Kalp Yetersizliği. Prof. Dr. Ba rış İle ri ge len

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kalp Yetersizliği. Prof. Dr. Ba rış İle ri ge len"

Transkript

1 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s Kalp Yetersizliği Prof. Dr. Ba rış İle ri ge len Kalp yetersizli ği, rastlanma sıklı ğı gi de rek ar tan, mor ta li te si ve mor bi di tesi yüksek, önemli bir sağ lık so runudur. Buna karşın, günlük uygulamada tanı ve tedavisinde hata oranları oldukça yüksektir. Kalp yetersizli ği ventriküllerin sistolik ve/veya diyastolik fonksiyon bozuklu ğuna bağ lı olarak geli şir. Etiolojisinde sıklık sırasına göre koroner arter hastalı ğı, sistemik hipertansiyon, kardiyomiyopatiler, kapak hastalıkları ve di ğer ne den ler yer alır. Kalp yetersizli ğinin geli şiminde nörohormonal aktivasyon anahtar rol oynar. Tanıda kalp yetersizli ği semptom ve bulguları nın ya nı sıra objektif verilerin (ekokardiyografi bulguları gi bi) var lı ğı gereklidir. Tedavide genel önlemler, ilaç tedavisi ve girişim sel yön tem ler söz ko nu su dur. Kalp ye ter siz li ğinde mortaliteyi ve morbidiyeyi azalttı ğı ka nıtlanmış olan an jiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri, beta blokerler ve al dosteron reseptör blokerinin (spironolakton) kullanı mı bü yük önem ta şır. Anjiyotensin II reseptör blokerleri, ACE inhibitörlerini tolere edemeyen hastalarda veya ACE inhibitörlerine ek ola rak kul la nı lır. Di ji tal gli ko zid le ri ve di üre tik ler semp to ma tik ya rar sağlar, ancak mortaliteyi azaltmaz. Di ğer ilaçların kullanı mı sı nırlı dır. Kalp yetersizli ği hastaları nın ço ğunda sol ventrikül sistolik fonksiyonu bozuktur, ancak özellikle yaş lı hipertansiflerde izole diyastolik disfonksiyon söz konusu ola bi lir (di yas to lik kalp ye ter siz li ği). Diyastolik kalp yetersizli ği tedavisi ile ilgili bilgilerimiz sı nırlı dır. İleri evredeki kalp yetersizli ğinde giri şimsel yöntemler ile ilgili deneyimler giderek artmaktadır. Akut kalp ye tersizli ği ge nellikle koroner arter hastalı ğına bağ lı olarak ortaya çıkar, erken tanı ve tedavisi çok önemlidir. KALP YE TER SİZ Lİ Ğİ NİN ÖNE Mİ Kalp yetersizli ği önem li bir sağ lık sorunudur. Mortalitesi ve morbiditesi 9

2 Barış İlerigelen çok yüksektir. Mortalitesi dört yılda %50, dokuz yılda %75 civarındadır. Ağır kalp yetersizli ğinde bir yıl lık mortalite % 60 ın üzerindedir. İnsidansı (po pülasyondaki ki şide oluşma riski) ve prevalansı (popülasyonda belirli bir zaman dilimindeki olgu sayı sı) giderek artmaktadır. Bu nun baş lı ca iki ne de ni var dır: Birincisi; koroner arter hastalı ğı (özellikle akut miyokard infarktüsü) ve hipertansiyon tedavisinde giderek daha iyi sonuçların alınması ve ya şam süresi uza yan has ta lar da za man la kalp ye ter siz li ği ge lişme oranı nın artması dır. İkincisi; ekokardiyografinin daha yaygın kullanı mıyla kalp yetersizli ği ta nı sı konulan hasta sayı sındaki artış t ır. Kalp ye tersizli ği insidansı % 0.3, pre va lan sı % 2 ci va rındadır. Alt mış beş yaş üzerinde prevalans % 3 e ulaşmaktadır. Kalp yetersizli ği, hastaneye yatış nedenleri arasın da ön sıralarda yer almaktadır. Tanısal tetkiklerin, tedavinin ve hastaneye yatışların maliyeti yüksektir. Öte yandan günlük pratikte kalp yetersizli ğinin tanı ve te da vi sin de stan dart bir yakla şım söz ko nu su de ğildir. Kardiyologların, iç has ta lıkları uzmanları nın ve pratisyenlerin uygulamaları önem li fark lı lıklar göstermektedir. KALP YE TER SİZ Lİ Ğİ NİN TA NI MI Kalp yetersizli ği, ventriküllerin kanla dolma ve/veya kanı pompalama özelliğini bozan herhangi bir ya pısal ya da fonksiyonel kalp hastalı ğına bağ lı olarak oluşan, hemodinamik, renal, ve nörohormonal yanıtlarla karakterize kompleks bir klinik sendromdur. Konjestif kalp yetersizli ği, sı vı retansiyonu ve öde min ön plan da ol du ğu kronik kalp yetersizli ğini tanımlar. Tüm hastalarda vo lüm yük lenmesi bulguları görülmediğin den es ki bir te rim olan kon jestif kalp yetersizli ği ye ri ne kalp ye tersizli ği terimi seçilmelidir. Sol ventrikül yetersizli ği, sol ventrikül disfonksiyonuna bağ lı kalp yetersizli ğini tanımlar. Bu te rim ge nellikle akci ğer ödeminin temel bozukluk olduğu durumlarda kullanılmaktadır; oy sa ak ci ğer öde mi her za man sol vent rikül yetersizli ğine bağ lı de ğildir. Bu nedenle sol ventrikül yetersizli ği terimini kullanırken dikkatli olmak gerekir. Sağ ventrikül yetersizli ği, sağ ventrikül disfonksiyonuna bağ lı kalp yetersizli ği ni ve ço ğu za man da yan lış ola rak sı vı retansiyonuna bağ lı kalp yetersizli ğini tanımlamak için kullanı lır, oy sa sı vı retansiyonu genellikle sol ventrikül yetersizli ği nin yol aç tı ğı renal perfüzyon bozuklu ğunun sonucudur. Tek ba şına sağ ventrikül yetersizli ği çok na dir dir. Bu ne den le sağ ventrikül yetersizli ği terimi genellikle kullanılmaz. Kalp yetersizli ği hastaları nın ço ğunda sistolik fonksiyon bozuklu ğu söz konusudur. Kalp yetersizliği kli ni ği olan, sol ventrikül sistolik fonksiyonları nın normal olmasına kar şın diyastolik 10

3 Kalp Yetersizliği fonksiyon bozuklu ğu saptanan hastalarda diyastolik kalp yetersizli ğinden söz edilir. Kalp yetersizli ği hastaları nın yak la şık % 40 ında diyastolik kalp ye tersizliği söz konusudur. Diyastolik kalp yetersizli ği genç has ta lar da çok sey rek, yaş lı hipertansiflerde ise oldukça sık gö rü lür. KALP YE TER SİZ Lİ Ğİ NİN ET İO LO Jİ Sİ Kalp ye tersizli ğinin en sık rastlanan nedeni koroner arter hastalı ğı dır. Sistemik hipertansiyon, kapak hastalıkları, kardiyomiyopatiler, doğumsal kalp hastalıkları, miyokardit, tiroid hastalıkları ve kar di yo tok sik ilaç la rın kullanı mı di ğer baş lıca nedenlerdir. TURKAY çalışması nın sonuçlarına göre Türkiye de kalp yetersizli ği etyolojisinde koroner arter hastalı ğı % 54, hipertansiyon % 31.5, kardiyomiyopati % 13.5, kapak hastalıkları % 11.5, di ğer nedenler ise % 5.7 ora nında söz konusudur. KALP YE TER SİZ Lİ Ğİ NİN FİZ YO PA TO LO Jİ Sİ Kalp yetersizliğini başlatan nedenler ventrikül hipertrofisi ve/veya dilatasyonuna ve bu nun so nu cun da sis to lik ve/ve ya di yas to lik dis fonk si yo na yol açarlar. Koroner arter hastalı ğı sistolik disfonksiyonun, sistemik hipertansiyon ise diyastolik disfonksiyonun en sık rastlanan nedenidir. Sistolik ve diyastolik disfonksiyon genellikle birliktedir (Tablo 1). Kalp yetersizli ğinin geli şiminde nörohormonal aktivasyonun önemli rol oynadı ğı bilinmektedir. Kalp yetersizli ğini baş la tan ne den ler bir yan dan vent ri kü ler re mo de ling e (ye ni den yapılanma), öte yan dan nö ro hor mo nal ak ti vas yo na yol açar lar. Vent ri kü ler remodeling ventrikül disfonksiyonunun ortaya çıkmasına neden olurken nörohormonal aktivasyonu da uyarır. Ben zer şekilde sol ventrikül disfonksiyonu da nörohormonal aktivasyona yol açar. Nörohormonal aktivasyon bir yandan ventriküler remodeling i uya rarak ventrikül fonksiyonunda bozulmaya yol açar ken öte yan dan da kalp ye ter siz li ği semptom ve bulguları nın ortaya çıkması nı sağlar (Tablo 2). Nörohormonal aktivasyon ile kalp yetersizli ği semp tom ve bulguları ara sındaki ilişki Tablo 3 de özetlenmiştir. Kalp yetersizli ğinde nörohormonal aktivasyon başlangıçta kompansatuar (koruyucu) bir mekanizma ise de zamanla olumsuz etkiler gösterebilir. Nörohormonal aktivasyonun öğeleri iki grupta in celenebilir: 1-Vasokonstriktör / Antinatriüretik / Mitojenik (uzun va de de za rar lı) faktörler, 2-Vasodilatör / Natriüretik / Antimitoje- 11

