Psikiyatrik Bozukluklarda Valproat Kullanýmý

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Psikiyatrik Bozukluklarda Valproat Kullanýmý"

Transkript

1 Psikiyatrik Bozukluklarda Valproat Kullanýmý Ý. Tuncer OKAY*, Cebrail KISA**, Nesrin DÝLBAZ*** ÖZET Keþfedilmesinden yýllar sonra antikonvülzan olarak kullanýlmaya baþlanýlan valproat, ayný dönemde bipolar bozukluk tedavisinde de kullanýlmaya baþlanmýþtýr. Günümüzde anksiyete bozukluklarý, major depresif bozukluk, psikotik bozukluk, alkol yoksunluðu ve baðýmlýlýðý, tardiv diskinezi, posttravmatik stres bozukluðu, kiþilik bozukluðu, demans, impulsif þiddet davranýþlarý ile giden organik ve fonksiyonel diðer psikiyatrik durumlarda da kullanýlmaktadýr. Özellikle duygudurum bozukluklarý, anksiyete bozukluklarý, impulsif davranýþlar ve ajitasyon gibi durumlarda iyi klinik etkinlik göstermektedir. Bu yazýda, valproatýn psikiyatrik durumlarda -semptom ve bozukluklarda- kullanýmý ile ilgili literatür gözden geçirilmiþtir. Anahtar Sözcükler: Valproat, antikonvülzanlar, psikiyatrik bozukluklar. SUMMARY A Review for Valproate use in Psychiatric Disorders The valproate which had been started to use as anticonvulsant after years of its discovery has also been started to use in the treatment for bipolar disorder. Today, it has been used also in dementia, posttraumatic stress disorder, personality disorder, tardive dyskinesia, alcohol dependency and withdrawal, psychotic disorder, major depressive disorder, anxiety disorders and in * Dr., Ankara Numune Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi II. Psikiyatri Kliniði, ** Dr., I. Psikiyatri Kliniði, *** Doç. Dr., II. Psikiyatri Kliniði, ANKARA the other organic and functional psychiatric statements which progress with impulsive severe behaviors. It acts effectively in affective disorders, anxiety disorders, the statements as impulsive disorders and agitation especially. The literature related with valproate use for psychiatric statements -in symptom and disordershas been reviewed in this paper. Key Words: Valproate, anticonvulsants, psychiatric disorders. GÝRÝÞ Valproat olarak da bilinen valproik asit, sentezlenmesinden uzun yýllar sonra epilepsi ve bipolar bozukluðun akut ve uzun dönem tedavisinde yaygýn olarak kullanýlmaktadýr yýlýnda Burton tarafýndan sentezlenen valproik asitin antikonvülzan etkileri, 1963 yýlýnda Meunier tarafýndan keþfedilmiþtir (McElroy ve ark. 2000). Duygudurum düzenleyici etkinliðinin bulunduðunu bildiren ilk klinik çalýþma ise 1966 yýlýnda Lambert ve arkadaþlarý tarafýndan yapýlmýþtýr. Valproatýn duygudurum düzenleyicisi olarak kabul edilmesi Emrich ve arkadaþlarý (1981) tarafýndan gündeme getirilmiþtir. Günümüze kadar elde edilmiþ veriler, valproatýn bipolar bozukluk dýþýndaki diðer psikiyatrik durumlarda da tedavide etkin bir þekilde kullanýlacaðýný göstermektedir. Son yýllarda bu araþtýrma verileri doðrultusunda valproat özellikle kronik aðrý, hareket bozukluklarý, tardiv diskinezi, depresif bozukluk, þizoaffektif bozukluk, alkol ve madde kullanýmý, kiþilik bozukluðu, impuls kontrol bozukluðu, yeme bozukluðu ve 33

2 OKAY ÝT, KISA C, DÝLBAZ N. kognitif bozukluk (demans) gibi psikiyatrik durumlarda da kullanýlmaya baþlanmýþtýr (McElroy ve ark. 2000, Davis ve ark. 2000). Halen, Amerikan Gýda ve Ýlaç Dairesi (FDA) tarafýndan basit ve kompleks absans nöbetler, karýþýk tip nöbetler, kompleks parsiyel nöbetler, migren baþaðrýsý profilaksisi ve lityumdan sonra antimanik olarak bipolar I bozukluk manik epizod tedavisinde kullanýmý onaylanmýþ durumdadýr. Farmakodinamik ve Farmakokinetik Özellikler Valproatýn yukarýda belirtilen psikiyatrik ve nörolojik bozukluklarda tedavi edici etkisinin, santral sinir sisteminde inhibitör bir nörotransmitter olan gama amino butirik asit (GABA) üzerinden olduðu kabul edilmektedir. GABA'nýn sentezinde ve yýkýlýmýnda görev alan bazý enzimleri etkileyerek beyinde GABA düzeyini arttýrmaktadýr. GABA sentezinde önemli yer tutan glutamik asit dekarboksilaz aktivitesini arttýrmakta ve metabolizmasýnda görev alan GABA aminotransferazý zayýf þekilde inhibe etmektedir. Ayrýca valproat, GABA'nýn postsinaptik etkinliðini arttýrmakta, nöronal membranlar üzerine direkt etkide bulunarak potasyum iletiminde artýþa neden olmakta ve eksitatör bir nörotransmitter olan aspartatýn meydana getirdiði nörotransmisyonu azaltmaktadýr. Oral olarak alýndýktan sonra hýzlý ve tama yakýný emilir. Emilim miktarý yiyeceklerden etkilenmez. Plazma pik konsantrasyonuna ulaþma süresi yaklaþýk olarak 2-8 ve yarýlanma ömrü ise yaklaþýk olarak 8-18 saattir. Hýzlý bir þekilde vücuda daðýlýr ve santral sinir sistemine dakikalar içinde ulaþýr. Çoðunluðu albumine olmak üzere yaklaþýk %90 oranýnda proteinlere baðlanýr. Karaciðerde büyük oranda konjugasyon ve ve ayný zamanda bir miktar da oksidasyon yolu ile metabolize edilir. Bazý metabolitleri antikonvülzan olarak aktiftir. Karbamazepin gibi hepatik enzimleri ve dolayýsýyla kendi metabolizmasýný ve diðer birçok ilacýn metabolizmasýný indüklemez. Ancak diðer ilaçlarýn metabolizmasýný saðlayan enzimleri inhibe ederek kan düzeylerini yükseltebilir. Ýdrar ve gaita yolu ile atýlýr (David 1995, McElroy ve ark. 2000). Kullaným Þekli Valproata klinik yanýt ve serum düzeyleri monitorize edilmelidir. Antiepileptik ve antimanik olarak kullanýmýnda önerilen etkin kan düzeyleri yaklaþýk olarak µg/ml'dir. 100 µg/ml kan düzeyi aþýldýðýnda ise yan etki çýkma olasýlýðý giderek artmaktadýr (David 1995). Valproat tedavisine baþlanmadan önce týbbi öykü alýnmalý ve fizik muayene yapýlmalýdýr. Hemogram, biyokimya (özellikle karaciðer fonksiyon testleri) ve hemostaz paneli tedaviden önce istenilmeli ve 1, 2, 4, 8, 16 ve 24. haftalarda tekrar edilmelidirler. Hastalar potansiyel yan etkilere ve gebeliðe karþý uyarýlmalýdýr. Ajitasyonu bulunan ve hastaneye yatýrýlmasýný gerektirecek düzeyde psikiyatrik belirtiler gösteren hastalarda, valproat 20 mg/kg/gün dozda oral yükleme þeklinde günlük 2 veya 3 doza bölünerek verilebilir. Birlikte kullanýlmakta olan ilaca göre günlük valproat dozu mg/gün þeklinde düzenlenebilir. Hastalarýn farmakodinamik ve farmakokinetik özelliklerindeki deðiþkenlikler nedeniyle ilaç dozu bireysel özellikler göz önüne alýnarak ayarlanmalýdýr. Yan etkiler ilacýn düþük dozda mg/gün baþlanmasý ve dozun yavaþ arttýrýlmasý (1-2 gr/gün doza bir haftada ulaþýlmasý) ile engellenebilir. Yan Etkiler Yan etkiler özellikle gastrointestinal sistem, hepatik enzimlerde yükselme ve hepatotoksite, nörolojik yan etkiler, kilo ve saç deðiþiklikleri, pankreatit ve hematolojik sistemle ilgili belirtilerdir (McElroy ve Keck 1989). En sýk görülen yan etkiler gastrointestinal sistem yan etkileridir (%8.9). Ýþtah kaybý, hazýmsýzlýk, midede yanma hissi, bulantý ve kusma gibi belirtilerdir. Kusma bulantýdan daha az görülmekte, ishal ise nadiren ortaya çýkmaktadýr. Bu yan etkiler ilacýn divalproeks formu kullanýlarak veya H 2 reseptör blokörü ilaçlar kullanýlarak minimale indirilebilmektedir. Kilo alýmý %6.9 ve saç dökülmesi %7.9 oranýnda görülmektedir. Bu yan etkiler ilacýn kesilmesini gerektirmez ancak özellikle selenyum ve çinko içeren multivitamin kombinasyonlarý ile profilaktik tedaviyi gerektirebilir (McElroy ve Keck 1993). Biliþsel yetiler üzerinde minimal etkiye sahiptir. Çekilme belirtileri, ilaç yavaþ yavaþ kesilirse nadir görülmektedir. Ataksi, tremor ve sedasyon gibi nörolojik yan etkiler tedavinin gidiþi sýrasýnda ortaya çýkabilmektedir. Bu yan etkilere ek olarak antipsikotik ilaçlarla birlikte valproat kullanan hastalarda sedasyon ve somnolans olabilir. Valproat kullanan hastalarýn yaklaþýk olarak %44'ünde karaciðer fonksiyon testlerinde geçici yükselmeler bildirilmiþtir. Bu durum benign bir seyir göstermekte ve fatal hepatotoksite seyrek olarak görülmektedir. Fatal hepatotoksitenin görülme sýklýðý valproat politerapisi almakta olan hastalarda 34

