İ Ç İ N D E K İ L E R

İ Ç İ N D E K İ L E R 1- DÜNYA ŞEKER DURUMU... 1-7 2- TARIMSAL FAALİYETLER... 8-33 3- FABRİKALARIMIZIN İŞLETME TEKNOLOJİK, BAKIM-ONARIMVE ENERJİ FAALİYETLERİ... 34-55 4- MAKİNE FABRİKALARI VE EMAF,BİLGİ İŞLEM, ŞEKER ENSTİTÜSÜ 2008 YILI FAALİYETLERİ... 56-73 5- EĞİTİM FAALİYETLERİ... 74-84 6- ARAŞTIRMA FAALİYETLERİ... 85-91 7- PERSONEL VE SOSYAL İŞLER DAİRESİ FAALİYETLERİ... 92-120 8- PAZARLAMA-SATIŞ VE SATINALMA FAALİYETLERİ... 121-135 8.1-2- PAZARLAMA ARAŞTIRMALARI VE SATIŞ İŞLERİ... 121-131 8.3- SATINALMA İŞLERİ... 132-135 9- YATIRIMLARIMIZ... 136-144 10- TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş MALİ DURUM... 145-151 11- BİLANÇO... 152-178 12- GELİR TABLOSU KAR VE ZARAR HESABI... 179-195

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. Sermaye Yapısı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. 6 Temmuz 1935 tarihinde T.C. Ziraat Bankası, Sümerbank ve T.İş Bankası nın eşit oranda iştirakiyle ve o tarihte mevcut 4 Adet Şeker Şirketini devir almak suretiyle Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre 22 Milyon Lira sermayeli bir Anonim Şirket olarak kurulmuştur. Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 04/12/2009 tarih ve 1069 sayılı Olurlarına istinaden Şirketimiz nominal sermayesi 2.103.701.000,-TL ye yükseltilmiş olup, sermaye değişikliği Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 22/12/2009 tarih ve 7463 sayılı nüshasında yayınlanmıştır. Şirketimizin Yönetim Kurulu; 17/12/2007 tarih ve 6959 sayılı Ticaret sicilinde yayımlanarak yürürlüğe giren Ana Sözleşmemizin 11. Maddesine göre 7 (Yedi) üyeden oluşmuş ve 2009 yılında teşekkül eden Yönetim Kurulu Başkan ve Üyelerimizin isimleri aşağıda gösterilmiştir. Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulu Atama Tarihi Görevden Ayrılma Tarihi Yönetim Kurulu Bşk. ve Mehmet Azmi AKSU 26/12/2002 - Genel Müdür Yönetim Kurulu Başkan Hasan ALKAN 15/01/2009 - Vekili Yönetim Kurulu Üyesi Dr.Abbas SUERİ 28/01/2009 - Yönetim Kurulu Üyesi Celalettin OKÇU 04/12/2008 - Yönetim Kurulu Üyesi Muammer Yaşar ÖZGÜL 15/01/2009 18/11/2009 Yönetim Kurulu Üyesi Hayriye MIHÇAK 18/11/2009 - Yönetim Kurulu Üyesi Veysel TEKELİOĞLU 28/01/2009 - Yönetim Kurulu Üyesi A.Atilla OSMANÇELEBİOĞLU 08/06/2009 - Denetim Kurulu Üyesi Adem Arif ARLI 22/04/2009 - Denetim Kurulu Üyesi Sibel ERGÜN 22/04/2009 14/02/2009

MİSYON-VİZYON Türkşeker in şeker üretim politikasının esası; öncelikle yurtiçi tüketimini karşılayacak seviyede, standartlara uygun kalitede, asgari maliyet ve azami katma değer yaratacak şekilde üretim yapmaktır. Misyonumuz: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü, Kalite Politikası (vizyon) doğrultusunda hizmet vermeyi taahhüt ederken, hizmet verdiği kişi ve kuruluşlar ile çalışanlarının mevcut ve geleceğe yönelik beklentilerini tespit eder ve bunları karşılamaya çalışır. Yürütülen hizmetlerde bir misyon oluşturarak, öncelikli sırada müşteri memnuniyetini sağlamak için; Uygunluk, Teslim zamanı, Ürün / hizmet güvenliği, Sorumluluk gibi beklentileri karşılamaya özen gösterir. Vizyonumuz: Müşterilere, taşra teşkilatına ve pancar üreticilerine verdiğimiz hizmetlerimizi; Mevzuat hükümlerine uygun olarak, Verimlilik ve karlılık ilkeleri doğrultusunda, Hatasız ve mümkün olan en kısa sürede, Müşterilerin ve pancar üreticilerinin memnuniyetini, Çalışanların motivasyonunu sağlayarak gerçekleştirmektir. HUKUKİ STATÜ Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. faaliyetlerini; 4634 sayılı Şeker Kanunu, 233 Sayılı KHK ve Şirket Ana Statüsüne göre yürütmekte olan, sermayesinin tamamı devlete ait bir İKTİSADİ DEVLET TEŞEKKÜLÜ olup, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 08/10/2007 tarih, 2007/57 sayılı kararı ile kamu hisselerinin özelleştirme programına alınmasına karar verilmiştir. Böylece Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş., 08/10/2007 tarihi itibariyle 4046 sayılı Özelleştirme Kanununa da tabi olmuştur.

BAKANLIĞI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GENEL MÜDÜR VE YÖNETİM KURULU BAŞKANI 27.12.2002 TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI MEHMET AZMİ AKSU DİYARBAKIR 1948 BABA VE ANNE ADI MUZAFFER VEDİA ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ EV ADRESİ VE TELEFON ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ ZİRAAT YÜKSEK MÜH. ŞEKER FABRİKASI LOJMANLARI ETİMESGUT / ANKARA 0312 2449055 DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : DEVLET SU İŞLERİ ETÜT PLAN.- (SİGORTALI) 01.01.1968 30.08.1968 ANKARA TAVUKCULUK ENSTİTÜSÜ-ZİRAAT YÜKSEK MÜHENDİSİ 06.05.1974 08.08.1975 TÜRKİYE SÜT ENDÜSTRİSİ KURUMU- ZİRAAT YÜKSEK MÜHENDİSİ 08.08.1975 24.11.1976 YEM SANAYİİ T.A.Ş.- ZİRAAT YÜKSEK MÜHENDİSİ 24.11.1976 23.06.1977 TÜRKİYE ZİRAİ DONATIM KURUMU- BÖLGE MÜDÜR YARDIMCISI 23.06.1977 08.07.1988 TÜRKİYE ZİRAİ DONATIM KURUMU- BÖLGE MÜDÜRÜ 08.07.1988 08.08.1996 TÜRKİYE ZİRAİ DONATIM KURUMU- GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 08.08.1996 23.05.1997 T.İ.G.E.M.- GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 23.05.1997 27.06.1997 TÜRKİYE ZİRAİ DONATIM KURUMU- GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 27.06.1997 03.11.1997 TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI- A.P.K. UZMANI 03.11.1997 02.04.1998 TÜRKİYE ZİRAİ DONATIM KURUMU- GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 02.04.1998 27.12.2002 TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş.- GENEL MÜDÜR VE YÖN.KUR.BAŞKANI 27.12.2002 DEVAM EDİYOR

BAKANLIĞI KİT, BAĞLI ORTAKLIK, İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT, BAĞLI ORTAKLIK, İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GENEL MÜDÜR YARDIMCISI YÖNETİM KURULU BAŞKAN VEKİLİ 15.01.2009 14.01.2010 TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI HASAN ALKAN KONYA 06.02.1951 BABA VE ANNE ADI ABDULLAH HAVA ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ ANKARA İ.T.İ.AKADEMİSİ - İŞLETME-MUHASEBE EV ADRESİ VE TELEFON ŞEKER FABRİKASI LOJMANLARI ETİMESGUT/ANKARA 2449055 DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : KONYA ŞEKER FABRİKASI-MUHABERAT DAKTİLO(SİGORTALI) 03.06.1966 01.06.1972 KONYA ŞEKER FABRİKASI-DAKTİLOĞRAF 01.06.1972 01.11.1972 KONYA ŞEKER FABRİKASI-LEVAZIM MUHASEBE MEMURU 01.11.1972 01.04.1974 YEDEK SUBAY 01.04.1974 31.07.1975 KONYA ŞEKER FABRİKASI-MUHASEBE MEMURU 03.10.1975 31.05.1977 KONYA ŞEKER FABRİKASI- TİCARET ŞEFİ 31.05.1977 01.03.1980 KONYA ŞEKER FABRİKASI-MUHASEBE ŞEFİ 01.03.1980 01.01.1981 KONYA ŞEKER FABRİKASI-MUH.VE TİC.İŞL.UZM.YARD. 01.01.1981 09.11.1981 GENEL MÜDÜRLÜK-MALİ MUH.VE MALİ TAH.MÜDÜR YARD. 09.11.1981 04.03.1986 GENEL MÜDÜRLÜK-MALİ.MUH.VE MAL.TAH.MÜDÜRÜ 04.03.1986 01.08.1990 GENEL MÜDÜRLÜK-BÜTÇE VE YATIRIM MUH.MÜDÜRÜ 01.08.1990 15.08.1991 GENEL MÜDÜRLÜK-FİNANSMAN MÜDÜRÜ 15.08.1991 01.04.1992 GENEL MÜDÜRLÜK-MALİ İŞL.VE MUH.DAİ.BAŞKANI 01.04.1992 03.11.1997 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜD.YARD.VE YÖN.KURULU ÜYESİ 03.11.1997 03.11.2000 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 03.11.2000 14.06.2006 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜD.YARD.VE YÖN.KURULU ÜYESİ 14.06.2006 13.03.2008 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜD.YARD.VE YÖN.KUR.BAŞKAN VEKİLİ 13.03.2008 17.12.2008 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 17.12.2008 15.01.2009 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜD.YARD.VE YÖN.KURULU ÜYESİ 15.01.2009 02.02.2009 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜD.YARD.VE YÖN.KUR.BAŞKAN VEKİLİ 02.02.2009 Devam ediyor

BAKANLIĞI KİT, BAĞLI ORTAKLIK, İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT, BAĞLI ORTAKLIK, İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GENEL MÜDÜR YARDIMCISI YÖNETİM KURULU ÜYESİ 28.01.2009 14.01.2010 TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI DR. ABBAS SUERİ AKSARAY 29.09.1955 BABA VE ANNE ADI ŞAMMAS ATALAY AYŞE ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ (1980) ANKARA ÜNİV.FEN BİL.ENS.DOKTORA (1989) EV ADRESİ VE TELEFON ŞEKER FABRİKASI LOJMANLARI ETİMESGUT/ANKARA 2449055/ DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : BOR ŞEKER FABRİKASI-BÖLGE ŞEF YARDIMCISI 30.03.1981 05.07.1982 ŞEKER ENSTİTÜSÜ ZİR.KİM.VE TOP ŞUBESİ- ASİSTAN 05.07.1982 01.03.1983 ASKERLİK 01.03.1983 01.07.1983 ŞEKER ENSTİTÜSÜ ZİR.KİM.VE TOP ŞUBESİ- ASİSTAN 01.07.1983 01.01.1984 ŞEKER ENSTİTÜSÜ ZİR.KİM.VE TOP ŞUBESİ- MÜHENDİS 01.01.1984 15.05.1991 ŞEKER ENSTİTÜSÜ ZİR.KİM.VE TOP ŞUBESİ- TEKNİK UZMAN 15.05.1991 02.09.1992 ŞEKER ENSTİTÜSÜ ZİR.KİM.VE TOP ŞUBESİ- ŞEF UZMAN 02.09.1992 11.01.1998 ŞEKER ENSTİTÜSÜ BİT.BESLEME VE TOP.ŞUB-KISIM MÜDÜRÜ 11.01.1998 05.09.2000 ŞEKER ENSTİTÜSÜ-ENSTİTÜ MÜDÜRÜ 05.09.2000 09.11.2000 ANKARA ŞEKER FABRİKASI-BAŞUZMAN 09.11.2000 15.12.2000 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 15.12.2000 23.08.2002 GENEL MÜDÜRLÜK-MÜŞAVİR 23.08.2002 19.09.2002 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 19.09.2002 27.12.2002 GENEL MÜDÜRLÜK-MÜŞAVİR 27.12.2002 18.07.2003 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜDÜR YARDIMCISI 18.07.2003 28.01.2009 GENEL MÜDÜRLÜK-GENEL MÜD.YARD. VE YÖN.KURULU ÜYESİ 28.01.2009 Devam ediyor

BAKANLIĞI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU ÜYESİ 04.12.2008 14.12.2009 TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI BAŞBAKANLIK ÖZEL.İD.BAŞ.-PROJE GRUP BAŞKANI CELALETTİN OKCU DOĞUM YERİ VE YILI SİVRİHİSAR 25.03.1964 BABA VE ANNE ADI CELALETTİN NAZENİ ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ ANADOLU ÜN.İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAK. TODAİE-YÜKSEK LİSANS EV ADRESİ VE TELEFON ÖĞRETMENLER CAD.TÜGSAŞ LOJ.A BLOK D.9 ÇUKURAMBAR/ANKARA DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : SÜMERBANK HOLDİNG A.Ş. MERKEZ ŞUBESİ-SÖZLEŞMELİ PERS. Ekim-1986 1987 ASKERLİK(ASTEĞMEN) 1987 1988 SÜMERBANK HOLDİNG A.Ş. MERKEZ ŞUBESİ-SÖZLEŞMELİ PERS. 1988 1991 SÜMER HOLDİNG A.Ş. ÖZELLEŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ-UZMAN 1991 1995 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI GEÇİCİ GÖREVLİ UZMAN Şubat-1995 Ekim-1995 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-UZMAN Kasım-1995 Eylül-2003 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-PROJE GRUP BAŞKAN VEKİLİ Eylül-2003 Mart-2004 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-PROJE GRUP BAŞKANI Nisan-2004 devam ediyor

BAKANLIĞI KİT, BAĞLI ORTAKLIK, İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT, BAĞLI ORTAKLIK, İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU ÜYESİ 15.01.2009 18.11.2009 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MÜSTEŞAR MUAMMER YAŞAR ÖZGÜL KÜTAHYA 01.01.1959 BABA VE ANNE ADI HÜSEYİN HATİCE ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ EV ADRESİ VE TELEFON ANKARA ÜNİVERSİTESİ SİYASAL BİLGİLER FAK. (İktisat ve Maliye Bölümü) DEVLET MAH. ZÜHTÜ TİGEL CAD. B1 BLOK NO:3 ORAN/ANKARA DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : KÜTAHYA MAİYET MEMURU MAYIS-1980 MART-1983 CİDE KAYMAKAMI MART-1983 AĞUSTOS-1987 GÖLE KAYMAKAMI EYLÜL-1987 AĞUSTOS-1989 KIZILTEPE KAYMAKAMI AĞUSTOS-989 HAZİRAN-1991 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ŞUBE MÜDÜRÜ HAZİRAN-1991 TEMMUZ-1991 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANI TEMMUZ-1991 EYLÜL-1993 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI PERSONEL GENEL MÜDÜR YARDIMCISI EYLÜL-1993 NİSAN-1998 ESKİŞEHİR VALİ YARDIMCISI NİSAN-1998 MAYIS-2003 ESKİŞEHİR VALİ VEKİLİ MAYIS-2003 TEMMUZ-2003 BAŞBAKANLIK GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANI TEMMUZ-2003 ŞUBAT-2008 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MÜSTEŞARI ŞUBAT-2008 Devam ediyor

BAKANLIĞI KİT, BAĞLI ORTAKLIK, İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT, BAĞLI ORTAKLIK, İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU ÜYESİ 18.11.2009 14.12.2010 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI EMEKLİ HAYRİYE MIHÇAK İZMİT 01.05.1950 BABA VE ANNE ADI HALİL MUZAFFER ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ EV ADRESİ VE TELEFON ZİYABEY CAD.YÜKSEL SİTESİ D BLOK NO:28 BALGAT/ANKARA 0532 6110757 DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : SAĞLIK BAKANLIĞI - MUT - SİLİFKE - KAYSERİ - ECZACI MART-1976 HAZİRAN-1988 SAĞLIK BAKANLIĞI İLAÇ VE ECZ. GENEL MÜD.- ECZACI-ŞUBE SORUMLUSU-ŞUBE MÜD. HAZİRAN-1988 KASIM-1993 SAĞLIK BAKANLIĞI İLAÇ VE ECZACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ- DAİRE BAŞKANI KASIM-1993 ŞUBAT-2000 SAĞLIK BAKANLIĞI İLAÇ VE ECZACILIK GENEL MÜD- İLAÇ VE ECZACILIK GEN. MÜD. YARD. 08.02.2000 10.01.2003 SAĞLIK BAKANLIĞI İLAÇ VE ECZACILIK GENEL MÜD.- İLAÇ VE ECZACILIK GENEL MÜD. 10.01.2003 TEMMUZ-2005 TEMMUZ-2005 EMEKLİ

BAKANLIĞI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU ÜYESİ 28.01.2009 14.02.2010 TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞ.İSTİHDAM DAİRESİ BAŞKANI VEYSEL TEKELİOĞLU DOĞUM YERİ VE YILI YENİYAYLA-KONYA 02.04.1957 BABA VE ANNE ADI ÖMER NACİYE ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ HACETTEPE ÜN. İŞLETME YÖNETİMİ EV ADRESİ VE TELEFON KUZGUN SOKAK NO:87/19 AŞAĞIAYRANCI/ANKARA 05552020770 DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : ASKERLİK 13.12.1981 31.03.1983 ÇALIŞMA VE SOS.GÜV.BAK. İŞ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI-MÜFETTİŞ YARD. 14.05.1984 08.10.1987 ÇALIŞMA VE SOS.GÜV.BAK. İŞ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI-İŞ MÜFETTİŞİ 08.10.1987 16.10.1987 TOPLU KONUT VE KAMU ORT.İDARESİ BAŞKANLIĞI- UZMAN 16.10.1987 31.01.1991 KAMU ORTAKLIĞI İDARESİ BAŞKANLIĞI-UZMAN 31.01.1991 16.01.1995 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-PROJE GRUP BAŞKANI 16.01.1995 21.03.1996 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-UZMAN 21.03.1996 01.08.1996 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-PROJE GRUP BAŞKANI 01.08.1996 10.09.1997 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-UZMAN 10.09.1997 09.06.2003 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-İSTİHDAM DAİRESİ BAŞKANI 09.06.2003 DEVAM EDİYOR

BAKANLIĞI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU ÜYESİ 08.06.2009 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI İÇİŞLERİ BAKANLIĞI MERKEZ VALİSİ ARİF ATİLLA OSMANÇELEBİOĞLU ÇAYKARA/TRABZON 14.06.2010 09.09.1947 BABA VE ANNE ADI CEVAT LÜTFİYE ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ EV ADRESİ VE TELEFON MERKEZ EFENDİ MAH.MEVLANA CAD.SEDEFTEPE EVLERİ NO:45/56 ZEYTİNBURNU/İSTANBUL DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI ÖZLÜK İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.MÜMEYYİZİ 04.11.1971 13.03.1973 KONYA MAİYET MEMURU(KAYMAKAM ADAYI) 14.03.1973 ANTALYA KUMLUCA KAYMAKAM VEKİLİ 23.11.1973 06.04.1974 ADANA-CEYHAN KAYMAKAM VEKİLİ 28.04.1974 26.08.1974 İÇEL-MUT KAYMAKAM VEKİLİ 01.11.1974 05.05.1975 BALIKESİR-İVRİNDİ KAYMAKAM VEKİLİ 05.08.1975 22.09.1975 KAYMAKAMLIK KURSU 26.09.1975 19.04.1976 KURUCAŞİLE KAYMAKAMI 26.04.1976 01.07.1976 ASKERLİK 01.07.1976 01.11.1976 KURUCAŞİLE KAYMAKAMI 01.11.1976 07.08.1979 FEKE KAYMAKAMI 28.08.1979 02.09.1980 TORTUM KAYMAKAMI VE BELEDİYE 17.09.1980 17.08.1982 SAMANDAĞ KAYMAKAMI 02.09.1982 19.02.1983 MÜLKİYE MÜFETTİŞİ 22.02.1983 20.11.1986 MÜLKİYE BAŞMÜFETTİŞİ 20.11.1986 17.02.1987 TEFTİŞ KURULU BAŞKAN YARDIMCISI 17.02.1987 26.02.1988 TEFTİŞ KURULU BAŞKANI 26.02.1988 09.08.1988 TUNCELİ VALİSİ 10.08.1988 16.08.1991 ÇANKIRI VALİSİ 19.08.1991 20.02.1992 MERKEZ VALİSİ 25.02.1992 24.09.1993 KAHRAMANMARAŞ VALİSİ 27.09.1993 06.07.1994 MALATYA VALİSİ 06.07.1994 09.11.1997 MERKEZ VALİSİ 11.11.1997 14.10.1999 PERSONEL GENEL MÜDÜRÜ 14.10.1999 23.11.1999 MÜSTEŞAR YARDIMCISI 23.11.1999 18.04.2000 MERKEZ VALİSİ 18.04.2000 06.02.2003 MERSİN VALİSİ 17.02.2003 21.01.2006 KONYA VALİSİ 23.01.2006 22.03.2007 MERKEZ VALİSİ 06.04.2007 DEVAM EDİYOR

2009 YILI FAALİYETLERİ 1. DÜNYA ŞEKER DURUMU Global finans ve emtia piyasaları 2009 yılında oldukça dalgalanma göstermiş olup, şeker piyasası da bunun dışında kalmamıştır. AB ve Küba gibi büyük tedarikçilerin dünya şeker piyasasından çekilmeleri ile birlikte, şeker kamışının önümüzdeki yıllarda etanol üretimi için daha fazla miktarlarda kullanılacağı ve dünya şeker tüketiminin istikrarlı bir biçimde artacağı beklentileri, gelecekteki şeker arzında sıkıntılar olacağı kuşkusunu yaratmıştır. 2009 yılında şeker piyasasını hareketlendiren en önemli faktör, Hindistan ve Brezilya da mahsulün beklenenin altına gerçekleşmesidir. Bu durum stokların azalmasına yol açmış olup, her ne kadar global ekonomik resesyon talebi olumsuz etkilemiş olsa da, şeker fiyatları yükselmiştir. Fiyatlardaki istikrarsızlığın başlıca kaynağı Hindistan da devletin şeker politikalarına müdahale ederek üretim miktarlarını belirlemesidir. Bu ülkede şeker üretimi 2007/2008 döneminde 28,6 milyon ton iken, devletin üretim miktarını yeniden belirlemesi sonucunda ve kısmen de kötü hava koşullarının etkisiyle üretim 2008/2009 döneminde 15,7 milyon tona düşmüştür. Hindistan yurtiçi talebi karşılamak için 2009 yılında büyük miktarlarda şeker ithal etmiştir. Spekülatörler bu durumdan yararlanarak şeker piyasasına yönelmişlerdir. Öte yandan son üç yıldır oluşan stok fazlalıkları nedeniyle, 2008/2009 döneminde fiziki bir şeker açığı bulunmamaktaydı. Ancak, 2009/10 veya 2010/11 döneminde arzda beklenmedik sıkıntıların yaşanması durumunda Hindistan gibi büyük tüketici ülkelerde stokların tehlikeli bir biçimde eriyebileceği aşikar olup, bazı uzmanlar bunun fiyatların kontrolden çıkmasına yol açabileceğinden endişelenmektedir. Hatırlanacağı üzere Kasım 1974 te ham şeker fiyatları 56,63 cent/lb ye (1248,84 $/ton a kadar yükselmişti). 1

Dünya şeker durumunu özetleyen son beş yıllık revize şeker bilançosu tahmini aşağıda gösterilmiştir. TAHMİNİ DÜNYA ŞEKER BİLANÇOSU 1000 Ton Ham Değer Şeker 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 Açılış Stokları 63059.3 73723.1 72364.9 64139.5 61638.2 Üretim 159697.0 153325.1 166685.0 167467.9 151492.3 İthalatlar 58357.7 53844.5 50780.9 51485.5 54250.3 Tüketim 165390.2 161169.0 152962.3 154116.9 147161.0 İhracatlar 58686.8 56664.4 56602.1 56611.0 56080.3 Kapanış Stokları 57037.0 63059.3 73723.1 72364.9 64139.5 +/- Üretim +6371.9-13359.9-782.9 +15975.6 +10391.9 +/- % +4.16-8.02-0.47 +10.55 +7.36 +/- Tüketim +4221.2 +1663.3 +5388.8 +6955.9 +2562.7 +/- % +2.62 +1.04 +3.50 +4.73 +1.77 Tüketim %'si olarak stoklar 34.49 39.13 46.22 46.95 43.58 KAYNAK: F.O.LICHT s World Sugar Balances (17.11.2009) DÜNYA ŞEKER ÜRETİMİ 2008/2009 döneminde dünya şeker üretiminin yaklaşık 153,3 milyon ton olduğu tahmin edilmiştir. Üretim geçen döneme kıyasla yaklaşık 13,3 milyon ton azalmıştır. Bunun nedeni ise, Hindistan ve AB nin yanı sıra, Çin ve Pakistan gibi birçok Asya ülkelerindeki üretimlerin 2008/2009 döneminde farklı nedenlerle düşmüş olmasıdır. Son 25 yıldır durgun seyreden dünya pancar şekeri üretimi AB nin şeker piyasası reformunu 2005 yılının sonlarında kabul etmesi ile birlikte düşmeye başlamıştır. Şimdi dünyadaki toplam şekerin sadece % 20 si şeker pancarından elde edilmekte olup, geçen dönem 34,9 milyon ton olan dünya pancar şekeri üretimi 2008/2009 döneminde % 8 oranında azalarak 31,9 milyon tona düşmüştür. AB nin geçen dönem 17,3 milyon ton olan üretimi 15,2 milyon tona düşmüştür. Pancar şekeri üreten Avrupa dışındaki ülkelerdeki pancar şekeri üretimi de bir önceki döneme göre düşmüştür. Bu kategorideki ülkelerin başında ABD, Çin ve Japonya gelmektedir. 2

Dünya kamış şekeri üretimi 1950 lerden bu yana sürekli artış göstermiş olup, üretimin iki dönem üst üste düştüğü hiç görülmemiştir. Bir önceki dönem 134,0 milyon ton olan dünya kamış şekeri üretimi 2008/2009 döneminde 118,0 milyon tona düşmüştür. Üretimdeki en büyük düşüşler Asya ülkelerinden Hindistan, Çin, Tayland ve Pakistan da görülürken, daha küçük oranlardaki düşüşler yine Filipinler, Vietnam gibi diğer birçok Asya ülkelerinde yaşanmıştır. DÜNYA ŞEKER TÜKETİMİ Nüfus artışı ve ekonomik büyümenin etkisiyle dünya şeker tüketimi son on yıldır yıllık ortalama % 2,5 oranında artış gösterirken, yaşanmakta olan global ekonomik kriz nedeniyle 2008/2009 döneminde bu oran % 1 e düşmüştür. Ekonomik krize rağmen şeker tüketiminin söz konusu dönemde yine de bir miktar artmasının nedeni, dünyanın en büyük şeker tüketicisi ülkeleri olan Hindistan ve Çin deki ekonomik büyümenin bu dönemde de devam etmiş olmasıdır. Gelişmiş ülkelerde ise şeker talebinde fiyat esnekliği yoktur. Diğer bir ifadeyle, bu ülkelerde şeker fiyatları ne olursa olsun, şeker tüketiminde önemli bir artış veya azalma olmamaktadır. 2008/2009 döneminde dünya şeker tüketiminin 161,2 milyon ton olduğu tahmin edilmiştir. 3

2008/2009 DÖNEMİ DÜNYA ŞEKER ÜRETİMİ (Miktar 1000 Ton, Ham Değer) DÜNYA ŞEKER TÜKETİMİ (Miktar 1000 ton, Ham Değer) ÜLKELER ÜLKELER BREZİLYA 38 221,4 HİNDİSTAN 24 500,0 HİNDİSTAN 15 765,0 AB 18 348,7 AB 15 172,0 ÇİN 15 346,9 ÇİN 13 512,5 BREZİLYA 12 852,5 TAYLAND 7 521,0 ABD 9 540,0 A.B.D. 6 790,0 RUSYA 5 965,0 MEKSİKA 5 169,0 MEKSİKA 5 281,6 AVUSTRALYA 4 786,2 ENDONEZYA 5 258,3 RUSYA 3 788,3 PAKİSTAN 4 565,0 PAKİSTAN 3 467,0 MISIR 2 712,2 ENDONEZYA 2 799,1 TAYLAND 2 591,5 ARJANTİN 2 403,5 JAPONYA 2 289,0 KOLOMBİYA 2 373.9 UKRAYNA 2 213,0 TÜRKİYE 2 338,5 İRAN 2 207,0 G. AFRİKA 2 307,0 FİLİPİNLER 2 198,5 GUATEMALA 2 220,0 TÜRKİYE 2 132,9 FİLİPİNLER 2 094,2 DİĞER ÜLKELER 43 166,9 DİĞER ÜLKELER 22 596,5 DÜNYA TOPLAMI: 161 169,0 DÜNYA TOPLAMI: 153 325,1 (Dünyada üretilen toplam şekerin 31,9 milyon tonu şeker pancarından elde edilmiştir.) (Üretimi ve tüketimi 2 milyon ton ve üzeri olan ülkeler baz alınmıştır.) KAYNAK: F.O.LICHT S World Sugar Balances (17.11.2009) 4

2008/2009 DÖNEMİ KİŞİ BAŞINA ŞEKER TÜKETİMİ (Miktar Kg. Ham Değer) ÜLKELER ÜLKELER AB 37,43 SİNGAPUR 63,22 İSVİÇRE 61,42 İSRAİL 77,08 RUSYA 42,59 SURİYE 41,64 UKRAYNA 48,42 İRAN 33,22 TÜRKİYE 27,77 PAKİSTAN 26,15 AVRUPA 38,36 JAPONYA 18,01 ORTALAMASI HİNDİSTAN 21,18 TUNUS 34,58 ÇİN 11,46 MISIR 34,39 ASYA 18,31 SUDAN 28,93 ORTALAMASI G.AFRİKA 32,49 AVUSTRALYA 61,04 AFRİKA 15,26 YENİ ZELANDA 55,24 ORTALAMASI OKYANUSYA 48,26 KÜBA 63,03 ORTALAMASI MEKSİKA 47.49 DÜNYA ORTALAMASI 23,81 KANADA 39,72 ABD 31,05 KUZEY /ORTA 36,80 AMERİKA ORTALAMASI BREZİLYA 64,67 ARJANTİN 46,04 URUGUAY 30,85 GÜNEY AMERİKA 52,05 ORTALAMASI KAYNAK: F.O.LICHT s World Sugar Balances (17.11.2009) 5

2008/2009 DÖNEMİNDE EN BÜYÜK 10 EN BÜYÜK 10 ŞEKER ÜRETİCİSİ ÜLKE ŞEKER TÜKETİCİSİ ÜLKE (Bin ton, ham değer) (Bin ton, ham değer) 1) Brezilya 38 221.4 1) Hindistan 24 500.0 2) Hindistan 15 765.0 2) AB 18 348.7 3) AB 15 172.0 3) Çin 15 346.9 4) Çin 13 512.5 4) Brezilya 12 852.5 5) Tayland 7 521.0 5) A.B.D. 9 540.0 6) A.B.D. 6 790.0 6) Rusya 5 965.0 7) Meksika 5 169.0 7) Meksika 5 281.6 8) Avustralya 4 786.2 8) Endonezya 5 258.3 9) Rusya 3 788.3 9) Pakistan 4 565.0 10) Pakistan 3 467.0 10)Mısır 2 712.2 EN BÜYÜK 10 PANCAR ŞEKERİ ÜRETİCİSİ ÜLKE 6 EN BÜYÜK 10 KAMIŞ ŞEKERİ ÜRETİCİSİ ÜLKE ( Bin ton, ham değer ) ( Bin ton, ham değer ) 1) AB 15 172.0 1) Brezilya 38 221.4 2) ABD 3 796.0 2) Hindistan 15 765.0 3) Rusya 3 788.3 3) Çin 12 532.5 4) Türkiye 2 338.5 4) Tayland 7 521.0 5) Ukrayna 1 712.0 5) Meksika 5 169.0 6) Çin 980.0 6) Avustralya 4 786.2 7) Japonya 722.0 7) Pakistan 3 467.0 8) Mısır 663.0 8) A.B.D. 2 994.4 9) Belarus 556.0 9) Endonezya 2 799.1 10) Fas 418.0 10) Filipinler 2 094.2 EN BÜYÜK 10 EN BÜYÜK 10 İHRACATÇI ÜLKE İTHALATÇI ÜLKE ( Bin ton, ham değer ) ( Bin ton, ham değer ) 1) Brezilya 23 978.0 1) AB 8 616.1 2) AB 6 553.8 2) Hindistan 3 500.0 3) Tayland 4 987.2 3) ABD 2 875.0 4) Avustralya 3 448.9 4) Endonezya 2 039.4 5) B.A.E. 1 722.5 5) B.A.E. 1 931.3 6) Guatemala 1 474,2 6) G. Kore 1 648.5 7) Meksika 1 359.9 7) Malezya 1 495.3 8) G. Afrika 830.0 8) S. Arabistan 1 466.0 9) Küba 730.0 9) Kanada 1 350.0 10) S. Arabistan 670.9 10) Japonya 1 279.5 Dünya toplam ihracatı 56 664.4 Dünya toplam ithalatı 53 844,5 (%53 ü ham şeker ihracatıdır) (% 55 i ham şeker ithalatıdır) KAYNAK: F.O.LICHT s World Sugar Balances (17.11.2009)

DÜNYA ŞEKER BORSASI FİYATLARI (YILLIK ORTALAMA) (Fob Avrupa Limanları US$/ M TON) YILLAR LONDRA 2003 214,59 2004 239,56 2005 290,69 2006 422,03 2007 309.48 2008 356,10 2009 485,46 Londra Beyaz Şeker Borsasında 30 Haziran 2006 itibariyle spot fiyat belirlenmesine son verilmiş olup; bu tarihten önceki yıllık ortalamalar spot fiyatlara göre, sonraki ortalamalar Londra Beyaz Şeker Borsası Vadeli ilk ay fiyatları dikkate alınarak hesaplanmıştır. 2008 VE 2009 YILLARI LONDRA BEYAZ ŞEKER BORSASI SPOT FİYATLARI (AYLIK) MUKAYESESİ (FOB Avrupa Limanları TON/ US$) AYLAR EN YÜKSEK 2008 2009 EN DÜŞÜK ORT. EN YÜKSEK EN DÜŞÜK ORT. OCAK 351,00 313,00 334,48 373,50 324,60 344,50 ŞUBAT 387,20 327,0 0 360,30 401,00 378,20 389,99 MART 397,00 324,60 348,10 408,00 377,70 393,75 NİSAN 369,00 331,10 351,18 427,30 393,80 406,53 MAYIS 336,60 320,00 328,79 453,00 429,00 442,90 HAZİRAN 383,70 321,60 360,46 458,70 422,90 439,70 TEMMUZ 412,50 351,00 378,10 493,80 436,50 460,12 AĞUSTOS 414,50 373,00 394,98 577,00 491,80 546,41 EYLÜL 402,50 365,50 383,59 618,00 519,50 564,18 EKİM 386,90 298,70 332,39 609,30 549,90 583,94 KASIM 351,00 304,60 327,20 624,50 574,80 597,60 ARALIK 328,60 307,10 373,57 710,20 599,80 655,95 Kaynak : Reuter 414,50 298,70 356,10 710,20 324,60 485,46 27 Ağustos 24 Ekim 31 Aralık 14 Ocak 7

2- TARIMSAL FAALİYETLER 2.1-ÜRETİM FAALİYETLERİ 2.1.1-TAAHHÜT VE EKİM DURUMU 2009 yılında 10.350.000 ton pancar üretim iş programına karşılık 3.522 köyde 127.712 üretici ile 10.350.000 ton taahhüt bağlantısı yapılmıştır. Ekimlere zamanında başlanarak hızlı bir ekim gerçekleştirilmiş ve toplam 187.451,6 hektar sahada pancar ekimi yapılmıştır. Taahhüt ve ekim durumu fabrikalar itibariyle aşağıda gösterilmiştir. Tahsis Edilen Taahhüde Giren Alınan Ekim Pancar Eken Fabrika Adı Kota Ton Köy Adet Üretici Adet Taahhüt Ton Ton Hektar Köy Adet Üretici Adet Afyon 567.500 161 7.726 567.500 567.500 11.001,0 161 7.188 Ağrı 208.500 85 3.315 208.500 163.150 4.029,5 84 3.200 Alpullu 225.000 183 3.856 225.000 173.000 2.891,2 177 3.540 Ankara 418.000 145 3.553 418.000 370.000 7.052,0 145 3.512 Bor 420.000 71 3.375 420.000 370.000 7.890,0 71 3.308 Burdur 490.000 249 10.645 490.000 430.000 9.056,0 249 10.533 Çarşamba 80.000 76 1.400 80.000 60.000 1.035,0 76 1.277 Çorum 331.000 185 4.323 331.000 270.000 5.631,0 185 4.244 Elazığ 150.000 77 2.513 150.000 105.000 2.350,0 77 2.453 Elbistan 261.000 72 2.946 261.000 200.000 4.000,0 72 2.749 Erciş 202.000 93 2.572 202.000 180.000 4.485,0 93 2.493 Ereğli 1.200.000 95 8.318 1.200.000 1.200.000 23.396,2 95 8.095 Erzincan 210.000 126 3.485 210.000 190.000 4.013,0 126 3.388 Erzurum 279.000 146 4.961 279.000 195.000 5.857,0 146 4.896 Eskişehir 843.000 188 6.631 843.000 842.400 14.780,0 188 6.594 Ilgın 1.300.000 144 11.374 1.300.000 1.300.000 24.070,0 144 11.017 Kars 35.000 21 517 35.000 33.000 824,0 21 485 Kastamonu 320.000 241 5.868 320.000 260.000 6.750,0 241 5.801 Kırşehir 570.000 136 4.351 570.000 500.000 8.770,0 136 4.298 Malatya 334.000 136 2.361 334.000 280.000 5.052,0 136 2.271 Muş 335.000 107 7.379 335.000 300.000 8.300,0 106 7.080 Susurluk 376.000 156 3.420 376.000 336.950 4.211,7 155 3.122 Turhal 699.000 310 14.827 699.000 650.000 12.700,0 310 14.689 Uşak 150.000 132 3.506 150.000 146.000 2.834,0 132 3.404 Yozgat 346.000 187 4.490 346.000 346.000 6.473,0 187 4.455 TOPLAM 10.350.000 3.522 127.712 10.350.000 9.468.000 187.451,6 3.513 124.092 8

2.1.2- MÜCADELE DURUMU Ekimde kullanılan tohumların tamamı toprak altı haşerelerine karşı ilaçlanmıştır. Şeker pancarında büyük ölçüde verim ve şeker kaybına neden olan Cercospora'ya karşı 39.544,3 hektar sahada mücadele yapılmıştır. Cercospora mücadelesinde kullanılan ilaç bedelinin tamamı Şirketimiz tarafından karşılanmıştır. Şeker pancarına arız olan haşerelere karşı üreticiler tarafından 7.852,9 hektar sahada mücadele yapılmıştır. 2009 yılında hastalık ve haşerelere karşı yapılan mücadele alanı toplam 47.397,2 hektar olmuştur. Mücadele durumu fabrikalar itibariyle aşağıda gösterilmiştir. Fabrika Adı Hastalıklara Karşı Mücadele Haşerelere Karşı Mücadele Mücadele Sahası Hektar İlaçlama Masrafı TL/hektar Üreticiler Taraf.Yapılan Hektar Şirket Taraf. Yapılan Hektar Toplam Mücadele Yapılan Alan Hektar Afyon - - 350,0-350,0 Ağrı - - - - - Alpullu 5.954,1 15,12 508,9-6.463,0 Ankara - - 310,0-310,0 Bor - - 205,0-205,0 Burdur - - 230,0-230,0 Çarşamba 5.264,0 14,60 758,0-6.022,0 Çorum - - - - - Elazığ - - - - - Elbistan - - 1.860,0-1.860,0 Erciş - - - - - Ereğli - - - - - Erzincan - - 150,0-150,0 Erzurum - - - - - Eskişehir - - - - - Ilgın - - - - - Kars - - - - - Kastamonu 2.407,9 17,05 1.150,0-3.557,9 Kırşehir - - - - - Malatya - - 300,0-300,0 Muş - - 1.400,0-1.400,0 Susurluk 16.768,4 30,35 581,0-17.349,4 Turhal 9.149,9 23,88 50,0-9.199,9 Uşak - - - - - Yozgat - - - - - TOPLAM 39.544,3 23,65 7.852,9-47.397,2 9

2.1.3- ÜRÜN TAŞIYAN ALAN 2009 yılında 187.451,6 hektar sahada pancar ekimi yapılmış ve çeşitli nedenlerden dolayı 1.124,4 hektarı tahrip olmuştur. Tahrip olan bu sahanın 852,2 hektarlık kısmı mükerrer olarak ekilmiş, 272,2 hektar alanı ise ekilememiştir. Ürün taşıyan alan 187.179,4 hektar olmuştur. Tahrip olan, mükerrer ekilen ve ürün taşıyan alan miktarları fabrikalar itibariyle aşağıda gösterilmiştir. Tahribat Mükerrer Ekilemeyen Ürün Taşıyan Alanı Ekim Alanı Alan Alan Fabrika Adı Hektar Hektar Hektar Hektar Afyon 72,5 72,5-11.001,0 Ağrı - - - 4.029,5 Alpullu 52,3 40,4 11,9 2.879,3 Ankara - - - 7.052,0 Bor 137,5 137,5-7.890,0 Burdur - - - 9.056,0 Çarşamba - - - 1.035,0 Çorum - - - 5.631,0 Elazığ - - - 2.350,0 Elbistan - - - 4.000,0 Erciş 558,8 430,6 128,2 4.356,8 Ereğli - - - 23.396,2 Erzincan - - - 4.013,0 Erzurum 34,0-34,0 5.823,0 Eskişehir - - - 14.780,0 Ilgın - - - 24.070,0 Kars - - - 824,0 Kastamonu - - - 6.750,0 Kırşehir - - - 8.770,0 Malatya - - - 5.052,0 Muş - - - 8.300,0 Susurluk 221,9 139,2 82,7 4.129,0 Turhal - - - 12.700,0 Uşak 47,4 32,0 15,4 2.818,6 Yozgat - - - 6.473,0 TOPLAM 1.124,4 852,2 272,2 187.179,4 10

2.1.4- REKOLTE DURUMU 2009 yılında ekimin ve tarla hazırlıklarının zamanında, tekniğine uygun olarak yapılması, yeterli ve dengeli gübrenin zamanında tarlaya atılması, bakım ve sulama işlerinin iyi yapılması sonucu rekolte 9.521.679 ton olarak gerçekleşmiştir. Fabrikalar üzerinden pancar teslim eden üretici sayıları ile rekolte miktarları aşağıda gösterilmiştir. Fabrika Adı Pancar Tesl. Eden Üretici Adet Rekolte Ton A Kotası B Kotası C Pancarı Toplam Afyon 7.186 548.959-27.900 576.859 Ağrı 3.159 132.629-187 132.816 Alpullu 3.468 156.982-362 157.344 Ankara 3.492 391.251-5.237 396.488 Bor 3.304 392.425-6.043 398.468 Burdur 10.508 436.051-12.852 448.903 Çarşamba 1.267 52.141-251 52.392 Çorum 4.226 278.475-1.153 279.628 Elazığ 2.129 74.037-53 74.090 Elbistan 2.647 212.034-499 212.533 Erciş 2.337 142.176-194 142.370 Ereğli 8.076 1.176.925-79.793 1.256.718 Erzincan 3.377 185.631-1.027 186.658 Erzurum 4.835 207.552-250 207.802 Eskişehir 6.590 813.284-52.142 865.426 Ilgın 11.014 1.281.827-111.043 1.392.870 Kars 477 26.104-17 26.121 Kastamonu 5.790 291.459-2.263 293.722 Kırşehir 4.294 537.608-9.306 546.914 Malatya 2.215 247.932-367 248.299 Muş 6.881 294.136-649 294.785 Susurluk 3.006 274.107-1.342 275.449 Turhal 14.637 602.834-4.478 607.312 Uşak 3.351 118.997-319 119.316 Yozgat 4.451 326.466-1.930 328.396 TOPLAM 122.717 9.202.022-319.657 9.521.679 11

2.1.5- FABRİKALAR ARASI PANCAR NAKİLLERİ Fabrikaların rekolte durumları ile hedef pancar işleme kapasiteleri gözönüne alınarak en ekonomik işlemeyi sağlamak amacıyla fabrikalar arası pancar nakilleri yapılmaktadır. 2009 yılında Şirketimiz fabrikalarına ait toplam işlenen 9.270.000 ton pancarın 558.000 ton unun (% 6,02) fabrikalar arası nakli yapılmıştır. Fabrikalar arasında yapılan pancar nakilleri aşağıda gösterilmiştir. İşlenen Pancara Göre Gönderen Alan Nakledilen Pancar Fabrika Adı Fabrika Adı Ton Ankara Çorum 28.000 Ilgın Afyon 145.000 Ankara 68.000 Eskişehir 121.000 Kırşehir Çorum 115.000 Turhal Çarşamba 45.000 Yozgat Çorum 36.000 TÜRKŞEKER 558.000 12

2.2- KAMPANYA FAALİYETLERİ 2.2.1- İŞLENEN PANCAR 2009 yılında fabrikaların kendi sahasında üretilen ve fiilen işlenen pancar miktarları aşağıda gösterilmiştir. İşlenen Olarak Kendi Sahasında Fiilen İşlenen Fabrika Adı Üretilen Pancar Pancar Ton Ton Afyon 556.000 701.000 Ağrı 122.500 122.500 Alpullu 152.700 152.700 Ankara 381.000 421.000 Bor 385.500 385.500 Burdur 434.000 434.000 Çarşamba 50.200 95.200 Çorum 269.200 448.200 Elazığ 71.200 71.200 Elbistan 216.000 216.000 Erciş 138.700 138.700 Ereğli 1.238.000 1.238.000 Erzincan 182.000 182.000 Erzurum 197.100 197.100 Eskişehir 871.000 992.000 Ilgın 1.346.900 1.012.900 Kars 21.000 21.000 Kastamonu 282.000 282.000 Kırşehir 536.000 421.000 Malatya 248.200 248.200 Muş 271.800 271.800 Susurluk 266.500 266.500 Turhal 591.000 546.000 Uşak 121.000 121.000 Yozgat 320.500 284.500 TÜRKŞEKER TOPLAMI 9.270.000 9.270.000 13

2.2.2- PANCAR TAŞIMALARI Taşra kantarlarında yükleme ve boşaltma esnasında meydana gelen zayiatlar ile silo firelerini azaltmak ve fabrikalarımızın tam kapasite ile çalışmalarını temin gayesiyle, 1988 yılında başlatılan üreticilerin pancarlarını doğrudan fabrika merkezlerine teslim etme uygulamasına bu yıl da devam edilmiştir. Bu kapsamda pancarlarını doğrudan fabrika merkezine teslim eden üreticilere; pancar nakliye ihalesinde bağlı bulundukları kantar için oluşan nakliye ücreti ve nakliye ücretinin % 15 fazlası ile nakliye tazminatı ve teşvik primi ödemesi uygulamaları yapılarak üreticilerin pancarlarını doğrudan fabrika merkezine teslim etmeleri teşvik edilmiştir. Üreticiler tarafından fabrika merkezine taşınan pancarın toplam taşınan pancara oranı 2008 yılında % 54,54 iken, 2009 yılı kampanya döneminde % 56,63 olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılında, müteahhit nakliyeci ve üreticiler tarafından fabrika merkezlerine taşınan pancar miktarları aşağıda gösterilmiştir. Fabrika Merkezine Taşınan Pancar Ton % a) Üreticiler Tarafından Taşınan Merkez Kantarına Bağlı Üreticiler Tarafından Taşınan Pancar 1.078.146 10,53 Taşra Kantarına Bağlı Üreticiler Tarafından Taşınan Pancar 4.721.092 46,10 Merkez ve Taşra Kantarına Bağlı Üreticiler Tarafından Taşınan Toplam Pancar 5.799.238 56,63 b) Müteahhit Nakliyeciler Tarafından Taşınan Pancar 4.441.937 43,37 TOPLAM 10.241.175 100,00 14

