GÜVEN ARALIKLARI (ARALIK TAHMİNİ) ALIŞTIRMA SORULARI Araş.Gör. Efe SARIBAY 1) Bir hisse senedinin $ bazında fiyatının ortalamasını incelemek için yapılan bir araştırmada 18 gün boyunca hisse senedinin kapanış fiyatları incelenmiş ve 6,5 $ olarak hesaplanmıştır. Daha önce yapılmış olan çalışmalardan hisse senedinin varyansının 2,7 olduğu bilindiğine dğ göre hisse senedinin ed kapanış ş fiyatının populasyon (anakütle) ortalaması için % 95 güven aralığını oluşturup 1
2) Bir pasta ustası günlük süt tüketimi miktarının ortalamasının hangi değerler arasında değiştiğini incelemek amacıyla 36 gün boyunca günlük tüketim miktarının ortalamasının 20 kg., standart sapmasının ise 10 kg. olduğunu hesaplamıştır. Buna günlük süt tüketim miktarının ortalaması için % 90 lık güven aralığını oluşturup 3) D.E.Ü. İ.İ.B.F İktisat Bölümü öğrencilerinin sigara kullanma oranını tahmin etmek amacıyla yapılan bir araştırma için alınan örnek sonucunda 248 öğrenciden 87 sinin sigara kullandığı gözlemlenmiştir. Buna göre İktisat bölümünde okuyan öğrencilerin sigara içme oranı için % 99 luk güven aralığını oluşturup 2
4) İMKB de işlem gören bir hisse senedi 500 gün boyunca analiz edilmiş ve 300 gün boyunca fiyatının bir önceki güne göre azaldığı gözlenmiştir. Bu hisse senedinin bir gün öncesine göre fiyatının azalma oranı için %95 lık güven aralığını tahmin edip 5) Bir işletmede üretilen demir tellerinin direncini ölçmek için belli uzunlukta 16 tel rassal olarak alınıp denemeye tabi tutulmuştur. Örnek olarak seçilen bu teller için direncin ortalaması 5000, varyansı 1000 olarak tahminlendiğine göre populasyon varyansı için % 99 luk güven aralığını oluşturup 3
6) Mevduat hesaplarının değişimini incelemek isteyen şube müdürü uzman yardımcısına 20 gün boyunca açılan mevduat hesaplarının ortalamasını ve standart sapmasını hesaplamasını söyler. Uzman yardımcısı ortalamayı 5000 YTL., standart sapmayı ise 60 YTL. olarak hesaplar, buna göre gün içerisinde açılan mevduat hesaplarının populasyon varyansı için % 95 lik güven aralığını oluşturup 7) Zeytinyağı üreten bir işletmede günlük işlenen zeytinlerin ağırlıklarının normal dağılışa uygun olduğu bilinmektedir. 15 günlük bir inceleme yapıldığında günlük işlenen zeytinlerin ortalama ağırlığı 250 kg standart sapması ise 30 kg olarak hesaplandığına göre günlük işlenen zeytinlerin ağırlıklarının ortalaması için % 98 lik güven aralığını oluşturup 4
8) Zayıflama merkezinin yöneticisi aylık programa düzenli olarak devam eden müşterilerinin vermiş olduğu kilolar ile ilgili bir araştırma yapmaktadır. 13müşterisinin bir aylık süre içerisinde verdiği kiloların ortalamasının 4, varyansının ise3olduğu hesaplanmıştır. Normal dağılış varsayımı altında aylık program sonucunda verilen kiloların ortalaması için % 90 lık güven aralığını oluşturup 9) Aynı dersi veren iki öğretim üyesinin dönem sonu başarıları karşılaştırılmak istenmektedir. Söz konusu öğretim üyelerinden A nın ders verdiği 500 öğrenciden 275 i ve B nin ders verdiği 400 öğrenciden 300 ü dönem sonu sınavlarında başarılı olmuştur. Öğretim üyelerinin dönem sonu başarı oranları arasındaki farkın güven aralığını %97 olasılıkla oluşturup 5
