ÜNİTE. İSTATİSTİĞE GİRİŞ Prof.Dr.Erkan OKTAY İÇİNDEKİLER HEDEFLER İNDEKSLER

Transkript

1 HEDEFLER İÇİNDEKİLER İNDEKSLER Basit İdeksler Bileşik İdeksler Tartısız İdeksler Tartılı İdeksler Mekâ İdeksleri İSTATİSTİĞE GİRİŞ Prof.Dr.Erka OKTAY İktisadi göstergeleri daha iyi yorumlayıp karşılaştırılabilecek Çeşitli göstergeleri zama içerisideki seyrii daha iyi izleyebilecek Çeşitli göstergeleri mekâlar itibarıyla büyüklüklerii daha iyi karşılaştırabilecek Büyük rakamlar arasıda daha kolay karşılaştırmalar yapabileceksiiz. ÜNİTE 10

2 GİRİŞ İdeksler, basit veya bileşik bir iktisadi olayı, zama veya mekâ itibarıyla gösterdiği değişmeleri, bir ispet hâlide ifade ederler. Değişiklikleri mutlak rakamlar yerie, yüzdeler hâlide ifade edilmesi daha rahat alaşılır. Meselâ, A malıı üretimi 2010 yılıda to ike, 2011 de to olmuştur. demek yerie, 2010 yılı üretimii 100 kabul ederek 2011 yılıdaki üretimi 107,5 olarak tespit ederiz. Bu şekilde 2011 yılı üretimii 2010 a göre %7,5 lik bir artış gösterdiği heme alaşılır. BASİT İNDEKSLER Bir mal veya hizmeti fiyat, miktar veya kıymetideki artış veya azalışı ifade eder. Fiyat İdeksi: İdeksi hesaplaacak yılı fiyatı temel yılı fiyatıa bölüerek 100 ile çarpılırsa basit fiyat ideksi elde edilir. İdeksi hesaplaacak döemdeki fiyat p ve temel döemdeki fiyat p 0 olmak üzere basit fiyat ideksi, p I 100 p 0 formülüyle hesaplaır. Örek: Türkiye de 2008 yılıda 2011 yılıa kadar ola döemde yılsoları itibarıyla 24 ayar altıı gram fiyatları aşağıdaki gibidir: Altı Fiyatı (gr/ ) 42,2 52,9 70,4 95, yılı fiyatı esas alıırsa, zama serisideki bütü fiyatlar 2008 yılı altı fiyatıa bölüerek 100 ile çarpılır yılı temel alıdığıda fiyat ideksleri, Altı Fiyat İdeksi şeklide hesaplaır. Temel yıl ideksi 100 olarak kabul edildiği içi 100 ü üzerideki ideks sayıları artışları, 100 ü altıdaki ideks sayıları ise azalışları ifade eder. Bua göre 2008 yılı temel yıl kabul edilirse Türkiye de altıı gram fiyatı 2009 yılıda %25 artmıştır. Yie temel yıl 2008 olduğuda Türkiye de altıı gram fiyatı 2011 yılıda %126 artmıştır. Miktar İdeksi: İdeksi hesaplaacak yıldaki miktar temel yıldaki miktara bölüerek 100 ile çarpılırsa basit miktar ideksi hesaplaır. İdeksi hesaplaacak döemdeki miktar q ve temel döemdeki miktar q 0 olmak üzere basit miktar ideksi, q I 100 q 0 formülü ile hesaplaır. Örek: Bir otomobil fabrikasıı so 4 yılda ürettiği araba sayısı aşağıdaki gibidir. Oto Adedi Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 132