2.2.3- KAMPANYA SONUÇLARI 2.2.3.1- FİRELER 2009/2010 kampanya döneminde fabrikaların kendi sahasında üretilen pancara göre, tesellüm edilen-bedeli ödenen, tesellüm edilen-işlenen, bedeli ödenen-işlenen ve fabrika tartısı-işlenen pancar miktarları arasındaki fark yüzde (%) olarak aşağıda gösterilmiştir. Fabrika Adı Tesellüm Edilen İle Bedeli Ödenen Pancar Arasındaki Fark % Tesellüm Edilen İle İşlenen Pancar Arasındaki Fark % Bedeli Ödenen İle İşlenen Pancar Arasındaki Fark % Fabrika Merkez Kantarı Tartısı İle İşlenen Pancar Arasındaki Fark % Afyon 7,84 11,18 3,62 10,80 Ağrı 7,55 14,73 7,77 13,05 Alpullu 9,64 12,30 2,95 12,62 Ankara 8,30 11,88 3,91 11,35 Bor 8,42 11,40 3,25 10,00 Burdur 6,79 9,89 3,32 9,30 Çarşamba 6,98 10,87 4,18 10,39 Çorum 8,67 12,07 3,73 11,25 Elazığ 13,92 17,28 3,90 17,01 Elbistan 11,50 10,06-1,63 9,90 Erciş 7,36 9,75 2,58 9,18 Ereğli 7,80 9,17 1,49 6,74 Erzincan 7,85 10,15 2,50 9,11 Erzurum 7,59 12,35 5,15 10,56 Eskişehir 8,03 7,44-0,64 7,06 Ilgın 7,73 10,77 3,30 9,06 Kars 7,53 25,66 19,60 23,62 Kastamonu 7,12 10,83 3,99 10,27 Kırşehir 9,49 11,30 2,00 10,74 Malatya 9,46 9,50 0,04 9,58 Muş 7,84 15,02 7,80 14,29 Susurluk 7,60 10,60 3,25 9,32 Turhal 8,14 10,61 2,69 8,95 Uşak 10,19 8,92-1,41 8,51 Yozgat 7,57 9,79 2,40 9,09 ORTALAMA 8,15 10,58 2,64 9,48 15

2.2.3.2- BEDELE ESAS POLAR ŞEKER VARLIĞI, FABRİKA DİGESTİONU VE RANDIMAN DEĞERLERİ 2009/2010 kampanya döneminde fabrikaların, bedele esas polar şeker varlığı, fabrika digestionu ve randıman değerleri yüzde (%) olarak aşağıda gösterilmiştir. Fabrika Adı Bedele Esas Polar Şeker Varlığı % Fabrika Digestionu % Fabrika Randımanı % Afyon 18,90 18,32 15,69 Ağrı 15,54 15,72 13,25 Alpullu 13,81 13,23 10,78 Ankara 17,20 17,38 14,86 Bor 16,77 16,73 14,46 Burdur 17,69 17,46 14,94 Çarşamba 13,61 14,30 11,74 Çorum 18,47 17,97 15,41 Elazığ 15,60 15,11 12,46 Elbistan 16,74 16,60 14,50 Erciş 17,63 17,56 15,49 Ereğli 17,44 17,23 14,83 Erzincan 17,52 17,57 15,54 Erzurum 19,66 18,52 16,46 Eskişehir 18,31 17,77 15,40 Ilgın 17,93 17,58 15,41 Kars 19,28 18,64 16,01 Kastamonu 17,57 17,46 15,21 Kırşehir 17,33 16,89 14,22 Malatya 15,50 15,41 13,13 Muş 17,64 17,31 14,68 Susurluk 13,88 13,12 10,16 Turhal 17,62 17,28 14,74 Uşak 17,06 17,00 14,83 Yozgat 17,92 17,77 15,71 ORTALAMA 17,48 17,18 14,78 16

2.2.3.3- PANCAR VE ŞEKER VERİMLERİ 2009/2010 kampanya döneminde fabrikaların bedeli ödenen pancar miktarı üzerinden hektara pancar verimi ile bedele esas polar şeker varlığı ve randımana göre hektara şeker verimleri aşağıda gösterilmiştir. Fabrika Adı Bedeli Ödenene Göre Pancar Verimi Ton/Hektar Polar Şeker Varlığına Göre Şeker Verimi Ton/Hektar Randımana Göre Şeker Verimi Ton/Hektar Afyon 52,437 9,911 8,228 Ağrı 32,961 5,122 4,367 Alpullu 54,647 7,547 5,891 Ankara 56,223 9,670 8,354 Bor 50,503 8,469 7,302 Burdur 49,570 8,769 7,406 Çarşamba 50,620 6,889 5,943 Çorum 49,659 9,172 7,653 Elazığ 31,528 4,919 3,929 Elbistan 53,133 8,894 7,704 Erciş 32,678 5,761 5,062 Ereğli 53,715 9,367 7,965 Erzincan 46,513 8,149 7,228 Erzurum 35,686 7,017 5,875 Eskişehir 58,554 10,721 9,017 Ilgın 57,867 10,376 8,871 Kars 31,700 6,112 5,075 Kastamonu 43,514 7,645 6,618 Kırşehir 62,362 10,807 8,868 Malatya 49,149 7,618 6,453 Muş 35,516 6,266 5,214 Susurluk 66,711 9,259 6,778 Turhal 47,820 8,426 7,049 Uşak 42,332 7,221 6,278 Yozgat 50,733 9,091 7,970 ORTALAMA 50,869 8,892 7,518 17

2.3- ÜRETİCİ DESTEKLERİ Pancar tarımında birim alandan elde edilecek kök ve şeker verimini arttırmak gayesiyle, üreticilere tarımsal işlerini zamanında ve tekniğine uygun olarak yapabilmeleri için ayni ve nakdi yardım yapılmasına bu yıl da devam edilmiştir. 2.3.1- KİMYASAL GÜBRE DAĞITIMI 2009 yılı üretim dönemi için pancar üreticisinin ihtiyacı olan kimyevi gübrelerin temin ve dağıtım hizmetleri Yönetim Kurulumuzun 04/12/2008 tarih ve 2638/20-2 sayılı kararı ile Pankobirlik e devredilmiştir. Yıl içinde pancar üretimi için dağıtımı yapılan kimyasal gübrelerin cins ve miktarları aşağıya çıkarılmıştır. ÜRE KOMPOZE (%46N) (12N-30P 2 O 5-12K 2 O) TOPLAM 1- Ticari İsimlerine Göre 51.812 62.121 113.933 (Birim : Ton) AZOT FOSFOR POTAS TOPLAM 2- Saf Bitki Besin Maddelerine 31.288 18.636 7.455 57.379 Göre (Birim : Ton) AZOT FOSFOR POTAS TOPLAM 3- Dekara Verilen Saf Bitki Besin 16,691 9,942 3,977 30,610 Maddesi (Birim :Kg) 2.3.2- ŞEKER PANCARI TOHUMU 2009 yılı pancar ekimlerinde, sertifikalı genetik monogerm şeker pancarı tohumu kullanılmıştır. Kullanılan tohum ile hektara sarf edilen miktarlar aşağıya çıkarılmıştır. 1- Sarf edilen pancar tohumu (kg) : 610.522 2- Hektara atılan pancar tohumu (Mükerrer ekim dahil) (kg) : 3,39 18

2.3.3- EKİM MAKİNELERİ 2009 yılı pancar ekimlerinde Şirketimize ait 6.288 adet mekanik hassas ekim makinesi ile 119 794,2 hektar (% 64), üreticilere ait 1.041 adet pnömatik hassas ekim makineleri ile de 67 657,4 hektar (% 36) olmak üzere toplam 187 451,6 hektar pancar ekimi gerçekleştirilmiştir. Sıra üzeri mesafeye göre ekim durumu aşağıda gösterilmiştir. Sıra Üzeri İlk Ekim Ekim Mesafesi Hektar % 8 cm 179.305,1 95,65 17 cm 8.146,5 4,35 Toplam 187.451,6 100,00 2.3.4- SEYYAR PANCAR BOŞALTMA-TEMİZLEME VE YÜKLEME MAKİNELERİ Fabrikaya daha az toprak taşınması, atık su arıtım tesisi maliyeti ile işletme masraflarının azaltılması, pancarın uzun süre silolarda muhafazası ile şeker kaybının asgariye indirilmesi, toprak firesinin daha doğru tespiti, toprak erozyonunun önlenmesi ve bedeli ödenen ile işlenen pancar arasındaki farkın azaltılması gibi birçok faydalar sağlayan seyyar pancar boşaltma makineleri; tesellüme açık olan 273 kantardan 25 i merkez kantarı, 134 ü taşra kantarı olmak üzere toplam 159 kantarda çalıştırılmıştır. 2009 yılında 234 adet makine ile tonu 1,65 TL den 7.571.177 ton üretici, 564.066 ton pancar da müteahhit vasıtalarından olmak üzere toplam 8.135.243 ton pancar boşaltılmıştır. 2009 yılında mevcut 234 adet makinenin 91 adedi personel yetersizliği nedeniyle müteahhit eliyle çalıştırılmıştır. Makinelerin son 5 yıllık çalışma durumları aşağıya çıkarılmıştır. Çalışan Makine Makine Bulunan Kantar. Tesellüm Edilen Pancar Seyyar Makine İle Tesellüm Edilen Pancar Seyyar Makine İle Müteahhide Yükleme Boşaltma Makine İle İşçi Boşaltması Arasındaki Fire Farkı Taşınması Önlenen Toprağın Nakliye Tutarı İşçi İle Boşaltma Ücreti Makine ile Boşaltmada Alınan Ücret Sabit Pan. Boş.Mak. İle Boş. Üretici Pancarı Maliyet Yıl Adet Bin Ton Bin Ton % Ton Ton % Bin TL TL/Ton TL/Ton TL/Ton Bin Ton 2005 232 9.153 7.320 79,97 737.805 76.461 1,04 930 2,00-2,50 1,25 1,00 1.635 2006 189 6.451 4.882 75,67 436.824 73.817 3,86 939 2,50-3,00 1,35 1,30 1.338 2007 232 6.752 5.302 78,53 391.808 76.733 2,77 1.039 3,00-3,50 1,50 1,47 1.328 2008 232 8.243 6.610 80,19 590.183 81.483 2,43 1.308 3,50-4,50 1,65 1,36 1.616 2009 234 9.613 7.571 78,76 564.066 100.071 2,64 1.570 3,50-4,50 1,65 1,47 2.017 19

2009/2010 kampanya döneminde tesellüm edilen toplam 10.366.432 ton pancarın 7.571.177 tonu (%73,04) seyyar, 2.017.372 tonu (%19,46) sabit olmak üzere toplam 9.588.549 tonu (%92,50) boşaltma makineleri ile boşaltılmıştır. Pancar tarımında işçiliği asgari düzeye indirmek, hizmetleri zamanında ve tam olarak yapabilmek, bu suretle de pancar verimi ve kalitesini yükseltmek amacıyla, tarımsal mekanizasyon çalışmalarına devam edilmektedir. 2.3.5- SONDAJ FAALİYETLERİ Şirketimiz sondaj ekiplerince 2009 yılında Elazığ, Erciş, Muş fabrikalarında işletme kuyularının bakım ve onarımları ile Afyon, Ankara, Çorum, Kırşehir, Susurluk ve Uşak Şeker Fabrikalarında birer adet olmak üzere toplam 6 adet derinkuyu açılmıştır. Şirketimizin yaptığı çalışmalar aşağıda gösterilmiştir. Yıllar Şirket Sondaj Ekipleri Tarafından Açılan Üretici Kuyuları Toplam Kuyu (Adet) Toplam Debi (lt/sn) İşletme Kuyuları Toplam Kuyu (Adet) Toplam Debi (lt/sn) Şirketimiz Kontrolünde Özel Sondaj Ekiplerine Açtırılan Toplam Kuyu (Adet) Toplam Debi (lt/sn) Ekim Alanlarında Açılan Toplam Kuyu (Adet) Toplam Debi (lt/sn) Sulanabilecek Toplam Saha (ha) 1964-2007 893 24.131 393 9.212 35.372 379.090 36.265 403.221 403.221 2008 6 88 2009 6 61 TOPLAM 893 24.131 405 9.361 35.372 379.090 36.265 403.221 403.221 2.3.6-BEDELLİ ŞEKER Her yıl olduğu gibi 2009 yılında da bedelli şeker tevziatına devam edilmiş ve üreticilere pancar bedeline mahsuben 62.014 ton şeker verilmiştir. 2.3.7-AVANS ÖDEMELERİ 2009 yılında pancar üreticilerine toplam 595.205.000 TL avans ödemesi yapılmıştır. Ödenen bu avansın 145.299.000 TL si (%24,41) ayni olarak, 449.906.000 TL si (%75,59) ise nakdi olarak ödenmiştir. Bu şekilde üreticilere pancar bedel ödemeleri başlamadan önce toplam pancar bedelinin %50,22 si ayni ve nakdi avans olarak ödenmiştir. 20

2.3.8-YAŞ PANCAR POSASI DAĞITIMI Kampanya döneminde fabrikalarımızda yan ürün olarak üretilmekte olan yaş pancar posası dağıtımı ve satışı her yıl Şirketimiz ile üreticiler arasında aktedilen Şeker Pancarı Üretim Sözleşmesi ile Yaş Pancar Posası Bedelsiz Dağıtımı ve Satışı Yönergesi esaslarına uygun olarak yapılmaktadır. Bu çerçevede, Şirketimiz fabrikalarında 2009/2010 kampanya döneminde sözleşme gereği talep eden pancar üreticilerine, teslim ettikleri firesiz pancarın %20 sine kadar bedelsiz olarak prese edilmiş yaş pancar posası verilmiştir. Fabrikalarımızda üretilen istihkak fazlası yaş pancar posası ise, Şirketimiz tarafından piyasa şartlarına göre tespit edilen fiyat ile, öncelikle ihtiyacı olan pancar üreticilerine, daha sonra da sütçülük ve besicilik yapanlara satılmıştır. 2009/2010 kampanya döneminde üretilen toplam 2.744.589 ton yaş pancar posasının 1.785.119 ton u bedelsiz olarak üreticilere dağıtılmış ve 950.448 ton u bedelli olarak satılmış, 9.022 ton u ise değerlendirilememiştir. 2.3.9-MELAS SATIŞI 2009 yılında hayvan yemi olarak 1.568 üreticiye 1.891 ton melas satışı yapılmıştır. 2.4-PANCAR FİYATLARI 2.4.1- PANCAR ALIM FİYATLARI 4634 sayılı Şeker Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılmış olan Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği ile Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikler gereğince; şeker pancarı fiyatları her yıl, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında varılan mutabakata göre belirlenmektedir. Buna göre, Yönetim Kurulumuzun 22/10/2009 tarih ve 2653/15-1 sayılı kararı ile 2009 yılında üretici tarafından teslimi taahhüt edilen % 16 polar şeker ihtiva eden, net (firesi düşürülmüş) bir ton A kotası şeker pancarı baz alım kesin fiyatı 115,00 TL olarak tespit edilmiştir. Ayrıca, Yönetim Kurulumuzun 17/09/2009 tarih ve 2651/13-2 sayılı kararı ile 2009 yılı net (firesi düşürülmüş) bir ton C pancarı alım fiyatı 70,00 TL olarak tespit edilmiştir. 21

2.4.2- SON 5 YILLIK PANCAR ALIM FİYATLARI VE TÜFE İLE İLİŞKİSİ Sabit fiyatlarla son 5 yıllık Pancar Fiyatı - TÜFE ilişkisi aşağıda gösterilmiştir. (2005 yılı 100 olarak kabul edilmiştir.) A Kotası Pancar Alım Fiyatı Pancar Fiyatındaki Yıllar TL/ton TÜFE Kümülatif Değişim 2005 99,000 100 100 2006 89,000 111 90 2007 95,000 120 96 2008 108,000 133 109 2009 115,000 141 116 22

2.5- PANCAR BEDELİ ÖDEMELERİ 2009 yılı toplam pancar bedeli, ödenen avanslar ve üreticiye ödenecek bakiye pancar bedeli miktarları fabrikalar itibariyle aşağıda gösterilmiştir. Prim ve Tazminatlar Ayni-Nakdi Üreticiye Ödenecek Dahil Toplam Pancar Avans Toplamı Bakiye Pancar Bedeli Fabrikalar Bedeli Bin TL Bin TL Bin TL Afyon 77.191,20 37.580,00 39.611,20 Ağrı 14.863,21 9.928,00 4.935,21 Alpullu 15.681,44 11.315,00 4.366,44 Ankara 49.232,94 25.025,00 24.207,94 Bor 47.935,10 21.483,00 26.452,10 Burdur 56.726,69 29.097,00 27.629,69 Çarşamba 5.147,44 3.609,00 1.538,44 Çorum 37.332,39 18.235,00 19.097,39 Elazığ 8.356,98 6.359,00 1.997,98 Elbistan 25.747,02 14.032,00 11.715,02 Erciş 18.173,90 10.394,00 7.779,90 Ereğli 153.943,98 71.835,00 82.108,98 Erzincan 23.505,96 12.154,00 11.351,96 Erzurum 29.371,32 15.615,00 13.756,32 Eskişehir 111.558,28 51.257,00 60.301,28 Ilgın 174.242,40 75.705,00 98.537,40 Kars 3.621,99 2.379,00 1.242,99 Kastamonu 37.209,62 21.236,00 15.973,62 Kırşehir 68.302,89 29.137,00 39.165,89 Malatya 28.027,90 16.258,00 11.769,90 Muş 37.575,86 19.688,00 17.887,86 Susurluk 27.616,66 18.898,00 8.718,66 Turhal 76.774,38 44.421,00 32.353,38 Uşak 14.730,52 8.679,00 6.051,52 Yozgat 42.367,86 20.886,00 21.481,86 TOPLAM 1.185.237,93 595.205,00 590.032,93 23

Bakiye pancar bedelinin tamamı 30 Nisan 2010 tarihi itibariyle üreticilere ödenecektir. 2009 yılında, hektara ve pancar teslim eden üretici başına isabet eden ortalama brüt gelir durumu 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. Yılı Hasat Sahasına Göre TL/Hektar Ortalama Brüt Gelir Pancar Teslim Eden Üretici Başına TL 2008 5.105,32 6.754,67 2009 6.332,10 9.658,30 Fark 1.226,78 2.903,63 Ortalama brüt gelir, 2009 yılında bir önceki yıla göre hektar başına % 24,03 oranında, pancar teslim eden üretici başına ise % 42,99 oranında artmıştır. 2.6. TARIMSAL ETÜT VE PROJEYE İLİŞKİN ÇALIŞMALAR 2.6.1. TARIMSAL ORGANİZASYONDAKİ GELİŞMELER Ülkemiz şeker sektöründeki gelişmelerin etkisi ile pancar üretim miktarı ve şartlarında ortaya çıkan değişiklikler, fabrikalarımızda yapılan yatırımlar ve üretici imkânlarının artması göz önünde bulundurularak pancar tarımının organizasyonunda bazı değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ekonomik vasfını yitiren ekim alanlarında faaliyet gösteren bölge teşkilatımız yeniden değerlendirilmiş, üreticiye Şirketimizce sağlanan hizmetlerin daha etkili ve en ekonomik biçimde verilmesi sağlanmıştır. 2.6.2. PANCAR POTANSİYELİ ETÜT ÇALIŞMALARI Ülkemiz şeker ihtiyacının artması durumunda ihtiyacın karşılanabilmesi, mevcut kurulu pancar işleme kapasitemize yeterli ve emniyetli pancar üretiminin yapılabilmesi için potansiyel pancar ekim alanlarının belirlenmesi, gerek tarım sektöründe, gerekse diğer sektörlerde meydana gelen değişikliklerin pancar üretimi üzerindeki etkilerinin takibi açısından periyodik olarak sonu sıfır ve beş rakamla biten yıllarda köy bazından başlayarak kantar, bölge ve fabrika seviyesinde pancar potansiyeli etütleri yapılmaktadır. 24

2005 yılında bütün fabrikalarımızda 2006 2010 yılları arası pancar potansiyeli etütleri yapılmıştır. 2006-2010 yılı pancar potansiyeli etütleri sonuçlarına göre Şirketimize bağlı 25 şeker fabrikasında pancar ekimi yapılabilecek toplam arazi miktarı 31 milyon dekar, 4 yıllık münavebe sistemine göre yıllara göre ekim alanı 4,4 4,8 milyon dekar, üretilebilecek pancar miktarı 18-20 milyon ton arasında değişmektedir. 2.6.3. BÖLGE ŞEFLİĞİ VE KANTARLA İLGİLİ ÇALIŞMALAR Fabrika Meydan Tesisleri Takviye ve Modernizasyon Projesi çerçevesinde fabrika merkezlerine yapılan yatırımlar neticesi merkeze tesellümün artması, kota uygulaması ve bazı üretim alanlarında rakip ürünlerin ekiminin artması dolayısıyla, ekonomik olma özellikleri ortadan kalkan Ziraat Bölge Şeflikleri ve kantarların Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu nun 28/04/2000 tarih ve A.01.1.KİT 689 sayılı yazısı, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu nun Şirketimizle ilgili olarak hazırladığı 1998 2007 yılları arasındaki denetim raporlarında yer alan temenniler ve 2004/8 Başbakanlık Genelgesi kapsamında değerlendirilmesi sonucu 2009 yılında Yönetim Kurulumuzun 12/06/2009 tarih ve 2647/9-2 sayılı kararı ile 11 Ziraat Bölge Şefliği ve 2 adet kantar kapatılmıştır. Böylece 2002 yılından itibaren kapatılan Ziraat Bölge Şefliği sayısı 60, kantar sayısı ise 184 olmuştur. Şirketimiz 12/06/2009 tarihi itibariyle 133 Ziraat Bölge Şefliği ve 273 kantar (2 adedi kiralık) ile faaliyetlerini sürdürmektedir. 2.6.4. PANCAR VE RAKİP ÜRÜNLER MALİYET ETÜTLERİ 4634 Sayılı Şeker Kanununun hammadde ve şeker fiyatları başlıklı 5 nci maddesi, Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliğinin hammadde fiyatının tespiti başlıklı 5 nci maddesi uyarınca ürün fiyatları, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler veya temsilcileri arasında varılan mutabakata göre belirlenmektedir. Bu durum, üretici maliyetlerinin doğru biçimde belirlenmesinin önemini artırmaktadır. Şeker pancarı ve rakip ürünlerin üretici maliyetlerinin belirlenmesi için Ziraat Bölge Şefliklerimizce, bölgeyi temsil edecek özellikte, bir pancar ve yeterli sayıda rakip ürün tarlasında tarımsal üretim için yapılan harcamalar takip edilerek değerlendirilmektedir. Bu amaçla, 2009 yılında Ziraat Bölge Şefliklerimizce 133 Şeker pancarı, 66 Buğday, 20 25

2009 Yılı maliyet etütleri değerlendirme sonuçları Şeker Pancarı, Buğday ve Ayçiçeğine Ait Üretici Masrafları (Tablo 1), Fabrikalar İtibariyle Şeker Pancarı ve Rakip Ürünlere Ait Bilgiler (Tablo 2) ve Şeker Pancarı Çiftçi Masrafları ve Net Gelirleri Tablosu (Tablo 3) başlıkları altında verilmiştir. 2.7. TARIMSAL YATIRIM VE TESİSLERLE İLGİLİ ÇALIŞMALAR 2.7.1. TARIMSAL YATIRIMLAR 1999 C 01 00 40 Numaralı Fabrika Meydan Tesisleri Takviye ve Modernizasyonu Projesi: Küçük ölçekli ve fabrika merkezine yakın kantarların kapatılarak kantar sayısının azaltılması, merkezde tesellümün arttırılması, sağlıklı fire tespiti ile bedeli ödenen, işlenen pancar arasındaki farkın düşürülmesi amacıyla, fabrika meydanlarındaki tartma, boşaltma, silolama ve yan ürünlerin verilmesinde kolaylık sağlanması için takviye ve modernizasyon yatırımlarının yapıldığı projeye 2009 yılında 540 000 TL ödenek tefriki yapılmıştır. Bu ödenekten 447.000 TL harcanarak % 83 gerçekleşme sağlanmıştır. Söz konusu proje kapsamında 2009 yılı içinde fabrika merkezlerindeki boşaltma ve silolama sistemlerini hızlandırmak, topraksız pancar alımı sağlamak üzere Malatya Şeker Fabrikası ile Ilgın Şeker Fabrikası yüzdürmeli yer silosu tadilatları yıl içerisinde tamamlanıp hizmete sunulmuştur. Ayrıca Ilgın Şeker Fabrikasına yer silosu için beton platform yapılmıştır. 2009 A 02 02 10 numaralı İdame, Yenileme ve Tamamlama Projesi: 2009 Yılı Türkşeker Tarım Sektörü Yatırımları 2009 A 02 02 10 numaralı İdame Yenileme ve Tamamlama Projesi için 1 000 000 TL ödenek tefrik edilmiştir. Bu ödeneğin tamamı harcanmıştır. Gerçekleşme oranı % 100 dür. Söz konusu projenin Makine-Teçhizat alt bölümünde fabrikalarımızın ve kantarlarımızın öncelikli ihtiyacı olan 5 kantarda 13 adet 60 tonluk elektronik kantar tesisi yapılmış, mekanik olan 2 kantar tesisi elektro mekaniğe dönüştürülmüştür. Bu bölümdeki 610 000 TL ödeneğin 610 000 TL si kullanılmış olup gerçekleşme oranı % 100 olmuştur. İnşaat alt bölümünde ise 5 kantarda 13 adet çukursuz kantar temeli yaptırılmıştır. Bu bölümündeki 390 000 TL ödeneğin, 390 000 TL si harcanmıştır. Gerçekleşme oranı %100 olmuştur. 26

2.7.2. TARIMSAL TESİSLER Şirketimiz 12/06/2009 tarihi itibariyle 133 Ziraat Bölge Şefliği ve 273 kantar (2 adedi kiralık) ile faaliyetlerini sürdürmektedir. Ziraat Bölge Şefliklerimizin bedeli ödenen pancar miktarlarına göre sınıflandırılması Tablo 4 te, kantarlarımızın bedeli ödenen pancar miktarlarına göre sınıflandırılması Tablo 5 te verilmiştir. 27

TABLO : 1- ŞEKER PANCARI, BUĞDAY VE AYÇİÇEĞİ'NE AİT ÇİFTÇİ MASRAFLARI ( 2009 YILI ) ŞEKER PANCARI BUĞDAY AYÇİÇEĞİ Toplam Toplam Toplam Masraftaki Masraftaki Masraftaki MASRAF UNSURLARI TL / da TL / Ton % Payı TL / da TL / Ton % Payı TL / da TL / Ton % Payı 1-TARLA KİRASI 86,14 17,03 17,73 40,63 111,63 22,85 70,00 223,64 31,87 2-GÜBRE BEDELİ 62,54 12,36 12,88 31,58 86,77 17,76 27,97 89,36 12,73 3-TOHUM BEDELİ 5,14 1,02 1,06 18,94 52,04 10,65 11,45 36,58 5,21 4-MÜCADELE İLACI 3,80 0,75 0,78 2,61 7,17 1,47 5,60 17,89 2,55 5-MİBZER KİRASI 1,64 0,32 0,34 6-İŞGÜCÜ TOPLAMI 147,35 29,13 30,34 6,22 17,09 3,50 12,41 39,65 5,65 a)çapa Tekleme 68,30 13,50 14,06 0,00 0,00 0,00 8,84 28,24 4,02 b)sulama 21,27 4,21 4,38 2,41 6,62 1,36 3,22 10,29 1,47 c)hasat 55,91 11,05 11,51 1,28 3,52 0,72 0,19 0,61 0,09 d)diğer (Ek.,Mü.,Güb.,Yan Ürün.) 1,87 0,37 0,38 2,52 6,92 1,42 0,16 0,51 0,07 7-ÇEKİ GÜCÜ TOPLAMI 118,14 23,36 24,32 72,01 197,83 40,49 79,92 255,34 36,39 a)tarla Hazırlığı 38,59 7,63 7,94 29,76 81,76 16,73 39,69 126,81 18,07 b)ekim 6,00 1,19 1,24 7,44 20,44 4,18 7,25 23,16 3,30 c)çapa Tekleme 5,08 1,00 1,05 0,00 0,00 0,00 10,63 33,96 4,84 d)sulama 33,04 6,53 6,80 4,50 12,36 2,53 5,19 16,58 2,36 e)hasat 28,19 5,57 5,80 11,56 31,76 6,50 9,98 31,88 4,54 f)diğer (Müc.,Güb.,Yan Ürün.) 7,24 1,43 1,49 18,75 51,51 10,54 7,18 22,94 3,27 8-NAKLİYE BEDELİ 41,46 8,20 8,54 4,19 11,51 2,36 4,30 13,74 1,96 9-DİĞER (Su bedeli vb.) 19,52 3,86 4,02 1,65 4,53 0,93 8,00 25,56 3,64 GENEL TOPLAM 485,73 96,03 100,00 177,84 488,57 100,00 219,65 701,76 100,00 Not: 1 Ton'a isabet eden masrafların hesaplanmasında; maliyet etütlerindeki verim değerleri (Şeker Pancarı : 5 058 kg/da, Buğday: 364 kg/da, Ayçiçeği: 313 kg/da) kullanılmıştır. 28

TABLO : 2- FABRİKALAR İTİBARİYLE ŞEKER PANCARI VE RAKİP ÜRÜNLERE AİT BİLGİLER ( 2009 YILI ) TOPLAM ÜRETİM ÜRÜN ÜRÜN MASRAFLARI VERİM MALİYET FİYATI N E T G E L İ R ADI ETÜT ( TL / da ) ( ton / da ) ( TL / ton ) ( TL / ton ) ( TL / ton ) ( TL / da ) SAYISI [1] [2] [3] = [1] / [2] [4] [5] = [4] - [3] [6] =( [2]*[4] )-[1] Şeker Pancarı 133 485,73 5,058 96,03 125,64 29,61 149,76 Anason 1 347,55 0,110 3.159,55 6.500,00 3.340,45 367,45 Arpa (Genel) 20 144,82 0,337 429,73 392,00-37,73-12,72 Arpa (Sulu) 6 147,04 0,334 440,24 367,00-73,24-24,46 Arpa (Susuz) 14 143,35 0,345 415,51 402,00-13,51-4,66 Ayçiçeği 7 219,65 0,313 701,76 771,00 69,24 21,67 Buğday (Genel) 66 177,84 0,364 488,57 445,00-43,57-15,86 Buğday (Sulu) 23 201,99 0,402 502,46 450,00-52,46-21,09 Buğday (Susuz) 43 161,58 0,323 500,25 449,00-51,25-16,55 Çeltik 7 485,90 0,672 723,07 1.110,00 386,93 260,02 Çer.Ayçiçeği 2 351,58 0,185 1.900,43 2.025,00 124,57 23,05 Domates 3 1.070,91 8,367 127,99 217,00 89,01 744,73 K.Fasulye 3 334,08 0,229 1.458,86 2.567,00 1.108,14 253,76 Haşhaş 4 374,65 0,099 3.784,34 2.810,00-974,34-96,46 Havuç 2 942,51 4,600 204,89 440,00 235,11 1.081,49 Karpuz 2 531,86 3,650 145,72 175,00 29,28 106,89 Kavun 2 379,44 2,900 130,84 215,00 84,16 244,06 Mısır 5 357,91 1,080 331,40 423,00 91,60 98,93 Silajlık Mısır 1 301,36 4,000 75,34 60,00-15,34-61,36 Ot 1 52,00 0,400 130,00 200,00 70,00 28,00 Pamuk 1 352,67 0,467 755,18 1.300,00 544,82 254,43 Patates 9 725,32 2,920 248,40 468,00 219,60 641,24 Sarımsak 1 1.488,80 0,700 2.126,86 2.500,00 373,14 261,20 Soğan 6 686,68 3,775 181,90 443,00 261,10 985,65 Taze Fasulye 1 756,75 1,850 409,05 550,00 140,95 260,75 Tur.Hıyar 1 1.128,45 2,100 537,36 700,00 162,64 341,55 Tütün 1 555,00 0,100 5.550,00 7.800,00 2.250,00 225,00 Nohut 1 145,50 0,130 1.119,23 1.200,00 80,77 10,50 Kanola 1 162,25 0,200 811,25 610,00-201,25-40,25 29

TABLO : 3-2009 YILI ŞEKER PANCARI ÇİFTÇİ MASRAFLARI ve NET GELİRLERİ TABLOSU (Düzeltilmiş Maliyet Etütlerine Göre) ÇİFTÇİ FİRESİZ ŞEKER MASRAFLARI PANCAR PANCARI BRÜT KULLAN. TOPLAMI VERİMİ DİGESTİON FİYATI GELİR NET GELİR İŞÇİ FABRİKA ETÜT (TL/da) (ton/da) % (TL/ton) (TL/da) (TL/da) (TL/Ton) SAYISI ADI SAYISI [1] [2] [3] [4] [5] = [4] * [2] [6] = [5] - [1] [7] = ([6] / [2]) (Adet/da) AFYON 7 508,86 5,039 18,90 135,84 684,49 175,63 34,85 4 AĞRI 3 361,24 3,158 15,54 111,69 352,74-8,50-2,69 4 ALPULLU 6 543,18 5,685 13,81 99,26 564,29 21,10 3,71 6 ANKARA 7 494,17 5,460 17,20 123,63 675,01 180,85 33,12 4 BOR 4 529,99 4,790 16,77 120,53 577,36 47,37 9,89 6 BURDUR 8 468,09 4,848 17,69 127,15 616,45 148,36 30,60 1 ÇARŞAMBA 3 520,81 4,867 13,61 97,82 476,07-44,74-9,19 4 ÇORUM 7 477,53 4,947 18,47 132,75 656,71 179,18 36,22 4 ELAZIĞ 2 426,44 3,824 15,60 112,13 428,71 2,27 0,59 5 ELBİSTAN 4 492,72 4,683 16,74 120,32 563,48 70,76 15,11 5 ERCİŞ 4 379,47 3,542 17,63 126,72 448,86 69,40 19,59 4 EREĞLİ 3 398,24 5,738 17,44 125,35 719,30 321,06 55,95 1 ERZİNCAN 4 427,48 4,268 17,52 125,93 537,41 109,92 25,76 5 ERZURUM 6 430,33 3,418 19,66 141,31 482,94 52,61 15,39 4 ESKİŞEHİR 8 507,07 5,733 18,31 131,60 754,45 247,39 43,15 4 ILGIN 5 603,36 5,816 17,93 128,87 749,49 146,12 25,13 2 KARS 3 383,99 2,665 19,28 138,58 369,35-14,65-5,50 4 KASTAMONU 7 482,95 4,476 17,57 126,28 565,26 82,32 18,39 4 KIRŞEHİR 5 559,44 6,467 17,33 124,56 805,56 246,12 38,06 4 MALATYA 6 440,65 4,629 15,50 111,41 515,68 75,03 16,21 5 MUŞ 4 393,74 3,538 17,64 126,79 448,59 54,86 15,50 4 SUSURLUK 8 606,34 6,161 13,88 99,76 614,62 8,28 1,34 6 TURHAL 9 482,58 4,547 17,62 126,64 575,87 93,30 20,52 5 UŞAK 4 479,13 4,330 17,06 122,62 530,98 51,85 11,97 5 YOZGAT 6 467,39 5,058 17,92 128,80 651,53 184,14 36,40 5 ORTALAMA 133 485,73 5,058 17,48 125,64 635,50 149,77 29,61 4 30

TABLO : 4 - BÖLGELERİN BEDELİ ÖDENEN PANCAR MİKTARINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI (2009) 100001 ve üzeri Ton Toplam 0001-5000 Ton 5001-10000 Ton 10001-20000 Ton 20001-30000 Ton 30001-50000 Ton 50001-100000 Ton Fabrika Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Adı Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Afyon 2 48.178 3 201.164 2 327.517 7 576.859 Ağrı 1 15.345 1 36.370 1 81.101 3 132.816 Alpullu 1 16.348 3 76.036 2 64.960 6 157.344 Ankara 1 7.012 1 17.665 1 25.738 2 86.270 1 50.862 1 208.941 7 396.488 Bor 1 32.376 1 81.900 2 284.192 4 398.468 Burdur 5 180.323 3 268.580 8 448.903 Çarşamba 1 5.472 1 11.609 1 35.311 3 52.392 Çorum 1 9.702 1 15.119 2 45.802 3 209.005 7 279.628 Elazığ 1 25.838 1 48.252 2 74.090 Elbistan 2 29.313 1 69.458 1 113.762 4 212.533 Erciş 2 32.543 1 26.987 1 82.840 4 142.370 Ereğli 3 1.256.718 3 1.256.718 Erzincan 2 17.528 1 43.338 1 125.792 4 186.658 Erzurum 1 5.073 1 13.887 1 27.576 2 97.138 1 64.128 6 207.802 Eskişehir 4 160.408 4 705.018 8 865.426 Ilgın 5 1.392.870 5 1.392.870 Kars 2 3.724 1 22.397 3 26.121 Kastamonu 1 8.991 2 21.272 1 39.282 3 224.177 7 293.722 Kırşehir 1 33.446 2 179.342 2 334.126 5 546.914 Malatya 1 8.295 2 29.008 2 63.607 1 147.389 6 248.299 Muş 1 7.285 1 46.077 1 82.570 1 158.853 4 294.785 Susurluk 2 12.586 3 42.994 3 219.869 8 275.449 Turhal 2 25.698 1 42.206 5 368.541 1 170.867 9 607.312 Uşak 1 4.701 1 11.476 1 36.678 1 66.461 4 119.316 Yozgat 2 53.831 2 68.007 1 92.520 1 114.038 6 328.396 TOPLAM 3 8.425 11 81.944 20 282.277 14 352.383 29 1.114.049 31 2.342.518 25 5.340.083 133 9.521.679 % 2,26 0,09 8,27 0,86 15,04 2,96 10,53 3,70 21,80 11,70 23,30 24,60 18,80 56,09 100,00 100,00 31

TABLO : 5 - KANTARLARIN BEDELİ ÖDENEN PANCAR MİKTARINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI (2009) 0001-1000 Ton 1001-5000 Ton 5001-10000 Ton 10001-20000 Ton 20001-30000 Ton 30001-50000 Ton 50001-100000 Ton 100001 ve üzeri Ton Toplam Fabrika Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Adı Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Afyon 1 2.929 1 9.114 2 32.037 1 21.541 3 103.540 1 63.230 2 344.468 11 576.859 Ağrı 1 4.581 2 16.348 2 34.627 2 40.890 1 36.370 8 132.816 Alpullu 3 9.481 7 52.890 4 55.065 1 39.908 15 157.344 Ankara 2 5.280 4 29.233 3 48.816 1 25.252 3 118.222 1 53.769 1 115.916 15 396.488 Bor 1 24.869 2 76.585 4 297.014 7 398.468 Burdur 1 4.690 6 41.766 10 129.845 4 98.798 2 91.643 1 82.161 24 448.903 Çarşamba 1 425 2 5.047 2 22.613 1 24.307 6 52.392 Çorum 2 18.550 3 42.801 1 42.664 1 55.593 1 120.020 8 279.628 Elazığ 1 25.838 1 48.252 2 74.090 Elbistan 1 6.418 2 29.313 1 176.802 4 212.533 Erciş 1 850 3 9.322 2 28.002 1 21.356 1 82.840 8 142.370 Ereğli 3 234.603 5 1.022.115 8 1.256.718 Erzincan 2 17.528 1 19.223 1 24.115 1 34.561 1 91.231 6 186.658 Erzurum 2 5.073 2 11.283 8 99.169 4 92.277 16 207.802 Eskişehir 2 13.955 1 14.319 5 130.329 6 224.506 5 337.841 1 144.476 20 865.426 Ilgın 1 5.263 1 17.133 2 54.538 2 85.272 5 329.780 4 900.884 15 1.392.870 Kars 1 225 2 3.499 1 22.397 4 26.121 Kastamonu 1 113 3 8.957 4 30.798 1 15.808 1 23.909 1 34.531 2 179.606 13 293.722 Kırşehir 1 1.096 2 33.149 3 76.139 3 100.851 3 205.712 1 129.967 13 546.914 Malatya 1 6.416 2 28.110 1 27.540 1 186.233 5 248.299 Muş 1 1.340 1 7.285 1 12.083 1 46.077 3 228.000 7 294.785 Susurluk 2 7.099 4 24.176 1 19.839 6 163.347 1 60.988 14 275.449 Turhal 2 5.311 3 23.691 6 89.816 4 94.623 2 66.363 5 327.508 22 607.312 Uşak 5 18.414 2 15.737 1 14.237 1 25.220 1 45.708 10 119.316 Yozgat 2 14.583 3 47.564 2 50.936 3 108.782 2 106.531 12 328.396 TOPLAM 4 1.613 31 92.119 47 345.034 58 833.569 43 1.068.221 34 1.303.835 39 2.736.407 17 3.140.881 273 9.521.679 % 1,47 0,02 11,36 0,97 17,22 3,62 21,24 8,75 15,74 11,22 12,45 13,69 14,29 28,74 6,23 32,99 100,00 100,00 32

2.8- TOHUM İŞLEME FABRİKASI ÇALIŞMALARI Tohum İşleme Fabrikası, pancar üretim iş programına uygun olarak, genetik monogerm ham tohumdan kalibre edilmiş tohum elde edip, her türlü teknik kontrolü, ilaçlaması ve laboratuvar analizlerini yaparak ekime hazır halde fabrikalara sevk etmektedir. 2000 yılında işletmeye alınan kapalı sistem yeni ilaçlama tesisi ile, çalışanlar ve çevre açısından daha sağlıklı bir ortam yaratılırken; tesiste yeni formülasyonlu ilaç kullanıldığından tohumların daha homojen ilaçlanması sağlanmıştır. Ayrıca 2000 yılından itibaren ekimde kullanılan tohumların ilaçlanmasında sistemik etkili ilaçlar da ilaç karışımına eklenerek, pancarın ilk çıkışında büyük tahribat yapan haşerelerin zararı da önlenmiştir. 1- İşlemeye Alınan Ham Tohum Miktarı : 559,783 ton 2- Kalibre Edilmiş Tohum Miktarı : 444,850 ton 3- Randıman : % 79,47 4-2009 yılı ortalama maliyet (genetik monogerm-işlenmiş) : 18,34 TL/kg 33

3 - FABRİKALARIMIZIN İŞLETME VE TEKNOLOJİK FAALİYETLERİ A - ŞEKER ÜRETİMİ 3.1 - KAMPANYA FAALİYETLERİMİZ Sanayimizde bu yılki kampanya döneminde 25 fabrikada günde ortalama 107.848 ton pancar işlenmiştir. 3.1.1 - ÜRETİM DEĞERLERİ 2009/2010 Kampanya döneminde Şirketimize ait fabrikalarda üretilen şeker miktarı, geçen dönemlerle karşılaştırmalı olarak aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. ŞEKER ÜRETİMİ, Ton 34

2009 kampanyasında, fabrikalarımızda 9 270 000 ton pancar işlenerek 1 369 673 ton şeker ve 365 710 ton melas elde edilmiştir. Kampanyada elde edilen şekerin 287 tonu küp şekerdir. Pancar kampanyası dışında 761,8 ton küp şeker yapılmış olup yıllık küp şeker üretim miktarı toplam 1 048,8 ton olmuştur. 2009 yılında Eskişehir Alkol Fabrikamızda, 13 266 ton melas işlenerek 4 200 000 litre alkol üretilmiştir. 3.1.2 2009 KAMPANYASI ŞEKER FABRİKASI FAALİYETLERİ ÖZETİ 2009 kampanya başlama tarihleri, her yıl olduğu gibi pancar rekoltesi, pancarın vegetasyon seyri, geçmiş yıllardaki randıman değerleri ve şeker stok durumuna bağlı kalınarak ilgili servislerle görüş birliği içerisinde tespit edilmiştir. 35

3.1.3 - TEKNOLOJİK DEĞERLER Fabrikalarımıza ait son beş yıllık teknolojik sonuçlar karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir. Toplam Melasta Pancardaki Kayıplar Kalan Şeker Randıman Randıman Yıllar Şeker Varlığı % % p.g. % p.g. % p.g. % p.ş.g. 2005 16,41 0,44 2,04 13,93 84,86 2006 15,85 0,44 2,03 13,38 84,41 2007 16,43 0,43 2,01 13,99 85,14 2008 16,57 0,43 1,96 14,18 85,57 2009 17,18 0,43 1,97 14,78 86,01 2009 yılında fabrikalarımızca elde edilen teknolojik değerler aşağıda gösterilmiştir. Toplam Melasta Pancardaki Kayıplar Kalan Şeker Randıman Randıman Fabrikalar Şeker Varlığı % % p.g. % p.g. % p.g. % p.ş.g. Afyon 18,32 0,49 2,14 15,69 85,67 Ağrı 15,72 0,50 1,97 13,25 84,29 Alpullu 13,23 0,28 2,17 10,78 81,52 Ankara 17,38 0,42 2,10 14,86 85,49 Bor 16,73 0,37 1,90 14,46 86,43 Burdur 17,46 0,53 1,99 14,94 85,57 Çarşamba 14,30 0,47 2,09 11,74 82,11 Çorum 17,97 0,44 2,12 15,41 85,74 Elazığ 15,11 0,45 2,20 12,46 82,45 Elbistan 16,60 0,30 1,80 14,50 87,31 Erciş 17,56 0,44 1,63 15,49 88,22 Ereğli 17,23 0,37 2,03 14,83 86,04 Erzincan 17,57 0,36 1,67 15,54 88,45 Erzurum 18,52 0,40 1,66 16,46 88,87 Eskişehir 17,77 0,50 1,87 15,40 86,66 Ilgın 17,58 0,48 1,69 15,41 87,67 Kars 18,64 0,50 2,13 16,01 85,91 Kastamonu 17,46 0,42 1,83 15,21 87,14 Kırşehir 16,89 0,47 2,20 14,22 84,20 Malatya 15,41 0,33 1,95 13,13 85,22 Muş 17,31 0,35 2,28 14,68 84,82 Susurluk 13,12 0,47 2,49 10,16 77,40 Turhal 17,28 0,48 2,06 14,74 85,33 Uşak 17,00 0,37 1,80 14,83 87,26 Yozgat 17,77 0,30 1,76 15,71 88,42 Ortalama 17,18 0,43 1,97 14,78 86,01 36

3.2- İŞLENEN PANCAR VE ŞEKER ÜRETİMİ 3.2.1- PANCAR İŞLEME KAPASİTESİ Fabrikalarımızın toplam pancar işleme kapasitesi 2009 kampanyasında 107.848 t/gün olarak gerçekleşmiştir. Fabrikalarımız itibariyle son beş yıla ait değerler aşağıda verilmiştir. Pancar işleme kapasitesi Ortalama İşlenen Pancar Miktarı, Ton/Gün Fabrikalar Kurulu Ton/gün Hedef Ton/gün 2005 2006 2007 2008 2009 Afyon 6.000 6.700 7.400 6.271 6.468 6.557 6.402 Ağrı 3.000 3.400 3.613 3.242 3.009 3.448 3.281 Alpullu 4.000 3.700 4.202 3.825 3.763 3.941 3.702 Ankara 3.000 3.600 3.873 3.669 3.593 3.740 3.726 Bor 3.000 3.700 4.110-3.708 4.066 4.202 Burdur 4.800 5.200 5.306 5.161 5.261 5.196 4.960 Çarşamba 3.000 3.000 3.073 2.970 2.659 2.720 2.885 Çorum 6.000 6.700 7.135 6.370 6.426 6.355 6.335 Elazığ 1.500 1.800 1.852 1.687 1.796 1.910 1.675 Elbistan 3.000 3.700 4.209 4.000 3.850 4.050 4.194 Erciş 1.500 2.100 2.352 2.247 2.324 2.480 2.312 Ereğli 6.000 8.000 7.710-8.475 8.465 8.765 Erzincan 1.500 1.850 1.944 1.964 1.931 2.004 1.891 Erzurum 3.000 3.300 3.256 3.292 2.768 3.242 3.303 Eskişehir 6.000 7.200 7.151 7.258 6.847 7.111 7.501 Ilgın 6.000 7.000 7.261-6.883 6.887 7.184 Kars 1.500 1.750 2.015 1.574 1.857 1.740 1.585 Kastamonu 3.000 3.600 3.615 3.431 3.703 3.667 3.785 Kırşehir 3.000 3.600 3.582 3.636 3.842 3.345 3.214 Malatya 3.000 3.550 3.827 3.818 3.864 3.772 3.732 Muş 3.000 3.600 3.752 3.110 3.582 3.674 3.462 Susurluk 7.000 7.000 7.607 7.385 6.419 6.683 6.922 Turhal 7.000 7.000 7.005 7.015 6.584 7.200 7.114 Uşak 1.500 1.750 1.810 1.746 1.724 1.748 1.906 Yozgat 3.000 3.500 3.373 3.441 3.505 3.885 3.810 Toplam 93.300 106.300 111.033 87.112 104.841 107.886 107.848 37

3.2.2- KAMPANYA SÜRELERİ Kampanyalarımız 11.09.2009 tarihinde Ereğli fabrikası ile başlamış ve 19.02.2010 tarihinde Ilgın fabrikası ile bitmiştir. Pancar kampanyası faaliyetlerimiz 161 gün sürmüştür. Fabrikalarımızın 2009 pancar kampanyası başlangıç ve bitiş tarihleri ile rafineri kampanyası bitiş tarihleri ve kampanya süreleri aşağıda gösterilmiştir. Pancar Kampanyası Rafineri Kamp. Kampanya Süresi (gün) Fabrikalar Başlangıç Tarihi Bitiş Tarihi Bitiş Tarihi Pancar Kamp. Toplam Raf. Dahil Afyon 30.09.09 17.01.10 20.01.10 109,50 112,00 Ağrı 19.10.09 25.11.09 28.11.09 37,33 40,50 Alpullu 08.10.09 18.11.09 21.11.09 41,25 44,00 Ankara 29.09.09 20.01.10 21.01.10 113,00 114,25 Bor 02.10.09 02.01.10 04.01.10 91,75 94,00 Burdur 02.10.09 28.12.09 30.12.09 87,50 89,00 Çarşamba 16.10.09 18.11.09 20.11.09 33,00 35,00 Çorum 30.09.09 10.12.09 12.12.09 70,75 72,75 Elazığ 12.10.09 23.11.09 25.11.09 42,50 44,00 Elbistan 02.10.09 22.11.09 25.11.09 51,50 54,00 Erciş 07.10.09 06.12.09 08.12.09 60,00 62,00 Ereğli 11.09.09 30.01.10 01.02.10 141,25 143,00 Erzincan 29.09.09 03.01.10 05.01.10 96,25 98,50 Erzurum 09.10.09 07.12.09 10.12.09 59,67 62,00 Eskişehir 14.09.09 24.01.10 26.01.10 132,25 134,25 Ilgın 28.09.09 16.02.10 19.02.10 141,00 144,00 Kars 26.10.09 08.11.09 10.11.09 13,25 14,75 Kastamonu 02.10.09 15.12.09 17.12.09 74,50 76,50 Kırşehir 29.09.09 07.02.10 09.02.10 131,00 133,50 Malatya 30.09.09 05.12.09 07.12.09 66,50 68,50 Muş 02.10.09 19.12.09 22.12.09 78,50 81,50 Susurluk 09.10.09 16.11.09 19.11.09 38,50 41,50 Turhal 01.10.09 17.12.09 19.12.09 76,75 78,75 Uşak 01.10.09 03.12.09 05.12.09 63,50 65,00 Yozgat 02.10.09 15.12.09 18.12.09 74,67 77,17 38

