ISL 108 GENEL MUHASEBE II

7. HAFTA ISL 108 GENEL MUHASEBE II 33 Diğer Borçlar Hesap Grubu Doç.Dr.Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr 2 33 Diğer Borçlar Grubu Herhangi bir ticari nedene dayanmadan meydana gelmiş olan ve en çok bir içinde ödenmesi gereken senetli ve senetsiz borçlar; ticariborçlardışındabirgrupoluşturur. Diğer borçlar grubunda yer alan borçların değerlemesi ve bu borçlara ilişkin hesapların işleyişi, esas olarak ticari borçlarda olduğu gibidir. Borçların ticari/diğer şeklindeki ayırımı finansal analizdekolaylıksağlamayayöneliktir. Bu grupta senetli borçlar için Tekdüzen Hesap Planında ayrı bir hesap açılmamıştır. Uygulamada senetsiz borç ayrımı tali hesaplar üzerinde yapılacaktır. Buna karşılık senetli borçlar bilanço günündeki değerine indirmek üzere reeskont hesabı TekdüzenHesapPlanındayeralır. 33 Diğer Borçlar Grubu Tekdüzen Hesap Planında Diğer Borçlar Grubu aşağıdaki hesaplara ayrılmıştır. 33 Diğer Borçlar Grubu 331 Ortaklara Borçlar Hs. 333 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hs. 335 Personele Borçlar Hs. 336 Diğer Borçlar Hs. 337 Diğer Borç Senetleri Reeskontu Hs.(-) 3 4 331 Ortaklara Borçlar Hesabı İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla ortaklara borçlu bulunduğu tutarların izlendiği hesaptır. Hesabının İşleyişi: Borcun doğması halinde hesaba alacak olarak kaydedilir, ödenmesi halinde ise borç kaydedilir. 331 Ortaklara Borçlar Hesabı İşletme ortağı olan Mehmet Serdemir den kısa vadeli finansman ihtiyacı için TL borç almıştır. Mehmet Serdemir ilgili tutarı bankadaki hesaba yatırmıştır. 102 Bankalar Hs. 331.02. Mehmet Serdemir Ortak şirketten borç para alınması 5 6 1

331 Ortaklara Borçlar Hesabı Ödünç alınan paranın 60.000 TL si ile 15.000 TL lik faizi, Mehmet Serdemir in banka hesabına havale edilmiştir. 331.02. Mehmet Serdemir 780 Finansman Giderleri Hs. 60.000 15.000 102 Bankalar Hs. 75.000 Ortak şirkete Borcun ödenmesi 331 Ortaklara Borçlar Hesabı Mehmet Serdemir işletmemizden olan alacağına karşılık 25.000 TL kendisinin borçlu olduğu Banaz Ltd. Şti. ne ödenmesini istemiştir. İlgili tutar bankadan havale edilmiştir. 331.02. Mehmet Serdemir 25.000 102 Bankalar Hs. 25.000 Ortak adına yapılan ödeme 7 8 İştirak: Bir şirketin sermayesinin, en az % 10, en fazla %50'sine isabet eden hisse senetleri en az bir yıl satmamak amacıyla alındığında bu şirket işletmemizin iştiraki olmaktadır. İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla iştiraklerine olan borçlarının izlendiği hesaptır. Hesabının İşleyişi: Borcun doğması halinde hesaba alacak olarak kaydedilir, ödenmesi halinde ise borç kaydedilir. 15.05.201. tarihinde işletmemiz iştiraki olan Ser A.Ş. den TL borç para almıştır. İlgili tutar banka hesabına yatırılmıştır. 15.05.201. 102 Bankalar Hs. 332.01 Ser A.Ş. 9 10 15.06.201. tarihinde işletmemiz iştiraki olan Ser A.Ş. ye TL olan borcunu çek ciro ederek ödemiştir. 15.06.201. 332.01 Ser A.Ş. 101 Alınan Çekler Hs. 333 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hesabı Bir şirketin sermayesinin, %50'den fazlasına isabet eden hisse senetleri en az bir yıl satmamak amacıyla alındığında, bu şirket işletmemizinbağlı ortaklığı olmaktadır. İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısıyla bağlı ortaklıklara olan borçları bu hesapta izlenir. alacak olarak kaydedilir, ödenmesi halinde ise borç kaydedilir. 11 12 2

