Sistemik Arter Hipertansiyonu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sistemik Arter Hipertansiyonu"

Transkript

1 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s Sistemik Arter Hipertansiyonu Dr. Bur çak Kı lıç kı ran, Prof. Dr. Ze ki Ön gen Hipertansiyon (HT) kardiyovasküler hastalıklar için saptanılabilen majör risk fak tör le rin den bi ri dir ve te da vi edil me di ği durumda kardiyak, serebrovasküler, vasküler ve renal hastalık la ra se bep ola rak cid di bir mor bi di te ve mor talite ile sonuçlanmaktadır. HT, ilk de ğerlendirmeden sonra en az iki vizitte iki ya da daha fazla ölçümün ortalamasında sistolik kan basıncı nın 140mmHg ve diyastolik kan basıncı nın 90mmHg olması ola rak ta nımlanır. Hastaların yakla şık %30 u ta nıdan habersizdir. Tanı sı konulan hastaların ise üç te bi rin de tedavi hedeflerine ula şılabildi ği bildirilmektedir yaş ara sı bireylerde sis to lik kan ba sıncın da ki her 20mmHg ve di yas to lik kan ba sıncındaki her 10mmHg lık ar tış kar di yo vas kü ler has ta lılar açı sından riski ikiye katlamaktadır. Bü yük çap lı klinik çalışmalar hafif-orta düzeydeki tansiyonun tedavi edil me si ile ölüm cül olan ve ol ma yan in me, ko ro ner olay lar ve böb rek ye tersizliğinin anlamlı ola rak azal dı ğı nı göstermiştir. Yapılan çalışmalar tedavideki tek hedefin kan ba sıncı nı dü şürmek olmadığı nı di ğer kar di yo vas kü ler risk fak tör le ri nin de (Tab lo 1) kont rol al tına alınması gerekti ğini göstermiştir. Tab lo 1. Kardiyovasküler risk faktörleri; Hipertansiyon* Sigara kullanma alışkanlığı Obezite* (vücut kitle indeksi 30kg/m 2, göbek çevresi E 102cm, K 88cm) Fiziksel inaktivite Dislipidemi* Diabetes mellitus* Yaş ( E>55, K>65) Erken kardiyovasküler hastalık varlığına ilişkin aile öyküsü ( E<55yaş, K<65 yaş) * işaretliler aynı zamanda metabolik sendromun komponentleridir. 43

2 Burçak Kılıçkıran, Zeki Öngen KAN BASINCI SINIFLAMASI JNC VII (Joint National Commitee on Prevention, Detection, Evaluation and Tre at ment of High Blo od Pres su re) (2003) hi pertansiyona yakla şım açı sından yeni daha saldırgan hipertansiyon kontrolünü öneren bir kılavuz oluşturmuştur. Bu kılavuzda bir önce ki ne (JNC VI) gö re en önem li de ği şiklik kan ba sıncı sı nıflamasında olmuştur. Bunlar; prehipetansiyon kategorisinin eklenmesi, evre 2 ve 3 hipertansiyon sı nıfları nın bir leştirilmesidir. Sistolik kan ba sıncı mmhg ve di yas to lik kan ba sıncı mmhg ara sı olan bireylerin prehipertansif olarak dü şünülmesi gerekti ği ve bu grup ta ki has ta ların hipertansiyon gelişmesi açı sından artmış riske sahip olduğu bildirilmiştir. Tab lo 2 de JNC VII de ki sı nıflama verilmiştir. Tab lo 2. Yetişkinlerde kan basıncına göre sınıflama ve yaklaşım JNC VII KAN BA SIN CI SI NIF LA MA SI Sis to lik KB, mm Hg Di yas to lik KB, mm Hg Nor mal <120 ve <80 Pre hi per tan si yon ve ya de re ce hi per tan si yon ve ya de re ce hi per tan si yon 160 ve ya 100 Avrupa Hipertansiyon Derne ği- Kardiyoloji Derneği Arteriyel Hipertansiyona Yakla şım ve Tedavi Kıla vu zun da (2003) ise 1999 WHO/ISH sı nıflaması korunmuş an cak sı nırda alt gru bu kal dı rılmış t ır (Tab lo 3). HASTALARIN DEĞERLENDİRİLMESİ De Tab ğerlendirmede; lo 3. Kan basıncı düzeylerine ilişkin sınıflama Kategori Sistolik Diyastolik 1. K a n Optimum <120 <80 ba sınc ı Normal Yüksek Normal 1. Derece hipertansiyon (Ha fif) dü zeyle ri nin saptanması 2. Derece hipertansiyon (Or ta) 3. Derece hipertansiyon (Ağır) İzole sistolik hipertansiyon Hi per- 140 <90 tan si- 44

3 Sistemik Arter Hipertansiyonu yonun saptanabilir sebeplerinin de ğerlendirilmesi 3. Di ğer risk faktörlerinin, hedef organ hasarları nın (HOH) ve eşlik eden öbür hastalıkların de ğerlendirilmesi amaçlanmalı dır. Ta nı için tıp sal öy kü, fizik muayene, rutin laboratuvar testleri ve di ğer ta nısal prosedürlerden elde edilen verilere ihtiyaç duyulmaktadır. Fi zik mu aye ne kan ba sıncı nın uy gun şekilde ölçülmesi; karotis, abdominal ve femoral arterlerin oskültasyonu; tiroid glan dın pal pas yo nu; kalp ve ak ci ğer muayenesi; karı nın bü yü müş böb rekler, kitle, anormal aort pulsasyonu açı sından incelenmesi; alt ekstremitenin ödem ve na bızlar açı sından palpasyonu; ve nörolojik muayeneyi içermelidir. Kan ba sıncı gün için de ve gün ler ara sında oldukça değişkenlik gösterir, bu nedenle tanı birkaç ayrı seferde yapı lan çok sa yıda ölçümün ortalamasına göre konulmalı dır. Kan ba sıncı ölçümüne başlanmadan önce hastaların ses siz bir odada 5 dk kadar sandalyede dinlendirilmeleri sonrası kol kalp se vi ye si ne ge tirilerek, uygun boyutlarda bir man şon kul lanı la rak ve sis to lik, di yas to lik kan basıncı nı belirlemek için Korotkoff sesleri kullanılarak 1-2 dakikalık ara lıklar ile en az iki öl çüm ya pılmalı, periferik damar hastalıklarına bağ lı ola sı farklı lıkların saptanması ama cıyla kan basıncı her iki kol dan öl çül me li dir (da ha yüksek saptanan de ğer referans kabul edilmelidir). Postural hipotansiyon açısından riskli bireylerde, ayakta durmaya başladık tan son ra, 1. ve 5. da ki ka larda kan ba sıncı ölçümü yapılmalı dır. Kan ba sıncı düzeylerinin saptanmasında 24 saatlik ambulatuvar monitörizasyon, beyaz önlük hipertansiyonunu de ğerlendirmede, ilaç tedavisine dirençten süphelenilmesi, antihipertansif tedavi altında hipotansif semptomlar tarif edilmesi, episodik hipertansiyon gibi durumlarda kullanı la bi lir. Am bu la tu var kan ba sıncı de ğerleri, klinik ölçümlere gö re da ha dü şük tür ve uya nıkken hipertansif bir hastada ortalama KB de ğeri >135/85mmHg, uyur ken >120/75mmHg dır. Ev de kan ba sıncı ölçülmesi ise doktorun karar vermesini sağlayacak daha fazla bilgi sağlamak ve hastanın tedaviye uyumunu arttırmak için önerilebilir, ancak hastada anksiyete yaratıyorsa ve tedavi rejiminin hasta tarafından kendi kendine değiştirilmesine yol açıyorsa önerilmemelidir. Evde ölçülen ortalama KB değe ri >135/85 olan hastalar genellikle hipertansif gibi dü şünülmelidir. İzole Klinik veya Beyaz Önlük Hipertansiyonu Bazı hastaların gün için de kan ba sıncı de ğerleri normal olmasına rağmen kli nik te öl çü len kan ba sıncı de ğerlerinin yüksek çıkması genel olarak beyaz önlük hipertansiyonu (izole klinik hipertansiyon) olarak tanımlanmaktadır. 45

