Hemovijilansın kazandırdıkları DR MERAL SÖNMEZOĞLU Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Transfüzyon Merkezi Page 1
Transfüzyon Güvenliği Kan transfüzyonu hala tıbbi tedavilerin vazgeçilemez parçasıdır. Ancak başta transfüzyonla bulaşan infeksiyonlar olmak üzere pek çok istenmeyen yan etki ve reaksiyonların bildirilmesi ve skandalların ortaya çıkması güvenli kan ve güvenli kan transfüzyonları kavramlarını ortaya attı Page 2
Dünyada Transfüzyon Dünyada yaklaşık 85 milyon ünite/yıl Eritrosit Süspansiyonu transfüze edilmektedir. Birçok potansiyel riskler vardır Page 3
Recruitment Monitor & Evaluate Issue Medical Indication for Transfusion Donor Screening Administer Pretransfusion Testing Collection & Preparation Infectious Disease Testing Product: Blood Safety Entire process: Blood Transfusion Safety Page 4 NonInfectious Risks
Transfüzyonun Enfeksiyöz Riskleri Klein HG et al. Transfusion 2007;47:2338-2347 Page 5
Enfeksiyon Riski Page 6 Risk for TT-HIV: 1 in 1.3 million to 1 in 4.3 million Risk for TT-HCV: 0.003-0.5 in 1 000 000 units Risk for TT-HBV:1 in 282 000 to 1 in 357 000 Vox Sanguinis (2011) 100, 92 98
HEMOVİJİLANS Kan transfüzyonuna özel önem vermek ve özen göstermek anlamına gelen hemovijilans terimi de 1990 lardan itibaren kullanılmaya başlandı ve Transfüzyonların izlenmesi gereği; öncesi ve sonrasında dikkat edilmesi gereken konular belirlenmeye başlandı. Page 7
Hemovijilans Güvenli ve etkili transfüzyon için iki ana konu; yeterli ve güvenli kan doğru klinik kullanım Hem kanın insandan elde edilen kaynağı yetersiz ve değerli bir ürün olması hem de gereksiz kullanımı ile ölümcül olabilen reaksiyonların varlığı konunun önemini artırmıştır Page 8
Hemovijilans Hemovijilans; kanın alınmasından bileşenlerinin alıcıya verilmesi ve sonrasında izlenmesini kapsayan tüm transfüzyon zincirini içeren sürveyans işlemleridir. Amacı kan ürünlerinin tedavide kullanımı sonrasında ortaya çıkan istenmeyen ve beklenmeyen etkilerle ilgili bilgilerin toplanması ve değerlendirilmesi, tekrar oluşmasının önlenmesidir. Page 9
Hemovijilans Toplanan bilgilerin bölgesel, ulusal ve hatta uluslar arası değerlendirme ve sonuç çıkarma için ortak yöntem ve standart terimlerin kullanılması gerekir Page 10
Hemovijilans Bu nedenle uluslar arası kan transfüzyon derneği ISBT çalışma grubu ile Uluslar arası Hemovijilans Ağı (IHN) ortaklaşa iki konuda terminoloji belirlediler: 1. Hastada ortaya çıkabilecek yan etki ve reaksiyonların tarifi 2. Kan bağışçısında ortaya çıkabilecek yan etki ve komplikasyonların tarifi Page 11
the Directive 2005/61/EC yürürlüğe girmesi ile AB üye ülkelerde 1 yıl içinde kanuni düzenlemeler yapılarak hemovijilans sisteminin kurulmasını ve sürveyans başlatılmasını zorunlu kıldı. Page 12
Hemovijilans Transfüzyonla ilişkili istenmeyen olayların önemi ve yeniden tanımlanması 2011 yılında yapılan ISBT-EHN Hemovijilans Çalışma Grubu toplantısında tartışılarak Uluslararası Standart Terminoloji yeniden belirlendi. Page 13
