Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE Çukurova Bölgesi'ndeki Çocukluk Çaðý Zehirlenme Olgularýnýn Deðerlendirilmesi Doç. Dr. Hayri Levent Yýlmaz 1, Dr. Turan Derme 2, Doç. Dr. Dinçer Yýldýzdaþ 3, Prof. Dr. Emre Alhan 4 1 Çukurova Üniversitesi Týp Fakültesi, Çocuk Acil Týp Birimi, Adana 2 Özel Metropark Hastanesi, Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý, Kahramanmaraþ 3 Çukurova Üniversitesi Týp Fakültesi, Çocuk Yoðun Bakým Bilim Dalý, Adana 4 Çukurova Üniversitesi Týp Fakültesi, Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý, Adana ÖZET Amaç: Çukurova Bölgesinde zehirlenme tanýsý ile izlenen hastalarýn epidemiyolojik özellikleri, seyri ve hekimlerin tedavi tercihlerini deðerlendirmek amacýyla bu çalýþma yapýlmýþtýr. Materyal ve Metod: yýllarý arasýnda, 0-14 yaþ grubunda, çocuk acil polikliniðine getirilen zehirlenme olgularý geriye dönük olarak incelendi. Zehirlenme olgularý hakkýndaki bilgiler acil hasta kayýt formlarý ve hasta dosyalarýndan elde edilmiþtir. Yapýlan çalýþmada olgularýn demografik yapýsý, zehirlenme þekli ve nedenleri, zehirlenmeye yol açan etkenler, yapýlan tedavi ve sonuçlarý incelenmiþtir. Bulgular: Beþ yýllýk süre içerisinde 486 zehirlenme olgusu (250 erkek, 236 kýz) acile baþvurdu. Olgularýn çoðunluðu kaza sonucu (%89,3) olup, en sýk 1-3 yaþlarý arasýnda görülmüþtür. Özkýyým giriþimi nedeniyle olan zehirlenmelerin ise en sýk yaþlarý arasýnda (%28,9) ve kýzlarda 3,5 kat daha sýk görüldüðü saptandý. Zehirlenme etkenleri sýrasýyla ilaçlar (%42,6), hayvan-böcek sokmalarý (%11,1), insektisit-tarým ilaçlarý (%10,3), kostik maddeler (%8,6) olarak saptandý. Ýlaçlar arasýnda en çok merkezi sinir sistemi ilaçlarý, bunlar arasýnda ise en sýk %32,8 ile amitriptilin kullanýlmýþtý. Olgularýn %99,6'sý tam iyileþme gösterirken, yýlan ve akrep sokmasý nedeniyle 2 olgu (%0,4) ölümle sonuçlanmýþtýr. Sonuç: Çocukluk çaðý zehirlenmeleri en sýk ilaçlarla, kaza nedeniyle ve aðýz yoluyla alýnarak olmaktadýr. Bu durum, ilaçlarýn reçetesiz satýlmamasý, güvenli kapaklarýn kullanýlmasý, çocuklarýn ulaþamayacaðý ve kilitli yerlerde saklanmasý ve aile eðitimi gibi basit önlemlerin zehirlenmeleri büyük bir oranda önleyebileceðini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Çocukluk çaðý, epidemiyoloji, zehirlenmeler. Nobel Med 2009; 5(2):

2 ABSTRACT EVALUATION OF CHILDHOOD POISONINGS IN ÇUKUROVA REGION Objective: The aim of this study was to clarify to determine the causes of childhood poisonings by time on account of socioeconomic and cultural alterations in Çukurova region and to steadily attain the data for treatment and prevention. Material and Method: This study was composed of poisoning cases attending to pediatric emergency medicine room from 1997 to 2001 with ages between 0-14 years old. The data about poisoning cases were extracted from patients' medical records in emergency room. In the study demographics of cases, the route and reason of poisonings and materials causing poisonings were evaluated. Results: In 5 years period totally 486 patients, 250 boys and 236 girls, were admitted to pediatric emergency room. Most of the poisoning cases were due to an accident (89.3%), and they were between 1-3 years old. Suicide attempts had the highest ratio in cases over 10 years age, and were more common in girls. The causes of poisoning were found to be drugs (42.6%), animal-insect bites (11.1%), insectisides-farming disinfectants (10.3%) and costic substances (8.6%). Most cases with drug poisonings were caused by CNS drugs, especially amitriptiline (32.8%). In all poisoning cases, 99.6% of cases have recovered completely but two cases (snake and scorpion envenomation) died (0.4%). Conclusion: The majority of poisonings in the childhood period happen due toaccidental ingestion of drugs. This condition shows us that simple precautions like family education, keeping drugs unreachable for children, unavailability of drugs without prescription and childresistant package may prevent most of the poisonings. Key Words: Childhood, epidemiology, poisoning. Nobel Med 2009; 5(2): GÝRÝÞ Son yýllarda aþýlarýn yaygýn ve etkin bir þekilde uygulanmasý, erken taný ve tedavi yöntemlerinin geliþtirilmesi, saðlýk alanýnda diðer olumlu ilerlemeler ülkemizde çocukluk çaðýnýn ön plana çýkmýþtýr. Bu nedenle özellikle geliþmiþ ülkelerde olmak üzere, doðumsal-kalýtsal hastalýklar, kanserler ve kazalara baðlý ölüm ve sakatlanmalar ön plana çýkmýþtýr. Ayrýca çaðdaþ teknoloji ve yaþam standartlarýnýn artmasý ile yaþanýlan çevre ve ev ortamýnýn farklýlaþmasý da sorunlarýn deðiþmesine büyük etkisi olmuþtur. Bakteriyel ve paraziter hastalýklar ile mücadelede büyük baþarý elde edilmesi sonucu 1-14 yaþ grubunda kazalar ve zehirlenmelere baðlý ölümler, tümoral hastalýklar ve kardiyovasküler sistem hastalýklarý ile birlikte ön sýralara çýkarak solunum yolu enfeksiyonlarý ve gastroenteritlerden sonra ilk sýralarý paylaþmaktadýr. 1, 2, 3 Ülkemizde yýlda zehirlenme olgusunun görüldüðü tahmin edilmektedir. 4 Devlet Ýstatistik Enstitüsü verileri incelendiðinde ise Türkiye'de zehirlenme sýklýðý %0,4 oranýndadýr. 5 Ulusal Zehir Merkezi (UZEM)'nin verilerine göre yýllarý arasýnda UZEM'e yapýlan baþvurularýn %56'sýný çocukluk dönemindeki zehirlenme olgularý oluþturmaktadýr. 1 Yaþamýn ilk yýlýnda anne-babanýn verdiði ilaçlar, 2-3 yaþlarýnda ev-temizlik malzemeleri, 3-5 yaþlarýnda iyi saklanmamýþ ilaçlarla zehirlenmeler sýktýr. Okul çaðý ve ergenlik döneminde ise özkýyým amaçlý zehirlenmeler ön plana çýkmaktadýr. 6 Çocuk Acil polikliniðininde bakým ve tedavisi yapýlan adli olgular içinde zehirlenme olgularý %14,9 oranýnda olduðu saptanmýþtýr. 7 Zehirlenme epidemiyolojisi ülkelere, yaþanýlan coðrafi bölgeye, toplumun gelenek ve göreneklerine, sosyokültürel düzeyine, mevsimlere göre deðiþkenlik göstermektedir. Bu çalýþmada Çukurova bölgesindeki çocukluk çaðý zehirlenmelerinde, zamanla yaþanan sosyoekonomik ve kültürel deðiþimler nedeniyle ortaya çýkabilecek deðiþiklikleri saptayarak zehirlenme olgularýna yaklaþým ve korunma konularýnda gerekli verilerin toplanmasýný amaçladýk. MATERYAL ve METOD 1 Ocak Aralýk 2001 tarihleri arasýnda, ÇÜTF Hastanesi Çocuk Acil Polikliniðine zehirlenme nedeni ile baþvuran, yaþlarý 14 yaþ ve altýnda olan, zehirlenme tanýsýyla izlenen hastalarýn acil hasta kayýt formlarý ve yatan hastalarýn dosyalarý incelendi. Zehirlenme olgularýnýn yaþ, cins, yýl ve aylara göre daðýlýmý, geldiði yer, geliþ süresi, zehirlenme yolu ve nedenleri, etkenler, ilaç zehirlenmelerinin daðýlýmý, acilde kalýþ süreleri ve sonuçlarý deðerlendirildi. Zehirlenme etkenleri baþlýca ilaç, kimyasal madde, metal, insektisit, koroziv madde, temizlik maddesi, alkol, hidrokarbon, zehirli gaz, besin zehirlenmeleri, 36

3 fare zehiri, yýlan, akrep, arý ve böcek sokmalarý, bitkilerle zehirlenmeler ve bilinmeyenler þeklinde sýnýflandýrýldý. Ayrýca ilaçlar da kendi içinde, analjezik ve antipiretikler, santral sinir sistemi ilaçlarý, kardiyovasküler sistem ilaçlarý, antiagregan, oral kontraseptifler, antidiyabetikler, antihistaminikler, vitamin ve demir preparatlarý, antibiyotikler þeklinde gruplandýrýldý. Veriler SPSS 11.0 programýna kaydedildi ve istatistiksel deðerlendirmeler yapýldý. Sayýsal veriler ortalama ± standart hata (SH) olarak verildi. Ýstatistiksel analizde ki-kare testi kullanýldý, p<0,05 anlamlý kabul edildi. BULGULAR Olgu sayýsý (n) Mart Þubat Ocak Mayýs Nisan Temmuz Haziran Aralýk Kasým Ekim Eylül Aðustos Deðerlendirmenin yapýldýðý 5 yýllýk süre içinde fakültemize baðlý hastanenin çocuk acil polikliniðine giriþ yapan yaþlarý 14 yaþ ve altýnda olan, olgudan 486'sý (%1,01) zehirlenme nedeni ile baþvurmuþtu. Þekil 1. Olgularýn aylara göre daðýlýmý Ay Zehirlenme nedeniyle çocuk acil polikliniðine baþvuran olgularýn yaþlarý 0-14 arasýnda (ortalama: 4,97±3,85, deðiþim aralýðý: 0,02-14 yaþ) olup, bu olgularýn %48,6 (n=236)'sýný kýz, %51,4 (n=250)'ünü erkekler oluþturmaktaydý. Yaþ ortalamalarý kýzlarda 5,06±4,02 yýl, erkek olgularda 4,88±3,69 yýl olarak saptandý. Tüm yaþ gruplarý birlikte göz önüne alýndýðýnda, kýz ve erkek olgu sayýsý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir fark bulunamadý (p>0,05). Zehirlenme en sýk aylýk çocuklarda (%40,1), ikinci sýklýkla aylýk çocuklarda (%30,7) gözlendiði belirlendi (Tablo 1). Olgu sayýlarýnýn yýllara göre daðýlýmý incelendiðinde, en fazla zehirlenme olgusunun 2001 yýlýnda olduðu saptandý [1997'den 2001 yýlýna kadar olgu sayýlarý sýrasýyla 115 olgu (%23,7), 94 olgu (%19,3), 71 olgu (%14,6), 88 olgu (%18,1) ve 118 (%24,3)]. Zehirlenme olgularýnýn aylara göre daðýlýmý incelendiðinde, en fazla baþvurunun Mayýs-Aðustos aylarý arasýnda olduðu görüldü (Þekil 1). Zehirlenme olgularý en sýk 09:00-12:00 saatleri arasýnda (%24,9) meydana geldiði saptandý (Þekil 2). Olgu sayýsý (n) :00-06:00 24:00-03:00 21:00-24:00 16:00-21:00 15:00-16:00 09:00-12:00 06:00-09:00 03:00-06:00 Þekil 2. Zehirlenmelerin ortaya çýkýþ saatleri Olay saati Zehirlenme olgularýnýn hastanemize geliþ süreleri incelendiðinde, olgularýn %45,1'nin 4 saatten daha uzun Olgu sayýsý (n) Tablo 1: Zehirlenme olgularýnýn yaþ gruplarýna göre daðýlýmý Yaþ Olgu sayýsý % 0-12 ay ay ay ay 121 ay ve üzeri ,2 40,1 30,7 7,4 15,6 Toplam , saat 1-2 saat 2-3 saat 3-4 saat Olgularýn hastaneye geliþ süresi Þekil 3. Acile geliþ süreleri 4 saatten fazla Çukurova Bölgesi'ndeki Çocukluk Çaðý Zehirlenme Olgularýnýn Deðerlendirilmesi