3 2008 yılıdaki üretim miktarıı esas aldığımızda diğer yıllara ait miktar ideksleri aşağıdaki gibi olur: Otomobil Miktar İdeksi yılıda üretile araba miktarıa göre 2009 da %4, 2010 da %43 ve 2011 de %63 oraıda üretim artışı olduğuu söyleyebiliriz. Kıymet İdeksi: Bir mal veya hizmeti kıymeti, fiyat ve miktarıı çarpımıyla elde edilir. Kıymet ideksi, p q I p0q formülüyle hesaplaır Örek: Bir otomobil fabrikasıda üretile belirli bir tip otou yıllar itibarıyla üretim miktarları ve fiyatları aşağıdaki gibidir. Üretim miktarları ile otou birim fiyatları çarpılarak kıymet serisi oluşturulur. Üretim Miktarı Fiyatı (1.000 ) Kıymet (1.000 ) yılı esas alıdığıda her yılı kıymeti 2008 yılıdaki kıymete bölüerek 100 ile çarpıldığıda kıymet ideksleri aşağıdaki gibi buluur. Kıymet İdeksi yılı esas alıdığıda söz kousu otomobil fabrikasıda üretile otomobilleri kıymeti 2009 yılıda %10, 2010 da %28 ve 2011 de %82 artmıştır. Zicirleme İdeks: Bir zama seriside zicirleme fiyat, miktar veya kıymet ideksii hesaplarke ideksi hesaplaacak yıldaki fiyat, miktar veya kıymeti bir öceki döemi fiyat, miktar veya kıymetie bölerek 100 ile çarparız. Örek: Türkiye de 2008 yılıda 2011 yılıa kadar ola döemde yılsoları itibarıyla 24 ayar altıı gram fiyatı aşağıdaki gibidir. Altı Fiyatı (gr/ ) 42,2 52,9 70,4 95,4 Her yılı altı fiyatı kediside bir öceki yılı fiyatıa bölüüp 100 ile çarpıldığıda zicirleme fiyat ideksi, Yıllar Zicirleme Fiyat İdeksi şeklide hesaplaır. Bua göre 2009 yılıdaki altı fiyatı 2008 e göre %25 artmışke, 2010 yılıdaki altı fiyatı 2009 a göre %33 ve 2011 yılıdaki altı fiyatı ise 2010 a göre %36 artmıştır. Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 133

4 BİLEŞİK İNDEKSLER Birde fazla mal veya hizmet kalemii fiyat, miktar veya kıymetideki değişmeyi icelemek istediğimizde bileşik idekslerde yararlaırız. Tartısız İdeksler Toplam fiyat ideksi Birde fazla mal veya hizmet kalemii fiyatıdaki ispi değişimi icelemek istediğimizde bu ideksi kullaırız. Tartısız toplam fiyat ideksi, p I 100 p 0 formülü ile hesaplaır. Yai, ideksi hesaplaacak döemdeki mal veya hizmet fiyatlarıı toplamı, temel döemdeki mal veya hizmet fiyatları toplamıa bölüerek 100 ile çarpılır. Örek: Beş yağ çeşidii yıllık ortalama fiyatları ( ) aşağıdaki gibidir. Bu verilere dayaarak yağ içi toplam fiyat ideksii hesaplayalım. Yağı Türü Tereyağı 7,30 8,57 9,35 10,23 Ayçiçek yağı 4,42 4,88 5,68 7,24 Zeytiyağı 5,55 6,43 7,74 8,34 Yemeklik Margari 3,35 3,84 4,87 5,57 Kahvaltılık Margari 4,23 4,44 5,15 5,40 Toplam 24,85 28,16 32,79 36, yılı esas alıdığıda diğer yılları toplam yağ fiyatları 2008 yılı toplam yağ fiyatıa bölüerek 100 ile çarpılır ve toplam yağ fiyatları ideksi aşağıdaki gibi hesaplaır: Toplam Yağ Fiyatları İdeksi b) Toplam Miktar İdeksi: Birde fazla mal veya hizmet kalemii miktarıdaki ispi değişimi icelemek istediğimizde bu ideks kullaılır. Tartısız toplam miktar ideksi, q I 100 q 0 formülü yardımıyla hesaplaır. Yai, ideksi hesaplaacak döemdeki mal veya hizmet miktarlarıı toplamı, temel döemdeki mal veya hizmet miktarları toplamıa bölüerek 100 ile çarpılır. Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 134