Page 14
ISBT Standartlarına göre transfüzyon reaksiyon sınıflaması; Sınıflandırma Hemolitik Transfüzyon Reaksiyonları (HTR); Akut HTR (24 saat içinde) Gecikmiş HTR (24 saat-28 gün) Gecikmiş serolojik transfüzyon reaksiyonu (alloimmünizasyon) Page 15
ISBT Standartlarına göre transfüzyon reaksiyon sınıflaması; Non-hemolitik Transfüzyon Reaksiyonları (NHTR); Febril NHTR Allerjik Reaksiyon TA-GvHD Transfüzyon sonrası purpura (TSP) TRALI Transfüzyonla ilişkili dispne (TID) Transfüzyonla ilişkili dolaşım yüklenmesi (TACO) Hipotansif Transfüzyon Reaksiyonu Page 16
ISBT Standartlarına göre transfüzyon reaksiyon sınıflaması; Diğer Transfüzyon Reaksiyonları Hemosideroz (demir birikimi) Hiperkalemi (potasyum birikimi) Sınıflandırılamayan TR Page 17
Page 18
Page 19
International Haemovigilance Network 2009, 50 üye Page 20
Uluslar arası Hemovijilans Ağı ile veri analizi ISTARE ONLINE Page 21
Page 22
Güney Afrika (SANBS) Hemovijilans Page 23
Page 24
Australia Page 25
Page 26
Page 27
ES Kullanım Oranları Page 28
ES Kullanım Oranları Page 29
İngiltere de Kan Kullanımı Changes in blood use in North of England 1999-2009 Page 30
İngiltere de Kan Kullanımı Changes in blood use in North of England 1999-2009 Page 31
İsviçre Kan Kullanımı Swiss Page 32
Page 33
ABD Transfüzyon Reaksiyonları Page 34
ABD Biyovijilans Page 35
Biyovijilans Page 36
Page 37
Yeni Zelanda 2007-2010 Total Transfüzyon Page 38
Reaksiyonlar Kategorisi (Yeni Zelanda) Page 39
Tüm bildirimlerin yüzdesi (Yeni Zelanda) Page 40
Reaksiyonların kan bileşenine göre sayısı (Yeni Zelanda) Page 41
Page 42
Page 43 Carson J L et al. Ann Intern Med doi:10.1059/0003-4819156-12-201206190-00429
SABRE Page 44
SHOT 2011 Serious Hazards of Transfusion (SHOT) Steering Group. The 2011 Annual SHOT Report (2012) Page 45
1996-2011 Kümülatif Veri (n=9925) Page 46
%50 rapor insan hatasına bağlı Page 47
Uygun olmayan ve gereksiz transfüzyonlar Page 48
2011 Yılı Anti-D Yanlış Uygulama Page 49
1996-2011 Yılları Anti-D Hataları Page 50
TRALI OLGULARI Page 51
TACO OLGULARI Page 52
Hemolitik Transfüzyon Reaksiyonları 10 AHT (8 tx sırasında), 24 GHTR Page 53
Gecikmiş Hemolitik Reaksiyonlar Page 54
Alloimmünizasyon Page 55
Posttransfüzyon Purpura (Lökosit azaltma) Page 56
TRALI (1 olası olgu) Page 57
TACO Olguları (Fe eks anemisi) Page 58
T-GVH (lökosit azaltma) 10 yılda 780 olgu endikasyonda ışınlanmamış tx Page 59
Enfeksiyon Bulaşı son 2 yılda yok Page 60
SHOT REPORT 2010 (definite) Page 61
ÖLÜM VE MAJOR MORBİDİTE Page 62
SHOT REPORT 2010 Page 63
Transfüzyon Riski Katılım %94 den 98 e çıktı Transfüzyon fatalite %7.8 den 6.9 a geriledi. 2011 de 8 ölüm, 117 major morbidite 2010 ölüm 13 2 ölüm olgusu tx ilişki 3 (kesin) 2,956,351 komponent gönderilmiş Ölüm riski 0.0027 / 1000 komponent Major morbidite riski 0.0399 / 1000 komponent Page 64