4 Burçak Kılıçkıran, Zeki Öngen Yapılan çalışmaların hepsinde olmamakla birlikte bazı ça lışmalarda izole klinik hi per tan si yo nu ile he def or gan hasarı ve me tabolik anormallikler arasında ilişki bildirilmiştir. Bu sebeple izole klinik hipertansiyonu sanıldı ğı ka dar masum bir fenomen olmayabilir. Bu tip hastalarda HOH veya yüksek risk profili mevcut ise ilaç tedavisi uygulanmalı dır. LABORATUVAR TESTLERİ VE DİĞER TANISAL İŞLEMLER Tedaviye başlanmadan önce rutin laboratuvar testleri; elektrokardiyogram, idrar analizi, hematokrit, plazma glukoz düzeyi, serum potasyum, kreati nin (GFR de ğer len di ril me si), kal si yum, ürik asit ve li pid pro fi li (HDL, LDL, trigliserid) yapılmalı dır. Dirençli hipertansiyon durumunda veya hedef organ tutulumu lehine bulgular var ise ek tetkikler önerilmelidir. (Önerilen testler: Ekokardiyografi, karotis ultrasonu, mikroalbuminüri (diyabetiklerde zorunlu test), fundoskopi (ağır hipertansiyonda). HT saptanan eriş kin le rin an cak %5-10 un da kan ba sıncı ar tı şına neden olan bir sebep saptanabilir. Çok şiddetli kan basıncı ar tışları, hipertansiyonun ani ola rak başlaması, ilaç te da vi si ne ya nıt vermemesi gibi durumlar sekonder hipertansiyon şüphesini arttı rır. HT nin saptanabilen sebepleri; Kronik böbrek yetersizli ği Renovasküler hipertansiyon Feokromasitoma Primer aldosteronizm Cushing sendromu Aort ko arktasyonu Tiroid ve paratiroid hastalıkları Uyku apnesi İlaçların neden olduğu (nonsteroid antienflamatuar ilaçlar; kokain, amfetamin; sempatomimetikler (dekonjestan ve anorektikler); oral kont ra sep tif ler; ad re nal ste ro id ler; sik los po rin ve tak ro li mus; erit ropoetin) Sekonder hipertansiyon dü şünülen hastalarda renin, aldosteron, kortikosteroidler, katekolaminlerin ölçülmesi; renal, adrenal ultrason, bilgisayarlı tomografi, beynin manyetik rezonansla görüntülenmesi gerekebilir. 46

5 Sistemik Arter Hipertansiyonu KOMPLİKASYONLAR Hipertansif hastalarda organ tutulumu lehine kanıtlar dikkatlice araş tırılmalı dır. Yük sek kan ba sıncı koroner arter hastalıkları için ba ğımsız risk faktörüdür. Hafif-orta derecde hipertansiyonu olan hastaların 1/3 ün den fazlasında sol ventrikül hipertrofisi (SVH) saptanmaktadır. Etkili antihipertansif tedavi ile sol ventrikül hipertrofisinde gerileme görülebilmektedir. 1. Aterosklerotik Komplikasyonlar HT hastalarda en sık ölüm ne de ni ate rosk le roz komp li kas yon la rından kaynaklanmaktadır (kararsız angina pektoris, akut miyokard infarktüsü ve ani ölüm) 2. Kar di yak Fonk si yon Bo zuk lu ğu Uzun süreli yüksek kan basıncı nın bir di ğer etkisi diyastolik ve sistolik disfonksiyondur. Sistolik disfonksiyon miyokard iskemisi, infarktüsü, fibrozisi veya kardiyomiyopati sebebi ile geli şirken, diyastolik disfonksiyon sistolik fonksiyonların korunmuş ol du ğu olgularda SVH nedeni ile geli şebilir. SVH olan ol gu lar da kar di yak arit mi ve ani ölüm ler da ha yay gın görülmektedir. 3. İn me Hemorajik ve tromboembolik inme için HT majör risk fak tö rü dür. Sis to lik kan ba sıncı, diyastolik kan basıncına göre, inme insidansı ile da ha ya kından iliş ki li dir. Kan ba sıncı yükseldikçe inme sıklı ğı nın art tı ğı, te da vi ile bu ora nın etkili bir şekilde azaldı ğı görülmektedir. Tromboembolik inmedeki rolü ise karotis ve beyin arterlerindeki aterosklerozu hızlandırması olarak bilinmektedir. 4. Hi per tan sif Böb rek Has ta lık la rı HT nefroskleroza yol açarak kronik böbrek yetersizli ğine sebep olabilir. HT se be bi ile olu şan ya da kö tü le şen böbrek hasarı serum kreatinin düzeyinde artış olması, mikroalbüminüri, makroalbüminüri, kreatinin klirensinde düşme olması durumlarında düşünülmelidir. 5. Aor ta ve Pe ri fe rik Ar ter Has ta lık la rı Pe ri fe rik da mar lar da ate rosk le ro zun iler le me si ne yol açar. Yük sek kan basıncı asendan aortada disseksiyona yol açan ve kötüleştiren bir faktör olma- 47