10) Bir işletmenin iki farklı deposundan bulunan hatalı ürünlerin oranı karşılaştırılmak isteniyor. Bu amaçla 1 nci depodan 200 adet örnek alınıp 20 adet, 2 nci depodan 300 adet örnek alınıp 15 adet hatalı ürün gözleniyor. İki depoda bulunan hatalı ürünlerin oranlarının farkı için güven aralığını % 85 olasılıkla oluşturup 11) Bir bankanın ikişubesinde açılan Є(Euro) hesaplarının ortalamaları arasındaki fark incelenmek istenmektedir. Birinci şubede yapılan a 50 aylık bir incelemede e ede aylık ortalamanın 2000 Є standart sapmanın 25 Є, ikinci şubede 40 aylık bir inceleme yapıldığında aylık ortalamanın 1500 Є, standart sapmasının 80 Є olarak bulunduğuna ğ göre iki şubedeb d açılan Є hesaplarının aylık ortalamaları arasındaki fark için %95 lik güven aralığını oluşturup 6
12) A ve B firmaları poşet çay üretmektedirler. A firmasından 50 paketlik örnek alındığında standart sapma 0.2 gr., ortalaması aa as 3 gr. bulunuyor. u uyo B firmasından alınan 100 paketlik örnekte ise standart sapma 0.5 gr, ortalama 2.5 gr bulunuyor. İki firmanın ürettikleri çay poşetlerinin ortalama ağırlıkları arasındaki fark için i %99 luk güven aralığını ğ oluşturarak fark olup olmadığını 13) A ve B ilaç fabrikaları belli bir ilacı etkili oldukları süreler bakımından karşılaştırmak istiyor. A fabrikasının ve B fabrikasının ilaçlarından rasgele olarak 10 ar hacimlik örnekler alınıyor. Ortalamalar sırasıyla 10,37 ve 9,83, varyanslar ise sırasıyla3,24ve1,96 olarak elde ediliyor. Buna göre populasyon varyanslarının eşit olduğunu varsayımı ile iki ilacın ortalama etkili oldukları süreler arasındaki farkın % 90 güven aralığını elde ederek 7
14) İki ayrı firma tarafından üretilen akülerin ortalama ömür süreleri karşılaştırılmak istenmektedir. A marka akülerden alınan 12 örneğin ortalama aa a ömür süresi 1830 gün, standart sapması 112 gün, B marka akülerden 8 akünün ortalama ömür süresi 1560 gün ve standart sapması 98 gün olarak hesaplanmıştır. İki marka akünün ömürlerinin dağılışınınğ normal ve eşit varyanslı olduğu ğ bilindiğine göre ömür sürelerinin ortalamaları arasındaki farkın % 99 luk güven aralığını oluşturup 15) Yeni uygulanmaya başlayan bir anlatım tekniğinin öğrencilerin anlama kabiliyetlerini geliştirdiği öne sürülmektedir. 8 öğrenci seçilerek eski ve yeni anlatım tekniği uygulanarak bir konu anlatılmıştır. Aşağıdaki tabloda öğrencilerin konuyu anlam süreleri dakika olarak verilmiştir. Eski ve yeni anlatım tekniği kullanıldığında anlama sürelerinin normal dağılım gösterdiği varsayımı altında ortalamalar arasındaki fark için % 80 lik güven aralığını oluşturup Öğrenci 1 2 3 4 5 6 7 8 Eski 40 47 33 54 61 39 42 47 Yeni 42 48 30 55 55 37 44 45 8
16) Bireysel emeklilik sigortası sektöründe faaliyet gösteren bir işletmede satış temsilcilerine satış tekniklerini geliştirmek üzere eğitim verilmiştir. Aşağıdaki tabloda 6 satış temsilcisinin i i i eğitim i öncesi ve sonrası yapmış oldukları satış miktarları verilmiştir. Normal dağılım varsayımı ile eğitim verilmeden önceki ve verildikten sonraki satış ortalamaları arasındaki fark için % 98 lik güven aralığını oluşturup Satış temsilcisi 1 2 3 4 5 6 Eğitim Öncesi 25 33 35 40 13 21 Eğitim Sonrası 28 34 35 44 15 20 9