4 Tablo 2: Zehirlenme nedenlerinin yaþ gruplarýna göre daðýlýmý Yaþ aralýðý Zehirlenme tipi Olgu sayýsý % 0-12 ay ay ay ay 121 ay ve üzeri Kaza Kaza Kaza Kaza Özkýyým Kaza Özkýyým ,7 3,3 96,4 3,6 94,0 6,0 80,6 13,9 5,6 63,2 28,9 7,9 Tablo 3: Zehirlenme olgularýnda etkenlerin daðýlýmý Etkenler Ýlaç Ýnsektisit-tarým ilaçlarý Hayvan-böcek sokmalarý Kostik Fare zehiri ler Bitki Hidrokarbon Besin Diðer kimyasal maddeler Ýnhale-gaz Metal (civa) Olgu sayýsý % 42,6 10,3 11,1 8,6 7,4 7,4 3,9 2,7 2,3 2,1 1,2 0,2 Toplam ,0 Tablo 4: Ýlaçlarýn daðýlýmý Ýlaç Santral sinir sistemi ilaçlarý Analjezik-antipiretik Kardiyovasküler sistem ilaçlarý Antihistamik ve antikolinerjikler Antibiyotikler Diðer ilaçlar* Olgu sayýsý bir sürede geldiði saptandý (Þekil 3). Zehirlenmelerin büyük bir çoðunluðu aðýzdan alým (n=397, %81,7) ile oluþurken kalanlar sýrasýyla ýsýrma-sokma (n=55, %11,3), bilinmeyenler (n=23, %4,7), inhalasyon (n=8, %1,6), deri yolu (n=3, %0,6) ile olduðu saptandý. Hastanemiz çocuk acil polikliniðine zehirlenme nedeniyle baþvuran olgularýn büyük bir çoðunluðunun kaza % 53,9 13,3 7,2 4,4 3,3 17,8 Toplam ,0 *Antiagreganlar, oral kontraseptifler, antidiyabetikler, kafein, ketotifen. antiemetik, mebendazol, vitaminler, dipiridamol, ergotamin, levodopa, sisaprit, gingko glikozidi, tiroid hormonu. sonucu (n=434, %89,3), geriye kalanlarýn ise sýrasýyla özkýyým (n=7, %5,6) ve bilinmeyen (n=25, %5,1) nedenlerle oluþtuðu görüldü. Tablo 2'de zehirlenme nedenlerinin yaþ gruplarýna göre daðýlýmý görülmektedir. Kaza olgularýnýn yaþ ortalamasý 4,44±3,42, özkýyým olgularýnýn yaþ ortalamasý 12,26±1,68 nedeni bilinmeyen olgularýn yaþ ortalamasý ise 6,44±4,32 olarak saptandý. Kaza sonucu oluþan zehirlenmelerde olgularýn %47,7'si kýz, %52,3'ü erkekti. 1-6 yaþ grubundaki hastalarda kazaya baðlý zehirlenmeler mevcutken, 7-14 yaþ grubundaki hastalarda özkýyým amaçlý zehirlenmeler de ortaya çýkmaktadýr. Özkýyým amaçlý zehirlenmeler 7-10 yaþ grubunda %13,9, 10 yaþ üzerinde ise %28,9 oranýndadýr. Özkýyým giriþimi nedeniyle ortaya çýkan zehirlenme olgularýnda en düþük yaþ "9 yaþ" olarak belirlendi, kýz/erkek oraný 3,5 olarak saptandý. Kýz olgularýnýn sayýsý erkek olgulara göre istatiksel olarak anlamlý ölçüde yüksek bulundu (p=0,004). Zehirlenmeye neden olan etkenler arasýnda en sýk ilaçlar saptandý. Sýk görülen diðer etkenler arasýnda sýrasýyla insektisit-tarým ilaçlarý, hayvan-böcek sokmalarý, kostik maddeler, fare zehiri ve bilinmeyenler yer aldý (Tablo 3). Zehirlenme olgularýnda %42,6 oranýnda etken ilaçlardý. Bu olgularýn %88'i tek ilaç (n=182), %6,8'i iki ilaç (n=14), %4,8'i (n=10) üç ilaç, %0,5'i (n=1) ise üçten fazla ilaç alýmý olduðu saptandý. Ýlaca baðlý zehirlenmelerde, etken maddenin belirlenebildiði olgular deðerlendirildiðinde, en sýk santral sinir sistemi ilaçlarý (%53,9) görüldü (Tablo 4). Tek ilaç alýmýna baðlý zehirlenme olgularýnda en sýk saptanan etken madde amitriptilin %32,8 (n=59) oranýnda, ikinci sýklýkta ise salisilat %7,8 (n=14) oranýnda görüldü. Acil polikliniðimize getirilen zehirlenme olgularýnýn %11,1'i hayvan ýsýrma ve sokmalarý ile meydana gelen olgulardý. Bu olgular arasýnda, en sýk yýlan ýsýrmasý (n=26, %48,1) ve sýrasýyla akrep (n=21, %38,9), arý (n=5, %9,3), böcek (n=2, %3,7) sokmalarý yer almaktaydý. Zehirlenme olgularýnýn %10,3'nü oluþturan bu gruba, benzer etken maddeleri içerse bile ayrý baþlýkta incelendiðinden fare zehiri alan olgular dahil edilmedi. Bu olgularda, en sýk organik fosforlu ilaçlar (n=18, %36) olmak üzere karbamat (n=9, %18), amitraz (n=5, %10), DDT (n=2, %4) ve etken maddesi saptanamayan tarým ilaçlarý (n=16, %32) sorumluydu. Acile gelen zehirlenme olgularýnýn %8,6'sýnda (n=42) etken kostik maddelerdi. Kostik maddeler arasýnda çamaþýr suyu olarak bilinen sodyum hipoklorid %52 ile (n=22) en sýk görülen etkendi. Diðer nedenler arasýnda sýrasýyla kireç çözücü-lavabo açýcý %16,6 (n=7), sirke ruhu %11,9 (n=5), içeriði belli olmayanlar %7,1 (n=3), tuz ruhu %4,7 (n=2), akü suyu %2,3 (n=1), 38

5 kezzap %2,3 (n=1), gümüþ nitrat %2,3 (n=1) yer aldý. Acile gelen zehirlenme olgularýndan toplam 36'sý (%7,4) fare zehiri alýmý nedeniyle baþvurdu. Bu olgularýn sadece 3 tanesinde etken madde (karbamat) biliniyordu, diðerlerinde etken madde öðrenilemedi. Toplam 19 (%3,9) olguda görülen bitki zehirlenmelerinde etkenler arasýnda sýrasýyla, mantar %42,1 (n=8), bilinmeyen bitkiler %21,1 (n=4), devetabaný %15,8 (n=3), pazý %15,8 (n=3), kayýsý çekirdeði %5,3 (n=1) oranýnda saptandý. Zehirlenme nedeniyle acile getirilen hastalarýn %13'ünde etken hidrokarbonlardý. Bu olgular arasýnda tiner %69,2 (n=9), gaz yaðý %15,4 (n=2), benzin %7,7 (n=1), hidrolik yað %7,7 (n=1) oranýnda görüldü. Acile gelen toplam 11 (%2,3) besin zehirlenmesi olgusundan 4'ü ev yemeklerinden, 2'si tavuk, 2'si dondurma, 2'si bilinmeyen, 1 tanesinin ise karpuz yedikten sonra ortaya çýkmýþtý. Çeþitli kimyasal maddeler, temizlik maddeleri, antiseptikler bu gruba alýndý. Zehirlenme olgularýnýn %2,3'nü (n=11) oluþturan bu grupta, potasyum permanganat 4, kolonya 2, mersol 1, polivinil iyot 1, ev deterjaný 1, benzil benzoat 1, sinek kovucu tablet 1 ve belirlenemeyen madde 1 olguda sorumluydu. Tablo 5: Olgularýn acilde kalýþ süreleri Acilde kalýþ süreleri (dakika) Olgu sayýsý % dakika üstü ,0 36,0 12,6 3,9 4,5 Toplam ,0 Tablo 6: Zehirlenme olgularýnda izlem Olgu sayýsý Acile yatýþ yapýlan Servise yatýrýlan Eve gönderilen Hastaneye yatýþý kabul etmeyen Yer olmadýðýndan yatýþ yapýlamayan % 44,9 31,1 15,2 7,6 1,2 Toplam ,0 Tablo 7: Yatýrýlarak izlenen olgularýn yatýþ süreleri Etken Ýlaç Besin Ýnhale gaz Ýnsektisit Hidrokarbon Bitki Arý Akrep Yýlan Böcek Fare zehiri Diðer kimyasal mad. *: SD: Standart deviasyon Ortalama yatýþ süreleri (Gün) ± SD* 1,95±1,25 1,18±0,40 2,0±0 2,1±1,28 1,5±0,55 2,1±0,88 3,0±0 3,5±5,09 3,9±2,58 1,0±0 2,45±1,57 1,58±0,67 1,0±0 Olgu sayýsý Toplam 2,16±1, Ýnhale gazlara baðlý zehirlenme olgularý %1,2 (n=6) oranýnda gözlendi. Bu olgularda etken olarak karbonmonoksit 2, þofbene baðlý bütan gazý 2, tuz ruhu ile çamaþýr suyu karýþýmýna baðlý ortaya çýkan gazýn inhalasyonu 1 ve duman zehirlenmesi 1 kez görüldü. Çocuk acil polikliniðinde, ilaç zehirlenmesi olgularýnda %82,1 (n=170) aktif kömür, %55,1 (n=114) mide yýkama, %38,6 (n = 80) oranýnda da antidot uygulamasý yapýldý. Hayvan ve böcek sokmalarýnda antiserum ise %24,1 (n=13) olguda uygulandý. Zehirlenme nedeniyle acile gelen olgularýn çoðunluðu, çocuk acil polikliniðinde 0-1 saat arasýnda kaldýðý, olgularýn %44,9 oranýnda çocuk acil gözlem servisine yatýrýldýðý saptandý (Tablo 5, 6). Zehirlenme nedeniyle baþvuran olgularýn %76'sý (n=369) yatarak izlendi. Bunlar arasýnda yýlan ve akrep sokmasý olan 2 olgu ölümle sonuçlanýrken diðer olgular tam iyileþme ile taburcu oldu. Yatýþ süreleri incelendiðinde, hayvan ve böcek sokmalarýna baðlý görülen zehirlenme olgularý en uzun süreli yatarak izlenen etken grubu olduðu saptandý (Tablo 7). TARTIÞMA ÇÜTF Çocuk Acil Polikliniðinde zehirlenme nedeniyle izlenen 0-14 yaþ arasý çocuklarýn incelendiði çalýþmamýzda, çocuk acil polikliniðine 5 yýllýk süre içinde baþvuran olgularýn %1,01'ni zehirlenmelerin oluþturduðu saptandý. Anarat ve arkadaþlarýnýn yýllarý arasýnda Çukurova bölgesindeki çocukluk çaðý zehirlenmelerine yönelik yaptýklarý çalýþmada, hastanemiz Çocuk Acil Polikliniðine baþvuran zehirlenme olgularýnýn oraný %1,7 olarak bildirilmiþtir yýllarý arasýnda Hacettepe Üniversitesi Týp Fakültesi Çocuk Acil Polikliniðine yapýlan baþvurularýn %1,6 kadarýný, yýlýnda Fýrat Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Çocuk Servisine yatýrýlarak izlenen olgularýnýn %2,3'ünü zehirlenme olgularýnýn oluþturduðu bildirilmiþtir. 10 Zehir Danýþma Merkezlerine yapýlan baþvurular gözden geçirildiðinde ABD'de her yýl 2-3 milyon, 11 Hollanda'da yýlda yaklaþýk zehirlenme olgusunun baþvurduðu Çukurova Bölgesi'ndeki Çocukluk Çaðý Zehirlenme Olgularýnýn Deðerlendirilmesi