Eğitici Sonuç Doğru Hasta Tanımlanma Transfüzyon kontrol listesi Eğitim ve Yeterlilik Hem klinik hem laboratuvar Transfüzyon Eğitimi müfredatı Page 65
Page 66
DERS (2011) ATR önde gelen major morbidite nedeni (53, 11 HTR) TACO ve UGT önlenebilen major morbidite Page 67
DERS (2011) Hasta kan grubu önceden çalışılan sonuçlarla karşılaştırılmalı Acil istemlerde hızlı ve eksik çalışma yerine O grubu ES Page 68
Uluslar arası Hemovijilans Ağı ile veri analizi Page 69
KAZANIMLAR Bağışçı ve kan komponenti geri çağırma (recall) azaldı Bağışçı sorgulama formu gözden geçirildi. Bağışçı tıbbi sorgulama ve eleme daha sıkı yapılmaya başlandı Çalışanlar eğitilerek ve tekrar eğitimlerle kabul-red kriterlerine uyum sağlandı Page 70
BAĞIŞÇI Transfüzyonla bulaşan enfeksiyon oranları düşürüldü (bağışçı sorgulama-serolojik tarama+nat) NAT testi ile rezidüel risk azaltıldı Tüm bağış kanlarına lökosit azaltma yapılarak FNHTR, TGvHH azaltıldı. Kadın bağışçı plazması kullanılmayarak ve plazma havuzlama ile dilüsyon etkisi ile TRALI azaltıldı Page 71
KLİNİK UYGULAMA Transfüzyon endikasyonu koyma Doğru kan komponenti seçme Hastanın doğru kimlik tanımı Yatak başı kontrol Page 72
KLİNİK UYGULAMA Hemşire sayısının azaldığı (gece saatleri) zamanlarda transfüzyondan sakınılarak yanlış transfüzyon sayısı azaltıldı Transfüzyon kontrol listesi (check-list) ve takip formu kullanılarak akut reaksiyonlar tespit edilebildi Page 73
KLİNİK UYGULAMA Hekim, hemşire ve transfüzyon merkezi çalışanlarına transfüzyon temel eğitimi gereği tespit edildi. Hizmet içi sürekli eğitim planlandı. Transfüzyon endikasyonlarının kodlanması ve geriye dönük değerlendirilmesi ile gereksiz ve uygunsuz transfüzyonlar tespit edildi. Eğitimler sonunda yıllık transfüzyon sayısında azalma görüldü. Page 74
TGvHH Rutin ışınlama ile TGvHH görülmedi İngiltere de lökosit azaltma etkili Page 75
Laboratuvar Hastadan örnek alma ve etiketleme hatalarına düzeltici önlemler Laboratuvar hatalarına yönelik önlemler Page 76
Bilinen risklerin önemi (TTI, hastalık) Yeni riskler (TRALI, TID, TACO, ağrılı kol vs) Page 77
Transfüzyon endikasyonlarının kodlanması ve geriye dönük değerlendirilmesi ile gereksiz ve uygunsuz transfüzyonlar tespit edildi. Eğitimler sonunda yıllık transfüzyon sayısında azalma görüldü. Bağışçı eğitimi ve sorgusunun yakın yapılması ile bulaşan infeksiyon sayısında azalma tespit edildi. Bağışçının da yan etki ve komplikasyon gelişimi açısından izlenmesi gereği tespit edildi. Page 78
Page 79
HEMOVIJILANS Hemovijilans kan transfüzyonu kalite sisteminin ayrılamaz parçasıdır. Page 80
TEŞEKKÜR EDERİM Page 81
Sequence of events for a case of transfusion-transmitted HIV infection Missouri and Colorado, 2008, HIV Transmission Through Transfusion. Morbidity & Mortality Weekly Report. 2010;59(41):1335-1339. Page 82
Page 83