3.2.3- İŞLENEN PANCAR VE ÜRETİLEN TOPLAM ŞEKER Son beş yılda fabrikalarımızda kampanyada üretilen kristal, küp, rafine ve ihraç şeker miktarları aşağıda gösterilmiştir. Üretilen Şeker, Ton Yıllar Kristal Küp Rafine İhraç Toplam 2005 1.329.807,0 2.015,0 - - 1.331.822,0 2006 831.702,0 1.248,0-26.750,0 859.700,0 2007 937.067,5 732,5 - - 937.800,0 2008 1.160.167,0 533,0 - - 1.160.700,0 2009 1.369.386,0 287,0 - - 1.369.673,0 2009 kampanyasında fabrikalar itibariyle dağılım aşağıdadır. İşlenen Pancar Üretilen Şeker, Ton Fabrikalar (Ton) Kristal Küp Rafine İhraç Toplam Afyon 701.000 110.000 - - - 110.000 Ağrı 122.500 16.233 - - - 16.233 Alpullu 152.700 16.465 - - - 16.465 Ankara 421.000 62.550 - - - 62.550 Bor 385.500 55.750 - - - 55.750 Burdur 434.000 64.835 - - - 64.835 Çarşamba 95.200 11.176 - - - 11.176 Çorum 448.200 69.050 - - - 69.050 Elazığ 71.200 8.870 - - - 8.870 Elbistan 216.000 31.313 - - - 31.313 Erciş 138.700 21.485 - - - 21.485 Ereğli 1.238.000 183.570 - - - 183.570 Erzincan 182.000 28.275 - - - 28.275 Erzurum 197.100 32.147 287 - - 32.434 Eskişehir 992.000 152.724 - - - 152.724 Ilgın 1.012.900 156.100 - - - 156.100 Kars 21.000 3.363 - - - 3.363 Kastamonu 282.000 42.900 - - - 42.900 Kırşehir 421.000 59.870 - - - 59.870 Malatya 248.200 32.600 - - - 32.600 Muş 271.800 39.900 - - - 39.900 Susurluk 266.500 27.070 - - - 27.070 Turhal 546.000 80.500 - - - 80.500 Uşak 121.000 17.950 - - - 17.950 Yozgat 284.500 44.690 - - - 44.690 Toplam 9.270.000 1.369.386 287 - - 1.369.673 39

3.2.3.1- İŞLENEN PANCAR Son beş yılda fabrikalarımızda işlenen pancar miktarları mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. İşlenen Pancar, Ton Fabrikalar 2005 2006 2007 2008 2009 Afyon 518.000 486.000 407.500 647.000 701.000 Ağrı 222.200 170.200 167.500 150.000 122.500 Alpullu 271.000 197.000 143.000 166.500 152.700 Ankara 428.000 374.200 274.000 336.600 421.000 Bor 367.200-267.000 310.000 385.500 Burdur 455.000 473.500 338.000 417.000 434.000 Çarşamba 198.200 197.000 121.000 137.800 95.200 Çorum 528.000 465.000 332.000 384.500 448.200 Elazığ 192.600 172.500 132.000 112.200 71.200 Elbistan 293.600 240.000 205.000 202.500 216.000 Erciş 175.800 144.400 116.200 109.100 138.700 Ereğli 771.000-678.000 1.061.000 1.238.000 Erzincan 217.250 171.500 156.400 163.000 182.000 Erzurum 283.300 200.800 214.500 201.000 197.100 Eskişehir 758.000 655.000 582.000 707.500 992.000 Ilgın 737.000-547.200 867.800 1.012.900 Kars 132.500 85.000 75.200 54.800 21.000 Kastamonu 329.000 253.000 197.500 224.600 282.000 Kırşehir 360.000 270.000 219.000 332.000 421.000 Malatya 310.000 287.300 213.500 205.600 248.200 Muş 293.600 197.500 180.000 237.000 271.800 Susurluk 523.000 320.000 276.000 274.000 266.500 Turhal 700.500 629.000 546.500 505.800 546.000 Uşak 181.500 174.600 122.000 140.700 121.000 Yozgat 314.500 261.500 191.000 237.000 284.500 Toplam 9.560.750 6.425.000 6.702.000 8.185.000 9.270.000 40

3.2.3.2- ÜRETİLEN TOPLAM ŞEKER Son beş yılda fabrikalarımızda üretilen toplam şeker miktarları aşağıda gösterilmiştir. Şeker Üretimi, Ton Fabrikalar 2005 2006 2007 2008 2009 Afyon 76.880 70.800 63.230 98.000 110.000 Ağrı 30.150 20.860 21.968 19.329 16.233 Alpullu 30.000 21.500 17.600 21.900 16.465 Ankara 60.700 51.618 37.500 45.250 62.550 Bor 50.450-37.250 42.430 55.750 Burdur 66.750 68.223 49.748 63.254 64.835 Çarşamba 20.903 19.350 11.035 14.330 11.176 Çorum 80.540 63.275 48.320 57.625 69.050 Elazığ 23.670 20.760 16.690 14.730 8.870 Elbistan 38.890 31.480 26.600 27.820 31.313 Erciş 26.740 21.539 18.080 16.340 21.485 Ereğli 109.850-97.500 151.360 183.570 Erzincan 32.540 24.911 22.890 23.946 28.275 Erzurum 45.120 31.300 34.656 32.600 32.434 Eskişehir 112.150 91.410 84.342 103.680 152.724 Ilgın 107.424-80.589 127.483 156.100 Kars 17.950 9.770 9.969 7.470 3.363 Kastamonu 45.260 35.055 28.033 31.348 42.900 Kırşehir 50.400 37.304 31.680 48.525 59.870 Malatya 39.000 36.000 26.850 25.060 32.600 Muş 44.070 28.150 26.760 35.400 39.900 Susurluk 52.750 31.600 27.820 27.510 27.070 Turhal 94.000 83.350 73.125 67.660 80.500 Uşak 27.635 24.445 17.265 20.650 17.950 Yozgat 48.000 37.000 28.300 37.000 44.690 Toplam 1.331.822 859.700 937.800 1.160.700 1.369.673 41

3.2.4 - KÜP ŞEKER Pancar kampanyası dışında, piyasanın talebi doğrultusunda kristal şekerden küp şeker üretimi yapılmakta olup 2009 yılında kampanya içinde 287 ton, kampanya dışında da 761,8 ton olmak üzere toplam 1 048,8 ton küp şeker üretilmiştir. Son beş yılda üretilen, toplam küp şeker miktarları aşağıda gösterilmiştir. Küp Şeker Üretimi, Ton Yıllar Pancar Kampanyasında Pancar Kampanyası Dışında Toplam 2005 2.015,000 3.667,000 5.682,000 2006 1.248,000 2.988,000 4.236,000 2007 732,500 1.675,500 2.408,000 2008 533,000 1.703,000 2.236,000 2009 287,000 761,800 1.048,800 2009 yılında şirketimize ait fabrikalarda üretilen küp şeker miktarları aşağıdadır. Küp Şeker Üretimi, Ton Fabrikalar Pancar Kampanyasında Pancar Kampanyası Dışında Toplam Erzincan - 761,800 761,800 Erzurum 287,000-287,000 Toplam 287,000 761,800 1.048,800 42

3.3 - YAN ÜRÜNLER 3.3.1- MELAS Son beş yılda fabrikalarımızda üretilen melas miktarları mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. Melas Üretimi, Ton Fabrikalar 2005 2006 2007 2008 2009 Afyon 20.370 19.186 15.040 25.684 29.980 Ağrı 8.410 7.005 6.492 6.012 4.822 Alpullu 11.858 8.390 7.016 6.526 6.619 Ankara 19.500 15.830 12.600 15.520 17.720 Bor 14.040-9.607 11.500 14.673 Burdur 18.069 17.965 13.700 17.854 17.248 Çarşamba 8.402 9.560 5.830 6.360 3.974 Çorum 20.962 21.074 15.021 15.416 19.038 Elazığ 8.900 7.805 5.506 5.050 3.130 Elbistan 11.254 9.354 7.533 7.374 7.784 Erciş 5.272 4.359 3.678 3.630 4.510 Ereğli 29.360-25.980 39.798 50.352 Erzincan 7.694 6.132 5.926 5.579 6.090 Erzurum 12.424 7.864 7.928 7.740 6.550 Eskişehir 31.365 25.695 22.178 26.956 37.170 Ilgın 29.551-20.885 31.115 34.163 Kars 5.952 3.785 3.035 2.141 893 Kastamonu 14.336 10.496 8.500 9.228 10.302 Kırşehir 14.630 9.950 8.044 13.585 18.560 Malatya 12.616 11.536 8.176 8.244 9.658 Muş 12.100 7.442 7.440 9.400 12.368 Susurluk 22.950 14.740 13.530 13.020 13.280 Turhal 29.156 26.732 23.345 19.672 22.495 Uşak 7.988 7.126 5.240 6.030 4.345 Yozgat 13.186 9.050 7.070 8.066 9.986 Toplam 390.345 261.076 269.300 321.500 365.710 43

B - DİĞER ÜRETİMLER 2009 yılında alkol fabrikalarımızda toplam 4.200.000 litre alkol üretilmiştir. 3.4 - ALKOL ÜRETİMİ Son beş yılda işlenen melas ve üretilen alkolün cins ve miktarları aşağıda gösterilmiştir. Üretilen Alkol (x 1000 Litre) (x 1000 kg) İşlenen Melas Kons. Potasyum Bioetanol Yıllar (%50P) Ton Ham Saf Toplam Füzel, lt Şlempe Sülfat (x 1000 Litre) 2005 25.790 41 9.514 9.555 485 12.520 397-2006 22.324-6.775 6.775 230 8.406 670-2007 21.880-6.650 6.650 3.600 8.085 304-2008 20.930-6.560 6.560 2.400 7.497-160 2009 13.266-4.200 4.200-5.900 - - 2009 yılında alkol fabrikalarımızda işlenen melas ve üretilen alkolün cins ve miktarları aşağıdadır. Üretilen Alkol (x 1000 Litre) (x 1000 kg) İşlenen Melas Kons. Potasyum Bioetanol Fabrikalar (%50P) Ton Ham Saf Toplam Füzel, lt Şlempe Sülfat (x 1000 Litre) Erzurum - - - - - - - - Eskişehir 13.266-4.200 4.200-5.900 - - Malatya - - - - - - - - Turhal - - - - - - - - Toplam 13.266-4.200 4.200-5.900 - - 3.5 - YAKIT DURUMU Fabrika yakıt ihtiyaçları, güncel işlenecek pancar miktarları ve asgari stok dikkate alınarak siparişe bağlanan tahsislerde mümkün olan revizeler yapılmak suretiyle karşılanmıştır. Fabrikalarımızın pancar kampanyasındaki yakıt tüketimleri aşağıda gösterilmiştir. 44

TOPLAM YAKIT ( 7000 kcal/kg, Fireli ) ( ŞEKER FABRİKASI İÇİN ) YAKIT TÜKETİMİ ( Ton ) Ort. YAKIT TÜKETİMİ (% pg) Ort. Fabrikalar 2005 2006 2007 2008 2009 3Yıl 2005 2006 2007 2008 2009 3Yıl Afyon 24.612 25.536 21.362 33.168 39.745 33.054 4,75 5,25 5,24 5,13 5,67 5,37 Ağrı 10.483 8.839 8.307 6.584 5.389 6.907 4,72 5,19 4,96 4,39 4,40 4,61 Alpullu 13.272 9.592 7.051 8.120 7.594 7.615 4,90 4,87 4,93 4,88 4,97 4,93 Ankara 17.020 16.095 10.941 13.040 16.388 13.849 3,98 4,30 3,99 3,87 3,89 3,91 Bor 16.470-11.697 12.998 16.147 13.898 4,49-4,38 4,19 4,19 4,24 Burdur 22.504 23.113 16.951 20.079 21.694 19.779 4,95 4,88 5,02 4,82 5,00 4,94 Çarşamba 10.861 9.943 6.484 7.379 5.306 6.516 5,48 5,05 5,36 5,35 5,57 5,41 Çorum 20.311 18.979 12.461 15.177 17.238 15.196 3,85 4,08 3,75 3,95 3,85 3,85 Elazığ 10.420 8.548 6.005 5.280 3.382 5.155 5,41 4,96 4,55 4,71 4,75 4,65 Elbistan 11.285 10.182 9.952 9.672 10.255 9.966 3,84 4,24 4,85 4,78 4,75 4,79 Erciş 7.284 5.842 4.295 3.741 5.161 4.459 4,14 4,05 3,70 3,43 3,72 3,63 Ereğli 37.683-32.177 57.107 59.286 52.335 4,89-4,75 5,38 4,79 4,99 Erzıncan 8.887 6.694 6.069 6.446 7.492 6.708 4,09 3,90 3,88 3,95 4,12 3,99 Erzurum 13.100 9.227 11.678 9.840 9.895 10.501 4,62 4,60 5,44 4,90 5,02 5,13 Eskişehir 30.861 26.405 23.906 28.644 38.696 31.806 4,07 4,03 4,11 4,05 3,90 4,00 Ilgın 35.664-30.627 44.411 50.436 43.818 4,84-5,60 5,12 4,98 5,17 Kars 5.836 4.252 3.269 2.496 947 2.666 4,40 5,00 4,35 4,55 4,51 4,44 Kastamonu 13.497 10.615 8.177 10.487 11.966 10.431 4,10 4,20 4,14 4,67 4,24 4,35 Kırşehir 19.241 13.975 10.481 17.579 19.816 16.949 5,34 5,18 4,79 5,29 4,71 4,93 Malatya 12.247 11.646 8.579 8.410 10.133 9.105 3,95 4,05 4,02 4,09 4,08 4,06 Muş 11.728 9.355 7.347 8.937 10.477 9.129 3,99 4,74 4,08 3,77 3,85 3,89 Susurluk 21.426 13.224 11.871 11.530 11.779 11.727 4,10 4,13 4,30 4,21 4,42 4,31 Turhal 34.423 31.709 28.524 24.416 23.958 25.664 4,91 5,04 5,22 4,83 4,39 4,81 Uşak 8.695 8.125 5.587 6.360 4.898 5.653 4,79 4,65 4,58 4,52 4,05 4,39 Yozgat 15.395 10.427 7.573 10.426 12.529 10.501 4,89 3,99 3,96 4,40 4,40 4,28 Toplam 433.205292.323311.371382.327420.608 383.388 4,53 4,55 4,65 4,67 4,54 4,61 45

C- BAKIM ONARIM VE ENERJİ FAALİYETLERİ Şeker Fabrikalarımızın Bakım- Onarım faaliyetleri ile Enerji Üretim ve Tüketim Faaliyetleri uygun politika ve stratejiler belirlenerek yürütülmüştür. Pancar işleme kampanya döneminde fabrikalarımızda meydana gelen arızalar takip edilmiş, gerekli önlemler alınmış, uygun çözümler üretilmiş ve ileride meydana gelebilecek muhtemel arızalara ışık tutması açısından bu arızaların istatistikleri de tutularak gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. Fabrikalarımızın 2009/2010 pancar işleme kampanyasındaki buhar, elektrik, yakıt ve %pancara göre değerlendirmeler Ek-1,Ek-2, Ek-3 ve Ek-4 de sunulmuştur. A- BAKIM ONARIM FAALİYETLERİ Fabrikalarımız kritik ünitelerinden olan buhar kazanlarına ait işletme değerleri, turbo generatör gruplarına ait işletme değerlendirme formları, aylık enerji tüketim listeleri kampanya süresince takip edilmiş ve istatistikleri tutulmuştur. Fabrikalarımızdan gelen kesikli santrifüj sepetleri kontrol föyleri (Föy1 Föy2) gerekli değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Fabrikalarımızın revizyon dönemlerine ait revizyon yüzdeleri aylara göre takip edilerek hedeflenen tarihteki pancar işleme kampanyasına sorunsuz girmeleri için gerekli olan destek ve yönlendirmeler yapılmaktadır. Fabrikalarımızın ihtiyaç duydukları malzemelerin dahili ve harici siparişlerinin takibi kontrol ve değerlendirilmesi yapılarak sipariş edilmesine karar verilen malzemelerin teknik şartnameleri hazırlanmıştır. Teknik şartnameye uygunluğu belirlenerek satın alınan ve merkez ambarına teslim edilen malzemelerin gerekli muayene ve kontrolleri yapılarak kabul gören malzemeler fabrikalarımıza dağıtılmıştır. 46

Ayrıca Şeker Fabrikalarımızın Makine Fabrikalarımıza yapmış oldukları siparişler incelenmiş, uygun görülenlerin Makine İmalat Dairesi Başkanlığı vasıtasıyla ilgili Makine Fabrikalarına siparişleri yapılmıştır. Bazı fabrikalarımızda kullanma yeri olup, ihtiyaç fazlası olarak bulunan malzemelerin, ihtiyaç duyulan diğer fabrikalarımızda değerlendirilmesi sağlanmıştır. (Dişli kutusu, pompa, elektrik motoru ve bunlara ait parçalar v.s.) Genel Müdürlük binamızda bulunan ve kapasitesi yetersiz olan 96 KVA lık dizel jeneratör yerine 250 KVA lık yeni dizel jeneratör montajı yapılarak devreye alınmıştır. Genel Müdürlük binamızda bulunan telefon santralinin, kalorifer kazanları yakma sistemlerinin, asansörlerin, kameralar, kart basma ve personel geçiş turnikelerinin periyodik bakımları ile arıza durumundaki bakım-onarımları, faks cihazlarının, fotokopi makinelerinin, kesintisiz güç kaynaklarının, klimaların ve bariyerlerin arıza durumundaki bakımları kalite sistem prosedürüne uygun olarak gerçekleştirilmiştir. B- ENERJİ FAALİYETLERİ Ilgın Şeker Fabrikamızın 22.10.2003 de devre dışı kalan arızalı Siemens marka T.5727 No.lu buhar türbini Almanya da Servis Fabrikasında tamir ettirilmiş ve kampanya başında montajı, hizalanması ve ayarları yaptırılarak 12.11.2009 tarihinde devreye alınmış ve kampanyayı sorunsuz tamamlamıştır. Titreşim analizi ölçüm cihazı ve grafik analizi programı bulunan bazı fabrikalarımızda ve Başkanlığımız bünyesinde, geleneksel periyodik bakımın yanı sıra planlı bakım çalışmalarının bir kolu olan kestirimci bakım tekniği uygulanmaktadır. 47

Başkanlığımız teknik elemanları tarafından, 2009 2010 Pancar işleme kampanyasında Afyon, Ankara, Burdur, Ereğli, Eskişehir, Çorum, Ilgın, Kırşehir, Yozgat Şeker Fabrikalarının kritik ünitelerinde (Turbo generatör grupları, buhar kazanları baca aspiratörleri, taze hava vantilatörleri, difüzyon dişli kutuları v.b.) titreşim ölçümleri yapılmıştır. Değerlendirme raporları ilgili fabrikalarına gönderilmekte ve analiz raporları doğrultusunda gerekli bakımonarım çalışmaları yapılmaktadır. Termal kamera ile elektrik dağıtım hatlarında, elektrik panolarında, elektrik bağlantı devreleri ve şalterlerde, buhar kazanlarında, izolasyonlu buhar dağıtım hatlarında vb. ısı yığılması olan noktaların tespiti ile nedenlerinin araştırılması çalışmaları 2004-2005 kampanyasında başlanmış olup, 2009 2010 pancar işleme kampanyasında da devam edilmiştir. Burdur Şeker Fabrikasına ait 3 adet AEG marka buhar türbininden; 1 No.lu (21042) ve 3 No.lu (21038) buhar türbinleri çalıştırılmaları sakıncalı olduğundan devre dışı bırakılmıştır. Burdur Şeker Fabrikasının 2009/2010 pancar işleme kampanyasında elektrik enerjisi ihtiyacı, Siemens marka (T.5392) buhar türbini ile AEG marka 2 No.lu (21041) buhar türbininden karşılanmıştır. Herhangi bir arıza durumunda şehirden yeterli güçte elektrik enerjisi alınabilmesi için de şehir trafosu gücü 1250 KVA dan 2000 KVA ya çıkarılmıştır. 2008/2009 Pancar işleme kampanya döneminde Başkanlığımız elemanları tarafından Burdur Şeker Fabrikasında yapılan titreşim ölçümlerinde, Siemens marka T-5392 no.lu buhar türbininde tespit edilen aksaklıklar rapor halinde Siemens firmasına bildirilmiştir. Buhar türbininin, hizalanması ve ayarları garanti kapsamında yeniden yaptırılmış ve sorunsuz çalışması sağlanmıştır. 48

2009/2010 pancar işleme kampanyası döneminde enerji tasarrufuna yönelik çalışmalar kapsamında; proseste ihtiyaç duyulan buhar üretimi için (kampanyanın 46 günlük kısmında), 25 t/h lik buhar kazanı devre dışı bırakılarak yalnızca 100 t/h lik VKW buhar kazanı çalıştırılmıştır. Tespit edilen aksaklıkların giderilerek, 2010/2011 pancar işleme kampanyası döneminde, Fabrikanın buhar ihtiyacının sadece 100 t/h lik VKW buhar kazanından temin edilmesine karar verilmiştir. C- EĞİTİM FAALİYETLERİ 16-20 Mart 2009 tarihlerinde Başmakinistler ve Makine-Elektrik Şefi veya Mühendisleri ile Eskişehir Makine Fabrikasında makine fabrikalarında üretilen malzemelerin işçiliklerinde karşılaşılan sorunlar ve 25-29 Mayıs 2009 tarihlerinde Kazan Ustabaşıları ile Eğitim Dairesi Başkanlığında kazanların verimli çalıştırılmaları ve sorunların giderilmesi ile ilgili toplantılar yapılmıştır. 11/11/1995 tarih ve 22460 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kuruluşlarının Enerji Tüketiminde Verimliliğin Arttırılması İçin Alınacak Önlemler Hakkında Yönetmenlik gereği 2 000-40 000 TEP yakıt kullanan şeker fabrikalarında Enerji Yöneticisi,> 40 000 TEP kullanan şeker fabrikalarında Enerji Kontrol Birimi kurulması gereklidir. Enerji tüketimi 2 000-40 000 TEP arasında ise Enerji Yöneticisi bulundurulması gerekmektedir. 49

Fabrikalarımızda enerji tasarrufu yapabilmek için, bu konuda çalışmalar yapmak üzere seçilen mühendislerimiz, Eğitim Dairesi Başkanlığı ile işbirliği yapılarak Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünün (EİE) ve Ulusal Enerji Tasarruf Merkezi (UETM) nin düzenlediği enerji yöneticisi eğitim kurslarına 16-27 Şubat 2009 döneminde 12 kişi gönderilerek Enerji Yöneticisi Sertifikası alımları sağlanmıştır. Enerji yöneticisi olmayan fabrikalarımızdan seçilen mühendislerimiz, belirli periyotlarda enerji yöneticisi eğitimi kurslarına gönderilmektedirler. D- AR-GE FAALİYETLERİ Fabrikalarımızda bulunan yatay tablalı pancar bıçaklarının bakım onarım masraflarının çok yüksek olması nedeniyle sorunun çözümüne yönelik araştırmalar yapılmıştır. Özellikle pancar bıçaklarının tahrikinde kullanılan turbo kavramalar, Makine Fabrikalarımızda tamir edilemediğinden, özel firmalara tamir ettirilmekte ve bakım masraflarını artırmaktadır. Bu nedenle Ankara ve Erzincan Şeker Fabrikalarımız pilot fabrika olarak seçilmiş ve pancar bıçaklarında iyileştirme çalışması yapılmıştır. Hidrolik turbo kavrama ve elektromanyetik kavrama devre dışı bırakılarak, mevcut motor değiştirilmeden frekans çevirici sisteme eklenmiştir. Hidrolik ve elektromanyetik kavramaların kaldırılmasıyla, kavramaların sebep olduğu titreşim ortadan kalkmış, hidrolik yağ sarfiyatı sıfırlanmıştır. Frekans çevirici, elektrik motorunun devrini değiştirerek motorun gerekli olan devir ve güçte çalışmasını sağlayarak enerji tasarrufu sağlamaktadır. Ayrıca elektrik motorunun kullanım ömrü uzamakta ve bakım masrafları azalmaktadır. Kapasite, motor devri ile ayarlanabildiği için işletme kolaylığı getirmektedir. 2009/2010 pancar işleme kampanyasında denenen sistem çok başarılı bulunmuş ve bir program dahilinde diğer fabrikalarımızda da yaygınlaştırılması kararı alınmıştır. 50

Koyu şerbetin filtrelenmesinde kullanılan BMA filtrelerinde, şerbetin süzülmesine yardımcı olarak perlit kullanılmaktadır. Ancak filtre bezlerinde oluşabilecek yırtıklar nedeniyle, perlit şerbete karışabileceğinden; Perlit kullanılmadan filtreleme yapabilen, bakım onarım ve işletme maliyeti düşük, kullanımı ve temizliği kolay olan yeni bir sistemin (aparatın) deneme çalışmaları Ankara Şeker Fabrikamızda yapılmıştır. Çalışmalarımız 2010-2011 pancar işleme kampanyasında devam edecektir. Buhar kazanlarında; yanma odası, kızdırıcılar ve EKO boruları dış yüzeylerinde oluşan kurum ve şlakalar kazan verimliliğini azaltmaktadır. Kazan verimliliğini artırma ve enerji tasarrufu çalışmaları kapsamında; şlaka oluşumunu ve kızdırıcı borularında yüzey korozyonunu önlediği belirtilen ve bedeli ENKON firması tarafından karşılanan SP EKO (UN 1479 SP SOTİN) kimyasalının denemesi Ereğli Şeker Fabrikamızda yapılmıştır. SP Eko kimyasalının, şlaka oluşumunu önleyemediği tespit edildiği için uygulamaya son verilmiştir. Buhar kazanlarındaki emisyon değerlerinin iyileştirilmesi, baca gazında kükürt oranının düşürülmesi amacıyla; bedeli M.E. Madencilik firmasınca karşılanan ALSİL kimyasalı, Bor ve Turhal Şeker Fabrikalarımızda denenmiştir. Deneme sırasında; kullanılan yakıta %8 oranında kimyasal karıştırılmış, fakat istenen netice alınamamış ve baca gazındaki kükürt oranı limit değerler üzerinde kalmıştır. Karışım oranının artırılması gerektiğinden, maliyeti etkileyeceği için çalışmalar durdurulmuştur. Yozgat Şeker Fabrikamızdaki 25 t/h lik akışkan yataklı buhar kazanına 36 m2 lik kızdırıcı ilavesi yapılarak baca gazı sıcaklığı 190 C den 165 C ye düşürülmüş ve kazan verimi artırılmıştır. Ayrıca; torba filtre giriş sıcaklığı 250 C den 210 C ye düştüğü için filtre torbalarının ömrünü uzatmıştır. 51

Ton 52

(% PG) 53

(% PG) 54

Ek: 4 2009/2010 Pancar Kampanyasında Enerji Kullanım Oranları (Değerler teknik raporlardan alınmıştır.) Fabrikalar Kampanya gün İşlenen Pancar (bin ton) Üretilen Kristal Şeker (Ton) Üretilen Buhar (ton) Türbinlerin Toplam Üretimi (kwh) Şeker Fabrikasında Tüketilen Toplam Elektrik( kwh) Toplam Yakıt (7000kcal/kg göre ton) % Pancara Yakıt 1 ton pancar için tüketilen elektrik(kwh) 1 ton şeker için tüketilen elektrik(kwh) 1 ton pancar için tüketilen buhar (ton) 1 ton şeker için tüketilen buhar (ton) Afyon Şeker 112 701,0 110.000 336.000 22.929.888 22.676.488 39.745 5,67 32,47 206,95 0,4793 3,0545 Ağrı Şeker 41 122,5 16.233 55.900 4.501.512 4.276.436 5.389 4,40 34,91 263,44 0,4563 3,4436 Alpullu Şeker 44 152,7 16.465 66.223 4.223.200 3.589.720 7.594 4,97 23,51 218,02 0,4337 4,0220 Ankara Şeker 115 421,0 62.550 185.272 13.064.160 12.213.940 16.388 3,89 29,90 201,24 0,4401 2,9620 Bor Şeker 94 385,5 55.750 169.000 13.364.568 12.067.953 16.147 4,19 31,33 216,67 0,4384 3,0314 Burdur Şeker 89 434,0 64.835 195.240 13.725.800 13.588.532 21.695 5,00 33,04 221,15 0,4499 3,0113 Çarşamba Şeker 35 95,2 11.176 34.910 3.033.216 3.004.509 5.306 5,57 32,15 273,85 0,3667 3,1237 Çorum Şeker 73 448,2 69.050 172.400 13.463.424 13.103.424 17.238 3,85 29,24 189,77 0,3846 2,4967 Elazığ Şeker 44 71,2 8.870 37.000 2.567.900 2.555.060 3.382 4,75 37,57 301,59 0,5197 4,1714 Elbistan Şeker 54 216,0 31.313 80.360 7.174.296 6.959.225 10.255 4,75 32,22 222,25 0,3720 2,5663 Erciş Şeker 62 138,7 21.485 58.950 4.823.928 4.518.805 5.161 3,72 32,60 210,44 0,4250 2,7438 Ereğli Şeker 143 1.238,0 183.570 380.000 29.742.192 27.872.021 59.286 4,79 23,53 158,68 0,3069 2,0701 Erzincan Şeker 99 182,0 28.275 88.300 6.001.100 5.667.659 7.492 4,12 31,14 200,45 0,4852 3,1229 Erzurum Şeker 62 197,1 32.434 95.050 6.611.900 6.140.385 9.895 5,02 31,16 189,34 0,4822 2,9306 Eskişehir Şeker 135 992,0 152.724 383.166 30.234.240 28.391.516 38.696 3,90 28,62 185,90 0,3863 2,5089 Ilgın Şeker 144 1.012,9 156.100 417.200 30.693.888 27.532.050 50.436 4,98 27,18 176,37 0,4119 2,6726 Kars Şeker 15 21,0 3.363 10.000 1.001.340 960.000 947 4,51 45,71 285,46 0,4762 2,9735 Kastamonu Şeker 77 282,0 42.900 119.680 8.730.820 8.658.944 11.965 4,24 30,71 201,84 0,4244 2,7897 Kırşehir Şeker 134 421,0 59.870 157.350 13.927.590 12.096.048 19.815 4,71 30,54 214,73 0,3738 2,6282 Malatya Şeker 69 248,2 32.600 112.628 7.611.800 7.308.030 10.133 4,08 29,44 224,17 0,4538 3,4548 Muş Şeker 82 271,8 39.900 120.100 9.159.336 8.950.000 10.477 3,85 32,93 224,31 0,4419 3,0100 Susurluk Şeker 42 266,5 27.070 95.233 7.034.400 7.015.076 11.779 4,42 26,32 259,15 0,3573 3,5180 Turhal Şeker 79 546,0 80.500 245.800 17.350.534 17.266.356 23.958 4,39 31,62 214,49 0,4502 3,0534 Uşak Şeker 65 121,0 17.950 48.090 2.638.620 2.611.705 5.036 4,16 25,68 173,10 0,3974 2,6791 Yozgat Şeker 78 284,5 44.690 120.150 9.175.860 9.175.860 12.530 4,40 33,40 212,63 0,4223 2,6885 Toplam 9.270,0 1.369.673 3.784.002 282.785.512 268.199.742 420.745 4,49 31,08 217,84 0,4254 2,9891 Minumum değer Maksimum değer 55

4- MAKİNA FABRİKALARI ve EMAF 2009 YILI FAALİYETLERİ : 2009 yılında Makina Fabrikaları ve Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasında; modernize edilen Şeker Fabrikalarının ihtiyacı makina ve tesisler ile tüm Şeker Fabrikalarının bakım ve onarımı için gerekli yedek parçaların imalat ve tamiratları gerçekleştirilmiş olup ayrıca bazı resmi ve özel kuruluşlara da makina tesis ve yedek parça imalatı yapılmıştır. 2009 yılında yapılan toplam imalat bedeli bir yıl öncesine göre % 2,33 artarak 82.201.345,79 TL olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılında Makina Fabrikaları ile Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasında yapılan işlerin dağılımı aşağıda gösterilmiştir. Tabloda gösterilen değerler 2008 yılından devreden miktarı çıkartmak ve 2010 yılına devreden miktarı ilave etmek suretiyle hesaplanmıştır. Yedek, tamirat ve Yatırım harcamaları ile ilgili üretim değerlerine dönem giderleri, kıdem tazminatları ve sosyal yardımlar dahil edilmiştir. YAPILAN İMALAT ( TL ) Fabrika Yıl Şeker Fabrikaları Harice Toplam Faaliyet Net Adı Yedek Yatırım Yapılan İmalat Kar / Zarar Kar/Zarar AFYON 2008 4.560.016,00 789.000,00 1.178.479,00 6.342.885,70 30.207,70-1.070.971,27 2009 4.950.035,24 750.000,00 284.589,71 5.984.624,95 33.092.14-692.093.42 ANKARA 2008 15.548.847,00 757.000,00 4.131.175,32 20.437022,32-539.824,18-1.190.311,58 2009 20.657.252,95 1.626.737,90 1.950.407,82 24.234.398,67-35.999,98-2.076.757,32 ESKİŞEHİR 2008 26.724.851,00 2.170.000,00 1.828.289,00 30.723.140,00 137.827,31-407.791,50 2009 24.623.766,67 1.860.000,00 783.829,00 27.267.595,67 57.568,80-830.606,84 ERZİNCAN 2008 6.065.844,51 0.00 5.328,00 6.071.172,51 - -552.369,62 2009 5.099.410,83 674.111,38 22.009,22 5.795.531,43-73.950,07-55.224,43 TURHAL 2008 4.908.922,53 193.924,01 112.510,33 5.215.356,67 - -812.254,73 2009 5.489.723,93 304.511,65 33.739,49 5.827.975,07 - -253.394,20 EMAF 2008 7.021.152,07 3.436.521,17 893.567,00 11.351.310,46 78.454,71-349.199,46 2009 9.400.308,99 2.739.956,02 950.954,99 13.091.220,00 121.428,29-2.090.557,38 2008 64.829.633,11 7.346.445,18 8.149.348,65 80.325.496,96-293.334,46-4.382.898,16 TOPLAM 2009 70.220.498,61 7.955.316,95 4.025.530,23 82.201.345,79 102.139,18-5.998.633,59 56

KAR ve ZARAR DURUMU Makina Fabrikası ve Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasının Son 5 Yıllık Satış değeri üzerinden Toplam üretim Kar - Zarar durumu aşağıda gösterilmiştir Yıllar Satışı Yapılan (Kapanan) İşlerin Kıymet Tutarı Ciro Zarar Kar TL TL TL TL 2005 68.881.775,39 62.915.018,00-1.237.518,52-2006 73.391.886,73 67.797.620,59-1.313.919,48-2007 73.906.814,60 69.764.479,02-1.455.371,46-2008 72.139.287,00 65.125.469,71-4.382.898,00-2009 77.695.790,00 75.217.559,00-5.998.633,59 Not: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Şeker Fabrikaları'na yapılan imalatlardan kâr alınmamıştır. 2009 yılı Makina Fabrikaları üretim faaliyetleri ( Ton ) Makina Döküm* Çelik* Talaşlı* Kauçuk Net Fabrikası Pik Çelik Sfero D. Dışı Konstr. İmalat İmalat İmalat Afyon 312 253 565 Ankara 1031 349 1380 Eskişehir 315 252 20 282 606 90 1320 Erzincan 106 24 13 86 186 250 Turhal 132 14 180 44 370 Toplam 553 276 47 1891 1438 90 3885 * Brüt değerler. Yıllar Son 5 yıllık Üretim değerleri 2005 2006 2007 2008 2009 Ton 5628 5802 5445 4329 3885 57

ARAŞTIRMA GELİŞTİRME FAALİYETLERİ MAKİNA FABRİKALARI ve EMAF 1 - ANKARA MAKİNA FABRİKASI Şeker Fabrikalarında kullanılan şerbet koyulaştırma filtrelerine alternatif olacak yeni tip şerbet koyulaştırma filtresi projelendirilmiş, imalatı yapılarak işletmede devreye alınmıştır.deneme çalışmalarından olumlu netice elde edilmiştir.yeni filtrenin, perlit kullanımının olmaması, 12 elamanlı olması dolayısıyla az yer kaplaması ve iyi şerbet kalitesi sağlaması nedeniyle daha kullanışlı ve verimli olduğu tespit edilmiştir. 2 - EMAF A) Erzincan Şeker Fabrikası Rafineri otomasyonu için PCS7 proje geliştirme çalışması, B) Erzincan Şeker Fabrikası Rafineri otomasyonunda yeni marka briks ölçer montaj ve ayar araştırmaları, C) Ilgın Şeker Fabrikası Türbin sıcaklık ölçme panosu araştırması, D) Vakum kazanları boşaltma kapağı yerine kelebek ventil koymak için araştırma ve denemeler yapılarak uygulamanın gerçekleştirilmesi, E) Eskişehir Şeker Fabrikası TS Filtre Otomasyonu proje hazırlama araştırmaları F) Ankara Şeker Fabrikası 25 t/h Kazan otomasyonu araştırmaları, G)Erzincan Şeker Fabrikası Otomasyon bilgisayarlarının tek bir merkez panoda toplanarak, klimalı ve toz geçirmez bir ortam oluşturularak çalıştırılması denemeleri, Aynı anda bilgisayarların kasaları merkezde iken klavye, fare ve monitörlerin 50 metre mesafede çalıştırılmalarının denenmesi, H) Erzurum Şeker Fabrikası Derinkuyu pompaları otomasyonunda kullanılmak üzere proje geliştirme çalışmaları İ) Erzurum Şeker Fabrikası Dom seviyesinin frekans çevirici ile denetimi için araştırmalar yapılmıştır. 58

3- ESKİŞEHİR MAKİNA FABRİKASI Fabrikanın başlıca ürünlerinden olan pompa ve dişli kutusu üretimde imalat firesini asgari düzeye indirmek, kaliteyi arttırmak ve üretim birim maliyetlerini düşürmek amacıyla, model, döküm ve talaşlı imalat aşamalarındaki AR-GE çalışmalarına devam edilmiştir. Proje çalışmaları bitirilen 60 Ton devirme kapasiteli (tek ve çift platformlu) yeni seyyar pancar boşaltma makinasının imalatı yapılarak Şeker Fabrikasında devreye alınmış ve işletmede tespit edilen aksaklıklar giderilerek proje neticelendirilmiştir. 4 - ERZİNCAN MAKİNA FABRİKASI Fabrikanın başlıca ürünlerinden olan akış kontrol elemanlarının üretimde imalat firesini asgari düzeye indirmek, kaliteyi arttırmak ve üretim birim maliyetlerini düşürmek amacıyla, model, döküm ve talaşlı imalat aşamalarındaki AR-GE çalışmalarına devam edilmiştir. 59

BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALİYETLERİ - Fabrikalarımızda İnternete ADSL üzerinden, Genel Müdürlükte ise bir İnternet Servis Sağlayıcı üzerinden çıkılmakta idi, daha hızlı ve ekonomik olduğu için, Genel Müdürlük İnternet çıkışı, Telekom tarafından sağlanan Metro Ethernet aboneliği ile değiştirilmiştir. - Genel Müdürlük ile Fabrikalar arası NETWORK trafiğimiz FRAME-RELAY bağlantı teknolojileriyle sağlanmaktaydı. Bu teknoloji hem eski hem de pahalı bir teknolojiydi. İnternete çıkış Fabrikalarda ADSL, Genel Müdürlükte Metro Ethernet e geçilince bu iki teknolojiden faydalanarak NETWORK trafiğini karşılıklı VPN bağlantısı yaparak sağladık. Bu sağlandıktan sonra da FRAME-RELAY abonelikleri iptal edilerek büyük bir tasarruf sağlanmıştır. - NETWORK bağlantısının VPN ile çözümü ve FRAME-RELAY aboneliğinin iptal edilmesi sonucu her yıl parçalı bakımı yapılan tüm Modem ve Routerler bakım kapsamı dışına çıkarılarak bakım masraflarında azami tasarruf sağlanmıştır - Fabrikalarımızın istekleri doğrultusunda, tarafımızdan üretilen Uygulama Programlarında gerekli güncelleme ve ilavelere devam edilmiş olup, işlerin aksamasına meydan verilmemiştir. - 5651 sayılı yasa çerçevesinde Network ağ güvenliği en üst seviyede sağlanmış, URL Filtreleme, virüs ve Antivirüs programlarının güncellemesi yapılmış, gerekli Trafik bilgileri kayıt altına alınmıştır. 60

ŞEKER ENSTİTÜSÜ AR-GE FAALİYETLERİ Şeker Enstitüsü bünyesinde bulunan Tarımsal ve Teknolojik Araştırmalar Müdürlüklerinin araştırma ve teknik yardım faaliyetleri; Araştırma ve Geliştirme Çalışmaları, Danışmanlık, Teknik Yardım ve Rutin Çalışmalar, Eğitim, Uluslararası Araştırma Kurumları ile İşbirliği, Yurt içi Üniversite ve Diğer Kurumlarla İşbirliği, Kongreye Katılma ve İnceleme Gezileri, Araştırmaya Yönelik Üretim Faaliyetleri başlıkları altında verilmiştir. ARAŞTIRMA ve GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI 1. Yeni Başlanan ve Devam Eden Araştırma-Geliştirme Çalışmaları: Tarımsal Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı Şubelerce; Şeker pancarı ekim alanlarımızda ekilecek şeker pancarı çeşitlerini seçebilmek amacıyla 2009 yılında da Cercospora ve Rhizomania ya dayanıklı çeşitlerle; Çarşamba, Karacabey, Çorum, Kırşehir ve Ilgın da çiftçi tarlaları ile Konya, Eskişehir ve Hasankale deneme istasyonlarında verim kontrol denemeleri, nematoda toleranslı çeşitlerle; İlören, Kütahya ve Altınekin de çiftçi tarlaları ile Eskişehir ve Konya Deneme İstasyonlarında Nematoda Toleranslı Şeker Pancarı Çeşitleri Verim Kontrol Denemesi yapılmıştır. Deneme sonuçlarına göre 2010 yılı ekimlerinde kullanılacak Cercospora ile Rhizomania ya dayanıklı çeşitler ile nematoda toleranslı çeşitler belirlenmiştir. Bu denemeler aynı zamanda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı na tescil ve üretim izni için başvurulan çeşitlerin Resmi Tescil denemesi olarak yürütülmüştür. Şeker Pancarı Tarımında Ekilen Çeşitlerin Farklı Partilerine ait Tohumların Tarla İntaş Gücünün Tespiti, Damla ve Yağmurlama Sulama Yöntemlerinin Şeker Pancarının Verim ve Kalitesine Etkisi ve Serpme ve Yağmurlama Sulama Yöntemiyle Sıvı Formda Verilecek Azotlu Gübrenin Şeker Pancarının Verim ve Kalitesine Etkisi konulu araştırmalara 2009 yılında devam edilmiştir. 61

Genetik monogerm hibrid şeker pancarı çeşit ıslahı çalışmaları çerçevesinde, elde edilen genetik monogerm hatlardan anaç pancar seleksiyonu, kenevir izolasyonunda tohum üretimleri ve melezlemeler, familyalarda O-tip bitki testi yapılmış, bunlardan fide üretilmiş ve genetik monogerm familyalar ve melezleri verim kontrol denemelerine alınmıştır. Multigerm tetraploid ve diploid tozlayıcılar ıslah etmek amacıyla melezlemeler yapılmış, seçilen bitkiler kenevir izolasyonunda erkek kısırlarla melezlenerek tohum üretilmiştir. Çeşit geliştirme çalışmalarına devam edilmiştir. Çift toleranslı (Rhizomania ve Cercospora hastalıklarına) monogerm şeker pancarı popülasyonu geliştirme çalışmaları yürütülmüştür. Pancar kist nematoduna dayanıklılık çalışmalarına devam edilmiştir. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü adına Farklılık Yeknesaklık ve Durulmuşluk denemesi Etimesgut Deneme İstasyonunda yürütülmüştür. Organik Şeker Pancarı ve Şeker Üretimi, Çinko Katkılı Gübrelerin Şeker Pancarının Verim ve Kalitesine Etkisi, Azot Fikse Edici ve Fosfor Çözücü Bakteri İzolatlarının Şeker Pancarının Verim ve Kalitesi Üzerine Etkisi, Damla Sulama Sistemi ile Şeker Pancarına (Beta vulgaris L.) Verilen Azot ve Potasyumun Verim ve Kalite Üzerine Etkisi ile Azotun Son Uygulama Zamanının Belirlenmesi, İlkbaharda Uygulanan Çinko Katkılı Kompoze Gübrelerin Şeker Pancarının Verim ve Kalitesi Üzerine Etkisi ve Rutin Toprak Analiz Metotlarının Kontrol, Adaptasyon ve Modifikasyonu adlı araştırmalara 2009 yılında devam edilmiştir. Şeker Pancarı Yetiştirilmesinde Üretim Seyri, Maliyet ve İklim Değişkenleri Arasındaki İlişkilerin Araştırılması na devam edilmiştir. Bazı Sistemik Etkili Tohum İnsektisitleri ile Değme Etkili İnsektisitlerin Farklı Kombinasyonlarının Toprak Altı Zararlı Kompleksi ve Pancar Pirelerine Karşı Etkilerinin İncelenmesi ve Şeker Pancarında Sıvı ve Toz Hymexazol İçeren Tohum İlaç Karışımlarının Biyolojik Etkinliklerinin Belirlenmesi konulu araştırma çalışmalarına devam edilmiştir. 62

Hububatta Yabancıot Kontrolünde Kullanılan Bazı Sulfonylurea Grubu Herbisitlerin Kalıntı Seviyeleri ile Müteakip Şeker Pancarına Etkileri ve Nematoda Dayanıklılık Geninin (hs1 pro1 ) Agrobacterium tumefaciens Aracılığıyla Şeker Pancarına (Beta vulgaris L.) Aktarılması konulu araştırmalara 2009 yılında da devam edilmiştir. Şeker Pancarı Tepe Kıvırcıklığı (Curly top) Hastalığına Dayanıklı Şeker Pancarı Çeşitlerinin Verim ve Kalite Performanslarının Belirlenmesi konulu araştırma çalışmasına 2009 yılında başlanmıştır. Teknolojik Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı şubelerce; Pancar Analiz Laboratuvarlarında Kullanılan Freze Bıçaklarının Alınan Ezme Sayısına Bağlı Olarak Pancarın Polar Şeker Değerine Etkisi, Şeker Fabrikasyonunda Ekstraksiyon, Arıtım ve Buharlaştırıcı Kademelerinde Uygun Çelik Türünün Seçimi İçin St 37.2, 304L ve 316L Kalite Çelik Malzemenin Şerbet Ortamında Korozyon Davranışlarının İncelenmesi, Ankara Şeker Fabrikası Kazan Sularında ph Düşüş Nedenlerinin Araştırılması, Dik Refrijerantlarda Mekanik ve İşletme Sorunlarının Belirlenmesi ve Giderilmesi, Ankara Şeker Fabrikasında Arıtım Efektinin Düşük Olmasının Nedenleri ve Alınabilecek Önlemler, Şerbetteki Melas Yapıcı Katyonların Küspe Üzerinde Adsorplanarak Uzaklaştırılması, Ekstraksiyon Koşullarının, Cibs Kullanımının ve Küspe Preselerinin Mekanik Özelliklerinin Sıkılmış Küspenin Kuru Maddesi Üzerine Etkisi, Pancar Yüzdürme ve Yıkama Sularında Şeker Kaybı, Son Şeker İstasyonunun İncelenmesi, Organik Pancardan Organik Şeker Üretimi konularında araştırma çalışmalarına devam edilmiştir. Tekdüzen Şeker Analiz Metotları Uluslararası Komisyonu (ICUMSA) ile ortak yürütülen çalışmalar kapsamında Ham Şeker, Beyaz Şeker, Özel Şekerler, Melas, Kromatografik Teknikler, Oligosakaritler ve Polisakaritler, Renk, Bulanıklık ve Reflektans Ölçümleri, Mikrobiyoloji, İndirgen Şekerler konularında çalışmalara devam edilmektedir. 63