6 Burçak Kılıçkıran, Zeki Öngen sı nın ya nı sıra özellikle abdominal aortada anevrizma oluşumuna, aterosklerotik sü re cin iler le me si ne yol aça rak kat kıda bulunur. 6. Göz Keith Wagener ve Ba ker HT nin göz di bin de yap tı ğı de ği şiklikleri dört sı nıfa ayırmışlardır. Günümüzde hastalar erken dönemde saptandıkları için 1. (arteriollerde incelme) ve 2. (arteriollerin ven üzerine baskı sı) derece değişiklikler sık görülmektedir, fakat bunların prognostik de ğeri olduğuna ilişkin kanıt yok tur. 3. de re ce ve 4. de re ce de ği şiklikler ise ender görülmekte ve ağır hipertansif komplikasyon olarak kabul edilmektedirler. TEDAVİ Tedavide amaç uzun dönemdeki kardiyovasküler, renal, serebral mortali te ve mor biditede azalma sağlamaktır. Bu ama ca ulaş mak için da ha ön ce yukarıda bahsetti ğimiz bütün geriye çevrilebilir risk fak törlerinin (sigara, diyabet, dislipidemi) tedavi edilmesi, yükselmiş kan ba sıncı nın hedef düzeylere indirilmeye çalı şılması gerekmektedir. Bahsedilen hedef kan basıncı dü zeyleri kılavuzlarda 140/90mmHg altı, di abet ve ya kro nik böb rek has ta lıkları için 130/80mmHg al tı olarak belirtilmiştir. Özellikle 50 ya şındaki hastalarda di yas to lik kan ba sıncı hedefine daha kolay ula şılabilmekte ve klinisyenler diyastolik kan ba sıncındaki yüksekli ği daha ciddi bir gösterge olarak kabul edebilmektedirler, ancak son yapılan çalışmalarda gösterilmiştir ki sistolik kan ba sıncı nı dü şürmek birincil hedef olmalı dır. YAŞAM TARZI DEĞİŞİKLİKLERİ Kan ba sıncı nı dü şürmede en etkili ya şam tar zı de ği şiklikleri; 1. Kilolu ya da obez hastalarda kilo kaybı nın sağlanması (potasyum ve kalsiyum açı sından zengin bir diet düzenlenmesi) 2. Tuz kı s ıtlaması (di et ile gün lük sod yum alı mı 100mmol ü (2,4g sod yum ve ya 6g sod yum klo rid) aşmamalı) 3. Meyve/sebze tüketiminin arttı rılması, doy muş/total yağ tüketiminin azaltılması 4. Aşı rı al kol alı mı nın azal tılması (maksimum erkeklerde günde 2 bardak, kadınlarda günde 1 bardak) 5. Sigara kullanı mına son verilmesi 6. Fiziksel egzersiz Ya şam tar zı de ği şik lik le ri kan ba sıncı nı dü şürmenin yanı sıra, antihipertansif 48

7 Sistemik Arter Hipertansiyonu ilaçların etkinli ğini attırmakta, kardiyovasküler riski azaltmaktadır İLAÇ TEDAVİSİ Başlangıç ilaç tedavisi hasta özelliklerine, eş lik eden di ğer hastalıklara da ya na rak dü zen len me li dir. Bu amaç la bir çok ça lışmalar sonrası etkinlikleri kanıtlanmış çok sa yı da ilaç sı nıfları kullanı mı mıza sunulmuş tur. Bu ilaç sı nıfları; 1. Ti azid gru bu diüretikler 2. Lup diüretikleri 3. Po tas yum tu tu cu di üre tik ler 4. Aldosteron reseptör blokerleri 5. Beta blokerler (BB) 6. Kom bine alfa-beta blokerler 7. ACE-İnhibitörleri (ACEİ) 8. Anjiyotensin II antagonistleri (ARB) 9. Kalsiyum kanal blokerleri-nondihidropridinler (KKB) 10. Kalsiyum kanal blokerleri-dihidropiridinler 11. Alfa-blokerler 12. Santral etkili ilaçlar 13. Direkt vazodilatatörler JNC VII klavuzunda tiazid tipi diüretiklerin hipertansiyonlu birçok hastada tek ba şına ya da kombinasyon olarak di ğer sı nıflar ile birlikte (ACE-inhibitörleri, ARB, BB; KKB leri. gibi) kullanılması gerekti ği vurgulanmış tır. Bir çok has ta da tek bir ilaç ile he def kan ba sıncı düzeylerine ula şılamadı ğı görülmektedir, bu has talar çoğu za man iki ve ya da ha fazla antihipertansif ilaca gereksinim duymaktadır. Uygun dozlarda kullanı lan bir ilaç la he def kan düzeyin ula şılmadı ğı durumlarda farklı bir sı nıftan ikinci bir ilaç tedaviye eklenmelidir. Kan basıncı he def kan ba sıncı düzeyinden 20/10 mmhg yüksek olan hastalarda (yani kan basıncı 160/90) ise baş lan gıç te da vi si iki ilaç ile olmalı, bu iki ilaç kom bi ne pre pa rat ola rak ya da ay rı ay rı reçete edilebilinir. Şe kil 1 de JNC VII kılavuzunda belirtilen HT tedavisinde son çalışmalar ışı ğında hazırlanmış algoritm gösterilmektedir. Görüldü ğü üzere tiazid tipi diüretikler ve kombinasyon tedavisi ön plana alınmış t ır. Özel du rumlar adı 49

8 Burçak Kılıçkıran, Zeki Öngen Yaam tarz deiiklikleri Kan basnc hedef dzeyine (<140/90) ulalamamas (Diabetik ve kronik bbrek hastalklarnda <130/80 olmas) Balang ila seimi Elik eden hastalk olmad durumlar zel durumlar Klinik klavuzlara ve alma sonularna g elik eden hastalk durumunda yararl 1.derece HT 2.derece HT olduu gsterilmi ilalar; (SKB veya(skb 160 veya DKB 90-99mmHg) DKB 100mmHg) Kalp yetersizlii: Diretik, BB, ACE, -En ok tiazidlersklkla iki ila ARB, Aldos ant. -ACEI, ARB, BB, kombinasyonu Miyokard infarkts BB, ACE; KKBleri tercih (genellikle tiazid sonras: ile Aldos. Ant. edilebilir veya kombine ACEI, Yksek koroner arter Diretik, BB, ACE, KKB kombine edilebilir. veya ARB, veya BB, hastal riski: veya KKBi) Diyabet: Diretik, BB, ACE, ARB, Kronik bbrek ACE, ARB hastalklar: Rekrren inmeden Diretik, ACE korunmada: YETERSZ YANIT -DOZU ARTTIR VEYA BAKA LALAR EKLE -Hipertansiyon konusunda uzmanlam hekimler ile konsultasyon Şekil 1. Hipertansiyon tedavisi algoritmi (JNC VII kılavuz önerisi) 50