4 Barış İlerigelen Tablo 1. Kalp yetersizliğinin gelişim süreci Balatan nedenler Anatomik Ventrikl dilatasyonu Fonksiyonel bozukluk Ventrikl dilatasyonu Koroner arter hastal Sistemik hipertansiyon Kapak hastalklar Kardiyomiyopatiler Dier nedenler Ventrikl hipertrofisi Ventrikl disfonksiyon Kalp yetersi Normal Remodeling Semptomsuz ventrikl disfonksiyonu Tab lo 2. Kalp ye ter siz li ğin de nö ro hor mo nal ak ti vas yon Balatan olay Koroner arter hastal Sistemik hipertansiyon Kardiyomiyopatiler Kapak hastalklar Dier nedenler Remodeling Hcre kayb Dilatasyon Ventrikl disfonksiyonu Kan basncnda progre d Dolaan kan volmnde azalma Anormal refleks kont Nrohormonal Periferik vasokonstriksiyon Sodyum ve su tutulumu Organ kan akmnda azalma Kalp yetersizl semptom 12

5 Kalp Yetersizliği Tab lo 3. Kalp ye ter siz li ğin de semp tom ve bul gu lar ile nö ro hor mo nal ak ti vas yon ara sın da ki iliş ki Semptom / bulgu Taşikardi Üçüncü kalp sesi Renal tuz ve su retansiyonu Kapiller permeabilite artışı (ödem gelişimi) Arteriyal konstriksiyon Venöz konstriksiyon İlişkili nörohormonal aktivasyon Sempatik sinir sistemi, (vagal uyarının geri çekilmesi) Sempatik sinir sistemi? RAAS, ADH, endotelin sempatik sinir sistemi, (ANP etkisine direnç) ANP RAAS, sempatik sinir sistemi, endotelin, vasodilatör sistemlerin (ANP, Pg, NO) yetersiz kalması) RAAS, sempatik sinir sistemi RA AS: Re nin-an ji yo ten sin-al dos te ron sis te mi, ADH: An ti di üre tik hor mon, ANP: At ri yal nat ri üre tik pep tid, Pg: Pros tog lan din, NO: Nit rik ok sit Tablo 4. Kalp yetersizliğinde nörohormonal aktivasyon Vazokonstriktör / Antinatriüretik / Mitojenik faktörler Renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi Sempatik sinir sistemi Arginin-vasopressin Endotelin Sitokinler Vazodilatör / Natriüretik / Antimitojenik faktörler Natriüretik peptidler Adrenomodullin Bradikinin Vazodilatör prostoglandinler Dopamin NO (Nitrik Oksit) nik (yararlı) faktörler (Tablo 4). KALP YE TER SİZ Lİ Ğİ NİN EV RE LEN DİR ME Sİ Kalp yetersizli ğinin geli şim süreci incelendiğinde, başlatan nedenler, ventriküler remodeling, semptomsuz ventrikül disfonksiyonu ve klinik kalp yetersizliği dönemlerinin varlı ğı dik ka ti çek mek te dir (Tab lo 1). Bu ne den le kalp yetersizli ği dört ev reye ayrı la bi lir. Ev re A da kalp ye ter siz li ği ge lişme riski 13

6 Barış İlerigelen yüksek olan, kalp yetersizli ği semp tom ya da bul guları olmayan hastalar (sistemik hipertansiyon, koroner arter hastalı ğı, diyabet, kardiyotoksik ilaç tedavisi, aşı rı alkol kullanı mı, romatizmal ateş öy küsü ya da ailede kardiyomiyopati öyküsü) yer alır. Ev re B de ya pısal kalp hastalı ğı olan an cak kalp ye ter siz li ği semptom ya da bulguları olmayan hastalar söz konusudur. Evre C de halen ya da önceden kalp yetersizliği semptomları olan has ta lar yer alır. Ev re D de ise maksimal tıpsal tedaviye kar şın is ti ra hat te kalp ye ter siz li ği semptomları olan, refrakter kalp yetersizli ği hastaları söz konusudur. KALP YE TER SİZ Lİ ĞİN DE TA NI Kalp yetersizli ği ta nı sı için semp tom ve bul gu la rın var lı ğı esas tır. An cak yalnız ca semp tom ve bul gu la ra da ya na rak ta nıya varmak yanlış t ır. Kalp yetersizli ğini düşündüren semptom ve bulgulara diğer hastalıklarda da rastlanabilir. Ayrıca belirli bir semptomun ya da bulgunun olmaması kalp ye ter sizli ğinin olmadı ğı anlamına gelmez. Fizik muayene bulguları nın yorumlanmasında gözlemciler arasında önemli farkların olabileceği de unutulmamalı dır. Semptomların ve bul gu la rın skorlanması na da ya nan ve uzun yıllardır kullanılmakta olan Framingham tanı kriterleri gibi yöntemlerin de yeterli oldu ğu söyle ne mez. EKG ve gö ğüs röntgeni kalp yetersizli ği ta nı sında yardımcı olabilir. Özel lik le EKG ve gö ğüs röntgeninin normal bulunması durumunda semptom ve bulguların kalp yetersizli ği dı şı nedenlere bağ lı ol ma ola sı lı ğı yüksektir. An cak EKG ve gö ğüs röntgeni bulgularına dayanarak kalp yetersizli ği ta nı sına var mak doğru değildir, diğer hastalıklarda da aynı bulgulara rastlanabilir. Kalp yetersizli ği ta nı sında güncel yakla şım kli nik de ğerlendirmenin objektif verilerle desteklenmesine dayanmaktadır (Tab lo 5 ve 6). Semptomlar 1. Pulmoner konjesyona işaret eden semptomlar: efor dispnesi, ortopne, paroksismal gece dispnesi 2. Sistemik venöz konjesyona işaret eden semptomlar: periferik ödem, assit, karın ağ rı sı ve bu lan tı 3. Dü şük kalp debisine işaret eden semptomlar: yorgunluk, egzersiz toleransında azalma, mental durumda deği şiklik/konfüzyon, renal disfonksiyon Bulgular 1. Sol kalp yetersizliği ve pulmoner venöz konjesyon ile ilişkili bulgular: akciğerlerde staz ralleri, solunum seslerinde azalma, kalp perküsyonunda ma ti te, üçün cü kalp se si, kalp apeks vu ru su nun yer de ğiştirmesi 14

7 Kalp Yetersizliği 2. Dü şük kalp de bisi ile iliş kili bulgular: ta şikardi, pulsus alternans, dü şük na bız ba sıncı, hipotansiyon 3. Sağ kalp yetersizli ği ve sis temik venöz konjesyon ile iliş ki li bul gu lar: periferik ödem, jugular ven basıncı ar tı şı, belirgin v dalgaları ve dik y ini şi, hepatojugular reflu, hepatomegali, assit, sağ kalp kö ken li üçün cü kalp se si, palpasyonda sol parasternal kaldırma EKG 1. Akut ST-T de ği şiklikleri: miyokard iskemisine işaret eder 2. Atriyal fibrilasyon/di ğer ta şiaritmiler: tiroid hastalı ğı ya da yük sek ventrikül hı zına bağ lı kalp ye tersizli ğini düşündürür 3. Bradiaritmiler: düşük kalp hı zına bağ lı kalp ye tersizli ğini düşündürür 4. Q dalgaları: geçirilmiş miyokard infarktüsünü ve kasılma bozuklu ğuna bağ lı kalp yetersizli ğini düşündürür 5. Dü şük voltaj: perikard sı vı sı nı dü şündürür 6. Sol vent ri kül hi pert ro fi si bul gu la rı: diyastolik fonksiyon bozuklu ğunu dü şündürür Gö ğüs Rönt ge ni 1. Kardiyomegali 2. Ak ci ğerlerde intersitisyel dansiteler (Kerley B çizgileri) 3. Ak ci ğerlerde diffüz alveolar dansiteler 4. Plevral effüzyon Ekokardiyografi Kalp ye tersizli ği ta nı sında, istirahat sırasında kardiyak fonksiyon bozuklu ğunun objektif olarak ortaya konmasında (sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun düşük olması, diyastolik fonksiyon bozuklu ğu) ekokardiyografi tercih edilen yöntemdir. Ayrıca etyolojinin saptanmasın da ve eşlik eden durumların (trombüs gibi) ortaya konmasında da ekokardiyografi yararlı dır. Nükleer Anjiyografi Özellikle sol ventrikül ve daha az oranda sağ ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun ve kalp volümlerinin ölçümünde güvenilir sonuçlar verir. 15

8 Barış İlerigelen Man ye tik Re zo nans Eko kar di yog ra fi gi bi vent ri kül fonk si yon la rı n ın de ğer len di ril me sin de, yapısal bozuklukların saptanmasında yarar sağlar. Nat ri üre tik Pep tid ler Nat ri üre tik pep tid le rin (NP) plas ma dü zey le rin de ki yük sel me, özel lik le tedavi görmeyen hastalarda kalp yetersizli ği ta nı sında yararlı olabilir. Bu amaç la en sık kullanılanlar N terminal atriyal natriüretik peptid (NT ANP), brain natriüretik peptid (BNP) ve pre kür sö rü olan N ter mi nal pro BNP (NT pro BNP) dir. Di ğer Ta nı Yön tem le ri Tam kan sa yı mı, idrar tahlili, biyokimya tetkikleri, egzersiz testi, akci ğer fonksiyon testleri, tiroid fonksiyon testleri ve invazif inceleme yöntemleri kalp yetersizli ği ta nı sı için ge rek li de ğildir. Ancak bu yöntemler tanı y ı destekleyici ya da dışlayı cı yönde yarar sağlayabilirler ve alternatif ya da ek tanı y ı ortaya koymakta yardımcı olabilirler. Tablo 5. Kalp yetersizliğine tanısal yaklaşım Kalp yetersizliini dndren semptomlar-bulgular EKG, gs radyogram, yaplabiliyorsa plasma NP dzeyi lm Normal ise kalp yetersizlii olasl az Normal deil Normal ise kalp Ekokardiyografi, radyonklid ventriklografi, yetersizlii olasl az manyetik rezonans Tan kukuluysa kalp Normal deil yetersizlii tedavisine Kalp yetersizliinin etiolojisi, derecesi, Tan kukuluysa kalp presipite edenfaktrler (gerekirse ek tan yetersizlii tedavisine yntemleri) yant? Tedavi 16