333 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hesabı Örnek: İşletmemiz Serdemir AŞ, sermayesinin %80'ine sahip olduğu Levent AŞ'den TL. kısa vadeli borç almıştır. / /201. 100 Kasa Hs. 333 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hs. 333.01 Levent A.Ş. İşletmenin personeline olan çeşitli borçların izlendiği hesaptır. Personelin tahakkuk edip de henüz ödenmeyen ücretleri ve avansı aşan seyahat giderleri vb. alacaklarının personele ödeninceyekadartutulduğuhesaptır. Hesabının İşleyişi: Ortaya çıkan personele borçlar bu hesabın alacağınakaydedilir,ödenmesihalindeborcunakaydedilir. Çalışan sayısı 10 ve üzerinde olan işletmelerde ücret primi, ikramiye akdi sosyal yardım gibi istihkakların çalışanların banka hesabına yatırılması 01 Ocak 2009 tarihinden itibaren zorunlu olduğundanbuhesabınkullanımıdaralmıştır. 13 14 Personele Ücret Tahakkuku ile İlgili Hesaplar Ücret, bir üretim faaliyetine bedensel ve düşünsel çaba harcayarak katkıda bulunan kişiye emeğinin karışığı olarak verilen bedeldir. Personelinücretihesaplandığında 335 PersonelBorçlarHesabı 360ÖdenecekVergiVe FonlarHesabı 361ÖdenecekSosyalGüvenlikKesintileriHesabı kullanılır. Asgari ücretle çalıştırılan pazarlama departmanında çalışan müşteri temsilcisi Saim Sengül ün bekar ve çocuksuz bir çalışanımızdır. Mart 2016 ücret bordosunu düzenleyerek yevmiye kaydını yapınız. 01.07.2015-31.12.2015 (Temmuz) 01.01.2016-31.12.2016 tarihleri arasında Asgari Ücret 1.273,50 (Brüt) 1.647,00 TL(Brüt) 1.000,54 (Net) 1.300,99 TL (Net) 15 16 Ücret Bordrosunun Hesaplanması 31.03.2016 Brüt Ücret 1.647,00 TL 1. SGK İşçi Kesintilerini Hesaplanması 1.1. SGK Primi İşçi Hissesi (%14) 1.647,00 x 0,14 => 230,58 TL 361 Ödenecek 1.2. İşsizlik Sigortası Primi İşçi Hissesi (% 1) 1.647,00 x 0,01 => 16,47 TL SG Kesintileri ÖDENECEK SGK İŞÇİ KESİNTİLERİ TOPLAMI 247,05 TL Hs. 2. Vergi Kesintilerinin Hesaplanması 2.1. Gelir Vergisi Matrahı 1.647,00 247,05 => 1.399.92TL 2.2. Gelir Vergisi (% 15) 1.399.92 x 0,15 => 209.99 TL 2.3. Damga Vergisi (0,00759) 1.647,00 x 0,00759 => 12,50 TL ÖDENECEK VERGİ KESİNTİLERİNİN TOPLAMI 209.99+12,50=> 222,49 TL KESİNTİLER TOPLAMI 247,05 + 222,49 => 469,54 TL 3. Ücretin Hesaplanması 360 Ödenecek Veri Fonlar Hs. 3.1.Net Ücret 1.647,00 TL- 469,54=> 1.177,46 TL 335 Personele 3.2. Asgari Geçim İndirimi (+)(Bekar Çocuksuz) 123,53 TL Borçlar Hs. NET ELE GEÇEN ÜCRET 1.300,99 TL 4. SGK İşveren Primlerinin Hesaplanması 4.1. SGK İşveren Primi (% 15,5) 1.647,00 x 0,155 => 255,29 TL 361 Ödenecek 4.2. SGK İşveren İşsizlik Primi (% 2) 1.647,00 x 0,02=> 32,94 TL SG Kesintileri ÖDENECEK SGK İŞVEREN PRİM TOPLAMI 255,29+32,94=> 288,23 TL Hs. İŞVERENE TOPLAM MALİYET 1.647,00 +288,23 1.935,23 17 31/03/201.. 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hs. -760.11 Ücret Giderleri 1.647,00 TL -760.12 S.G.K İşveren Payı 288,23 TL 136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hs. - Asgari Geçim İndirimi 123,53 TL 335 Personele Borç Hs. -Öd. Ücretler 1.300,99 TL 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hs. 360.01 Gelir Vergisi 209.99 TL 360.02 Damga Vergisi 12,50TL 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hs. 361.02 SSK İşçi Payı 247,05 TL 361.03 SSK İşveren Payı 288,23 TL 1.935,23 123,53 1.300,99 222,49 535,28 Mart ayı ücretinin tahakkuku 2.058,76 2.058,76 18 3