2. Sonuçlanan Araştırma Geliştirme Çalışmaları: Değişik Tohum Ekim Mesafelerinin Şeker Pancarının Verim ve Kalitesine Etkisi, Farklı Şeker Pancarı Çeşitlerinin Değişik Kalibrasyonlarının Pancar Verim ve Kalitesine Etkisi, Sistemik Etkili Tohum İnsektisitlerinin (Imidacloprid, Thiamethoxam) Şeker Pancarında Toprak Altı Zararlı Kompleksi ve Pancar Pirelerine Karşı Etki Sürelerinin Araştırılması ve Şeker Pancarında Cercospora Yaprak Lekesi Hastalığının Entegre Savaşımı konulu araştırma çalışmaları 2009 yılında tamamlanmış ve raporları hazırlanmıştır. HPLC (Yüksek Performans Sıvı Kromatografisi) ile Şeker Türlerinin Tayini konulu çalışma sonuçlanmıştır. Şeker Fabrikalarında Buharlaştırıcı İstasyonunda Etkin Isı Ekonomisi ve Mevcut Sisteme Uygulanabilen Yeni Gelişmeler konulu çalışma tamamlanmış, hazırlanan rapor 17. Ulusal Isı Bilimi ve Tekniği Kongresinde bildiri olarak sunulmuştur. DPT tarafından desteklenen Süleyman Demirel Üniversitesi; Akdeniz Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi ile ortak yürütülmekte olan 2003K121020/9 No lu Anaerobik Arıtma Sisteminde Etkin Olan Mikroorganizmaların Moleküler Bazda (FISH ve DGGE) Tanımlanması ve Sistem Performansının Değerlendirilmesi isimli DPT projesinin sonuç raporu hazırlanmaktadır. DANIŞMANLIK, TEKNİK YARDIM ve RUTİN ÇALIŞMALAR Enstitümüze bağlı 5 deneme istasyonu ile Cercospora ve Rhizomania hastalık alanlarında, Tarımsal Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı şubelerce şeker pancarının agronomi, bitki besleme, bitki ıslahı, sulama, hastalıklar ve zararlılar ile tarımsal mekanizasyon konularında projelendirilmiş 83 tarla denemesi, 7048 parsel olarak kurulmuş ve her parselin verim ve kalite analizleri yapıldıktan sonra elde edilen verilerin istatistikî analizleri tamamlanarak ilgili araştırıcılara verilmiştir. Şeker pancarının destekleme alım fiyatının tespitine esas olacak 143 adet şeker pancarı ve 165 adet rakip ürünlere ait maliyet etüdünün değerlendirilmesi yapılarak sonuçlar Genel Müdürlüğe iletilmiştir. 64

Gübreleme tavsiyelerine esas teşkil edecek şekilde, araştırma ve diğer amaçlar için alınan 223 toprak numunesinin organik madde, bitkilerce alınabilir fosfor ve potasyum analizleri yapılmıştır. Alınan su numunelerinde sulamaya uygunluk için gerekli analizler yapılmış, sonuçlar ilgililere gönderilmiştir. Şirketimizce çiftçilere dağıtılmak üzere mubayaa edilen gübrelerden alınan ve diğer kurumlardan gelen 184 kimyasal gübre örneğinin standartlara uygunluğu ve kalite kontrolleri yapılmıştır. Araştırma ve gübreleme tavsiyelerinin kontrolü amacıyla alınan 300 adet bitki örneğinde makro ve mikro bitki besin analizleri tamamlanmıştır. ICP cihazında 30 adet şeker, 10 adet melas ve 80 adet su numunesinde ağır metal analizleri yapılmıştır. Ekim alanlarımızda görülen şeker pancarı kist nematodu ile ilgili tarama çalışmalarına ve zararlılarla mücadelede kullanılacak tarımsal ilaçlar ve bunların kullanılması hakkındaki teknik yardıma devam edilmiştir. 2009 yılında ekim alanlarımızda Rhizomania hastalığı tarama çalışmaları sürdürülmüş olup, şüpheli sahalardan alınan şeker pancarı kök ucu örneklerinde yapılan Elisa testi sonuçlarına göre 18 000 dekarlık alanda ilave Rhizomania hastalığı tespit edilmiştir. Ekim bölgelerimizde Cercospora ve kök çürüklüğü hastalıklarının kontrol çalışmaları şeker fabrikaları tarım teşkilatı elemanları ile birlikte takip edilerek, danışmanlık ve teknik yardım yapılmıştır. Rhizomania ve Cercospora ya dayanıklı çeşit denemelerine ait toplam 3144 adet şeker pancarı kök ucu örneklerinde ELISA testi yapılmıştır. Şeker pancarı tepe kıvırcıklığı (Curly top) hastalığı konusunda Ankara Şeker Fabrikalarına, herbisit zararı konusunda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı nın görevlendirmesi ile Amasya Şeker Fabrikasına ve hastalık teşhisi konularında Afyon, Ağrı ve Ankara şeker fabrikaları ile Cercospora ilaçlama zarar eşiğinin tespitinde Çarşamba ve Susurluk şeker fabrikalarına teknik yardımda bulunulmuştur. Hassas ekim makinesine ait 8 kalem ve Rus yapısı seyyar pancar boşaltma-temizleme ve yükleme makinelerinin yedek parça ihtiyacını karşılamak için 11 kalem malzemenin teknik şartnamesi hazırlanmış ve imalatı tamamlananların teknik kontrol ve tesellümleri yapılmıştır. Rus tipi seyyar pancar boşaltma-temizleme ve yükleme makinelerine ait 6 adet dizel motor, 6 adet yakıt pompası, 2 adet marş motoru ve redüktörü revizyonu yapılmıştır. Ayrıca Rus dizel motora ait 7 adet radyatörün bakım ve onarımı, 8 adet Tümosan dizel motorun revizyonu piyasaya yaptırılmıştır. 1117 adet ham ekici tekerlek istenilen delik ölçülerinde işlenmiştir. 65

Seyyar Pancar Boşaltma makinelerinde kullanım ömrünü tamamlayarak hurdaya ayrılan 340 adet (yaklaşık 510 kg) Bunker Bandı Destek Tekeri nin poliüretan malzeme ile kaplattırılarak yeniden kullanım imkanı sağlanmış ve kullanım ömürleri uzatılmıştır. Erzurum Şeker Fabrikasından Susurluk Şeker Fabrikasına nakledilen Rus Elektrikli Pancar Boşaltma Makinesinin montajı yapılarak, çalışır vaziyette teslim edilmiştir. Turhal Şeker Fabrikasına ait Rus yapısı Pancar Boşaltma Makinesinin 2 adet alan kaldırma silindirlerinin bakım ve revizyonu yaptırılmıştır. T.Ş.F.A.Ş. Genel Müdürlüğünce satın alınan çeşitli işletme malzemelerinin ihalelerine esas numunelerin analizleri yapılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca gelen her parti malzemenin analizi yapılarak tesellümleri sağlanmış, fabrikalarımızdan, çeşitli kişi ve kuruluşlardan değişik tarihlerde gelen çeşitli numunelerin analizleri yapılarak raporları ilgili birimlere gönderilmiştir. Fabrikalarımızın 2008-2009 kampanyası ortalama melas ve beyaz şeker numunelerinin kalite analizleri ve fabrikalarımızın 2009-2010 Kampanyasında ürettikleri beyaz şeker numunelerinin mikrobiyolojik analizleri yapılarak raporları ilgili birimlere gönderilmiştir. Ereğli Şeker Fabrikasında 2008-2009 kampanyası süresince devam eden kömür ve buhar kazanları konularındaki sorunlarla ilgili olarak, iki teknik elemanımız tarafından hazırlanan sonuç raporu Genel Müdürlüğümüze gönderilmiştir. Ankara Şeker Fabrikası Pancar Analiz Laboratuvarı polar şeker ünitesi hakkındaki sorunlar için Venema Firması yetkilileri ile bağlantı kurulmuş ve Türkiye temsilcisi ile görüşülmüş, yapılacak işler fabrika yetkililerine iletilmiştir. Ayrıca, geçen kampanya dönemi Pancar Analiz Laboratuvarlarında yapılan çalışma ve inceleme hakkındaki bilgileri içeren sonuç raporu Genel Müdürlüğümüze gönderilmiştir. Ankara Şeker Fabrikası şeker ambarlarından alınan şeker numunelerinde istenilen parametrelere göre gerekli analizler yapılmış ve raporları ilgili birimlere gönderilmiştir. 66

Şeker fabrikalarımızdan şeker satın alan Coca-Cola, Pepsi Cola vs. gibi özel sektör kuruluşlarının beyaz şekerde yapılması istenen bazı parametrelere ait analiz metotlarının temini ve uygulanmasına yönelik olarak Coca-Cola firması ile irtibata geçilmiş, 27-29 Nisan 2009 tarihinde Kalite ve İşletme Kontrol Analizleri konulu eğitimde firma yetkilisinin bu analizlerin uygulanması ve Coca-Cola tarafından istenilen beyaz şeker spesifikasyonları (mikrobiyolojik analizler de dahil) hakkında sunum yapması sağlanmış ve karşılıklı görüş alışverişinde bulunulmuştur. Coca-Cola tarafından uygulanan analiz metotları fabrikalarımıza gönderilmiştir. Şirketimizden melas alan maya fabrikalarının melaslarımızdaki nitrit miktarının yüksekliğinden şikayetçi olması üzerine, konu ile ilgili inceleme yapılmış, Melaslarımızdaki Nitrit Miktarı ve Fermantasyona Etkisinin Araştırılması başlıklı, Ankara ve Eskişehir Şeker Fabrikaları melaslarına ait yapılan çalışmanın da yer aldığı rapor Genel Müdürlüğümüze gönderilmiştir. Pancar Analiz Laboratuvarlarında kullanılmakta olan tartım kağıdı ile ilgili olarak yurt içi ve yurt dışından çeşitli firmalardan bilgi alınmıştır. Fabrikalarımızda Pancar Analiz Laboratuvarlarında kullanılan tartım kağıdı ve bu kağıdın tedarikçi firma tarafından değiştirilmesi önerilen bir başka tartım kağıdı, Ilgın Şeker Fabrikası Pancar Analiz Laboratuvarında denenmiştir. Konu hakkında hazırlanan görüş yazısı ilgili birimlere gönderilmiştir. Pancar Analiz Laboratuvarlarında pancar ezmesi alımında kullanılan freze bıçağının değiştirilme sıklığı ile ilgili olarak Burdur, Ilgın ve Malatya Şeker Fabrikalarına, önce yapılacak işi planlamak, sonra da denemeleri yapmak üzere kampanyada ikişer defa gidilerek çalışma yapılmıştır. 2009-2010 kampanyası için temin edilecek linyit kömürler için Genel Müdürlüğümüzle birlikte teknik şartname üzerinde çalışılmıştır. 2009-2010 yılı kampanya dönemi için satın alınan ve kömür yakan fabrikalarımızdan Enstitümüze gönderilen çok sayıda ihale kömür numunesinde, 2009-2010 Kömür Şartnamesi gereği I. Parti kömür numunelerinde ve fabrikalarımız tarafından gönderilen diğer partilere ait numunelerinde kül ergime noktası 67

analizleri yapılmış ve raporları ilgili fabrikalara gönderilmiştir. Linyit kömüründe kükürt tayin metotları üzerinde ortak bir çalışma yapmak üzere TÇMB ile mutabakata varılmıştır. Katı yakıtlarda nem, uçucu madde, kül ve sabit karbon analizlerinin yapıldığı termogravimetrik analiz cihazı teslim alınarak kurulumu, çalıştırılması ve eğitimi tamamlanmıştır. Ankara, Bor, Kırşehir ve Yozgat Şeker Fabrikalarından çeşitli tarihlerde gelen şahit fuel-oil numunelerinde itiraz konusu olan analizler hakem laboratuvar olmamız nedeniyle Enstitümüzde yapılmış ve raporları ilgili fabrikalara gönderilmiştir. Genel Müdürlüğümüzce fabrikalarımızın 2009-2010 kampanyası için satın alma ihalesine esas olmak üzere gelen taş önleyici, difüzyon ve arıtım sistemi ile pancar yıkama ve yüzdürme suyu için köpük kesici, perlit, GP, BMA, pres filtre bezi, çamur koyulaştırma bezi gibi çeşitli işletme malzemelerinin analizleri yapılarak, gerektiğinde dış kuruluşlarda yaptırılarak şartnameye uygunlukları değerlendirilmiştir. Hazırlanan değerlendirme raporları çeşitli tarihlerde ilgili birimlere gönderilmiştir. Merkez Ambarına gelen yukarıda adı geçen her parti malzemenin analizleri yapılarak tesellümlerinin yapılması sağlanmıştır. Ayrıca çeşitli kuruluşlar, Genel Müdürlük ve fabrikalarımızdan gelen kristal beyaz ve küp şeker, kömür, kireçtaşı, melas, sulu ve koyu şlempe, su (kaynak suyu, kazan suyu), türbin taşı, filtre torbası ve bez numuneleri gibi bir çok malzemenin analizleri yapılarak raporları ilgili birimlere gönderilmiştir. Ankara Şeker Fabrikası Sosyal Tesislerinde kullanılan içme suyu ve kuyu sularının numunelerinde mikrobiyolojik analizler yapılarak raporları ilgili birimlere gönderilmiştir. Çeşitli fabrikalar, bölge ve mevkilere ait olan atıksu numunelerinde kapsam gereği yapılması gereken analizler yapılmıştır. Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği (2009-6) ve TS 266 Sular-İnsani Tüketim Amaçlı Sular Standardı incelenerek beyaz şeker ve suda ilk kez yapılacak mikrobiyolojik analizlerle ilgili araştırmalar yapılarak, beyaz şekerde yapılması planlanan Staphylococcus aureus ile içme suyunda ve kullanma (kuyu) sularında yapılması zorunlu analizlerden Enterococci (Enterococcus) ve Pseudomonas aeruginosa patojen bakterilerinin 68

analizleri için hazır besiyeri seçimi yapılmış ve 2009-2010 Kampanyasında uygulamaya geçilmiştir. Ankara Şeker Fabrikası ve Abacı Firması yetkilileriyle birlikte Ankara Şeker Fabrikasında 21 gün süre ile firma ürünü olan Octopol DSM 30 isimli biyositin formalin ile karşılaştırmalı deneme çalışması yapılmış olup, raporu hazırlık safhasındadır. Bir mühendisimiz Ankara Şeker Fabrikası Atıksu Arıtım Tesisinde görevlendirilmiş, iki araştırma laborantımız da bu tesisin laboratuvarının kurulmasında ve yapılacak analizler için laboratuvar elemanlarının yetiştirilmesinde görevlendirilmiştir. Biyoteknoloji ve Çevre Sorunları Şubesinin Akreditasyon Belgesinin sürdürülebilirliği için gerekli olan şube laboratuvarının I. Gözetim Denetimi, TÜRKAK denetçileri tarafından gerçekleştirilmiştir. İç Kalite Kontrol Prosedürünün gereği olarak kapsam içi parametrelerle ilgili doğrulama deneyleri düzenli olarak yapılmış, cihazlar izlenmiş, kontrol edilmiş ve ilgili formlar doldurulmuş ve Akreditasyon Belgesinin sürdürülebilirliği onaylanmıştır. TC. Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Çevre Referans Laboratuvarı tarafından Biyoteknoloji ve Çevre Sorunları Şubesi Laboratuvarı denetlenmiştir. Bakanlığa dört ayda bir Faaliyet Raporu gönderilmiştir. Şeker Fabrikalarımızın atıksu arıtım tesislerinin Çevre İl Müdürlükleri tarafından istenen analizlerinin tarafımızdan yapabilmesi için Çevre Referans Laboratuvarı yetkilileri ile ön görüşme yapılmış, daha sonra resmi yoldan başvurulmuştur. Bu konuda izlenecek yöntem belirlenmiş, bu koşulların yerine getirilmesi durumunda fabrikalarımıza ait atıksu analizlerini yapabileceğimiz kabul edilmiştir. Biyoteknoloji ve Çevre Sorunları Şubesi Laboratuvarının Çevre Ölçüm ve Analizleri Yeterlik Belgesini alması için gerekli tüm belgeler hazırlanmış, hazırlanan başvuru dosyası TC. Çevre ve Orman Bakanlığına gönderilmiştir. Fabrikalarımızın 2008-2009 kampanya dönemine ait teknik raporlar incelenerek Spesifik Elektrik Enerjisi (SEE) ve Spesifik Isı Enerjisi (SIE) değerleri hesaplanmıştır. Şeker Enstitüsüne ait aylık elektrik tüketimleri hesaplanarak ilgili panolara asılmıştır. 69

Çorum Şeker Fabrikasında pancar işleme kapasitesinin düşük olmasının nedenlerini incelemek üzere ilgili fabrikaya gidilmiştir. Kırşehir Şeker Fabrikasında kampanya döneminde kullanılan kömürlerden numune almak ve kazanda çıkan sorunları incelemek üzere bir elemanımız görevlendirilmiştir. Encon Firması tarafından Ereğli Şeker Fabrikasında denenen Kömür ve Sıvı Yakıt Katkı Maddesinin etkilerini izlemek üzere oluşturulan komisyonda görev alınarak ilgili fabrikaya gidilmiştir. Bu fabrikadaki görev sonrasında teknik incelemelerde bulunmak üzere Bor ve Kırşehir Şeker Fabrikalarına da gidilmiştir. Yatay küspe preselerinin performansını etkileyen faktörleri belirlemek üzere yürütülen çalışma kapsamında Ereğli, Bor ve Eskişehir Şeker Fabrikalarına gidilerek teknik incelemede bulunulmuştur. Kastamonu Şeker Fabrikasından gelen şahit atıksu numunesinde akreditasyonda kapsam içi parametrelerden KOİ ve TAKM analizleri yapılarak, sonuç raporu ilgili birime gönderilmiştir. Fabrika Müdür Yardımcıları (Teknik) Toplantısına hazırlık yapılmış, Son şeker lapasında Soğutma Kristalizasyonu ve Dik Refrijerantlar, İşletme malzemeleri, Beyaz Şekerde Çözelti Rengini Etkileyen Faktörler, Sıkılmış Küspede Kuru Maddeyi Arttırmada Cibs Kullanımı, Kırşehir Şeker Fabrikasında Kullanılan Kömürlerin Küllerinin Kimyasal Kompozisyonu ve Yanma Sırasında Kazan Aksamına Etkileri, Kazan Kimyasallarından Soda ve Trisodyum Fosfatın Kazana Verilişi, Degazör ve Kurum Üfleyicilerin Çalıştırılması konularında bilgiler aktarılmıştır. 2007-2008 Kampanya dönemine ilişkin; fabrikalarımızda üretilen beyaz şeker ve melasa ait kampanya ortalaması numunelerinin analiz raporları, fabrikalarımızın SIE ve SEE değerlerini gösteren tablolar hazırlanarak dağıtılmıştır. EĞİTİM Tarımsal ve Teknolojik Araştırmalar Müdürlükleri teknik elemanları Eğitim Dairesi tarafından düzenlenen ve özel bir firmanın verdiği İşgücünü Harekete Geçirme Eğitimi, 70

İletişim, İnsan İlişkileri ve Halkla İlişkiler ve İnsan ve Yönetim Psikolojisi Eğitimi konulu seminerlere katılmışlardır. Tarımsal Araştırmalar Müdürlüğü teknik elemanları; Muş, Ağrı ve Erzurum Şeker Fabrikalarında düzenlenen Seyyar Pancar Boşaltma Makinelerinin İşletilmesi ve Alınması Gerekli Emniyet Tedbirleri isimli tartışmalı eğitim toplantısına ve T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü ile Almanya ve Fransa Tarım Bakanlıkları tarafından Eşleştirme Projesi kapsamında Amasya ve Ankara da düzenlenen Türkiye de Tohumculuk Sektörünün Gelişimi ve AB ye Uyum konulu pratik arazi çalışmasına katılmışlardır. Ayrıca bu toplantıda Türkiye Şeker Fabrikaları ve Şeker Enstitüsü konulu bir sunum yapılmıştır. Görevde Yükselme Eğitimi kapsamında; Tarımsal ve Teknolojik Araştırmalar Müdürlüklerine bağlı şubelerce agronomi, bitki besleme, bitki ıslahı, deneme ve istatistik, sulama, hastalıklar ve zararlılar, tarımsal mekanizasyon, analitik, biyoteknoloji ve çevre, enerji ekonomisi ve korozyon ile şeker fabrikasyonu konularında eğitim verilmiştir. TC. Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Referans Laboratuvarı tarafından verilen Yetkilendirilmiş Laboratuvarlar İçin Su ve Atıksudan Numune Alma eğitimine; bir mühendis ve iki araştırma laborantımız ile Genel Müdürlüğümüz tarafından katılımı sağlanan fabrikalarımızın atıksu arıtım tesislerinde görevli 14 mühendis katılmış sertifika almaya hak kazanmışlardır. Teknolojik Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı şubelerce, İşletme Mühendisleri için Şeker Teknolojileri, Çevre Mühendislerine Atıksu Arıtım Tesisleri, Şeker Sanayine Çevre Kanunu Yönetmeliklerinin Fabrikalarımıza Getirdiği Yükümlülükler, Kalite ve İşletme Kontrol Müdür Yardımcıları ve Mühendislerine Kalite ve İşletme Kontrolü ile İlgili Analizler, Ankara Şeker Fabrikası Kazan Dairesi personeline Sanayi Tipi Buhar Kazanları İşletmesi, fabrikalarımızın Makine-Elektrik Şefleri ve Kazan Ustabaşılarının katıldığı Kazanların İşletilmesi, Bakımı ve Verimi konularını içeren tartışmalı toplantılara katılarak eğitim verilmiştir. 71

Arasta Firması tarafından düzenlenen Plakalı Buharlaştırıcılar ve Isı Değiştiriciler, Abacı Kimya Firması tarafından düzenlenen Şeker Sektöründe Kimyasallar ve Uygulamaları seminerlerine tüm teknik personelimiz katılmıştır. ULUSLARARASI ARAŞTIRMA KURUMLARI İLE İŞBİRLİĞİ Uluslararası Şeker Pancarı Araştırma Enstitüsü (IIRB) ile işbirliği devam etmektedir. Tekdüzen Şeker Analiz Metotları Uluslararası Komisyonu (ICUMSA) ile 10 konuda araştırmacı olarak laboratuvarlar arası ortak çalışmalar yürütülmektedir. Avrupa Şeker Teknolojisi Birliği-ESST ile ilişkiler sürdürülmektedir. YURT İÇİ ÜNİVERSİTE ve DİĞER KURUMLARLA İŞBİRLİĞİ Organik Şeker Pancarı ve Şeker Üretimi araştırmasında, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı TÜGEM Alternatif Tarımsal Üretim Teknikleri Daire Başkanlığı, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi ile, Azot Fikse Edici ve Fosfor Çözücü Bakteri İzolatlarının Şeker Pancarının Verim ve Kalitesi Üzerine Etkisi araştırmasında Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Atatürk Üniversitesi Biyoteknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi ile, Nematoda Dayanıklılık Geninin (hs pro1 ) Agrobacterium tümefaciens Aracılığıyla Şeker Pancarına (Beta vulgaris L.) Aktarılması konularında Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Çukurova Üniversitesi ile, Şeker Pancarında Cercospora Yaprak Lekesi Hastalığının Entegre Savaşımı konusunda A.Ü. Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü ile ortaklaşa çalışılmaktadır. Her yıl olduğu gibi Teknolojik Araştırmalar Müdürlüğü çalışma konularında; Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Osman Gazi Üniversitesi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, MTA Genel Müdürlüğü, Tarım İl Müdürlükleri, TÜRKAK, TSE, TC. Çevre ve Orman Bakanlığı, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği ve Pankobirlik ile işbirliği yapılmaktadır. 72

KONGRELERE KATILMA ve İNCELEME GEZİLERİ 15-18 Temmuz 2009 tarihlerinde Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü tarafından Van da düzenlenen III. Bitki Koruma Kongresine, Şeker Pancarında Yabancıot Kontrolünde Birim Alana Uygulanan Herbisit Miktarını Azaltma İmkanları isimli bildiri ile ilgili elemanlarımız katılmışlardır. 28-29 Eylül 2009 tarihlerinde Gölbaşı Konferans Merkezinde Gazi Üniversitesi tarafından düzenlenen Uluslararası Nükleer ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları konulu kongreye ilgili elemanımız katılmıştır. 18-20 Mayıs 2009 tarihleri arasında Hollanda nın Rotterdam kentinde Avrupa Şeker Teknolojisi Topluluğu (ESST) Konferansına bir elemanımız katılmıştır. 24-27 Haziran 2009 tarihinde Sivas ta düzenlenen 17. Ulusal Isı Bilimi ve Tekniği Kongresine iki elemanımız katılmış, Şeker Fabrikalarında Buharlaştırıcı İstasyonunda Etkin Isı Ekonomisi ve Mevcut Sisteme Uygulanabilen Yeni Gelişmeler konulu bildiri sunulmuştur. Biyoteknoloji Derneği tarafından 14-16 Aralık 2009 tarihlerinde Antalya da düzenlenen XVI. Ulusal Biyoteknoloji Kongresine bir elemanımız katılmış, Gıda Kökenli Patojen Bakterilerin Kristal Şekerde Ölüm Hızlarının Tespit Edilmesi konulu bildiri sunulmuştur. ARAŞTIRMAYA YÖNELİK ÜRETİM FAALİYETLERİ Deneme istasyonlarımızda 2304 ton pancar, 778 ton buğday, 93 ton arpa ve 284 ton yaş küspe üretilmiş ve bunların satışından yan ürünleri ile birlikte toplam 713.920,49 TL elde edilmiştir. Ayrıca ilaç, gübre, çeşit denemelerinden 287.779,68 TL ve dışarıya yapılan analizlerden 48.747,31 TL. gelir sağlanmıştır. 73

5- EĞİTİM FAALİYETLERİ Teşekkülümüzde çalışan personelin Hizmet İçi Eğitim yoluyla mesleki bilgi ve becerilerini arttırmak, işe uyumlarını sağlamak, sanayi ile ilgili gelişmeleri, yenilikleri aktarmak ve personelin davranışlarını olumlu yönde geliştirmek amacıyla eğitim programları hazırlanmış ve uygulanmıştır. Bu amaçla hazırlanan 2009 yılı Hizmet İçi Eğitim Planı doğrultusunda Teşkilatımız ve Daire Başkanlıklarımızdan gelen teklifler göz önünde tutularak 60 konu ele alınmıştır. Gerçekleşen 60 konuda yer alan eğitimlere 1232 memur, 2271 işçi olmak üzere toplam 3503 elemanımız katılmıştır.ayrıca planlı iş başı eğitimlerine 3449 işçi katılmıştır. Hizmet İçi Eğitim Planımız dışında; a) Teşekkülümüzce düzenlenen : - İş Sağlığı ve güvenliği eğitimlerine Ustabaşı, Usta Yardımcısı, Usta ve İşçi görevindeki 1796 personel, - Bakım Onarım İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimine işçi görevinde 58 personel. - Sabit Pancar Boşaltma Makinaları Operatörlük Kursuna işçi görevindeki 63 kişi katılmıştır. b) Dış Kuruluşların düzenlediği : - TS EN ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Temel Eğitimi, Dökümantasyon Eğitimi ve İç Kalite Tetkik Eğitimine uzman, mühendis, Memur görevinde 244 personel - Tehlikeli Kimyasallar Yönetimi Sempozyumuna 8 Mühendis, - İtfaiye Personeli Temel Eğitimine memur görevinde 28 personel, - Xsteel Çelik Yapılar Bilgisayar Eğtimine müdür,mühendis görevinde 5 personel, - İş Pedagojisi ve Usta Öğretici Eğitimine işçi görevinde 43 personel, - Bitki Koruma Ürünlerinin reçete ile satışı eğitimine, mühendis, müdür, müdür yardımcısı görevindeki 135 personel - Koruma Güvenlik Personeli Yenileme Eğitimine Amir, Amir Yardımcısı, Memur görevindeki 390 kişi katılmıştır. 74

Teşekkülümüz için yarar görülen bu gibi kurs ve seminerlere 990 memur, 448 işçi olmak üzere 1438 personelimiz iştirak etmiştir. 3308 sayılı Kanuna göre teşekkülümüzde 2009-2010 döneminde 905 meslek lisesi Öğrencisine Mesleki Eğitim İmkanı sağlanmıştır. Yüksekokul ve Üniversite Öğrencilerinden 886 kişiye mesleki eğitim imkanı sağlanmıştır. Sonuç olarak 31 Aralık 2009 tarihi itibariyle gerek plan içi ve gerekse plan dışı kurs ve seminerlere 2222 memur, 6168 işçi olmak üzere toplam 8390 kişi katılmıştır. Eğitimlere katılan tüm personelin eğitimle ilgili kayıtlarının tutulmasına devam edilmiştir. 2009yılında Eğitim Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan sorular kullanılarak yapılan İşçi Grup Terfi sınavlarına 2213 işçi girmiştir. girmiştir. -2009 Yılında yapılan memurlar görevde yükselme sınavına 102 personelimiz 1-2009YILI EĞİTİM BÜTÇESİ 400.000,00 TL 31.12.2009 Tarihi itibariyle eğitim masrafları tutarı 235.505,00 TL. 75

SON BEŞ YILLIK EĞİTİM ÇALIŞMALARI YILLARA GÖRE EĞİTİM FAALİYETLERİ 2005 2006 2007 2008 2009 PLAN İÇİ PLAN DIŞI MESLEKİ EĞİTİM VE STAJ 2606 2760 825 2137 2558 1158 2931 1724 755 2589 700 1428 6952 1438 1791 TOPLAM : 6191 5853 5410 4717 10181 EĞİTİME KATILANLAR 2005 2006 2007 2008 2009 MEMURLAR İŞÇİLER STAJYERLERLER 1534 3832 825 1396 3299 1158 2186 2469 755 1526 1763 1428 2222 6168 1791 TOPLAM : 6191 5853 5410 4717 10181 EĞİTİM KONULARINA GÖRE DAĞILIMI 2005 2006 2007 2008 2009 YÖNETİCİLİK İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ EĞİTİM VERME TEKNİKLERİ BİLGİ BECERİ GELİŞTİRME SOSYAL DAVRANIŞLAR YABANCI DİL İŞBAŞI EĞİTİMİ MEVZ. VE STAND.UYUM ÜST GÖREVE HAZIRLAMA MESLEK EĞİT.(3308 Sy.Kn) T.AFET.YANG.DUR.ALIN.GE R.ÖNLEMLER İLKYARDIM YÜKSEKOKUL STAJLARI BİLGİ İŞLEM EĞİTİM 130 789 234 1219 54 3 989 431 305 825 1212 ------ ------ ------ 108 451 66 1434 82 1 1968 386 94 758 --- 105 400 ------ 87 108 288 2796 134 -- 782 242 77 158 --- 105 597 36 64 90 167 783 123 -- 906 508 242 686 --- 393 742 13 1854 64 1661 127 -- 3449 651 102 905 28 423 886 31 TOPLAM : 6191 5853 5410 4717 10181 ÇALIŞAN PERSONEL SAYISI 2005 2006 2007 2008 2009 MEMURLAR 3827 3492 3429 2999 2810 İŞÇİLER (DAİMİ) 6460 5771 8313 9993 9482 TOPLAM : 10287 9263 11742 12992 12292 YILLARA GÖRE EĞİTİM ORANLARI (%) 2005 2006 2007 2008 2009 MEMURLAR İŞÇİLER (DAİMİ) 40 59 40 57 64 30 51 18 79 65 TOPLAM : 52 51 40 25 68 76

EĞİTİLEN SAYISI VE EĞİTİM (KİŞİ-SAAT) YILLAR PLAN İÇİ PLAN DIŞI İŞBAŞI EĞİTİMİ GENEL TOPLAM Katılımcı Toplam Katılımcı Toplam Katılımcı Toplam Katılımcı Toplam Sayısı Kişi Saat Sayısı Kişi Saat Sayısı Kişi Saat Sayısı Kişi Saat 2005 1617 23540 2760 46358 989 9065 5366 78963 2006 1651 31345 1076 16620 1968 12270 4695 60235 2007 2149 34775 1724 37475 782 7820 4655 80070 2008 1683 32330 700 27780 906 9060 3289 69170 2009 3503 36736 1438 39560 3449 34490 8390 110786 77

YILLARA GÖRE EĞİTİM FAALİYETLERİ YILLAR 2005 2006 2007 2008 2009 PLAN İÇİ 2606 2137 2931 2589 6952 PLAN DIŞI 2760 2558 1724 700 1438 M.EĞİT., STAJ. 825 1158 755 1428 1791 TOPLAM 6191 5853 5410 4717 10181 78

EĞİTİME KATILANLAR 2005 2006 2007 2008 2009 MEMURLAR 1534 1396 2186 1526 2222 İŞCİLER 3832 3299 2469 1763 6168 STAJYERLER 825 1158 755 1428 1791 TOPLAM 6191 5853 5410 4717 10181 79

ÇALIŞAN PERSONEL SAYISI 2005 2006 2007 2008 2009 MEMURLAR 3827 3492 3429 2999 2810 İŞÇİLER (DAİMİ) 6460 5771 8313 9993 9482 TOPLAM 10287 9263 11742 12992 12292 80

YILLARA GÖRE EĞİTİM ORANLARI (%) 2005 2006 2007 2008 2009 MEMURLAR 40 40 64 51 79 İŞÇİLER (DAİMİ) 59 57 30 18 65 TOPLAM 52 51 40 25 68 81

KONULARINA GÖRE EĞİTİMLERİN SAYISI YILLAR 2005 2006 2007 2008 2009 PLAN İÇİ 62 57 75 58 60 PLAN DIŞI 38 19 36 24 32 TOPLAM 100 76 111 82 92 82

EĞİTİM GRUP SAYISI YILLAR 2005 2006 2007 2008 2009 PLAN İÇİ 208 172 151 162 370 PLAN DIŞI 89 46 72 26 68 TOPLAM 297 218 223 188 438 83

YILLARA GÖRE EĞİTİM SÜRELERİ (Kişi-Saat) 2005 2006 2007 2008 2009 TOPLAM 78963 60235 80070 69170 110786 84

6-ARAŞTIRMA, PLANLAMA VE KOORDİNASYON FAALİYETLERİ Mevzuata ve Teşekkül amaçlarına uygun olarak görüş, politika ve stratejiler belirlenerek, yatırım politikaları en uygun şekilde tespit edilmiş, Teşekkülün karlılık ve verimlilik anlayışı içinde çalışmasına yönelik tarımsal, teknik, ekonomik ve idari konular üzerinde alternatifler oluşturulmuş ve alınması gerekli önlemlerin belirlenmesi sağlanmıştır. 6.1- TBMM TBMM KİT Alt ve Üst Komisyon toplantıları ile mali yıl bütçe görüşmelerine katılım sağlanmış, sunuşlar ve bilgiler hazırlanmıştır. Toplantılarda, Teşekkülümüze yöneltilen sorulara ilişkin görüş oluşturulmasında katkı ve koordinasyon sağlanmıştır. Milletvekillerinin Şeker Sanayiine ilişkin, Başbakan ve Bakanlar tarafından cevaplandırılması istenen soru önergelerine, Teşekkülümüz görüşleri oluşturulmuştur. 6.2- DIŞ İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ Kasım 2005 te hayata geçirilen ve 1 Temmuz 2006-30 Eylül 2015 tarihleri arasındaki dönemi etkileyecek AB Şeker Reformu ile ilgili düzenlemeler izlenmekte olup, AB ye uyum sürecinde bu düzenlemelerin Ülkemiz Şeker Sektörüne ve Teşekkülümüze muhtemel etkileri değerlendirilmektedir. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) yükümlülüklerimiz ve bu kapsamda devam etmekte olan ileri Tarım Müzakerelerinde meydana gelen gelişmeler takip edilmekte, ülkemizce üstlenilecek taahhütlere esas teşkil etmek üzere görüşler oluşturulmaktadır. 6.3- ÖZELLEŞTİRME Yönetim Kurulumuzun 10.02.2005 tarihli toplantısında alınan 2543/3 sayılı kararla Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı na bağlı olarak Özelleştirme Müdürlüğü kurulmuştur. Şirket Bilgileri 3 er aylık dönemler halinde düzenli olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na gönderilmiştir. 85

Teşekkülümüze ait Bilanço, Gelir Tablosu ve Ek Performans Kriterleri aylık dönemler halinde bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırmalı olarak, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na bildirilmiştir. Fabrikalarımızla ilgili ayrıntılı bilgiler fabrika bazında periyodik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na gönderilmiştir. Türkşeker in özelleştirilmesine dair Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Danışman Firmalar arasında imzalanan Danışmanlık Hizmet Sözleşmesi gereğince talep edilen bilgi, doküman ve raporlar hazırlanarak ilgili kuruluşa süresi içerisinde gönderilmiştir. Teşekkülümüzün Bağlı Menkul Kıymet ve Kooperatiflerinin Taahhüt ve Ödenen Sermaye durumları ile sahip olduğumuz Hisse Senetleri ve Muvakkat Hisse İlmühaberleri durumunu gösteren tablolar 3 er aylık dönemler halinde hazırlanarak ilgili başkanlığa gönderilmiştir. Özelleştirme ile ilgili komisyonlarda, devir protokollerinin hazırlanmasında ve koordinasyonun sağlanmasında her aşamada aktif bir şekilde görev üstlenilmiştir. ÖYK nun 01/12/2005 tarih ve 2005/130 Sayılı Kararı ile özelleştirme programına alınan ve ÖİB kararı ile Sümer Holding A.Ş. ye devredilen Bor, Ereğli ve Ilgın Şeker Fabrikaları Danıştay İdari Kurulunun 05/04/2007 tarih ve YD. İtiraz No: 2007/87 Sayılı Yürütmenin durdurulması kararının yerine getirilmesini teminen ÖYK nun 18/09/2007 tarih ve 2007/54 sayılı Kararı ile Bor Şeker Fabrikası, Ereğli Şeker Fabrikası ve Ilgın Şeker Fabrikasının (tüm çalışanları ile birlikte) eski statüsüne iade edilerek TÜRKŞEKER e devredilmesine karar verilmiştir Teşekkülümüz 20.12.2000 tarih ve 2000/92 sayılı ÖYK kararı ile özelleştirme kapsamına alınmıştır. ÖYK nun 08/10/2007 tarih ve 2007/57 sayılı kararı ile de özelleştirme programına alınarak T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bağlanmıştır. Danıştay İ.D.D. kurulunun 12/06/2008 tarih ve 2008/497 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması kararı alınmış ve bu karar sonrasında ÖYK nun 12/08/2008 tarih ve 2008/50 sayılı kararı ile Teşekkülümüz tekrar özelleştirme programına alınmıştır. Özelleştirme çalışmalarına devam edilmektedir. Özelleştirme İdaresi Başkanlığına devredilen ve satılan varlıklarla ilgili tablo ektedir. 86

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş'NİN ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI'NA DEVREDİLEN ve ÖZELLEŞTİRME YÜKSEK KURULU KARARI'NA İSTİNADEN SATILAN VARLIKLARI Devredilen Hisse Oranı % Programa Alındığı ÖYK Kararı ÖİB'na Devredildiği Tarih Tarih Sayı Tarih Sayı 1-TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. 100 08.10.2007 2007/57 08.10.2007 TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. 100 12.08.2008 2008/50 ÖYK Kararı Satış ve Devir Bilgileri Satış Tutarı Teşekkülümüz veya ÖİB Tarafından Gerçekleştirilen İşlem 2- BAĞLI ORTAKLIKLAR Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. 56 27.06.2003 2003/40 13.08.2003 30.09.2004 2004/93 23.820.000$ Torunlar Gıda Sanayi Tic. A.Ş. Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. 95,37 31.01.2005 2005/17 11.02.2005 11.10.2005 2005/119 45.750.000 $ S.S. Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi 3- İŞTİRAKLER Türkive-Libya Ort. Tarım ve HayAŞ. 49,7 27.06.2003 2003/40 13.08.2003 01.11.2004 2004/16 Tarım İşi. Genel Müdürlüğü'ne devir. ( 25.03.2005 ) Yeni Celtek Kömür ve Maden A.Ş. 16 27.06.2003 2003/40 13.08.2003 26.12.2005 2005/148 Türkiye Köm. İşi. Kurumu'na devir.(29.12.2005) Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. 15 27.06.2003 2003/40 13.08.2003 03.08.2004 2004/63 1.250.000$ S.S. Amasya Pancar Ekicileri Kooperatifi Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. 10 27.06.2003 2003/40 13.08.2003 Kömür İşletmeleri A.Ş. 10 27.06.2003 2003/40 13.08.2003 26.12.2005 2005/148 Türkiye Köm. İşi. Kurumu'na devir (29.12.2005) Türkiye Elektromekanik San. A.Ş. 0,0002883 27.06.2003 2003/40 13.06.2003 13.06.2005 2005/62 Elektrik Üretim AS'ye devir.(29.06.2005) Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş. 0,0000907 27.06.2003 2003/40 13.08.2003 Türk Arap Pazarlama 12,5 27.06.2003 2003/40 13.08.2003 Şirket ile ilgili bilgi bulunamamıştır. Tasfiye Halinde Sanayi Nakliyat A.Ş. (1) 3,84 4-ARSA VE ARAZİLER Sarmısaklı Tarım İşletmesi Arazisi (17.619,347 Dekar) 01.12.2005 2005/133 06.12.2005 - Sümer Holding A.Ş'ne. Devir Afyon Tarım İşletmesi Arazisi (2.200,000 Dekar) 13.06.2005 2005/66 21.02.2006 2006/12 Bilabedel Maliye Hazinesine Devir Sivas Şeker Fabrikası Arsası (589,321 Dekar) 14.11.2003 2003/78 Bilabedel Sümer Holding A.Ş'ne. Devir Ankara Şeker Fabrikası Çiftlik Arazisi (1.622,214 Dekar) (2) 30.11.2004 2004/129 13.06.2005 2005/69 Bilabedel Ankara Büyükşehir Belediyesines Devir. Malatya Şeker Fabrikası Arazisi ( 708,577 Dekar) (3) 13.06.2005 2005/73 08.08.2006 2006/62 Bilabedel Malatya Belediyesine Devir Malatya Şeker Fabrikası Arazisi ( 3,183 Dekar) 13.06.2005 2005/73 08.08.2006 2006/62 Bilabedel Maliye Hazinesine Devir Malatya Şeker Fabrikası Arazisi ( 7,000 Dekar) 13.06.2005 2005/73 10.11.2006 2006/90 Bilabedel Maliye Hazinesine Devir Ankara/ Ayaş Ziraat Böl. Şefliği Taşınmazı( 8,230 Dekar) 26.08.2005 2005/102 26.05.2006 2006/39 Bilabedel Maliye Hazinesine Devir 6-TÜRKŞEKER TARAFINDAN SATILAN Çeşitli Kamu Kurumları Belediyeler ve şahıslara satılmıştır. GAYRİMENKULLER (10.846,391 Dekar) 02.06.2003 2003/35 27.06.2003 2003/40 67,865 Milyon TL 7-DEVREDILEN DAMIZLIK HAYVANLAR Afyon ve Sarmısaklı Tarım 02.06.2003 2003/35 31 Ekim-31 Kasım 2003 İşletmelerine Ait Sığırlar (847 Baş) 27.06.2003 2003/40 2,750 Milyon TL Tigem'e Devir (1) -Tasfiye halinde Sanayi Nakliyat AŞ.'nin Ankara Asliye Dokuzuncu Ticaret Mahkemesi Başkanlığı nezdinde Tasfiye Kurulu tarafından 23.12.2004 tarihinde açılan iflas davası neticelenmiş olup, aynı mahkemenin 29/05/2006 tarih 2006/271 esas 2006/233 karar no.su ile iflasına karar verilmiştir. (2) Danıştay İdari Dava Dairesi Kurulu'nun 04.05.2006 tarih YD itiraz No:02006/190 sayılı kararı ile yürütmeyi durdurma kararı alınmıştır. (3) Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 27.11.2006 tarih 2006/4210 E. Sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması kararı alınmıştır. 87

6.3- Sermaye Kompozisyonu PANCAR EKİCİLERİ KOOPERATİFLERİ (31 Adet) Teşekkülün Taahhüt Edilen Tahsil Edilen Taahüt Kooperatif Adı Ortak Sermaye Sermaye Bakiye Ettiği Sayısı TL TL TL TL Pankobirlik. 3.200,00 3.200,00 0,00 100,00 Adapazarı 56.437 463.223,44 470.550,93-7.327,49 0,30 Afyon 39.511 970.765,06 970.527,19 237,87 246,74 Ağrı 56.941 596.165,05 576.118,78 20.046,27 0,30 Akşehir-llgın 60.775 681.016,84 565.973,45 115.043,39 60,00 Alpullu 91.691 879.901,94 862.826,01 17.075,93 104,00 Amasya 96.502 4.978.034,54 4.872.624,50 105.410,04 0,30 Ankara 54.491 777.601,28 646.224,39 131.376,89 0,43 Balıkesir-Bursa 48.871 3.514.340,50 3.513.532,98 807,52 6,36 Bor 43.681 1.582.029,20 1.534.465,95 47.563,25 15,57 Burdur-lsparta 75.317 346.143,14 303.299,61 42.843,53 6,00 Çorum 51.425 559.981,38 558.527,44 1.453,94 0,30 Dinar 58.325 809.113,02 802.435,81 6.677,21 0,30 Elazığ 37.483 158.257,69 154.971,31 3.286,38 0,30 Elbistan 56.937 590.876,52 588.069,32 2.807,20 2,50 Erciş 28.911 362.612,15 221.545,54 141.066,61 0,30 Ereğli 34.399 1.902.499,00 1.894.232,07 8.266,93 0,30 Erzincan 51.283 555.433,60 501.505,48 53.928,12 1,00 Erzurum 56.941 596.185,05 576.118,78 20.063,27 0,30 Eskişehir 82.034 1.678.731,29 1.662.682,72 16.048,57 7,05 Kastamonu 49.762 620.821,53 617.184,31 3.637,22 63,70 Kayseri 83.416 6.886.123,87 6.885.107,61 1.016,26 29,32 Kırşehir 26.185 703.084,29 696.341,85 6.742,44 Konya 56.296 4.615.010,21 4.633.486,87-18.476,66 379,05 Kütahya 44.930 502.729,73 489.693,39 13.036,34 1,01 Malatya 43.876 257.473,45 236.539,69 20.933,76 0,30 Muş 56.274 895.022,57 853.548,22 41.474,35 0,30 Samsun 36.353 605.679,61 597.972,84 7.706,77 23,00 Sivas 16.465 137.733,00 136.747,35 985,65 Turhal 77.607 692.657,56 692.622,03 35,53 10,00 Uşak 27.498 198.654,64 198.038,02 616,62 1,70 Yozgat 41.390 433.756,26 424.073,40 9.682,86 Toplam 1.642.007 38.551.657,41 37.737.587,84 814.069,57 1.060,73 88

6.4- YATIRIMLAR 15 Ocak 2009 tarih ve 27111 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2009 Yılı Yatırım Programında Teşekkülümüze toplam 11 760 000 TL ödenek tahsis edilmiştir. Teşekkülümüzün 2009 yılı Yatırım Programında; İdame, Yenileme ve Tamamlama Fabrika Modernizasyonu ve Otomasyonu Atık Su Arıtımı Fabrika Meydan Tesisleri Takviye ve Modernizasyonu Emisyon ve Hava Kalitesi İyileştirme Muhtelif İşler Projeleri bulunmaktadır. Bu projeler için tahsis edilen 11 760 000 TL lık program ödeneğine ilave olarak yıl içinde 1994C010050 no lu Atık Su Arıtımı Projesine 26 000 000 TL ve 2009C010010 no lu Muhtelif İşler Projesine 6 000 000 TL olmak üzere toplam 32 000 000TL ek ödenek tahsis edilmiş olup, Teşekkülümüzün 2009 yılı toplam ödeneği 43 760 000 TL ye revize edilmiştir. 2009 Yılı Yatırım Programı kapsamında yer alan projelere ilişkin olarak, Başkanlığımıza intikal eden ek ödenek ve ödenek aktarım talepleri, 2009 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair 2008/14200 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda değerlendirilerek sonuçlandırılmıştır. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının 30 Temmuz 2009 tarih ve B.02.1.DPT.0.08.05-20 sayılı yazısı gereğince 2010-2012 Dönemi Yatırım Programı Hazırlama Rehberi Taslağında belirtilen hükümler esas alınarak hazırlanan ve Yönetim Kurulumuzun 13/08/2009 tarih ve 2649/11 sayılı toplantısında uygun görülen Teşekkülümüzün Beş Yıllık Faaliyet Programı (2010-2014) ile 2010-2012 Dönemi Yatırım Programı Yatırım Teklifleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ile diğer ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmiştir. Beş Yıllık Faaliyet Programı nın hazırlanmasında, işletmelerimizin teknolojik düzeyi ve verimliliklerin artırılması, kalite ve çevre sorunlarına duyarlı olunması göz önünde bulundurulmuştur. Dünyada ve Türkiye de şeker sektörünün durumu; arz-talep dengeleri, piyasa yapıları ile politika ve strateji açısından değerlendirilmiş, sektörel gelişmeler tarım ve sanayi alanındaki makro politikalar ile bağdaştırılmıştır. 89