3 PSÝKÝYATRÝK BOZUKLUKLARDA VALPROAT KULLANIMI 1/ ve monoterapi almakta olan hastalarda ise 1/ 'dir. Fatal hepatotoksite için iki yaþýn altýnda olma, birden fazla antiepileptik ilaç kullanýmý, organik mental bozukluklarýn bulunmasý veya bu durumlarýn aðýr derecede epilepsi ile birlikte bulunmasý risk faktörleri olarak sayýlabilir. Bu reaksiyon hastalarýn büyük çoðunluðunda tedavinin ilk 3-6 aylýk dönemi sýrasýnda idiosenkratik olarak meydana gelmektedir. Letarji, bulantý, kusma, iþtahsýzlýk, sarýlýk, karýn aðrýsý ve ödem gibi öncü belirtiler görülebilmektedir. 10 yaþýn üzerindeki hastalarda ölümcül reaksiyonlar bildirilmemiþtir. Valproat ile ilgili pankreatit tablosu nadir görülmektedir. Bu yan etki genellikle tedavinin ilk 6 ayý içinde ortaya çýkmaktadýr. Hematolojik yan etkiler içinde en çok trombositopeni ortaya çýkmaktadýr. Valproat teratojenite potansiyeli olan bir ilaçtýr. Ýlk trimestride valproat kullanan kadýnlarýn bebeklerinde %1-2 oranýnda nöral tüp defektleri görülebilmektedir (David 1995). Yan etkiler içinde sedasyon, baþaðrýsý ve irritabilite en fazla saptanan belirtilerdir. Akut mani tanýsý almýþ hastalarý içeren plasebo kontrollü bir çalýþmada gruplar arasýnda yan etki görülme sýklýðý deðerlendirildiðinde anlamlý bir fark bulunmamýþtýr (Pope ve ark. 1991). Lityum ve plasebo kontrollü olarak yapýlan diðer bir çalýþmada ise, gruplar arasýnda yan etki nedeniyle çalýþmayý býrakan hastalarýn sayýsýnda anlamlý düzeyde fark bildirilmemiþtir (Bowden ve ark. 1994). Son zamanlarda dikkatler valproat ve diðer antikonvülzan ilaçlarý kullanan epileptik kadýn hastalarda ortaya çýkan hiperandrojenizm, menstrüel düzensizlikler ve polikistik over sendromu üzerine çevrilmiþtir (Davis ve ark. 2000, Ýsojarvi ve ark. 1996). Bu durumlarýn ilaçlara mý baðlý olduðu yoksa epilepsi nedeniyle mi ortaya çýktýðý henüz açýklýða kavuþmamýþtýr. Valproat, lityum ve karbamazepin gibi diðer duygudurum düzenleyicilerle birlikte kullanýldýðýnda yan etki sýklýðýnda artýþ olmaktadýr. Ýlaç Etkileþimleri Komorbid veya tedaviye dirençli psikiyatrik bozukluklarýn tedavisinde uygulanan polifarmasi protokollerinin özellikle son 20 yýlda yaygýnlaþmasý ve geriatrik hasta populasyonunda meydana gelen artýþ, ilaç-ilaç etkileþim özelliklerini daha da önemli hale getirmektedir. Valproat karaciðerde metabolize edilmesi, hepatik mikrozomal enzimleri inhibe etme eðilimi ve proteine baðlanma oranýnýn yüksek olmasý gibi faktörler nedeniyle farmakokinetik düzeyde birçok ilaçla etkileþme potansiyeline sahiptir. Fenobarbitalin karaciðerdeki metabolizmasýný inhibe ederek kan düzeyini yaklaþýk olarak % oranýnda arttýrýr (Levy ve Koch 1982). Karbamazepin ile beraber kullanýldýðýnda; karbamazepinin karaciðer enzimlerini indükleyici etkisi nedeniyle valproatýn metabolizmasý artmakta ve kan düzeyi düþmektedir. Tam tersine valproat karbamazepin ve metabolitinin metabolizmasýný inhibe etmekte, plazmada proteinlerine baðlandýðý yerlerden ayýrmakta ve karbamazepin kan düzeyini arttýrmaktadýr. Bu nedenle bu iki ilacýn kombinasyonu nörotoksite riski taþýmaktadýr (Callahan ve ark. 1993, Sovner 1988). Valproat ve fenitoin arasýndaki etkileþim de komplekstir. Valproat total ve proteine baðlý fenitoin konsantrasyonunu azaltmaktadýr. Serbest fenitoin konsantrasyonu önce artmakta daha sonra azalmaktadýr. Bu arada, fenitoinin hepatik metabolizmasýnýn inhibisyonu nedeniyle fenitoin konsantrasyonu artmakta, ayný zamanda fenitoinin hepatik metabolizmayý indükleyici etkileri nedeniyle valproat konsantrasyonu azalmaktadýr (Levy ve Koch 1982). Valproat ve lityumun birlikte kullanýlmasý özellikle son yýllarda giderek yaygýnlaþmaktadýr. Her iki ilaçla da ortaya çýkan tremor hastalarý rahatsýz edecek düzeyde olabilmekte ve bu ilaçlar birlikte kullanýldýðýnda en sýk görülen yan etki olarak ortaya çýkmaktadýr. Tremor ortaya çýktýðýnda bir β-adrenerjik reseptör antagonisti olan propranolol ile gabapentin kullanýmý yararlý olabilmektedir (McElroy ve ark. 2000). Klasik antipsikotik ilaçlarla birarada kullanýldýðý zaman hastalarda sedasyon düzeyinde artma ve antipsikotiðe baðlý ekstrapiramidal yan etkilerde artýþa yol açmaktadýr. Ayrýca bazý hastalarda EEG anormalliklerinin ortaya çýkabildiðini bildiren yayýnlar bulunmaktadýr (Pope ve McElroy 1995). Klozapin ve valproat kombinasyonu genellikle iyi tolere edilmektedir. Sedasyon en sýk gözlenen yan etki olarak ortaya çýkmakta, ayrýca nadiren konfüzyon gözlenebilmektedir. Valproatýn antiepileptik etkinliði klozapinin epileptojenik etkilerini baskýlayabilmektedir. Olanzapin, risperidon, ketiapin ve sertindol gibi diðer atipik antipsikotik ilaçlarla da birlikte kullanýldýðýnda iyi tolere edilmektedir. Gabapentin, lamotrijin ve topiramat gibi yeni antiepileptik ilaçlarla birlikte kullanýldýðýnda genellikle iyi tolere edilmektedir. Ancak valproatýn lamotrijinin metabolizmasýný 35