5 Örek: Yıllar itibarıyla otomotiv saayiide üretile motorlu araç sayısı aşağıdaki gibidir: Araç Türü Kamyo Kamyoet Otomobil Otobüs Miibüs ve Midibüs Traktör Toplam yılıda üretile toplam motorlu araç sayısı esas alıdığıda diğer yıllarda üretile toplam motorlu araç sayıları 1988 yılı değerie bölüerek 100 ile çarpılır ve toplam motorlu araç miktar ideksleri, Motorlu Araçlar Miktar İdeksi şeklide elde edilir. 100 ü altıdaki ideks sayıları azalışları ifade eder yılı motorlu taşıt sayısı 2008 yılıa göre %9 azalmıştır. Buula birlikte 2008 yılıa göre 2010 yılı motorlu taşıt sayısı %32 ve 2011 yılı motorlu taşıt sayısı %45 artmıştır. Kıymet ideksi Birde fazla mal veya hizmet kalemii kıymetideki ispi değişimi icelemek istediğimizde bu ideksi kullaırız. Kıymet ideksi, p q I p 0q formülü ile hesaplaır. Yai, ideksi hesaplaacak döemdeki mal veya hizmet kıymetleri toplamı, temel döemdeki mal veya hizmet kıymetleri toplamıa bölüerek 100 ile çarpılır. Örek: yılları itibarıyla bir ülkedeki arpa, buğday, çavdar üretim miktarları (to) ve satış fiyatları (1.000 ) aşağıdaki tabloda gösterilmiştir Mallar Fiyat Miktar Fiyat Miktar Fiyat Miktar Fiyat Miktar Arpa Buğday Çavdar yılı temel alıarak 2009, 2010 ve 2011 yıllarıa ait kıymet ideksi hesaplaırke, 2008 yılı fiyatı, p 0, 2009, 2010 ve 2011 yılları fiyatları, p, 2008 yılı miktarı, q 0, 2009, 2010 ve 2011 yılları miktarları, q ile gösterilir yılı temel yıl olarak kabul edilirse 2009 yılıa ait kıymet ideksi, I (60.3) 28.7(88.7) 11.4(14.4) (64) 24(75) 9.8(12.1) Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 135

6 olarak hesaplaır. Belirtile üç tahıl cisii toplam değeri 2008 e göre 2009 yılıda %31 artmıştır. Bezer şekilde 2008 yılı temel yıl olarak kabul edilirse 2010 ve 2011 yıllarıa ait kıymet ideksi, I 2010 I (62.2) 32(91) 13.9(17.1) (64) 24(75) 9.8(12.1) 25.3(63.1) 38.7(94.4) 14.4(18.3) (64) 24(75) 9.8(12.1) olarak hesaplaır yılı temel yıl olarak kabul edildiğide belirtile tahıl ürülerii kıymeti 2010 yılıda %51 ve 2011 yılda %78 artış göstermiştir. TARTILI İNDEKSLER Fiyat ideksleri hesaplaırke miktarlar, miktar ideksleri hesaplaırke fiyatlar tartı olarak kullaılır. Tartılı Fiyat İdeksleri Laspeyres fiyat ideksi Bir mal veya hizmet grubua ilişki fiyat ideksii hesaplarke, temel döem miktarlarıı tartı olarak alırsak Laspeyres fiyat ideksii elde ederiz. Bu ideksi, p q I p 0q formülü yardımıyla hesaplarız. Örek: Kıymet ideksi kousuda verile öreğe döelim yılıı temel alarak 2009, 2010 ve 2011 yıllarıa ait Laspeyres fiyat ideksii, I 2009 I 2010 I (64) 28.7(75) 11.4(12.1) (64) 24(75) 9.8(12.1) 24.2(64) 32(75) 13.9(12.1) (64) 24(75) 9.8(12.1) 25.3(64) 38.7(75) 14.4(12.1) (64) 24(75) 9.8(12.1) olarak hesaplarız. Belirtile üç tahıl cisii fiyatları 2008 yılıa göre 2009 da %20, 2010 da %33 ve 2011 de %52 ispetide artmıştır. Paasche fiyat ideksi Bir mal veya hizmet grubua ilişki fiyat i-deksii hesaplarke, ideksi hesaplaacak döemdeki miktarları tartı olarak kul-laırsak Paasche fiyat ideksii elde ederiz. Paasche fiyat ideksii formülü, şeklidedir. p q I p 0q 100 Örek: Kıymet ideksi kousuda verile öreği verilerie bakalım. Kıymet ideksi kousuda verile öreğe döelim yılıı temel alarak 2009, 2010 ve 2011 yıllarıa ait Paasche fiyat ideksii, Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 136