6 bildirilmektedir. 12 Türkiye'de yýllarý arasýnda Refik Saydam Hýfzýsýhha Enstitüsü Ulusal Zehir Merkezi'ne yýlda ortalama 14400, yýllarý arasýnda Dokuz Eylül Üniversitesi Zehir Danýþma Merkezi'ne yýlda ortalama 5100 zehirlenme olgusunun baþvurduðu bildirilmektedir. 14 Çocuk acil polikliniðimize gelen zehirlenmelerin aylara göre daðýlýmý incelendiðinde, en sýk aðustos (%10,5) ve temmuz (%10,3) aylarýnda görüldüðü saptandý. Anarat ve arkadaþlarýnýn yýllarý arasýnda Çukurova bölgesindeki çocukluk çaðý zehirlenmelerine yönelik yaptýklarý çalýþmada 8 ve Trakya bölgesinde yýllarýný kapsayan çalýþmada, 15 benzer þekilde yaz aylarýnda artýþ olduðu, en sýk haziran ayýnda görüldüðü bildirilmiþtir. Hacettepe Üniversitesinde 1987 ve 2004 yýllarýnda yapýlan iki ayrý çalýþmada9, 16 ise zehirlenmelerin en sýk ilkbahar aylarýnda görüldüðü belirtilmektedir. Ayrýca 1994 yýlýnda Atatürk Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Çocuk Servisinde yapýlmýþ bir çalýþmada yýllarý arasýnda zehirlenme ile getirilen olgularýn %70,8'inin ilkbahar ve yaz mevsimlerinde, yýllarý arasýnda Ankara'da yapýlan bir çalýþmada 18 ve Pamukkale Üniversitesi'nden 2005 yýlýnda yayýnlanan çalýþmada 19 ise yine en sýk yaz mevsiminde (%37,7) görüldüðü bildirilmiþtir. ABD'de yýllarý arasýnda yapýlmýþ bir çalýþmada 20 çocukluk çaðý zehirlenmelerinin büyük bir çoðunluðunun yaz aylarýnda görüldüðü, benzer olarak Tahran 21 ve Finlandiya'da 22 yapýlan araþtýrmalarda zehirlenmelerin büyük bir çoðunluðunun ilkbahar ve yaz aylarýnda saptandýðý belirtilmektedir. Bunlara karþýn Sakarya Yenikent Devlet Hastanesi acil polikliniðinde yapýlan bir çalýþmada 23 zehirlenme olgularýnýn sonbahar mevsiminde (%33,3) daha sýk olduðunu saptamýþlardýr. Çalýþmamýzda zehirlenme etkenlerinden hayvan ve böcek ýsýrýk sokmalarý dýþýnda, diðer zehirlenme etkenlerine göre daðýlým incelendiðinde ise yukardaki çalýþmalara benzer þekilde ilkbahar aylarýnda zehirlenmelerin daha sýk olduðu görüldü. Bu durum Güney ve Güneydoðu Anadolu bölgelerinin coðrafik özellikleri sonucunda, yaz aylarýnda sýkça görülen hayvan ve böcek sokmalarýna baðlandý. Zehirlenmelerin en sýk saatleri (% 24,9) arasýnda, daha sonra sýrasýyla ve saat dilimlerinde ortaya çýktýðý saptandý. Dr. Sami Ulus Çocuk Hastanesinde 1986 yýlýnda tamamlanan tez çalýþmasýnda en sýk saat ve sýralarýnda zehirlenmelerin olduðu bildirilmiþtir. 24 Ýstanbul Üniversitesi Cerrahpaþa Týp Fakültesi Çocuk Acil polikliniðinde yýllarý arasýnda yapýlan çalýþmada zehirlenmelerin en çok saat 19.00'dan sonra gerçekleþtiðini saptamýþlardýr. 25 Denizli ili'ndeki bir çalýþmada ise zehirlenmelerinin çoðunun öðleden sonra ve akþam saatlerinde oluþtuðu bildirilmiþtir. 19 Amerika'da 26 görülen zehirlenme olgularýnýn da akþam saatlerinde yoðunlaþtýðý bildirilirken, Tayvan 27 ve Ýran'da 21 yapýlmýþ çalýþmalarda ise zehirlenme olgularýnýn daha çok gündüz saatlerinde yoðunlaþtýðý saptanmýþtýr. Zehirlenme olgularýnýn ortaya çýkýþ saatleri göz önüne alýndýðýnda, çocuklarýn açlýk hissettiði, yemek öncesi ve yalnýz býrakýldýðý zamanlarda zehirlenmelerin daha sýk ortaya çýktýðý düþünülebilir. Zehirlenme olgularýn acile geliþ süreleri deðerlendirildiðinde, olgularýn %45,1'i 4 saatten daha uzun bir sürede geldiði, 1 saat içerisinde gelenlerin oranýnýn ise %18,8'de kaldýðý görüldü. Adana merkezinden gelen hastalarýn acile geliþ süreleri deðerlendirildiðinde de zehirlenmeyi izleyen ilk 1 saat içinde gelen olgularýn oraný %29,2, 4 saatten fazla sürede getirilen olgularýn oraný %28,4 olarak saptandý. Olgularýn %54,3'nün Adana merkezinden gelmesine raðmen, üniversite hastanesine gelmeden önce, sevk zinciri gereði diðer hastanelere götürülmesi, büyük bir oranda geliþ sürelerinin uzamasýna yol açmaktadýr. Hacettepe Üniversitesi'nde yapýlan bir çalýþmada ise zehirlenme sonrasý ilk 2 saatte gelen hastalarýn oraný %50,9 iken, ilk 6 saatte gelen olgularýn oraný %82,4 olarak bildirilmiþtir. 16 Zehirlenme nedeniyle çocuk acil polikliniðine gelen olgularýn yaþlarý 1-14 yaþ (ortalama: 4,97±3,85) arasýnda deðiþmekte idi ve kýz/erkek oraný 0,94 olarak saptandý. Zehirlenmelerin büyük bir çoðunluðu kaza nedeniyle olmuþ ve kaza olgularýnda yaþ gruplarý en çok 1-3 yaþ (%40,1) ile 3-6 yaþ (%30,7) gruplarýnda yer almýþtýr. Bölgemizde yapýlan çalýþmalardan; Aksaray ve arkadaþlarýnýn yýllarýný kapsayan çalýþmasýnda en sýk 3-5 yaþlarýnda görüldüðü, 28 Anarat ve arkadaþlarýnýn yýllarý arasýnda yaptýklarý çalýþmada yaþ ortalamasýnýn 3,5±2,7 yýl olduðu ve en sýk 1-3 yaþlarýnda görüldüðü, 8 Yýlmaz ve arkadaþlarýnýn yýllarý arasýnda yaptýklarý çalýþmada ise, yaþ ortalamasýnýn 4,2±3,4 yýl olduðu bildirilmiþtir yýlýnda Fýrat Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Çocuk Servisine zehirlenme nedeniyle yatýrýlan olgularýn deðerlendirilmesinde olgularýn, yaklaþýk yarýsýnýn 4 yaþýn altýnda olduðu ve kaza sonucu oluþan zehirlenme olgularýnda kýz/erkek oranýnýn 1,1 olduðu bulunmuþtur. 10 Yurtiçi ve yurt dýþýnda yayýnlanan diðer makalelerde de çocukluk çaðý zehirlenmelerinin büyük bir kýsmýnýn kaza sonucu oluþtuðu saptanýrken, bu çalýþmalarýn önemli bir kýsmýnda erkek çocuklarýnda daha çok görüldüðü belirtilmektedir. 15, 16, 18, 19, 23, 28, 30, 31 Hacettepe Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesinde yapýlmýþ bir çalýþmada da özellikle 8 yaþ altýnda kaza sonucu oluþmuþ zehirlenmelerde erkeklerin fazlalýðý dikkati çekerken, 8 yaþ üzerindeki zehirlenmelerde kýzlarýn fazlalýðý saptanmýþtýr. 9 40