4 OKAY ÝT, KISA C, DÝLBAZ N. inhibe etmesi nedeniyle doz ayarlamasý bu etki göz önüne alýnarak yapýlmalýdýr. Valproat, monoamin oksidaz inhibitörleri, trisiklikler, seçici serotonin geri-alým inhibitörleri gibi antidepresan ilaçlarla birlikte güvenilir biçimde kullanýlabilmekle birlikte amitriptilin serum valproat konsantrasyonunda artýþa neden olmaktadýr. Ayný zamanda valproat da trisikliklerin metabolizmalarýný inhibe ederek kan düzeylerinin artmasýna neden olmaktadýr. Fluoksetin ile birlikte kullanýldýðýnda serum valproat konsantrasyonu artmaktadýr. Psikiyatrik Klinik Uygulamada Valproat Kullanýmý Bipolar Bozukluk Yaklaþýk 30 yýldýr yayýnlanan vaka sunumlarý, açýk ve kontrollü çalýþmalarýn olumlu sonuçlarýný göz önüne alan FDA, valproik asidin bipolar bozukluk manik epizod tedavisinde kullanýmýný onaylamýþtýr. Bowden ve arkadaþlarý (1994) tarafýndan yapýlan bipolar I bozukluk manik epizod tanýsý alan hastalarý içeren, lityum ve valproatý plasebo kontrollü olarak karþýlaþtýran çalýþmada valproik asit alan hastalarýn %48'inin, lityum alan hastalarýn %49'unun ve plasebo alan hastalarýn %25'inin klinik tablosunda %50'den fazla düzelme olduðu saptanmýþtýr. Ortalama serum düzeyleri sýrasýyla valproik asit için 93.2 µg/ml, lityum için 1.2 meq/l saptanmýþtýr. Valproik asit alan grupta %6, lityum alan grupta %11 ve plasebo grubunda %3 oranýnda yan etki ortaya çýktýðý bildirilmiþtir. Ayný çalýþmada karbamazepinde olduðu gibi valproat da hýzlý döngülü ve disforik özellikli mikst manide lityumdan etkin bulunmuþtur. Diðer kontrollü 3 çalýþmada ise akut mani olan olgularýn %64-71'inin valpropat tedavisine iyi yanýt verdiði, valproat ve karbamazepin etkinliðinin akut ve koruyucu tedavide ayný dercede olduðu bildirilmiþtir (Freeman ve ark. 1992, Pope ve ark. 1991, Emrich ve ark. 1985). Yapýlan açýk çalýþmalara alýnan hastalarýn büyük bir çoðunluðu lityum, antipsikotikler, karbamazepin ve bu ilaçlarýn kombinasyon tedavilerine az yanýt vermiþ olan hastalar arasýndan seçilmiþtir. Bu çalýþmalarda valproatýn özellikle hýzlý döngülü bipolar bozukluk, karýþýk tip bipolar bozukluk, bipolar II tanýsý almýþ hastalarda uzun bir dönem boyunca manik ve depresif epizodlarýn sýklýðýný ve þiddetini azalttýðý saptanmýþtýr. Ayrýca lityum ya da karbamazepine cevap vermeyen olgularda tedavi etkinliði olduðu bulunmuþtur (Calabrese ve ark. 1992, Post 1991). Manik ve karýþýk tip epizodlar için profilaktik etkinliðinin depresif epizodlara göre daha fazla olduðu yönünde sonuçlar elde edilmiþtir. Ayrýca duygudurum düzenleyici etkilerinin lityum, antipsikotikler, antidepresanlar, karbamazepin, tiroid hormonlarý ve klozapin ile artabileceði bildirilmiþtir (Calabrese ve ark. 1992, McElroy ve ark. 1988, McElroy ve ark. 1991). Oral ve arkadaþlarýnýn (1996) lityumla beraber valproat kullanýlan olgu serisinde, valproatýn antipsikotik gereksinimini azalttýðý bulunmuþtur. McElroy ve arkadaþlarý (1996) ise çalýþmalarýnda akut valproat yükleme tedavisinin antipsikotik benzeri etki gösterdiðini ve haloperidole göre üstün olduðunu göstermiþtir. Hýzlý döngülü bipolar bozukluk, manik epizodlar sýrasýnda yüksek düzeyde depresyon ve öfori bulunmasý, psikotik belirtilerin olmamasý, bipolar bozukluk ve panik bozukluðun birlikteliði, organik beyin sendromu, kapalý kafa travmasý, mental retardasyon, elektroensefalografik anormallikler bulunmasý, hastalýðýn geç yaþlarda baþlamasý, yüksek düzeyde uyku bozukluðunun bulunmasý, hastalýðýn kýsa sürmesi, tedavinin baþýnda yüksek düzeyde serum valproat düzeylerinin elde edilmesi gibi faktörler birçok çalýþmada elde edilen sonuçlara göre valproata iyi klinik yanýt ile ilgilidir (Calabrese ve ark. 1992). Literatürde bipolar spektrum içinde bulunan hastalarda valproik asidin etkinliðiyle ilgili çok sayýda vaka sunumu mevcuttur (Kimetz ve ark. 1997, Herridge ve Pope 1985, Deltito 1993, Zarate ve ark. 1997). Bu yayýnlarda sözü edilen hastalarýn birçoðu diðer psikotrop ilaçlara dirençli hastalardan seçilmiþlerdir. Buna ek olarak birçoðunda kleptomani, bulimia ve dikkat eksikliði hiperaktivite sendromu gibi baþka bir eksen I bozukluðu mevcuttur. Sýklýkla bu bozukluklar da valproik asit tedavisine iyi yanýt vermiþlerdir. Lityum tedavisi almakta olan 12 bipolar hastaya randomize olarak plasebo ve valproik asit eklenerek yapýlan çalýþmada, lityum ve valproik asit alan grupta relaps ve rekürrens oranýnýn daha az olduðu bildirilmiþtir. Bu kombinasyonun etkinliði daha fazla olmasýna raðmen yan etki þiddeti plasebo ve lityum alan gruba göre daha yüksek bulunmuþtur (Solomon ve ark. 1997). Major Depresif Bozukluk Bu ruhsal bozuklukta valproik asidin kullanýlmaya baþlanmasý, Petty ve arkadaþlarýnýn da (1995) major depresyon tanýsý alan hastalarda, plazma GABA düzeylerinin düþük olarak saptamasýna dayanmak- 36

5 PSÝKÝYATRÝK BOZUKLUKLARDA VALPROAT KULLANIMI tadýr. DSM-IV kriterlerine göre major depresyon tanýsý konmuþ, daha önce mani veya hipomani öyküsü olmayan 33 hastayý içeren bir çalýþmada hastalar 8 hafta boyunca Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeði (HDDÖ) ile izlenmiþ ve 8. haftanýn sonunda çalýþmayý tamamlayan 22 hastanýn %86'sýnda HDDÖ puanlarýnda %50'den fazla düzelme olmuþtur (Davis ve ark. 1996). Elde edilen sonuçlar valproik asidin major depresif bozukluðun tedavisinde etkili olabileceðini düþündürmektedir. Diðer iki çalýþmada ve olgu sunumlarýnda ise iyileþme oranlarý bir önceki çalýþmadaki gibi yüksek olmasa da sýrasýyla %26, %59 ve önemli dercede düzelme olarak bulunmuþtur (Lambert ve Venaud 1987, Deltito ve ark. 1998, Davis ve ark. 2000). Ayrýca ajite major depresif bozuklukta valproatýn standard antidepresan tedaviye eklenmesi durumunda ajitasyonun yatýþtýðý gözlenmiþtir. Günümüzde valproatýn gerek major depresif bozukluk, gerekse de bipolar bozukluðun depresif epizodunda etkili olduðuna yönelik çalýþmalar ve veriler, bu konuda kesin bir kanýya varmak için halen yetersizdir. Anksiyete Bozukluklarý Anksiyete bozukluklarýnýn tedavisinde valproik asidin etkinliðini saptamak amacýyla yapýlan araþtýrmalar bu ajanýn GABA aktivitesini arttýrýcý etkileri olduðuna dair görüþlere dayanmaktadýr. GABA erjik etkileri olan benzodiazepin grubu ilaçlar anksiyolitik olarak kullanýlmaktadýr. Ayrýca yapýlan hayvan çalýþmalarýnda valproik asidin, benzodiazepinlere benzer þekilde anksiyete belirtilerinde azalma meydana getirdiði saptanmýþtýr (Davis ve ark. 1996, Deltito ve ark. 1998). Panik bozuklukta otonomik sinir sistemi aktivasyonu ve dissosiatif yaþantýlar gibi klinik belirtiler kompleks parsiyel tip epilepsinin klinik görünümlerini andýrmaktadýr. Bu benzerlik antikonvülzan ilaçlarýn panik bozuklukta yararlý etkileri olabileceði ile ilgili yorumlarýn ortaya çýkmasýna neden olmuþtur. Valproatýn panik bozuklukta etkinliðini araþtýran çalýþmalar çeþitli vaka sunumlarýný (Roberts ve ark. 1994, Brady ve ark. 1995), klonozepama dirençli 4 hastada yapýlan bir çalýþma, tedavi öncesi ve tedavi sonrasý laktat infüzyonu yapýlan ve 16 hastayý içeren bir açýk çalýþma ve bir kontrollü çalýþmayý içermektedir (Lum ve ark. 1990, Keck ve ark. 1993). Bu çalýþmalarda valproatýn panik bozukluk tedavisinde etkili olabileceði ile ilgili sonuçlar elde edilmiþtir. Posttravmatik stres bozukluðunda (PTSB) antikonvülzan ilaçlarýn kullanýlmasý geçmiþ travmatik yaþantýlarýn tekrar yaþantýlanmasý (flashback) ve kabus gibi PTSB belirtilerinin azalmýþ nöbet eþiði, nöronal sensitizasyon ve kindling fenomenine baðlý olabileceðini ileri süren teorilere dayanmaktadýr (Keck ve ark. 1992). Panik bozuklukta olduðu gibi PTSB'nin bazý belirtileri kompleks parsiyel nöbetlerde gözlenen belirtilerle benzerlik göstermektedir. Günümüze kadar bu bozuklukta valproatýn etkinliðini bildiren çeþitli vaka sunumlarý ve bir açýk çalýþma yayýnlanmýþtýr. Fesler çalýþmasýnda (1991) PTSB tanýsý alan 16 vietnam gazisini 16 ay boyunca valproat vererek izlemiþtir. Çalýþmayý tamamlayan 14 hastanýn 10'unda uyku, hiperaktivite ve kaçýnma belirtilerinde önemli düzeyde düzelme saptanmýþtýr. Valproik asidin obsesif kompulsif bozuklukta etkinliðini araþtýran Deltito (1994), antiobsesyonel tedaviyi yan etkiler nedeniyle tolere edememiþ 10 hastaya valproat tedavisi baþlamýþlar. Bir süre sonra antiobsesyonel tedaviyi, valproat tedavisine ekleyerek iyi sonuçlar elde etmiþlerdir. Madde Kesilmesi ve Baðýmlýlýðý Alkol ve benzodiazepinlerin uzun dönem etkilerinde GABA'erjik sistem önemli rol oynamaktadýr. Özellikle yoksunluk belirtilerinin ortaya çýkýþý GABA'erjik fonksiyonda azalmaya baðlanmaktadýr (Davis ve ark. 2000). Valproat gibi GABA'erjik nörotransmisyonu arttýrýcý ve antikindling etkinliði olan ilaçlarýn alkol ve sedatif ilaçlarýn geri çekilme belirtilerini tedavi edici özelliklerinin bulunabileceði yönünde görüþler yukarýda sözü edilen hipotezden köken almaktadýr. Özellikle son 10 yýlda, valproatýn alkol kesilme sendromunda etkinliði ile ilgili yapýlan birçok çalýþmada alkol kesilme sendromunda bu ajanýn yararlý olabileceðine yönelik sonuçlara varýlmýþtýr. Lambie ve arkadaþlarýnýn (1980) yaptýðý ve alkol kesilme sendromu bulunan 49 hastayý içeren çalýþmada hastalarýn bir kýsmýna valproat verilmiþtir. Çalýþmada plasebo kullanýlmamýþ ve hastalarýn bir kýsmý diðer psikotrop ilaçlarý da kullanmýþtýr. Valproat alan grupta kesilme belirtilerinin daha çabuk iyileþtiði bildirilmiþtir. Rosenthal ve arkadaþlarýnýn (1998) yaptýðý diðer bir çalýþmada ise 37 hasta valproat ve fenobarbital verilerek iki gruba randomize edilmiþtir. Her iki grupta da kesilme belirtilerinde, agresyon ve hostilite skorlarýnda önemli düzeyde azalma saptanmýþ ve yine iki grupta da alkol kesilmesiyle ilgili epileptik nöbet geliþmemiþtir. Bu çalýþmada elde edilen sonuçlar, valproatýn alkol kesilme sendromunda feno- 37