7 I 2009 I 2010 I (60.3) 28.7(88.7) 11.4(14.4) (60.3) 24(88.7) 9.8(14.4) 24.2(62.2) 32(91) 13.9(17.1) (62.2) 24(91) 9.8(17.1) 25.3(63.1) 38.7(94.4) 14.4(18.3) (63.1) 24(94.4) 9.8(18.3) olarak hesaplarız. Belirtile üç tahıl cisii fiyatları 2008 yılıa göre 2009 da %20, 2010 da %33 ve 2011 de %53 ispetide artmıştır. Fisher i İdeal Fiyat İdeksi Laspeyres fiyat ideksi ile Paasche fiyat idekslerii geometrik ortalaması alıdığıda Fisher i ideal fiyat ideksi hesaplaır. Fisher i ideal fiyat ideksi, I formülü ile hesaplaır. p q 0 p q p0q 0 p 0q 100 Örek: Kıymet ideksi kousuda verile öreği verilerie bakalım yılıı temel aldığımızda 2009, 2010 ve 2011 yıllarıa ait Paasche ve Laspeyres fiyat ideksleri, İdeksler Paasche Fiyat İdeksi Laspeyres Fiyat İdeksi şeklide hesaplamıştı. Her yılı Laspeyres ve Paasche ideksleri çarpılıp karekökü alıırsa 2009 yılı ideal fiyat ideksi 120, 2010 yılı ideal fiyat ideksi 133 ve 2011 yılı ideal fiyat ideksi 153 olarak hesaplaır. Bu souçlara göre 2008 yılı temel alıdığıda belirtile üç tahıl cisii fiyatları 2009 da %20, 2010 da %33 ve 2011 de %53 ispetide artmıştır. Tartılı Miktar İdeksleri Laspeyres miktar ideksi Bir mal veya hizmet grubua ilişki miktar ideksii hesaplarke, temel döem fiyatlarıı tartı olarak alırsak Laspeyres miktar ideksii elde ederiz. Bu ideksi, q p I q 0p formülü yardımıyla hesaplarız Örek: Kıymet ideksi kousuda verile öreğe geri döelim yılıı temel alarak 2009, 2010 ve 2011 yıllarıa ait Laspeyres miktar ideksii, I 2009 I (18.3) 88.7(24) 14.4(9.8) (18.3) 75(24) 12.1(9.8) 62.2(18.3) 91(24) 17.1(9.8) (18.3) 75(24) 12.1(9.8) Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 137

8 I (18.3) 94.4(24) 18.3(9.8) (18.3) 75(24) 12.1(9.8) olarak hesaplarız. Belirtile üç tahıl cisii miktarları 2008 yılıa göre 2009 da %9, 2010 da %13 ve 2011 de %17 ispetide artmıştır. Paasche miktar ideksi Bir mal veya hizmet grubua ilişki miktar ideksii hesaplarke, ideksi hesaplaacak döemdeki fiyatları tartı olarak kullaırsak Paasche miktar ideksii elde ederiz. Paasche miktar ideksii formülü, şeklidedir. q p I q 0p 100 Örek: Kıymet ideksi kousuda verile öreği verilerie tekrar göz atalım yılıı temel alarak 2009, 2010 ve 2011 yıllarıa ait Paasche miktar ideksii, I 2009 I 2010 I (22.3) 88.7(28.7) 14.4(11.4) (22.3) 75(28.7) 12.1(11.4) 62.2(24.2) 91(32) 17.1(13.9) (24.2) 75(32) 12.1(13.9) 63.1(25.3) 94.4(38.7) 18.3(14.4) (25.3) 75(38.7) 12.1(14.4) olarak hesaplarız. Belirtile üç tahıl cisii miktarları 2008 yılıa göre 2009 da %9, 2010 da %13 ve 2011 de %17 ispetide artmıştır. Fisher i ideal miktar ideksi Bu ideks, Laspeyres miktar ideksi ile Paasche miktar idekslerii geometrik ortalamasıdır. Fisher i ideal miktar ideksi, I formülü ile hesaplaır. q p0 q p q 0p 0 q 0p 100 Örek: Kıymet ideksi kousuda verile öreği verilerie bakalım yılıı temel aldığımızda 2009, 2010 ve 2011 yıllarıa ait Paasche ve Laspeyres miktar ideksleri, İdeksler Paasche Miktar İdeksi Laspeyres Miktar İdeksi şeklide hesaplamıştı. Her yılı Laspeyres ve Paasche miktar ideksleri çarpılıp karekökü alıırsa 2009 yılı ideal miktar ideksi 109, 2010 yılı ideal miktar ideksi 113 ve 2011 yılı ideal miktar ideksi 117 olarak hesaplaır. Bu souçlara göre 2008 yılı temel alıdığıda belirtile üç tahıl cisii miktarları 2009 da %9, 2010 da %13 ve 2011 de %17 ispetide artmıştır. Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 138