7 Bizim çalýþmamýzda ise 6 yaþ üstünde kýz ve erkeklerde eþit oranda bulunmuþtur. Çalýþmamýzda zehirlenmelerin büyük bir çoðunluðunun, ülkemizde ve yurtdýþýnda yapýlan birçok çalýþmada olduðu gibi aðýzdan (%81,7) alýnarak oluþtuðu, geriye kalanlarýn sýrasýyla ýsýrmasokma, inhalasyon ve deri yoluyla meydana geldiði saptandý. Bölgemizde daha önce yapýlan çalýþmalardan Aksaray ve ark, 28 Anarat ve ark 8 ve Yýlmaz ve arkadaþlarýnýn 29 yaptýklarý çalýþmada da en sýk aðýz yoluyla zehirlenmelerin meydana geldiði saptanmýþtýr. Zehirlenme nedenleri incelendiðinde, olgularýn büyük bir çoðunluðunun kaza sonucu (%89,3), kalanlarýn ise sýrasýyla özkýyým giriþimi (%5,6) ve bilinmeyen (%5,1) nedenlerle oluþtuðu bulundu. Anarat ve arkadaþlarýnýn 8 yaptýklarý çalýþmada en sýk yine kaza sonucu olduðu bildirilirken, ikinci sýklýkta görülen özkýyým giriþimi %2,9 oranýnda bildirilmiþ, Yýlmaz ve arkadaþlarýnýn 29 yaptýklarý, yatarak tedavi edilen zehirlenme olgularýný kapsayan çalýþmada ise yine kaza en sýk, özkýyým giriþimi %7,6 oranýnda bildirilmiþtir. Çalýþmamýzda da bu verilere uygun olarak kaza sonucu oluþan zehirlenmelerin, özellikle 1-3 yaþ grubunda daha fazla olduðunu saptadýk. Ayrýca özkýyým giriþimi nedeniyle oluþan zehirlenmeler incelendiðinde, en erken görülme yaþýnýn 9 olduðu ve tüm olgular içinde %5,5, yaþ grubunda %28,9 oranýnda görüldüðü saptandý. ABD Zehir Kontrol Merkezleri Birliði Toksik Maruziyet Surveyans Sistemi'nin 2004 yýlý raporuna göre özkýyým amaçlý zehirlenmelerin tüm zehirlenmeler arasýnda %12,4 oranýnda, yaþ grubunda ise %27,2 oranýnda olduðu bildirilmiþtir.11 Hacettepe Üniversitesinde yapýlan çalýþmada da olgularýn %12,8'ini özkýyým giriþimli zehirlenmelerin oluþturduðu bulunmuþtur. 9 Bu oran Taiwan'da 27 %10,3, Ýran'da 21 %0,4 olarak bildirilmektedir. Fransa'da yýllarý arasýnda yapýlan zehirlenme olgusunun incelendiði çalýþmada, zehirlenmelerin en sýk aðýz yoluyla olduðu, olgularýn en sýk 4 yaþ altý grupta yer aldýðý, çoðunlukla kaza nedeniyle (%84,4) görüldüðü, özkýyým giriþimi nedeniyle görülen zehirlenmelerin ise %11,8 oranýnda saptandýðý bildirilmiþtir. 32 Çalýþmamýzda da özkýyým giriþimi nedeni ile zehirlenen olgularda kýz/erkek oranýnýn 3,5/1 olduðu görüldü yýllarý arasýnda, Fýrat Üniversitesi Týp Fakültesinin yaptýðý bir araþtýrmaya göre özkýyým giriþimi nedeniyle görülen zehirlenmelerin 12 yaþ ve üzerinde olduðu, kýz/erkek oranýnýn da 5/1 olduðu belirtilmiþtir. 10 Tüm çalýþmalarda özkýyým a- maçlý zehirlenmelerin ortalama 10 yaþtan sonra görülmeye baþlamasýnýn nedeni, ailelerin ve toplumun bu yaþ grubu çocuklara tedricen yeni sorumluluklar yüklemeye baþlamasý, sosyal kurallarýn sýkýlaþtýrýlmasý, okul baþarýsý ve oluþmaya baþlayan duygusal iliþkilerin taþýnamamasý sonucudur. Daha çok kýz çocuklarýnda görülmesinin ise kýz çoçuklarýna verilen sorumluluklarýn 41 ve sosyal baskýlarýn daha fazla olmasý nedeniyle olduðu tahmin edilmektedir. Çalýþmamýzda zehirlenmelerin büyük çoðunluðunda etken olarak ilaçlar (%42,6) sorumludur. Bölgemizde yapýlan çalýþmalardan, yýllarý arasýnda yapýlan bir çalýþmada 28 en sýk tarým ilaçlarý, ikinci sýklýkta ise ilaçlarla zehirlenmeler oluþturmuþken, yýllarý arasýnda yapýlan diðer bir çalýþmada 8 zehirlenme olgularýnda ilaçlar %52,7 ile en sýk görülen etken olurken, %16,8 ile ikinci sýklýkta korozif maddeler yer almýþtýr. Bizim çalýþmamýzda ise, ilaçlardan sonra sýrasýyla hayvan-böcek sokmalarý (%11,1), insektisittarým ilaçlarý (%10,3), kostik maddeler (%8,6) yer almýþtýr. Zehirlenmelere neden olan etkenlerin ülkelerin sosyoekonomik ve kültürel düzeyleri ve coðrafik özelliklerine göre deðiþtiði bildirilmektedir. 1, 33 Buna karþýn çocukluk çaðýnda ilaçlarla zehirlenmelerin diðer zehirlenmelere göre daha sýk görüldüðü belirtilmektedir. 34 Atatürk Üniversitesinde 1994 yýlýnda, 17 Fýrat Üniversitesinde 1995 yýlýnda 10 ve Hacettepe Üniversitesi nde 1984 ve 2004 yýllarýnda yayýnlanmýþ araþtýrmalarda9, 16 da ilaçlarýn en sýk görülen nedenler olduðu saptanmýþtýr. Diðer ülkelere baktýðýmýzda, Batý Avrupa ve Kuzey Amerika'da ev ürünleriyle zehirlenmelerin, geliþmekte olan ülkelerde ise ýsýrma-sokmalara ve geleneksel ilaçlara baðlý zehirlenmelerin ilk sýrayý aldýðý belirtilmektedir. 35 Ayrýca Ýran, 21 Fransa, 32 Tayvan, 27 Ýngiltere'de 35 kozmetik ürünlerine baðlý zehirlenmelerin, Ýtalya, 36 Polonya'da 37 ilaçlara baðlý zehirlenmelerin, Finlandiya'da 22 ise besin zehirlenmelerinin çocukluk yaþ grubu zehirlenmelerinden önemli ölçüde sorumlu olduðu bildirilmiþtir. Çalýþmamýzda zehirlenme etkeni olan ilaç çeþitlerine baktýðýmýzda, santral sinir sistemi (SSS) ilaçlarýnýn %53,9 gibi yüksek bir oranla en sýk görülen zehirlenme etkeni olduðu ve en sýk amitriptilin alýmýna baðlý ortaya çýktýðý saptandý. Bölgemizde yapýlan çalýþmalardan Aksaray ve arkadaþlarý, 28 Anarat ve arkadaþlarý 8 ile Yýlmaz ve arkadaþlarýnýn 29 yaptýklarý çalýþmalarda salisilatlar en sýk görülen ilaçlar olarak bildirilmiþtir. Bununla birlikte bu çalýþmalarda, ilaç gruplarý yönünden bakýldýðýnda, bizim çalýþmamýzla uyumlu olarak SSS ilaçlarý en sýk görülen ilaç grubu olmuþtur. Son yýllara kadar ülkemizde yapýlan bir çok çalýþmada ise analjezikantipiretik ilaçlar, bunlar arasýnda da salisilat zehirlenmeleri en sýk görülen ilaç grubu olarak bildirilmiþtir. SSK Göztepe Eðitim Hastanesi Çocuk Kliniði nde tarihlerinde yapýlan çalýþmada farmakolojik etkenlerden ilk sýrada salisilat daha sonra amitriptilin yer aldýðý bildirilmiþtir. 38 Fýrat Üniversitesi ndeki araþtýrmada 10 analjezik ve antipiretikler, Hacettepe Üniversitesi nde 9 analjezik içeren ilaçlarýn çocukluk çaðý ilaç zehirlenmelerinde ilk sýrayý aldýðý bildirilmiþtir. Bizim çalýþmamýzla benzer tarihlerde yapýlmýþ çalýþmalarda da 15, 16, 18, 23, 25 analjezik-antipiretik ilaçlara (özellikle Çukurova Bölgesi'ndeki Çocukluk Çaðý Zehirlenme Olgularýnýn Deðerlendirilmesi

8 salisilat ve parasetamol) baðlý zehirlenmelerin azaldýðý buna karþýn antidepresanlara baðlý (özellikle amitriptilin) en sýk karþýlaþýlan zehirlenmeler olduklarý saptanmýþtýr. Gacar ve arkadaþlarýnýn yaptýðý çalýþmada ise sedatifhipnotikler ilk sýrada yer almýþtýr. 39 Fransa'da yýllarý arasýnda yapýlan çalýþmada ilaçlara baðlý zehirlenmelerde santral sinir sistemi ilaçlarý %34,7, analjezik ilaçlar ise %17,5 oranýnda saptanmýþtýr. 32 Diðer ülkelere incelediðimizde, Finlandiya'da 22 psikotropik ilaçlar, Ýran 21 ve Polonya'da 37 benzodiyazepinler, Ýtalya'da 36 sedatif, hipnotik ve psikotropik ilaçlar, Taiwan'da 27 amfetaminler ilaç zehirlenmelerinde en sýk görülen ajanlar olduðu belirtilmektedir. Ülkemizde zehirlenme etkeni olarak ilaçlarýn ve bunlar arasýnda antidepresan ile analjezik ve antipiretiklerin ilaç zehirlenmelerine sýklýkla neden olmasýnda birden fazla faktör rol oynayabilir. Bunlar arasýnda ailelerin ilaç zehirlenmeleri konusunda eðitimsiz olmasý sonucu ilaçlarýn çocuklarýn ulaþamayacaklarý yerlerde saklanmamasý ve kolay açýlmayan güvenli kapak uygulamasýnýn ülkemizde henüz yaygýnlaþmamasý önemli etmenlerdir. Çocukluk yaþ grubunda kaza sonucu oluþan zehirlenmelerin, ilaçlarýn güvenli kapak veya opak blisterler halinde olmasýyla belirgin oranda azaldýðý bildirilmektedir. 40 Çalýþmamýzda SSS ilaçlarýnýn sýk görülmesi, son yýllarda kullanýmý hýzla artan antidepresan ilaçlar ve özellikle de amitriptilinin gittikçe artan sýklýkta kullanýlmaya baþlanmasý, çocuklarda ilaç zehirlenmelerinde artýk salisilatlardan daha çok amitriptilin zehirlenmeleri ile karþýlaþýlmasýnýn nedeni olarak düþünmekteyiz. Ayrýca salisilatlarýn Reye sendromu ile iliþkisinin gösterilmesinden sonra çocuklarda kullanýmýnýn oldukça azalmýþ olmasý ve eriþkin hastalarda analjezik ilaç olarak farklý ilaçlarýn yaygýn olarak kullanýma girmesi ile salisilat kullanýmýn azalmasý, salisilat zehirlenmelerinin giderek daha da az görüleceðini düþündürmektedir. Amitriptilinin yüksek bir oranda en çok görülen farmakolojik etken olarak bulunmasý, bölgemizde antidepresan ilaçlarýn yaygýn olarak reçete edilmesi nedeniyle olabilir. Çalýþmamýzda zehirlenme olgularýnda %55,1 mide yýkamasý, %82,1 aktif kömür, %38,6 antidot uygulamasý yapýldýðý saptandý. Hacettepe Üniversitesi'ndeki bir çalýþmada 22 olgularýn %48,7'si mide yýkama, %55,1'i aktif kömür, Trakya bölgesinde yapýlan çalýþmada 9 %39,4'üne mide yýkamasý, %41,8'ine aktif kömür, %13,7'sine antidot uygulandýðý belirtilmektedir. Finlandiya'da yapýlmýþ bir çalýþmada 41 ilaç zehirlenmesi ile acil servise getirilen hastalarýn %90'nýna, Ýngiltere'de yapýlmýþ bir çalýþmada 42 da yaklaþýk 400 zehirlenme olgusunun %85'ine sadece aktif kömür uygulandýðý, geri kalan olgulara ise mide yýkamanýn da uygulandýðý belirtilmiþtir. Emilimi geciktiren ilaçlarýn alýnmasý, çok miktarda ilaç alýnmasý ve barsak seslerinin yokluðu mide yýkamanýn etkin olabileceðini düþündürebilir. Ancak yararý ilk yarým saatten sonra belirgin olarak azalmakta, bir saatten sonra ise yok sayýlacak düzeye gerilemektedir. Avrupa ve Amerika'daki Klinik Toksikoloji ve Zehir Danýþma Merkezi Birliðinin yayýnladýðý rehberde mide yýkamanýn zehirlenen hastanýn tedavisinde her defasýnda uygulanmamasý gerektiði, sadece yaþamý tehdit edecek kadar yüksek dozda toksik madde alýnmasý durumunda ve alýmdan sonraki ilk bir saat içinde düþünülmesi gerektiði vurgulanmaktadýr. 43 Mide yýkamanýn zehirlenme olgularýnýn gözlem sürelerini kýsaltmadýðý gibi, yoðun bakým servislerinde izlenen hastalarda aspirasyon pnömonisine neden olabileceðine de dikkat çekilmektedir. 3 Çalýþmamýzda zehirlenme olgularýnda ilaçlardan sonra ikinci sýklýkta rastlanan hayvan ve böcek sokmalarýnda %48,1 ile en sýk yýlan ýsýrmalarý, %38,9 oranýnda ise akrep sokmalarý saptanmýþtýr. Yýlmaz ve arkadaþlarýnýn yaptýklarý çalýþmada zehirlenme olgularý arasýnda hayvan ýsýrýk ve sokmalarý %10,8 oranýnda olduðu bildirilmiþtir. 28 Tarým ilaçlarý ve insektisit grubunda ise en sýk organik fosfor zehirlenmeleri (%36), daha sonra içeriði ya da adý belli olmayan tarým ilaçlarý (%32) ile olan zehirlenmeler görüldü. Bölgemizde içeriði belli olmayan tarým ilaçlarýnýn yüksek oranda zehirlenme etkeni olmasý, bu olgularýn düþük sosyoekonomik ve eðitim düzeyi olan tarým bölgelerinden gelmiþ olmalarýna baðlandý. Bu bölgelerde bilinçsiz tarým ilaçlarý kullanýmý, uygun olmayan þartlarda saklanmasý ve acile getirildiðinde hekime yeterli bilgi aktarýlamamasý etken maddelerin saptanmasýný zorlaþtýrdýðý düþünüldü. Fare zehirleri %7,4 olguda etken olarak saptandý. Fare zehirlerinde 36 olgudan 3 tanesinde (%8,3) etken madde saptanabilmiþtir. Bu durum yöremizdeki evlerde, fare zehiri olarak kullanýlan maddelerin etiketsiz, içeriði belli olmayan, rastgele yerlerden alýnan ambalajsýz ürünler olduðunu göstermektedir. Olgularýn acilde kalýþ süreleri incelendiðinde %43 oranýnda 1 saat, %36 oranýnda ise 1-2 saat acilde kaldýklarý saptandý. Bu olgulardan %44,9'u acil gözleme, %31,1'i servise yatýrýlýrken, %15'sinin eve gönderildiði belirlendi. Sonuçta hastaneye yatýrýlan hastalarýn oranýnýn (%76) yüksek oluþu, birçok olguda etken maddenin cinsinin ve/veya miktarýnýn tam belirlenememesi nedeniyle olgularýn en az 24 saat süreyle gözlenmesi düþüncesiyle yatýrýlmasýna baðlý olduðu düþünüldü. Hacettepe Üniversitesi'nde yapýlmýþ bir çalýþmada zehirlenmeyi izleyen ilk 6 saatte getirilen olgularýn, 6 saatten daha geç getirilen olgulara göre izlem sürelerinin daha kýsa olduðu belirtilmiþtir. 9 Acil servise erken getirilen olgularda tedavinin erken baþlanmasýyla, oluþacak komplikasyonlarýn daha az ortaya çýkacaðý sonucuna varýlabilir. Ancak toksik olmayan veya toksik 42