6 OKAY ÝT, KISA C, DÝLBAZ N. barbital kadar etkili olabileceðini göstermektedir. Þizoaffektif bozukluk manik epizod ve alkol kesilme belirtileri gösteren, valproatýn hem manik belirtilere hem de alkol kesilmesi belirtilerine iyi geldiðini bildiren iki vaka sunumu yapýlmýþtýr (Hammer ve Brady 1996). Alkol kesilme sendromu olan hastalarda deliryum tremens sýklýðýnýn araþtýrýldýðý bir çalýþmada, valproat alan hastalarýn birinde (%2.2), karbamazepin grubunda iki hastada (%4.7) ve plasebo alan grupta ise üç hastada (%6.1) deliryum tremens tablosu ortaya çýkmýþtýr. Epileptik nöbet sýklýðý en az valproat grubunda saptanmýþ olmasýna raðmen, hiçbir ilaç epileptik nöbetlerle ilgili profilaktik etkinlik gösterememiþtir. Valproat iyi tolere edilmiþ ve ortalama doz 1200 mg/gün olarak saptanmýþtýr (Hilbom ve ark. 1989). Brady ve arkadaþlarýnýn (1995) yaptýðý bipolar bozukluk ve madde kötüye kullanýmý tanýlarýnýn bir arada bulunduðu 9 hastayý içeren bir çalýþmada ise; hastalarýn çoðunun duygudurum belirtilerinde ve kullandýklarý maddelerin miktarýnda azalma saptadýklarýný bildirmiþtir. Çift-kör plasebo kontrollü yapýlmýþ bir çalýþma ve toplam altý vaka sunumu, valproatýn benzodiazepin kesilme belirtilerinin tedavisinde etkili olabileceði yönünde sonuçlar vermektedir (Davis ve ark. 2000). Rickerls ve arkadaþlarý (1999) valproat, trazodon ve plaseboyu çift-kör olarak karþýlaþtýrdýklarý çalýþmalarýnda, gruplar arasýnda kesilme belirtilerinin þiddeti açýsýnda herhangi bir fark saptamamalarýna raðmen, valproat alan hastalarýn %79'u, trazodon grubunun %67'si ve plasebo grubunun %31'i 5 haftalýk süre boyunca tekrar benzodiazepin kullanmadýklarýný bildirmiþlerdir. Çalýþmanýn 3. ayýnda bu etkinin ortadan kalkmasý uzun dönemdeki iyileþme düzeyinin her üç grupta da farklý olmadýðýný düþündürmektedir. Yayýnlanan vaka sunumlarýnda ise valproatýn yararlý etkileri olabileceði yönünde sonuçlar bildirilmiþtir. Psikotik Bozukluklar ve Tardiv Diskinezi GABA'nýn þizofreni ve olasýlýkla tardiv diskinezi nörokimyasýnda rol oynadýðýna dair hipotezler bulunmaktadýr. Son zamanlarda Wassef ve arkadaþlarý (1999) tarafýndan GABA'nýn þizofreni patofizyolojisinde oynayabileceði olasý patofizyolojik mekanizmalarý ve valproatý da içeren tedavi yaklaþýmlarýný özetledikleri bir gözden geçirme yazýsý yayýnlanmýþtýr. GABA'nýn dopaminerjik nörotransmisyonu inhibe ettiði, psikotrop ilaçlara yetersiz yanýt veren hastalarda hasarlý olduðuna inanýlan mezofrontokortikal yollarda etkili olarak hipofrontaliteyi azaltýðý düþünülmektedir. Gundurewa ve arkadaþlarý (1980) yatarak tedavi gören 10 þizofrenik hastanýn 7 tanesine 20 gün boyunca valproat vermiþler, yaptýklarý deðerlendirme sonucunda paranoya ve halusinasyonlarýn þiddetinde azalma olduðu yönünde sonuçlar yayýnlamýþlardýr. Wassef ve arkadaþlarýnýn (1989) yayýnladýðý vaka serisinde ise nöroleptik tedaviye yanýtsýz üç þizofreni hastasýna valproat eklendikten sonra iyi düzeyde klinik yanýt aldýklarýný ve valproatýn hem pozitif hem de negatif belirtilere iyi geldiðini bildirmiþlerdir. Retrospektif bir analizde, deðiþik psikiyatrik tanýlar alan 55 hastada klozapin ve valproat kombinasyonunun güvenilir bir þekilde kullanýlabileceði bildirilmiþtir (Kanda ve ark. 1994). Fisk ve York (1987) çoðunluðu kronik þizofreni tanýsý konulmuþ 47 kronik psikotik hasta ile yaptýklarý çift-kör çalýþmada; hastalarýn standart antipsikotik tedavilerine valproat eklemiþ, 22 hastada psikotik belirtiler ve tardiv diskinezi belirtilerinde azalma saptadýklarýný bildirmiþtir. Daha sonra yapýlan bir çalýþmada Dose ve arkadaþlarý (1998) psikotik belirtilerde düzelme gözlememelerine raðmen, hastalarýn daha düþük dozlarda sedatif ilaçlara gereksinim gösterdiklerini ve hostilite düzeylerinin belirgin olarak azalma gösterdiðini bildirmiþtir. Tardiv diskinezi ile ilgili yapýlmýþ birçok çalýþma bulunmaktadýr. Valproatýn tardiv diskinezi tedavisinde etkili olmadýðý yönünde sonuçlar elde edilmiþtir. Elde edilen bu sonuçlara raðmen, tardiv diskinezi hastalarýnýn bazý alt gruplarýnýn valproat tedavisinden yaralanabilecekleri yönünde yorumlar yapýlabilir. Antipsikotiklerin neden olduðu akatizi, parkinsonizm ve hiperkinetik hareketler bulunan hastalarda yapýlan çift-kör plasebo kontrollü bir çalýþmada 15 hastaya valproat, biperiden ve plasebo uygulanmýþtýr. Çalýþmanýn sonunda valproatýn akatizi üzerinde herhangi bir etkisinin olmadýðý, hiperkinetik hareketlere ise çok az etkisinin olduðu ve parkinsoniyen belirtileri arttýrdýðý bildirilmiþtir (Friis ve ark. 1983). Genel Týbbi Duruma Baðlý Duygudurum ve Davranýþ Bozukluklarý Demans, kafa travmasý ve mental retardasyon gibi organik durumlara baðlý geliþen psikiyatrik tablolarda ortaya çýkan davranýþ bozukluklarýnda valproat kullanýmý ile ilgili yapýlmýþ birçok çalýþma bulunmaktadýr. Kahn ve arkadaþlarý (1988) sistemik lupus 38