6.5- KOORDİNASYON ÇALIŞMALARI Dünya ve Türkiye de sektörün üretim, fiyat ve pazar mekanizmalarında izlenen politikalar, işleyiş ve olası gelişmeler dikkate alınarak; Teşekkülümüzün ilgi alanına giren her konudaki faaliyetinin sürdürülmesini sağlayan yapılanmada, tüm birimleriyle koordineli bir şekilde etkin kararlar alınması ile bu kararların zamanında uygulamaya konulmasına yardımcı olmak amacıyla, 1996 yılında Teşekkülümüz bünyesinde kurulan Koordinasyon Kurulu çalışmalarına devam etmektedir. 6.6- ARAŞTIRMA VE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI A ve C pancarı alım fiyatının belirlenmesine yönelik olarak; 4634 sayılı Şeker Kanunu gereğince fiyat belirlenmesinde esas alınması gereken kriterler ile dünyada ve ülkemiz şeker sektöründe yaşanan gelişmeler değerlendirilerek çalışmalar yapılmıştır. Teşekkülümüz faaliyetlerinin mali ve ekonomik değerlendirmesi ve performansının ölçülmesi amacıyla, yıllık faaliyet sonuçları, mali ve ekonomik göstergeler, finans yapısı gibi konular incelenerek değerlendirmeler yapılmıştır. Sanayimizin ulusal ekonomiye yaptığı katma değer, fabrikalarımızdan alınan bilgiler doğrultusunda hesaplanmıştır. 13/10/2008 tarih, 2008/14201 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki karar ile tespit edilerek uygulamaya konulan 2009 Yılı Genel Yatırım ve Finansman Programının Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Genelgesi gereğince Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. nin, 2008 yılı Sektör Raporu hazırlanarak süresi içerisinde ilgili kuruluşlara gönderilmiştir. Raporda; Dünya şeker sektörü, Türkiye Şeker Sektörü ve Türkşeker e ait bilgiler yer almaktadır. 6.7-KALİTE Genel Müdürlüğümüzde alt yapı çalışmaları bir yıllık sürede tamamlanarak 13.10.1999 tarihindeki adıyla K-Q TSE-ISO-EN- 9000 Kalite Sistem Belgesi'nin alınmasından sonra, 2003 yılında uluslar arası kalite standardında uygulamaya alınan yeni versiyon: TS:EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemine geçilmiştir. 90

TS:EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi 31.12.2009 yılı sonu itibarıyla sona ermiştir. 2009 yılı içinde TS:EN ISO 9001-2008 versiyonuna göre belge yenileme çalışmaları tamamlanmış ve tüm kalite belgelerimiz yenilenmiştir. Periyodik olarak yapılan iç tetkikler tamamlanmış, hazırlanan rapor ve girdiler, Müşteri Memnuniyeti Sonuçları, Üç Aylık Veri Analizleri ve 2009 Yılı Kalite Hedefleri Yönetimin Gözden Geçirmesi toplantısında değerlendirilerek faaliyet planının uygulanması karar altına alınmıştır. Kuruluşumuzda 14.12.2009/18.12.2009 tarihlerinde TS EN ISO 9001:2008 standardı çerçevesinde gerçekleştirilen Gözetim Tetkikine ilişkin 18.12.2009 Tarihli rapor TSE-KYS Yürütme Komitesinin 19.12.2009 tarih ve 03 nolu toplantısında değerlendirilmiş olup, TS:EN ISO 9001-2008 Standardına ait belge, Nissert Uluslararası Sertifikasyon ve Denetim Hizmetleri Ltd.Şti. tarafından üç yıl geçerli olan kalite belgesi Genel Müdürlüğümüze verilmiştir. 6.8- RAPORLAR VE BİLGİLENDİRME ÇALIŞMALARI Teşekkülümüz ile ilgili çeşitli bilgiler haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık ve yıllık raporlar halinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, DPT Müsteşarlığı ve Şeker Kurumu na gönderilmiştir. Yurtiçi ve yurtdışı kuruluşların talepleri ile Sanayimizin tanıtımına yönelik olarak çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Şeker Sanayiinin, Teşekkülümüzün ve fabrikalarımızın tanıtıldığı; brifing dosyaları, bilgi notları ile çeşitli açılış ve toplantılar için konuşmalar hazırlanmıştır. Hazine Müsteşarlığı nca uygulanmakta olan KİT İzleme Projesi kapsamında Başkanlığımızı ilgilendiren hususlar günlük olarak elektronik ortamda izlenerek gerekli bilgi akışı sağlanmıştır. 6.9- YAZIŞMALAR 2009 yılında, çoğunluğu dış kuruluşlardan olmak üzere Daire Başkanlığımıza intikal eden 1144 adet yazı; gerekli işlemleri süresi içinde tamamlanarak sonuçlandırılmıştır. 91

7- PERSONEL VE SOSYAL İŞLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALİYETLERİ Yurdumuzun her köşesinde faaliyet gösteren Şeker Fabrikalarımız, diğer Teşkilat ve Ünitelerimizde hizmet gören mensuplarımızın çağdaş personel yönetiminin gereklerine uygun olarak istihdam olunması Şirketimizin personel politikasını teşkil etmektedir. Sanayiimizin Şeker Fabrikalarının faaliyetlerinden dolayı, ihtiyacımız olan Makina ve Tesislerin, Makina Fabrikalarımız ile Elektromekanik Aygıtlar Fabrikamızda imalat çalışmaları sürdürülmektedir. Özelleştirme Yüksek Kurulunun 8/10/2007-2007/57 ve 12/8/2008-50 sayılı Kararları ile Özelleştirme Programına alınan Şirketimize, Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2009 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programının ekli Kararının istihdamla ilgili 4 üncü maddesi hükümlerine göre 2009 yılında personel istihdamı yapılamamıştır. Söz konusu Kararın 4 üncü maddesinin Şirketimizi ilgilendiren bendleri aşağıda gösterilmiştir. (7) 6 ncı madde kapsamındaki zorunlu istihdam hariç, 4046 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, özelleştirme programındaki kuruluşlarda 4 üncü ve 5 inci maddeler kapsamında 2009 yılında personel istihdamı yapılmayacaktır. Bu kuruluşların 4 üncü ve 5 inci maddeler kapsamında personel istihdamı için ÖİB ye veya Müsteşarlığa yaptıkları başvurular dikkate alınmayacaktır. Söz konusu kararın 4 ve 5 nci maddeleri; (4) Kamu iktisadi teşebbüslerinde, 2007 ve 2008 yıllarında Genel Yatırım ve Finansman Kararnameleri kapsamında Türkiye İş Kurumu ve/veya Devlet Personel Başkanlığı nezdinde gerekli işlemler başlatıldığı halde sonuçlandırılamayan personel atama izinleri 2009 yılında kullanılabilecektir. 92

(5) 2008 veya 2009 yılında açıktan işe ilk defa alınan personelin ölüm veya istifa sebebiyle bir yıl içinde ayrılması halinde, kamu iktisadi teşebbüslerinin 2009 yılında bu personel yerine herhangi bir izne ihtiyaç duymaksızın yeni bir personel alma hakkı saklıdır. Söz konusu Kararın Zorunlu İstihdam başlıklı 6. Maddesinde; Özel kanunlar gereği çalıştırılması zorunlu olan personel ile (özürlü, şehit ailesi, eski hükümlüler) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri gereğince, teşebbüslere karşı mecburi hizmet ile yükümlü bulunanlar, askerden dönen personel, mahkeme kararları nedeniyle göreve başlatılması gereken personel dışında personel atamasına izin verilmediğinden ancak bu durumda bulunan personelin ataması yapılabilmiştir. Personel ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığının 2009 yılı içindeki faaliyetlerinin bir bölümü aşağıda gösterilmiştir. 7.1-PERSONEL MÜDÜRLÜĞÜ 7.1.1- AÇIKTAN ATAMA İŞLEMLERİ: 2009 Yılındaki zorunlu açıktan atama yetkileri çerçevesinde; Afyon Şeker Fabrikasına, Özelleştirme İdaresi Başkanlığından izin alınmak suretiyle Yönetim Kurulumuz Kararı ile 1 adet sözleşmeli Diş Tabibi ataması yapılmış, ancak atanan Diş Tabibi yıl içinde istifa ederek görevinden ayrılmıştır. Mahalli İdareler Seçimlerine katılmak üzere görevlerinden ayrılan I sayılı cetvele dahil görevde bulunan 2 personel ile II sayılı Cetvele dahil 1 personel, 298 Sayılı Kanun Hükümlerine göre görevlerine iade edilmişler, I sayılı cetvele tabi 1 personel Mahkeme Kararı ile görevine döndürülmüştür. Sonuç olarak I sayılı cetvele tabi 3 personel ve II sayılı cetvele tabi 2 personel 2009 yılında atanmışlardır. 93

7.1.2- AYRILAN PERSONEL İŞLEMLERİ Şirketimiz Merkez ve Taşra Teşkilatımızdan 2009 yılında emekli, istifa, vefat, kurum dışına nakil olmak üzere toplam 352 personel ayrılmıştır. Ayrılma Sebebi I Sayılı Cetvel II Sayılı Cetvel III Sayılı Cetvel Toplam Adet Emekli 3 82 1 86 İstifa 20 20 Başka kuruluşa nakil 4 233 1 238 Iş akti fesih 1 1 Vefat 1 6 7 Toplam 8 342 2 352 Başka Kuruluşlara nakil olan 238 personelden 1 kişi Sivil Savunma Uzmanı olup, İçişleri Bakanlığı tarafından başka kuruluşlara ataması yapılmış, geri kalan 237 personel, 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi hükümlerine göre istihdam fazlası olarak, Yönetim Kurulumuzun Kararı ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığının onayı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarına atamaları yapılmıştır. 7.1.3 FİİLİ PERSONEL HAREKETLERİ Şirketimizin 1/1/2009 ile 31.12.2009 tarihleri arasında fiili personel adetleri aşağıda gösterilmiştir. 01.01.2009 Tarihi İtibariyle Statü Değişikliği Giren Statü Değişikliği Çıkan 31.12.2009 Tarihi İtibariyle Atama Ayrılan I Sayılı Cetvel 250 3 12 8 257 II Sayılı Cetvel 2644 2 12 342 2292 III Sayılı Cetvel 4 2 2 Toplam 2898 5 12 12 352 2551 94

7.1.4 NORM KADRO HAREKETLERİ Yönetim Kurulumuzun 02.02.2009 gün ve 2639/1-7 sayılı kararı ile uygun görülen ve 1.1.2009 31.12.2009 tarihleri arasında Memur, Sözleşmeli, Yardımcı Hizmetler Sınıfı Personelin norm kadro adetleri aşağıda gösterilmiştir. I Sayılı Cetvel II Sayılı Cetvel III Sayılı Cetvel Toplam 1.1.2009 itibariyle 372 4297 4 4673 İptal edilen 49 615 1 665 4046 S.K.iptal edilen 3 233 1 237 31.12.2009 itibariyle 320 3449 2 3771 III sayılı cetvelde gösterilen 2 adet personel, 657 sayılı Kanuna göre aylık almakta olup, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 3 üncü maddesine göre, bu kadrolar, ilgililerin I sayılı cetveldeki kadroya atanmaları, kendi istekleri ile sözleşmeli statüye geçmeleri veya emeklilik, istifa, ölüm ve benzeri sebeplerle boşalması halinde hiç bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmektedir. 7.1.5 PERSONEL,SİCİL ve BAŞARI DEĞERLENDİRME, EMEKLİLİK İŞLEMLERİ Sanayimizin gelişmesi ve genişlemesi gözönünde bulundurularak yürütülen kadro çalışmalarımızda; birimlerin iş hacmi, insan gücü ihtiyacı ve personelin çalışma durumları ile verimlilik gibi kriterler nazara alınmaktadır. 95

7.1.6 ORGANİZASYON DEĞİŞİKLİĞİ: Kapatılan Bölge Şeflikleri: Yönetim Kurulumuzun 12.06.2009 tarih ve 2647/9-2 sayılı Kararı ile kapatılan Ziraat Bölge Şeflikleri aşağıda gösterilmiştir. Fabrikası Kapatılan Bölge Şefliği İşlerinin Devredildiği Yer Ağrı Şeker Fabrikası Aralık Iğdır Alpullu Şeker Fabrikası Kırklareli Fabrika Merkez Ankara Şeker Fabrikası Çubuk Fabrika Merkez Burdur Şeker Fabrikası Acıpayam Yeşilova Çorum Şeker Fabrikası Mecitözü Fabrika Merkez Erzurum Şeker Fabrikası Oltu Fabrika Merkez Kırşehir Şeker Fabrikası Kaman Fabrika Merkez Muş Şeker Fabrikası Hınıs Fabrika Merkez Susurluk Şeker Fabrikası Bursa Karacabey Susurluk Şeker Fabrikası Soma Burhaniye Uşak Şeker Fabrikası Gediz Simav Organizasyon Değişikliği: 1. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlık Makamının 05/06/2009 tarih ve 469 sayılı Olur u ile 5 adet olan Genel Müdür Yardımcılığı kadrosunun 3 adede indirilmesi uygun görülmüş olup, Kadrolarımıza işlenmiştir. 2. 17 Haziran 2009 tarih ve 27261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki 29/5/2009 tarih ve 5902 sayılı Kanunun 25. maddesinin 5. fıkrası hükümlerine göre Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Savunma Sekreterliği ve Savunma Uzmanlığı birimleri kaldırılmıştır. Bu itibarla 2009 Yılı kadrolarımızda bu durum gösterilmiş, Genel Müdürlük ve Taşra Teşkilatımızdaki Sivil Savunma Uzmanlığı kadroları aynen muhafaza edilmiş ve bu kadrolara İçişleri Bakanlığı tarafından atanan Sivil Savunma Uzmanları kendi kadrolarımıza dahil edilmiş ve sicil dosyaları mezkur Bakanlıktan teslim alınmıştır. 96

Kadro ve Pozisyonların İptali: 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi ve söz konusu Kanun çerçevesinde Nakledilecek Personel Hakkındaki Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının Tebliği 10. maddesinde; Bu Tebliğ çerçevesinde, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak nakil sebebiyle boşalan kadro ve pozisyonlar, 4046 sayılı Kanunun değişik 22 nci maddesi gereğince boşaldıkları tarihten itibaren her hangi bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. İdare, özelleştirme programındaki kuruluşlarda nakil hakkı kapsamında yer alan kadro ve pozisyonlardan boş bulunanları iptal etmeye, kadro ve pozisyonların yerini, aynı kuruluş bünyesindeki şirketler veya işyerleri arasında değiştirmeye yetkilidir. Bu fıkra çerçevesinde gerçekleşen kadro/pozisyon hareketleri gerçekleşmeyi müteakip en geç 15 gün içerisinde Başkanlığa bildirilir. hüküm yer almış bulunmaktadır. Buna göre; 4046 sayılı Kanunun 22. Maddesine göre Şirketimizin Özelleştirme Programına alınmış olduğu tarihten 1.12.2009 tarihine kadar 12 adet I sayılı Cetvele tabi personel kadrosu ile 73 adet sözleşmeli personel kadrosu iptal edilmiştir. Yönetim Kurulumuzun 02.02.2009 tarih ve 2639/1-20 sayılı Kararı ve Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlık makamının 10/02/2009 tarih ve 113 sayılı Olur ları ile I sayılı cetvele dahil 49 adet, II sayılı cetvele dahil 616 adet kadro olmak üzere toplam 665 adet kadronun iptal edilmesi uygun görülmüş olup kadrolarımızdan çıkartılmıştır. Ayrıca Koruma Güvenlik Teşkilatı Personelinden olumsuz sağlık raporu alan ve yine başka kurum ve kuruluşlara istihdam fazlası personel sayılmak suretiyle toplam 435 Koruma ve Güvenlik Personelinin, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı kanalıyla Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi sonucu atamaları resmi kurumlara yapılmış olup, nakil işlemleri sonuçlanınca II sayılı cetvele tabi 435 adet sözleşmeli Koruma ve Güvenlik Teşkilatı kadrosu iptal edilecektir. İstihdam fazlası personel olarak Başka kurum ve Kuruluşlara nakledilecek personel yerine ve emeklik, istifa, nakil gibi nedenlerden dolayı boşalmış bulunan kadrolara, açıktan personel atama yetkisi verilmemesi nedeniyle Yönetimi Kurulumuzun 13.08.2009 tarih ve 2649/11-14 sayılı Kararı ile hizmet alımı şeklinde 730 adet Özel Güvenlik Personeli alınması 97

için Özel Güvenlik Hizmet ihalesi yetkisi verilmiş ve ihale işlemlerinin kanuni süresi içerisinde bitirilmesine müteakiben Fabrikalarca imzalanan hizmet ihalesi sözleşmesi meyanında özel güvenlik elemanlarını göreve başlatılmaktadır. 7.1.7-GÖREVDE YÜKSELME İŞLEMLERİ: Şirketimiz Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri dahilinde 2009 yılındaki boş kadrolar için açılmış bulunan ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 21 Nisan 2009 tarihinde yapılan sınava 94 kişi girmiş, bunlardan 74 kişi başarılı, 20 kişi başarısız olmuştur. Başarılı olan personelin boş kadrolara atamaları yapılmış, kadrolarımızın terfi, istifa, başka kuruluşlara nakil gibi sebeplerle boşalması durumunda yedek olarak sınav kazanan personel atamaları yapılacaktır. 7.1.8-ÖZLÜK HAKLARI İLE İLGİLİ İNTİBAK VE SİCİL İŞLEMLERİ Çalışmakta iken bir üst öğrenimi bitiren personel ile geçmiş hizmetlerini belgeleyen personelimizin intibak işlemleri 2009 yılı içerisinde de sürdürülmüştür. Yıl içerisinde talepte bulunan personelimizin 87 nci maddeye tabi kurumlarda sigortasız olarak, yedek subay okulunda öğrenci ve er olarak muvazzaf askerlikte geçen hizmetleri, stajda geçen hizmetleri ile doğum sebebiyle ücretsiz izinli olarak geçen hizmetleri için, T.C. Emekli Sandığına borçlandırılma ve hizmet değerlendirme işlemlerine devam edilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 243 sayılı K.H.K. ile değişik 64 ncü maddesi hükümlerine göre son altı yıl sicil ve başarı notu ortalaması 90 ve üzerinde olan personelimize birer kademe verilmesi ile 37 nci madde hükümlerine göre yine son altı yıllık sicil ve başarı notu ortalaması 90 ve üzerinde olan ve son sicil notu olumlu bulunan, aynı Kanunun 36 ncı maddesinde belirlenen öğrenim durumlari itibariyle yükselebilecekleri derecenin 3 ve daha ileri kademelerinde bulunan personelimizin bir defaya mahsus olmak üzere bir üst dereceye çıkarılma işlemlerine devam edilmiştir. 98

7.1.9-YAN ÖDEMELER 2009/14539 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 2 nci maddesinde, 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar ve eki cetvellerin 2009 yılında uygulanmasına devam olunacağı hüküm altına alındığından, 2009 yılında Devlet memurlarına verilecek zam ve tazminatların belirlenmesine ilişkin olarak 2006/10344 sayılı Kararda öngörülen kontrol işlemlerinin tamamlanmasına kadar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve aynı Kanunun ek geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alan personelin zam ve tazminatları 2008 yılı kontrol edilmiş cetvellerine göre ödeneceğinden Şirketimizin 2006 yılında Başbakanlık Personel Başkanlığı tarafından vize edilen ve 10.07.2006 tarih ve 9136 sayılı Tamimle Fabrika ve Teşkilata bildirilen yan ödeme cetvellerindeki yan ödeme puanları 2009 yılında aynen ödenmeye devam edilmiştir. 7.1.10-SÖZLEŞMELİ PERSONEL TEMEL ÜCRET SKALASI Teşekkülümüz Merkez ve Taşra Teşkilatında çalışan II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personele, Yönetim Kurulumuz Kararları ile Kabul edilmiş bulunan Temel Ücret Skalasındaki ücretlere, 5/6/2009 tarih ve 2009/T-12 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı na göre öngörülen zamlar ilave edilmek suretiyle uygulanmasına devam edilmiştir. 7. 2 - İŞÇİ İŞVEREN İLİŞKİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 7. 2. 1 - TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ Türkiye Şeker Sanayii İşverenleri Sendikası ile Türkiye Şeker Sanayii İşçileri Sendikası (Şeker-İş) arasında akdedilen ve süresi 31.01.2009 tarihinde sona eren 22. Toplu İş Sözleşmesinin yerini alacak olan 23. Dönem Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerine başlamak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınan yetkiye istinaden, Şeker-İş Sendikası, 26.01.2009 tarih ve 70 sayılı yazı ile çağrıda bulunmuş ve işbu çağrı aynı tarihte Türkiye Şeker Sanayii İşverenleri Sendikasına tebliğ edilmiş olmakla, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun 19. maddesi hükmü gereğince taraflar süresi içinde bir araya gelerek, 23. Dönem Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerine 19.02.2009 Perşembe günü saat 99

10.00 da Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü Toplantı Salonunda başlanılması hususunda mutabakata varmışlardır. 19.02.2009 tarihinde görüşmelere başlanmış ve yasal süre olan 60 gün içinde toplam 93 esas, 4 geçici ve 5 ek cetvelden ibaret olan Toplu İş Sözleşmesinin 24 esas, 3 geçici ve 3 ek cetveli üzerinde anlaşma sağlanamamış ve bu durum karşısında 19.04.2009 tarihinde taraflarca uyuşmazlık tutanağı tutulmuştur. Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinde, 60 günlük süre içerisinde sözleşmenin 24 esas, 3 geçici ve 3 ek cetvele ait maddelerinde anlaşma sağlanamadığı için, 2822 sayılı Yasanın 22. maddesi gereğince Resmi Arabulucu tayin edilmiş, anlaşmanın çözümünü sağlamaya yönelik olarak Resmi Arabulucu ve tarafların katılımıyla 14.05.2009 tarihinde yapılan görüşme sonucunda anlaşma sağlanamamıştır. Taraflar uyuşmazlık tutanağındaki maddeleri görüşmeye devam etmişler ve bu arada Hükümet ile Türk-İş arasında 07.07.2009 tarihinde 2009 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü imzalanmıştır. Taraflar Hükümet ile Türk-İş arasında 07.07.2009 tarihinde imzalanan 2009 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü dışında anlaşma sağlayamadıkları maddeleri görüşmeye devam etmişler ve bu maddelerde anlaşma sağlandığından 29.07.2009 tarihinde anlaşma tutanağı tutularak, 23. Dönem Toplu İş Sözleşmesini aynı tarih itibariyle imzalamışlardır. Sözleşme maddelerinin büyük kısmı eski şekliyle aynen, bazı maddelerde ise miktarlarda artış sağlanarak yeniden redaksiyona tabi tutulmuş, bazı maddeler ise kabul edilen yeni şekliyle düzenlenmiştir. Buna göre; Birinci yıl birinci altı ay ücret zammı olarak, sözleşmenin yürürlük tarihinde Şeker-İş üyesi olan ve 01.02.2009 tarihinde daimi kadroda bulunan Kadrolu Daimi İşçilerin Toplu İş Sözleşmesinin 39. maddesinde belirtilen 31.01.2009 tarihindeki aylık brüt çıplak ücretlerine, 01.02.2009 tarihinden geçerli olmak üzere, birinci yıl birinci altı ay için % 3 oranında zam yapılmıştır. Birinci yıl ikinci altı ay ücret zammı olarak, aynı personelin Toplu İş Sözleşmesinin birinci altı ayının son günündeki günlük brüt çıplak ücretlerine 01.08.2009 tarihinden geçerli olmak üzere % 5,5 oranında zam yapılmıştır. 100

İkinci yıl birinci altı ay ücret zammı olarak, aynı personelin Toplu İş Sözleşmesinin birinci yılının son günündeki günlük brüt çıplak ücretlerine, 01.02.2010 tarihinden geçerli olmak üzere % 2,5 oranında zam yapılacaktır. Ancak, T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Temmuz 2010 indeks sayısının, Ocak 2010 indeks sayısına göre değişim oranının % 2,5 ı aşması halinde, aşan kısmın tamamı ikinci yıl ikinci altı ay ücret zammı oranına ilâve edilecektir. İkinci yıl ikinci altı ay ücret zammı olarak, aynı personelin Toplu İş Sözleşmesinin ikinci yılının birinci altı ayının son günündeki günlük brüt çıplak ücretlerine, 01.08.2010 tarihinden geçerli olmak üzere % 2,5 oranında zam yapılacaktır. Ancak, Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Ocak 2011 indeks sayısının, Temmuz 2010 indeks sayısına göre değişim oranının % 2,5 ı aşması halinde, aşan kısmın tamamı ikinci yıl ikinci altı ayın son günündeki ücreti takip eden ayın birinci gününden geçerli olmak üzere ilave edilecektir. Kapsamla ilgili 5. maddenin 2. fıkrasında yer alan Şeker-İş üyesi Kadrolu Daimi İşçilerin Haklarından Yararlanan Kadrosuz Sürekli İşçilerin (Eski Petlas İşçileri) 31.01.2009 tarihindeki brüt çıplak ücretlerine birinci yıl ücret zammı olarak 23. Toplu İş Sözleşmesinin yürürlük başlangıç tarihi olan 01.02.2009 tarihinden geçerli olmak üzere, birinci yıl birinci altı ay için % 3, birinci yıl ikinci altı ay için ise % 5,5 oranında zam yapılmıştır. Şeker-İş üyesi Kadrolu Daimi İşçilerin Haklarından Yararlanan Kadrosuz Sürekli İşçilerin çıplak ücretlerine sözleşme döneminin ikinci yıl birinci ve ikinci altı ayı için yukarıda belirtilen oranlarda zam uygulanacaktır. Toplu İş Sözleşmesinin kapsamla ilgili 5. maddenin 3. fıkrasında yer alan Şeker-İş üyesi Sürekli İşçi kadrolarına alınanlarla, 4. fıkrasında yer alan Kampanya ve Mevsimlik İşçilere 23. Toplu İş Sözleşmesinin yürürlük başlangıç tarihi olan 01.02.2009 tarihinden geçerli olmak üzere; günlük çıplak ücretleri 36,67 TL nın altında olanlara, 36,67 TL yi geçmemek kaydıyla, 2,00 TL/Gün iyileştirme yapıldıktan sonra bu işçilere birinci yıl birinci altı ay için % 3, birinci yıl ikinci altı ay için ise % 5,5 oranında zam yapılmıştır. Bu işçilerin çıplak ücretlerine sözleşme döneminin ikinci yıl birinci ve ikinci altı ayı için yukarıda belirtilen oranlarda zam uygulanacaktır. 101

7. 2.2 - MEVZUATLA İLGİLİ ÇALIŞMALAR Şeker Fabrikalarımızda 2008-2009 kampanyası da geçmiş yıllarda olduğu gibi 3 vardiya esasına göre düzenlenmiş, tüm işçiler 3 vardiya esasına göre çalıştırılmışlardır. İşçilerin iş ve çalışma durumları ile hak, menfaat ve görevlerini tespit eden iş mevzuatı, özellikle İş Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Sendikalar Kanunu, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu ve bu kanunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik hükümleri ile Yargıtay içtihat kararları takip ve tamim edilmiş, uygulamanın yürürlükteki Toplu İş Sözleşmesi ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesine çalışılmıştır. 7. 2. 3 - ÖZLÜK İŞLERİ Şirketimiz daimi işçi kadrolarında çalıştırılmak üzere, 2828 ve 3413 sayılı Kanun ve Korunmaya Muhtaç Çocukların İşe Yerleştirilmesine ilişkin Tüzük ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre T.C. Başbakanlık, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yetiştirme yurtlarından 17 kişi işe alınmıştır. Şirketimizde geçici işçi olarak çalışmakta iken 5620 sayılı Kanuna istinaden sürekli işçi kadrosuna geçirilmek için dava açan işçilerimizden 12 kişi mahkemeyi kazandıklarından, 2009 yılı içerisinde sürekli işçi kadrolarına geçirilmişlerdir. Ayrıca geçmiş yıllardan süregelen davalar hakkında Başkanlığımızca savunmaya esas görüş, bilgi ve belgeler hazırlanarak gerek Hukuk Müşavirliğine ve gerekse Mahkemelere gönderilme işlemlerine devam edilmiştir. Diğer taraftan, işçilerin kadro, tayin, nakil, terfi, ceza, izin ve hastalıklarıyla ilgili özlük işlemleri mevzuat hükümleri dairesinde yürütülmüştür. 102

7. 2. 4 GEÇİCİ İŞ POZİSYONLARINA İLİŞKİN (ADAM/AY) İLE FAZLA MESAİ HUSUSLARI Şirketimize 2009 yılı için 29054 (Adam/Ay) tahsis edilmesi Başbakanlık, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 16.01.2009 tarih ve 361 sayılı yazıları ile uygun görülmüş, Başbakanlık, Devlet Personel Başkanlığının 12.01.2009 tarih ve 24034 sayılı yazılarıyla 29054 (Adam/Ay) vizesi verilmiş olup, Şirketimiz tüm kampanya ve mevsimlik işçileri vize edilen bu (Adam/Ay) sayısı çerçevesinde çalıştırılmışlardır. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının, 2009 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının Fazla Çalışma başlıklı 9. maddesinin (1) no lu fıkrasında Teşebbüsler, 2008 yılında fiilen kullandıkları fazla çalışma saatini aşmayacak şekilde 2009 yılında da fazla çalışma yaptırabilirler. hükmüne istinaden, 2009 yılı için fazla mesai yetkimiz işçilerimiz için 2008 yılında fiilen kullanılan 1871 (Saat/Yıl) olmuş olup, bu fazla mesai saatinin tamamı işçi statüsünde olup şoför olarak çalıştırılan personelin yolda geçen sürelerinde kullandırılmıştır. 7.3 ORGANİZASYON VE METOD MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMALARI 7.3.1 - PERSONEL DURUMLARI Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunca 2009 yılı raporuna esas olacak şekilde istenilen personel durumlarını belirten bilgiler toplanarak ilgililere sunulmak üzere rapor haline getirilmiştir. Personel durumuna dayalı olarak yıl sonları için çıkarttığımız tablolar ektedir. - Şirketimizde son beş yılın ( 2005-2009 ) norm kadro durumu (Tablo 1 ) - Şirketimizde çalışan personelin yıllar itibariyle fiili ortalamaları (Tablo2) - Çalışan Personelin öğrenim durumları 2009 yıl sonu itibarıyla adet ve yüzdeler olarak (Tablo 3) 103

- Çalışan Personelin statüleri 2009 yıl sonu itibarıyla adet ve yüzdeler olarak (Tablo 4) - Şirketimiz Personelinin 2009 yıl sonu itibarıyla yaş durumları (Tablo 5 ) - Şirketimiz Personelinin 2009 yıl sonu itibarıyla kıdem durumu (Tablo 6 ) - Şirketimiz Personelinin yaş ve kıdem durumları yüzde olarak (Tablo 7, 8 ) - Şirketimizde çalışan personelin 2009 yılı fiili personel ortalamaları çalışanların statüleri ve fabrikalar itibariyle ( Tablo 9 ) - Şirketimiz son beş yılda ayrılan personel durumu (Tablo 10) - Şirketimizde Çalışan Personelin kadın erkek durumları (Tablo 11) 7.3.2 - PERSONEL GİDERLERİ Şeker Sanayisine ait 2009 yılı personel giderleri her ay, bir önceki ay ve bir önceki yıl ile kıyaslanma yapabilecek şekilde aylık personel masraflarından oluşan aylık tablolar düzenlenerek ilgili mercilere iletilmek üzere Araştırma Planlama ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığına gönderilmektedir. 7.3.3 - PERSONEL HAREKATI Memur, Yardımcı Hizmetli, Daimi İşçiler ve Geçici İşçilerimize ait Personel adetleri, aylık tablolar halinde hazırlanarak gerekli birimlere ulaştırılmıştır. 7.3.4 - ORGANİZASYON ŞEMALARI Organizasyon şemaları kadro unvanlarında yapılan değişikliklere göre güncelleştirilerek takip edilmektedir. 7.3.5 - YÖNETMELİK VE TALİMAT ÇALIŞMALARI yapılmaktadır. Yönetmelik ve Talimatlarda ihtiyaç duyuldukça güncelleştirme çalışmaları 104

7.3.6 - İDARİ YARGI DAVALARI Memur ve sözleşmeli personelimizin; Nakil, İntibak, Sicil ve Başarı Değerlendirilmesi, Mali, Sosyal Haklar ve Yardımlar konusunda Şirketimiz aleyhine 2009 yılında 45 adet yeni idari dava açılmış olup, bu davalarla birlikte geçmiş yıllardan süregelen davalar hakkında Başkanlığımızca savunmaya esas görüş, bilgi ve belgeler hazırlanarak gerek Hukuk Müşavirliğine ve gerekse Mahkemelere gönderilme işlemlerine devam edilmiştir. 7.3.7 - DİSİPLİN İŞLERİ Şirketimiz Merkez ve Taşra Teşkilatında çalışmakta olan 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu na tabi personel ile 399 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejimi hakkındaki Kanun Hükmündeki Kararnameler esaslarına göre istihdam olunan Sözleşmeli Personelden; Şirket Hizmetlerinin gerektiği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla, kanun, tüzük, yönetmelik, genelge talimat ve emirlerin öngördüğü ödevleri yurt içinde veya yurtdışında yerine getirmeyen; uyulması zorunlu kıldığı hususlara uymayan veya yasakladığı Işleri yapan veya genel ahlak kurallarına aykırı fiil ve hareketlerde bulunan veya üst ve amirlerine karşı her türlü saygısız davranışlarda bulunanların fiillerine bakmak üzere Personel Yönetmeliğimizin 104 ncü maddesi hükümlerine göre kurulan I.ve II nci Disiplin Kurullarının tüm raportörlük hizmetlerinin yürütülmesi ile alınan kararların ilgililere tebligatlarının yapılması işleri sürdürülmüştür. 7.3.8 - TEFTİŞ RAPORLARI Teftiş Kurulu Yönetmeliği 42 nci maddesi esaslarına göre Şirketimiz Merkez ve Taşra Teşkilatındaki Personel Birimlerinin cevaplı teftiş raporları yukarıdaki maddede tadat edilen süreler içerisinde incelenmiş, raporlarda belirtilen hususlar talimat haline getirilerek, teftiş edilen birimlere süresi içerisinde gönderilmiştir. 105

Tablo : 1 NORM KADRO DURUMU (Yıl Sonları İtibariyle) 2005 2006 2007 2008 2009 I Sayılı Cetvel (Memur) 390 417 417 372 257 II Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) 4319 4635 4637 4297 2292 III Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) 6 7 4 4 2 Daimi İşçi (Kadrolu +Kad.Sür.İşçi) 7386 7088 12177 12177 11797 T O P L A M 12101 12147 17235 16850 14348 106

Tablo : 2 ÇALIŞAN PERSONELİN DURUMU (Şeker Sanayii Fiili Ortalama) 2005-2009 Sözleşmeli Memur Yrd.Hizmetli Daimi İşçi Kad.Sür.İşçi Geçici İşçi TOPLAM 2005 3506 368 3 6385 209 5974 16445 2006 3090 332 2 5389 206 4762 13781 2007 3307 332 2 8129 207 4399 16376 2008 2746 253 2 9789 206 2352 15348 2009 2552 258 2 9279 205 2243 14539 107

ÇALIŞAN PERSONELİN ÖĞRENİM DURUMLARI ( 2009 Yılı Sonu İtibariyle ) Tablo : 3 Y ü k s e k Lise ve Dengi Ortaokul İlkokul Okur- Yazar T O P L A M Adeti % Adeti % Adeti % Adeti % Adeti % Adeti % SÖZLEŞMELİ 1207 52,66 810 35,34 234 10,21 41 1,79 2292 100,00 MEMUR 257 100,00 257 100,00 YARDIMCI HİZMETLİ 1 50,00 1 50,00 2 100,00 DAİMİ İŞÇİ 540 5,94 4716 51,89 2005 22,06 1769 19,46 59 0,65 9089 100,00 KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ 16 7,80 150 73,17 10 4,88 29 14,15 205 100,00 GEÇİCİ İŞÇİ 16 0,64 569 22,73 676 27,01 1238 49,46 4 0,16 2503 100,00 TOPLAM: 2036 6245 2926 3078 63 14348 108

ÇALIŞAN PERSONELİN STATÜLERİ İTİBARİYLE DURUMU (2009 Yıl Sonu İtibariyle) Tablo : 4 Sözleşmeli Memur Yrd.Hiz. Daimi İşçi K.S.İşçi Geçici İşçi T O P L A M Adet % Adet % Adet % Adet % Adet % Adet % Adeti % 2292 15,97 257 1,79 2 0,01 9089 63,36 205 1,43 2503 17,44 14348 100 109

ÇALIŞAN PERSONELİN YAŞ DURUMU ( 2009 Yıl Sonu Adet ) Tablo : 5 Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş 65-61 60-56 55-51 50-46 45-41 40-36 35-31 30-26 25-21 20-18 TOPLAM SÖZLEŞMELİ 34 155 346 661 402 276 210 199 9 2292 MEMUR 38 78 81 36 14 10 257 YARD.HİZMETLİ 2 2 DAİMİ İŞÇİ 22 268 1219 2453 2688 1475 810 107 39 8 9089 KAD. SÜREKLİ İŞÇİ 6 17 58 109 15 205 GEÇİCİ İŞÇİ 3 34 177 758 947 345 211 17 9 2 2503 TOPLAM 97 543 1840 3966 4160 2121 1231 323 57 10 14348 110

ÇALIŞAN PERSONELİN KIDEM DURUMU ( 2009 Yıl Sonu Adet ) Tablo : 6 5 Yıla 6-10 11-15 16-20 21-25 26 Y ı l Kadar Y ı l Y ı l Y ı l Y ı l ve Fazla T O P L A M SÖZLEŞMELİ 298 122 303 332 639 598 2292 MEMUR 6 19 21 211 257 YARD.HİZMETLİ 2 2 DAİMİ İŞÇİ 360 1810 3210 1706 1004 999 9089 KAD. SÜREKLİ İŞÇİ 200 5 205 GEÇİCİ İŞÇİ 774 1653 70 4 2 2503 TOPLAM 1432 3785 3589 2066 1666 1810 14348 111

ÇALIŞAN PERSONELİN YAŞ DURUMU ( 2009 Yıl Sonu itibariyle % olarak ) Tablo : 7 65-61 60-56 55-51 50-46 45-41 40-36 35-31 30-26 25-21 20-18 % Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş TOPLAM SÖZLEŞMELİ 1,48 6,76 15,09 28,85 17,54 12,05 9,16 8,68 0,39 100,00 MEMUR 14,79 30,36 31,52 14,00 5,44 3,89 100,00 YARD.HİZMETLİ 100,00 100,00 DAİMİ İŞÇİ 0,24 2,95 13,41 26,99 29,57 16,23 8,91 1,18 0,43 0,09 100,00 KAD SÜREKLİ İŞÇİ 2,93 8,29 28,29 53,17 7,32 100,00 GEÇİCİ İŞÇİ 0,12 1,36 7,07 30,29 37,83 13,78 8,43 0,68 0,36 0,08 100,00 ÇALIŞAN PERSONELİN KIDEM DURUMU ( 2009 Yıl Sonu İtibarıyle % Olarak ) Tablo : 8 5 Yıla 6-10 11-15 16-20 21-25 26 Y ı l % Kadar Y ı l Y ı l Y ı l Y ı l ve Fazla TOPLAM SÖZLEŞMELİ 13,00 5,32 13,22 14,49 27,88 26,09 100,00 MEMUR 2,33 7,39 8,17 82,11 100,00 YARD.HİZMETLİ 100,00 100,00 DAİMİ İŞÇİ 3,96 19,91 35,32 18,77 11,05 10,99 100,00 KAD.SÜREKLİ İŞÇİ 97,56 2,44 100,00 GEÇİCİ İŞÇİ 30,92 66,04 2,80 0,16 0,08 100,00 112

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. Tablo : 9 ŞEKER SANAYİİ 2009 YILI FİİLİ ORTALAMALARI M E M U R YARDIMCI HİZMETLİ İŞÇİLER FABRİKASI II SAY.CET SÖZ.PERS I SAY.CET 657 S.K.T III SAY.CET 657 S.K.T II SAY.CET SÖZ.PERS III SAY.CET 657 S.K.T DAİMİ K.S.İŞÇİ GEÇİCİ TOPLAM Afyon 87 8 2 342 1 81 521 Ağrı 76 5 399 118 598 Alpullu 60 7 15 1 315 1 61 460 Ankara 176 7 14 692 16 33 938 Bor 57 5 8 346 1 86 503 Burdur 70 5 18 274 2 127 496 Çarşamba 76 5 5 246 76 408 Çorum 70 5 1 334 51 461 Elazığ 99 6 21 1 234 101 462 Elbistan 67 5 322 1 158 553 Erciş 61 5 13 396 94 569 Ereğli 66 5 18 336 1 194 620 Erzincan 86 6 7 231 59 389 Erzurum 78 5 2 391 67 543 Eskişehir 118 8 1 23 486 5 96 737 Ilgın 59 7 10 516 140 732 Kars 56 6 235 29 326 Kastamonu 70 5 15 255 89 434 Kırşehir 55 6 200 165 25 451 Malatya 92 7 3 287 74 463 Muş 90 5 2 343 140 580 Susurluk 64 6 5 326 1 145 547 Turhal 108 6 16 439 1 89 659 Uşak 64 6 10 238 1 66 385 Yozgat 64 5 1 308 44 422 TOPLAM 1969 146 1 209 2 8491 196 2243 13257 Afyon Mak. 53 53 Ankara Mak. 39 5 1 138 3 186 Erzincan Mak. 66 66 Eskişehir Mak. 36 4 214 1 255 Turhal Mak. 63 63 EMAF 37 4 3 108 5 157 TOPLAM 112 13 4 642 9 780 Genel Müdürlük 197 83 5 20 305 İstanbul irtibat bürosu 12 1 13 Tohum İşl.Fab. 10 2 4 49 65 Şeker Enstitüsü 28 13 2 76 119 TOPLAM 247 98 11 146 502 GENEL TOPLAM 2328 257 1 224 2 9279 205 2243 14539 113

ŞEKER SANAYİNDEN AYRILAN PERSONEL (Son Beş Yıl İçinde Yıl Sonları İtibariyle) Tablo: 10 Memur 2 0 0 5 2 0 0 6 2 0 0 7 2 0 0 8 2 0 0 9 Sözleşmeli Personel A Y R I L A N A Y R I L A N A Y R I L A N A Y R I L A N A Y R I L A N Mevcut Ask. Emekli Sair Mevcut Ask. Emekli Sair Mevcut Ask. Emekli Sair Mevcut Ask. Emekli Sair Mevcut Ask. Emekli Sair Kimya Y.Müh. 133-15 14 200 2 11 3 176 8 38 5 172 2 3 168 2 2 Mak.Elekt.Y.Müh. 157-9 8 190 5 6 2 174 1 22 6 170 2 5 160 2 8 İnşaat Y.Müh. 37-5 4 46-1 1 30 18 1 30 5 29 1 Ziraat Y.Müh. 330-19 39 336-12 1 297 1 58 291 4 2 285 2 4 Orta Ziraat 8-3 8 - - - 2 5 1 2 2 Y.Tah.İdari Prs. 856-42 80 918 2 27 7 974 7 200 14 926 12 28 48 883 18 76 Diğerleri 1958-96 247 1844 1 97 7 1474 347 4 1307 109 35 1026 60 170 T O P L A M (A) 3479-189 392 3542 10 154 21 3127 17 688 31 2898 21 141 93 2551 0 86 261 Top.Daimi İşçi (B) 5767-292 673 5479 1 343 10 10385 2 287 13 9747 3 625 30 9294 2 447 37 Genel Toplam (A+B) 10792 1 331 14 9021-497 31 13512 19 975 44 12645 24 766 123 11845 2 533 298 114

Tablo : 11 KADIN ERKEK DURUMU (2009 Yıl Sonu İtibariyle) KADIN ERKEK TOPLAM I Sayılı Cetvel (Memur) 9 248 257 II Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) 377 1915 2292 III Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) 2 2 Daimi ve Geçici İşçiler 253 11544 11797 T O P L A M 639 13709 14348 115

7.4 - MERKEZ PERSONEL MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMALARI Genel Müdürlüğümüz bünyesinde 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 399 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre görev ifa eden Memur, Sözleşmeli Personel, Yardımcı Hizmetli Sınıfı Personeli, Şirketimiz Yönetim Kurulu Üyeleri ile 4857 Sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan personelin başta ücret tahakkukları, özlük ve sicil işlemleri olmak üzere 2009 yılında takip ve sonuçlandırılan hizmetleri aşağıda başlıklar halinde sıralanmıştır. 31 Aralık 2009 ayı sonu itibariyle Genel Müdürlüğümüz bünyesindeki personelimizin çalışma statülerine göre dağılımı; Şirket Dışından Yönetim Kurulu Üyesi 3 657 S.K. Tabi I Sayılı Cetvel 85 399 S.K. Tabi II Sayılı Cetvel 202 399 S.K. Tabi II Sayılı Yardımcı Hizmetli 5 399 S.K. II Sayılı Cetvele Tabi Ücretsiz İzinli 2 T O P L A M : 297 Kadrolu Daimi İşçi 20 İ Ş Ç İ T O P L A M I : 20 G E N E L TO P L A M : 317 === 7.4.1 - KADRO ÇALIŞMALARI: Genel Müdürlüğümüz personeline ait, 2009 Yılı Memur ve İşçi kadroları isimlendirilerek takibi sağlanmıştır. 116

7.4.2 - PERSONEL HAREKET ONAYLARI 01.01.2009 31.12.2009 tarihleri arasında Memur, Sözleşmeli ve Yardımcı Hizmetli Personelimizden terfi tarihlerine göre Derece yükselmesi veya Kademe ilerlemesine hak kazananlar ile 2009 yılı içerisinde 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 37. ve 64. Maddelerine göre derece ve kademe yükselmesine hak kazananların Personel Hareket onayları hazırlanmış, ilgili makamlara onaylattırılarak, ilgililerin aylık ödemelerine zamanında yansıtılmıştır. 7.4.3 - AYLIK MAAŞ - ÜCRET ÖDEMELERİ: Şirketimiz Yönetim Kurulu ücretleri, Memur, Sözleşmeli ve Yardımcı Hizmetli personelimizin aylık maaş, işçilerimizin aylık ücret ödemelerine esas tüm değişiklikleri ve kesintileri süresi içerisinde bilgisayar ortamında maaş programlarına işlenerek tahakkukları yapılmış olup, söz konusu ödemeler, ATM Programlarına aktarılarak e-mail le Türkiye İş Bankası Sistem Servisine gönderilerek, 2009 yılı içerisindeki bütün tahakkuklar (Maaş, İkramiye, Asgari Geçim İndirimi, Fark, Kıdem Tazminatı, Avans, promosyon, vb.) zamanında, gecikmesiz ve eksiksiz yapılmış olup, ödemeleri sağlanmıştır. 7.4.4 - DEVAM KONTROL SİSTEMİ : 19.02.2007 tarihinden itibaren, 2009 yılında da Genel Müdürlüğümüz kadrolu personeli ile geçici görevlilerin devam durumları, ana giriş kapımıza konulan (TURNİKE) 3 terminal ve personelimize dağıtılan optik okuyucu kartların bu terminallere kendileri tarafından okutturulması sonucu bilgisayar ortamında ve günlük listeler alınmak suretiyle takip edilmektedir. Müdürlüğümüzden alınan bir önceki günün devam durum listeleri ilgili Genel Müdür Yardımcıları ve Bağımsız Daire Başkanlıklarına düzenli olarak gönderilmektedir. Personelin devam durumlarının kontrolleri ilgili birim amirlerince yapılarak, devamsız, geç gelen veya erken çıkan personelin isimleri hizalarına gerekli açıklamalar birim amirlerince yapılarak paraflanmaktadır. Söz konusu listeler kontrollerine müteakip Daire Başkanlarınca onaylandıktan sonra Müdürlüğümüze gönderilmektedir. Devam kontrol kartını kaybeden veya yeni gelenlere optik okuyucu kart temin edilmekte, ayrılanların kartları ise ilgililerden geri alınmaktadır 117

7.4.5- T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU İŞLEMLERİ : 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin ( c ) bendi kapsamına tabi personelimizin emekli şahıs kesenek ve şirket karşılıkları, aylık icmal ve ihbar fişleri, Merkez Muhasebe Müdürlüğüne aylık olarak gönderilmiş, yıllık şahıs icmal bordroları da aylar itibariyle gerekli mutabakat sağlanarak T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığına süresi içerisinde intikal ettirilmiştir. Ayrıca; 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin ( c ) bendi kapsamına tabi personelimizin maaş ve sicil bilgileri, toplam hizmet süreleri, T.C Kimlik Bilgileri, Sigortalı toplam hizmet süreleri, şahıs kesenek ve kurum karşılıkları, 2009 yılında da internet ortamında Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilerek, güncel olarak takip edilmektedir. 4857 Sayılı İş Kanununa tabi çalışan işçilerimizin aylıklarından kesilen, İşçi sigorta kolları ve İşsizlik Sigortası ile İşveren Hisseleri, süresi içerisinde, Sosyal Güvenlik Kurumu ( SGK) Ankara İl Müdürlüğüne yatırılmıştır. Söz konusu aylık bildirgeler, Sosyal Sigortalar Kurumuna internet ortamında gönderilmektedir. Ayrıca; tüm işçilerimizin sicil bilgileri ile aile fertlerinin bilgileri de internet ortamında, 2009 yılında da güncel olarak takip edilmektedir. 7.4.6 - YURTDIŞI - YURTİÇİ GEÇİCİ GÖREVLENDİRME VE HARCIRAH İŞLEMLERİ : Başbakanlığın 2007/3 Sayılı genelgesi doğrultusunda zorunlu hallerde ve tasarruf tedbirlerine azami riayet edilerek 2009 yılı içerisinde 8 personelimiz toplam 4 sefer yurtdışına gönderilmiştir. Söz konusu görevlendirmelerde; ARTAŞ Firmasının Eskişehir, Burdur, Erzurum ve Kastamonu Şeker Fabrikalarına yapacağı Atıksu Arıtım Tesisleri için; teknik incelemelerde bulunmak üzere, (Hindistan) yine SIEMENS Firmasının-Ilgın Şeker Fabrikası T5727 nolu Buhar Türbini balans ve montaj işine refakat etmek üzere; bakım onarım, kontrolunun yerinde tespit edilmesi işlemleri için, (2 sefer / Almanya-Nürnberg) ve Uluslararası Şeker Örgütü (ISO) toplantısına, (İngiltere-Londra) Teşekkülümüzü temsilen iştirak edilmiştir. 118