9 Tartışma İdeksler Tartısız ideksleri sakıcaları eler olabilir? Tartılı ideklerdeki tartıları avataj veya sakıcalarıı tartışıız. Düşüceleriizi sistemde ilgili üite başlığı altıda yer ala tartışma forumu bölümüde paylaşabilirsiiz. MEKÂN İNDEKSLERİ Bir mal veya hizmete ait fiyat, miktar veya kıymeti yerleşim merkezleri itibarıyla gösterdiği ispi değişimi ortaya koymak içi hazırlaa idekslere mekâ ideksleri deir. Mekâ ideksii hesaplamasıda ilk safha, ilgili mekâlardaki ölçüm değerlerii ortalamasıı bulmaktır. Daha sora, yerleşim merkezlerideki fiyat, miktar veya kıymet ölçümleri bu ortalamaya bölüerek 100 ile çarpılır. Mekâ ideksleri, X I i 100 X formülü yardımıyla elde edilir. Formüldeki X i ideksi hesaplaacak mekâa ait fiyat, miktar veya kıymeti ifade eder. Örek: 2011 yılıda altı ilimizde meydaa gele maddi hasarlı trafik kazası sayıları aşağıdaki gibidir. İller Trafik Kazası İstabul Akara İzmir Bursa Adaa Erzurum Toplam Beş ildeki toplam trafik kazası sayısıı il sayısıa böldüğümüzde; ortalama maddi hasarlı trafik kazası sayısı, olarak buluur. İllerde meydaa gele trafik kazası sayıları bu ortalamaya bölüerek 100 ile çarpılırsa, illeri trafik kazası ideksleri, İller Trafik Kazası İdeksi İstabul 342 Akara 106 İzmir 78 Bursa 47 Adaa 21 Erzurum 7 şeklide hesaplaır. Bu souçlara göre İstabul daki maddi hasarlı trafik kazası sayısı verile illeri ortalamasıda %242 daha fazladır. Erzurum da meydaa Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 139

10 gele maddi hasarlı trafik kazası sayısı ise verile illeri ortalamasıda %93 daha azdır. Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 140

11 ortalama değere göre üzeride durula döemi veya mekâı değerdeki yüzde değişimi gösterir. Bu üite okuduğuda tek bir malı, hizmeti veya bir iktisadi göstergei fiyat, miktar veya değerideki yüzde değişim hesaplaabileceği gibi birde fazla mal veya hizmeti veya iktisadi göstergei fiyat, miktar veya değerideki yüzde değişim de hesaplaabilir. Özet İdeksler zama serileride temel yıla, mekâ serileride ise Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 141

12 Ödev İdeksler Türkiye'de e fazla üretile üç bitkisel yağ çeşidii so iki yıldaki üretim miktarları ve fiyatlarıı kullaarak tartılı fiyat idekslerii hesaplayıız ve yorumlayıız. Hazırladığıız ödevi sistemde ilgili üite başlığı altıda yer ala ödev bölümüe yükleyebilirsiiz. Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 142