9 dozda alýnmayan etkenlerle zehirlenmelerde zehir danýþma merkezinin halka yönelik hizmetlerinin halkýmýz tarafýndan bilinmesi ve hizmetinden gerektiði gibi yararlanýlabilmesini de acil servisin gereksiz olarak iþgal edilmesinin engellenmesinde yararlý olacaktýr. Acil servise getirilen olgularýn %99,6'sý tamamen iyileþirken, biri akrep diðeri yýlan sokmasý sonucu ortaya çýkan 2 olgu (%0,4) ölümle sonuçlandý. Buna karþýn akrep sokmasý ve yýlan ýsýrmasý olgularý dýþýnda kalan zehirlenmelerde ölümle sonuçlanan olgumuz yoktu. Hastanemizde yýllarý arasýnda ve yatarak tedavi edilen olgularý kapsayan Yýlmaz ve arkadaþlarýnýn yaptýklarý çalýþmada ise %8,6 olarak bulunmuþtur. 29 Fýrat Üniversitesi'nde yapýlmýþ bir çalýþmada ölüm oranýnýn %2, 10 Atatürk Üniversitesi'nde %2,6 17 ve Hacettepe Üniversitesi'nde 1987 yýlýnda yayýnlanan çalýþmada 9 %4,9 gibi biraz daha yüksek oranlarda olduðu, buna karþýn yine Hacettepe Üniversitesi'nde 2004 yýlýnda yayýnlanan çalýþmasýnda 16 ise %0,4, Trakya bölgesinde yapýlan bir çalýþmada 15 %1,3, yýllarýnda Ankara'da yapýlan bir çalýþmada 16 %0,77 olduðu görülmektedir. Diðer ülkelere bakýldýðýnda mortalite oranýný Tayvan'da 27 %5,7, Finlandiya'da yapýlmýþ bir çalýþmada 22 %0,55 olduðu belirtilmektedir. Bu geriye dönük araþtýrma sonunda ayný hastanede yapýlan daha önceki üç ayrý çalýþmaya 8, 28, 29 göre ölüm oranýnýn belirgin olarak azalmasý dikkat çekici bulunmuþtur. Ancak nedeni belli olmayan ve ölümle sonuçlanan bazý olgularýn gözden kaçan zehirlenme olgularý olabileceði göz önünde bulundurulmalýdýr. Bu tür olgularda postmortem toksikolojik incelemelerin yapýlmasý yararlý olabilir. Sonuç olarak çocukluk çaðý zehirlenmelerinde en sýk neden kaza olup, erkeklerde biraz daha fazla görülmekte ve en çok 1-3 yaþ grubunda ortaya çýkmaktadýr. Zehirlenme konusunda ailelerin bilinçlendirilmesi, bunun için kitle iletiþim araçlarýnýn kullanýlmasý, ilaç-þeker karýþýklýðýnýn engellenmesi için üretici firmalarý zorlayýcý yasalarýn çýkartýlmasý ve güvenli kapak sisteminin zorunlu hale getirilmesinin yararlý olacaðý düþüncesindeyiz. Bu konuda Saðlýk Bakanlýðý'nýn, hekimlerin, ilaç üreticilerinin ve ailelerin üzerine önemli görevler düþmesinin yaný sýra ülkemizde zehirlenmelerin epidemiyolojik özelliklerinin incelendiði, bölgesel özelliklerinin ve farklýlýklarýnýn belirlendiði ileriye yönelik ve/veya geriye dönük çalýþmalarýn yapýlmasý zehirlenmelerin önlenmesine, hastaneye yatýþlarýn ve/veya ölümlerin a- zaltýlmasýna katký saðlayacak bilgilerin elde edilmesine katký saðlayacaðý düþüncesindeyiz. ÝLETÝÞÝM ÝÇÝN: Doç. Dr. Hayri Levent Yýlmaz, Çukurova Üniversitesi, Çocuk Acil Týp Birimi, Adana GÖNDERÝLDÝÐÝ TARÝH: 06 / 08 / 2008 KABUL TARÝHÝ: 08 / 10 / 2008 KAYNAKLAR 1 Oto Geçim N, Ýkincioðullarý D, Harmancý N. Ulusal Zehir Merkezine yapýlan çocukluk çaðý vaka baþvurularýnýn deðerlendirilmesi: 5 yýllýk retrospektif çalýþma. Türkiye Klinikleri J Pediatr Sci 2006; 2: Bilir Þ, Baþaran M. Okul öncesi Çocuklarýnda: Kazalara Baðlý Zehirlenmeler. Saðlýk Dergisi 1975; Mayýs-Haziran. 3 Yilmaz HL. Zehirlenmelere Genel Yaklaþým. Kitabýn içinde: Çocuk Yoðun Bakým: Esaslar ve Uygulamalar, Karaböcüoðlu M, Köroðlu T. (editörler), Ýstanbul Medikal Yayýncýlýk, Ýstanbul, 1.Baský, 2008: Kavalcý C, Durukan P, Çevik Y, Özer M, Ýkizceli Ý. Zehirlenme olgularýnýn analizi: Yeni bir hastanenin bir yýllýk deneyimi. Turk J Emerg Med 2006; 6: Health Statistics Year Book Ankara: Republic of Turkey Ministry of Health, Beyazova U, Üstel L, Üstel Ý. Çocukluk Çaðýnda Zehirlenmeler.Güneþ Kitapevi, Ankara, Yücel AB, Sütoluk Z, Yýlmaz HL, Akbaba M, Aytaç N. Çukurova Üniversitesi Týp Fakültesi Çocuk Acil servisine 2004 yýlýnda baþvuran ve adli vaka olarak kayýtlara geçen olgularýn deðerlendirilmesi. Adli Týp Bülteni 2005; 10: Anarat A, Altýntaþ G, Gali AE, Aksaray N. Çukurova bölgesindeki çocukluk çaðý zehirlenmelerinin deðerlendirilmesi. Ç Ü Týp Fak Derg 1988; 13: Hýncal F, Hincal AA, Müftü Y, et al. Epidemiological aspects of childnood poisonings in Ankara. Human Toxicol 1987; 6: Sayýl I, Oral A, Güney S, et al. Hastanemizde izlenen zehirlenme olgularýnýn deðerlendirilmesi. Klinik Bilimler Pediatride Yöneliþler, Elazýð, 1995; 1: Watson WA, Litawitz TL, Kelin Rodgers GC Jr, et al Annual report of the American Association of Poison Control Centers 43 Toxic Exposure Surveillance System. Am J Emerg Med 2005; 23: Meulenbelt J. The acutely ill child first aproach in acute intoxication. XXII. International Congres of Pediatrics (Abstracts) Amsterdam 9-14 August 1998; Yakýþtýran S, Özer N, Türkbey E, Geçim NO. 6th International Congress of Turkish Society of Toxicology, "Chemical Safety and Toxicology"., Antalya, November 2-5, Akgün A, Hocaoðlu N, Kalkan S, Tunçok Y. North American Congress of Clinical Toxicology Annual Meeting, Orlando, Florida, Clin Toxicol 2005; 43: Öner N, Ýnan M, Vatansever Ü, et al. Trakya bölgesinde çocuklarda görülen zehirlenmeler. Türk Pediatri Arþivi 2004; 39: Andýran N, Sarýkayalar F. Pattern of acute poisonings in childhood in Ankara: what has changed in twenty years? Turk J Pediatr 2004; 46: Kalaycý AG, Akyüz M, Yýlmaz E, Ceviz N, Karakelleoðlu C. Çocukluk çaðýnda zehirlenme nedenleri. Yeni Týp Dergisi 1994;11: Genç G, Saraç A, Ertan E. Çocuk hastanesi acil servisine baþvuran zehirlenme olgularýnýn deðerlendirilmesi. Nobel Med 2007; 3: Akçay A, Gürses D, Özdemir A, Kýlýç Ý, Ergin H. Denizli ilindeki çocukluk çaðý zehirlenmeleri. Adnan Menderes Üniversitesi Týp Fakültesi Dergisi 2005; 6: Krenzelok EP, Jacobsen TD, Aronis J. Is the yew really poisonous to you? Clinical Toxicol 1998; 36: Abdollahi M, Jalali N, Sabzevari O, Hoseini R, Ghanea T. A retrospective study poisoning in Tehran. Clinical Toxicol 1997; 35: Laminpaa A, Riihimaki V, Vilska J. Hospitalations due to poisonings in Finland. J Clin Epidemiol 1993; 46: Soyucen E, Aktan Y, Saral A, Akgün N, Numanoðlu AÜ. Sakarya bölgesinde çocukluk çaðý zehirlenmelerinin geriye dönük Çukurova Bölgesi'ndeki Çocukluk Çaðý Zehirlenme Olgularýnýn Deðerlendirilmesi