05/04/201.. 335 Personele Borç Hs. 1.300,99 -Öd.Ücretler 949,07 102 Bankalar Hs. 1.300,99 İşçinin Mart ayı ücretinin ödenmesi 30/04/201.. 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hs. 361.02 SSK İşçi Payı 247,05 TL 361.03 SSK İşveren Payı 288,23 TL 535,28 102 Bankalar Hs. 535,28 Sigorta primlerinin ödenmesi 20/04/201.. 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hs. 360.01 Gelir Vergisi 209.99 TL 360.02 Damga Vergisi 12,50TL 222,49 136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hs. - Asgari Geçim İndirimi 90,11 TL 102 Bankalar Hs. 123,53 98,96 Asgari geçim indiriminin mahsup edilerek, Gelir ve damga vergisinin peşin ödenmesi 19 20 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı Ticari bir olaydan ortaya çıkan ve diğer borçlar hesap grubundaki hesapların kapsamına girmeyen borçların izlendiği hesaptır. alacak olarak kaydedilir, ödenmesi halinde ise borç kaydedilir. 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı İşletme 15.04.201. tarihinde işletmede kullanmak üzere %18 KDV hariç 1.200 TL tutarında bir bilgisayarı Sata Bilgisayar Ticaret Ltd. Şti den veresiye olarak satın alınıyor. Borcunu 1 ay sonra ödüyor. 15.04.201. 255 Demirbaşlar Hs. 191 İndirilecek KDV Hs. 1.200 216 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hs. 1.416 Veresiye demirbaş alımı 21 22 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı Demirbaşla ilgili borcun ödenmesi: 15.05.201. 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hs. 1.416 100 Kasa Hs. 1.416 Demirbaşa ilişkin borcun ödenmesi 337 Diğer Borç Senetleri Reeskontu Hesabı(-) Bilanço gününde, diğer borçlar gurubundaki senetli borçların değerlemesini sağlamak amacı ile borç senetleri için ayrılan reeskont tutarlarının izlendiği hesaptır. Hesabının İşleyişi: Hesaplanan reeskont tutarları bu hesaba borç, 647 Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı'na alacak kaydedilir. İzleyen dönemde hu hesap 657 Reeskont Faiz Giderleri Hesabı'na aktarılarak kapatılır. 23 24 4

431 Ortaklara Borçlar Hesabı İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla işletme sahibine ortaklara borçlu bulunduğu vadeleri bir yıldan fazla süreli tutarların izlendiği hesaptır. alacak olarak kaydedilir, bilanço gününde kısa vadeye düşmesi durumunda borçlandırılarak 331 Ortaklara Borçlar Hs. a aktarılır. 431 Ortaklara Borçlar Hesabı 15.06.2014 tarihinde işletme ortağı olan Mehmet Serdemir den 15.02.2015 vadeli TL borç almıştır. 15.06.2014 102 Bankalar Hs. 431 Ortaklardan Borçlar Hs. 431.02. Mehmet Serdemir Ortaktan uzun vadeli borç para alınması 25 26 431 Ortaklara Borçlar Hesabı Ödünç alınan para 31.12.2014 tarihinde kısa vadeye düşmüştür. 31.12.2014 431 Ortaklardan Borçlar Hs. 431.02. Mehmet Serdemir 431.02. Mehmet Serdemir Borcun vadesinin kısa vadeye düşmesi 431 Ortaklara Borçlar Hesabı 15.06.2014 tarihinde işletme ortağı olan Mehmet Serdemir den 15.02.2015 vadeli TL borç almıştır. 15.02.2015 331.02. Mehmet Serdemir 102 Bankalar Hs. Ortağa Borcun Ödenmesi 27 28 432 İştiraklere Borçlar Hesabı İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla iştiraklerine borçlu bulunduğu vadeleri bir yıldan fazla süreli tutarların izlendiği hesaptır. alacak olarak kaydedilir, ödenmesi halinde ise borç kaydedilir. 15.05.2014 tarihinde işletmemiz iştiraki olan Ser A.Ş. den TL 15.03.2015 tarihinde ödenmek üzere borç para almıştır. İlgili tutar banka hesabına yatırılmıştır. 15.05.2014 102 Bankalar Hs. 432 İştiraklere Borçlar Hs. 432.01 Ser A.Ş. İştirakten Uzun Vadeli Borç Alınması 29 30 5