9 Sistemik Arter Hipertansiyonu altında belirtilen eşlik eden hastalıklar durumunda ise bazı ilaç grup la rı di ğerlerine göre ön plana çıkmaktadır. ÖZEL DU RUM LAR İskemik Kalp Hastalıkları Tipik angina pektorisin hipertansiyona eşlik etti ği durumlarda sıklıkla ilk tercih BB olmaktadır; kontrendikasyon var ise uzun etkili KKB leri kullanılabi li nir. Akut ko ro ner send ro mun eşlik etti ği durumlarda BB ve ACE-İ te davideki ilk tercihler olmalı dır. Ay rıca bu hastalarda statin tedavisi ve aspirin kullanı mı önemlidir. Kalp Yetersizliği Asemptomatik kalp yetersizliği olgularda ACE-İ ve BB, semptomatik olgular da ve son dö nem kalp ye ter siz li ğinde ACE-İ, BB, ARB; aldosteron antagonistleri, lup diüretikleri önerilmelidir. Diyabet Ço ğu va ka da <130/80mmHg he de fi ne ula şıl ma sı için kom bi nas yon tedavisi gerekmektedir. ACE-İ ve ARB ler ile tedavi diabetik nefropatinin ilerlemesini yavaşlatmakta ve albuminüriyi azaltmaktadır, ay rıca ARB lerin makroalbüminüri geli şimini azalttı ğı gösterilmiş tir. Tip 1 ve ya Tip 2 di abe tik hastalarda mikroalbüminüri varlı ğı, kan ba sıncı düzeyinden ba ğımsız ola rak, antihipertansif tedavi için endikasyon olarak kabul edilmekte ve te davi özellikle bir renin-anjiyotensin blokeri ile yapılmalı dır. Tiazid tipi diüretikler, BB ler, ACE-İ, ARB ve KKB leri diabetli hastalarda kardiyovasküler hastalık ve in me insidansı nı azaltmaktadırlar. Kronik Böbrek Yetersizliği (KBY) KBY, glomerüler filtrasyon hı zı nın 60ml/dk1,73m 2 al tına düşmesi (kreati ni nin er kek ler de >1,5mg/dl, ka dın lar da >1,3 mg/dl ol du ğu du rum) ve ya al bu mi nü ri (>300 mg/gün) ol ma sı durumudur. HT bu hastaların bir ço ğunda mevcuttur ve agresif olarak tedavi edilmesi gerekmektedir. Yukarıda da bahsedildiği gi bi ACEİ ve ARB le rin di abe tik olan ve ol ma yan böb rek hastalıkları nın ilerlemesinin önlenmesinde olumlu etkileri vardır. Bu ilaç lar kreatinin düzeylerinde hafif artış yapabilir. Bazal kreatinin de ğerine göre yak- 51

10 Burçak Kılıçkıran, Zeki Öngen la şık %35 e ka dar olan ar tışlar kabul edilebilir ve eğer hiperkalemi geli şimi söz konusu değil ise ila cın kesilmesi gerekmemektedir. Böbrek yetersizli ğinin ilerlediği dö nem ler de ( GFR <30ml/dk1,73m 2, se rum kre ati nin 2,5-3mg/dL) di ğer ilaç sı nıflarına ilave artan dozlarda loop diüretik kullanı mı sıklıkla gerekmektedir. Serebrovasküler Hastalıklar Akut in me sırasında kan basıncı nı akut dü şürmenin riski ve yararı konusu henüz açıklı ğa ka vuşmamış t ır, ancak hastanın durumu stabille şinceye kadar kan ba sıncı nı yak la şık 160/100 mmhg ci va rında tutmak uygun bir yakla şım olacaktır. ACE-İ ve ti azid ti pi di üre tik kom bi nas yon la rı nın tek rar eden in me sıklı ğı nı azalt tı ğı saptanmış t ır. Metabolik Sendrom Metabolik sendrom aşa ğıda belirtilen beş du rum dan üçü nün ya da da ha fazlası nın bulunması ola rak ta nımlanmaktadır. 1. Abdominal obezite (bel çevresinin erkeklerde >102cm, kadınlarda >88 cm olması) 2. Glukoz intoleransı (aç lık kan şekeri 110mg/dL) 3. Kan ba sıncı 130/85 olması 4. Yükselmiş trigliserid düzeyi ( 150 mg/dl) 5. Dü şük HDL dü ze yi (er kek ler de <40mg/dL, ka dınlarda <50 mg/dl) Bu hastalarda yoğun ya şam tar zı de ği şikli ği ve mev cut olan her bir kom ponentinin tedavi edilmesi gerekmektedir. Yaşlılarda Hipertansiyon Kan ba sıncı kontrolünün en dü şük ol du ğu grup tur ve bu grup has ta la rın tedavisinde genellikle aynı prensipler geçerli olmakla birlikte postural hipotansiyon daha sık rastlandı ğı için başlangıçta daha düşük doz lar ile baş lamak bazı olgularda gerekebilir. Unutulmaması gerekilen husus bu grup hastalarda kan ba sıncı hedeflerimizin genç hastalara göre farklı olmadı ğı dır. Postural hipotansiyon: aya ğa kalk ma ile kan ba sıncı nın >10mmHg düşmesine baş dönmesi ve bayılmanın eşlik etmesidir. Sistolik hipertansiyonlu yaş lı hastalarda, diabetiklerde, diüretik, venodilatör (nitrat, alfa-bloker, sildenafil 52