10 deðerlendirilmesi. Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2006; 49: Özdemir B. Çocuklarda kimyasal maddeler ve diðer nedenlerle zehirlenme sýklýðý. Yüksek lisans tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Kazalarý Araþtýrma ve Önleme Enstitüsü, Çam H, Kýray E, Taþtan Y, Özkan HÇ. Ýstanbul Üniversitesi Cerrahpaþa Týp Fakültesi Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Acil servisinde izlenen zehirlenme olgularý. Türk Pediatri Arþivi 2003; 38: Litovitz TL, Smilkstein M, Felberg Lt Wein-Schwartz W, Berlin R, Morgan JL Annual Report of the American Association of Poison Control Centers toxic exposure surveillance system. Am J Emerg Med 1997; 15: Yang CC, Wu JF, Ong HC, et al. Taiwan National Poison Center: Epidemiologic data Clin Toxicol 1996; 34: Aksaray N, Olaþ A. Çukurova bölgesi çocuklarýnda zehirlenme. ÇÜ Týp Fak Dergisi 1983; 8: Yýlmaz HL, Evliyaoðlu N, Pýtýrtý M, Erdoðan P, Aykanat D. Yoðun bakým gerektiren zehirlenme olgularýnýn geriye dönük deðerlendirilmesi. Doktor 1996; 4: Akbay-Öntürk Y, Uçar B. Eskiþehir bölgesinde çocukluk çaðý zehirlenmelerinin retrospektif deðerlendirilmesi. Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2003; 46: Özcan T, Tosun A, Ýnan G, et al. Hastanemize baþvuran zehirlenme olgularýnýn deðerlendirilmesi. ADÜ Týp Fakültesi Dergisi 2002; 3: Lamireau T,Llanas B, Kennedy A, et al. Epidemiology of poisoning in children: a 7-year survey in a pediatric emergency care unit. Eur J Emerg Med 2002; 9: Arýsoy N, Aji DY, Onat T. Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý. Ýstanbul Eksen Yayýnevi, 1996; Chan TY, Chan AY, Pang CW. Epidemiology of poisoning in the new temtories south of Hong Kong. Human Exp Toxicol 1997; 16: Ellerhorn MJ, Schanvald S, Ordog G, Wasserberger J. Diagnosis and Treatment of Human Poisoning. Ellerhom's Medical Toxicology, 2th ed. Philadelphia, Williams and Wilkins, 1997; Marchi AÐ, Renier S, Messi G, Barbone F. Childhood poisoning: a population study in Trieste, Italy J Clin Epidemiol 1998; 51: Czerczak S, Jaraczewska W. Acute poisonings in Poland. Clin Toxicol 1995; 33; Ergüven M, Usta M, Talay S, Özkan H, Saçar O. Hastanede yatýrýlarak izlenen zehirlenme olgularýnýn deðerlendirilmesi. Göztepe Týp Dergisi 2001; 16: Gacar MN, Öksüz F, Kalyoncu NÝ. Akut zehirlenme olgularýnýn deðerlendirilmesi. Saðlýk Bilimleri Araþtýrma Dergisi 1993; 4: Thomas YK. Childhood poisoning, the scope for prevention. Vet Human Toxicol 1998; 40: Lapatto-Reiniluoto O, Kivistö KT, Pohjola-Sintonen S, Luomanmaki K, Neuvonen PJ. A prospective study of acute poisonings in Finnish hospital patients. Hum Exp Toxicol 1998; 17: Sibert R, Routledge PA. Accidental poisoning in children. Arch Dis Child 1991; 66: Vale JA, Krenzelok EP, Barceloux GD. Position statement and practice guidelines on the use of multi-dose activated charcoal in the treatment of acute poisoning. American Academy of Clinical Toxicology; European Association of Poisons Centers and Clinical Toxicologists. J Toxicol Clin Toxicol 1999; 37:

ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE Acil Servisine Baþvuran Zehirlenme Olgularýnýn Deðerlendirilmesi Dr. Gürkan Genç, Dr. Avni Saraç, Dr. Ülker Ertan Dr. Sami Ulus Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Hastanesi, ANKARA

Detaylı

Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2003; 46: 103-113 Orijinal Makale Eskiþehir bölgesinde çocukluk çaðý zehirlenmelerinin retrospektif deðerlendirilmesi Yýldýz Akbay-Öntürk 1, Birsen Uçar 2 Osmangazi

Detaylı

Çocuk Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Vakalarının Değerlendirilmesi

Çocuk Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Vakalarının Değerlendirilmesi Kocatepe Tıp Dergisi Kocatepe Medical Journal 14: 11-16/Ocak 2013 ÖZGÜN ARAŞTIRMA Çocuk Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Vakalarının Değerlendirilmesi Evaluation of Patients with Intoxication Admitted

Detaylı

Sakarya bölgesinde çocukluk çağı zehirlenmelerinin geriye dönük değerlendirilmesi

Sakarya bölgesinde çocukluk çağı zehirlenmelerinin geriye dönük değerlendirilmesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2006; 49: 301-306 Orijinal Makale Sakarya bölgesinde çocukluk çağı zehirlenmelerinin geriye dönük değerlendirilmesi Erdoğan Soyucen 1, Yasemin Aktan 2, Aykut Saral

Detaylı

ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE Ýntoksikasyon Vakalarýnýn Dr. Ahmet Uyanýkoðlu 1, Dr. Emel Zeybek 1, Dr. Ýlker Cordan 1, Dr. Suzan Avcý 2, Dr. Tufan Tükek 1, 1 Vakýf Gureba Eðitim Hastanesi 2. Ýç Hastalýklarý

Detaylı

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 31-35 ARAÞTIRMA Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Uz. Dr. Ayfer Gözü Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

11 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Deri Kanserleri: 10 Yýllýk Deðerlendirme Skin Cancers: Retrospective Analysis of 10 Years Yrd.Doç.Dr.Arif TÜRKMEN Dr.Ömer BERBEROÐLU Doç.Dr.Mehmet BEKERECÝOÐLU Prof.Dr.Mehmet MUTAF

Detaylı

Çocukluk çağı zehirlenme olgularının demografik özelliklerinin değerlendirilmesi

Çocukluk çağı zehirlenme olgularının demografik özelliklerinin değerlendirilmesi İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hast. Dergisi 14; 4(1):25- doi:.5222/buchd.14.25 Klinik Araştırma Çocukluk çağı zehirlenme olgularının demografik özelliklerinin değerlendirilmesi Evaluation of demographic characteristics

Detaylı

[Evaluation of preschool period toxicity cases] Okul öncesi dönem zehirlenme olgularının değerlendirilmesi

[Evaluation of preschool period toxicity cases] Okul öncesi dönem zehirlenme olgularının değerlendirilmesi Journal of Forensic Medicine, 2003; 17(2): 22-7. Adli Tıp Dergisi, 2003; 17(2): 22-7. Original Article / Orijinal Makale [Evaluation of preschool period toxicity cases] Okul öncesi dönem zehirlenme olgularının

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi Change of Smoking Prevalence among Erciyes University Students between 1985

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ Yeşim Tunçok DEÜTF Farmakoloji Anabilim Dalı, Klinik Toksikoloji Bilim Dalı İlaç ve Zehir Danışma Merkezi, İzmir Klinik Toksikoloji Zehirlenmelerin önlenmesi, tanısı,

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve daðýlýmý

GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve daðýlýmý Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 125-131 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve Türker Türker

Detaylı

Kemoterapi alan hastalarýn sosyodemografik ve tanýsal özellikleri

Kemoterapi alan hastalarýn sosyodemografik ve tanýsal özellikleri ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kemoterapi alan hastalarýn sosyodemografik ve tanýsal özellikleri Sociodemographic and diagnostic characteristics of patients treated with chemotheraphy Gamze Gököz Doðu,

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Yoğun bakım ünitesinde akut zehirlenme tanılı olguların geriye dönük analizi

Yoğun bakım ünitesinde akut zehirlenme tanılı olguların geriye dönük analizi Araştırma makalesi Yoğun bakım ünitesinde akut zehirlenme tanılı olguların geriye dönük analizi The retrospective analysis of acute intoxication cases in the intensive care unit 1 2 Nuray Altay, Ahmet

Detaylı

Lisans ve Lisanüstü Düzeyde Klinik Toksikoloji Eğitimi: Dokuz Eylül Üniversitesi Örneği

Lisans ve Lisanüstü Düzeyde Klinik Toksikoloji Eğitimi: Dokuz Eylül Üniversitesi Örneği Lisans ve Lisanüstü Düzeyde Klinik Toksikoloji Eğitimi: Dokuz Eylül Üniversitesi Örneği Dr. Yeşim Tunçok Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Klinik Toksikoloji Bilim Dalı,

Detaylı

KLİNİK TOKSİKOLOJİ EĞİTİMİNİN ÖNEMİ. Prof. Dr. Arzu Denizbaşı

KLİNİK TOKSİKOLOJİ EĞİTİMİNİN ÖNEMİ. Prof. Dr. Arzu Denizbaşı KLİNİK TOKSİKOLOJİ EĞİTİMİNİN ÖNEMİ Prof. Dr. Arzu Denizbaşı Tanım Toxicon = Zehir Logos =Bilgi Sizde iki kolay dersle bir toksikolog olabilirsiniz. Ancak bu derslerin her biri 10 yıldır. Arnold Lehman,1955

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

Abdülkerim YILMAZ *, F. Mutlu KUKUL GÜVEN **, İlhan KORKMAZ ***, Salih KARABULUT ****

Abdülkerim YILMAZ *, F. Mutlu KUKUL GÜVEN **, İlhan KORKMAZ ***, Salih KARABULUT **** Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Serviste Akut Zehirlenmelerin Retrospektif Analizi Retrospective Analysis of Acute Poisonings in the Emergency Department Abdülkerim YILMAZ *, F. Mutlu KUKUL

Detaylı

Marmara Medical Journal 2007;20(1);12-20

Marmara Medical Journal 2007;20(1);12-20 ARAŞTIRMA YAZISI ÇOCUK ACİL KLİNİĞİ 2005 YILI AKUT ZEHİRLENME OLGULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Suat Biçer, Sadettin Sezer, Ferhan Çetindağ, Mehmet Kesikminare, Neslihan Tombulca, Gönül Aydoğan, Hüseyin Aldemir

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

Ankara Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Saðlam Çocuk Ünitesinde Ýzlenen Olgularýn Deðerlendirilmesi

Ankara Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Saðlam Çocuk Ünitesinde Ýzlenen Olgularýn Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Reports) Ankara Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Saðlam Çocuk Ünitesinde Ýzlenen Olgularýn Deðerlendirilmesi Evaluation of Children Followed-Up at the Well-Child Unit of Ankara

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

Çocuk acil servisine getirilen zehirlenme olgularının değerlendirilmesi

Çocuk acil servisine getirilen zehirlenme olgularının değerlendirilmesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2009; 52: 68-74 Orijinal Makale Çocuk acil servisine getirilen zehirlenme olgularının değerlendirilmesi Meda Kondolot 1, Başak Akyıldız 2, Füsun Görözen 3, Selim Kurtoğlu