9 Kalp Yetersizliği Tab lo 6. Kalp ye ter siz li ğin de ta nı sal de ğer len dir me Yak la şım Kalp ye ter siz li ği ta nı sı Ge rek li Des tek le yi ci Dış la yı cı Al ter na tif ya da ek ta nı Uyum lu semp tom lar (yok sa) Uyum lu bul gu lar (yok sa) Kar di yak fonk si yon bo zuk lu ğu (yok sa) (Ekokardiyografi/diğer) Te da vi ye ya nıt (yok sa) EKG +++ (nor mal ise) + (nor mal ise) Gö ğüs rad yog ra mı Pul mo ner kon jes yon Ak ci ğer hastalığı ya da he pa to me ga li Tam kan sa yı mı Ane mi/se kon der po li si te mi Bi yo kim ya ve id rar tah li li Böb rek/ka ra ciğer has ta lı ğı,di ya bet Plas ma NP dü zey le ri + (yük sek ise) +++ (nor mal ise) Eg zer siz tes ti + (bo zuk sa) ++ (nor mal ise) Ak ci ğer fonk si yon test le ri Ti ro id fonk si yon test le ri İnvazif tetkikler Ko ro ner an ji yog ra fi Kalp de bi si +++ (is ti ra hat te ++ (özel lik le dü şük ise) eg zer siz sı ra sın da nor mal ise) Sol at ri yum ba sın cı +++ (is ti ra hat te +++ (te da vi yük sek ise) gör me yen ler de nor mal ise) Akciğer hastalığı Ti ro id has ta lı ğı Ko ro ner ar ter has ta lı ğı,is ke mi KALP YE TER SİZ Lİ ĞİN DE TE DA Vİ PREN SİP LE Rİ Kalp yetersizli ği tedavisi ilgili temel prensipler aşa ğıda sıralanmış tır: 1. Kalp yetersizli ği var lı ğı nın belirlenmesi: Doğru tanı çok önem li dir. Kalp yetersizli ğinin ayı rı cı ta nı sında akciğer hastalıkları, böbrek hastalıkları, karaciğer hastalıkları, anemi, hipotiroidi, maligniteler, hipokalemi, psikojenik bozukluklar, bacaklarda varis gibi çok sayıda durum dikkate alınmalı dır. Uygun tanısal yakla şım yukarda özetlenmiştir. 17

10 Barış İlerigelen 2. Mevcut tablonun ortaya konması: Hastanın temel sorunları nın saptanması gerekir (pulmoner ödem, efor dispnesi, yorgunluk, periferik ödem gi bi). 3. Semptomların ağırlı ğı nın belirlenmesi: Bu amaçla, genellikle New York Heart Association (NYHA) sı nıflandırması kullanı lır (Tab lo 7). 4. Kalp yetersizli ği etiolojisinin saptanması: Anamnez, fizik muayene ve laboratuar yöntemleri etiolojinin saptanmasında yardımcı olur. 5. Presipite eden ve alevlendiren faktörlerin araş t ı rılması: Kalp yetersizliği ni pre si pi te eden ve alev len di ren baş lıca durumlar Tablo 8 de özetlenmiştir. 6. Kalp yetersizli ği tedavisini etkileyebilecek eşlik eden hastalıkların saptanması: Ak ci ğer has talıkları, böbrek hastalıkları, endokrin hastalıklar ve anemi gibi durumlar tedavi yakla şı mı nı de ğiştirebilir. 7. Prognoz tahmini: Kalp yetersizli ğinde baş lıca prognostik göstergeler Tablo 9 da özetlenmiştir. 8. Has ta ve has ta ya kınlarıyla işbirli ği: Kalp yetersizli ği tedavisine hastanın ve has ta ya kınları nın aktif katı lı mı çok önem li dir. Bu nu sağlamak amacıyla hastalı ğın niteli ği, tedavi ve izlem konularında ayrıntı lı bil gi vermek gerekir. Ayrıca hastaların vü cut ağırlıkları nı her gün ölçmeleri önem li dir. Üç gün için de 2 kg ar tış di üretik uygulama planında deği şikli ği gerektirebilir. 9. Uygun tedavinin seçimi: Kalp yetersizli ği etyolojisi, hastanın semp tomları ve sorunları dikkate alınarak uygun tedavi yöntemi belirlenir. 10. İlerlemenin izlenmesi ve buna göre te davi: Uygulanan tedaviye alınan yanıt izlenerek tedaviye aynen devam edilir ya da ge rekli de ği şiklikler yapı lır. Tab lo 7. New York He art As so ci ati on (NYHA) sı nıf lan dır ma sı Ola ğan fi zik sel ak ti vi te ler sı ra sın da semp tom yok Fi zik sel ak ti vi te ler de ha fif sı nır lan ma: ola ğan ak ti vi te sı ra sın da semp tom- Fiziksel aktivitelerde belirgin sınırlanma: olağan aktiviteden daha azın- semp tom lar NYHA I NYHA II lar NYHA III da 18

11 Kalp Yetersizliği Tablo 8. Kalp yetersizliğini presipite eden ve alevlendiren durumlar Akut mi yo kard is ke mi si Kontrol altına alınamamış hipertansiyon Obezite At ri yal fib ri las yon ve di ğer arit mi ler Ne ga tif inot ro pik ilaç la rın kul la nı mı Nonsteroidal anti-enflamatuar ilaçların kullanımı Aşı rı al kol kul la nı mı En dok rin bo zuk luk lar İlaç kullanımı ve tuz kısıtlaması konusunda hasta kompliyansının iyi olmaması ya da has ta ya ye ter li bil gi nin ve ril me me si Eşlik eden infeksiyonlar Tablo 9. Kalp yetersizliğinde prognostik göstergeler Klinik NYHA sı nı fı Uçün cü kalp se si Kardiyomegali Zirve egzersiz oksijen tüketimi EKG Vent ri kü ler arit mi ler At ri yum fib ri las yo nu Vent ri kül içi ile ti ge cik me si Biyokimya Hiponatremi Plasma natriüretik peptid düzeyi Plasma renin aktivitesi Plasma norepinefrin düzeyi Hemodinamik Sol vent ri kül ejek si yon frak si yo nu Sağ vent ri kül fonk si yo nu Sol vent ri kül do lum ba sın cı Sağ atriyum basıncı 19

12 Barış İlerigelen Kalp Ye ter siz li ğin de Te da vi nin Amaç la rı 1. Korunma: Kalp yetersizli ği ge lişme riski yüksek olan hastalarda (Evre A) risk fak tör le riy le mü ca de le (hi per tan si yon lu has ta lar da iyi kan ba sıncı kontrolu gibi), yapısal kalp hastalı ğı olan an cak kalp ye tersizli ği semp tom ve bulguları ge lişmemiş has ta lar da (Ev re B) kli nik kalp ye ter siz li ği (Ev re C) ge lişiminin önlenmesi (miyokard infarktüsü sonrası prog no zu iyi leştiren ilaçların kullanı mı gibi) önemlidir. 2. Mortaliteyi Azaltmak: Kalp yetersizli ği tedavisinin temel amacı dır. 3. Mor bi di te yi Azalt mak: Ya ta ğa ba ğımlı kal mak, sık sık hastaneye yatmak gibi ya şam kalitesini bozan durumların azal tılması önemlidir. 4. Semp tom la rı Azalt mak: Semptomatik tedavi, hastaların kendilerini daha iyi hissetmelerini sağladı ğın dan göz ar dı edil me me li dir. KALP YETERSİZLİĞİ TEDAVİSİ Tedavi yaklaşımları üç baş lık al tında toplanabilir: 1. Ge nel ön lem ler A. Di yet Öne ri le ri Tuz kısıtlaması: Ev re C den iti ba ren tuz alı mı nın sı nırlanması gerekir (4 gr/ gün, ileri evrelerde 2 gr/gün sodyum ile). Özellikle sol ventrikül sistolik fonksiyonları belirgin olarak bozulmuş (EF <0.20) ve re nal ye ter siz li ği olan has ta larda ya rar sağ lar. Bu nun la bir lik te sol vent ri kül fonk si yon la rında ciddi bozulma olmayan (EF >0.35) hastalarda, özellikle hiponatremi (serum sodyumu < 135 meq/l) de söz ko nu suy sa tuz kı sıtlamasında dikkatli olmak gerekir. Sıvı kısıtlaması: İleri evrelerdeki kalp yetersizli ği hastalarında hiponatremi söz ko nu su ol sun ya da ol ma sın sı vı alı mı lit re/gün ile sı nırlanmalı dır. Al kol kul la nı mı nın sı nır lan ma sı: Orta miktarda alkol alı mına (günde iki ölçüye kadar) izin verilir. Alkolik kardiyomiyopati dü şünülen hastalarda alkol kullanı mı na son ver mek gerekir. B- Faz la Ki lo la rın Ve ril me si : Faz la ki lo lu ya da obez ki şilerin (vücut kütle indeksi >30) kilo vermesi gerekir (Vücut kütle indeksi olmalıdır). C. Sigaranın Kesilmesi: Sigara önemli bir koroner arter hastalı ğı risk fak törüdür. Bu nedenle Evre A dan itibaren sigara kullanı mı nın sonlandı rılması 20