11 Sistemik Arter Hipertansiyonu benzeri ilaçlar) alanlarda daha sık gö rülür. Bu hastalarda aşı rı vo lüm azalmasından ve hızlı bir şekilde antihipertansif ilaç dozunun arttı rılmasından kaçı nılmalı dır. Kadınlarda Hipertansiyon Oral kontraseptif ilaçlar kan basıncında artı şa yol aça bilir, bu sebeple OKS kul la nan has ta lar da za man za man kan ba sıncı kontrolü yapılmalı dır. HT ge lişmesi durumunda başka bir kontrasepsiyon yönteminin uygulanması dü şünülmelidir. Menopozal hormon replasman tedavisi ise kan basıncında artı şa yol aç maz. Günümüzde gebelikte hipertansiyon sistolik kan basıncı nın 140mmHg ya da di yas to lik kan ba sıncı nın 90mmHg ol ması şeklinde tarif edilmektedir. Bu hastalar dikkatlice takip edilmelidir. Tedavideki amaç annedeki riski azaltmaktır, ancak seçilen ilaçlar hem etkili olmalı hemde fetus için güvenilir olmalı dır, bu amaç la al fa me til do pa, be ta-blo ker ler ve va zo di la ta tör ler ter cih edilen ilaçlar olmaktadır. ACE-İ ve ARB ler fetal defektlere yol açabilme potansiyellerinden dolayı gebelerde kullanılmamalı dır. Gebelere tuz kı sıtlaması nın olmadı ğı nor mal bir di yet öne ri lir. Pre ek lamp si ge be li ğin 20. haf ta sından sonra ge li şir ve ye ni başlayan veya kötüle şen hipertansiyona, albüminüri, hiperürisemi ve bazen koagülasyon anomalileri eşlik edebilir. Bazı hastalarda hipertansif acillere yol açabilir, eklampsi geli şebilir. Bir gebe kadında SKB 170 ya da DKB 110mmHg olu şu acil durum olarak kabul edilmelidir. Bu durumlarda mutlaka hastanede hospitalize edilerek hasta monitörize edilmelidir. Ciddi preeklampsi, eklampsi durumlarında erken doğum dü şünülmeli, parenteral antihipertansif ve antikonvulsan tedavi başlanmalı dır. Hipertansif Aciller Hipertansif kriz hedef organları ve prog no zu teh dit eden şi dd et li kan basıncı yükselmesidir. Bu durum kan ba sıncı nın bir-iki sa at için de IV te da vi ile dü şürülmesi gereken hipertansif aciller ile birkaç saat ile saat arasın da oral ya da IV te da vi ile dü şürülmesi gereken hipertansif öncelikler ol mak üze re iki gru ba ay rı lır. Teadavideki primer amaç ilk birkaç saat içinde ortalama arter basıncı nı %15-25 ora nın da ya da di yas to lik kan ba sıncı nı mmHg ya dü şürmektir. Tedavide kullanılan ajanlar eşlik eden klinik durumlara göre deği şiklik gösterebilmektedir (Kullanı lan ajan lar; BB ler, la betolol, Na nitroprussid, furosemid, nitrogliserin, hidralazin vb.) 53

12 Burçak Kılıçkıran, Zeki Öngen Dirençli Hipertansiyon Diüreti ği de içe ren üç ilaç tan olu şan kom bi nas yo na rağmen hedef kan basıncı düzeylerine ula şılamaması durumudur. Sekonder hipertansiyon, tedaviye uyumsuzluk, sı vı yüklenmesi, yetersiz diüretik tedavisi, uygun olmayan kombinasyon kullanılması, ilaçlarla ilgili diğer nedenler (eşlik eden diğer hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların hipertansiyona yol açması) dirençli hi per tan si yo na yol aça bi lir. TAKİP İlaç tedavisi başlanan hastalarda hedef kan basıncı düzeylerine ula şıncaya kadar aylık kont rol ya pılmalı dır, ancak ikinci derece hipertansiyon grubundaki hastalarda daha sık ara lıklarla kontrol yapmak gerekebilir. Kan basıncı kontrol altına alındıktan sonra eş lik eden cid di bir kli nik olay ya da he def organ hasarı yok ise 3-6 ay ara lık lar ile kont rol, bu gi bi du rum lar da ise da ha sık ara lıklarla kontrol uygun olabilir. Serum potasyum ve kreatinin yılda 1-2 kez kontrol edilmelidir. JNC VII kılavuzunda hasta- doktor ilikisinin HT tedavisindeki önemi üzerinde durulmuştur. Hastanın ve ai le si nin bil gi len di ril me si, ile ti şimin arttırılması doktoruna kar şı güvenin artması nı sağlarken, hastanın tedaviye motivasyonunu arttırmaktadır. İLAÇ LA RIN YA RAR LI ET Kİ LE Rİ NİN OL DU ĞU Dİ ĞER KLİ NİK DU RUM LAR Ti azid ti pi di üretikler osteoporoza bağ lı demineralizasyonu yavaşlatmakta faydalı dır. BB ler at ri al ta şiaritmi/atriyum fibrikasyonu, tirotoksikoz, migren, esansi yel tre mor ve pre ope ra tif hi per tan si yon te da vi sin de ter cih edi len ilaç lar dır. KKB le ri Ray na ud fe no me ni ve ba zı aritmilerde yararlı olabilir. Alfa-blokerler prostat hipertrofisi olan hastalarda faydalı etkileri vardır. İLAÇ LA RIN KUL LA NIL MA MA SI GE RE KEN DU RUM LAR Ti azid di üretikleri gut ta nı sı olan hastalarda kullanılmamalı dır. BB ler cid di de re ce AV blok olan, as tım ve reaktif havayolları has talıklarında kullanı mından kaçı nılmalı dır. KKB leri (verapamil, diltizem) 2-3. derece A-V blokta, konjestif kalp yetersizli ğinde kullanılmamalı dır. ACEİ ve ARB ler ge be ler de ve do ğurmayı dü şünen kadınlarda, bilateral 54