15.05.2014 tarihinde işletmemiz iştiraki olan Ser A.Ş. den TL 15.03.2015 tarihinde ödenmek üzere borç para almıştır. İlgili tutar banka hesabına yatırılmıştır. 15.05.2014 tarihinde işletmemiz iştiraki olan Ser A.Ş den TL 15.03.2015 tarihinde ödenmek üzere borç para almıştır. İlgili tutar banka hesabından ödenmiştir. 31.12.2014 432 İştiraklere Borçlar Hs. 432.01 Ser A.Ş. 332.01 Ser A.Ş. 15.03.2015 332.01 Ser A.Ş. 102 Bankalar Hs. Borcun bankadan ödenmesi 31 32 433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hesabı İşletmelerin sermaye taahhüdünden borçları hariç olmak üzere faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla bağlı ortaklıklarına borçlu bulunduğu vadeleri bir yıldan fazla süreli tutarların izlendiği hesaptır. Borçlar Hesabının İşleyişi: Borcun doğması halinde hesaba alacak olarak kaydedilir, ödenmesi halinde ise borç kaydedilir. 433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hesabı 15.07.2014 tarihinde işletmemiz sermayesinin %80'ine sahip olduğu Levent AŞ'den TL 15.08.2015 tarihinde bankadan ödenmek üzere borç almıştır. 15.07.2014 100 Kasa Hs. 433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hs. 433.01 Levent A.Ş. Bağlı Ortaklıktan Borç Alınması 33 34 433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hesabı 433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hesabı 15.07.2014 tarihinde işletmemiz sermayesinin %80'ine sahip olduğu Levent AŞ'den TL 15.08.2015 tarihinde bankadan ödenmek üzere borç almıştır. 15.07.2014 tarihinde işletmemiz sermayesinin %80'ine sahip olduğu Levent AŞ'den TL 15.08.2015 tarihinde bankadan ödenmek üzere borç almıştır. 31.12.2014 433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hs. 433.01 Levent A.Ş. 333 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hs. 433.01 L A.Ş. 15.08.2015 333 Bağlı Ortaklıklara Borçlar Hs. 433.01 Levent A.Ş. 102 Bankalar Hs. 35 36 6

436 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı Ticari bir olaydan ortaya çıkan ve diğer borçlar hesap grubundaki hesapların kapsamına girmeyen vadeleri bir yıldan fazla süreli borçların izlendiği hesaptır alacak olarak kaydedilir, vadesi 1 yılın altına düşenler 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabına aktarılarak borç yazılır. Borcun vadeyi beklemeden ödenmesi halinde ise borç kaydedilir. 436 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı İşletme 15.08.2014. tarihinde işletmede kullanmak üzere %18 KDV hariç 1.200 TL tutarında bir bilgisayarı Sata Bilgisayar Ticaret Ltd. Şti den 15.03.2015 ay vadeli olarak satın alınıyor. 255 Demirbaşlar Hs. 191 İndirilecek KDV Hs. 15.08.201. 436 Diğer Çeşitli Borçlar Hs. -Sata Bilgisayar Veresiye demirbaş alımı 1.200 216 1.416 37 38 436 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı 436 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı İşletme 15.08.2014 tarihinde işletmede kullanmak üzere %18 KDV hariç 1.200 TL tutarında bir bilgisayarı Sata Bilgisayar Ticaret Ltd. Şti den 6 ay vadeli olarak satın alınıyor. 31.12.2014 436 Diğer Çeşitli Borçlar Hs. 1.416 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hs. 1.416 Vadenin Kısa vadeye düşmesi İşletme 15.08.2014 tarihinde işletmede kullanmak üzere %18 KDV hariç 1.200 TL tutarında bir bilgisayarı Sata Bilgisayar Ticaret Ltd. Şti den 6 ay vadeli olarak satın alınıyor. Borç bankadan ödeniyor. 