7 PSÝKÝYATRÝK BOZUKLUKLARDA VALPROAT KULLANIMI eritematozus ve multipl sklerozun neden olduðu duygudurum bozukluðu bulunan 3 hastayý içeren çalýþmalarýnýn sonunda valproatýn bu hastalarda etkili olduðunu bildirmiþlerdir. Pope ve arkadaþlarý (1988) ise kapalý kafa travmasýna baðlý duygudurum belirtileri bulunan iki hastanýn valproata iyi düzeyde yanýt verdiðini bildirmiþtir. Abbas ve Styra (1994) bipolar bozukluk ve rekürren steroid psikozu bulunan bir hastada valproatýn profilaktik etkinliði olduðunu belirtmiþlerdir. Ayrýca kapalý kafa travmasý, anoksik beyin hasarý, temporal lop epilepsisi ve travmatik beyin hasarý gibi organik durumlarda valproat güvenilir bir þekilde kullanýlmýþtýr (Davis ve ark. 2000). Lott ve arkadaþlarý (1995) davranýþsal belirtiler gösteren demans tanýsý almýþ 10 hastanýn 8'inin valproata iyi yanýt verdiklerini bildirmiþtir. Yapýlan açýk ve prospektif bir çalýþmada daha önce uygulanan psikofarmakolojik tedavilere dirençli demanslý 16 hastanýn ajitasyon ve davranýþsal belirtilerinde klinik global iyileþme puanlarý göz önüne alýndýðýnda önemli düzeyde düzelme saptanmýþtýr (Davis ve ark. 2000). Kastner ve arkadaþlarýnýn (1993) yaptýðý bir açýk çalýþmada agresif ve sikloid davranýþ bozukluklarý bulunan 18 hastanýn 14 tanesinin valproata iyi yanýt verdiðini bildirmiþlerdir. Araþtýrmacýlar bu çalýþmanýn sonunda hastalarýn verdiði iyi klinik yanýtýn subkonvülzif epileptiform aktivite ile ilgili olabileceði yönünde yorumlar yapmýþlardýr. Valproatýn mental retardasyon bulunan ve bipolar bozuklukla ilgili olmayan davranýþ bozukluklarý gösteren hastalarda da etkinliði incelenmiþtir. Mattes (1992) aðýr derecede mental retardasyon bulunan affektif kökeni olmayan agresyon belirtileri gösteren ve epileptik nöbet öyküsü bulunmayan iki vakada valproatýn agresyon düzeylerini belirgin olarak azalttýðýný bildirmiþtir. Davis ve arkadaþlarýnýn (2000), gözden geçirme yazýlarýnda þizoaffektif bozukluk ve mental retardasyon bulunan bir hastada valproatýn davranýþsal belirtilere iyi geldiðini ve 68 yaþýnda kronik þizofreni bulunan ve frontal lobotomi nedeniyle organik mental bozukluk tablosu geliþmiþ bir hastada valproatýn iyi etkileri olduðunu bildiren araþtýrmalar olduðunu belirtmiþlerdir. Yapýlan bu araþtýrmalarda epilepsi prevalansý yüksek olan mental retardasyon bulunan hasta populasyonunda, ortaya çýkabilen agresyon ve kendine zarar verme gibi davranýþsal belirtilerin þiddetinin ve duygudurum dalgalanmalarýnýn valproat ile azaltýlabileceði yönünde sonuçlar elde edilmiþtir. Kiþilik Bozukluklarýyla Ýlgili Agresyon ve Ajitasyon Durumlarý Davis ve arkadaþlarý (2000) yazýlarýnda karbamazepinin borderline kiþilik bozukluðunun tedavisinde etkili olduðuna dair kanýtlar elde edildiðini, valproatýn da bu kiþilik bozukluðunun tedavisinde etkinliðini saptamaya yönelik araþtýrmalarýn yapýlmasýna neden olduðunu, bu araþtýrmalarýn planlanmasýnda agresif davranýþlar gösteren ve borderline kiþilik bozukluðu bulunan hastalarda valproatýn yararlý etkileri olabileceðini bildiren vaka sunumlarýnýn etkili olduðunu belirtmiþlerdir. Yine bu yazýda ve çeþitli araþtýrmalarda; valproatýn hastalarýn önemli bölümünde anksiyete, öfke, impulsivite ve reddedilme duyarlýlýðýnda azalma yönünde yararlý etkiler gösterdiði bulunmuþtur. KAYNAKLAR Abbas A, Styra R (1994) Valproate prophlaxis against steroid induced psychosis. Can J Psychiatry, 39: Bowden CL, Brugger AM, Swann AC (1994) Efficacy of divalproex vs. lithium and placebo in the treatment of mania. JAMA, 271: Brady KT, Sonne SC, Anton R ve ark. (1995) Valproate in the treatment of acute bipolar affective episodes complicated by substance abuse: A pilot study. J Clin Psychiatry, 56: Calabrese JR, Markovitz PJ, Kimmel SE ve ark. (1992) Efficacy of valproate in 78 rapid-cycling bipolar patients. J Clin Psychopharmacol, 12(Suppl): Callahan AM, Fava M, Rosenbaum JF (1993) Drug interactions in psychopharmacology. Psychiatr Clin North Am, 16: David RP (1995) The emerging role of valproate in psychiatric disorders. Pharmacotherapy, 15(5): Davis LL, Kabel D, Patel D ve ark. (1996) Valproate as an antidepressant in major depresive disorder. Psychopharmacol Bull, 32: Davis LL, William R, Byron A ve ark. (2000) Comphrehensive review of the psychiatric uses of valproate. J Clin Psychopharmacol, 20(Suppl 1):1-17. Deltito JA (1993) The effect of valproate on bipolar spectrum temperamental spectrum disorders. J Clin Psychiatry, 54(8): Deltito JA (1994) Valproate pretreatment for difficult to treat patient with OCD. J Clin Psychiatry, 55(11):

8 OKAY ÝT, KISA C, DÝLBAZ N. Deltito JA, Levitan J, Damore J ve ark. (1998) Naturalistic experience with the use of divalproex sodium on an inpatient unit for adolescent psychiatric patients. Acta Psychiatr Scand, 97(3): Dose M, Hellweg R, Thesion M ve ark. (1998) Combined treatment of schizophrenic psychoses with haloperidol and valproate. Pharmacopsychiatry, Emrich HM, Von Zerssen D, Kissling W ve ark. (1981) Therapeutic effect of valproate in mania. Am J Psychiatry, 138(2):256. Emrich HM, Dose M, Vanzerssen D (1985) The use of sodium valproate, carbamazepine and oxcarbazepine in patients with affective disorders. J Affect Disord, 8: Fesler FA (1991) Valproate in combat related posttraumatic stress disorder. J Clin Psychiatry, 52(9): Fisk GG, York SM (1987) The effect of sodium valproate on tardive diskinesia revisited. Br J Psychiatry, 150: Freeman TW, Clothier JL, Pazzaglia P ve ark. (1992) A doubleblind comparison of valproate and lithium in the treatment of acute mania. Am J Psychiatry, 149: Friis T, Christiensen TR, Geriach J (1983) Sodium valproate and biperiden in neuroleptic-induced akathisia, parkinsonizm and hyperkinesia: A double-blind, cross-over study with placebo. Acta Psychiatr Scand, 67: Gunderewa VM, Beckman H, Zimmer R ve ark. (1980) Effect of valproate in schizophrenic syndromes. Drug Res, 30: Hammer BA, Brady KT (1996) Valproate treatment of alcohol withdrawal and mania. Am J Psychiatry, 153:1232. Herridge P, Pope HG (1985) Treatment of blumia and rapid cycling bipolar disorder with sodium valproate. A case report. J Clin Psychopharmacol, 5: Hilbom M, Tokola R, Kuusela V ve ark. (1989) Prevention of alcohol withdrawal seizures with carbamazepine and valproic acid. Alcohol, 6: Ýsojarvi JI, Laatikainen TJ, Knip M ve ark. (1996) Obesity and endokrine disorders in women taking valproate for epilepsy. Ann Neurol, 39: Kahn D, Stevenson E, Douglas CJ (1988) Effect of sodium valproate in three patients with organic brain syndromes. Am J Psychiatry, 145: Kanda JC, Tohen M, Castillo J ve ark. (1994) Concurrent use of clozapine and valproate in affective and psychotic disorders. J Clin Psychiatry, 55(6): Kastner R, Finesmith R, Walsh K (1993) Long term administration of valproic acid in the treatment of affective symptoms in people with mental retardation. J Clin Psychopharmacol, 13: Keck PE, McElroy SL, Freidman LM (1992) Valproate and carbamazepine in the treatment of panic and posttraumatic disorders, withdrawal states and behavioral dyscontrol syndromes. J Clin Psychopharmacol, 12: Keck PE, Taylor VE, Tugrul KC ve ark. (1993) Valproate treatment of panic disorder and lactat induced panic attacks. Biol Psychiatry, 33: Kimetz GF, McElroy SL, Collins DJ (1997) Response of mixt cleptomania and bipolar disorder to valproate. Am J Psychiatry, 154: Lambert PA, Venaud G (1987) Use of valpromide in psychiatrics therapeutics. Encephale, 13(6): Lambie DG, Johnson RH, Vijayasenan ME ve ark. (1980) Sodium Valproate in the treatment of alcohol withdrawal syndrome. Aust NZJ Psychiatry, 14(3): Levy RH, Koch KM (1982) Drug interactions with valproate. Drug, 24: Lott AD, McElroy SL, Keys MA (1995) Valproate in the treatment of behavioral agitation in elderly patients with dementia. J Neuropsycihatry Clin Neurosci, 7: Lum M, Fontaine R, Elie R ve ark. (1990) Divalproex sodium's antipanic effect in panic disorder: A placebo controlled study. Biol Psychiatry, 27: Mattes JA (1992) Valproic acid for non-affective agression in the mentally retarded. J Nerv Ment Dis, 180: McElroy SL, Dessain EC, Pope HG (1991) Clozapine in the treatment of psychotic mood disorders, schizoaffective disorder and schizophrenia. J Clin Psychiatry, 52: McElroy SL, Keck PE (1989) Valproate in psychiatric disorders: Literature review and clinic guidelines. J Clin Psychiatry, 50(3Suppl 3): McElroy SL, Keck PE (1993) Treatment guidelines for valproate in bipolar and schizoaffective disorders. Can J Psychiatry, 38(Suppl 2): McElroy SL, Keck PE, Pope HG (1988) Valproate in the treatment of rapid-cycling bipolar disorder. J Clin Psychopharmacol, 8: McElroy SL, Keck PE, Stanton SP ve ark. (1996) A randomized comparison of divalproex oral loading versus haloperidol in the initial treatment of acute psychotic mania. J Clin Psychiatry, 57: McElroy SL, Pope HG, Keck PE (2000) Valproate. Kaplan and Sadock's Comprehensive Textbook of Psychiatry. JB Sadock, AV Sadock (Ed), 2. Cilt, 7. Baský, s Oral ET, Karadað F, Verimli A ve ark. (1996) Akut manide valproat. 1. Biyolojik Psikiyatri Kongresi, Bursa. Petty F, Kramer GL, Fulton M ve ark. (1995) Stability of plasma GABA at four year follow-up in patients with primary unipolar depression. Biol Psychiatry, 37: Pope HG, McElroy SL, Keck PE ve ark. (1991) Valproate in the treatment of acute mania. Arch Gen Psychiatry, 48: Pope HG, McElroy SL (1995) Valproate. Comprehensive Textbook of Psychiatry. BJ Sadock, WA Sadock (Ed), 6. Baský, Baltimore, Williams and Wilkins Pope HG, McElroy SL, Satlin A ve ark. (1988) Head injury bipolar disorder, and response to valproate. Compr Psychiatry, 29: Post RM (1991) Anticonvusants as adjuncst or alternatives to lithium in refractory bipolar illness. Advances in Neuropsychiatry and Psychopharmacology. Refractory depres- 40