13 Kalp Yetersizliği gerekir. D. Düzenli Fiziksel Egzersiz: Gün aşı rı en az 30 da ki ka yü rü yüş gibi düzenli egzersiz yalnızca kardiyovasküler fonksiyonları düzeltmez, ayrıca dış k ılama dengesini sağlar, kas gücünü arttı rır, düşmeyi ve bu nedenle oluşabilecek yaralanmaları da önler. Fiziksel egzersiz yapamayan, ağır kalp yetersizli ği hastaları nın en azından oturur konumda bacak egzersizleri yapması tromboemboli riskini azaltabilir. E. Kalp Ye ter siz li ği ni Ağır laş tı ra bi len İlaç la rın Ke sil me si: Non-steroidal antienflamatuarlar, sı nıf! antiaritmikler, kalsiyum antagonistleri (amlodipin ve felodipin dı şın da), tri sik lik an ti dep res san lar, kor ti kos te ro id ler ve lit yum, kalp yetersizli ğini ağırlaş tırabilir. 2. İlaç Tedavisi ACE in hi bi tör le ri, an ji yo ten sin re sep tör blo ker le ri, be ta blo ker ler ve spi ronolaktonun (spironolactone-aldosteron reseptör blokeri) kalp yetersizli ğinde mortaliteyi ve morbiditeyi azalttı ğı ka nıtlanmış tır. Diüretikler ve dijital glikozidleri sempomatik yarar sağlarlar, ancak bu ilaçların prognoz üzerine olumlu etkileri gösterilmemiştir. Kalsiyum kanal blokerleri, vazodilatörler, pozitif inotropikler (dijital glikozidleri dı şında), antitrombotikler ve antiaritmiklerin kalp yetersizli ği tedavisindeki yeri sı nırlı dır. Diyastolik kalp yetersizli ği te davisi konusundaki klinik çalış ma ve ri le ri ise ye ter siz dir. A. Mor ta li te yi ve Mor bi di te yi Azalt tı ğı Ka nıt lan mış Olan İlaç lar ACE (An ji yo ten sin Dö nüş tü rü cü En zim) İn hi bi tör le ri Te da vi de ki ye ri: Hemodinamik düzelme, semptomlarda iyileşme, egzersiz kapasitesinde artış, mortalite ve morbiditede azalma sağlarlar. En di kas yon la rı: Tüm evrelerdeki kalp yetersizliği hastalarında, kontrendikasyon söz konusu olmadıkça kullanılmalı dırlar. Et ki me ka niz ma la rı: An ji yo ten sin I in an ji yo ten sin II ye en zi ma tik dö nü şümünü bloke ederler. Bunun sonucunda vazodilatasyon oluşur ve sı vı retansiyonu azalır, kaslara ve böbreklere kan akı mı düzelir, egzersiz kapasitesi artar, diüretik gereksinimi azalır. ACE inhibitörlerinin etkisinde bradikinin yı k ı mı nı azaltmaları nın da ro lü var dır. Bra di ki ni ne ait he mo di na mik ve an tiaritmik etki- 21

14 Barış İlerigelen lerin ACE inhibitörlerinden sağlanan yararda rol oynadı ğı dü şünülmektedir. Uygulama: Kalp yetersizli ğinde ACE inhibitörlerinden sağlanan yarar bu ilaçların grup etkisi olarak kabul edilmektedir. Tedaviye başlamadan önce hastanın kan ba sıncı, serum elektrolitleri ve renal fonksiyonları de ğerlendirilmelidir. ACE inhibitörlerine oral yoldan, çok düşük doz da baş lan ma lı, doz gi de rek arttı rı lıp he def do za ula şılmalı dır (Tab lo 10). He def do za ula şılamayan hastalar da to le re edi le bi len en yük sek doz uy gu lan ma lı dır. İz lem: Postural hipotansiyon semptomları de ğerlendirilmeli, üre, kreatinin, elektrolit düzeyleri tedaviye başladık tan 1-2 haf ta son ra ve ar dından periyodik olarak izlenmelidir. Kontrendikasyonları: Gebelik, hipotansiyon (sistolik kan basıncı < 80 mmhg ise), re nal dis fonk si yon (se rum kre ati ni ni > 3 mg/dl ise) ve hi perkalemi (se rum po tas yum dü zey le ri > 6 mmol/l ise) baş l ıca kontrendikasyonlardır. Anjiyoödem öyküsü olanlarda ve ağır ka pak dar lıkları nın var lı ğın da da ACE inhibitörü kullanı mından kaçı nılmalı dır. Yan et ki le ri: Öksürük (en sık rastlanan yan etki), hipotansiyon, hiperkale mi, an ji yo ödem, üre, kre ati nin ve po tas yum dü zey le rin de ar tış baş lıca yan etkileridir. An ji yo ten sin Re sep tör Blo ker le ri (ARB) Te da vi de ki ye ri: Hemodinamik düzelme, semptomlarda iyileşme, egzersiz Tab lo 10. Kalp ye ter siz li ğin de ACE in hi bi tö rü doz la rı ACE in hi bi tö rü Baş lan gıç do zu (gün) He def doz Tran do lap ril 1 mg 4 mg Be na zep ril 2-5 mg 2 X 5-10 mg Pe rin dop ril 2 mg 4 mg Si la zap ril (Ci la zap ril) 0.5 mg mg Kap top ril (Cap top ril) 3 X 6.25 mg 3 X mg Ena lap ril 2.5 mg 2 X 10 mg Fo si nop ril 10 mg 20 mg Li si nop ril 2.5 mg 5-20 mg Ki nap ril (Qu inap ril) mg 5-10 mg Ra mip ril mg 2 X mg 22

15 Kalp Yetersizliği kapasitesinde artış, mortalite ve morbiditede azalma (ACE inhibitörlerini tolere edemeyen hastalarda ya da ACE inhibitörleriyle birlikte) sağlarlar. En di kas yon la rı: ACE inhibitörlerini tolere edemeyen (genellikle inatçı ök sürük ve ba zen an jiyoödem nedeniyle) hastalarda ya da ACE inhibitörleriyle kombine edilerek kullanı lırlar. Et ki me ka niz ma la rı: Anjiyotensin II Tip 1 reseptörlerini bloke ederler. Böylece anjiyotensin II nin olumsuz etkilerini ortadan kaldı rırlar. Ayrı ca Tip II reseptörlerde aktivasyon sağlamaları nın olumlu etkilerinde rol oynadı ğı dü şünülmektedir. Sonuç olarak vazodilatasyon oluşur ve sı vı retansiyonu azalır, kaslara ve böbreklere kan akı mı düzelir ve böylece egzersiz kapasitesi artar. ARB nin ACE inhibitörlerinden farklı olarak bradikinin yı k ı mı üzerine etkileri yoktur. Uygulama: Kalp yetersizli ğin de ARB den sağlanan yararın bu ilaç ların grup et ki si olup ol ma dı ğı halen tartışmalı dır. Halen losartan, valsartan ve kandesartan (candesartan) ile yapılan büyük kapsamlı kli nik ça lışmaların sonuçları alınmış t ır. Tedaviye başlamadan önce hastanın kan ba sıncı, se rum elektrolitleri ve renal fonksiyonları de ğerlendirilmelidir. ARB ne oral yoldan, çok dü şük doz da başlanmalı, doz giderek arttı rı lıp hedef doza ulaşılmalı dır (Tablo 11). Hedef doza ulaşılamayan hastalarda tolere edilebilen en yüksek doz uygulanmalı dır. İz lem: Postural hipotansiyon semptomları de ğerlendirilmeli, üre, kreatinin, elektrolit düzeyleri tedaviye başladık tan 1-2 haf ta son ra ve ar dından periyodik olarak izlenmelidir. Kontrendikasyonları: Gebelik, hipotansiyon (sistolik kan ba sıncı < 80 mmhg ise), re nal dis fonksiyon (serum kreatinini > 3 mg/dl ise) ve hiperkale mi (se rum po tas yum dü zey le ri > 6 mmol/l ise) baş lıca kontrendikasyonlardır. Yan et ki le ri: Hipotansiyon, hiperkalemi, anjiyonörotik ödem, kan üre ve kreatinin düzeylerinde artış, öksürük (nadir) baş lıca yan etkilerdir. Tab lo 11. Kalp ye ter siz li ğin de An ji yo ten sin Re sep tör Blo ker le ri (ARB) doz la rı ARB Baş lan gıç do zu (gün) He def doz Lo sar tan 12.5 mg 50 mg Val sar tan 40 mg 160 mg Kan de sar tan 4-8 mg 32 mg 23

16 Barış İlerigelen Be ta Blo ker ler Te da vi de ki ye ri: Hemodinamik düzelme, semptomlarda iyileşme, egzersiz kapasitesinde artış, mortalite ve morbiditede azalma sağlarlar. En di kas yon la rı: Ev re B den iti ba ren, kli nik du ru mu den ge li olan tüm kalp yetersizli ği hastalarında (ağır kalp yetersizli ğinde uzmana danı şarak kullanılmalı), kontrendikasyon olmadıkça kullanılmalı dırlar. Et ki me ka niz ma la rı: Beta reseptörleri bloke ederler. Bunun sonucunda hemodinamik düzelme, antiaritmik yarar, miyokard hücre metabolizmasında iyileşme ve antioksidan etki sağlarlar. Karvedilol (Carvedilol) beta blokajın yanı sıra alfa blokaj etkisine de sahiptir. Uygulama: Te da vi ye oral yol dan, dü şük doz da başlanmalı, en az iki haftalık ara lık lar la doz iki ka tına çıkarı lıp he def do za ula şılmalı dır (Tab lo 12). Hedef doza ulaşılamayan hastalarda beta blokerler tolere edilebilen en yüksek dozda kullanılmalı dırlar. İz lem: Kalp hı zı nın, kan ba sıncı nın klinik durumu (semptomlar özellikle konjesyon bulguları- vü cut ağırlı ğı) izlenmelidir. Tedaviye başlandıktan 1-2 haf ta son ra ve doz tit rasyonu tamamlandıktan 1-2 hafta sonra kan biyokimya tetkikleri yapılmalı dır. Kontrendikasyonları: Tek kesin kontrendikasyon astımdır. Ağır kro nik obstrüktif akci ğer hastalı ğı, akut de kom pan se kalp ye ter siz li ği, semptomlu hi po tan si yon, kalp blo ku ve bra di kar di (kalp hı zı < 60/da ki ka) söz ko nu suysa, uz man des te ğiyle dikkatle kullanılmaları gerekir. Yan et ki le ri: Baş lıca yan etkileri hipotansiyon, dü şük kalp hı zı ve bron kospazmdır. Al dos te ron Re sep tör Blo ker le ri Te da vi de ki ye ri: Spironolakton un ileri evredeki kalp yetersizli ği hastaların- Tab lo 12. Kalp ye ter siz li ğin de be ta blo ker doz la rı Be ta Blo ker Baş lan gıç do zu He def doz Bi sop ro lol 1.25 mg 10 mg Kar ve di lol 1-2 X mg 2 X 25 mg Me top ro lol mg 200 mg (CR / XL)* *CR/XL metoprolol ün yavaş salınımlı ve uzun etkili formudur 24