13 Sistemik Arter Hipertansiyonu renal arter dalı ğı olan has ta lar da kont ra in di ke dir ve ay rıca ACEİ leri anjiyoödem öyküsü olan hastalarda kullanılmamalı dır. Özellikle ilaç kullanı mı olmadan potasyum düzeyi >5,0mEq/L olan hastalarda aldosteron antagonistleri veya potasyum tutucu diüretikler hiperkalemiye yol açabileceklerinden kullanımlarından kaçı nılmalı dır. SON KILAVUZLAR ÜZERİNE TARTIŞMALAR JNC VII kılavuzundaki pre hi per tan si yon sı nı fı nın eklenmesi büyük tartışmalara, sorulara yol açmış t ır. Avrupa klavuzunda prehipertansiyon tanı sı nı sı nıflandırmaya eklememiş, bu ko nuda çekingen kalınmış, diabetik hastalar ya da miyokard infarktüsü, inme geçirmiş hastalarda prehipertansif kabul edilen sı nırların hipertansiyon göstergesi olabilece ğini, ancak hiçbir risk faktörü olmayan hastalarda bu grubun normotansif olarak dü şünülmesi gerekti ğini belirtmişlerdir. Kan basıncı 120/80 mmhg sap ta nan bir has ta nın eskiden sağlıklı kabul edilirken, şimdi prehipertansif tanı sı konulması nın toplum üzerinde ters etki yarataca ğı konusunda çelişkiler mevcuttur.ancak JNC VII kılavuz komitesi prehipertansiyon kavramı nın hastanın ya şamı boyunca hipertansiyon ge lişmesi açı sından daha riskli olduğunun göstergesi olduğunu, hastalık göstergesi olmadı ğı nı, za ten bu grup has ta la ra özel du rum lar ha riç ilaç te da visi önerilmesinin gerekli olmadı ğı nı, an cak ya şam tar zı de ği şiklikleri ile daha sağ lıklı bireyler olacakları konusunda hastaların bilgilendirilmesi gerekti ğini belirtmişlerdir. Her iki kılavuza aynı ka nıtlara dayanarak hazırlansa da tedavi şekli konusunda farklı lıklar mevcuttur. Avrupa kılavuzu direkt olarak bir ilaç grubunu ön pla na çıkarmamış, tedavideki en önemli hedefin kan basıncı nı dü şürmek olduğunu ve ilaç seçiminde maliyet bir yana bırakı lırsa, klinisyenin tercihini birçok faktörün etkileyebilece ğini (eşlik eden hastalıklar, hedef organ hastalı ğı, di ğer risk faktörlerinin varlı ğı vb.) belirtmiş ler ve te davide hastaların tümünde olmasa bile çoğunda tedavinin aşamalı ola rak başlatılması gerekti ğini vurgulamışlardır. Tedavide yapılabilecek seçimler açı sından Avrupa kılavuzunda iki kol mevcuttur. Bir kolu monoterapidir, ba şarı sız ise ilaç do zu art tı rılması ya da fark lı bir ilaca geçilmesi stratejilerinin uygulanabilece ği halen kontrol sağlanamadı ise kom binasyon tedavisi yapılabilece ği belirtilmiştir, ikinci kol dü şük doz da iki ilaç kom binasyonu ile ilaç tedavisine başlanması dır, hedeflere ulaşılamadı ğı durumda üçüncü bir ilaç eklenebilece ği ya da, ön ceki kombinasyo nun tam doz da verilebileceği belirtilmiştir. Avrupa kılavuzu tedavi seçimi 55

14 Burçak Kılıçkıran, Zeki Öngen konusunda hekimi daha serbest bırakıyor gibi görünmektedir. Özet le; 50 ya şın üs tündeki bireylerde sistolik kan basıncı nın >140mmHg ol ması kardiyovasküler hastalıklar için diyastolik kan basıncı düzeyine göre daha önemli bir risk faktörüdür. Kardiyovasküler hastalık lar için risk 115/75 mmhg ile baş la mak ta ve her 20/10 mmhg kan ba sıncında artış ris ki iki ka tına çıkarmaktadır. Bir çok has ta he def kan ba sıncına ula şa bil mek için iki ve ya da ha faz la ilaca gereksinim duymaktadır. Komplikasyonsuz birçok hipertansif hastada ilaç tedavisinde tiazid tipi diüretikler kullanılmalı dır. Yük sek risk fak tör le ri ne sa hip olan ve ya komp likasyon olan hastalarda etkinli ği ka nıtlanmış ilaç lar ilk ter cih ola rak kul la nılmalı dır. Eşlik eden risk faktörlerinin tedavisi yapılmalı dır. Antihipertansif tedavi genellikle hayat boyu sürer. HT ta nı sı konulmuş hastalarda tedavinin kesilmesi, kan basıncı de ğer le ri nin er ya da geç te da vi öncesi değerlerine dönmesine yol açacaktır. Öte yan dan kan ba sıncı uzun sü redir kont rol al tında olan hastalarda, ilaçların sa yı sın da ya da do zun da aşamalı azaltma yapılabilir, ancak bu durumlarda mutlaka kan basıncı yakın dan takip edilmelidir. Dok tor has ta ilişkisi, hastanın dok tora güven mesi tedavide çok önem li yer teşkil etmektedir. 56

Hipertansiyon ve akut hipertansif atakta ne yapmalı? Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Hipertansiyon ve akut hipertansif atakta ne yapmalı? Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Hipertansiyon ve akut hipertansif atakta ne yapmalı? Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Sağlıklı kişi Hipertansiyon: ne yapmalı? Risk faktörlerinden ölüme kardiyovasküler

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI

STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 22 STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 406 A GRUBU STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 22 A GRU BU STAJ ARA DÖ NEM DE ER LEN D R ME S AY RIN TI LI SI NAV KO NU LA

Detaylı

İskemik Serebrovasküler Hastalıkta Primer Korunma

İskemik Serebrovasküler Hastalıkta Primer Korunma İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Nörolog Olmayanlar İçin Nöroloji Sempozyum Dizisi No: 42 Ocak 2005; s. 9-16 İskemik Serebrovasküler Hastalıkta Primer Korunma Prof. Dr. Birsen

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden

Detaylı

Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım?

Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım? Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım? Doç.Dr. Gülay Sain Güven Hacettepe ÜniversitesiTıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Genel Dahiliye Ünitesi 24 Mayıs 2008, Antalya Sunum Planı Gebelik-hipertansiyon

Detaylı

7 Mayıs, 2015 - Antalya

7 Mayıs, 2015 - Antalya 7 Mayıs, 2015 - Antalya Dernekler Uzlaşı Raporu Kurulu Dernek Türk Kardiyoloji Derneği (TKD) Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği (TİHUD) Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) Türk Nefroloji

Detaylı

Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki

Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki Ayşe Ağbaş 1, Emine Sönmez 1, Nur Canpolat 1, Özlem Balcı Ekmekçi 2, Lale Sever 1, Salim Çalışkan 1 1. İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı

Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı Chronic REnal Disease In Turkey CREDIT Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı Alt Analiz Sonuçları Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi CREDIT: Kilometre Taşları

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK 13 298 YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

Hipertansiyonda Güncel Tedaviler

Hipertansiyonda Güncel Tedaviler Hipertansiyonda Güncel Tedaviler Yağız Üresin Prof. Dr. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji AbD. İlaç Araştırmaları Birimi Aged under 55 years A Aged over 55 years or black

Detaylı

Yeni Kılavuzlar, Değişen Hedefler, KY ve AKS da HT Tedavisi. Prof. Dr. Oktay Ergene

Yeni Kılavuzlar, Değişen Hedefler, KY ve AKS da HT Tedavisi. Prof. Dr. Oktay Ergene Yeni Kılavuzlar, Değişen Hedefler, KY ve AKS da HT Tedavisi Prof. Dr. Oktay Ergene Yeni Hipertansiyon Kılavuzları ESC/ESH 2013 JNC-8 ASH/ISH 2014 CHEP 2014 NICE 2011 Kan BasıncıDüzeylerine İlişkin Tanımlar

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ 10. IIF KOU ALATIMLI 2. ÜİTE: ELEKTRİK VE MAYETİZMA 4. Konu MAYETİZMA ETKİLİK ve TET ÇÖZÜMLERİ 2 Ünite 2 Elektrik ve Manyetizma 2. Ünite 4. Konu (Manyetizma) A nın Çözümleri 3. 1. Man ye tik kuv vet ler,

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus komplikasyonlar Mikrovasküler Makrovasküler Diyabetik retinopati Diyabetik

Detaylı

www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr

www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr Bu broşürü size ulaştıran: www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr Yaşamaya yeniden başlamak İndeks Önsöz...4 İlk Uygulama...5 Gögüs Protezinin Seçimi...6 Slikon Protezler...8 Bakım...9 Lenfödem...10

Detaylı

De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz.