9 PSÝKÝYATRÝK BOZUKLUKLARDA VALPROAT KULLANIMI sion. JD Amsterdam (Ed), 2. Cilt, Raven Press, New York, USA, s Rickerls K, Schweizer E, Garcia Espana F ve ark. (1999) Trazodone and valproate in patients discontinuing long-term benzodiazepine therapy: Effects on withdrawal symtoms and taper outcome. Psychopharmacology, 141:1-5. Roberts JM, Malcom R, Santos AB (1994) Treatment of panic disorder and comorbid substance abuse with divalproex sodium. Am J Psychiatry, 151:1521. Rosenthal RN, Perkel J, Singh P ve ark. (1998) A pilot open randomized trial of valproate and phenobarbital in the treatment of acute alcohol withdrawal. Am J Addict, 7: Solomon DA, Ryan CE, Keitner GI ve ark. (1997) A pilot study of lithium carbonate plus divalproex sodium for contination and maintenance treatment of patients with bipolar disorder. J Clin Psychiatry, 58: Sovner R (1988) A clinically significant interaction between carbamazepine and valproic acid. J Clin Psychopharmacol, 8(6): Wassef AA, Watson DJ, Morrison P ve ark. (1989) Neurolepticvalproic acid combination in the treatment of psychotic symptoms: A three case report. J Clin Psychopharmacol, 9: Wassef AA, Dott SG, Harris A ve ark. (1999) Critical review of GABA-erjik drugs in the treatment of schizophrenia. J Clin Psychopharmacol, 19: Zarate CA, Tohen M, Baraibar G (1997) Combined valproate or carbamazepine and electroconvulsive therapy. Ann Clin Psychiatry, 9: ULUSAL PSÝKÝYATRÝ KONGRESÝ Ekim 2002 Mares Hotel - MARMARÝS Kongre Sekreterliði: Yrd. Doç. Dr. M. Murat DEMET Celal Bayar Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, MANÝSA Tel: , Faks: Organizasyon: Flaptour, Cinnah Cad. No: 42 Çankaya - ANKARA Tel: , Faks: CELAL BAYAR ÜNÝVERSÝTESÝ TIP FAKÜLTESÝ PSÝKÝYATRÝ ANABÝLÝM DALI & TÜRKÝYE PSÝKÝYATRÝ DERNEÐÝ 41

Duygudurum bozuklukların tedavisinde amaç, Tedaviye Dirençli Bipolar Hastalarda Lamotrijin Kullanımı

Duygudurum bozuklukların tedavisinde amaç, Tedaviye Dirençli Bipolar Hastalarda Lamotrijin Kullanımı A. S. Gönül, A. O uz,. Yabano lu, E. Eflel Tedaviye Dirençli Bipolar Hastalarda Lamotrijin Kullanımı Dr. Ali Saffet Gönül, Dr. Aslan Oğuz, Dr. İhsan Yabanoğlu, Dr. Ertuğrul Eşel 1 ÖZET: TEDAV YE D RENÇL

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Aslýhan Sayýn 1 1 Uz.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Sosyal anksiyete bozukluðunun (SAB) tedavisi,

Detaylı

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010:

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: Kurum ve Kuruluşlarla İlişki Bildirimi Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: RASYONEL ANTİDEPRESAN

Detaylı

Siklotimik bozukluk, hipomani ve hafif þiddette

Siklotimik bozukluk, hipomani ve hafif þiddette Siklotimik Bozukluk Yrd. Doç. Dr. Adnan CANSEVER*, Prof. Dr. Aytekin ÖZÞAHÝN* Siklotimik bozukluk, hipomani ve hafif þiddette depresyon dönemlerinin sýk aralýklarla yer deðiþtirdiði, kronik bir duygudurum

Detaylı

Anksiyete Bozuklukları

Anksiyete Bozuklukları 10. Bölüm Anksiyete Bozuklukları Nurgül Özpoyraz, Lut Tamam Temel Hedefler Anksiyete bozukluğunun iki uçlu bozukluk ile birlikte bulunması belirtilerin karmaşıklaşmasına, kötü gidişe, sağaltıma yanıtın

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK Duygudurum Bozukluklarında Gelecek Sınıflandırma ve Tedaviler Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Eylem Özten Doğum Tarihi: 22 KASIM 1975 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık

Detaylı

DEPRES DEPRE Y S O Y NDA ND PSİKOFARMAKOTERAPİ

DEPRES DEPRE Y S O Y NDA ND PSİKOFARMAKOTERAPİ DEPRESYONDA PSİKOFARMAKOTERAPİ DEPRESYON TANISI Depresif ruh hali İlgi ve isteklerde azalma Enerji azlığı Konsantrasyon bozukluğu ğ İştah bozukluğu Uk Uyku bozukluğu ğ Kendine güven kaybı, suçluluk ve

Detaylı

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri F. Mükerrem GÜVEN*, Sunar BÝRSÖZ** ÖZET Antipsikotik ilaçlarýn þizofreni tedavisinde kullanýmý sayesinde, 20. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda þizofreni hastalarýnýn

Detaylı

Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Þizofrenisinde Tedavi

Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Þizofrenisinde Tedavi Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Þizofrenisinde Tedavi Selahattin ÞENOL* ÖZET Þizofreniye iliþkin en tutarlý bilgiler bozukluðun geç ergenlik ya da erken eriþkinlik döneminde baþladýðýdýr. Çocuk ve ergenlerde

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Duloksetin: Klinik Kullanýmý

Duloksetin: Klinik Kullanýmý Duloksetin: Klinik Kullanýmý Nevzat Yüksel 1 1 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Major depresyonun genel toplumdaki yaþam boyu prevalansý erkekler için %12,

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

(trankilizan ilaçlar)

(trankilizan ilaçlar) Anksiyolitik ilaçlar (trankilizan ilaçlar) Anksiyete nedir? Anksiyete bozuklukları nedir? Anksiyete > Otonomik belirtiler Kalp hızında, tansiyonda, kalp kasılmasında, nefes hızında vs artış Norepinefrin

Detaylı

Antidepresan Güçlendirme Tedavileri

Antidepresan Güçlendirme Tedavileri Antidepresan Güçlendirme Tedavileri M. Hakan TÜRKÇAPAR*, Süreyya Özel ERVATAN** ÖZET Uygun antidepresan tedavi almalarýna karþýn önemli bir oranda depresif hastanýn tedavisinde hala baþarýsýz kalýnmaktadýr.

Detaylı

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Ass. Dr. Toygun Tok İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Psikiyatri Kliniği

Detaylı

Paroksetin ve Depresyon

Paroksetin ve Depresyon Paroksetin ve Depresyon Nevzat Yüksel 1 1 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara Giriþ Genel toplumda major depresyon yaygýnlýðý %3-5 kadardýr. Bazý araþtýrmalarda bu

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

Unipolar Mani. Fatih Volkan Yüksel 1, Aydýn Kurt 1, Verda Tüzer 2, Erol Göka 3 DERLEME SUMMARY ÖZET. Unipolar Mania

Unipolar Mani. Fatih Volkan Yüksel 1, Aydýn Kurt 1, Verda Tüzer 2, Erol Göka 3 DERLEME SUMMARY ÖZET. Unipolar Mania DERLEME Unipolar Mani Fatih Volkan Yüksel 1, Aydýn Kurt 1, Verda Tüzer 2, Erol Göka 3 1 Dr., 2 Uz. Dr., 3 Doç. Dr., Ankara Numune Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi 1. Psikiyatri Kliniði, Ankara ÖZET DSM-IV

Detaylı

Antiepileptik tedavi alan çocuklarda serum hormon düzeyleri

Antiepileptik tedavi alan çocuklarda serum hormon düzeyleri Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2002; 46: 182-186 Orijinal Makale Antiepileptik tedavi alan çocuklarda serum hormon düzeyleri Bülent Ünay 1, Süleyman Kalman 1, Muhittin Serdar 2, Rýdvan Akýn 3, Erdal

Detaylı

BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk

BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk Doç. Dr. Sibel Çakır İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri A.D Duygudurum Bozuklukları Birimi Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: ELAN Danışman:

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI

ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI -ÖN ÇALIŞMA- Dr. Nasibe ÜNSALAN*, Dr. Özkan PEKTAŞ**, Dr. Ayhan KALYONCU**, Dr. Devran TAN*, Dr. Hasan MIRSAL**, Dr. Mansur

Detaylı

FEBRİL NÖBETLER. Doç Dr. Sema Saltık

FEBRİL NÖBETLER. Doç Dr. Sema Saltık FEBRİL NÖBETLER Doç Dr. Sema Saltık FEBRİL NÖBETLER (FN)- TANIM FEBRİL NÖBET (FN): 6 ay- 5 yaş arası çocuklarda, santral sinir sistemi enfeksiyonu veya başka bir etken bulunmaması koşuluyla ateşle birlikte

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Müracaat eden herkese muayenede uyku durumu sorulmalı İnsomnia (Uykusuzluk)

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI STAJ DÖNEMİNDE EĞİTİM VE ÖĞRETİMDEN SORUMLU ÖĞRETİM ÜYELERİ:

Detaylı

Doç. Dr. Fisun Akdeniz EÜTF Psikiyatri

Doç. Dr. Fisun Akdeniz EÜTF Psikiyatri Emzirme döneminde Duygudurum dengeleyicileri ve Antipsikotikler Doç. Dr. Fisun Akdeniz EÜTF Psikiyatri Kurum ve kuruluşlar ile ilgili bildiri Araştırmacı olarak Astra Zeneca, Lundbeck Konuşmacı olarak

Detaylı

Yeme Bozukluðu ve Bipolar Bozukluk Birlikteliði

Yeme Bozukluðu ve Bipolar Bozukluk Birlikteliði DERLEME Yeme Bozukluðu ve Bipolar Bozukluk Birlikteliði Comorbidity of Eating Disorders and Bipolar Disorder Asena Akdemir 1, Bahar Sarý Narðis 2 1 Prof.Dr., Selçuk Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ Sosyal Anksiyete Bozukluðunun Farmakolojik Tedavisi Dr. Ali ÖZGEN*, Prof. Dr. Sunar BÝRSÖZ* Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ ortamýnda toplumla iliþkide bulunma yeteneklerini direkt etkileyen

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1

Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1 Atmaca ve ark. 215 Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1 Murad ATMACA, 2 Murat KULOĞLU, 2 A.Ertan TEZCAN 3 ÖZET Amaç: Serotonin geri alım inhibitörleri (SGİ),

Detaylı

Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan. Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD

Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan. Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD AED ve Yenidoğan YD da malformasyonlar AED ve yenidoğanın hemorajik hastalığı

Detaylı

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri ARAÞTIRMA Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri Selçuk Aslan 1, Esra Yancar Demir 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði

Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði Depresyonun Seyri Uz. Dr. Figen Çulha ATEÞCÝ* Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði gibi, sýklýkla yineleme ve bazen de kronik gidiþ gösteren bir hastalýktýr. Baþlangýç yaþý genellikle 20'li

Detaylı

Özgül Serotonin Geri Alým Engelleyicilerine Baðlý Kesilme Sendromlarý

Özgül Serotonin Geri Alým Engelleyicilerine Baðlý Kesilme Sendromlarý Özgül Serotonin Geri Alým Engelleyicilerine Baðlý Kesilme Sendromlarý Lut TAMAM* ÖZET Selektif serotonin geri alým inhibitörleri (SSRI) depresyon baþta olmak üzere, anksiyete bozukluklarý, obsesif kompulsif

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

( iki uçlu duygulanım bozukluğu, psikoz manik depresif, manik depresif psikoz)

( iki uçlu duygulanım bozukluğu, psikoz manik depresif, manik depresif psikoz) ÇOCUKLARDA BİPOLAR DUYGULANIM BOZUKLUĞ ( iki uçlu duygulanım bozukluğu, psikoz manik depresif, manik depresif psikoz) Bipolar duygulanım bozukluğu ; iki uçlu duygulanım bozukluğu, manik depresif psikoz

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Major Depresyon, Davraným Bozukluðu ve Madde Kullaným Bozukluðu olan Ergenlerde Fluoksetin ve Biliþsel Davranýþcý Terapinin Karþýlaþtýrýldýðý Randomize Kontrollü Çalýþma Riggs

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Kistik Fibrozisli Çocuk ve Ergenlerde Psikopatoloji ve Tedavi Uyumu White T, Miller J, Smith GL ve ark. (2008) Adherence and psychopathology in children and adolescents with cystic

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

Deliryum genel týbbi uygulamada, ayýrýcý tanýda. Deliryum. Özet

Deliryum genel týbbi uygulamada, ayýrýcý tanýda. Deliryum. Özet Deliryum Uz. Dr. Ahmet TÜRKCAN* Özet Deliryum, nedenleri, seyri, tedavisi ve sonuçlarý ile özel bir klinik önem taþýr. Tanýnýn koyulamadýðý ve uygun tedavinin yapýlmadýðý durumlarda mortaliteyle sonuçlanabilir.

Detaylı

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir?

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir? Psikolojiye Giriş İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel Bozukluklar 1. Kısım Ders 18 Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları Susan Noeln-Hoeksema Psikoloj Profesörü Yale Üniversitesi 2 Anormallik

Detaylı

Depresif semptomatoloji sadece psikiyatri

Depresif semptomatoloji sadece psikiyatri Depresyonun Klinik Belirtileri Prof. Dr. Ali Kemal GÖÐÜÞ* Depresif semptomatoloji sadece psikiyatri alanýnda deðil genel týpta da hekimlerin en sýk karþýlaþtýklarý belirtiler kümesidir. Bu belirtiler kümesi

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI STAJ DÖNEMİNDE EĞİTİM VE ÖĞRETİMDEN SORUMLU ÖĞRETİM ÜYELERİ:

Detaylı

DUYGUDURUM DÜZENLEYİCİLERİ (Antimanik İlaçlar) Prof. Dr. Alaattin Duran

DUYGUDURUM DÜZENLEYİCİLERİ (Antimanik İlaçlar) Prof. Dr. Alaattin Duran DUYGUDURUM DÜZENLEYİCİLERİ (Antimanik İlaçlar) Prof. Dr. Alaattin Duran LİTYUM Lityumun eser miktarları besin ve suda ve yaşayan her dokuda mevcuttur. Farmakokinetikler: Lityum hızlı şekilde ve tamamiyle

Detaylı

Demanslý hastalarda ajitasyon önemli bir sorundur.

Demanslý hastalarda ajitasyon önemli bir sorundur. Huzurevlerinde Ajitasyon: Nedenleri ve Baþa Çýkma Yollarý Yrd. Doç. Dr. Çaðrý YAZGAN* Demanslý hastalarda ajitasyon önemli bir sorundur. Bakým verenler üzerinde doðrudan, hasta üzerinde doðrudan ve dolaylý

Detaylı

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar ARAÞTIRMA Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar Common Medical Problems in Inpatient Psychiatric Care Clinics Çaðatay Karþýdað 1, Umut Mert Aksoy 1, Gökþen Yüksel 1, Nihat Alpay

Detaylı

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282 YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR Sıra No YAYIN ADI DERGİ DERGİ KATEGORİS İ (SI/SI- E/SSI/ SSI- E/DİĞER ULUSALAR ARASI/ ULUSAL HAKEMLİ/ DİĞER ULUSAL ULAK BİM GRUB U Yıl Sayı Sayf alar 00 00 00 00 006 00

Detaylı

SEROTOP FİLM TABLET 100 mg

SEROTOP FİLM TABLET 100 mg SEROTOP FİLM TABLET 100 mg FORMÜLÜ Her bir tablette; 100 mg sertraline eşdeğer 111,90 mg sertralin HCl Boyar madde: Titanyum dioksit FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik Özellikler Sertralin güçlü ve

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

ARAÞTIRMA ÖZET SUMMARY

ARAÞTIRMA ÖZET SUMMARY ARAÞTIRMA Tipik, Atipik Antipsikotik, Elektrokonvulsiv Tedavi ya da Birlikte Kullanýmlarý ile Taburcu Edilen Þizofreni Tanýlý Hastalarýn Altý Ay Ýçinde Tekrarlayan Yatýþ Oranlarý Rehospitalization Rates

Detaylı

Mirtazapinin Major Depresyonda Etki Baþlangýcý ve Güvenilirliði: Olgu Serisi

Mirtazapinin Major Depresyonda Etki Baþlangýcý ve Güvenilirliði: Olgu Serisi OLGU SERÝSÝ Mirtazapinin Major Depresyonda Etki Baþlangýcý ve Güvenilirliði: Olgu Serisi Feryal Çam Çelikel 1, Birgül Elbozan Cumurcu 1, Ýlker Etikan 2 1 Yrd.Doç.Dr., Gaziosmanpaþa Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme ARAÞTIRMA Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme Sexual Dysfunction in Schizophrenia: A Cross-Sectional Evaluation Soner Çakmak 1, Gonca Karakuþ 2, Yunus Emre Evlice 3 1 Uz.Dr.,

Detaylı

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD 1 Psikiyatride İlaç Etkisinin Hastalık merkezli Modeli 2 Alternatif İlaç merkezli İlaç Modeli 3 Fiziksel Tedaviler Ve Hastalık merkezli Model 1 Psikiyatride

Detaylı

MEVLANA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III V. DERS KURULU SANTRAL SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI

MEVLANA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III V. DERS KURULU SANTRAL SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI MEVLANA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III V. DERS KURULU SANTRAL SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI 9 Şubat - 6 Mart 2015 (4 Hafta) Yönetim Dekan Dönem III Koordinatörü Dönem

Detaylı

Depresyonda Tedavi: Genel Ýlkeler ve Kullanýlan Antidepresan Ýlaçlar

Depresyonda Tedavi: Genel Ýlkeler ve Kullanýlan Antidepresan Ýlaçlar Depresyonda Tedavi: Genel Ýlkeler ve Kullanýlan Antidepresan Ýlaçlar Sibel Örsel Doç. Dr., SSK Ankara Eðitim Hastanesi Psikiyatri Kliniði, Ankara Depresyondaki patoloji bir duygulaným, yani mevcut duygusal

Detaylı

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme Temel farmakoterapi ilkeleri Az sayıda ilaç Daha önce kullanılan veya ailede kullanılan ilaç Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması Psikolojik desteğin de sağlanması Hastayı

Detaylı

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur?