17 Kalp Yetersizliği da mortaliteyi ve morbiditeyi azalttı ğı ka nıtlanmış tır. Di ğer aldosteron reseptör blokerleriyle ilgili henüz böyle bir kanıt yok tur. En di kas yon la rı: Spironolakton, ileri evredeki kalp yetersizli ğinde (NYHA III-IV), ACE inhibitörleri, beta blokerler ve di ğer diüretiklerle birlikte kullanılır. Et ki me ka niz ma la rı: Dis tal tu bu lus ta al dos te ron un kom pe ti tif in hi bi tö rüdürler. Spironolakton un kalp yetersizli ğindeki yararlı etkisinin diüretik özelliğinden değil (dü şük dozda uygulanıyor ve belirgin diürez sağlamıyor), aldosteron un olumsuz etkilerini önlemekten kaynaklandı ğı kabul edilmektedir. Uygulama: Serum potasyum ve kreatinin düzeyleri uygunsa spironolakton tedavisine oral olarak gün de 25 mg (tek doz) ile baş lanır. Bir ay son ra hastanın semptomları de vam edi yor sa ve se rum po tasyum düzeyleri normal ise doz 50 mg a yük seltilir. Bundan bir hafta sonra serum potasyum düzeyi yeniden değerlendirilmelidir. İz lem: Tedaviye başlandık tan 4-6 gün son ra se rum po tasyum ve kreatinin düzeyleri kontrol edilir. Periyodik kontrollarda serum potasyum düzeyi mmol/l ise doz ya rı ya in di ri lir, > 5,5 mmol/l ise ilaç ke si lir. Kontrendikasyonları: Renal fonksiyon bozuklu ğu (serum kreatinini > 2.5 mg/dl ise) ve hiperkalemi (serum potasyumu > 5 mmol/l ise) baş lıca kontrendikasyonları dır. Yan et ki le ri: Ağ rı lı jinekomasti ve hiperkalemi spironolakton un en sık rastlanan yan etkileridir. B. Semptomatik Yarar Sağlayan Ancak Prognoz Üzerine Olumlu Et ki si Gös te ril me miş Olan İlaç lar Diüretikler Tedavideki yeri: Konjesyona bağ lı semptomlarda düzelme sağlarlar, ödemi azaltırlar, egzersiz kapasitesini arttı rır lar ve ne fes dar lı ğı nı geriletirler. Prognoza na sıl etki ettikleri bilinmemektedir (spironolakton dı şında). En di kas yon la rı: Konjesyon bulguları nın (ödem, disp ne gi bi) var lı ğında kullanılmalı dırlar. Et ki me ka niz ma la rı: Renal tubular hücrelerde elektrolit pompası nı inhibe ederek su, klorid ve sodyum reabsorbsiyonunu azaltırlar. Böylece diürez sağlarlar. Uygulama: Ge nel lik le lup di üre tik le ri (fu ro se mid: fu ro se mi de gi bi), da ha seyrek olarak tiazaidler kullanı lır. Ba zen da po tasyum tutucu diüretiklerle 25

18 Barış İlerigelen (ami lo rid: ami lo ri de, tri am te ren:tri am te re ne) kom bi nas yon ya pı l ır. Su ve sodyum retansiyonunu düzelten en düşük dozda uygulanmalı dır lar. Bu doz genellikle her hasta için yavaş doz ar tı rı mı ya pılarak bulunur. Birkaç gün içinde yeterli sonuç alınamadı ğın da doz ar tı rı mı na gi di lir. Doz ar tı rı mı genellikle bir önceki dozun iki katına çıkartılması şeklinde yapı lır. Semp tom ve bul guların ağırlı ğı na gö re te da vi ye IV (fu ro se mid 2 X mg gi bi) ya da oral yoldan başlanır, daha sonra oral kullanım la de vam edi lir. Kalp ye ter siz li ğinde oral diüretik dozları Tab lo 13 de özet len miştir. İz lem: Postural hipotansiyon semptomları, vü cut ağırlı ğı, üre, kre ati nin, elektrolit düzeyleri yakından izlenmelidir. Kontrendikasyonları: Belirgin postural hipotansiyon varlı ğında diüretikler kontrendikedir. Yaş lı lar da ve böb rek has ta la rında dikkatle kullanılmaları gerekir. Yan et ki le ri: Elektrolit bozuklukları (hipopotasemi, hiperpotasemi, hiponatremi, hipomagnesemi), hipotansiyon, renal fonksiyon bozukluğu, metabolik bozukluklar (glukoz intoleransı, kan LDL kolesterol düzeyinde artış, hi perürisemi), asit/baz dengesi bozuklu ğu, allerjik raş, jinekomasti (furosemid ile), ototoksisite (yüksek dozda iv furosemid kullanı mı sırasında) baş lıca yan etkileridir. Di ji tal Gli ko zid le ri Te da vi de ki ye ri: Digoksin (Digoxin) in mortaliteyi azalttı ğı gösterilmemiş- Tablo 13. Kalp yetersizliğinde diüretik dozları (oral) Baş lan gıç do zu (gün) Mak si mum doz (gün) Lup di üre tik le ri Fu ro se mid (Fu ro se mi de) mg 400 mg Bu me ta nid (Bu me ta ni de) mg 10 mg Tor se mid (Tor se mi de) 5-10 mg 200 mg Ti azid di üre tik le ri Klo ro ti azid (Chlo rot hi azi de) mg 1000 mg Hid rok lo ro ti azid (Hydroch lo rot hi azi de) mg 100 mg Me to la zon (Me to la zo ne) mg 10 mg Potasyum tutucu Diüretikler* Ami lo rid (Ami lo ri de) mg 20 mg Tri am te ren (Tri am te re ne) mg 200 mg *Potasyum tutucu diüretiklerden spironolakton, yukarda ayrı bir başlık altında ele alınmıştır. 26

19 Kalp Yetersizliği tir, ancak semptomlarda ve egzersiz kapasitesinde düzelme, hastaneye yatışlarda azalma sağlar. Digitoksin (Digitoxine) in te davideki yeri konusunda yeterli veri yoktur. En di kas yon la rı: Atriyal fibrilasyonun eşlik etti ği kalp ye tersizli ği olgularında (kalp hı zı kontrolu) ve ACE inhibitörü, diiüretik, beta bloker kullanı mına kar şın semptomlu hastalarda kullanı lırlar. Et ki me ka niz ma la rı: Hücre membranındaki ATP-bağımlı sodyum/potasyum pompası nı inhibe ederek kalsiyumun ve böy lece kontraktilitenin artmasına yol açarlar. Vagal tonusu arttı rır, ventrikül hı zı nı azal tır, diyastol sırasında daha iyi doluma olanak tanırlar. Uygulama: Öne ri len di gok sin do zu oral yol dan, 0.25 mg/gün dür. Yaş lı hastalarda (70 yaş üs tü) mg/gün uy gundur. Renal fonksiyon bozuklu ğunun var lı ğında renal atı lı mı ol ma yan di gi tok sin mg/gün doz la rında kullanılabilir. İz lem: İstirahat kalp hı zı, kan di ji tal dü zey le ri (di gok sin in te ra pö tik serum düzeyleri 1-2 ng/ml) izlenmelidir. Kontrendikasyonları: Atriyoventriküler blok varlı ğında kullanılmamalıdırlar. Sinüs düğümünü baskılayan diğer ilaçlarla (beta blokerler ya da amiodaron: amiodarone) birlikte kullanımda dikkatli olmak gerekir. Elektrolit bozukluklarında (özellikle hipokalemi) dijital glikozidlerinin kullanı mından kaçı nılmalı dır (entoksikasyon riski artıyor). Ciddi ventriküler aritmilerin varlığı bir di ğer kontrendikasyondur. Yan et ki le ri: Dijital entoksikasyonu, anoreksi, bulantı, kus ma, da ire, ki lo kaybı, halüsinasyonlar, mental konfüzyon, psikoz, insomnia, baş dönmesi, halsizlik, mavi-yeşil-sarı görme, bulanık gör me, sko tom ve çe şitli ritm-iletim bozuklukları baş lıca yan etkileridir. C. Kalp ye ter siz li ğin de kul la nı mı sı nır lı olan ilaç lar Kal si yum Ka nal Blo ker le ri Sistolik disfonksiyona bağ lı kalp ye ter siz li ğinde genel olarak kullanılmazlar. Kalp yetersizli ğini ağırlaş t ırabilirler. Hipertansiyon ya da angina nın söz konusu olduğu olgularda ACE inhibitörleri ve beta blokerler etkisiz ise ya da iyi tolere edilemiyorsa sağkalıma etkisi nötr olan amlodipin (amlodipine) ve felodipin (felodipine) tedaviye eklenebilir. Vazo di la tör ler Kalp yetersizli ği tedavisinde spesifik rol oynamazlar, eş lik eden an gina ya 27