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Orhan DOÐAN* ÖZET Bu çalýþmada mezuniyet öncesi ve/veya sonrasý psikiyatri eðitimi ve hizmeti veren

Detaylı

Retrospective Evaluation of Emergency Service Patients with Poisoning: a 20 Month Study

Retrospective Evaluation of Emergency Service Patients with Poisoning: a 20 Month Study 146 THE JOURNAL OF ACADEMIC EMERGENCY MEDICINE Original Article Özgün Araştırma Retrospective Evaluation of Emergency Service Patients with Poisoning: a 20 Month Study ile Acil Servise Gelen Hastaların

Detaylı

Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi acil servisine organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri

Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi acil servisine organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2006: 4 (1): 5-13 ARAÞTIRMA Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi acil servisine organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri Behçet Al 1, M. Nezir Güllü

Detaylı

Siirt Verem Savaþ Dispanserinde tüberküloz tanýsýnda hatalý radyolojik yaklaþýmlar

Siirt Verem Savaþ Dispanserinde tüberküloz tanýsýnda hatalý radyolojik yaklaþýmlar Týp Araþtýrmalarý Dergisi 3; 1(2): 5-9 ARAÞTIRMA Siirt Verem Savaþ Dispanserinde tüberküloz tanýsýnda hatalý radyolojik yaklaþýmlar Fahrettin Talay 1, Sedat Altýn 2, Levent Karasulu 2 1 Eyüp Verem Savaþ

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

Yoğun Bakıma Kabul Edilen Zehirlenme Olgularının Analizi

Yoğun Bakıma Kabul Edilen Zehirlenme Olgularının Analizi doi:10.5222/iksst.2015.063 Araştırma Yoğun Bakıma Kabul Edilen Zehirlenme Olgularının Analizi Analysis of the Poisoning Cases Admitted into Intensive Care Unit Aykut Urfalıoğlu*, Necla Dilmen**, Sait Fatih

Detaylı

AYDIN DA ZAMANINDA VE PREMATÜRE DOÐAN BEBEKLERÝN AÐIRLIK, BOY,

AYDIN DA ZAMANINDA VE PREMATÜRE DOÐAN BEBEKLERÝN AÐIRLIK, BOY, ADÜ Týp Fakültesi Dergisi 2000; 1(2):17-22 Klinik Araþtýrma AYDIN DA ZAMANINDA VE PREMATÜRE DOÐAN BEBEKLERÝN AÐIRLIK, BOY, BAÞ ÇEVRESÝ ÖLÇÜMLERÝ VE PONDERAL ÝNDEKSLERÝ Münevver TÜRKMEN 1, Ferrin AYDOÐAN

Detaylı

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 25-29 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Aygül Akyüz (*), Gülten Güvenç (*), Tülay

Detaylı

Toplantý ve Kongre Takvimi

Toplantý ve Kongre Takvimi Toplantý ve Kongre Takvimi TOTBÝD - TOTEK Temel Bilimler ve Araþtýrma Kýþ Okulu 03-06 Þubat 2005, Isparta 2005 Annual Meeting of the American Academy of Orthopaedic Surgeons 23-27 Þubat 2005, Washington,

Detaylı

Cukurova Medical Journal

Cukurova Medical Journal Cukurova Medical Journal Araştırma Makalesi / Research Article 2008 2012 Yılları Arasında Adli Toksikoloji Laboratuvarına Gelen Olguların Değerlendirilmesi Evaluation of Cases Consulted to Forensic Toxicology

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi The level of knowledge of inpatiens at Erciyes University hospital on the patient

Detaylı

Özgün Araştırma / Original Article. Özet. Abstract. DOI: 10.4274/haseki.1766

Özgün Araştırma / Original Article. Özet. Abstract. DOI: 10.4274/haseki.1766 Özgün Araştırma / Original Article DOI: 10.4274/haseki.1766 Yeni Açılan Yoğun Bakım Ünitemize Gelen Suisid ve İntoksikasyon Vakalarının Değerlendirilmesi Evaluation of Suicide and Intoxication Cases Admitted

Detaylı

Çocukluk çaðý baþ aðrýlarýnýn prospektif deðerlendirilmesi

Çocukluk çaðý baþ aðrýlarýnýn prospektif deðerlendirilmesi Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2003; 46: 38-42 Orijinal Makale Çocukluk çaðý baþ aðrýlarýnýn prospektif deðerlendirilmesi Füsun Alehan Baþkent Üniversitesi Týp Fakültesi Pediatri Yardýmcý Doçenti

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi

Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 114-118 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi Ceyhan Altun (*), Günseli Güven (*), Feridun

Detaylı

ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ

ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ IBB_DERGI_Layout 1 30.11.2011 16:26 Page 181 ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ Evren Ebru ALTINCI 1 Ýlker YÜCESÝR 2 1Ýstanbul

Detaylı

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir Ebelik Son Sýnýf Öðrencilerinin Aile Planlamasý Eðitimi Etkinliðinin Deðerlendirilmesi* The Evaluation of the Educational Activitres of Pregraduate Midwifery Students on Family Planning Methods Dr. Emel

Detaylı

Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde Takip Edilen Zehirlenme Olgularının Geriye Dönük Değerlendirilmesi

Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde Takip Edilen Zehirlenme Olgularının Geriye Dönük Değerlendirilmesi Özgün Araştırma / Research Article DOI: 10.4274/cayd.36035 CAYD 2016;3:21-6 Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde Takip Edilen Zehirlenme Olgularının Geriye Dönük Değerlendirilmesi Retrospective Analysis of Poisoning

Detaylı

Çocuklarda karýn aðrýsý nedenlerinin deðerlendirilmesi

Çocuklarda karýn aðrýsý nedenlerinin deðerlendirilmesi Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 199-203 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Çocuklarda karýn aðrýsý nedenlerinin deðerlendirilmesi M.Ayþin Taþar (*) Özet Bu çalýþmanýn amacý, karýn aðrýsý þikâyeti

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İlaç ve Zehir Danışma Merkezine Bildirilen Mantar Zehirlenmeleri

Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İlaç ve Zehir Danışma Merkezine Bildirilen Mantar Zehirlenmeleri Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İlaç ve Zehir Danışma Merkezine Bildirilen Mantar Zehirlenmeleri Mushroom poisonings reported to the Dokuz Eylul University drug and poison information center Türkiye

Detaylı

Dr. Selma Çetinkaya*, Dr. Seher Arslan**, Dr. Naim Nur ***, Dr. Ömer Faruk Demir**, Dr. Levent Özdemir****, Dr. Haldun Sümer*****

Dr. Selma Çetinkaya*, Dr. Seher Arslan**, Dr. Naim Nur ***, Dr. Ömer Faruk Demir**, Dr. Levent Özdemir****, Dr. Haldun Sümer***** Sývas Ýl Merkezi nde Sosyoekonomik Düzeyi Farklý Üç ÝlköðretimOkulu Öðrencilerinde Kiþisel Hijyen Alýþkanlýklarý Personal Hygiene Behaviors of The Students Attending in Primary Schools, in Sývas Dr. Selma

Detaylı

VIII MALÝ PÝYASALAR 125

VIII MALÝ PÝYASALAR 125 VIII MALÝ PÝYASALAR 125 126 MALÝ PÝYASALAR Para ve sermaye piyasalarýndan oluþan mali piyasalara iliþkin geliþmeler aþaðýdadýr. I. PARA PÝYASALARI Kýsa vadeli fonlarýn arz ve talebinin karþýlaþtýðý piyasalarýn

Detaylı

Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi

Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi Yrd. Doç. Dr. Kemal TURHAN a, Neslihan KALAYCI b, Serbülent ÜNSAL b, Vildan KAYIKÇI

Detaylı

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý ARAÞTIRMA Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý Symptoms and Diagnosies of Patients Referring to A Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic

Detaylı

Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2003; 46: 267-271 Orijinal Makale Yenidoðan sarýlýklarýnda fototerapi sonrasý "Rebound" Hiperbilirübinemi Erdal Taþkýn 1, Mehmet Kýlýç 1, A. Denizmen Aygün 2 Fýrat

Detaylı

Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Olgularının Analizi

Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Olgularının Analizi Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Olgularının Analizi Turgut DENİZ 1, Hayati KANDİŞ 2, Meral SAYGUN 3, Ünase BÜYÜKKOÇAK 4, Hüseyin ÜLGER 1, Ali KARAKUŞ 2 1 Kırıkkale

Detaylı

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma Hüseyin Güleç 1, Ayhan Yavuz 2, Murat Topbaþ 3, Ýsmail

Detaylı

Çocuk acil servisine başvuran zehirlenme vakalarının demografik özelliklerinin incelenmesi

Çocuk acil servisine başvuran zehirlenme vakalarının demografik özelliklerinin incelenmesi Araştırma: Çocuk acil servisine başvuran zehirlenme vakalarının demografik özelliklerinin incelenmesi Işıl Şenel Güzel, Ayşe Esin Kibar, Sadi Vidinlisan Ankara Dışkapı Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 164-174 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Ahmet Taþ (*), M.Zeki Bayraktar (**), Üzeyir rdem (**), Güngör

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

Doðu Anadolu ve Güneydoðu Anadolu bölgelerinde haþlanma ve alev yanýklarýnýn epidemiyolojik özellikleri

Doðu Anadolu ve Güneydoðu Anadolu bölgelerinde haþlanma ve alev yanýklarýnýn epidemiyolojik özellikleri Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2005: 3 (1): 14-21 ARAÞTIRMA Doðu Anadolu ve Güneydoðu Anadolu bölgelerinde haþlanma ve alev yanýklarýnýn epidemiyolojik özellikleri Behçet Al 1, M. Nezir Güllü 1, Hanefi Okur

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler Metabolic Regulation and Related Factors in Diabetic

Detaylı

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy****

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy**** Eskiþehir'de Yaþlýlarýn Sosyoekonomik Özellikleri ve Saðlýk Durumlarý Socio-economical Characteristics and Health Status of Elderly People in Eski ehir Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar

Detaylı

ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE 282 Hodgkin Hastalýðý Olgusunun Baþlangýçtaki Klinik ve Laboratuvar Bulgularýnýn Deðerlendirilmesi Dr. Serdar Þahinoðlu 1, Doç. Dr. Mustafa N. Yenerel 2, Dr. Serkan Güvenç 1,

Detaylı

ÝÞ KAZASI NEDENÝYLE 1993-2003 YILLARI ARASINDA AÜTF ADLÝ TIP ANABÝLÝM DALINA BAÞVURAN OLGULARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ*

ÝÞ KAZASI NEDENÝYLE 1993-2003 YILLARI ARASINDA AÜTF ADLÝ TIP ANABÝLÝM DALINA BAÞVURAN OLGULARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ* ARAÞTIRMALAR (Research Reports) ÝÞ KAZASI NEDENÝYLE 1993-2003 YILLARI ARASINDA AÜTF ADLÝ TIP ANABÝLÝM DALINA BAÞVURAN OLGULARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ* Evaluation of Occupational Injury Cases in the Department

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2004; 47: 167-171 Orijinal Makale Kawasaki hastalýðý: 11 vakanýn deðerlendirilmesi A. Ruhi Özyürek 1, Zülal Ülger 2, Ertürk Levent 2, Dolunay Gürses 2 Ege Üniversitesi

Detaylı

Diabetik Vitre Ýçi Kanamalarda Resorbsiyon Süresini Etkileyen Faktörler

Diabetik Vitre Ýçi Kanamalarda Resorbsiyon Süresini Etkileyen Faktörler 42 Diabetik Vitre Ýçi Kanamalarda Resorbsiyon Süresini Etkileyen Faktörler Diabetik Vitre Ýçi Kanamalarda Resorbsiyon Süresini Etkileyen Faktörler Vuslat Pelitli GÜRLÜ 1 Haluk ESGÝN 2 ÖZET Diabetik hastalarda

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý Prevalence of Obesity Among Teachers Employed Within City Town of Kayseri Provinence Mualla Aykut Professor

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri

Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri Knowledge levels of physicians working in Kayseri on patient rights Ali Özer, Dr., MD.

