2020 yılı için %10, 2000 yılında payı %0.55 olan elektrik gaz- su sektörü 2020 yılı için %0.50, 2000 yılında payı %0.19 olan madencilik sektörü 2020 yılı için %0.10 olarak belirlenmiştir. 9.3.3. TARIM SEKTÖRÜ Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık sektöründe çalışanların payı geçmiş yıllara bakıldığında sürekli bir düşüş kaydetmektedir. Ancak tarımın Antalya kentindeki önemli temel sektörlerden biri olarak gelecekte de sürdürülmesi beklenmelidir. Planın ana hedeflerinden biri olan nitelikli tarım arazilerinin korunması ilkesi ile entegre seracılık, organize tarım, ekolojik tarım turizm alanların oluşturularak tarımda çeşitlik ve teknolojinin kullanılarak üretimin mümkün olan en üst düzeyde gerçekleştirilmesiyle tarım sektörünün önemini koruması öngörülmektedir. Planlama alanının bütününde tarımda çalışanların sayısı 2020 yılı için % 5,5 olarak belirlenmiştir. 267

10.ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2020 YILI İÇİN SEKTÖREL YOL HARİTASI (AMAÇ-HEDEF-STRATEJİLER- YAPILACAK İŞLER) Antalya Büyükşehir Belediyesi 2020 yılına ilişkin kent vizyonunun tariflenmesi, doğal kaynakların korunması ve plan hedeflerinin belirlenmesi amacıyla 1/50.000 ölçekli Fiziki Stratejik planda yol haritaları oluşturulmuştur. Bu yol haritaları turizm alanları, büyük alan kullanımı gerektiren çalışma alanları, tarım alanları, tarihi, kültürel ve doğal kaynaklar, konut alanları, kent merkezi, ulaşım ve altyapı olmak üzere 7 ana kullanım kararı için hazırlanmıştır. Söz konusu yol haritaları hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmaları kapsamında revize edilmiş ve amaç, hedef, strateji ve yapılacak işlerin tanımlandığı bu haritalarda kullanım kararına ilişkin plan vizyonunun yönlendirdiği amaç, hedef, strateji ve yapılacak işler 2020 yılı için birer ev ödevi olarak belirlenmiştir. 268

11.ARAZİ KULLANIŞ DEĞERLERİ PLANLAMA ALANI ARAZİ KULLANIŞ TABLOSU KULLANIM ALAN(m²) ORAN(%) Afet Sonrası İskan Rezerv Alanı 949.330 0.07 Ağaçlandırılacak Alan 12.203.548 0.88 Ağaçlandırılacak Alan (Mezarlık) 708.238 0.05 Ağaçlık Alan 31.691.021 2.29 Askeri Alan 2.694.803 0.20 Bölgesel Kentsel Spor Alanı 17.979.570 1.30 Bölge Parkı 1.472.929 0.11 Botanik Parkı 1.472.928 0.11 Demiryolu İstasyonu 317.870 0.02 Depolama Alanı 1.476.883 0.11 Eğitim Alanları 408.447 0.03 Entegre İşletme ve Depolama Toptan Ticaret Alanı 2.931.837 0.21 Fuar Alanı 618.643 0.04 Fuar Kongre ve Destek Fonksiyonları Merkezi 623.781 0.05 Gençlik Merkezi 1.191.749 0.09 Golf Alanı 709.949 0.05 Göl-Gölet 1.379.358 0.10 Günübirlik Tesis Alanları 2.867.534 0.21 Havaalanı 17.066.187 1.24 Hayvan Pazarı 208.003 0.02 Kamu Kurum Alanları 3.440.459 0.25 Kayak Merkezi 455.116 0.03 Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı 6.294.406 0.46 Kentsel Bölgesel Yeşil Alanlar 15.209.733 1.10 Kırsal Terminal Alanı 162.024 0.01 269

Küçük Sanayi Sitesi 1.857.169 0.13 Konut Gelişme Alanı-Düşük Yoğunluklu 16.092.143 1.16 Konut Gelişme Alanı-Orta Yoğunluklu 72.452.593 5.25 Konut Gelişme Alanı-Yüksek Yoğunluklu 3.688.171 0.27 Konut Dönüşüm Alanı-Orta Yoğunluklu 24.577.805 1.78 Konut Dönüşüm Alanı-Yüksek Yoğunluklu 4.955.745 0.36 Konut Alanı-R-K- Düşük Yoğunluklu 7.592.613 0.55 Konut Alanı-R-K- Orta Yoğunluklu 447.583.20 0.03 Konut Alanı-R-K-Yüksek Yoğunluklu 23.384.791 1.69 Kırsal Yerleşim Alanı 15.745.210 1.14 Kırsal Gelişme Alanı 131.805 0.01 Mera Alanları 17.186.608 1.24 Merkez Koruma Alanı 732.973 0.05 Mezarlık Alanları (Bölgesel) 2.179.414 0.16 Orman Alanı 551.890.498 39.95 Organize Sanayi Bölgesi 2.308.936 0.17 Rekreasyon Alanları 7.503.184 0.54 Sağlık Tesis Alanları 3.082.356 0.22 Serbest Bölge 637.410 0.05 Sosyal Tesis Alanları 693.817 0.05 Spor Alanı 2.098.441 0.15 Taşlık Çalılık Alanlar 27.737.047 2.01 Teknik Altyapı Alanları 884.891 0.06 Teknoloji Geliştirme Bölgesi 856.891 0.06 Temalı Park 3.107.745 0.22 Terminal Alanı 265.573 0.02 Ticaret -Alt Merkez Alanı- 4.709.593 0.34 Ticaret -Merkezi İş Alanı- 5.655.173 0.41 Ticaret -Merkezle Bütünleşecek Ticaret Alanı- 5.024.874 0.36 270

Ticaret -Merkezi Gelişme Aksı- 7.919.656 0.57 Toplu ve Organize İşyerleri 2.387.511 0.17 Toptancı Hali 2.301.415 0.17 Tarımsal Ürün ve Pazarlama Alanları 668.909 0.05 Turizm ve İkinci Konut Yerleşme Alanları 1.300.501 0.09 Turizm Tesis Alanları 3.375.167 0.24 Tarım-Ekolojik Tarım Turizm Alanları- 29.864.044 2.16 Tarım-Ekolojik Koruma Geliştirme Bölgeleri- 31.380.238 2.27 Tarım-Ender Tarım Alanları- 142.754.691 10.33 Tarım-Entegre Sera İşletme Alanları- 62.222.594 4.50 Tarım-İkincil Tarım Alanları- 50.125.839 3.63 Tarım-Kent İçi Tarımsal Planlama Alanı- 5.509.142 0.40 Tarım-Organik Tarım Alanları- 13.701.480 0.99 Tarımsal Ekolojik Bütünlüğü Bozulmuş Alanlar 2.022.868 0.15 Üniversite Alanı 4.828.414 0.35 Yat Limanı 279.034 0.02 Yayla Merkezi-Mevcut- 4.400.119 0.32 Yayla Merkezi-Öneri- 1.000.703 0.07 Diğer Alanlar 83.272.277 6.03 TOPLAM 1.381.330.000 100.00 Tablo 42:Planlama Alanı Arazi Kullanış Tablosu 271