20 Barış İlerigelen da hipertansiyon tedavisinde kullanılabilirler. ACE inhibitörlerini tolere edemeyen hastalarda anjiyotensin reseptör blokerleriyle birlikte hidralazin-nitrat kombinasyonu tercih edilir. Po zi tif İnot ro pik ler Dijital dı şındaki oral pozitif inotopiklerin kalp yetersizli ğinde sürekli kullanı mı mortalitede artı şa neden olabilir. İnotropik ajanlar genellikle son dö nem kalp yetersizli ğinde transplantasyon öncesinde kullanı lırlar. Bununla birlikte tedaviye bağ lı komplikasyonlar oluşa bi lir ve prog noz üze ri ne et ki le ri iyi bi linmemektedir. Kalp ye ter siz li ğinde dopaminerjik ajanların kullanı mıyla ilgili halen yeterli ve ri yok tur. Antitrombotikler Atriyal fibrilasyonda antikoagülanlar, daha önce miyokard infarktüsü geçiren ler de as pi rin ya da an ti ko agü lan lar ya rar lı dır. Bu iki du rum dı şında kalp yetersizli ğinde antitrombotiklerin yararı ile il gili yeterli kanıt yok tur. Trombo-em bo lik olay ris ki yük sek, (de rin ven trom bo zu da da hil) yaş lı, mo bil ol mayan, ağır kalp yetersizli ği hastalarında oral antikoagülanlar uygun olabilir. Antiaritmikler Ge nel ola rak, kalp ye tersizli ğinde antiaritmiklerin kullanım endikasyonu yoktur. Atriyal fibrilasyonda, sürekli ya da süreksiz ventrikül ta şikardisinin varlı ğında kullanılabilirler (özellikle amiodaron). D. Diyastolik Kalp Yetersizliği Tedavisi Kalp yetersizli ğinde ilaç tedavisiyle ilgili, sonlanmış olan ge niş kap samlı kli nik ça lışmaların hemen hemen tümüne (yakın zamanda sonuçlanan CHARM ça lışması nın preserved kolu dı şında) sol ventrikül sistolik fonksiyon bozuklu ğu olan has talar alınmış tır. Bu ne den le di yas to lik kalp ye tersizliğinde uygun ilaç tedavisi ile ilgili bilgilerimiz sı nırlı dır. Diyastolik kalp yetersizli ğinin geli şiminde sistemik hipertansiyon ve sol ventrikül hipertrofisinin sıklık la söz ko nusu olduğu dikkate alı nır sa an ti hi per tan sif ve sol vent rikül hipertrofisini gerileten ilaç tedavisinin korunmadaki önemi ortaya çıkar. Di yas to lik kalp ye ter siz li ği tedavisinin teorik amacı vent ri kül re lak sas yo nu nu ve bu nun so nu cun da vent ri kül do lu mu nu dü zelt mek tir. Bu amaç la çe şitli ilaç 28

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri. Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s. 123-151. Prof. Dr.

.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri. Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s. 123-151. Prof. Dr. .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri KARD YOLOJ GÜNDEM Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s. 123-151 Kalp Yetersizli inin Epidemiyolojisi, Tan s ve Tedavisi Prof. Dr. Bar fl

Detaylı

Afetler ve İlişkilerimiz

Afetler ve İlişkilerimiz Afetler ve İlişkilerimiz DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Sayfa 2 DEPREM, KAYIPLAR VE EŞLER ARASI İLİŞKİLER Sayfa 10 DEPREM, KAYIPLAR VE DOSTLUKLAR Sayfa 14 DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Aşa ğı da ki bil gi ve

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ 10. IIF KOU ALATIMLI 2. ÜİTE: ELEKTRİK VE MAYETİZMA 4. Konu MAYETİZMA ETKİLİK ve TET ÇÖZÜMLERİ 2 Ünite 2 Elektrik ve Manyetizma 2. Ünite 4. Konu (Manyetizma) A nın Çözümleri 3. 1. Man ye tik kuv vet ler,

Detaylı

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK-TANIM Ø Kardiyojenik şok (KŞ), kardiyak yetersizliğe bağlı uç-organ hipoperfüzyonudur. Ø KŞ taki hemodinamik

Detaylı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı 4. - 5. sınıflar için Öğrenci El Kitabı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 28.08.2006 tarih ve B.08.0.TTK.0.01.03.03.611/9036 sayılı yazısı ile Denizler Yaşamalı Programı nın*

Detaylı

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BELGELENDİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI YENİ DÜNYANIN YENİ YÖNETİM SİSTEMLERİ TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ 1 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 13.03.2014 TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK 13 298 YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE

Detaylı

HİPERTROFİK KARDİYOMİYOPATİ

HİPERTROFİK KARDİYOMİYOPATİ ANİ ÖLÜMLE İLİŞKİLİ YAPISAL KALP HASTALIKLARIN TEDAVİSİNDE SON GELİŞMELER HİPERTROFİK KARDİYOMİYOPATİ Dr. Murat Sucu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD. Tanım Eko, MR veya CT ile Herhangi

Detaylı

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz:

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz: 001-023 TÜRKÇE N HAL:001-023 TÜRKÇE N HAL 08.08.2008 13:30 Sayfa 1 Değerli Müşterimiz, Fiat Stilo yu seçtiğiniz için teşekkür ederiz. Bu kitab, yeni otomobilinizin tüm özelliklerini tan man za ve onu mümkün

Detaylı

www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr

www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr Bu broşürü size ulaştıran: www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr Yaşamaya yeniden başlamak İndeks Önsöz...4 İlk Uygulama...5 Gögüs Protezinin Seçimi...6 Slikon Protezler...8 Bakım...9 Lenfödem...10

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz.

De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz. 01-10 NÜHAL: 01-10 NÜHAL 03.09.2008 12:46 Sayfa 1 De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz. Alfa 166nız, Al fa Ro meo ya öz gü; gü ven lik, kon for ve sü rüş mem nu

Detaylı

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT)

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Dr. Sabri Demircan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD September 20, 2014 Kardiyoloji Semineri 2009 1 Kalp Yetersizliğinin Ciddiyeti Ölüm Nedenleri

Detaylı

İskemik Serebrovasküler Hastalıkta Primer Korunma

İskemik Serebrovasküler Hastalıkta Primer Korunma İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Nörolog Olmayanlar İçin Nöroloji Sempozyum Dizisi No: 42 Ocak 2005; s. 9-16 İskemik Serebrovasküler Hastalıkta Primer Korunma Prof. Dr. Birsen

Detaylı

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26 ÜRESE AYNAAR BÖÜ 6 ODE SORU DE SORUARN ÇÖZÜER d d noktası çukur aynanın merkezidir ve ışınlarının izlediği yoldan, yargı doğrudur d noktası çukur aynanın odak noktasıdır d olur yargı doğrudur d + d + dir

Detaylı

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi DİYALİZ-MORTALİTE 200 ölüm/1000 hasta-yıl. USRDS-2011 En önemli ölüm nedeni kardiyak hastalıklardır. USRDS -2011:

Detaylı

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Renal arter stenozu Anatomik bir tanı Asemptomatik Renovasküler hipertansiyon

Detaylı

Kardiyomyopatiler. Dilate kardiyomiyopati. Dr. Faruk Güngör. Spesifik Kardiyomiyopatiler. Dilate kardiyomiyopati

Kardiyomyopatiler. Dilate kardiyomiyopati. Dr. Faruk Güngör. Spesifik Kardiyomiyopatiler. Dilate kardiyomiyopati Kardiyomyopatiler Dr. Faruk Güngör Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Kardiyomiyopati Kalbin yapısını doğrudan değiştiren ve miyokard fonksiyonunda bozulmaya yol açan bir grup hastalıktır

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

Kombinasyon tedavisi. Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD

Kombinasyon tedavisi. Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD Kombinasyon tedavisi Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD Kan basıncı (KB) kontrolünde güncel yaklaşım: Daha iyi etki mekanizması Tedavide KB kontrolünün ötesi fayda Daha iyi tedavi uyumu (motive hasta,

Detaylı

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Yrd. Doç. Dr Ayhan ÖZHASENEKLER

Detaylı

Mustafa Kemal YILDIRIM*, Tülay TUNÇER PEKER*, Dilek KARAASLAN*, Betül MERMİ CEYHAN**, Oktay PEKER***

Mustafa Kemal YILDIRIM*, Tülay TUNÇER PEKER*, Dilek KARAASLAN*, Betül MERMİ CEYHAN**, Oktay PEKER*** Mustafa Kemal YILDIRIM*, Tülay TUNÇER PEKER*, Dilek KARAASLAN*, Betül MERMİ CEYHAN**, Oktay PEKER*** Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji AD*, Biyokimya AD**, Kalp Damar Cerrahi

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA

SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA YÖNETMELİK 23 424 SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ

Detaylı

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz:

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz: 001-023 TÜRKÇE N HAL:001-023 TÜRKÇE N HAL 08.08.2008 13:30 Sayfa 1 Değerli Müşterimiz, Fiat Stilo yu seçtiğiniz için teşekkür ederiz. Bu kitab, yeni otomobilinizin tüm özelliklerini tan man za ve onu mümkün

Detaylı

ÖNSÖZ Doğan HASOL. UZMAN GÖRÜŞÜ Prof. Dr. Metin TAŞ. Yap -Endüstri Merkezi Araşt rma Bölümü - Önsöz

ÖNSÖZ Doğan HASOL. UZMAN GÖRÜŞÜ Prof. Dr. Metin TAŞ. Yap -Endüstri Merkezi Araşt rma Bölümü - Önsöz Yayımlayan YAPI-ENDÜSTRİ MERKEZİ The Building Information Centre, Istanbul Hazırlayan YEM ARAŞTIRMA BÖLÜMÜ (YEMAR) Yapı Bilgi Merkezi Bölüm Yöneticisi BİRGÜL YAVUZ YEM Araştırma Sorumlusu ANIL KAYGUSUZ

Detaylı

Cerrahpa şa Tıp Fakültesi Çocuk Sağ lı ğı ve Has ta lıkları Anabilim Dalı Adolesan. Adolesan Polikliniğinin Hasta Dağılımı

Cerrahpa şa Tıp Fakültesi Çocuk Sağ lı ğı ve Has ta lıkları Anabilim Dalı Adolesan. Adolesan Polikliniğinin Hasta Dağılımı İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Adolesan Sağlığı Sempozyum Dizisi No: 43 Mart 2005; s. 183-187 Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Adolesan

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

AKUT AKCİĞER ÖDEMİ. Seda Özkan. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. Acil Tıp Anabilim Dalı, Kayseri

AKUT AKCİĞER ÖDEMİ. Seda Özkan. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. Acil Tıp Anabilim Dalı, Kayseri AKUT AKCİĞER ÖDEMİ Seda Özkan Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı, Kayseri Akut Kalp Yetmezliği Sendromu ACC/AHA Kılavuzu Akut dekompanse kalp yetmezliği Hipertansif akut kalp yetmezliği

Detaylı

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN İSKEMİK YANITI DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII Dr. Nevzat KAHVECİ Kan basıncı 60 mmhg nın altına düştüğünde uyarılırlar. En fazla kan basıncı 1520 mmhg ya düştüğünde uyarılır.