15.03.2015 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hs. 1.416 102 Bankalar Hs. 1.416 Vadenin Kısa vadeye düşmesi 39 40 34 Alınan Avanslar Gerek satış akitleri dolaysıyla gerek diğer nedenlerle, işletme tarafından üçüncü kişilerden alınan avanslar, nitelikleri göz önünde tutulduğunda diğer yabancı kaynaklardan ayrılır. Bu nedenle de ayrı bir bölüm oluşturur. Alınan avanslar bir para ödeme yükümlüğünden önce bir mal veya hizmet ödeme yükümlülüğünü temsil eder. Tekdüzen Hesap Planında alınan avanslar için iki hesap açılmıştır. 34 Alınan Avanslar 340 Alınan Sipariş Avansları 349 Alınan Diğer Avanslar 340 Alınan Siparış Avansları Hesabı Satış amacıyla gelecekte yapılacak olan mal ve hizmet teslimleri ile ilgili olarak alıcılardan peşin tahsil edilen ve teslim edilecek mal ve görülecek hizmetin bedeline mahsup edilecek olan paraların izlendiği hesaptır. Hesabın işleyişi: satış sözleşmeleri dolayısıyla malın tesliminden yada hizmetin görülmesinden önce işletmeye ödenen paralar bu hesabın alacağına, malın teslim edilmesi, hizmetin görülmesi halinde borcuna yazılır. Sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle iade edilen avanslar da hesabın borcuna kaydedilir. 41 42 7

İlişki kimliği rid3 olan gö rüntü yolu dosyada bulunamadı. 28.3.2016 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı Müşteri Turan Ticaret ile işletmemiz arasında % 18 KDV dahil 236.000 TL lik bir ticaret anlaşması yapılıyor. Anlaşma gereği 40.000 TL Turan Ticaret tarafından işletmemizin Karabük Ziraat Bankasındakihesabınaavansolarakyatırılıyor. 102 Bankalar Hs. 40.000 340 Alınan Sipariş Avanslar Hs. 40.000 Alınan sipariş avansı 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı Daha sonra mal müşteriye gönderiliyor ve müşteri kalan bedelini de işletmenin bankadaki hesabına yatırıyor. 102 Bankalar Hs. 340 Alınan Sipariş Avanslar Hs. 600 Yurt İçi Satışlar Hs. 391 Hesaplanan KDV Hs. Avans alınan malın satılması 196.000 40.000 200.000 36.000 43 44 349 Alınan Diğer Avanslar Hesabı Sipariş avansları dışındaki avansları izlemek üzere kullanılan hesaptır Hesabın niteliği: Hesap avansın alınmasında alacaklandırılır, avansın mahsubunda veya geri verilmesinde borçlandırılır. 45 Kaynakça Nalan AKDOĞAN, Orhan SEVİLENGÜL, Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulaması, Gazi Kitapevi, Ankara. Orhan Sevilengül, Genel Muhasebe, Gazi Kitapevi, Ankara, 2011. Orhan Sevilengül, Çözümlü Muhasebe Problemleri, Gazi Kitapevi, Ankara, 2011. Yusuf Sürmen, "Muhasebe I", Celepler Matbacılık, Trabzon, 2010 Abdullah Karakaya, Genel Muhasebe Ders Notları, Safranbolu, 2002. Ahmet Vecdi CAN/ Sakarya Üniversitesi İİBF İşletme Bölümü Ders Notları Aydın Karapınar vd." Gayri Menkul Değerleme Uzmanlığı Hazırlık Kitabı, Gazi kitapevi, 2007. Nalan AKDOĞAN, Nejat TENKER, Finansal Tablolar ve Mali Analiz Teknikleri, Gazi Kitapevi. CEMALCILAR, Ö., "Muhasebenin amaçlarına Ulaşmada Muhasebenin Kuramsal Yapısına Bağlılığın Gereği ve Önemi", Muhasebe ve Denetime Bakış, Ocak 2003. 8 No lu TMS- Maddi, Maddi Olmayan Duran Varlıklar ile Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar IASC, International Accounting Standards Committee, International Accounting Standards 1999, London, 1999. 46 Teşekkür Ederim Sağlıklı ve mutlu bir hafta geçirmeniz temennisiyle, iyi çalışmalar dilerim 47 8