İlgililerin Yurtdışı seyahat öncesi görevlendirme, izin onayları, pasaport, vize ve döviz temini işlemleri zamanında ve eksiksiz tamamlanmış, seyahatten dönüşlerinde ise Bakanlar Kurulunun (Bakan.Kurulu15/01/2009-2009/14579 Kararı) 30/01/2009 tarih ve 27126 sayılı Resmi Gazete yürürlükten kaldırılmış olup, (Bakan. Kurulu 01/06/2009-2009/15244 Kararı) 26/07/2009 tarih ve 27300 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak, 01/01/2009-31/12/2009 tarihleri arasında geçerli olan Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararı doğrultusunda toplam yolluk ve seyahat yevmiyesi olarak, (3.494,73 TL) yurtdışı harcırah tahakkukları yapılarak kendilerine tediyeleri sağlanmıştır. Ayrıca; ilgililerden yurt dışı geçici görevlendirmelere ait seyahat sonuç raporları alınarak, dosyalarına konulmuştur. Yurtiçi görevlendirmelerde, geçici görevli gönderilen personelin yolluk ve geçici görev tahakkukları 6245 sayılı Harcırah Kanunu Hükümlerine göre yapılarak hak sahiplerine zamanında tediyeleri sağlanmıştır. 7.4.7 - TEDAVİ YARDIMI - İZİN : Devlet Memurları Tedavi Yardımı ve Cenaze Giderleri Yönetmeliği ile Tedavi Yardımına İlişkin Uygulama Tebliği esaslarına göre, Genel Müdürlük Personelimizin müracaatları halinde (gözlük, diş tedavisi, tıbbi malzeme ve ilaç ödemeleri vb..) ile ilgili notlar mevzuata uygunluğunun kontrolünden sonra hazırlanarak ilgili kişi ve firmalara ödemeleri sağlanmıştır. Ayrıca; Hastanelerden gelen tedavi faturaları ve Poliklinik Muayene Katılım Payları Listesi de süresi içerisinde kontrolleri yapılarak, Merkez Muhasebe Müdürlüğüne gönderilmiştir. Aralık 2009 da Sosyal Güvenlik Kurumunca Personel Sağlık Hizmetlerinin 15 Ocak 2010 tarihinden itibaren Genel Sağlık Sigortasına devredileceği bildirilmiş olup, Genel Müdürlüğümüzde 5510 Sayılı Kanunun 4/C kapsamında çalışan personelin kendisi ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin hak sahipliklerine ilişkin bilgileri, Sosyal Güvenlik Kurumunun Tescil ve Sağlık Aktivasyonları sistemine giriş işlemleri istenilen süre içerisinde yapılmıştır. 119

Genel Müdürlük personelimizin 2009 yılı yıllık ve mazeret izinleri ile rapor günleri ilgililerin izin takip föylerine işlenerek özenle takipleri sağlanmıştır. Yukarıda ana başlıklarla sıralamaya çalıştığımız genel işlevlerimiz dışında; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Bakanlık ve ilgili kurumlara düzenli olarak gönderilen aylık ve yıllık istatistiki bilgileri havi dokümanlar ile personelimizin müracaatları halinde isteğe bağlı belgeler ve hususi pasaport formları Müdürlüğümüz tarafından hazırlanmıştır. 120

7- PERSONEL VE SOSYAL İŞLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALİYETLERİ Yurdumuzun her köşesinde faaliyet gösteren Şeker Fabrikalarımız, diğer Teşkilat ve Ünitelerimizde hizmet gören mensuplarımızın çağdaş personel yönetiminin gereklerine uygun olarak istihdam olunması Şirketimizin personel politikasını teşkil etmektedir. Sanayiimizin Şeker Fabrikalarının faaliyetlerinden dolayı, ihtiyacımız olan Makina ve Tesislerin, Makina Fabrikalarımız ile Elektromekanik Aygıtlar Fabrikamızda imalat çalışmaları sürdürülmektedir. Özelleştirme Yüksek Kurulunun 8/10/2007-2007/57 ve 12/8/2008-50 sayılı Kararları ile Özelleştirme Programına alınan Şirketimize, Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2009 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programının ekli Kararının istihdamla ilgili 4 üncü maddesi hükümlerine göre 2009 yılında personel istihdamı yapılamamıştır. Söz konusu Kararın 4 üncü maddesinin Şirketimizi ilgilendiren bendleri aşağıda gösterilmiştir. (7) 6 ncı madde kapsamındaki zorunlu istihdam hariç, 4046 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, özelleştirme programındaki kuruluşlarda 4 üncü ve 5 inci maddeler kapsamında 2009 yılında personel istihdamı yapılmayacaktır. Bu kuruluşların 4 üncü ve 5 inci maddeler kapsamında personel istihdamı için ÖİB ye veya Müsteşarlığa yaptıkları başvurular dikkate alınmayacaktır. Söz konusu kararın 4 ve 5 nci maddeleri; (4) Kamu iktisadi teşebbüslerinde, 2007 ve 2008 yıllarında Genel Yatırım ve Finansman Kararnameleri kapsamında Türkiye İş Kurumu ve/veya Devlet Personel Başkanlığı nezdinde gerekli işlemler başlatıldığı halde sonuçlandırılamayan personel atama izinleri 2009 yılında kullanılabilecektir. 121

8. PAZARLAMA-SATIŞ VE SATINALMA FAALİYETLERİ 8.1. PAZAR ARAŞTIRMALARI Dünya şeker borsa fiyatları, şeker piyasalarındaki gelişmeler, üretim, tüketim ve stok hareketleri ile ihaleler ve AB şeker politikası günlük olarak Reuters monitöründen izlenmiş, elde edilen bilgiler ilgili merci ve birimlere iletilmiştir. Şekere ilaveten yan ürünlerimiz (melas ve alkol) ile alternatif tatlandırıcılar hakkında dış piyasa hareketleri; yine Reuters monitöründen günlük olarak izlenirken, ayrıca abonesi olduğumuz uluslararası araştırma kuruluşu F.O.Licht in periyodik yayınları ile ISO nun (International Sugar Organization) yayınları, büyük şeker kuruluşu ve tacirlerinin raporları izlenip tercüme edilerek dikkate değer bilgiler ilgili merci ve birimlere sunulmuştur. Bu konudaki ayrıntılı bilgiler DÜNYA ŞEKER DURUMU bölümünde gösterilmiştir. Ayrıca, AB üyeleri ile komşu ve diğer muhtelif ülkelerin pancar alım fiyatları, küp ve kristal şeker perakende satış fiyatları ile etil alkolün ithal-ihraç fiyatları yurt dışındaki Büyükelçiliklerimizden temin edilerek düzenlenen tablolar her ay değişen kurlara göre revize edilerek ilgili mercilere iletilmiştir. Şeker ithalatının denetlenmesi amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü ne, Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü ne, Gümrükler Başmüdürlükleri ne her ay periyodik olarak dünya beyaz şeker borsa fiyatları bildirilmeye devam edilmekte, bir taraftan da müşteri memnuniyeti anketleri yapılmaktadır. 122

8.2- SATIŞ İŞLERİ 8.2.1- ŞEKER SATIŞLARI 8.2.1.1.YURTİÇİ SATIŞLAR 2009 yılında fabrikalar itibariyle satılan şeker miktarları aşağıda gösterilmiştir. FABRİKA ADI. SATIŞLAR MİKTAR (TON). İMALATÇI- İHRACATÇILARA SATILAN PİYASAYA KRİSTAL SATILAN KÜP TOPLAM AFYON 62.837,650 62.837,650 AĞRI 13.917,550 13.917,550 ALPULLU 19.474,000 19.474,000 ANKARA 43.830,300 43.830,300 BOR 3.179,450 27.745,550 30.925,000 BURDUR 3.162,800 51.203,250 54.366,050 ÇARŞAMBA 13.399,300 13.399,300 ÇORUM 13.645,850 49.135,750 62.781,600 ELAZIĞ 12.968,650 12.968,650 ELBİSTAN 3.001,100 24.173,400 27.174,500 ERCİŞ 14.000,100 14.000,100 EREĞLİ 64.212,500 108.745,650 172.958,150 ERZİNCAN 22.479,650 954,700 23.434,350 ERZURUM 30.446,250 303,400 30.749,650 ESKİŞEHİR 108.773,750 108.773,750 ILGIN 44.510,800 92.814,250 137.325,050 KARS 6.972,850 6.972,850 KASTAMONU 8.653,100 24.960,750 33.613,850 KIRŞEHİR 21.162,800 33.557,950 54.720,750 MALATYA 23.370,150 23.370,150 MUŞ 33.281,450 33.281,450 SUSURLUK 24.052,400 24.052,400 TURHAL 13.900,850 46.440,950 60.341,800 UŞAK 17.234,500 17.234,500 YOZGAT 734,800 37.691,000 38.425,800 TOPLAM 176.164,050 943.507,050 1.258,100 1.120.929,200 123

2009 YILI İŞ PROGRAMI İLE ÖNGÖRÜLEN VE FİİLEN GERÇEKLEŞEN ŞEKER SATIŞ MİKTARLARI : GERÇEKLEŞME CİNSİ İŞ PROĞRAMI GERÇEKLEŞEN ORANI (%) ŞEKER 1.150.000,000 Ton 1.120.929,200 Ton 97,47 2009 YILI ŞEKER SATIŞ FİYATLARI (Fabrika teslim, KDV Hariç TL/Kg.) 01/01/2009-13/07/2009 14/07/2009-31/12/2009 ŞEKER CİNSİ TARİHLERİ ARASI TARİHLERİ ARASI KRİSTAL 50 Kg.Polipropilen Torba 1,73 1,82 KÜP 50 Kg.Polipropilen Torba 2,15 2,26 Aylar itibariyle son 5 yılda yurtiçine yapılan şeker satışları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. AYLAR 2005 TON 2006 TON 2007 TON 2008 TON 2009 TON OCAK 23.764 92.310 39.626 24.381 19.302 ŞUBAT 65.183 137.851 93.233 59.622 126.611 MART 78.512 119.253 73.064 62.859 51.533 NİSAN 130.083 105.618 155.529 112.736 64.443 MAYIS 31.631 190.106 147.372 118.468 67.116 HAZİRAN 116.821 85.721 17.531 138.889 101.789 TEMMUZ 160.245 50.037 59.704 158.599 146.397 AĞUSTOS 279.364 125.622 153.229 209.042 181.662 EYLÜL 62.759 104.121 21.907 99.515 106.908 EKİM 59.009 64.737 116.026 89.959 168.131 KASIM 73.639 36.602 30.595 64.802 51.339 ARALIK 60.555 125.675 29.453 28.550 35.698 TOPLAM 1.141.565 1.237.653 937.269 1.167.422 1.120.929 - Satışlara İmalatçı-İhracatçı Firmalara yapılan satışlar dahildir. Satışlarımız 2009 yılında 2008 yılına göre % 3,98 azalmıştır. 124

Şeker Sanayinin takvim yılı itibariyle son beş yıllık şeker bilançosu (Bin ton) AÇIKLAMALAR 2005 2006 2007 2008 2009 Yılbaşı stoku 1 332 1 499 1 028 1 000 990 Üretim 1 311 860 938 1 161 1 370 Tüketim 1 142 1 238 937 1 167 1 121 İhracat 2 95 29 4 4 Sair Surette Tenziller - 8 - - - Yıl sonu stoku 1 499 1 018 1 000 990 1 235 Yılbaşı ile yıl sonu farkı 167-481 - 28-10 245 Müteakip Pazarlama Yılı Başına Kadar yurtiçi satış 907 739 1 083 757 666 İhraç 62 24 8 4 4 Müteakip yılın Pazarlama Yılı başı stoku (+) veya ithal ihtiyacı (-) 530 255 113 229 565 8.2.2- ETİL ALKOL SATIŞLARI 2009 yılında yapılan Etil Alkol satış miktarları ve fiyatları aşağıda gösterilmiştir. - MEY Alkollü İçkiler San. ve Tic. A.Ş. 5 498 751 Litre KDV Hariç Lt/TL. 2,00 - MKEK.Barut Fabrikası Müdürlüğü 162 445 Litre KDV Hariç Lt/TL. 2,00 T O P L A M. 5 661 196 Litre 2009 YILI İŞ PROGRAMI İLE ÖNGÖRÜLEN VE FİİLEN GERÇEKLEŞEN ALKOL SATIŞLARI : CİNSİ İŞ PROGRAMI GERÇEKLEŞEN GERÇEKLEŞME ORANI (%) ETİL ALKOL 8 000 000 LİTRE 5 661 196 LİTRE 70,77 125

8.2.3-MELAS SATIŞLARI 8.2.3.1-İç Satışlar 2009 yılında etil alkol imali için 13.429 ton melas kullanılmıştır. Ayrıca, maya ve yem sanayi dahil her türlü sanayiye 307.714 ton çiftçi ve besicilere 4.974 olmak üzere toplam 312.688 ton melas satışı yapılmıştır. 2009 YILI İŞ PROĞRAMI İLE ÖNGÖRÜLEN VE FİİLEN GERÇEKLEŞEN MELAS SATIŞ MİKTARI : GERÇEKLEŞME GERÇEKLEŞME CİNSİ İŞ PROĞRAMI GERÇEKLEŞEN ORANI (%) MELAS 360.000 Ton 326.117 Ton 90,59 (Etil Alkol Dahil) SON 5 YILLIK MELAS SATIŞLARI (TON) CİNSİ 2005 YILI 2006 YILI 2007 YILI 2008 YILI 2009 YILI MELAS 326.685 347.835 248.973 269.772 312.688 2009 yılında etil alkol imalinde kullanılan melas hariçtir. 126

MELAS SATIŞ FİYATLARI (KDV Hariç TL/Ton) FABRİKALAR I.BÖLGE AFYON ALPULLU ANKARA ESKİŞEHİR SUSURLUK UŞAK II.BÖLGE BOR BURDUR ÇORUM EREĞLİ ILGIN KASTAMONU KIRŞEHİR YOZGAT III.BÖLGE ÇARŞAMBA ELBİSTAN MALATYA TURHAL IV. BÖLGE ELAZIĞ ERZİNCAN ERZURUM V. BÖLGE AĞRI ERCİŞ KARS MUŞ 01.01.2009-12.11.2009 TARİHLERİ ARASI 330,00 330,00 330,00 330,00 330,00 330,00 309,00 309,00 309,00 309,00 309,00 309,00 309,00 309,00 286,00 286,00 286,00 286,00 257,00 257,00 257,00 237,00 237,00 237,00 237,00 13.11.2009 31.12.2009 TARİHLERİ ARASI 280,00 280,00 280,00 280,00 280,00 280,00 275,00 275,00 275,00 275,00 275,00 275,00 275,00 275,00 270,00 270,00 270,00 270,00 250,00 250,00 250,00 230,00 230,00 230,00 230,00 127

8.2.4-ŞLEMPE SATIŞLARI 8.2.4.1-İç Satışlar 2009 yılında ; - 5 951,900 ton potasyum sülfatı alınmış, - 91,900 tonu da potasyum sülfatlı olmak üzere toplam 6 043,800 ton şlempe satılmıştır. 8.2.5- POTASYUM SÜLFAT SATIŞLARI 8.2.5.1-İç Satışlar 2009 yılında potasyum sülfat satışı yapılmamıştır. Ürünlerimize ait satış miktarları bir önceki yıl ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. ÜRÜN ADI 2008 YILI 2009 YILI 2008/09 Yılları Artış/Azalış % Kristal Şeker (Ton) 1.165.333 1.119.671-3,92 Küp Şeker (Ton) 2.089 1.258-39,78 Melas (Etil Alkol imaline verilen 290.771 326.117 12,15 dahil) (Ton) Etil Alkol (1000 Litre) 5.730 5.661-1,20 Şlempe (Ton) 8.756 6.044-30,97 Potasyum Sülfat (Ton) 235 - -100 2008 yılında 20.999 ton, 2009 yılında ise 13.429 ton melas etil alkol imalinde kullanılmıştır. STOKLAR 31.12.2009 tarihi itibariyle ürünlerimize ait satılabilir stok miktarları aşağıda gösterilmiştir. MİKTARI CİNSİ TON Kristal Şeker 1 235 284 Küp Şeker 5 Melas 216 005 Etil Alkol (1000 litre) 1 243 Şlempe 2 213 Potasyum Sülfat - Bioetanol (1 000 Lt.) 160 Füzel Yağı (1 000 Lt.) 6 128

2009 yılında 2.015.254.548,42 TL.ye ulaşan satış hacmimizin gruplar itibariyle değer dağılımı aşağıda gösterilmiştir. GENEL SATIŞ HACMİ (TL.) SATIŞ GRUPLARI TÜRKŞEKER 1- Şeker -Yurtiçi Satışlar 1 811.598.969,61 -Yurtdışı Satışlar 3.295.531,88 2- Etil Alkol -Yurtiçi Satışlar 11.322.870,04 -Yurtdışı Satışlar - 3- Melas -Yurtiçi Satışlar 96.064.374,87 -Yurtdışı Satışlar - 4- Yaş Pancar Posası 8.112.770,23 5- Şlempe -Yurtiçi Satışlar 111.156,92 -Yurtdışı Satışlar - 6- Potasyum Sülfat Satışları 5.066,00 7- Hassas Pancar Tohumu(Şeker Ens.) -Yurtiçi Satışlar - -Yurtdışı Satışlar - 8- Atölyelerimizin ve Makine Fab. 57.437.480,71 yaptığı işler 9- Yardımcı İstihsal Maddeleri Satışı 18.396.220,37 10-Diğer Satışlar (Malz.,Hurda, Diğer) 8.910.107,79 TOPLAM 2.015.254.548,42 129

8.2.3.2. YURTDIŞI SATIŞLAR Nahçıvan Özerk Cumhuriyetinde şeker pancarı tarımının geliştirilmesi amacıyla 1994 yılında başlayan işbirliği son yıllarda üretilen pancar miktarının azalması sebebiyle 2008 yılında varılan mutabakat neticesinde sona erdirilmiştir. Ancak geçiş döneminde bu ülkenin şekersiz kalmaması için 2009 yılında bedeli mukabilinde 3.820,050 ton şeker bu ülkeye ihraç edilmiştir. İhraç edilen 3.820,050 ton şeker karşılığında 2.186.180,26 ABD $ ı gelir elde edilmiş olup; ortalama teslim fiyatı ABD $/ton 572,29 olarak gerçekleşmiştir. Son 5 yılda gerçekleştirilen şeker ihracıyla ilgili bilgiler aşağıda gösterilmiştir. İHRAÇ KAYDIYLA DOĞRUDAN İHRAÇ TOPLAM YILLAR TESLİMAT/ TON EDİLEN / TON TON 2005-1.138,100 (X) 2.737,250 1.349,150 250,000 (XX) 2006 90.126,000 3.237,900 (X) 95.363,900 2.000,000 2007 24.574,000 3.200,000 29.525,850 1.751,850 (X) 2008 ------- 4.000,000 4.000,000 2009 ------- 3.820,050 3.820,050 (X) Nahçıvan'a şeker pancarı karşılığı yapılan ihracattır. (XX) Pakistan a hibe olarak yapılan ihracattır. 130

İMALATÇI İHRACATÇI FİRMALARA ŞEKER SATIŞI: T.C. Şeker Kurumu ile T.C. Dış Ticaret Müsteşarlığının yapmış oldukları düzenleme ile 21/12/2006 tarihinden itibaren şeker ithali için Dahilde İşleme İzin Belgesi düzenlenmemekte, mamul ihracatı sonrası hak edilen şeker için Şeker Kurumunca Tahsisat Belgesi düzenlenmektedir. Düzenleme esasları 21/12/2006 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 135/1 sayılı karar ile belirlenmiş olup, bu karar esasları dahilinde İmalatçı-İhracatçı firmalara Tahsisat Belgesine istinaden şeker satışına 2009 yılında da devam edilmiştir. Aynı zamanda 2008/13661 sayılı Bakanlar Kurulu kararına da dayandırılan bu türlü satışlarda fiyat, İhracatçı Birliklerince bildirilen ihracat dönemine göre 10 ar günlük veya aylık borsa fiyatları ortalamasına ton başına 61 ABD $ ilavesiyle belirlenmektedir. 2009 yılında bu şekilde 176.164,050 ton şeker satılmış olup, 81,4 milyon ABD. Doları karşılığı satış geliri elde edilmiştir. belirtilmiştir. Önceki yıllarda Tahsisat Belgesine kayden yapılan satışa ait bilgiler aşağıda YILLAR MİKTAR/TON 2007 54.887,300 2008 162.791,900 A kotası şeker fiyatı ile uluslararası piyasa fiyatları esas alınarak belirlenen C şekeri fiyatı arasındaki farkın imalatçı ihracatçılar üzerinde yarattığı finansal yükün bertaraf edilmesi amacıyla Şubat 2009 ayından itibaren T.C. Şeker Kurumunca düzenlenen "Performans Belgesine" kayden teslim anında geçerli A şekeri fabrika teslim fiyatından 6 ay vadeli şeker satışlarına başlanmış olup; Bu kapsamda 31/12/2009 tarihi itibariyle yapılan sözleşmelere istinaden toplam 30 396 ton 700 kg. şeker satılmıştır. 131

1997-2009 yılları arasında Dahilde İşleme İzin Belgesi ne istinaden satılan Şeker Miktarı ile Taahhüt Hesabı Kapanan Belgelere ait bilgiler aşağıda gösterilmiştir. DİİB NE İSTİNADEN TAAHHÜT HESABI KAPANAN TESLİMAT MİKTAR/TON YILLAR TON 1997 66.652,400 1.195,600 1998 95.757,500 29.555,850 1999 110.524,250 84.090,179 2000 90.996,900 59.607,450 2001 78.479,100 99.529,000 2002 97.586,450 89.327,150 2003 137.558,000 89.382,271 2004 113.569,614 129.083,600 2005 144.467,300 127.869,800 2006 131.424,950 127.528,350 2007 77.366,100 113.505,300 2008 537,250 69.816,350 2009 -------- 61.367,614 TOPLAM 1.144.919,814 1.081.858,514-2000-2009 yılları Kısmi Kapananlar 2.051,690 KAPANANLAR TOPLAMI 1.083.910,204 - BELGE KAPSAMINDA HİÇ İHRACAT YAPILMAYIP İPTAL 17.991,550 EDİLEN BELGELERE İSTİNADEN YAPILAN TESLİMAT MİKTARI (Kısmi ihracat yapılıp müeyyideli kapanan belgeler hariç) TOPLAM 1.101.901,754 İŞLEMLERİ DEVAM ETTİĞİ İÇİN TAAHHÜT HESABI 43.018,060 KAPANMAMIŞ BELGELER MİKTARI 132

8.3. SATINALMA İŞLERİ 8.3.1- YURTİÇİ SATINALMALAR İş Programımızda yurtiçinden temini öngörülen malzemenin durumu aşağıda belirtilmiştir. Fabrikalarımızın 2008/2009 kampanya dönemi ihtiyacı çeşitli işletme malzemeleri, yatırım malzemeleri ile idame, tamamlama ve bakım onarım malzemelerinin cins ve miktarları ile bunların 31.12.2009 tarihi itibariyle durumları aşağıda gösterilmiştir. Siparişe Bağlanan Miktarlardan 31.12.2009 tarihine kadar tesellüm edilen malzeme ALINAN MALZEMENİN CİNSİ BİRİMİ MİKTARI YAKITLAR a-kok Kömürü b-linyit Kömürü c-maden Kömürü d-fuel-oil no.3 (%1 kükürtlü) e-doğalgaz f-mazot,benzin,petrol g-diğer yakıt ton ton ton ton ton 32.611 619.757 15.778 47.160 79.653 MAL BEDELİ (KDV Hariç Bin TL) 15.732 86.294 3.478 49.459 46.246 2.896 964 AMBALAJ MALZEMESİ: Polipropilen Torba Astarsız Adet 28.537.169 8.228 DİĞER AMBALAJ MALZEMESİ 227 DİĞER İŞLETME MALZEMELERİ Formalin, Soda, Perlit, Tuzruhu, Sülfürikasit GP Filtre Torbası, BMA Filtre Torbası, Filtre Bezleri, Hidroklorikasit, Taş Önleyici Köpük önleyici, Manoflament GP ve Çamur 9.739 Koyulaştırma Filtre Torbası, Şlam Pres ve Mekanik Filtre Bezleri, Pres Filtre Torba Bezi, Pancar Bıçağı ve Bileme Frezesi,Kimyasal Madde, Lab. Cam Mlz., Kimyasal Madde v.b. ZİRAİ MÜCADELE İLACI: 1.013 TOHUM İLACI: Kg. 24.400 404 YATIRIM MALZEMESİ 7.616 DİĞER MUHTELİF MALZEME 63.305 GENEL TOPLAM: 295.601 133

GENEL SATINALMA HACMİ 2009 Yılı Yurtiçi ve Yurtdışı piyasalardan yapılan mubayaalar grupları itibari ile aşağıda gösterilmiştir. Yurt içi ve dışı firmalardan yapılan mubayaalar : Şeker sanayi olarak 31.12.2009 tarihi itibari ile genel mübayaa hacmi 1.769.902 Bin TL ye ulaşmış olup, ana gruplara göre detayı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. TOPLAM DIŞ (Bin TL) İÇ (Bin TL) (Bin TL). a-pancar Tohumu 10.690 10.690 b-ambalaj Malzemesi 2.193 2.193 c-yakıtlar 205.069 205.069 d-sun i Gübre 24 24 e-yatırım Malzemesi 7.616 7.616 f-diğer Muhtelif Malzemeler 80.723 80.723 g-ithal Şeker h-ham Şeker ı-pancar (Bed. ve Tazminatı) 1.463.587 1.463.587 2006 Yılı Genel Toplamı 3.424 978.036 981.460 2007 Yılı Genel Toplamı 1.287 1.133.113 1.134.400 2008 Yılı Genel Toplamı 4.752 1.529.395 1.534.147 2009 Yılı Genel Toplamı 10.690 1.759.212 1.769.902 134

8.3.2. - YURTDIŞI SATINALMA 2009 yılında döviz satışı/transferi yapılarak, fiili ithali gerçekleştirilen malzeme ve hizmet alımları 1 no lu tabloda gösterilmiştir: Tablo No: 1 2009 YILI FİİLİ İTHALAT TABLOSU Malzeme Türü Bedeli (Bin $) Miktar Sevk Şekli Malzeme / Hizmet Adı I.HAMMADDE VE ÜRETİM MLZ. 1-Hammadde - - - - 2-Kimyevi Madde - - - - 3-Laboratuar Mlz. - - - - 4-Yakıtlar - - - - 5-Diğer Muh.İşl.Mlz. 139,05 Muhtelif Karayolu Santrifüj Süzgeci 6- Kristal Şeker - - - - 7- Ham Şeker - - - - HAMMADDE VE ÜRETİM TOPLAMI 139,05 II-ZİRAAT ALET VE YEDEKLERİ - - - - III-DEMİRBAŞ MLZ. - - - - IV-YATIRIM MLZ. 1-Makina ve Tesis 198,65 1 tesis Karayolu Polar Şeker Ünitesi 2-Diğer Muh. Yat. Mlz. - - - - YATIRIM MLZ. TOPLAMI 198,65 VI-HİZMET 0,97 - - Rafine Şeker Birliği Üyelik Aidatı GENEL TOPLAM : 338,67 135

SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI ULAŞTIRMA MÜDÜRLÜĞÜ 01.01.2009-31.12.2009 Tarihleri arasında Şirketimize ait nakliye ve muhtelif hizmet alımlarını gösterir tablo TEŞEKKÜLÜMÜZE AİT FABRİKALAR TOPLAMI SEVK EDİLEN MALZEME SEVK ŞEKLİ MİKTAR TON NAKLİYE TUTARI(YTL.) ORTALAMA FİYAT (TON/YTL) A) KİREÇTAŞI Karayolu 432.662 5.708.543 13,19 B) PANCAR (Müt.) Karayolu 4.344.477 66.474.842 15,30 PANCAR (Çiftçi) Karayolu 4.767.171 76.670.929 16,08 PANCAR TOPLAMI 9.111.648 143.145.771 C) ŞEKER (Yurtiçi) Karayolu 73.491 453.761 6,17 D) PERSONEL TAŞIMA - 6.989.230 - E) KİRALIK VASITA - - 4.809.499 - TOPLAM 161.106.804 -GENEL MÜDÜRLÜĞÜMÜZCE TEŞEKKÜLÜMÜZ 1.666.656 VARLIKLARININ RİSK SİGORTASININ YAPTIRILMASI -TEŞEKKÜLÜMÜZÜN EĞİTİM HİZMETLERİ 61.825 -GENEL MÜDÜRLÜĞÜMÜZCE YAPILAN DİĞER 1.342.999 MUHTELİF HİZMET ALIMLARI GENEL TOPLAM 164.178.284 136

9-YATIRIMLARIMIZ 9.1-YATIRIM FAALİYETLERİ 2009 Yılı Genel Yatırım Programı içerisinde yer alan Şirketimize devrebaşı yatırım programından 11.760.000,- TL ödenek verilmiştir. Programda yer alan projelerimizin genel durumu ve fiziki gerçekleşmeleri incelenerek verilen ödeneğin proje bazında yeterli olamayacağı sonucuna varılmış olup, 2009 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair 13.10.2008 tarih ve 2008/14200 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesine istinaden, T.C.Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatı ndan programın revizesiyle ilgili olarak muhtelif tarihlerde yaptığımız talepler sonucunda toplam 3.058.000,- TL ödenek aynı proje veya projeler arasında aktarılarak, 32.000.000,- TL ödenek ise mevcut projelerimize ilave edilerek yatırımlarımız gerçekleştirilebilmiştir. Şirketimizin proje bazındaki 2009 yılı yatırım programı ve gerçekleşme durumu ekli tabloda detaylı olarak gösterilmiştir. Tablonun incelenmesinden de anlaşılacağı üzere yatırım faaliyetlerimiz arasında Fabrikaların Modernizasyonu ve Otomasyonu, Atık Su Arıtımı, Fabrikaların Meydan Tesisleri Takviyesi ve Modernizasyonu, Emisyon ve Hava Kalitesi İyileştirme projeleri ile Muhtelif İşler projesinin Makina-Teçhizat bölümü ağırlık taşımaktadır. 9.2-YATIRIM HARCAMA SEYRİ Yatırım Harcamalarımızın 2005-2009 dönemine ait son 5 yıllık Revize Program ve Gerçekleşme tutarları aşağıda gösterilmiştir. 137

TÜRKŞEKER A.Ş. YATIRIMLARI (TL) Yıllar Program Revize Program Gerçekleşme Oran % 2005 30.770.000 38.770.000 25.188.000 65 2006 33.000.000 36.000.000 27.464.000 76 2007 33.000.000 38.000.000 26.919.000 71 2008 45.300.000 58.800.000 30.288.000 52 2009 11.760.000 43.760.000 25.649.000 59 TL TÜRKŞEKER A.Ş. YATIRIM HARCAMALARI 65.000.000 60.000.000 58.8 00.00 0 55.000.000 50.000.000 45.000.000 40.000.000 38.7 70.00 0 36.0 00.00 0 38.0 00.00 0 43.7 60.00 0 35.000.000 30.000.000 25.000.000 25.188.000 27.464.000 26.919.000 30.288.000 25.649.000 20.000.000 15.000.000 10.000.000 5.000.000 0 2005 2006 2007 2008 2009 Revize Program Gerçekleşme 138

9.2.1-YATIRIM GERÇEKLEŞME DURUMU 2009 yılı revize programında Şirketimiz yatırımlarına 43.760.000,- TL ödenek tefrik edilmiştir. Bu ödenekten 25.649.000,- TL harcanarak %59 oranında gerçekleşme sağlanmıştır. Şirketimizin belli başlı yatırımları ile bunların 2009 yılı sonundaki durumları aşağıda sektörler ve projeler itibariyle açıklanmıştır. 9.3-YATIRIM PROJELERİ 9.3.1- TARIM SEKTÖRÜ YATIRIMLARI 2009 A 02 02 10 Numaralı İdame, Yenileme ve Tamamlama Projesi : Projenin 2009 yılı ödeneğine göre gerçekleşme oranı İnşaat ve Makine Teçhizat bölümlerinde %100 dür. 9.3.2-İMALAT SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI A-GIDA SANAYİİ Devam Eden Projeler 2009 dan Sonraya Kalanlar 1994 C 01 00 40 Numaralı Fabrikaların Modernizasyonu ve Otomasyonu Projesi: Bu projenin amacı fabrikalarımızı yeni teknolojiye uygun makina tesisler ile teçhiz ederek, enerji ve personel tasarrufu sağlamak, daha kaliteli ürün elde etmek, kayıpları azaltmak ve maliyetleri düşürmektir. 2009 yılı için projeye 750.000,- TL ödenek tefrik edilmiştir. 1994 yılında uygulamaya konulan bu proje için verilen ödenekler o yıl için talep edilenin çok altında kaldığından, fabrikaların modernizasyon ve otomasyon işleri planlanan zaman içerisinde tamamlanamayarak ileri yıllara sarkmaktadır. Bu proje için 2009 yılında verilen ödenekler ile Erzincan Şeker Fabrikasının Rafineri Otomasyonu yıl içerisinde tamamlanmıştır. 139

Ereğli Şeker Fabrikasının Ham Fabrika-Rafineri Otomasyonu için PCL-SCADA sisteminin güncelleşmesi işi kapsamında malzemeler temin edilmiş olup, 2010 yılında montajı ve devreye alınması gerçekleşecektir. Bu projede 2009 yılı ödeneğine göre %94 oranında gerçekleşme sağlanmıştır. 1994 C 01 00 50 Numaralı Atık Su Arıtımı Projesi : 11.08.1983 tarih 18032 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2872 sayılı Çevre Kanunu ve buna dayalı olarak çıkarılan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği Şirketimize bağlı fabrikalarda Atık Su Arıtım Tesisleri kurma ve işletme yükümlülüğü getirmektedir. 13 Mayıs 2006 tarih ve 26167 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair 5491 sayılı Kanuna göre de Atıksu Arıtım Tesislerinin Mayıs/2007 tarihi itibariyle 2 yıl içinde bitirilmesi gerekmektedir. 1994 yılında yatırım programına, 1995 yılında ise uygulamaya alınan Atık Su Arıtımı Projesi ile öncelik sırasına göre tüm fabrikalarımıza Atık Su Arıtımı Tesisi yapılarak doğal çevrenin korunması amaçlanmıştır. 2009 yılı revize programımızda bu proje için 25.280.000,- TL ödenek tefrik edilmiştir. 2009 yılında bu proje kapsamında; 2009 yılında bu proje kapsamındaki Ankara, Burdur, Eskişehir, Erzurum ve Kastamonu Şeker Fabrikası Atıksu Arıtım Tesisleri yapım ve devreye alma çalışmaları sürdürülerek tesisler 2010 yılında işletmeye açılacak olup, Muş ve Ilgın Şeker Fabrikaları Atık Su Arıtım Tesisi yapım işi ihalesi sonuçlanmış, projelerin 2010 yılında tamamlanması hedeflenmiştir. Erzincan ve Malatya Şeker Fabrikaları Atık Su Arıtım Tesisi yapım işi ihale çalışmalarına başlanmış, firmalarla teknik görüşmeler tamamlanmış olup, 2010 yılı yatırım programından ödenek tefrik edilmesi halinde yapımına başlanılacaktır. 140

T.C.Çevre ve Orman Bakanlığı şeker fabrikalarında bulunan stabilizasyon havuzlarının, fabrikadan kaynaklanan atık suları arıtacak kapasitede bulunması ve atık suların alıcı ortama deşarjında Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği standartlarını sağlaması durumunda mevcut tesisleri yeterli kabul edilebileceğini bildirdiğinden, konu ile ilgili yapılan incelemeler sonucunda Bor ve Elbistan Şeker Fabrikalarındaki stabilizasyon havuzlarının yeterli olduğu görülmüş, Atık Su Arıtım Tesisi yapımı işi bu doğrultuda ertelenmiştir. Bu projede 2009 yılı ödeneğine göre %40 oranında gerçekleşme sağlanmıştır. 1999 C 01 00 40 Numaralı Fabrika Meydan Tesisleri Takviye ve Modernizasyonu Projesi : Küçük ölçekli ve fabrika merkezine yakın kantarların kapatılarak kantar sayısının azaltılması, merkezde tesellümün arttırılması, sağlıklı fire tespiti ve bedeli ödenen ile işlenen pancar arasındaki farkın düşürülmesi amacıyla, fabrika meydanlarındaki tartma, boşaltma, silolama ve yan ürünlerin verilmesinde kolaylık sağlanması için takviye ve modernizasyon yatırımlarının yapıldığı projeye 2009 yılında 540.000,- TL ödenek tefrik edilmiştir. Söz konusu proje kapsamında 2009 yılı içinde fabrika merkezlerindeki boşaltma ve silolama sistemlerini hızlandırmak, topraksız pancar alımı sağlamak üzere Ilgın ve Malatya Şeker Fabrikalarına Yüzdürmeli Yer Silosu tadilatı, ayrıca Ilgın Şeker Fabrikasına Yer Silosu için Beton Platform yaptırılarak hizmete açılmıştır. 2009 yılı ödeneğine göre bu projede gerçekleşme oranı %83 dür. 2008 C 01 00 40 No lu Emisyon ve Hava Kalitesi İyileştirme Projesi 22.07.2006 tarih ve 26236 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği doğrultusunda fabrikalarımızdaki emisyon değerlerinin ve hava kalitesinin ölçülmesi ve çevre kirliliğinin önlenmesi yönünde yapılması istenen çalışmalar kapsamında Emisyon ve Hava Kalitesi İyileştirme Projesi talebimiz DPT Müsteşarlığınca kabul edilerek, 2008 yılı Yatırım Programımıza dahil edilmiştir. Proje kapsamında fabrikalarımızda Baca Gazı Ölçümleri, Debi Ölçümleri, Hava Kalitesi Ölçümleri, Buhar Kazanlarının Doğalgaza Dönüşümü, Desülfürizasyon Tesisi Kurulması ve Akışkan Yataklı Kazan Kurulması işlerinin yıllara yayılı olarak yapılması planlanmaktadır. 2009 yılı programımızda bu proje için 1.570.000,- TL ödenek tefrik edilmiştir. 141

2009 yılı içinde Malatya Şeker Fabrikasının Buhar Kazanlarının Doğalgaza dönüştürülmesi işi ve projede yer alan Sürekli Baca Gazı, Sürekli Toz Ölçüm Cihazları ve Sürekli Hacimsel Debi Ölçüm Sistemlerinin tamamına yakınının montajları bitirilmiştir. Bu projede 2009 yılı ödeneğine göre %96 oranında gerçekleşme sağlanmıştır. Yeni Projeler 2009 da Bitenler a) 2009 C 01 00 10 Numaralı Muhtelif İşler Projesi a.1) İnşaat Bu projeden 2009 yılı içinde ödenek tefrik edilen İnşaat işlerinden vazgeçilenlerin dışındakilerin ihaleleri yapılarak inşaatlar tamamlanmıştır. Bu projenin 2009 yılı ödeneğine göre gerçekleşme oranı %80 dir. a.2) Makina ve Teçhizat Proje kapsamında ana hatlar itibariyle; Muhtelif şeker fabrikalarına 280 m2 Vakum Brüde Isıtıcıları, Trafo Dönüşümleri, çeşitli ısıtıcı sistemleri, GFZ 650 tipi Santrifüj Panoları, Kazan Dairesine Exproof Aydınlatma Armatürleri, Güneş Enerjisi ile Su Isıtma Sistemleri, Ambalajlama Hattı ± Sıfır Kantarları, Pancar Yüzdürme Suyu Pülp Ayırıcısı, merkez pancar kantarlarına Kamera Güvenlik Sistemleri, Seyyar Pancar Boşaltma Makinaları, Titreşimli (Cr-Ni) Kristal Şeker Sarsakları, Rafineride Şerbetle Temas Eden Boru ve Yüzeylerinin Cr-Ni ile kaplanması işleri yapılmıştır. Ağrı, Çarşamba, Erzincan ve Muş Şeker Fabrikalarına Elektrik Motoru ile Komple Çamur Pompaları, Ereğli, Eskişehir ve Turhal Şeker Fabrikalarının ambalajlama ünitesine Çuval Ağzı Dikiş Makinası, Ereğli Şeker Fabrikasına buna ek olarak Çuval Ağzı Kıvırma Makinası, Eskişehir Şeker Fabrikası için TŞ Filtre, Kırşehir Şeker Fabrikası için Türbin Soğutma Suyu Grubu yapılmış ve Şeker Enstitüsü için Toplam Azot Analiz Cihazı alınmıştır. 142

Afyon, Ağrı, Alpullu, Çarşamba, Çorum, Elazığ, Erciş, Erzincan, Kars, Kırşehir, Muş, Uşak ve Yozgat Şeker Fabrikalarında şeker çuvalı için Elektronik Kodlama Cihazları tesis edilmiştir. Ilgın Şeker Fabrikası için 2 adet Şeker Santrifüjü alınmış olup, 2010 yılında montaj ve devreye alınması temin edilecektir. Ilgın ve Kırşehir Şeker Fabrikalarının Pancar Analiz laboratuarına, İkinci Hat Numune Alma ve Fire Tespit Tesisi, Erciş Şeker Fabrikası Pancar Analiz laboratuarına ise Polar Şeker Ünitesi yapılmıştır. Bu projede yer alan makina ve tesislerin büyük bir bölümü tamamlanmış olup, 2009 yılı ödeneğine göre gerçekleşme oranı %80 dir. a.3) Taşıt Alımı Projenin bu bölümü kapsamında 1 adet Ambulans, 2 adet İtfaiye ve 1 adet Kamyon satın alınmış olup, 2009 yılı ödeneğine göre gerçekleşme oranı %94 tür. a.4) İş Makinası Alımı Projenin bu bölümü kapsamında 1 adet Ters Kepçeli Kanal Açma Makinası, 1 adet Damperli Kamyon ve 1 adet Loder mübayaa edilmiş olup, 2009 yılı ödeneğine göre gerçekleşme oranı %99 dur. B-KİMYA SANAYİİ Yeni Projeler 2009 da Bitenler a) 2009 C 01 00 10 Numaralı Muhtelif İşler Projesi : a.2) Makina-Teçhizat Bu projede yer alan Eskişehir Alkol Fabrikasına Tasfiye Kolonu Galyan Isıtıcısı, Tasfiye ve Mayşe Kolonları Bölmesi tesis edilmiştir. Bu projede 2009 yılı ödeneğine göre gerçekleşme oranı %100 dür. 143

C-ELEKTRİKSİZ MAKİNA İMALAT SANAYİİ 2009 C 01 00 10 Numaralı Muhtelif İşler Projesi : Yeni Projeler 2009 da Bitenler a) 2009 C 01 00 10 Numaralı Muhtelif İşler Projesi : a.1) İnşaat : Muhtelif işler projesi kapsamında Ankara Makina Fabrikası için 142.000,- TL lik ödenek tefrik edilmiş, inşaat yıl içinde tamamlanmış olup, ödeneğe göre %64 oranında gerçekleşme sağlanmıştır. a.2) Makina Teçhizat : Muhtelif İşler projesi kapsamında yer alan makina ve teçhizatların tümü mübayaa edilmiş olup, mevcut 280.000,- TL lik ödeneğine göre %76 oranında gerçekleşme sağlanmıştır. D-MESLEK, BİLİM, ÖLÇÜ, KONTROL VE OPTİK DONANIM İMALAT SANAYİİ : Yeni Projeler 2009 da Bitenler a) 2009 C 01 00 10 Numaralı Muhtelif İşler Projesi : a.1) İnşaat : Muhtelif İşler projesi kapsamında yer alan Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasına ait yatırımlar tamamlanmış olup, 45.000,- TL lik ödeneğe göre %96 oranında gerçekleşme temin edilmiştir. 9.4-TRANSFER HARCAMALARI (ARAZİ VE ARSALAR) 2009 yılında Yozgat Şeker Fabrikası için tefrik edilen 20.000,- TL arazi ve arsa ödeneklerinden 8.000,- TL harcama yapılarak mevcut ödeneğe göre %40 oranında gerçekleşme sağlanmıştır. 144

2009 YILI YATIRIM VE TRANSFER HARCAMALARI TABLOSU 31.12.2009 1.000 TL İşin 2009 Yılı 2009 Yılı Başlangıçtan 31.12.2009 Sonuna Kadar 2009 Yılı Fiili Başlama Devrebaşı Proğramı Revize Proğramı Nakdi Harcama Fiziki Nakdi Harcama Tutarı 2009 Yılı Bitiş İlk Proje Tutarı Revize Proje Tutarı Dış Dış Dış Gerçekleşme Harcama Dış Gerçekleşme Fiziki Proje no Proje Adı Yeri Tarihi Dış Toplam Dış Toplam Kredi Özkaynak Toplam Kredi Özkaynak Toplam Kredi Özkaynak Toplam % Toplamı Kredi Özkaynak Toplam % Harcama I-TARIM SEKTÖRÜ Yeni Projeler a) 2009' de Bitenler 2009 A 02 02 10 İdame Yenileme ve Tamamlama İnşaat Muhtelif 2009-2009 390 390 390 390 390 100 390 390 100 390 Makine - Teçhizat Muhtelif 2009-2009 610 610 610 610 610 100 610 610 100 610 Tarım Sektörü Toplamı: 0 1.000 0 1.000 0 0 1.000 0 0 1.000 0 0 1.000 100 1.000 0 0 1.000 100 1.000 II - İMALAT SANAYİİ A - Gıda Sanayii Devam Eden Projeler b) 2009' den Sonraya kalanlar 1994 C 01 00 40 Fabrika Modernizasyonu ve Otomasyonu Muhtelif 1994-2010 9.534 125.677 9.534 125.677 750 750 208 33.413 27 33.413 707 94 747 1994 C 01 00 50 Atık su Arıtımı Muhtelif 1994-2010 44.194 203.989 44.194 203.989 250 25.280 7.971 81.890 40 79.406 10.172 40 15.372 1999 C 01 00 40 Fab.Meydan Tesisleri Takviye ve Modernizasyonu Muhtelif 1999-2010 54.391 54.391 470 540 27.633 51 27.616 447 83 490 2008 C 01 00 40 Emisyon ve Hava Kalitesi iyileştirme Muhtelif 2008-2010 69.203 69.203 1.500 1.570 3.019 4 3.019 1.504 96 1.979 Yeni Projeler a) 2009' de Bitenler 2009 A 02 02 10 Muhtelif İşler İnşaat Muhtelif 2009-2009 1.850 2.089 1.850 2.089 1.673 80 1.673 1.673 80 1.673 Makine - Teçhizat Muhtelif 2009-2009 4.833 10.994 4.833 10.994 8.766 80 8.766 8.766 80 8.766 Taşıt Alımı Muhtelif 2009-2009 500 589 500 589 556 94 556 556 94 556 İş Makinası Alımı Muhtelif 2009-2009 341 0 341 338 99 338 338 99 338 Gıda Sanayi Toplamı: 53.728 460.443 53.728 467.273 0 0 10.153 0 0 42.153 0 8.179 157.288 34 154.787 0 0 24.163 57 29.921 B - Kimya Sanayi Yeni Projeler a) 2009' de Bitenler 2009 A 02 02 10 Muhtelif İşler Makine - Teçhizat Eskişehir 2009-2009 140 140 140 140 140 100 140 140 100 140 Kimya Sanayi Toplamı 0 140 0 140 0 0 140 0 0 140 0 0 140 100 140 0 0 140 100 140 C - Elektriksiz Makina İmalat Sanayii Yeni Projeler a) 2009' de Bitenler 2009 A 02 02 10 Muhtelif İşler İnşaat Muhtelif 2009-2009 142 142 142 142 91 64 91 91 64 91 Makine - Teçhizat Muhtelif 2009-2009 280 280 280 280 212 76 212 212 76 212 Elektriksiz Makina İmalat Sanayi Toplamı: 0 422 0 422 0 0 422 0 0 422 0 0 303 72 303 0 0 303 72 303 D - Mes.Bil.Ölç.Kont.Op.Dona.İm.San. Yeni Projeler a) 2009' de Bitenler 2009 A 02 02 10 Muhtelif İşler İnşaat E.M.A.F 2009-2009 45 45 45 45 43 96 43 43 96 43 Mes.Bil.Ölç.Kont.Op.Dona.İm.San.Toplamı 0 45 0 45 0 0 45 0 0 45 0 0 43 96 43 0 0 43 96 43 İmalat Sanayi Toplamı: 53.728 461.050 53.728 467.880 0 0 10.760 0 0 42.760 0 8.179 157.774 301 155.273 0 0 24.649 58 30.407 Genel Toplam : 53.728 462.050 53.728 468.880 0 0 11.760 0 0 43.760 0 8.179 158.774 34 156.273 0 0 25.649 59 31.407 Transfer Harcamaları Arazi ve Arsalar Muhtelif 2009-2009 20 0 20 8 40 8 40 8 145