De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz. 01-10 NÜHAL: 01-10 NÜHAL 03.09.2008 12:46 Sayfa 1 De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz. Alfa 166nız, Al fa Ro meo ya öz gü; gü ven lik, kon for ve sü rüş mem nu

Detaylı

Afetler ve İlişkilerimiz

Afetler ve İlişkilerimiz Afetler ve İlişkilerimiz DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Sayfa 2 DEPREM, KAYIPLAR VE EŞLER ARASI İLİŞKİLER Sayfa 10 DEPREM, KAYIPLAR VE DOSTLUKLAR Sayfa 14 DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Aşa ğı da ki bil gi ve

Detaylı

SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA

SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA YÖNETMELİK 23 424 SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ

Detaylı

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BELGELENDİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI YENİ DÜNYANIN YENİ YÖNETİM SİSTEMLERİ TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ 1 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 13.03.2014 TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ

Detaylı

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz:

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz: 001-023 TÜRKÇE N HAL:001-023 TÜRKÇE N HAL 08.08.2008 13:30 Sayfa 1 Değerli Müşterimiz, Fiat Stilo yu seçtiğiniz için teşekkür ederiz. Bu kitab, yeni otomobilinizin tüm özelliklerini tan man za ve onu mümkün

Detaylı

Kan Basıncı Ölçüm Tekniği

Kan Basıncı Ölçüm Tekniği Kan Basıncı Ölçüm Tekniği Hasta şunları yapmalı Ölçüm öncesi sakin şekilde en az beş dakika oturmalı. Sırtı iyi destek almalı ve kolu kalp seviyesinde olmalı. Ayakları yere değmeli ve bacakları üstüste

Detaylı

Hipertansiyonda Tedavi Algoritması. Dr. Alparslan Ersoy

Hipertansiyonda Tedavi Algoritması. Dr. Alparslan Ersoy Hipertansiyonda Tedavi Algoritması Dr. Alparslan Ersoy Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 6.Uludağ Nöroloji Günleri, 11 Mart 2011 Kan Basıncı kanın damar duvarına yaptığı basınç Komplike

Detaylı

JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ

JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ Hangi antihipertansifler kullanılmalı? Dr. Celalettin USALAN JNC-8 HT KILAVUZU JNC-7; 2003.. And then we wait and wait JNC kılavuzları JNC7 Non-sistematik analiz

Detaylı

36. AVRUPA BRİÇ ŞAMPİYONASI WIESBADEN / ALMANYA

36. AVRUPA BRİÇ ŞAMPİYONASI WIESBADEN / ALMANYA 36. AVRUPA BRİÇ ŞAMPİYONASI WIESBADEN / ALMANYA 1983 MİL Lİ TA IM SEÇ ME LE Rİ Al man ya, Wi es ba den 1983 Av ru pa Şam pi yo na sı için mil li ta kım seç me le ri, yi ne ba zı yö ne ti ci le rin is te

Detaylı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı 4. - 5. sınıflar için Öğrenci El Kitabı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 28.08.2006 tarih ve B.08.0.TTK.0.01.03.03.611/9036 sayılı yazısı ile Denizler Yaşamalı Programı nın*

Detaylı

GAZ BASINCI. 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, + h.d cıva

GAZ BASINCI. 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, + h.d cıva . BÖÜ GZ BSINCI IŞTIRR ÇÖZÜER GZ BSINCI 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, P +.d cıva.g Düzenek yeterince yüksek bir yere göre götürülünce azalacağından, 4. Y P zalır zalır ve nok ta

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

YÜKSEK KOLESTEROL VE İLAÇ KULLANIMI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT

YÜKSEK KOLESTEROL VE İLAÇ KULLANIMI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT YÜKSEK KOLESTEROL VE İLAÇ KULLANIMI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek kolesterolde ilaç tedavisi üzerinde çok tartışılan bir konudur. Hangi kolesterol düzeyinde ilaç başlanacağı gerçekten yorumlara açıktır

Detaylı

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Renal arter stenozu Anatomik bir tanı Asemptomatik Renovasküler hipertansiyon

Detaylı

7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ 1. I. ( 15) ( 1) 5. ( 125) : ( 25) 5 6. (+ 9) = (+ 14)

7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ 1. I. ( 15) ( 1) 5. ( 125) : ( 25) 5 6. (+ 9) = (+ 14) 7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ TEST 1 1. I. (15) (1) II. (1) (6) III. (+8) (1) IV. (10) (1) Yukarıda verilen işlemlerden kaç tanesinin sonucu pozitiftir? A) 4 B) 3 C) 2 D) 1

Detaylı

DÜZLEM AYNALAR BÖLÜM 25

DÜZLEM AYNALAR BÖLÜM 25 DÜZE AAAR BÖÜ 5 DE SRU 1 DE SRUAR ÇÖZÜER 4 1 A B C D E F ışık ışını B noktasından geçer ışık ışını E noktasından geçer 5 ESE AAR ışını ve düzlem aynalarında yansıdığında, n = 3 ve n = 1 olur Bu durumda

Detaylı

Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi

Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi Dr. Ali Düzova Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Pediatrik Nefroloji ve Romatoloji Ünitesi 27. Ulusal Nefroloji, Hipertansiyon,

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

ANTİHİPERTANSİF İLACIMI NE ZAMAN ALMALIYIM? AKŞAM. Dr. Sedat Üstündağ Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi

ANTİHİPERTANSİF İLACIMI NE ZAMAN ALMALIYIM? AKŞAM. Dr. Sedat Üstündağ Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi ANTİHİPERTANSİF İLACIMI NE ZAMAN ALMALIYIM? AKŞAM Dr. Sedat Üstündağ Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Hipertansiyon İnmelerin ¾ ü Myokard İnfarktüslerinin ½ ü Son dönem