Detaylı

SA TIŞ NOK TA SI. www.ot to bock.com.tr

SA TIŞ NOK TA SI. www.ot to bock.com.tr www.ot to bock.com.tr SA TIŞ NOK TA SI Te ker lek li San dal ye Kİ ME, Nİ ÇİN, NA SIL? www.ot to bock.com.tr Te ker lek li San dal ye; Ki me, ni çin, na sıl? İn deks Te ker lek li San dal ye de Otur mak.......................................

Detaylı

Kalp Yetersizliği Olan Hastaların Tedavisinde Kıvrım Diüretiklerinin Dozunu Belirleyen Faktörler

Kalp Yetersizliği Olan Hastaların Tedavisinde Kıvrım Diüretiklerinin Dozunu Belirleyen Faktörler Kalp Yetersizliği Olan Hastaların Tedavisinde Kıvrım Diüretiklerinin Dozunu Belirleyen Faktörler Deniz Kaya, Atike Gül, Damlasu Selcen Bağcaz, Ezgi Sümer, Mehmet Emre Peker, Ceren Yapar Danışman: Doç.

Detaylı

BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL

BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL 3. Atriyal Fibrilasyon Zirvesi 31 Mayıs 2014 Antalya Kalbin elektriksel anatomisi Bradiaritmilerin patofizyolojisi

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 5 BÖÜ RENER 1 2 ODE SORU - 1 DEİ SORUARIN ÇÖÜERİ T aralığı yalnız, T aralığı ise yalnız kaynaktan ışık alabilir aralığı her iki kaynaktan ışık alabileceğinden, + ( + yeşil) = renkte görünür I II O IV III

Detaylı

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU?

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? TABİ Kİ HAYIR, HER HASTAYA VERMELİYİZ DR. SABRİ DEMİ RCAN Beta Blokerler Adrenerjik reseptörler katekolaminler tarafından stimüle edilen G-protein

Detaylı

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER SPOR HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER DOÇ.DR.ERDEM KAŞIKCIOĞLU 1 35 yaşın altındaki sporcularda ani ölüm nedenleri 2% 1% 2% 4% 2% 2% 35% 3% 3% 3% 4% 5% 24% 10% Hipertrofik

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Protezinizle İlk Dokunuş

Protezinizle İlk Dokunuş Protezinizle İlk Dokunuş Üst Ekstremite Protezleri Hakkında Bilmeniz Gerekenler indeks Bizim Ölçümüz İnsan 3 Kol Protezleri 4 Anatomi ve Tıbbi Terimler 5 Protez Tipleri 6 Elektronik El Sistemleri 8 Sensör

Detaylı

7 Mayıs, 2015 - Antalya

7 Mayıs, 2015 - Antalya 7 Mayıs, 2015 - Antalya Dernekler Uzlaşı Raporu Kurulu Dernek Türk Kardiyoloji Derneği (TKD) Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği (TİHUD) Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) Türk Nefroloji

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

1. sınıflar için. Öğretmen El Kitabı

1. sınıflar için. Öğretmen El Kitabı 1. sınıflar için Öğretmen El Kitabı HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Selahiddin Ö ÜLMÜfi (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi) Yrd. Doç. Dr. Cem BABADO AN (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi)

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Aort Kapak Darlığı Dr.Mustafa SAÇAR Tarihçe

Aort Kapak Darlığı Dr.Mustafa SAÇAR Tarihçe Aort Kapak Darlığı Dr.Mustafa SAÇAR 17.03.2008 Tarihçe v 1914: Tuffier Dijital yolla aort kapak dilatasyonu v 1952: Bailey LV den dilatör ile yaklaşım v 1954: Gibbon KALP AKCİĞER MAKİNASI Aortik valvotomi

Detaylı

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Dokuların oksijen ve besin ihtiyacını karşılayan, kanın vücutta dolaşmasını temin eden, kalp ve kan damarlarının meydana getirdiği sisteme dolaşım

Detaylı

Prof. Dr. Demir Budak Dekan. Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2

Prof. Dr. Demir Budak Dekan. Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2 Yeni Yüzyıl Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 215 216 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2 DERS KURULU YÜRÜTME KURULU DÖNEM III KOORDİNATÖRÜ:

Detaylı

Obstrüktif Uyku Apne Sendromunda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisi

Obstrüktif Uyku Apne Sendromunda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisi DERLEME Obstrüktif Uyku Apne Sendromunda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisi Dr. Ahmet Levent KARASULU a a Uyku Laboratuarı, Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi,

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

DENEME 3 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ

DENEME 3 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ DENEME SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ 1. a. b = 24 a. c = 0 a. d = 42 ortak çarpan a olduğu için a nın en büyük olması gerekir. 24, 0 ve 42 sayılarını bölen en büyük sayma sayısı 6 olduğundan a = 6 dır. 6. b

Detaylı

DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ

DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ. 99 98 9 ( ).( ).( ) ( ).( ).( ) = = = 00 00 ( ).. + bulunur. 5. a b+ = 0 ise b a b + = 0 ve b 0 ol ma lı b dir. a. + 0 ol ma lı a 0 a. A). = ise ( ) = B). = ise ( ) =

Detaylı

DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr!

DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr! DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr! 6 Ma yýs 1972, üç ko mü nist ön de rin, dev ri me bað lý lý ðýn, halk la rýn kur tu luþ mü ca de le si ne i nan cýn, mark sizm-le ni nizm bay

Detaylı

KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I

KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I Üniversite Hazırlık / YGS Kolay Temel Matematik 0 KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I. 8 ( 3 + ) A) 7 B) 8 C) 9 D) 0 E) 6. 3! 3 ( 3 3)": ( 3) A) B) 0 C) D) E) 3. 7 3. + 5 A) 6 B) 7 C) 8 D) 0

Detaylı

Prof.Dr.Abdurrahman Oğuzhan. Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Prof.Dr.Abdurrahman Oğuzhan. Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ Kardiyoloji Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 607 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi: Yıl ve Dönemi 011-01 6. SINIF AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri Prof.Dr.Abdurrahman

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

Ayhan Kaya. Mordem'in Güncesi MORDEMİN GÜNCESİ. WEŞANEN SERxWEbûN 83

Ayhan Kaya. Mordem'in Güncesi MORDEMİN GÜNCESİ. WEŞANEN SERxWEbûN 83 Ayhan Kaya Mordem'in Güncesi Ayhan Kaya MORDEMİN GÜNCESİ WEŞANEN SERxWEbûN 83 Ayhan Kaya Mordem'in Güncesi Weşanên Serxwebûn: 83 Birin ci baskı: Kasım 1996 Kan daha da akacak, çünkü ülkemiz bizim kanımıza

Detaylı

Konjestiv Kalp Yetmezliği. Başar Cander Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Acil Tıp AD

Konjestiv Kalp Yetmezliği. Başar Cander Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Acil Tıp AD Konjestiv Kalp Yetmezliği Başar Cander Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Acil Tıp AD Kalbin pompa fonksiyonundaki dengesizlik sonucunda yeterli kan dolaşımını sağlayamaması Değişik gruplandırmalar

Detaylı

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ 1. Dünyada kalp-damar hastalıkları ile ilgili epidemiyolojik gerçekler 1.1. Kalp ve Damar Hastalığı Kavramı 1.2. Dünyada Kalp ve Damar Hastalıklarının Epidemiyolojisi

Detaylı

Göğüs ağrılarının ayırıcı tanısı. Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Göğüs ağrılarının ayırıcı tanısı. Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Göğüs ağrılarının ayırıcı tanısı Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Göğüs ağrısı ile ne sıklıkta karşılaşıyoruz? Göğüs ağrısı ile ne sıklıkta karşılaşıyoruz? İngiltere

Detaylı

Maximal. Normal LV Hafif LVD Ciddi LVD. Normal İstirahat. Düşük-Debi Semptomları

Maximal. Normal LV Hafif LVD Ciddi LVD. Normal İstirahat. Düşük-Debi Semptomları SOL VE KARDİYOJENİK ÖDEM : Dr.Necmi DEĞER Kalbin dokulara metabolik ihtiyaçlarına uygun miktarda kanı pompalayamadığı veya bunu ancak yüksek kardiyak dolum basınçları ile gerçekleştirebildiği patolojik

Detaylı

Tüketici Kültürlerinin Yükselişi ve Düşüşü

Tüketici Kültürlerinin Yükselişi ve Düşüşü Tüketici Kültürlerinin Yükselişi ve Düşüşü Erik As sa do uri an * 2009 ta rih li Ap tal lık Ça ğı (The Age of Stu pid) ad lı bel ge sel de, muh te me len dün ya da ka lan son in san olan kur gu sal bir

Detaylı

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D.