13 DEĞERLENDİRME SORULARI Değerledirme sorularıı sistemde ilgili üite başlığı altıda yer ala bölüm sou testi bölümüde etkileşimli olarak cevaplayabilirsiiz yılıda beyaz peyiri kg fiyatı 7.4 ike 2011 yılıda 7.7 olmuştur yılı temel kabul edilirse 2011 yılıda peyiri fiyat ideksi kaç olur? a) 96 b) 100 c) 104 d) 110 e) yılıda beyaz peyiri kg fiyatı 7.4 ike 2011 yılıda peyiri fiyatı 7.9 olmuştur yılı temel kabul edilirse 2011 yılıda peyiri fiyatı % kaç artmıştır? a) 7 b) 10 c) 14 d) 16 e) yılıda beyaz peyiri kg fiyatı 7.4 ike 2011 yılıda peyiri fiyatı 5.9 olmuştur yılı temel kabul edilirse 2011 yılıda peyiri fiyatı % kaç azalmıştır? a) 7 b) 10 c) 14 d) 16 e) Yıllar itibarıyla bir yöremizde üretile tereyağı miktarı (to) aşağıdaki gibidir: Tereyağı (To) yılı temel kabul edilirse 2011 yılıda tereyağı miktar ideksi kaç olur? a) 52 b) 112 c) 130 d) 192 e) 209 Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 143

14 5. Yıllar itibarıyla bir yöremizde üretile tereyağı miktarı (to) aşağıdaki gibidir: Tereyağı (To) yılı içi tereyağıa ait zicirleme miktar ideksi kaç olur? a) 109 b) 122 c) 133 d) 142 e) Yıllar itibarıyla bir yöremizde üretile tereyağı fiyatı ( /kg) ve miktarı (to) aşağıdaki gibidir: Tereyağı Fiyatı Tereyağı Miktarı yılı temel kabul edilirse 2011 yılı tereyağı kıymet ideksi kaç olur? a) 199 b) 242 c) 254 d) 272 e) Yıllar itibarıyla bir yöremizde satıla süt ve süt mamullerii fiyatları aşağıdaki gibidir. Süt ( /lt) Tereyağı ( /kg) Peyir ( /kg) Yoğurt ( /kg) yılı temel kabul edilirse 2011 yılı süt ve süt mamulleri toplam fiyat ideksi kaç olur? a) 101 b) 114 c) 124 d) 132 e) 149 Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 144

15 Vaka: Yıllar itibarıyla bir yöremizde satıla süt ve süt mamullerii fiyatları ve miktarları aşağıdaki gibidir. (8. ila 10. soruları bu vakaya göre cevaplayıız.) Yıllar/ Süt Ürüleri Fiyat ( ) Miktar (To) Fiyat ( ) Miktar (To) Süt Tereyağı Peyir yılı temel kabul edilirse 2011 yılıa ait Laspeyres fiyat ideksi kaç olur? a) 111 b) 118 c) 124 d) 129 e) yılı temel kabul edilirse 2011 yılıa ait Paasche fiyat ideksi kaç olur? a) 101 b) 114 c) 117 d) 122 e) yılı temel kabul edilirse 2011 yılıa ait Fisher i ideal fiyat ideksi kaç olur? a) 109 b) 111 c) 114 d) 118 e) 123 Cevap Aahtarı 1.C, 2.A, 3.E, 4.D, 5.B, 6.B, 7.C, 8.B, 9.C, 10.D Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 145

16 YARARLANILAN VE BAŞVURULABİLECEK DİĞER KAYNAKLAR Armutlulu, İsmail Hakkı (2008), İşletmelerde Uygulamalı İstatistik, 2. Baskı, Alfa Yayıları, İstabul. Başar, Alaaddi, Erka Oktay (2012), Uygulamalı İstatistik II: Kısa Teorik Bilgiler ve Çözülmüş Problemler, EKEV Yayıları, 6. Baskı, Erzurum. Daiel, Waye W., James C. Terrell (1995), Busiess Statistics: For Maagemet ad Ecoomics (7. Baskı), Houghto Miffli Compay, Bosto. Gürta, Kea (1982), İstatistik ve Araştırma Metodları, İstabul Üiversitesi Yayıları, İstabul. Serper, Özer (1996), Uygulamalı İstatistik I, II (3. Baskı), Filiz Kitabevi, İstabul. Atatürk Üiversitesi Açıköğretim Fakültesi 146