10-MALİ DURUM MALİ DURUM (Bin TL) Yıllar Yedekler Ödenmiş Sermaye Öz Kaynaklar 2005 625.110 1.951.700 2.621.233 2006 643.499 1.981.406 2.564.028 2007 643.499 1.981.406 2.572.990 2008 591.052 2.039.741 2.576.183 2009 583.076 2.048.041 2.563.022 3.000.000 2.500.000 Bin TL 2.000.000 1.500.000 1.000.000 500.000 0 2005 2006 2007 2008 2009 Yıllar Yedekler Ödenmiş Sermaye Öz Kaynaklar 146

SABİT KIYMETLER (Bin TL) Yıllar Kayıtlı Kıymetleri Birikmiş Amortismanları 2005 1.914.125 1.181.202 2006 1.736.303 1.104.406 2007 1.944.568 1.239.800 2008 1.958.960 1.270.173 2009 1.972.747 1.306.444 2.000.000 1.800.000 1.600.000 1.400.000 Bin TL 1.200.000 1.000.000 800.000 600.000 400.000 200.000 0 2005 2006 2007 2008 2009 Yıllar Sabit Kıymetler Amortismanlar 147

10.1-MALİ BÜNYE ANALİZİ Şirketimizin 2009 yılı itibariyle mali durumunu belirten bilanço özeti 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıya çıkarılmıştır. 2008 Yılı 2009 Yılı A K T İ F TL % TL % I- DÖNEN VARLIKLAR 1- Hazır Değerler 455.041.153,78 14,8 228.181.816,27 6,9 2- Menkul kıymetler 3- Ticari alacaklar 224.123.348,62 7,3 330.805.635,81 10,0 4- Diğer alacaklar a) Hazine b) Diğer 1.555.338,21 1.744.547,21 0,1 5- Stoklar a) Stoklar 1.655.269.867,81 53,8 2.052.235.637,29 61,8 b) Verilen sipariş avansları 115.025,33 26.821,39 6- Yıllara yaygın inş.ve onar.maliyeti 7- Gelecek aylara ait gid.ve gel.tah. 12.955.500,63 0,4 14.600.059,87 0,4 8- Diğer dönen varlıklar 33.013.244,28 1,1 21.015.424,29 0,6 Toplam : 2.382.073.478,66 77,4 2.648.609.942,13 79,8 II- DURAN VARLIKLAR 1- Ticari alacaklar 321.131,08 230.360,22 2- Diğer alacaklar a) Hazine 5.268.387,28 0,2 3.607.690,89 0,1 b) Diğer 3- Mali duran varlıklar a) Bağlı menkul kıymetler 278.529,80 278.529,80 b) İştirakler c) Bağlı Ortaklıklar 4- Maddi duran varlıklar a) Maddi duran varlıklar (Brüt) 1.958.960.001,96 63,7 1.972.746.763,98 59,4 b) Maddi duran var.amortismanı -1.270.172.752,48-41,3-1.306.443.864,36-39,3 5-Gelecek yıllara ait gider ve gelir tahak. 41.656,57 35.508,53 6- Diğer duran varlıklar a) Diğer duran varlıklar 3.891.518,09 0,1 6.394.869,39 0,2 b) Diğer duran varlık.amortismanı -3.376.245,97-0,1-5.598.831,48-0,2 Toplam : 695.212.226,33 22,6 671.251.026,97 20,2 Genel Toplam : 3.077.285.704,99 100,0 3.319.860.969,10 100,0 148

2008 Yılı 2009 Yılı P A S İ F TL % TL % I-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 1- Mali Borçlar 2- Ticari borçlar 403.437.632,91 13,1 633.624.364,05 19,1 3- Diğer borçlar 1.436.741,02 1.687.683,41 0,1 4- Alınan avanslar 2.128.760,94 0,1 1.461.837,75 5- Yıllara yaygın inş.ve onar.maliyeti 6- Ödenecek vergi ve diğer yük. 35.422.729,84 1,2 34.198.315,94 1,0 7- Borç ve gider karşılıkları 40.390.865,96 1,3 67.239.307,19 2,0 8- Gelecek aylara ait gid.ve gel.tah. 444.387,67 1.103.596,26 9- Diğer kısa vadeli yab.kaynaklar 175.710,51 9.720,00 Toplam : 483.436.828,85 15,7 739.324.824,60 22,2 II-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 1- Mali Borçlar 2- Ticari borçlar 1.545.055,02 1.486.070,97 0,1 3- Diğer borçlar 61.449,04 37.349,74 4- Alınan avanslar 5- Borç ve gider karşılıkları 14.133.156,53 0,5 15.951.388,95 0,5 6- Gelecek yıllara ait gider ve gelir tahak. 1.926.518,32 0,1 38.887,36 7- Diğer yabancı kaynaklar Toplam : 17.666.178,91 0,6 17.513.697,02 0,6 Yabancı Kaynaklar Toplamı : 501.103.007,76 16,3 756.838.521,62 22,8 III-ÖZ KAYNAKLAR 1- Ödenmiş Sermaye 2.039.740.591,66 66,3 2.048.041.290,44 61,7 2- Sermaye yedekleri - Yeniden değerleme artışı - Diğer sermaye yedekleri 3- Kâr yedekleri 591.052.171,50 19,2 583.075.512,12 17,6 4- Geçmiş Yıl Zararı -57.802.675,60-1,9-59.250.625,64-1,8 4- Kâr ve Zarar 3.192.609,67 0,1-8.843.729,44-0,3 Toplam : 2.576.182.697,23 83,7 2.563.022.447,48 77,2 Genel Toplam : 3.077.285.704,99 100,0 3.319.860.969,10 100,0 Yukarıdaki bilanço tablosunun tetkikinden de anlaşılacağı gibi 2009 yılında toplam kaynaklarımız 3.319.860.969,10 TL dir. Bunun 2.563.022.447,48 TL sı öz, 756.838.521,62 TL sı yabancı kaynaklara aittir. Yıl sonu itibariyle kaynaklarımızın, 2.648.609.942,13 TL nin dönen varlıklara, 671.251.026,97 TL nin ise duran varlıklara aittir. 149

10.2-MALİ ORANLAR Mali durumumuzla ilgili bazı oranlar özet olarak aşağıda gösterilmiştir. Söz konusu oranlar Şirketimizin kaynakları, varlıkları, likiditesi ve kârlılığı ile alâkalıdır. MALİ ORANLAR (2009 Yılı) A-Kaynaklarla İlgili Oranlar 1-Mali Yeterlilik (Finansman) Öz Kaynaklar 2.563.022.447,48 Toplam Kaynaklar 3.319.860.969,10 Öz Kaynaklar 2.563.022.447,48 Yabancı Kaynaklar 756.838.521,62 = % 77,20 = % 338,65 2-İç Kaynaklar (Otofinansman) Yedekler ve Özel Karşılıklar 583.075.512,12 Ödenmiş Sermaye 2.048.041.290,44 = % 28,47 B- Varlıklarla İlgili Oranlar Maddi Duran Varlıklar (Net) 666.302.899,62 Aktif Toplam 3.319.860.969,10 = % 20,07 C- Likidite Hazır Değerler (Para ve Kıymetli Evrak) 228.181.816,27 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 739.324.824,60 Dönen Varlıklar 2.648.609.942,13 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 739.324.824,60 = % 30,86 = % 358,25 D-Stok Dönüş Hızı Satışların Maliyeti 1.888.689.529,24 Ortalama Stoklar 1.853.752.752,55 = 1,02 150

10.3-HAZİNEDEN OLAN BORÇ VE ALACAKLARIMIZ TL 10.3.1-HAZİNEYE OLAN BORÇLARIMIZ Uzun ve Kısa Vadeli a-diğer Borçlarımız Toplamı : 10.3.2-HAZİNEDEN OLAN ALACAKLARIMIZ Görev Zararları 1- Yurtiçi satışları (Dahilde İşleme Rejimi kapsamında) 1.208.728,48 2- İhraç şekerleri 2.398.962,41 Alacaklarımız Toplamı : 3.607.690,89 ödenmiştir. 10.4- SERMAYE DURUMU Şirketimiz sermayesi 2 milyar 104 milyon TL olup, 2.048.041.290,44 TL sı 10.5-GÖREV ZARARLARI TETKİKLERİ 10.5.1-İHRAÇ ŞEKERİ GÖREV ZARARI 10.06.1992 tarih 21254 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 8.6.1992 tarih ve 92/3114 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile, mamullerinde şeker kullanan Dahilde İşleme Rejimi kapsamında belge almış imalatçı-ihracatçı firmalara, Dünya borsa fiyatları baz alınarak satılan şekerler için Şirketimiz görevlendirilmiş olup, bu görevden doğacak zararın da 233 sayılı K.H.K. nin 35 inci maddesine göre Hazine tarafından karşılanması kararlaştırılmıştır. Söz konusu Bakanlar Kurulu kararına istinaden; İmalatçı ihracatçı firmalara 2003 ve daha önceki yıllarda satılan ve 2008 yılında ihracatı teşvik belgesi kapanan 27.825,000 ton şeker satışından doğan 7.180,45 TL görev zararının Hazinece karşılanması için yapılacak incelemeye esas olmak üzere, 25.02.2009 tarih 2511 sayılı yazımızla T.C.Başbakanlık Özelleştirme İdaresinden eleman görevlendirilmesi talebinde bulunulmuş ve yapılan inceleme sonucu 03.07.2009 tarih ve 2 sayılı inceleme raporu ile söz konusu görev zararı uygun görülmüştür. Önceki yıllarda incelemesi yapılıp rapora bağlanan görev zararı alacaklarımızdan 1.658.228,- TL 2009 yılında Hazinece ödenmiş olup, 31.12.2009 tarihi itibariyle görev zararından 3.607.690,89 TL alacağımız bulunmaktadır. 151

10.6- GENEL MALİ DURUM 2008 yılına göre; 2009 yılında maddi duran varlıklarımızda amortismanlar tenzil edildikten sonra 22.484.349,86 TL lik bir azalış olmuştur. Stoklarımız 396.965.769,48 TL artarak 2.052.235.637,29 TL, Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklarımız toplamı ise 255.735.513,86 TL artarak 756.838.521,62 TL olmuştur. 10.7-FİNANSMAN DURUMU 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Bağlı Ortaklıkları ve özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşların düzenledikleri Yıllık Yatırım ve Finansman Programları, ilgili mercilerin tasvibinden geçtikten sonra Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe girmektedir. Bu doğrultuda 2010 Yılı Yatırım ve Finansman Programımız 12.10.2009 tarih 2009/15514 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kabul edilmiştir. 2009 yılında üreticiden satınalınan 9.521.679 ton pancar için 1.185.237.927,23 TL bedel tahakkuk ettirilmiş, tahakkuk ettirilen pancar bedelinin 596.503.908,39 TL sı ayni ve nakdi avans olarak Aralık 2009 ayı sonuna kadar üreticilere ödenmiş olup, 588.734.018,84 TL ise 2010 yılında ödenecektir. 152

11-BİLANÇO 11.1-BİLANÇO TANZİM ESASLARI Şirketimizin 2009 Yılı Bilançosu 8.843.729,44 TL zararla kapanmıştır. Şirketimiz, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 08.10.2007 tarih 2007/57 sayılı ve 12.08.2008 tarih 2008/50 sayılı kararları ile özelleştirme programına alınarak 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamına dahil edilmiş ve ana sözleşmemiz, 4046 sayılı Kanunun 20/A maddesi gereğince bu Kanun hükümlerine uygun hale getirilmesi amacıyla yeniden düzenlenmiştir. Ana Sözleşmemiz, Ankara Ticaret Sicili Memurluğunca 13.12.2007 tarihinde tescil edilmiş ve 17.12.2007 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 6959 sayılı nüshasının 297, 298 ve 299.sayfalarında yayımlanmıştır. 2009 yılı hesap dönemine ait bilanço ve gelir tablosu; Vergi Usul Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu, Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tanzim edilmiştir. 2009 yılı faaliyet dönemi 8.843.729,44 TL zararla kapanmış olup, 2009 yılı Bilançosu ve Gelir Tablosunun hazırlanmasında aşağıda arz ve izah edilen esaslar dikkate alınmıştır. 1-2009 yılı faaliyet döneminde bankalardan herhangi bir kredi kullanılmadığından Gelir Tablosu hesaplarına finansman gideri intikal etmemiştir. 2- Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri gereğince yan ürün olarak elde edilen melas ve yaş pancar posası üretim değerleri ile gider karşılığı tahsil edilen paralar şeker üretim maliyetinden düşülmüş, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunun önerileri de dikkate alınarak faaliyet giderlerinden melasa isabet eden giderler şeker maliyetine ilave edilmiştir. Ayrıca, 2009 yılında fabrikalarımızın tüm bölgelerinde pancar üreticilerinin teslim ettikleri net pancarın %20 si nispetinde yaş pancar posası dağıtılarak tutarı pancar maliyetine intikal ettirilmiştir. 3- Alkol Fabrikaları ve Satış Mağazalarının 2009 yılı kâr ve zarar bakiyeleri dönem kâr ve zararına intikal ettirilmiştir. 153

11.2-AKTİF HESAPLAR (VARLIKLAR) Şirketimizin Varlıkları 3.319.860.969,10 TL olup, Bunun 2.648.609.942,13 TL sı Dönen, 671.251.026,97 TL sı ise Duran Varlıklarımıza aittir. 2009 yılı bilançomuzun Aktifinde yer alan değerler ile 2008 yılı değerleri ana gruplar itibariyle karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı VARLIKLAR (Net) TL TL I- DÖNEN VARLIKLAR A- Hazır Değerler 455.041.153,78 228.181.816,27 B- Menkul Kıymetler C- Ticari Alacaklar 224.123.348,62 330.805.635,81 D- Diğer Alacaklar 1.555.338,21 1.744.547,21 E- Stoklar 1.655.384.893,14 2.052.262.458,68 F- Yıllara Yaygın İnş.ve Onr.Maliyeti G- Gelecek Aylara Ait Gid.ve Gel.Tah. 12.955.500,63 14.600.059,87 H- Diğer Dönen Varlıklar 33.013.244,28 21.015.424,29 Dönen Varlıklar Toplamı 2.382.073.478,66 2.648.609.942,13 II- DURAN VARLIKLAR A- Ticari Alacaklar 321.131,08 230.360,22 B- Diğer Alacaklar 5.268.387,28 3.607.690,89 C- Mali Duran Varlıklar 278.529,80 278.529,80 D- Maddi Duran Varlıklar 688.787.249,48 666.302.899,62 E- Maddi Olmayan Duran Varlıklar 336,10 0,09 F-Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar 61.283,26 45.958,36 G- Gelecek Yıllara Ait Gid.ve Gel.Tah. 41.656,57 35.508,53 H- Diğer Duran Varlıklar 453.652,76 750.079,46 Duran Varlıklar Toplamı 695.212.226,33 671.251.026,97 Varlıklar Toplamı 3.077.285.704,99 3.319.860.969,10 Bilançomuzun varlıklar bölümünde yer alan hesaplarla ilgili açıklamalar aşağıda sırasıyla belirtilmiştir. 154

11.2.1-DÖNEN VARLIKLAR Bu grupta aşağıdaki hesaplarımız yer almaktadır. A- Hazır değerler B- Menkul kıymetler C- Ticari alacaklar D- Diğer alacaklar E- Stoklar F- Yıllara yaygın inşaat ve onarım maliyetleri G- Gelecek aylara ait gider ve gelir tahakkukları H- Diğer dönen varlıklar 11.2.1.1-HAZIR DEĞERLER 2009 yılı sonu itibariyle hazır değerlerin tamamı kasa ve bankalardaki paralar ile yoldaki paralardan oluşmaktadır. Ayrıntılı olarak 2008 ve 2009 yılı hazır değerler mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Hesaplar TL TL Hazır Değerler a- Kasalarda 127.056,47 124.427,52 b- Bankalarda 454.913.673,82 228.057.005,82 Diğer Hazır Değerler Pul kasası Yoldaki paralar 423,49 382,93 Toplam 455.041.153,78 228.181.816,27 11.2.1.2-TİCARİ VE DİĞER ALACAKLAR 2009 yılı bilançosunda kayıtlı olup, vadesi bir yıla kadar olan ticari alacaklarımız tutarı 330.805.635,81 TL ile diğer alacaklarımız tutarı 1.744.547,21 TL nin detayı 2008 yılı ile karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir. 155

2008 Yılı 2009 Yılı Hesabın Adı TL TL Ticari Alacaklar - Yurtiçi alıcıları 218.480.206,42 322.150.266,26 - Yurtdışı alıcıları - - - Müteahhitler 242.887,48 161.191,45 - Verilen depozito ve teminatlar 3.214.903,37 5.812.899,68 - Diğer Ticari Alacaklar 2.185.351,35 2.681.278,42 - Şüpheli Ticari Alacaklar 12.889.844,18 15.194.211,92 Toplam 237.013.192,80 345.999.847,73 Şüpheli Ticari Alacak.Karşılığı (-) 12.889.844,18 15.194.211,92 Genel Toplam 224.123.348,62 330.805.635,81 Diğer Alacaklar - Personelden alacaklar 1.457.510,39 1.465.658,22 - Diğer çeşitli alacaklar 97.827,82 278.888,99 - Şüpheli diğer alacaklar 9.657,22 19.030,40 Toplam 1.564.995,43 1.763.577,61 Şüpheli Diğer Alacak. Karşılığı (-) 9.657,22 19.030,40 Genel Toplam 1.555.338,21 1.744.547,21 11.2.1.2.1-YURTİÇİ ALICILARDAN ALACAKLAR Şirketimizin yurtiçi alıcılardan alacağı 322.150.266,26TL nin, 322.126.736,50 TL sı şeker alıcılarından (vadeli şeker bedeli), 23.317,36 TL sı makina fabrikası imalatından alacaklar, 212,40 TL sı ise diğer alıcılardan olan alacaklarımızdır. 11.2.1.2.2-YURTDIŞI ALICILARINDAN ALACAKLAR Şirketimizin yurtdışından alacağı bulunmamaktadır. 11.2.1.2.3-MÜTEAHHİTLER Bu hesaptaki 161.191,45 TL Şirketimizle iş ilişkisi olan muhtelif müteahhitlerden olan alacaklarımızdır. 156

11.2.1.2.4-VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR Bu hesapta kayıtlı 5.812.899,68 TL nin 8.653,49 TL fabrika ve teşkilatımızca bir akdin karşılığı olarak üçüncü şahıslara verilmiş bulunan depozito ve teminat tutarlarını, 5.804.246,19 TL ise ihtirazı kayıtla yatırılan meblağları ifade etmektedir. 11.2.1.2.5-DİĞER TİCARİ ALACAKLAR Bu hesapta 2009 yılı sonu itibariyle kayıtlı alacağımız 2.681.278,42 TL olup, detayı aşağıda gösterilmiştir. A ç ı k l a m a Pancar avansından borçlular 1.353.302,39 Uçar Donmuş Gıda Firmasına D.İ.İ.B. kayden satılan şekerin yurtiçi, yurtdışı fiyat farkı TL 726.282,56 Seven Gıda Firmasına D.İ.İ.B. kayden satılan şekerin yurtiçi, yurtdışı fiyat farkı 108.505,30 Güleç Gıda Firmasının vadeli şeker bedelinden borcunun Yönetim Kurulunun 16.11.2006 tarih ve 2587/21-24 sayılı kararı ile taksitlendirilen tutar 131.223,00 TEİAŞ satılan elektrik bedeli (Bor Şeker Fabrikası) 120.558,50 Artema Firması Soğutma Kulesi işinden doğan alacak (Müdahale fiyat farkı) 94.576,06 Muhtelif gayrimenkul kira bedellerinden alacaklar 30.365,33 Etimesgut Şekerspor kira, su, elektrik, vb. alacaklar 33.543,33 Müteahhitler-Muhtelif şahıslara ait yemek, elektrik vb. muhtelif alacaklar 30.322,09 Konya Şeker San.Tic.A.Ş. Pancar bedeli (Deneme istasyonunda üretilen) 15.411,48 Şeker Öğrenci Yurdu elektrik, su, buhar bedelinden alacaklar 16.176,36 5510 Sayılı Kanunun 81/I.maddesine göre %5 Hazine yardımından yararlanan firmalardan geri alınacak işveren hissesi 12.925,31 Şeker-İş Sendikası yemek, telefon vb. alacaklar 6.073,60 SGK Revir tedavi ücreti 2.013,11 Toplam 2.681.278,42 11.2.1.2.6-PERSONELİMİZDEN ALACAKLAR Bu hesaptaki 1.465.658,22 TL nin tümü, Merkez, İstanbul İrtibat Bürosu, Şeker Enstitüsü Müdürlüğü, Şeker ve Makina Fabrikalarımızda çalışan ve çeşitli nedenlerle Şirketimize borçlanan ve müteakip ayda personelden tahsili gereken alacaklarımıza aittir. 157

11.2.1.2.7-DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR Bu hesapta 2009 yılı sonu itibariyle kayıtlı alacağımız 278.888,99 TL olup, detayı aşağıda gösterilmiştir. A ç ı k l a m a TL MKE Hurdasan A.Ş.- Hurda malzeme bedeli 71.078,63 Ziraat Bölge Şefi Bülent Hanay Yargıya intikal eden alacaklar 64.079,43 Muhtelif gerçek ve tüzel kişiler Yemek, telefon, su elektrik vb. alacaklar 63.816,40 5510 Sayılı Kanunun 81/I maddesine göre %5 Hazine yardımından yararlanan firmalardan geri alınacak işveren hissesi 47.113,02 Muhtelif firmalar Sözleşme ve karar damga vergisi 21.180,18 Susurluk Belediyesi Su bedeli 7.160,02 Şeker-İş Sendikası Muhtelif alacaklar 2.573,31 Kamu İhale Kurumu İlan bedeli 1.888,00 Toplam 278.888,99 11.2.1.3-STOKLAR 2009 yılı sonu itibariyle 2.052.262.458,68 TL tutarındaki stoklarımız 2008 yılı bilanço değerleri ile birlikte aşağıda tabloda gösterilmiştir. 158

2008 Yılı 2009 Yılı Miktarı Tutarı Miktarı Tutarı Stokların Detayı Ton TL Ton TL 1- İlk Madde ve Malzeme A- Tohum Ambarı - Pancar tohumu 164.612 7.717.155,08 279.237 15.062.131,51 - Diğer tohumlar 380 7.689,34 0,00 Toplam : 7.724.844,42 15.062.131,51 B- Malzeme Ambarı - İşletme malzemesi 50.165.495,60 51.917.929,17 - Yardımcı malzeme 2.798.198,60 1.132,02 - Ambalaj malzemesi 620.241,02 1.190.707,89 - Yedekler 56.087.676,73 69.388.339,89 - Ziraat alet ve yedekleri 4.142.154,45 3.828.594,52 - Diğer malzeme 8.566.920,39 9.213.893,38 Toplam : 122.380.686,79 135.540.596,87 İlk Madde ve Malzeme Toplamı : 130.105.531,21 150.602.728,38 2- Yarı Mamüller - Ham şeker - Mak.Fab.ile atöl.yar.mamül. 10.234.704,59 7.500.436,41 Toplam : 10.234.704,59 7.500.436,41 3- Mamüller - Normal kristal şeker 989.972,500 1.428.995.518,81 1.235.283,600 1.805.724.239,34 - Küp şeker 311,550 620.794,53 4.750,000 10.241,00 - Yan ürünler - Melas 171.486,764 52.318.240,18 216.004,665 58.713.313,90 - Yaş küspe 94.761,884 1.046.844,33 302.422,237 2.977.045,68 - Konsantre şlempe 1.560,000 15.600,00 2.213,020 22.130,20 - Potasyum sülfat - İspirto (Lt.) 2.704,790 4.256.798,50 1.242,641 2.131.129,31 - Füzel Yağı 10,082 10.858,31 10,010 10.780,77 - Bioetanol 160,000 279.216,36 160,000 279.216,36 - Kuru küspe - Diğer mamüller - Makina Fab.ve atölye mamül. 12.503.681,39 13.325.795,08 - İşlenmiş ve ilaçlanmış tohum 14.330.418,95 9.931.910,44 - Diğer tohumlar 800,00 0,00 Toplam : 1.514.378.771,36 1.893.125.802,08 4- Ticari Mallar - İthal şekeri - Sun'i gübre 29,950 27.975,62 26,885 15.089,40 - Kantin emtiası 220.650,89 216.263,48 - Melas Toplam : 248.626,51 231.352,88 5-Diğer Stoklar - Yoldaki mallar 292.187,28 768.133,07 - Diğer mallar ve tedarik gid. - İthal edilen ham şeker ve amb.bed. - İhraç edilen şeker ve amb.bed. - Çiftçiye dağıtıan malzeme bedeli - Ödünç ve imalata verilen malzeme - Canlı hayvanlar - Elden çıkarılacak stok ve hurda. 10.046,86 7.184,47 - Hibe edilecek mamul ve malz. Toplam : 302.234,14 775.317,54 6-Verilen Sipariş Avansları - Yurtiçi Sipariş Avansları 115.025,33 26.821,39 - Yurtdışı Sipariş Avansları Toplam : 115.025,33 26.821,39 Genel Toplam : 1.655.384.893,14 2.052.262.458,68 2008 yılına göre 2009 yılı stok değerleri %23,97 oranında artmış olup, artış tutarı ise 396.877.565,54 TL dir. 159

Şirketimizin 31.12.2009 itibariyle şeker stokları 1.235.288,350 ton olup, şeker cinslerine göre miktar ve dönem ağırlıklı ortalama maliyetleri üzerinden değerleri ve stok harekatı aşağıda gösterilmiştir. a) Şeker Stok Harekatı Miktar Yerli Şekerler Ton A- Devir Stok ve Girişler 1-2008 yılından devreden Yerli şekerler 990.284,050 Devir Toplamı 990.284,050 2-2009 yılında pancardan üretilen 1.369.673,000 3-2009 yılında hamşekerden üretilen 4-2009 yılında geçmiş yıl küp tozundan üretilen küp şeker 664,300 5- Envanter fazlası 138,050 Girenler Toplamı 1.370.475,350 Devir ve Girenler Toplamı 2.360.759,400 B- 2009 Yılı Yerli Şeker Satışı 1- Dahili satışlar - Yerli şeker 1.120.929,200 - Ham şeker 2- Harici satışlar Yerli şeker 3.820,050 Toplam 1.124.749,250 3- Sair Çıkışlar (*) 721,800 Çıkışlar Toplamı 1.125.471,050 2010 Yılına Devreden Stok 1.235.288,350 (*) Sair çıkışların; 51,700 tonu tasfiye avaryası, 5,500 tonu belgesiz çıkıp yargıya intikal eden şekeri, 664,600 tonu ise küp tozundan küp şeker imaline çıkan şekeri ifade etmektedir. b) Şeker Stok Miktar ve Değerleri Miktar Tutarı Cinsi Ton TL Yerli Şekerler A Kotası kristal şeker 1.075.897,200 1.618.902.516,85 B Kotası kristal şeker 70.150,000 88.276.760,00 C Şekeri (üretimden) 47.117,300 35.168.352,72 C Şekeri (A'dan aktarılan) 42.119,100 63.376.609,77 Küp Şeker 4,750 10.241,00 Toplam 1.235.288,350 1.805.734.480,34 160

2009 yılı stoklarımızın değerleri ile artış ve azalışları ana gruplar itibariyle 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Fark Stok Grupları TL TL TL İlk madde ve malzeme 130.105.531,21 150.602.728,38 20.497.197,17 Yarı mamuller 10.234.704,59 7.500.436,41-2.734.268,18 Mamuller 1.514.378.771,36 1.893.125.802,08 378.747.030,72 Ticari mallar 248.626,51 231.352,88-17.273,63 Diğer stoklar 302.234,14 775.317,54 473.083,40 Verilen sipariş avansları 115.025,33 26.821,39-88.203,94 Toplam 1.655.384.893,14 2.052.262.458,68 396.877.565,54 Ambarlardaki stoklarımızın sayımı yapılarak kayıtlarla fiili mevcutlar arasındaki eksik ve fazlalıklar tespit edilmiş olup, bu farklılıklar her yıl olduğu gibi ilgili hesaplara intikal ettirilmek suretiyle kayıtlarımız düzenlenmiştir. 11.2.1.3.1-VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI 31.12.2009 tarihi itibariyle 26.821,39 TL ye ulaşan bu hesap kısa vadeli yurtiçi sipariş avanslarını ifade etmektedir. Söz konusu hesabın detayı 2008 yılı bilanço rakamları ile birlikte aşağıda gösterilmiştir. Verilen avanslar daha ziyade mal ve hizmet alımları dolayısıyla satıcılara malın teslimi veya hizmetlerin ifasından önce ödenen kısa vadeli alacaklarımızı göstermekte olup, bilahare normal olarak mal veya hizmet maliyetlerine dönüşecek olan para ve benzeri değerleri kapsamaktadır. 2008 Yılı 2009 Yılı Verilen Sipariş Avansların Detayı TL TL A- Yurtiçi Sipariş Avansları - Diğer avanstan borçlular 115.025,33 26.821,39 Toplam 115.025,33 26.821,39 B- Yurtdışı Sipariş Avansları Genel Toplam 115.025,33 26.821,39 161

11.2.1.4-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI Bu bölümde yer alan 14.600.059,87 TL 2008 yılı bilanço değerleri üzerinden karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Gelecek Aylara Ait Giderler TL TL A-Gelecek Aylara Ait Giderler 1-a) İhraç şekerleri sevk ve nakil giderleri b) İhraç şlempe sevk ve nakil giderleri 2-Fabrika dışı depolara ait şeker stok gider. 3-Değerleme farkları 5.792,44 75.515,52 4-Müstahsile verilen bedelli şeker giderleri 2.847,13 1.054,59 5-Müstahsile verilen bedelsiz yaş pan.posa.gider. - - 6-Maliyet kesirleri 93,07 26.023,90 7-Çiftlikler zirai hazırlık giderleri - - 8-Zirai faaliyetlere ait giderler 4.098,57 2.310,53 9-Şeker ihraç masrafları - - 10-Diğerleri - Memur ve Sözleşmeli Personel 2010 Yılı 14 Günlük İstihkakı 3.166.107,29 3.384.105,33 - Kampanyanın ertesi yıla sirayet etmesi nedeniyle, maliyetle ilgili olmayan yerlerde sarfedilen buhar, elektrik ve su bedeli 759.863,44 2.603.043,16-2010 yılı doğalgaz sözleşmesi damga vergisi 198.124,80 210.545,85-2009 yılında ödenen 2010 yılı kira bedelleri 49.022,81 53.337,32-2008 yılında satışı yapılan ancak, Yönetim Kurulu kararına istinaden geri alınan arsanın, sermayeye ilave edilen satış kârının %75'i 40.860,93 - - 2010 yılı mali mesuliyet sigortası 3.307,32 - - 2009 yılında ödenen 2010 yılı noter ücreti 2.008,81 1.830,86-2010 yılı sarnıçlı vagon sigortası 1.718,10 - - 2010 yılında alınacak pancar tohumu alım ihalesine ait Kamu İhale Kurumuna ödenen ilan ücreti 1.190,00 - - 2009 yılında ödenen 2010 yılına ait jeotermal ısınma bed.(kırşehir fb.) 1.035,00 1.226,56 - Diğer muhtelif giderler 142,07 2.667,80 Toplam 4.223.380,57 6.256.756,88 Toplam 4.236.211,78 6.361.661,42 B- Gelir Tahakkukları 3.214.189,07 1.560.784,95 C- Ödendiğinde Zarar Kay.Sosyal Güvenlik Kes. 14.213,37 9.008,72 D-Tahsilinde Ödenecek Özel Gider İndirimi 485,96 - E-Bankamatiklerce Öd.Üz.Bank.Yat.Pers.Ücret.ve Aylıkları 5.490.400,45 6.668.604,78 Genel Toplam 12.955.500,63 14.600.059,87 162

Gelecek aylara ait giderler, müteakip hesap döneminde ilgili gider hesaplarına borç kaydedilecek peşin ödemeleri kapsamaktadır. Gelir tahakkukları hesabında görülen 1.560.784,95 TL ise üçüncü şahıslardan tahsili veya bunlar hesabına kesin borç kaydı hesap döneminden sonraki dönemde yapılacak gelirleri ifade etmektedir. 11.2.1.5-DİĞER DÖNEN VARLIKLAR Bu gruba giren diğer dönen varlıkların tutarı 2008 yılı ile birlikte aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Diğer Dönen Varlıklar TL TL A- Devreden K.D.V. 18.404.923,01 14.959.613,09 B- Tecil Edilebilir K.D.V. 175.710,51 9.720,00 C- Geçici Kurumlar Vergisi D- Tevkif Edilen Gelir Vergisi 13.928.291,73 5.767.021,49 E- İş Avansları 204,40 300,00 F- Personel Avansları 493.147,01 267.802,09 G- Sayım ve Tesellüm Noksanlıkları 10.967,62 10.967,62 H- Diğer Çeşitli dönen Varlıklar Toplam 33.013.244,28 21.015.424,29 I- Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) - - Genel Toplam 33.013.244,28 21.015.424,29 11.3-DURAN VARLIKLAR 11.3.1-TİCARİ ALACAKLAR Vadesi 12 ayı aşan alacaklarımız 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Ticari Alacaklar TL TL Yurtiçi alıcılar Yurtdışı alıcılar Verilen depozito ve teminatlar 321.131,08 230.360,22 Diğer ticari alacaklar Sipariş avansları Toplam 321.131,08 230.360,22 Diğer Alacaklar Hazineden Alacaklar - Yurtiçi satışları görev zararı 2.641.320,42 1.208.728,48 - İhraç şekerleri görev zararı 2.627.066,86 2.398.962,41 - Diğer Alacaklar - - Toplam 5.268.387,28 3.607.690,89 163

230.360,22 TL olan Verilen Depozito ve Teminatların 169.507,18 TL muhtelif şahıs ve firmalara verilen depozitoları, 60.844,00 TL sı İhtirazı Kayıtla Yatırılan Para ve Teminatları, 9,04 TL ise bloke edilen arazi ve arsa istimlak bedellerini ifade etmektedir. 11.3.2-MALİ DURAN VARLIKLAR 11.3.2.1-BAĞLI MENKUL KIYMETLER Bu hesapta görülen 278.529,80 TL nin 14.831,38 TL Pankobirlik, 263.698,42 TL Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatiflerindeki sermaye paylarımızı göstermektedir. 11.3.3-MADDİ DURAN VARLIKLAR 2009 yılı sonu itibariyle maddi duran varlıklar hesabında yer alan sabit kıymetlerimizin kayıtlı kıymeti 1.972.746.763,98 TL olup, birikmiş amortismanlar tutarı 1.306.443.864,36 TL nin düşülmesi sonucu net değerleri ise 666.302.899,62 TL dir. Birikmiş amortismanlar toplamı maddi duran varlıklarımızın %66,22 sine ulaşmış bulunmaktadır. Cari hesap döneminde maddi duran varlıklar hesabına ilave edilen 30.436.090,08 TL ile yapılmakta olan yatırımlara ait harcamalar ve yatırım stoklarının yıl sonu bakiyesi 147.619.393,57 TL, sabit kıymet grupları itibariyle bir önceki yıl ile birlikte dağılımı aşağıda gösterilmiştir. 164

2008 Yılı 2009 Yılı Maddi Duran Varlık Grupları TL TL A-Duran Varlıklara Yapılan İlaveler 1- Arazi ve arsalar 11.631.727,53 11.598.448,70 2- Yerüstü düzenleri 1.194.079,97 1.212.283,78 3- Yeraltı düzenleri - - 4- Binalar 1.836.366,95 1.467.568,06 5- Tesisler, makinalar ve cihazlar 11.821.886,07 13.880.876,52 6- Taşıt araç ve gereçleri 627.225,50 1.112.667,13 7- Döşeme ve Demirbaşlar 1.849.660,12 1.164.245,88 8- Haklar, Kur Gid. Özel Maliyet, Diğer 11.698,78 0,01 Toplam 28.972.644,92 30.436.090,08 B- Nakdi ve Fiziki Yatırım Harcamaları 1- Etüd proje masrafları 63.153,15 9.520.656,96 2- Patent, know-how teknik yardım 220.120,60-3- Yeraltı düzenleri 15.833,69 15.833,69 4- Yerüstü düzenleri 22.519.178,53 21.906.263,67 5- Binalar 1.589.111,92 16.110.048,11 6- Makina ve tesisler 107.908.996,21 97.446.805,20 7- Taşıt araç ve gereçleri 92.163,92-8- Döşeme ve demirbaşlar 58.139,57 48.832,47 9- Diğer maddi duran varlıklar 10-Taşıma ithalat ve gümrükleme giderleri 11-Montaj giderleri 328.814,47 328.814,47 12-Yatırım safhası faizleri 1.318.028,39 1.318.028,39 13-Yatırım safhası kur farkları 14-Tevzi edilecek müşterek giderler 1.776,14 1.776,14 15-Genel giderler 691.435,93 725.181,93 16-Beklenmeyen giderler 17-Yatırım programı dışı maddi ve maddi olmayan duran varlık.aktarılacak harcamalar Toplam 134.806.752,52 147.422.241,03 - Yatırım Stokları 197.152,54 Toplam 134.806.752,52 147.619.393,57 Projeler itibariyle 2009 yılı yatırım programı, nakdi harcama ve gerçekleşme durumu hakkında faaliyet raporumuzun Yatırımlar bölümünde detaylı izahat verilmiştir. Yapılmakta olan yatırımlarımız ile inşaat, tesis, tedarik ve montaj işleri tamamlanan yatırım projelerimiz dahil olmak üzere (sair surette giriş ve çıkışlar dahil) maddi duran varlıklarımızdaki bir önceki yıla göre gruplar itibariyle aşağıda gösterilen tutarlarda artışlar olduğu görülmektedir. 165

2009 yılına ait maddi duran varlık grupları üzerinden 2008 yılına göre kayıtlı kıymetlerde 13.983.914,56 TL, amortismanlarımızda ise 36.271.111,88 TL artış meydana gelmiştir. 2009 Yılı Birikmiş Kayıtlı Kıymeti Amortismanlar Bakiye Kıymetler Sabit Kıymet Grupları TL TL TL 1- Arazi ve arsalar 78.818.026,74 78.818.026,74 2- Yerüstü düzenleri 153.225.088,43 127.293.460,18 25.931.628,25 3- Yeraltı düzenleri 10.005.812,21 9.399.341,06 606.471,15 4- Binalar 481.333.316,84 182.967.768,48 298.365.548,36 5- Tesisler, makinalar ve cihazlar 1.011.283.843,61 867.237.197,36 144.046.646,25 6- Taşıt araç ve gereçleri 26.266.214,60 24.260.494,53 2.005.720,07 7- Döşeme ve Demirbaşlar 64.392.220,52 59.489.792,31 4.902.428,21 8- Yapılmakta olan yatırımlar 147.422.241,03 35.795.810,44 111.626.430,59 Toplam 1.972.746.763,98 1.306.443.864,36 666.302.899,62 Sabit Kıymet ve Amortis.Toplamı 1.958.960.001,96 1.270.172.752,48 688.787.249,48 Bir Önceki Yıla Göre Artış Farkı 13.786.762,02 36.271.111,88-22.484.349,86 Ayrıca, 2008 ve 2009 yılı Maddi Duran Varlıklar ve Birikmiş Amortismanlarının mukayeseli olarak değerleri aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Kayıtlı Kıymetler Kayıtlı Kıymetler Sabit Kıymet Grupları TL TL 1- Arazi ve arsalar 84.689.071,92 78.818.026,74 2- Yerüstü düzenleri 152.093.914,29 153.225.088,43 3- Yeraltı düzenleri 10.005.812,21 10.005.812,21 4- Binalar 480.683.349,82 481.333.316,84 5- Tesisler, makinalar ve cihazlar 1.006.668.701,00 1.011.283.843,61 6- Taşıt araç ve gereçleri 25.583.429,19 26.266.214,60 7- Döşeme ve Demirbaşlar 64.428.971,01 64.392.220,52 8- Yapılmakta olan yatırımlar 134.806.752,52 147.422.241,03 Toplam 1.958.960.001,96 1.972.746.763,98 166

2008 Yılı 2009 Yılı Birikmiş Birikmiş Amortismanlar Amortismanları Amortismanları Sabit Kıymet Grupları TL TL 1- Arazi ve arsalar - - 2- Yerüstü düzenleri 122.267.184,78 127.293.460,18 3- Yeraltı düzenleri 9.136.007,67 9.399.341,06 4- Binalar 175.092.924,20 182.967.768,48 5- Tesisler,makinalar ve cihazlar 851.510.795,80 867.237.197,36 6- Taşıt araç ve gereçleri 23.866.691,72 24.260.494,53 7- Döşeme ve Demirbaşlar 58.932.533,60 59.489.792,31 8- Yapılmakta olan yatırımlar 29.366.614,71 35.795.810,44 Toplam 1.270.172.752,48 1.306.443.864,36 11.3.4-MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR Bilançomuzun Maddi Olmayan Duran Varlıklar bölümünde görülen 2.293.417,97 TL nin 471.309,16 TL sı Merkez ve işletmelerimiz lehine alınmış lisans hakları, ihtira beratları, ruhsatnameler ve intifa gibi hakların iktisap bedellerini, 88.467,62 TL sı özel maliyet bedellerini, 1.733.641,19 TL sı ise diğer maddi olmayan duran varlıkları ihtiva etmektedir. 2008 Yılı 2009 Yılı Maddi Olmayan Duran Varlıklar TL TL I- Haklar 471.309,17 471.309,16 II- Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri III- Özel Maliyetler 93.434,35 88.467,62 IV- Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 1.733.641,19 1.733.641,19 Maddi Olmayan Duran Varlıklar Toplamı 2.298.384,71 2.293.417,97 V- Maddi Olmayan Duran Varlıklar Birikmiş Amortismanı a) Haklar amortismanı 470.973,07 471.309,07 b) Kuruluş giderleri amortismanı - - c) Özel maliyet amortismanı 93.434,35 88.467,62 d) Diğer maddi olmayan duran var.amortism. 1.733.641,19 1.733.641,19 Toplam 2.298.048,61 2.293.417,88 VI-Maddi Olmayan Duran Varlıklar Net Tutarı a) Haklar 336,10 0,09 b) Kuruluş giderleri - - c) Özel maliyetler - - d) Diğer maddi olmayan duran varlıklar Bakiye Net Değer 336,10 0,09 167

11.3.5-ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR Bu bölümde görülen değerler, Şeker Fabrikalarımızın kireçtaşı ocaklarına ait hazırlık masrafları ile V.U.K. nun 272 ve 327 nci maddeleri gereğince, Şirketimiz mülkiyetinde bulunmayan 3 üncü şahıslara ait arsalar üzerinde kurulan özel maliyetle kayıtlı bazı tesislerimizin bedelleri ve birikmiş amortismanlarını göstermektedir. Özel tükenmeye tabi varlıklar 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar TL TL 1- Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar a) Kireçtaşı ocağı ihzar masrafları 9.477,56 9.477,56 b) Diğer 76.749,08 76.749,08 Toplam 86.226,64 86.226,64 2- Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Amortismanı a) Kireçtaşı ocağı ihzar masrafları Amortismanı 9.477,56 9.477,56 b) Diğer 15.465,82 30.790,72 Toplam 24.943,38 40.268,28 Bakiye Toplam 61.283,26 45.958,36 11.3.6-GELECEK YILLARA AİT GİDERLER Gelecek yıllara ait giderler 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda belirtilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Gelecek Yıllara Ait Giderler TL TL 1- Gelecek yıllara ait giderler a) Kiralar 37.002,61 34.957,74 b) Zirai hazırlık giderleri c) Diğerleri 4.653,96 550,79 Toplam 41.656,57 35.508,53 2- Gelir tahakkukları Genel Toplam 41.656,57 35.508,53 168

11.3.7-DİĞER DURAN VARLIKLAR Bilançomuzun bu bölümünde kayıtlı diğer duran varlıkların tutarı 2008 yılı ile birlikte aşağıda belirtilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Diğer Duran Varlıklar TL TL 1- Elden çıkarılacak stok ve maddi duran varlıklar 1.506.906,74 3.818.072,24 2- Diğer çeşitli duran varlıklar (Yatırım Stokları) - 197.152,54 Toplam 1.506.906,74 4.015.224,78 Birikmiş Amortismanlar (-) 1.053.253,98 3.265.145,32 Bakiye Toplam 453.652,76 750.079,46 169

11.4-PASİF HESAPLAR (KAYNAKLAR) Bilançonun pasifinde yer alan kaynaklarımız 2008 yılına ait değerleri ile karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir. Şirketimizin tüm kaynakları 3.319.860.969,10 TL olup, bunun 2.563.022.447,48 TL sı özkaynaklar 756.838.521,62 TL sı ise yabancı kaynaklara aittir. 2008 Yılı 2009 Yılı KAYNAKLAR TL TL I-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR a-mali Borçlar - b-ticari Borçlar 403.437.632,91 633.624.364,05 c-diğer Borçlar 1.436.741,02 1.687.683,41 d-alınan Avanslar 2.128.760,94 1.461.837,75 e-yıllara yaygın inşaat ve onarım hakedişleri f-ödenecek vergi ve yükümlülükler 35.422.729,84 34.198.315,94 g-diğer borç ve gider karşılıkları 40.390.865,96 67.239.307,19 h-gelecek aylara ait gelir ve gider tahakkukları 444.387,67 1.103.596,26 ı-diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar 175.710,51 9.720,00 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı 483.436.828,85 739.324.824,60 II-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR a-mali Borçlar b-ticari Borçlar 1.545.055,02 1.486.070,97 c-diğer Borçlar 61.449,04 37.349,74 d-alınan Avanslar - - e- Borç ve gider karşılıkları 14.133.156,53 15.951.388,95 f-gelecek yıllara ait gelir ve gider tahakkukları 1.926.518,32 38.887,36 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı 17.666.178,91 17.513.697,02 Yabancı Kaynaklar Toplamı 501.103.007,76 756.838.521,62 III-ÖZ KAYNAKLAR a-ödenmiş sermaye 2.039.740.591,66 2.048.041.290,44 b-sermaye yedekleri c-kâr yedekleri 591.052.171,50 583.075.512,12 d-geçmiş yıllar zararı 57.802.675,60 59.250.625,64 e-dönem kârı veya zararı 3.192.609,67-8.843.729,44 Öz Kaynaklar Toplamı 2.576.182.697,23 2.563.022.447,48 Kaynaklar Genel Toplamı 3.077.285.704,99 3.319.860.969,10 170

11.4.1-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Bu bölümde yer alan hesaplar genellikle vadeleri gelecek yıl içinde sona erecek borçlarımızı göstermekte olup, ayrıntıları aşağıda gösterilmiştir. 11.4.1.2-TİCARİ BORÇLAR Şirketimizin ticari ilişkileri nedeniyle ortaya çıkan senetli ve senetsiz borçların kaydedildiği hesaptır. Şirketimizin ticari borçları 633.624.364,05 TL ye ulaşmış olup, borçların gruplar itibariyle dağılımı 2008 yılı bilanço değerleri ile birlikte aşağıda gösterilmiştir. Tablonun tetkikinden anlaşılacağı üzere söz konusu borçlarımızın %93 ünü teşkil eden 588.734.018,84 TL pancar bedeline aittir. Ticari Borçlarımızın 2008 Yılı 2009 Yılı Alacaklı Gruplara Göre Dağılımı TL TL 1- Pancar bedel ve tazminatından borçlar 356.190.944,91 588.734.018,84 2- Müteahhitler 30.713.657,54 28.516.407,85 3- Satınalmadan alacaklı firmalar 6.275.879,29 7.131.183,58 4- Kamu İktisadi Teşebbüsüne borçlar 6.100.807,07 4.248.928,83 5- Alınan depozito ve teminatlar a) Makina fabrikası iş emirleri depozit. 181.233,40 267.662,75 b) İhale ve depozito teminatları 593.810,35 995.987,18 c) Diğer depozito ve teminatlar 881.489,12 505.559,65 Toplam 1.656.532,87 1.769.209,58 6- Diğer Borçlar a) İstenmemiş pancar bedelinden borçlar 255.871,78 1.238.825,00 b) Çiftçi pancar nakliye prim ve tazminat. 26.881,52 261.472,51 c) Diğer borçlar 2.217.057,93 1.724.317,86 Toplam 2.499.811,23 3.224.615,37 Ticari Borçlar Toplamı 403.437.632,91 633.624.364,05 Yukarıdaki tabloda görüleceği üzere 2009 yılı sonu itibariyle ticari borçlarımızda 2008 yılına göre 230.186.731,14 TL artış meydana gelmiştir. 171