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Endotel zedelenmesi ATEROSKLEROZ Monositlerin intimaya göçü Lipid yüklü makrofajlar Sitokinler İntimaya kas h. göçü

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

KRONİK KALP YETERSİZLİĞİ OLAN HASTALARDA NABIZ BASINCI İLE KARDİYOVASKÜLER MORTALİTE ARASINDAKİ İLİŞKİ

KRONİK KALP YETERSİZLİĞİ OLAN HASTALARDA NABIZ BASINCI İLE KARDİYOVASKÜLER MORTALİTE ARASINDAKİ İLİŞKİ T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KRONİK KALP YETERSİZLİĞİ OLAN HASTALARDA NABIZ BASINCI İLE KARDİYOVASKÜLER MORTALİTE ARASINDAKİ İLİŞKİ Dr. TANSEL YILDIRAN UZMANLIK TEZİ

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

NEFRİTİK SENDROMLAR. Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013

NEFRİTİK SENDROMLAR. Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013 NEFRİTİK SENDROMLAR Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013 NEFRİTİK SENDROM NEDİR? Akut böbrek yetmezliği bulguları ile gelen bir hastada gross hematüri, varsa tanı nefritik sendromdur. Proteinürü

Detaylı

ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI. Çetin Öner. Roman GÜLİBİK. Çeviren: Aslı Özer. 26. basım. Resimleyen: Orhan Peker

ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI. Çetin Öner. Roman GÜLİBİK. Çeviren: Aslı Özer. 26. basım. Resimleyen: Orhan Peker Çetin Öner GÜLİBİK ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Roman Çeviren: Aslı Özer Resimleyen: Orhan Peker 26. basım Çetin Öner GÜLİBİK Resimleyen: Orhan Peker cancocuk.com cancocuk@cancocuk.com Yayın Koordinatörü: İpek

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Prof. Dr. Canan ÇETİN Marmara Üniversitesi TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Kalitenin Unsurları Kalitenin Stratejik Yayılımı İnsan Kaynakları ve Kalite Yönetimi İlişkisi Kalite Kontrol Çemberleri Ülkeler ve Toplam

Detaylı

EGZERSİZ TESTLERİ TİPLERİ ve KPET ENDİKASYON ve KONTRENDİKASYONLARI. Dr. Füsun Öner Eyüboğlu Başkent Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

EGZERSİZ TESTLERİ TİPLERİ ve KPET ENDİKASYON ve KONTRENDİKASYONLARI. Dr. Füsun Öner Eyüboğlu Başkent Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı EGZERSİZ TESTLERİ TİPLERİ ve KPET ENDİKASYON ve KONTRENDİKASYONLARI Dr. Füsun Öner Eyüboğlu Başkent Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Statik Testlerin tanıda kısıtlayıcı özellikleri: İstirahat

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES GÜZEL SANATLAR FAKÜLTES. G R fi SINAVLARI KILAVUZU 2008-2009 ZM R

DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES GÜZEL SANATLAR FAKÜLTES. G R fi SINAVLARI KILAVUZU 2008-2009 ZM R DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES GÜZEL SANATLAR FAKÜLTES G R fi SINAVLARI KILAVUZU 2008-2009 ZM R DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES GÜZEL SANATLAR FAKÜLTES G R fi SINAVLARI KILAVUZU 2008-2009 ZM R SUNUŞ Do kuz Ey lül Üni

Detaylı

Merhaba Genç Yoldaþlar;

Merhaba Genç Yoldaþlar; Merhaba Genç Yoldaþlar; Yeni bir sayýmýzla yine sizlerleyiz. Dünya halklarýnýn devrime yürüdüðü bir dönemdeyiz. Mýsýr ve Tunus devrimlerinin etkileri hala devam ediyor. Emperyalist güçler Libya ya düzenledikleri

Detaylı

YILDIRIM /1 /2 /3 /4 /5 KOD DERS ADI

YILDIRIM /1 /2 /3 /4 /5 KOD DERS ADI KAR 16 KARDİYOLOJİ Dr. Haksun EBİNÇ /1 Dr. Mehmet Tolga DOĞRU /2 Dr. Murat TULMAÇ /3 Dr. Vedat ŞİMŞEK /4 Dr. Nesligül YILDIRIM /5 KOD DERS ADI ÖÜ T P KREDİ AKTS KAR 7001 SEMİNER SAATİ (Her Öğretim Üyesi

Detaylı

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER EGZERSİZ VE TERMAL STRES Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER TERMAL DENGE ısı üretimi BMH Kas etkinliği Hormonlar Besinlerin termik etkisi Postur Çevre ısısı Vücut ısısı (37 o C±1) ısı kaybı konveksiyon, radyasyon,

Detaylı

Karaciğer Enzim Yüksekliklerine Klinik Yaklaşım

Karaciğer Enzim Yüksekliklerine Klinik Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Gastroenterolojide Klinik Yaklaşım Sempozyum Dizisi No: 38 Mart 2004; s. 9-13 Karaciğer Enzim Yüksekliklerine Klinik Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Din İstismarı Üzerine

Din İstismarı Üzerine ARAŞTIRMA VE İNCELEME Din İstismarı Üzerine Prof.Dr. Hüseyin CERTEL a a Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Din Psikolojisi AD, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Isparta Ge liş Ta ri hi/re

Detaylı

Kalp yetersizliği, kalbin yapısal veya fonksiyonel bozukluğundan kaynaklanan

Kalp yetersizliği, kalbin yapısal veya fonksiyonel bozukluğundan kaynaklanan DERLEME Hacettepe Tıp Dergisi 2004; 35:69-81 Kalp yetersizli i tedavisi Alper Kepez 1, Giray Kabakc 2 1Araştırma Görevlisi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı, Ankara 2Prof.

Detaylı

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Ödem, hiperemi, konjesyon Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 1 Hemodinamik bozukluklar Ödem Hiperemi / konjesyon Kanama (hemoraji) Trombüs / emboli İnfarktüs Şok 2 Hemodinamik bozukluklar Ödem 3 Ödem Tanım: İnterstisyel

Detaylı

KARDİYOLOJİ UZMANLIK EĞİTİM PROGRAMI

KARDİYOLOJİ UZMANLIK EĞİTİM PROGRAMI TKD KARDİYOLOJİ UZMANLIK EĞİTİM PROGRAMI 1 KARDİYOLOJİ UZMANLIK EĞİTİM PROGRAMI Süre: 5 yıl Rotasyonlar ve süreleri: Nefroloji: 3 ay Endokrinoloji: 3 ay Gastroenteroloji: 3 ay Göğüs hastalıkları: 3 ay

Detaylı

sigorta BIRLIK ten Organ nakli ve

sigorta BIRLIK ten Organ nakli ve ISSN: 13057839 Ocak - Mart 2012 SAYI: 27 BIRLIK ten TÜRK YE S GORTA VE REASÜRANS fi RKETLER B RL YAYINIDIR Organ nakli ve sigorta Organ ve doku naklinde, hekimlerin verdikleri zarar nedeniyle ödemek zorunda

Detaylı

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM NEDİR? Nefrotik sendrom ; proteinüri (günde 3.5gr/gün/1.73 m2), hipoalbüminemi (

Detaylı

Psikosomatik Hastalıklarda Tedavi

Psikosomatik Hastalıklarda Tedavi DERLEME Psikosomatik Hastalıklarda Tedavi Dr. Ayşegül YILMAZ, a Dr. Hakan KUMBASAR a a Psikiyatri AD, Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi BD, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, ANKARA Yazışma Adresi/Correspondence:

Detaylı

Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi

Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi Dr. Ali Düzova Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Pediatrik Nefroloji ve Romatoloji Ünitesi 27. Ulusal Nefroloji, Hipertansiyon,

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDİYOLOJİ Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 402 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi:2 Yıl ve Dönemi 4. sınıf & 7. ya da 8. sömestr AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri

Detaylı

ACİL SERVİSTE ŞOK YÖNETİMİ

ACİL SERVİSTE ŞOK YÖNETİMİ ACİL SERVİSTE ŞOK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Z. Defne DÜNDAR Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fak. Acil Tıp AD. KONYA ŞOK Sistemik doku perfüzyonu bozulduğu ve dokulara oksijen sunumunun azaldığı klinik

Detaylı

Günlük GüneşlIk. Şarkılar. Ali Çolak

Günlük GüneşlIk. Şarkılar. Ali Çolak Günlük GüneşlIk Şarkılar Ali Çolak Alý Ço lak; 1965 yýlýnda Na zil li de doð du. Ga zi Üni ver si te si Teknik Eði tim Fakülte si nde baþ ladýðý yüksek öðre ni mi ni, Do kuz Eylül Üni ver si te si Bu ca

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

41. Olağan Şube Genel Kurulu ve Seçimler 14-15 Ocak 2012 Tarihinde Gerçekleşecek

41. Olağan Şube Genel Kurulu ve Seçimler 14-15 Ocak 2012 Tarihinde Gerçekleşecek 41. Olağan Şube Genel Kurulu ve Seçimler 14-15 Ocak 2012 Tarihinde Gerçekleşecek Gün dem: 1. Yö ne tim Ku ru lu ad na aç l fl ve Bafl kan l k Di va n se çi mi 2. fiu be Yö ne tim Ku ru lu ça l fl ma ra

Detaylı

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Lisans

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Lisans CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU Bölüm Kardiyoloji Yıl/yarıyıl 4/1-2 Dersin Adı Ders düzeyi (Önlisans, lisans,vb) Dersin Türü(Z/S) Dersin dili Kodu Kardiyoloji

Detaylı

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 1. OLGU Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 49 yaşında kadın hasta, ev hanımı Yakınması: Öksürük, balgam Hikayesi: Yaklaşık 2 aydır şikayetleri olan hasta akciğer grafisinde lezyon görülmesi üzerine merkezimize

Detaylı

Levosimendanın farmakolojisi

Levosimendanın farmakolojisi Levosimendanın farmakolojisi Prof. Dr. Öner SÜZER Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AbD 1 Konjestif kalp yetmezliği ve mortalite 2 Kaynak: BM Massie et al, Curr Opin Cardiol 1996

Detaylı

Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı

Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı ORİJİNAL ARAŞTIRMA Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı Seher ÜNVER, a Emine DİRİ, b İlker ERCAN c a Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği AD, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ

JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ Hangi antihipertansifler kullanılmalı? Dr. Celalettin USALAN JNC-8 HT KILAVUZU JNC-7; 2003.. And then we wait and wait JNC kılavuzları JNC7 Non-sistematik analiz

Detaylı