Detaylı

T.C SAĞLIK BAKANLIĞI MÜMİNE HATUN HASTANESİ

T.C SAĞLIK BAKANLIĞI MÜMİNE HATUN HASTANESİ T.C SAĞLIK BAKANLIĞI MÜMİNE HATUN HASTANESİ DOK.NO: TA/122 YAY.TAR.: 24/10/2011 REV.TAR..01/10/2013 REV.NO:41 ZEHİRLENME VAKALARINDA GENEL YAKLAŞIM TALİMATI 1. AMAÇ Acil servise başvuran zehirlenme tanısıyla

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý

Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý Prevalence of Gestational Diabetes among

Detaylı

SAMSUN ÇIRAKLIK EÐÝTÝM MERKEZÝ NE DEVAM EDEN ÇIRAKLARIN DURUMLUK-SÜREKLÝ KAYGI DÜZEYLERÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ*

SAMSUN ÇIRAKLIK EÐÝTÝM MERKEZÝ NE DEVAM EDEN ÇIRAKLARIN DURUMLUK-SÜREKLÝ KAYGI DÜZEYLERÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ* Dr. Sevgi CANBAZ Yrd. Doç., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Tevfik SÜNTER Yrd. Doç., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Yýldýz PEKÞEN Prof., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak.

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623 MALÝYE DERGÝSÝ ISSN 1300-3623 Temmuz - Aralýk 2007, Sayý 153 YAZI DANIÞMA KURULU Prof. Dr. Güneri AKALIN Prof. Dr. Abdurrahman AKDOÐAN Prof. Dr. Figen ALTUÐ Prof. Dr. Engin ATAÇ Prof. Dr. Ömer Faruk BATIREL

Detaylı

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar ARAÞTIRMA Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar Common Medical Problems in Inpatient Psychiatric Care Clinics Çaðatay Karþýdað 1, Umut Mert Aksoy 1, Gökþen Yüksel 1, Nihat Alpay

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ TBMM 2011 MALİ YILI KESİN HESABI, 2012 YILI BÜTÇE UYGULAMALARI VE 2013-2015 DÖNEMİ BÜTÇE TEKLİFLERİ Saygıdeğer Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun

Detaylı

Ýleri evre küçük hücreli dýþý akciðer kanserinde sað kalýmý etkileyen faktörlerin analizi

Ýleri evre küçük hücreli dýþý akciðer kanserinde sað kalýmý etkileyen faktörlerin analizi Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2006: 4 (3): 19-23 ARAÞTIRMA Ýleri evre küçük hücreli dýþý akciðer kanserinde sað kalýmý etkileyen faktörlerin analizi Taha Tahir Bekci, Nuray Bayrak Erdal Saðlýk Bakanlýðý Süreyyapaþa

Detaylı

Dr. Meral Aksoy*, Dr. Makbule Gezmen**, Dyt. Çiðdem Çetinkaya***, Dyt. Hatice Nur Tuluk***, Dyt. Burcu Ýncekara ***

Dr. Meral Aksoy*, Dr. Makbule Gezmen**, Dyt. Çiðdem Çetinkaya***, Dyt. Hatice Nur Tuluk***, Dyt. Burcu Ýncekara *** 7-12 Yaþ Arasý Sokak Çocuklarýnýn Farklý Yerlerdeki Yaþýtlarýyla Karþýlaþtýrmalý Beslenme Durumlarý Nutritional Status of Homeless Children at the Age of 7-12, in Comparison with Children at the Same Age

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu

Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu Opinions of Primary Care Health Workers on Family Medicine

Detaylı

Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Derneği nin düzenlediği Olgularla Çocukluk Çağı

Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Derneği nin düzenlediği Olgularla Çocukluk Çağı Davet; Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Derneği nin düzenlediği Olgularla Çocukluk Çağı Zehirlenmeleri Kursu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı işbirliği

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

ERCÝYES ÜNÝVERSÝTESÝ HASTANESÝNDE ORTOPEDÝK CERRAHÝ GÝRÝÞÝMLERDEN SONRA GELÝÞEN CERRAHÝ ALAN ÝNFEKSÝYONLARININ PREVALANSI

ERCÝYES ÜNÝVERSÝTESÝ HASTANESÝNDE ORTOPEDÝK CERRAHÝ GÝRÝÞÝMLERDEN SONRA GELÝÞEN CERRAHÝ ALAN ÝNFEKSÝYONLARININ PREVALANSI ARAÞTIRMALAR (Research Reports) ERCÝYES ÜNÝVERSÝTESÝ HASTANESÝNDE ORTOPEDÝK CERRAHÝ GÝRÝÞÝMLERDEN SONRA GELÝÞEN CERRAHÝ ALAN ÝNFEKSÝYONLARININ PREVALANSI Prevalence of surgical wound infections following

Detaylı

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi The Analysis of the General Psychological Conditions of Nurses Dr. Serpil Yýlmaz*, Rabia Hacýhasanoðlu**, Zeynep Çiçek** Öz Hemþirelik, insanlarla iliþkiye

Detaylı

Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü

Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü Cüneyt EVREN*, Bilge EVREN**, Kültegin ÖGEL***, Duran ÇAKMAK*** ÖZET Literatürdeki çalýþmalar, baðýmlýlarýn genel popülasyona

Detaylı

Dr. Nurhan Özcan. Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkez Başkanlığı, ULUSAL ZEHİR DANIŞMA MERKEZİ ANKARA

Dr. Nurhan Özcan. Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkez Başkanlığı, ULUSAL ZEHİR DANIŞMA MERKEZİ ANKARA Dr. Nurhan Özcan Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkez Başkanlığı, ULUSAL ZEHİR DANIŞMA MERKEZİ ANKARA SAĞLIK BAKANLIĞI REFİK SAYDAM HIFZISIHHA MERKEZ BAŞKANLIĞI ZEHİR ARAŞTIRMALARI MÜDÜRLÜĞÜ Ulusal Zehir Danışma

Detaylı

TÜRKÝYE DE SAÐLIK OCAKLARINDA AÞI ÝLE ÝLGÝLÝ SORUNLARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ

TÜRKÝYE DE SAÐLIK OCAKLARINDA AÞI ÝLE ÝLGÝLÝ SORUNLARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ 310 TOPLUM ve HEKÝM Temmuz - Aðustos 2004 Cilt 19 Sayý 4 ARAÞTIRMA TÜRKÝYE DE SAÐLIK OCAKLARINDA AÞI ÝLE ÝLGÝLÝ SORUNLARIN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ TTB Halk Saðlýðý Kolu ÖZET Bu çalýþma, 2003 yýlýnda Türkiye

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði

Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði The Evaluation of Satisfaction With Nursing Care; an Example of Gynaecology Service Tuðba

Detaylı

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý 16 Haziran ve 23 Haziran 2002 tarihlerinde yapýlan Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) ve Yabancý Dil Sýnavý (YDS) sonuçlarýna aðýrlýklý

Detaylı

Dt. Erdal ÖZCAN * Yrd. Doç. Dr. Sinan EVCÝL* Dt.Hacer TURGUT** Doç. Dr. Mehmet YILDIZ **

Dt. Erdal ÖZCAN * Yrd. Doç. Dr. Sinan EVCÝL* Dt.Hacer TURGUT** Doç. Dr. Mehmet YILDIZ ** ATATÜRK ÜNÝVERSÝTESÝ DÝÞ HEKÝMLÝÐÝ FAKÜLTESÝNE BAÞVURAN HASTALARDA KLÝNÝÐE BAÞVURMA NEDENÝ ÝLE EÐÝTÝM DURUMU, YERLEÞÝM YERÝ ÝLE DÝÞ FIRÇALAMA ALIÞKANLIÐI ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Dt. Erdal

Detaylı

Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi

Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi The Evaluation of a Groningen Model of Pharmacotherapy Training

Detaylı

Annelerin Bebek Beslenmesi ve Emzirmeye Ýliþkin Bilgi ve Uygulamalarý The Knowledge and Practices Mothers to Related of Baby Feeding and Breastfeeding

Annelerin Bebek Beslenmesi ve Emzirmeye Ýliþkin Bilgi ve Uygulamalarý The Knowledge and Practices Mothers to Related of Baby Feeding and Breastfeeding Annelerin Bebek Beslenmesi ve Emzirmeye Ýliþkin Bilgi ve Uygulamalarý The Knowledge and Practices Mothers to Related of Baby Feeding and Breastfeeding Aslý Eker*, Mine Yurdakul* Öz Bu çalýþma hastanede

Detaylı

ÝÞ GÜVENLÝÐÝ KONUSUNDA BÝLGÝ-TUTUM VE DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ *

ÝÞ GÜVENLÝÐÝ KONUSUNDA BÝLGÝ-TUTUM VE DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ * Dr. Elçin BALCI Uzm., Erciyes Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Ýskender GÜN Yrd. Doç., Erciyes Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Alper KAYA Kayseri H.M. Güldüoðlu Saðlýk Ocaðý Baþ Tbb. KTO-Ýþçi Saðlýðý

Detaylı

Isparta bölgesindeki çocukluk çağı zehirlenmelerinin değerlendirilmesi

Isparta bölgesindeki çocukluk çağı zehirlenmelerinin değerlendirilmesi Dicle Tıp Dergisi / 2015; 42 (3): 319-325 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2015.03.0582 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Isparta bölgesindeki çocukluk çağı zehirlenmelerinin değerlendirilmesi

Detaylı

Çocuk ve Ergen Adli Olgularda Ruhsal Deðerlendirme

Çocuk ve Ergen Adli Olgularda Ruhsal Deðerlendirme ARAÞTIRMA Çocuk ve Ergen Adli Olgularda Ruhsal Deðerlendirme Psychiatric Evaluation of Child and Adolescent Forensic Cases Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1, Nusret Soylu 2 1 Uz.Dr., Sakarya Eðitim ve

Detaylı

SINIF ÖÐRETMENLÝÐÝ ÖÐRETMEN ADAYLARININ BÝLGÝ OKUR-YAZARLIÐI BECERÝLERÝ ÜZERÝNE BÝR DURUM ÇALIÞMASI

SINIF ÖÐRETMENLÝÐÝ ÖÐRETMEN ADAYLARININ BÝLGÝ OKUR-YAZARLIÐI BECERÝLERÝ ÜZERÝNE BÝR DURUM ÇALIÞMASI Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 2, Yýl: 8, Aralýk 2008 SINIF ÖÐRETMENLÝÐÝ ÖÐRETMEN ADAYLARININ BÝLGÝ OKUR-YAZARLIÐI BECERÝLERÝ ÜZERÝNE BÝR DURUM ÇALIÞMASI Türkan

Detaylı