Kamu İktisadi Teşebbüslerine olan 4.248.928,83 TL borcumuzun detayı aşağıdadır. Tutarı Açıklama TL BOTAŞ - Doğalgaz Bedeli 3.127.380,98 TEDAŞ - Elektrik Bedeli 1.023.207,11 TÜRK TELEKOM - Telefon Kon.Ücreti 35.819,78 Belediyeler 41.485,82 Et ve Balık Kurumu 16.509,74 Diğer 4.525,40 Toplam 4.248.928,83 11.4.1.3-DİĞER BORÇLAR Bu hesapta görülen 1.687.683,41 TL nin detayı 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. Diğer Borçlarımızın 2008 Yılı 2009 Yılı Alacaklı Gruplara Göre Dağılımı TL TL 1- Personele borçlar 182.385,52 105.348,46 2- Diğer Çeşitli Borçlar a) Pancar ekicileri istihsal kooperatifleri 38,77 543,45 b) Şeker-İş Sendikası 1.467,30 c) Şekerspor Kulübü 146.522,30 88.417,21 d) Sigorta Şirketleri 234.801,75 306.662,43 e) Şeker Kurumu 1.777,95 193.287,45 f) Kefalet Sandığı 27.853,50 27.853,50 g) Diğer 592.370,59 624.222,39 Diğer Çeşitli Borçlar Toplamı 1.004.832,16 1.240.986,43 3- Resmi Dairelere Borçlar 249.523,34 341.348,52 Diğer Borçlar Toplamı 1.436.741,02 1.687.683,41 172

11.4.1.4-ALINAN AVANSLAR 2008 Yılı 2009 Yılı Alınan Sipariş Avansları TL TL Yurtiçi Alıcılardan Alınan Avanslar a) Şeker müşterileri 980.985,84 769.064,34 b) Makina Fabrikaları müşterileri 21.233,94 21.662,04 c) Diğer müşteriler 1.123.980,44 668.950,90 Toplam 2.126.200,22 1.459.677,28 Yurtdışı alıcılardan alınan avanslar 1.592,32 Diğer avanslar 2.560,72 568,15 Toplam 2.128.760,94 1.461.837,75 11.4.1.5-ÖDENECEK VERGİ VE YÜKÜMLÜLÜKLER Şirketimizin gerek kendi tüzel kişiliği, gerekse personeli ve ilişkide bulunduğu üçüncü şahıslar dolayısıyla ödemekle yükümlü bulunduğu Vergi, Resim, Harç ve Sosyal Sigorta Primleri ile Emekli Sandığı kesenekleri, İcra kesintileri ve işçilerden kesilen cezalar muhtelif teşekkül ve kurumlara ait aidat ve iştirak paylarına ait 34.198.315,94 TL tutarındaki Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler hesabının detayı 2008 yılı ile karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler TL TL 1- Ödenecek vergi ve fonlar a) Gelir vergisi 12.771.772,61 10.995.671,08 b) Katma değer vergisi 284.967,31 362.091,26 c) Damga vergisi 749.516,58 552.842,15 d) Kurumlar Vergisi - - e) Diğer vergiler 15.997,78 13.491,46 Toplam 13.822.254,28 11.924.095,95 2- Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri a) Emekli San.(Emekli İkr.ve Fiili Hiz.Zam.) 1.052.128,30 769.650,26 b) S.S.Kurumu (İşçi ve işveren payı) 18.647.164,18 19.304.242,53 c) İşsizlik Sigortası (İşçi ve işveren payı) 1.652.878,35 2.169.340,72 Toplam 21.352.170,83 22.243.233,51 3- Vadesi geçmiş ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yasal yükümlülükler 14.213,37 9.008,72 4- Ödenecek diğer yükümlülükler a) İşçilerden kesilen cezalar 205,81 - b) İcra kesintileri 19.310,31 15.094,35 c) Aidat ve payları - - d) Diğer kesintiler 214.575,24 6.883,41 Toplam 234.091,36 21.977,76 Ödenecek Vergi ve Yüküm.Toplamı 35.422.729,84 34.198.315,94 173

11.4.1.6-BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI Bu hesap bilanço tarihinde belirgin olarak ortaya çıkan ancak tutarının ne olacağı kesin olarak bilinmeyen veya tutarı bilinmekle birlikte ne zaman tahakkuk edeceği belli olmayan giderlerin yıllık dönem içinde maliyet ve bilanço hesaplarına aktarılmasını sağlamak üzere tesis edilen ve tediye ile sarfiyatın ertesi yıl yapılacak gider tahakkuklarını göstermektedir. Söz konusu giderler 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Borç ve Gider Karşılıkları TL TL 1- Kurumlar Vergisi - - 2- Gelir Vergisi 3- Sivil Savunma Fonu 4- Fon Payı 5- Tabi Afetler Fonu Toplam - - 6- Faiz Tahakkukları 42.562,81 7- Diğer Borç ve Gider Karşılıkları a) Hammadde ve malzeme 5.748.175,94 22.991.118,44 b) Personel giderleri 22.477.318,55 27.490.856,30 c) Hariçten temin edilen hizmetler 574.192,81 1.670.643,34 d) Nakliye ve sigorta 3.358.879,96 10.341.145,90 e) Vergi, resim, harç ve kesintiler 38.127,40 26.079,78 f) Yatırım giderleri 7.176.200,00 4.567.110,00 g) Yatırım karşılıkları 60.000,00 - h) Diğer muhtelif 957.971,30 109.790,62 i) Yatırımlara intikal ettirilen Genel Müdürlük Mas.His.Tah. Toplam 40.390.865,96 67.196.744,38 Toplam 40.390.865,96 67.239.307,19 Dönem Kârından Peşin Ödenen Vergi (-) - - 40.390.865,96 67.239.307,19 2009 yılı kampanya karşılık giderlerinde 2008 yılına göre 26.848.441,23 TL artış meydana gelmiştir. 174

11.4.1.7-GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI Gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları hesabının tutarı 1.103.596,26 TL olup, detayı 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. Gelecek Aylara Ait Gelir ve 2008 Yılı 2009 Yılı Gider Tahakkukları TL TL 1-Gelecek Aylara Ait Gelirler a) Maliyet kesirleri 68.836,38 5.564,38 b) İhraç Ed.Şek.Bed.Ol.Yap.Tah. 469,53 469,53 c) Diğer 288.080,41 17.100,00 Toplam 357.386,32 23.133,91 2-Gider Tahakkukları a) Ödenecek personel istihkakları 32.099,59 92.799,30 b) Belgesi gelmeyen mal ve hizm.borç. 54.901,76 987.663,05 Toplam 87.001,35 1.080.462,35 Genel Toplam 444.387,67 1.103.596,26 11.4.2-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Bu bölümde yer alan hesaplar bir yıldan sonra ödenecek borçlarımızı göstermekte olup, ayrıntıları aşağıda gösterilmiştir. 11.4.2.1-TİCARİ BORÇLAR 2009 yılı Ticari borçlarımız 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Ticari Borçlar TL TL Satıcılar - - Alınan depozito ve teminatlar 1.545.055,02 1.486.070,97 Toplam 1.545.055,02 1.486.070,97 11.4.2.2-DİĞER BORÇLAR Diğer borçlarımızda görülen 37.349,74 TL nin detayı 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 175

2008 Yılı 2009 Yılı Diğer Borçlar TL TL 1- Hazineye borçlar (Diğer) - - 2- Gerçek ve tüzel kişilere borçlar - - 3- Yurtdışına borçlar - - 4- Diğer çeşitli borçlar 9,04 9,04 5- Kamuya olan ert.veya taks.borçlar - - 6- Resmi Dairelere borçlar 61.440,00 37.340,70 Toplam 61.449,04 37.349,74 11.4.2.3-BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI Bu hesapta görülen 15.951.388,95 TL nin detayı 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Borç ve Gider Karşılıkları TL TL 1- Kıdem Tazminatı Karşılığı 30.811,98 30.811,98 2- Dahili Sigorta Fonu Karşılığı 14.102.344,55 15.920.576,97 Toplam 14.133.156,53 15.951.388,95 11.4.2.4-GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI Gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkuklarında görülen 38.887,36 TL nin 38.335,36 TL sı kira bedeli, 552,00 TL sı ise satılan ancak tapu devir işlemleri yapılamayan gayrimenkullerin satış bedeline aittir. 176

11.4.3-ÖZ KAYNAKLAR Şirketimizin esas sermayesi 2.103.701.000,00 TL dir. Öz kaynak kalemlerinden Şirketimiz ödenmiş sermayesine kâr yedeklerinin ilavesi ile oluşan meblağdan geçmiş yıl zararının ve 2009 yılı dönem zararının tenzili ile öz kaynaklarımızın 31.12.2009 tarihi itibariyle toplamı 2.563.022.447,48 TL ye baliğ olmuş ve 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2008 Yılı 2009 Yılı Fark Kaynaklar Detayı TL TL TL A-Ödenmiş Sermaye 1- Esas Sermaye 2.100.000.000,00 2.103.701.000,00 3.701.000,00 2- Ödenmemiş sermaye (-) 60.259.408,34 55.659.709,56 4.599.698,78 3- Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları 0,00 0,00 0,00 Toplam 2.039.740.591,66 2.048.041.290,44 8.300.698,78 B-Sermaye Yedekleri 1- M.D.V.Yeniden Değerleme Artışı 2- İştirakler Yeniden Değer.Artışı 3- Diğer sermaye yedekleri Toplam 0,00 0,00 0,00 C-Kâr Yedekleri 1- Yasal yedekler 543.447.593,60 543.447.593,60-2- Olağanüstü yedekler 47.604.577,90 39.627.918,52-7.976.659,38 3- Özel Fonlar Toplam 591.052.171,50 583.075.512,12-7.976.659,38 D-Geçmiş Yıllar Kârları E-Geçmiş Yıl Zararları (-) 57.802.675,60 59.250.625,64-1.447.950,04 F-Dönem Net Kârı veya Zararı 3.192.609,67-8.843.729,44-12.036.339,11 Öz Kaynaklar Toplamı 2.576.182.697,23 2.563.022.447,48-13.160.249,75 Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi geçen yıla göre öz kaynaklarımızda 13.160.249,75 TL azalma meydana gelmiştir. Bu azalma 2009 yılı dönem zararından ve olağanüstü yedeklerdeki azalış ile sermaye grubundaki artış arasındaki farktan meydana gelmiştir. Faaliyet Raporumuzun sonuna eklenmiş bulunan bilançoya göre 31.12.2009 tarihi itibariyle kaynaklarımızın 3.319.860.969,10 TL ye ulaştığı bu meblağın 756.838.521,62 TL sı yabancı kaynaklar, bakiye 2.563.022.447,48 TL sı ise öz kaynakları teşkil etmektedir. Varlıklarımızın 2.648.609.942,13 TL sı dönen, 671.251.026,97 TL sı ise duran varlıkları ifade etmektedir. Öz kaynaklarımızda yer alan detaylı açıklamalar aşağıda belirtilmiştir. 177

11.4.3.1-ÖDENMİŞ SERMAYE 28.10.1984 tarih 18559 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Şirket Ana Statüsünün 3/5 maddesi ile Şirketimizin esas sermayesinin tamamı devlete ait olmak üzere 170 Milyar lira olarak tespit edilmiştir. Daha sonra Yüksek Planlama Kurulunun; 09.02.1989 tarih 89/1-9 sayılı kararı ile 500 milyar liraya 25.09.1990 tarih 90/T-80 sayılı kararı ile 1 trilyon liraya 15.06.1992 tarih 92/T-58 sayılı kararı ile 5 trilyon liraya 18.05.1994 tarih 94/T-33 sayılı kararı ile 10 trilyon liraya 09.08.1995 tarih 95/T-58 sayılı kararı ile 20 trilyon liraya 12.12.1997 tarih 97/T-92 sayılı kararı ile 60 trilyon liraya 18.08.1998 tarih 98/T-40 sayılı kararı ile 150 trilyon liraya 26.05.2002 tarih 00/T-20 sayılı kararı ile 300 trilyon liraya 27.10.2002 tarih 00/T-34 sayılı kararı ile 500 trilyon liraya 06.08.2003 tarih 01/T-23 sayılı kararı ile 850 trilyon liraya 09.09.2003 tarih 02/T-32 sayılı kararı ile 1 katrilyon liraya 24.12.2003 tarih 03/T-32 sayılı kararı ile 1 katrilyon 300 trilyon liraya 02.12.2005 tarih 05/T-22 sayılı kararı ile 1 milyar 600 milyon TL ye, 02.05.2008 tarih ÖİB-413 sayılı Olur ile 2 milyar 100 milyon TL ye, 04.12.2009 tarih ÖİB-1069 sayılı Olur ile 2 milyar 104 milyon TL ye yükseltilmiştir. En son yapılan sermaye artışı, Ankara Ticaret Sicili Memurluğunca 17.12.2009 tarihinde tescil edilmiş ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 22.12.2009 tarihli 7463 sayılı nüshasının 55.sayfasında yayımlanmıştır. Açıklama ŞİRKETİMİZİN SERMAYE KOMPOZİSYONU (31.12.2009) Esas Sermaye Tutarı TL Ödenmiş Sermaye Tutarı TL Ödenmemiş Sermaye Tutarı TL Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2.103.701.000,00 2.048.041.290,44 55.659.709,56 Toplam 2.103.701.000,00 2.048.041.290,44 55.659.709,56 178

11.4.3.2-KÂR YEDEKLERİ 2009 yılı sonu itibariyle 583.075.512,12 TL olan kâr yedeklerimizin, 543.447.593,60 TL sı yasal yedekler, 39.627.918,52 TL sı olağanüstü yedeklerden ibarettir. Yedekler, Şirketimizin ileride doğabilecek muhtemel zararlarını karşılamak amacıyla Türk Ticaret Kanunu ve Ana Sözleşmemiz gereğince dönem kârlarından ayrılan esas sermayeye katılmaksızın Şirket öz kaynakları meyanında bırakılmış bulunan kârları kapsamaktadır. 179

12-GELİR TABLOSU - KÂR ZARAR HESABI 12.1-KÂR VE ZARAR Şirketimizin 2009 yılı satış hacmi 2.015.254.548,42 TL, (Net Satışları) Dönem zararımız ise 8.843.729,44 TL olarak gerçekleşmiştir. Raporumuzun sonunda yer alan 2009 yılına ait Gelir Tablosunun (Kâr ve Zarar Hesabı) tetkikinden de anlaşılacağı üzere; Şeker Fabrikaları, Makina Fabrikaları, E.M.A.F, Şeker Enstitüsü ve Alkol Fabrikalarımızın yıllık net satışları 2.015.254.548,42 TL olup, bu meblağdan mal ve hizmet satışları maliyet tutarını teşkil eden 1.888.689.529,24 TL nin tenzilinden sonra 2009 yılı brüt satış kârımız 126.565.019,18 TL olarak gerçekleşmiştir. Brüt satış kârından faaliyet giderleri 141.225.482,53 TL nin tenzilinden sonra faaliyet zararımız 14.660.463,35 TL olmaktadır. Söz konusu zarara diğer olağan gelir ve kârlar tutarı 48.254.738,28 TL nin ilavesi diğer olağan gider ve zararlar tutarı 39.161.328,91 TL nin tenzilinden sonra olağan zararımız 5.567.053,98 TL olmaktadır. Söz konusu zarara olağandışı gelir ve kârlar tutarı 7.756.373,20 TL nin ilavesi, olağan dışı gider ve zararlar tutarı 11.033.048,66 TL nin tenzilinden sonra Şirketimizin dönem zararı 8.843.729,44 TL olarak gerçekleşmiştir. 12.2-DÖNEM KÂR VE ZARARLARI Şirketimizin son beş yıla ait kâr ve zararının ödenmiş sermayeye oranları aşağıda gösterilmiştir. Yıllar 2005 Ödenmiş Sermaye TL 1.951.699.994,20 Dönem Kârı veya Zararı TL 59.401.593,88 Ödenmiş Sermayeye Göre % 3,29 2006 1.981.405.568,54 (-) 60.876.722,70 3,07 2007 1.987.293.541,43 3.074.047,10 0,15 2008 2.039.740.591,66 3.192.609,67 0,16 2009 2.048.041.290,44 (-) 8.843.729,44 0,43 180

12.3-GELİR TABLOSU Raporumuzun sonunda yer alan Gelir Tablosuna (Kâr ve Zarar Cetveli) ait rakamlar gelir ve gider kalemleri itibariyle 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. Gelir Tablosu 2008 Yılı 2009 Yılı Gelir ve Gider Hesapları TL TL Brüt satışlar 1.956.572.320,13 2.015.563.948,42 Satıştan İadeler - 309.400,00 Satış indirimleri - - Net satışlar 1.956.572.320,13 2.015.254.548,42 Satışların maliyeti 1.872.154.478,29 1.888.689.529,24 Brüt satış kârı veya zararı 84.417.841,84 126.565.019,18 Faaliyet giderleri 135.420.375,19 141.225.482,53 Faaliyet kârı veya zararı -51.002.533,35-14.660.463,35 Diğer olağan gelir ve kârlar 109.749.364,67 48.254.738,28 Diğer olağan gider ve zararlar 59.436.410,10 39.161.328,91 Finansman giderleri 5.023.037,75 - Olağan kâr veya zarar -5.712.616,53-5.567.053,98 Olağandışı gelir ve kârlar 25.658.837,65 7.756.373,20 Olağandışı gider ve zararlar 16.753.611,45 11.033.048,66 Dönem Kârı veya Zararı 3.192.609,67-8.843.729,44 2009 dönem zararımızı teşkil eden 8.843.729,44 TL nin faaliyet nevileri itibariyle detayı raporumuzun mali durum bölümünde yer alan gelir tablosunda ayrıca gösterilmiştir. 12.4-DÖNEM KÂRI VE ZARARLARININ İŞLETMELERE GÖRE DAĞILIMI 2009 dönem zararımız teşkil eden 8.843.729,44 TL nin faaliyet konuları itibariyle dağılımı 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 181

2008 Yılı Kâr veya Zarar 2009 Yılı Kâr veya Zarar Açıklama TL TL Şeker Fabrikaları Kârı veya Zararı 6.915.914,41-3.339.176,70 İspirto " " 150.138,60 1.613.841,35 Makina Fabrikaları Kârı veya Zararı -1.947.302,54-4.997.921,52 Diğer Kârlar Bakiyesi -1.926.140,80 (*) - 2.120.472,57 Toplam 3.192.609,67-8.843.729,44 (*) 2009 yılı diğer kâr ve zararların detayı aşağıda gösterilmiştir. Kâr veya Zarar Açıklama TL Şeker Enstitüsü (-) 969.730,28 İstanbul İrtibat Bürosu (-) 2.489,29 Merkez : Kıdem Tazminatı ve Emek.İkramiye. (-) 215.740,05 Kambiyo Zararları 267.342,02 Kambiyo Kârları 298.034,90 Kira Gelirleri Faiz Geliri Emekli Sandığı Öd.Makam.Tazminatı (-) 1.163.158,15 Diğer Kârlar 240.360,32 Diğer Zararlar 40.408,00 Merkez Toplamı : (-) 1.148.253,00 Toplam : (-) 2.120.472,57 12.5-ŞEKER SATIŞ KÂRI Bilanço ve Gelir Tablosu, Vergi Usul Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu, Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun ve Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre düzenlenmiş, ayrıca 2009 yılı bilançosu ile gelir tablosunun tanziminde aşağıda yazılı hususlar dikkate alınmıştır. Şeker maliyeti 2008 yılında olduğu gibi dönem ağırlıklı ortalama maliyet yöntemine göre hesaplanmış olup, Türkşeker Fabrikalarınca istihsal edilen şeker miktarı ve maliyet masrafları ile devre başı stok miktarı ve tutarlarını birleştirilmek suretiyle A kotası, B kotası ve C şekeri stok maliyetleri tespit edilmiştir. 182

Şeker maliyetleriyle ilgilendirilmekte olan kâr ve zarar hesaplarına intikal eden bazı masraf ve gelirlerinden melas, yaş pancar posası ve gider karşılığı tahsil edilen paraların dışında kalanlar 9.10.1986 tarih, 1822/38-1 sayılı Yönetim Kurulu kararına istinaden şeker maliyetiyle ilgilendirilmeksizin dönem kâr veya zararı hesabına intikal ettirilmiştir. 12.6-İŞLETMELER İTİBARİYLE FAALİYET KÂR VEYA ZARARI 1-Şirketimiz dönem kârına esas olmak üzere 2009 yılında şeker fabrikalarımız ile Şeker Enstitüsündeki işletme faaliyetlerinden 124.807.575,10 TL brüt satış kârı meydana gelmiştir. Bu meblağdan faaliyet giderleri 136.293.903,69 TL nin tenzili ile faaliyet zararı 11.486.328,59 TL ye baliğ olmaktadır. Söz konusu meblağa işletmelerimiz diğer olağan gelir ve kârlar yekünü 41.962.966,46 TL nin ilavesi ve diğer olağan gider ve zarar yekünü 34.805.544,01 TL nin tenzili ile 4.328.906,14 TL olağan zarara, 7.570.237,19 TL olağandışı gelir ve kârların ilavesi, 7.550.238,03 TL olağandışı gider ve zararların tenzilinden sonra Şeker Fabrikaları ile Şeker Enstitüsü nün bakiye zararı 4.308.906,98 TL olarak gerçekleşmiş olup, detayı aşağıda gösterilmiştir. 183

İŞLETMELERİMİZ DÖNEM KÂRLARI VE ZARARLARI 2008 Kâr veya Zararı 2009 Kâr veya Zararı Şeker Fabrikaları TL TL Afyon 15.898.714,72 12.684.310,92 Ağrı -4.356.695,84-6.810.956,42 Alpullu -196.416,39 193.534,54 Ankara 6.744.405,48 7.987.816,37 B o r 6.198.137,79 1.051.150,49 Burdur 10.146.093,33 7.533.180,10 Çarşamba -3.068.704,23-1.504.136,37 Çorum 9.363.715,48-1.140.007,00 Elazığ 775.096,98-3.465.265,85 Elbistan -35.147.126,77-2.495.322,26 Erciş 650.891,99-4.607.492,40 Ereğli 1.870.950,24-20.608.231,19 Erzincan 2.600.473,12 2.123.264,85 Erzurum 5.643.414,60 2.601.167,36 Eskişehir 20.991.814,35 24.065.797,53 Ilgın -10.894.386,27-15.225.808,31 Kars 2.878.774,02-1.552.663,32 Kastamonu 5.478.881,78-1.459.644,37 Kırşehir 4.340.113,23-6.559.220,51 Malatya -5.890.598,45 893.935,71 Muş 3.869.717,30 1.917.119,05 Susurluk 4.982.477,25 714.115,14 Turhal -36.351.537,90-3.735.308,03 Uşak 2.003.201,63 170.868,13 Yozgat -1.615.493,03 5.502.460,49 Toplam 7.066.053,01-1.725.335,35 Şeker Enstitüsü -1.011.103,85-969.730,28 Genel Toplam 5.904.810,56-2.695.065,63 2- Makina Fabrikalarımız ile E.M.A.F. nın 2009 yılı faaliyetleri sonucu meydana gelen 4.997.921,52 TL dönem zararı fabrikalar itibariyle 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 184

Makina Fabrikaları Ankara Makina Fabrikası Eskişehir E.M.A.F 2008 Yılı Dönem Kârı/Zararı TL (-) 1.190.311,58 (-) 407.971,50 (-) 349.199,46 2009 Yılı Dönem Kârı/Zararı TL (-) 2.076.757,30 (-) 830.606,84 (-) 2.090.557,38 Toplam (-) 1.947.302,54 (-) 4.997.921,52 3-Alkol Fabrikalarımızın işletme faaliyet kârları 1.613.841,35 TL olarak gerçekleşmiş olup, 2008 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. Alkol Fabrikaları Erzurum Eskişehir Malatya Turhal 2008 Yılı Kârı/Zararı TL - 150.138,60 2009 Yılı Kârı/Zararı TL - 1.613.841,35 - - - - Toplam 150.138,60 1.613.841,35 4-2009 yılı Gelir Tablosunun Diğer Olağan Gelir ve Kârlar bölümünde kayıtlı bulunan 48.254.738,28 TL nin detayı aşağıda gösterilmiştir. Diğer Olağan Gelir ve Kârlar -İştiraklerimizden temettü gelirleri -Faiz gelirleri -Konusu kalmayan karşılıklar -Menkul kıymet satış kârı -Kambiyo kârları -Diğer olağan gelir ve kârlar 2009 Yılı TL - 36.146.658,51 51.997,20-310.495,68 11.745.586,89 Toplam 48.254.738,28 185

5-2009 yılı Gelir Tablosunun Diğer Olağan Gider ve Zararlar bölümünde kayıtlı bulunan 39.161.328,91 TL nin detayı aşağıda gösterilmiştir. 2009 Yılı Diğer Olağan Gider ve Zararlar TL -Karşılık giderleri 2.372.907,56 -Kambiyo zararları 279.852,75 -Diğer olağan gider ve zararlar 36.508.568,60 Toplam 39.161.328,91 6-2009 yılı Gelir Tablosunun Olağan Dışı Gelir ve Kârlar bölümünde kayıtlı bulunan 7.756.373,20 TL nin detayı aşağıda gösterilmiştir. 2009 Yılı Olağandışı Gelir ve Kârlar TL -Maddi Duran Varlık satış kârları 182.026,25 -Önceki dönem gelir ve kârları 2.691.445,18 -Tazminat ve ceza gelirleri 2.376.783,16 -Diğer olağandışı gelir ve kârlar 2.506.118,61 Toplam 7.756.373,20 7-2009 yılı Gelir Tablosunun Olağan Dışı Gider ve Zararlar bölümünde kayıtlı bulunan 11.033.048,66 TL nin detayı aşağıda gösterilmiştir. 2009 Yılı Olağandışı Gider ve Zararlar TL -Çalışmayan kısım gider ve zararları 3.832.455,42 -Önceki dönem gider ve zararları 1.440.631,92 -Maddi duran varlık satış zararları - -Tazminat ve ceza giderleri 53.086,99 -Diğer olağan dışı gider ve zararlar 5.706.874,33 Toplam 11.033.048,66 186

Önceki bölümlerde arz ve izah edilen faaliyetlerimizin her safhasında görev alan ve üstün bir gayret gösteren Sanayimizin tüm personeline teşekkürlerimi sunmayı mutlu bir görev saymaktayım. Her yıl olduğu gibi 2009 yılı faaliyet dönemimizde de karşılaştığımız çeşitli problemlerimizin hallinde yakın alâka, yardım ve desteklerini esirgemeyen başta Özelleştirme İdaresi Başkanlığı olmak üzere Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı, D.P.T.Müsteşarlığı ve Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu na teşekkürlerimi saygıyla arzederim. TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Genel Müdür Mehmet Azmi AKSU 187

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. 2009 YILI KÂR-ZARAR TABLOSU 31.12.2009 BAKİYE B O R Ç TL A L A C A K TL KÂR TL ZARAR TL I-ŞEKER SATIŞ ZARARLARI 139.138.584,73 I-ŞEKER SATIŞ KÂRLARI 263.700.233,12 124.561.648,39 II-ALKOL SATIŞ ZARARLARI II-ALKOL SATIŞ KÂRLARI 1.613.841,35 1.613.841,35 III-MAKİNA FABRİKALARI ZARARLARI 11.116.694,97 III-MAKİNA FABRİKALARI KÂRLARI 6.118.773,45 4.997.921,52 IV-DİĞER ZARARLAR 180.458.352,07 IV-DİĞER KÂRLAR 50.437.054,41 130.021.297,66 TOPLAM 330.713.631,77 TOPLAM 321.869.902,33 126.175.489,74 135.019.219,18 DÖNEM KÂRI DÖNEM ZARARI 8.843.729,44 GENEL TOPLAM 330.713.631,77 GENEL TOPLAM 330.713.631,77 Mali İşler ve Muhasebe Dairesi Başkanı Hikmet UZUNOĞLU Genel Müdür Yardımcısı Hasan ALKAN Yönetim Kurulu Başkanı Genel Müdür Mehmet Azmi AKSU 188

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. 31.12.2009 TARİHLİ AYRINTILI BİLANÇO ÖNCEKİ DÖNEM CARİ DÖNEM AKTİF (VARLIKLAR) TL TL DÖNEN VARLIKLAR 2.382.073.478,66 2.648.609.942,13 HAZIR DEĞERLER 455.041.153,78 228.181.816,27 Kasa 127.056,47 124.427,52 Alınan Çekler Bankalar 454.913.673,82 228.057.005,82 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) Diğer Hazır Değerler 423,49 382,93 MENKUL KIYMETLER 0,00 0,00 Hisse Senetleri 0,00 0,00 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları 0,00 0,00 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları 0,00 0,00 Diğer Menkul Kıymetler 0,00 0,00 Menkul Kıymet Değer Düşüş Karşılığı (-) 0,00 0,00 TİCARİ ALACAKLAR 224.123.348,62 330.805.635,81 Alıcılar 218.480.206,42 322.150.266,26 Alacak Senetleri 0,00 0,00 Alacak Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-) 0,00 0,00 Müteahhitler 242.887,48 161.191,45 Verilen Depozito ve Teminatlar 3.214.903,37 5.812.899,68 Diğer Ticari Alacaklar 2.185.351,35 2.681.278,42 Şüpheli Ticari Alacaklar 12.889.844,18 15.194.211,92 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) 12.889.844,18 15.194.211,92 DİĞER ALACAKLAR 1.555.338,21 1.744.547,21 Hazineden Alacaklar 0,00 0,00 Ortaklardan Alacaklar 0,00 0,00 İştiraklerden Alacaklar 0,00 0,00 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar 0,00 0,00 Üreticilere Satılan Sun'i Gübre 0,00 0,00 Personelden Alacaklar 1.457.510,39 1.465.658,22 Diğer Çeşitli Alacaklar 97.827,82 278.888,99 Diğer Alacak Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00 Şüpheli Diğer Alacaklar 9.657,22 19.030,40 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-) 9.657,22 19.030,40 STOKLAR 1.655.384.893,14 2.052.262.458,68 İlk Madde ve Malzeme 130.105.531,21 150.602.728,38 Yarı Mamüller 10.234.704,59 7.500.436,41 Mamüller 1.514.378.771,36 1.893.125.802,08 Ticari Mallar 248.626,51 231.352,88 Diğer Stoklar 302.234,14 775.317,54 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 0,00 0,00 Verilen Sipariş Avansları 115.025,33 26.821,39 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 0,00 0,00 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri 0,00 0,00 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı 0,00 0,00 Taşeronlara Verilen Avanslar 0,00 0,00 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUK. 12.955.500,63 14.600.059,87 Gelecek Aylara Ait Giderler 4.236.211,78 6.361.661,42 Gelir Tahakkukları 3.214.189,07 1.560.784,95 Ödendiğinde Zarar Kayd.Sosyal Güvenlik Kesintileri 14.213,37 9.008,72 Tahsilinde Ödenecek Özel Gider İndirimi 485,96 0,00 Bankamatiklerce Öd.Üzere Ban.Yat.Pers.Ücr.ve Av. 5.490.400,45 6.668.604,78 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 33.013.244,28 21.015.424,29 Devreden Katma Değer Vergisi 18.404.923,01 14.959.613,09 İndirilecek Katma Değer Vergisi 0,00 0,00 Diğer Katma Değer Vergisi 175.710,51 9.720,00 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar 13.928.291,73 5.767.021,49 İş Avansları 204,40 300,00 Personel Avansları 493.147,01 267.802,09 Sayım ve Tesellüm Noksanları 10.967,62 10.967,62 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar 0,00 0,00 Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) 0,00 0,00 189

AKTİF (VARLIKLAR) ÖNCEKİ DÖNEM TL CARİ DÖNEM TL DURAN VARLIKLAR 695.212.226,33 671.251.026,97 TİCARİ ALACAKLAR 321.131,08 230.360,22 Alıcılar 0,00 0,00 Alacak Senetleri 0,00 0,00 Alacak Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-) 0,00 0,00 Müteahhitler 0,00 0,00 Verilen Depozito ve Teminatlar 321.131,08 230.360,22 Diğer Ticari Alacaklar 0,00 0,00 Sipariş Avansları 0,00 0,00 Şüpheli Alacaklar Karşılığı (-) 0,00 0,00 DİĞER ALACAKLAR 5.268.387,28 3.607.690,89 Ortaklardan Alacaklar 0,00 0,00 İştiraklerden Alacaklar 0,00 0,00 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar 0,00 0,00 Hazineden Alacaklar 5.268.387,28 3.607.690,89 Personelden Alacaklar 0,00 0,00 Diğer Çeşitli Alacaklar 0,00 0,00 Diğer Alacak Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-) 0,00 0,00 MALİ DURAN VARLIKLAR 278.529,80 278.529,80 Bağlı Menkul Kıymetler 278.529,80 278.529,80 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 0,00 0,00 İştirakler 0,00 0,00 İştirakler Sermaye Taahhütleri (-) 0,00 0,00 İştiraklerden Sermaye Payları Değer Düşük.Karşılığı (-) 0,00 0,00 Bağlı Ortaklıklar 0,00 0,00 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Taahhütleri (-) 0,00 0,00 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşük. Karşılığı (-) 0,00 0,00 Diğer Mali Duran Varlıklar 0,00 0,00 Diğer Mali Duran Varlıklar Karşılığı (-) 0,00 0,00 MADDİ DURAN VARLIKLAR 688.787.249,48 666.302.899,62 Arazi ve Arsalar 84.689.071,92 78.818.026,74 Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri 162.099.726,50 163.230.900,64 Binalar 480.683.349,82 481.333.316,84 Tesis, Makina ve Cihazlar 1.006.668.701,00 1.011.283.843,61 Taşıtlar 25.583.429,19 26.266.214,60 Demirbaşlar 64.428.971,01 64.392.220,52 Diğer Maddi Duran Varlıklar 0,00 0,00 Birikmiş Amortismanlar (-) 1.270.172.752,48 1.306.443.864,36 Yapılmakta Olan Yatırımlar 134.806.752,52 147.422.241,03 Verilen Avanslar 0,00 0,00 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 336,10 0,09 Haklar 471.309,17 471.309,16 Şerefiye 0,00 0,00 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri 0,00 0,00 Araştırma Geliştirme Giderleri 0,00 0,00 Özel Maliyetler 93.434,35 88.467,62 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 1.733.641,19 1.733.641,19 Birikmiş Amortismanlar (-) 2.298.048,61 2.293.417,88 Verilen Avanslar 0,00 0,00 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 61.283,26 45.958,36 Arama Giderleri 0,00 0,00 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri 0,00 0,00 Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar 86.226,64 86.226,64 Birikmiş Tükenme Payları (-) 24.943,38 40.268,28 Verilen Avanslar 0,00 0,00 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAK. 41.656,57 35.508,53 Gelecek Yıllara Ait Giderler 41.656,57 35.508,53 Gelir Tahakkukları 0,00 0,00 DİĞER DURAN VARLIKLAR 453.652,76 750.079,46 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV 0,00 0,00 Diğer Katma Değer Vergisi 0,00 0,00 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar 0,00 0,00 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar 1.506.906,74 3.818.072,24 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar 0,00 0,00 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar 0,00 197.152,54 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 0,00 0,00 Birikmiş Amortismanlar (-) 1.053.253,98 3.265.145,32 AKTİF (VARLIKLAR)TOPLAMI (1+2) 3.077.285.704,99 3.319.860.969,10 NAZIM HESAPLAR 301.479.671,41 393.368.961,69 190

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. 31.12.2009 TARİHLİ AYRINTILI BİLANÇO ÖNCEKİ DÖNEM CARİ DÖNEM PASİF (KAYNAKLAR) TL TL KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 483.436.828,85 739.324.824,60 MALİ BORÇLAR 0,00 0,00 Banka Kredileri 0,00 0,00 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar 0,00 0,00 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyeti (-) 0,00 0,00 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri 0,00 0,00 Tahvil Anapara Borç Taksit ve Faizleri 0,00 0,00 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler 0,00 0,00 Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler 0,00 0,00 Hazine Kredileri 0,00 0,00 Menkul Kıymetler İhraç Farkı (-) 0,00 0,00 Diğer Mali Borçlar 0,00 0,00 TİCARİ BORÇLAR 403.437.632,91 633.624.364,05 Satıcılar 393.180.481,74 624.381.610,27 Borç Senetleri 0,00 0,00 Borç Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00 Kamu İktisadi Teşebbüslerine Borçlar 6.100.807,07 4.248.928,83 Alınan Depozito ve Teminatlar 1.656.532,87 1.769.209,58 Diğer Ticari Borçlar 2.499.811,23 3.224.615,37 DİĞER BORÇLAR 1.436.741,02 1.687.683,41 Hazineye Borçlar 0,00 0,00 Ortaklara Borçlar 0,00 0,00 İştiraklere Borçlar 0,00 0,00 Bağlı Ortaklıklara Borçlar 0,00 0,00 Personele Borçlar 182.385,52 105.348,46 Diğer Çeşitli Borçlar 1.004.832,16 1.240.986,43 Diğer Borç Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00 Resmi Dairelere Borçlar 249.523,34 341.348,52 ALINAN AVANSLAR 2.128.760,94 1.461.837,75 Alınan Sipariş Avansları 2.128.760,94 1.461.269,60 Alınan Diğer Avanslar 0,00 568,15 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ 0,00 0,00 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri 0,00 0,00 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı 0,00 0,00 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 35.422.729,84 34.198.315,94 Ödenecek Vergi ve Fonlar 13.822.254,28 11.924.095,95 Ödenecek Sosy Güvenlik Kesintileri 21.352.170,83 22.243.233,51 Vadesi Gelmiş Ertelenmiş veya Taksitlen.Vergi ve Diğ. Yük. 14.213,37 9.008,72 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 234.091,36 21.977,76 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 40.390.865,96 67.239.307,19 Dönem Kârı Vergi ve Diğ.Yasal Yükümlülük Karşılıkları 0,00 0,00 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) 0,00 0,00 Kıdem Tazminatı Karşılığı 0,00 0,00 Maliyet Giderleri Karşılığı 0,00 0,00 Faiz Tahakkukları 0,00 42.562,81 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları 40.390.865,96 67.196.744,38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 444.387,67 1.103.596,26 Gelecek Aylara Ait Gelirler 357.386,32 23.133,91 Gider Tahakkuklları 87.001,35 1.080.462,35 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 175.710,51 9.720,00 Hesaplanan Katma Değer Vergisi 0,00 0,00 Diğer Katma Değer Vergisi 175.710,51 9.720,00 Akredidif ve Kambiyo İşlemlerinden Borçlar 0,00 0,00 Sayım ve Tesellüm Fazlaları 0,00 0,00 Diğer Çeşitli Yabancı Kaynaklar 0,00 0,00 UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 17.666.178,91 17.513.697,02 MALİ BORÇLAR 0,00 0,00 Banka Kredileri 0,00 0,00 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar 0,00 0,00 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) 0,00 0,00 Yurtdışı Kredileri 0,00 0,00 Diğer Yerlerden Alınan Krediler 0,00 0,00 Çıkarılmış Tahviller 0,00 0,00 Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler 0,00 0,00 Menkul Kıymetler İhraç Farkı (-) 0,00 0,00 Diğer Mali Borçlar 0,00 0,00 191

PASİF (KAYNAKLAR) ÖNCEKİ DÖNEM TL CARİ DÖNEM TL TİCARİ BORÇLAR 1.545.055,02 1.486.070,97 Satıcılar 0,00 0,00 Borç Senetleri 0,00 0,00 Borç Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00 Kamu İktisadi Teşebbüslerine Borçlar 0,00 0,00 Alınan Depozito ve Teminatlar 1.545.055,02 1.486.070,97 Diğer Ticari Borçlar 0,00 0,00 DİĞER BORÇLAR 61.449,04 37.349,74 Hazineye Borçlar 0,00 0,00 Ortaklara Borçlar 0,00 0,00 İştiraklere Borçlar 0,00 0,00 Bağlı Ortaklıklara Borçlar 0,00 0,00 Gerçek ve Tüzel Kişilere Borçlar 0,00 0,00 Yurdışına Borçlar 0,00 0,00 Diğer Çeşitli Borçlar 9,04 9,04 Diğer Borç Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar 0,00 0,00 Resmi Dairelere Borçlar 61.440,00 37.340,70 ALINAN AVANSLAR 0,00 0,00 Alınan Sipariş Avansları 0,00 0,00 Alınan Diğer Avanslar 0,00 0,00 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 14.133.156,53 15.951.388,95 Kıdem Tazminatı Karşılığı 30.811,98 30.811,98 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları 14.102.344,55 15.920.576,97 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 1.926.518,32 38.887,36 Gelecek Yıllara Ait Gelirler 1.926.518,32 38.887,36 Gider Tahakkukları 0,00 0,00 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 0,00 0,00 Gelecek Yıllara Ertelenen veya Terkin Edilecek KDV 0,00 0,00 Tesise Katılma Payları 0,00 0,00 Diğer Çeşitli Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 0,00 0,00 ÖZ KAYNAKLAR 2.576.182.697,23 2.563.022.447,48 ÖDENMİŞ SERMAYE 2.039.740.591,66 2.048.041.290,44 Sermaye 2.100.000.000,00 2.103.701.000,00 Ödenmemiş Sermaye (-) 60.259.408,34 55.659.709,56 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları 0,00 0,00 Sermaye Düzeltmesi Olumsuz Farkları (-) 0,00 0,00 SERMAYE YEDEKLERİ 0,00 0,00 Hisse Senedi İhraç Primleri 0,00 0,00 Hisse Senedi İptal Kârları 0,00 0,00 M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları 0,00 0,00 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları 0,00 0,00 Maliyet Artışları Fonu 0,00 0,00 Özel Maliyet Bedeli Yeniden Değerleme Artışı 0,00 0,00 Diğer Sermaye Yedekleri 0,00 0,00 KÂR YEDEKLERİ 591.052.171,50 583.075.512,12 Yasal Yedekler 543.447.593,60 543.447.593,60 Statü Yedekleri 0,00 0,00 Olağanüstü Yedekler 47.604.577,90 39.627.918,52 Diğer Kâr Yedekleri 0,00 0,00 Özel Fonlar 0,00 0,00 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 0,00 0,00 Geçmiş Yıllar Karları 0,00 0,00 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) 57.802.675,60 59.250.625,64 Geçmiş Yıllar Zararları (-) 57.802.675,60 59.250.625,64 DÖNEM NET KÂRI / ZARARI 3.192.609,67-8.843.729,44 Dönem Net Kârı 3.192.609,67 0,00 Dönem Net Zararı (-) 8.843.729,44 PASİF (KAYNAKLAR)TOPLAMI (3+4+5) 3.077.285.704,99 3.319.860.969,10 NAZIM HESAPLAR 301.479.671,41 393.368.961,69 Mali İşler ve Muhasebe Dairesi Başkanı Hikmet UZUNOĞLU Genel Müdür Yardımcısı Hasan ALKAN Yönetim Kurulu Başkanı Genel Müdür Mehmet Azmi AKSU 192

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş 31.12.2009 TARİHLİ AYRINTILI GELİR TABLOSU ÖNCEKİ DÖNEM TL CARİ DÖNEM TL A BRÜT SATIŞLAR 1.956.572.320,13 2.015.563.948,42 1 Yurt İçi Satışlar 1.953.742.884,42 2.012.268.416,54 2 Yurt Dışı Satışlar 2.480.852,22 3.295.531,88 3 Diğer Gelirler 348.583,49 0,00 B SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 0,00 309.400,00 1 Satıştan İadeler (-) 0,00 309.400,00 2 Satış İskontoları (-) 0,00 0,00 3 Diğer İndirimler (-) 0,00 0,00 C NET SATIŞLAR 1.956.572.320,13 2.015.254.548,42 D SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 1.872.154.478,29 1.888.689.529,24 1 Satılan Mamuller Maliyeti (-) 1.863.086.608,33 1.879.987.537,26 2 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 0,00 0,00 3 Satılan Hizmet Maliyeti (-) 0,00 0,00 4 Diğer Satışların Maliyeti (-) 9.067.869,96 8.701.991,98 BRÜT SATIŞ KÂRI VEYA ZARARI 84.417.841,84 126.565.019,18 E FAALİYET GİDERLERİ(-) 135.420.375,19 141.225.482,53 1 Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) 7.579.589,21 9.330.593,37 2 Pazarlama,Satış ve Dağıtım Giderleri (-) 34.381.235,32 34.824.694,32 3 Genel Yönetim Giderleri (-) 93.459.550,66 97.070.194,84 FAAALİYET KÂRI VEYA ZARARI -51.002.533,35-14.660.463,35 F DİĞER OLAĞAN GELİR VE KÂRLAR 109.749.364,67 48.254.738,28 1 İştiraklerden Temettü Gelirleri 0,00 0,00 2 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri 0,00 0,00 3 Faiz Gelirleri 95.374.373,28 36.146.658,51 4 Komisyon Gelirleri 0,00 0,00 5 Konusu Kalmayan Karşılıklar 61.661,89 51.997,20 6 Menkul Kıymet Satış Kârları 5.812,12 0,00 7 Kambiyo Kârları 1.178.656,37 310.495,68 8 Reeskont Faiz Gelirleri 0,00 0,00 9 Enflasyon Düzeltmesi Karları 0,00 0,00 10 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar 13.128.861,01 11.745.586,89 G DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-) 59.436.410,10 39.161.328,91 1 Kuruluş Giderleri Amortismanı (-) 0,00 0,00 2 Komisyon Giderleri (-) 0,00 0,00 3 Karşılık Giderleri (-) 8.088.752,20 2.372.907,56 4 Menkul Kıymet Satış Zararları (-) 0,00 0,00 5 Kambiyo Zararları (-) 282.621,93 279.852,75 6 Reeskont Faiz Giderleri (-) 0,00 0,00 7 Enflasyon Düzeltmesi Zararları (-) 0,00 0,00 8 Diğer Olağan Gider ve Zararlar (-) 51.065.035,97 36.508.568,60 F FİNANSMAN GİDERLERİ (-) 5.023.037,75 0,00 1 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (-) 5.023.037,75 0,00 2 Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri (-) 0,00 0,00 OLAĞAN KÂR VEYA ZARAR -5.712.616,53-5.567.053,98 I OLAĞANDIŞI GELİR VE KÂRLAR 25.658.837,65 7.756.373,20 1 Maddi Duran Varlık Satış Karları 6.187.424,01 182.026,25 2 Önceki Dönem Gelir ve Kârları 5.798.725,68 2.691.445,18 3 Maddi Duran Varlıklar Sayım Fazlalıkları 0,00 0,00 4 Tazminat ve Ceza Gelirleri 2.249.554,01 2.376.783,16 5 Duran Varlık Satış Karları 0,00 0,00 6 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar 11.423.133,95 2.506.118,61 J OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-) 16.753.611,45 11.033.048,66 1 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları (-) 1.385.373,74 3.832.455,42 2 Önceki Dönem Gider ve Zararları (-) 3.410.591,35 1.440.631,92 3 Maddi Duran Varlık Satış Zararları (-) 2.123,47 0,00 4 Maddi Duran Varlık Sayım Noksanlıkları (-) 0,00 0,00 5 Tazminat ve Ceza Giderleri (-) 449.629,34 53.086,99 6 Duran Varlık Satış Zararları (-) 0,00 0,00 7 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar (-) 11.505.893,55 5.706.874,33 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI 3.192.609,67-8.843.729,44 K D.KÂRI VERGİ VE DİĞ.YASAL YÜK.KARŞILIK.(-) 0,00 0,00 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI 3.192.609,67-8.843.729,44 Mali İşler ve Muhasebe Dairesi Başkanı Hikmet UZUNOĞLU Genel Müdür Yardımcısı Hasan ALKAN Yönetim Kurulu Başkanı Genel Müdür Mehmet Azmi AKSU 193

GELİR TABLOSU KÂR ZARAR HESABI Teşekkülümüzün 2009 yılı satış hacmi (Brüt Satışları) 2.015.255 Bin TL, Dönem Zararımız ise 8.844 Bin TL olmuştur.. KÂR ve ZARAR Bin TL 80.000.000 60.000.000 59.401.594 40.000.000 20.000.000-60.876.723 3.074.047 3.192.610 0-20.000.000-8.843.729-40.000.000-60.000.000-80.000.000 2005 2006 2007 2008 2009 YILLAR TÜRKŞEKER BAĞLI ORTAKLIK ŞEKER SANAYİİ 194

TÜM SATIŞLAR - I Bin TL 2.000.000.000 61.969.196 9.658.360 267.957 0 67.017.235 6.880.636 0 69.359.717,17 4.563.944,00 0 47.070.572,93 4.316.538,25 0 57.437.480,71 2.761.570,50 0 1.621.836.394 1.718.644.102 1.304.854.626,63 1.779.387.549,80 1.808.837.399,11 1.800.000.000 1.600.000.000 1.400.000.000 1.200.000.000 1.000.000.000 800.000.000 600.000.000 400.000.000 200.000.000 0 0 0 0 0 2005 2006 2007 2008 2009 YILLAR MAKİNA FABRİKALARI KRİSTAL ŞEKER SATIŞ KÜP ŞEKER SATIŞ SUNİ GÜBRE SATIŞ İTHAL ŞEKER SATIŞ 195

3.578.526 10.597.484 0 10.728.525 2.860.299 73.113.428 67.416.624 9.033.411 0 13.179.503 0 74.375.675 16.840.025,76 9.501.249,06 19.852.947,76 0 55.521.109,35 2.829.435,71 9.168.985,00 34.642.583,30 0 79.156.655,14 3.295.531,88 11.322.870,04 35.535.321,31 0 96.064.374,87 1.794.610.169 1.956.547.186 1.480.493.619,73 1.956.572.320,13 2.015.254.548,42 2.500.000.000 2.000.000.000 1.500.000.000 1.000.000.000 500.000.000 0 TÜM SATIŞLAR - 2 Bin TL 2005 2006 2007 2008 2009 YILLAR ŞEKER İHRACI İSPİRTO SATIŞLARI RAFİNE ŞEKER SATIŞI DİĞER SATIŞLAR ÇİFTLİK MAMÜLLERİ MELAS TOPLAM SATIŞ 196