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? DERLEME Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? Manolya Çalýþýr 1 1 Psk., Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü, Ankara ÖZET Sýnýrda (borderline) kiþilik bozukluðunun

Detaylı

Bipolar Bozuklukta Koruyucu Tedavi Long-term Treatment in Bipolar Disorder

Bipolar Bozuklukta Koruyucu Tedavi Long-term Treatment in Bipolar Disorder PSİKİYATRİDE GÜNCEL YAKLAŞIMLAR CURRENT APPROACHES IN PSYCHIATRY 2010;2(2):206 236 2010, eissn:1309 0674 pissn:1309 0658 Bipolar Bozuklukta Koruyucu Tedavi Long-term Treatment in Bipolar Disorder Meliha

Detaylı

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý The Comparison of Psychiatric Disorders,

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

İki Uçlu Mizaç Bozuklu ğu Tedavisinde Valproat: Koruyucu tedavide yeni bir seçenek ÖZET. pecya SUMMARY

İki Uçlu Mizaç Bozuklu ğu Tedavisinde Valproat: Koruyucu tedavide yeni bir seçenek ÖZET. pecya SUMMARY İki Uçlu Mizaç Bozuklu ğu Tedavisinde Valproat: Koruyucu tedavide yeni bir seçenek E. Timuçin ORAL, Figen KARADAĞ, Tolgay ÖZSOY, A. İsmet ADANUR, Nigar UÇARER, Refhan SOLUKÇU, Arif VER İMLİ ÖZET 14'ü erkek

Detaylı

Dirençli Bipolar Olguların Yeni Antipsikotiklerle Kombinasyon Tedavileri, İlaç Etkileşmeleri ve Polifarmasi Sorunu Prof. Dr.

Dirençli Bipolar Olguların Yeni Antipsikotiklerle Kombinasyon Tedavileri, İlaç Etkileşmeleri ve Polifarmasi Sorunu Prof. Dr. Dirençli Bipolar Olguların Yeni Antipsikotiklerle Kombinasyon Tedavileri, İlaç Etkileşmeleri ve Polifarmasi Sorunu Prof. Dr. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi - İstanbul BP Bozuklukta Tedaviye

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Hakan Türkçapar Doç. Dr., SSK Ankara Eðitim Hastanesi Psikiyatri Kliniði, Ankara Anksiyete bozukluklarýyla depresyonun belirtileri arasýnda belirgin

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7)

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7) MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7) DEKAN DEKAN YRD. BAŞKORDİNATÖR BAŞKORDİNATÖR YRD. BAŞKORDİNATÖR YRD.

Detaylı

SINIF 5 Saat Ders Düzey Öğretim Üyesi Anabilimdalı SİNİR-DUYU BLOĞU

SINIF 5 Saat Ders Düzey Öğretim Üyesi Anabilimdalı SİNİR-DUYU BLOĞU 31.8.2015 16.11.2015 8.2.2016 18.4.2016 08:30 Başağrısı Atst Gülşen KOCAMAN NÖROLOJİ Gerilim tipi başağrısı TT Gülşen KOCAMAN NÖROLOJİ 09:30 Migren T A K İ Gülşen KOCAMAN NÖROLOJİ Kognitif bozukluklar

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

NT HAR E L M OLAN HASTALARDA LAÇ TEDAV S

NT HAR E L M OLAN HASTALARDA LAÇ TEDAV S Kriz Dergisi 15 (3): 31-38 NT HAR E L M OLAN HASTALARDA LAÇ TEDAV S A. Alt nda *, M. Günefl** ÖZET: ntihar e ilimi olan kiflide ilaç tedavisi yaklafl m n n temel belirleyicisi altta yatan bozukluktur.

Detaylı

Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi

Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi E. Cüneyt EVREN*, Sacide ÜSTÜNSOY*, Suat CAN*, Cengiz BAÞOÐLU**, Duran ÇAKMAK*** ÖZET Bu çalýþmada yatarak tedavi gören

Detaylı

Anksiyete, yaþlýlarda oldukça sýk olarak ortaya

Anksiyete, yaþlýlarda oldukça sýk olarak ortaya Yaþlýlýk Çaðý Psikofarmakolojisi: Benzodiazepinler Doç. Dr. Haldun SOYGÜR* Anksiyete, yaþlýlarda oldukça sýk olarak ortaya çýkan, ancak taný ve tedavisinde önemli sorunlarla karþýlaþýlan bir durumdur.

Detaylı

Somatoform Bozukluklarýn Ýlaçla Tedavisi

Somatoform Bozukluklarýn Ýlaçla Tedavisi Somatoform Bozukluklarýn Ýlaçla Tedavisi Hülya Eltutan ÖNCÜLOÐLU*, Nevzat YÜKSEL** ÖZET Bu çalýþmada somatoform bozukluklarýn tedavisi gözden geçirilmiþtir. Diðer tedavi yöntemlerinden kýsmen bahsedilse

Detaylı

Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý

Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý Hamdullah AYDIN*, Fuat ÖZGEN** ÖZET Psikiyatrik bozukluklarda uyku çalýþmalarý, uykuda REM fenomenlerinin ve delta uykusunun deðiþtiðine iþaret etmektedir. REM

Detaylı

Ýnsanlýk tarihi kadar eski olan depresif bozukluðun. Depresyon Etiyolojisi. Özet

Ýnsanlýk tarihi kadar eski olan depresif bozukluðun. Depresyon Etiyolojisi. Özet Depresyon Etiyolojisi Yard. Doç. Dr. Beyazýt YEMEZ*, Doç. Dr. Köksal ALPTEKÝN* Özet Toplumda en yaygýn rastlanan ruhsal bozukluklardan biri olan depresyonun önemli bir bölümünün pratisyen hekimlerce görülmesi

Detaylı

Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin

Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin Yaþlýlýk Çaðý Depresyonlarý Yrd. Doç. Dr. Lut TAMAM*, Dr. Seva ÖNER* Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin geliþimine koþut olarak ortalama insan ömrü uzamaktadýr. Bunun sonucunda yaþlý olarak

Detaylı

Bir üniversite hastanesi psikiyatri kliniğinde elektrokonvülzif tedavi uygulanan hastaların demografik ve klinik özellikleri

Bir üniversite hastanesi psikiyatri kliniğinde elektrokonvülzif tedavi uygulanan hastaların demografik ve klinik özellikleri Dicle Tıp Dergisi / M.Z. Eroğlu ve ark. Elektrokonvülzif tedavi 2012; 39 (3): 371-376 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2012.03.0160 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Bir üniversite hastanesi

Detaylı

Ýntiharýn Nörobiyolojisi #

Ýntiharýn Nörobiyolojisi # Ýntiharýn Nörobiyolojisi # Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* GÝRÝÞ Genel toplumda intihar sýklýðý yýllýk yüzbinde 10-20 kadardýr. Deðiþik ülkelerde bu oranlar yüzbinde 10 ile 40 arasýnda deðiþmektedir. Ýntihar

Detaylı

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz?

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Alp Üçok 1 1 Prof.Dr., Ýstanbul Üniversitesi, Ýstanbul Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ýstanbul GÝRÝÞ Psikoz ve

Detaylı

ÇARŞAMBA 09:30 Koma A Gülsen YILDIZ BABACAN NÖROLOJİ

ÇARŞAMBA 09:30 Koma A Gülsen YILDIZ BABACAN NÖROLOJİ 4.Grup 2.Grup 3.Grup 1.Grup SİNİR-DUYU BLOĞU 31.8.2015 16.11.2015 8.2.2016 18.4.2016 08:30 Başağrısı Atst Gülşen KOCAMAN NÖROLOJİ PAZARTESİ Gerilim tipi başağrısı TT Gülşen KOCAMAN NÖROLOJİ 09:30 Migren

Detaylı

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Görüşmecinin Adı- Soyadı:

Detaylı

Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri

Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri ARAÞTIRMA Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri The Clinical and Sociodemographic Features of Late Onset Schizophrenia

Detaylı

ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR

ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR Affektif (duygu-durum) hastalıklar ve manik-depresif (bipolar) hastalık durumunda kullanılan ilaçlardır. Etkilerini; SSS deki monoaminlerin (mediyatör görevli olanlar)

Detaylı

Depresif Bozukluklarýn Tedavisinde Moklobemid Kullanýmý

Depresif Bozukluklarýn Tedavisinde Moklobemid Kullanýmý Depresif Bozukluklarýn Tedavisinde Moklobemid Kullanýmý Yrd. Doç. Dr. Ümit TURAL*, Prof. Dr. Emin ÖNDER* ÖZET Monoamin oksidaz inhibitörleri'nin (MAOÝ) genelde depresif bozukluklarýn tedavisinde etkili

Detaylı

Eþtaný (komorbidite), iki ya da daha fazla. Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Özet

Eþtaný (komorbidite), iki ya da daha fazla. Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Özet Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Prof. Dr. Olcay YAZICI* Özet Diðer psikiyatrik bozukluklarda olduðu gibi depresif bozukluklarda da sýklýkla tabloya baþka organik ya da psikiyatrik hastalýklarýn

Detaylı

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilimdalı 49.Ulusal Psikiyatri Kongresi 27 Eylül 2013, İzmir Açıklama 2012-2013

Detaylı

Bilindiði gibi genel toplumda depresyonun görülme

Bilindiði gibi genel toplumda depresyonun görülme Genel Týpta Antidepresan Kullanýmý# Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* Bilindiði gibi genel toplumda depresyonun görülme sýklýðý %3-5 kadardýr. Bazý fiziksel hastalýklarda ise depresyon olasýlýðý %50'ye dek çýkmaktadýr.

Detaylı