Detaylı

HİPERTANSİF HASTAYI NASIL DEĞERLENDİRELİM? Dr. Melda Dilek Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi

HİPERTANSİF HASTAYI NASIL DEĞERLENDİRELİM? Dr. Melda Dilek Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi HİPERTANSİF HASTAYI NASIL DEĞERLENDİRELİM? Dr. Melda Dilek Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Tanım Kan basıncının sistolik için 140mmHg, diyastolik için 90 mmhg ve üzerinde olmasıdır. Evans ve Rose

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

Abdullah Öcalan. SEÇME YAZILAR Cilt VI

Abdullah Öcalan. SEÇME YAZILAR Cilt VI Abdullah Öcalan SEÇME YAZILAR Cilt VI ABDULLAH ÖCALAN SEÇME YAZILAR CİLT 6 WEŞANÊN SERXWEBÛN 74 Abdul lah ÖCA LAN SEÇME YAZILAR / CİLT 6 Weşanên Serxwebûn: 74 Birin ci baskı: Temmuz 1995 Hera us ge ber:

Detaylı

DERLEME Koroner Bakım Biriminden Taburcu Olan Hastalar Hangi İlaçları, Neden Almalıdır? Non-Farmakolojik Neler Önerelim?

DERLEME Koroner Bakım Biriminden Taburcu Olan Hastalar Hangi İlaçları, Neden Almalıdır? Non-Farmakolojik Neler Önerelim? DERLEME Koroner Bakım Biriminden Taburcu Olan Hastalar Hangi İlaçları, Neden Almalıdır? Non-Farmakolojik Neler Önerelim? Dr. İbrahim BAŞARICI a a Kardiyoloji AD, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi, Antalya

Detaylı

KAN BASINCI KONTROLÜNÜ İYİLEŞTİRMENİN YOLLARI. Doç. Dr. Başol Canbakan Etlik İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi

KAN BASINCI KONTROLÜNÜ İYİLEŞTİRMENİN YOLLARI. Doç. Dr. Başol Canbakan Etlik İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi KAN BASINCI KONTROLÜNÜ İYİLEŞTİRMENİN YOLLARI Doç. Dr. Başol Canbakan Etlik İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Plan Kan basıncı kontrolünün önemi ve kardiyovasküler sonuçlar üzerine etkisi Kan basıncı

Detaylı

Birinci Basamakta Böbrek Hasarının Değerlendirilmesi Proteinüri; Kimde, Nasıl Bakılmalı, Nasıl Değerlendirilmeli?

Birinci Basamakta Böbrek Hasarının Değerlendirilmesi Proteinüri; Kimde, Nasıl Bakılmalı, Nasıl Değerlendirilmeli? Birinci Basamakta Böbrek Hasarının Değerlendirilmesi Proteinüri; Kimde, Nasıl Bakılmalı, Nasıl Değerlendirilmeli? Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Gerçek bir pozitiflik söz konusu mudur?

Detaylı

DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr!

DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr! DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr! 6 Ma yýs 1972, üç ko mü nist ön de rin, dev ri me bað lý lý ðýn, halk la rýn kur tu luþ mü ca de le si ne i nan cýn, mark sizm-le ni nizm bay

Detaylı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Dünyada Hipertansiyon

Detaylı

Abdullah Öcalan. Weşanên Serxwebûn 85

Abdullah Öcalan. Weşanên Serxwebûn 85 Abdullah Öcalan Ta rih gü nü müz de giz li ve biz ta ri hin baş lan gı cın da giz li yiz Abdullah Öcalan Ta rih gü nü müz de giz li ve biz ta ri hin baş lan gı cın da giz li yiz Weşanên Serxwebûn 85 Abdul

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

Görsel İşitsel Politikasıyla Avrupa Birliği:

Görsel İşitsel Politikasıyla Avrupa Birliği: Görsel İşitsel Politikasıyla Avrupa Birliği: Televizyon Yayıncılığından Yöndeşen Medyaya Doç. Dr. Ayşen Akkor Gül ii Ya yın No : 2930 letişim Di zi si : 103 1. Bas k - Ağustos 2013 İstanbul ISBN 978-605

Detaylı

Hangi İlaç Renin Anjiyotensin Aldosteron Sistemini Daha İyi Bloke Eder?

Hangi İlaç Renin Anjiyotensin Aldosteron Sistemini Daha İyi Bloke Eder? Hangi İlaç Renin Anjiyotensin Aldosteron Sistemini Daha İyi Bloke Eder? Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Hangisi Renin-Anjiyotensin

Detaylı

TND Böbrek Sağlığı Otobüsü

TND Böbrek Sağlığı Otobüsü Sık görülen, Morbidite ve mortalitesi yüksek olan, Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Büyük ekonomik yük getiren, Farkındalığı ve erken tanısı düşük olan, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Detaylı

Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır. Sık görülen, Morbidite ve mortalitesi yüksek olan, Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Büyük ekonomik yük getiren, Farkındalığı ve erken tanısı düşük olan, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ

DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ. 99 98 9 ( ).( ).( ) ( ).( ).( ) = = = 00 00 ( ).. + bulunur. 5. a b+ = 0 ise b a b + = 0 ve b 0 ol ma lı b dir. a. + 0 ol ma lı a 0 a. A). = ise ( ) = B). = ise ( ) =

Detaylı

Hipertansiyon (HT) Komplike olmamış primer HT Komplike olmuş primer HT ( DM, KBY, KKY, İKH) Gebelikte HT Sekonder HT Hipertansif aciller

Hipertansiyon (HT) Komplike olmamış primer HT Komplike olmuş primer HT ( DM, KBY, KKY, İKH) Gebelikte HT Sekonder HT Hipertansif aciller Hipertansiyon (HT) Komplike olmamış primer HT Komplike olmuş primer HT ( DM, KBY, KKY, İKH) Gebelikte HT Sekonder HT Hipertansif aciller Asemptomatik ciddi HT (hedef organ hasarı yok KB>180/110 Hipertansif

Detaylı

Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi. Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı

Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi. Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı Çalışan açısından, yüksekte güvenle çalışabilirliği belirleyen etkenler:

Detaylı

ÖNSÖZ Doğan HASOL. UZMAN GÖRÜŞÜ Prof. Dr. Metin TAŞ. Yap -Endüstri Merkezi Araşt rma Bölümü - Önsöz

ÖNSÖZ Doğan HASOL. UZMAN GÖRÜŞÜ Prof. Dr. Metin TAŞ. Yap -Endüstri Merkezi Araşt rma Bölümü - Önsöz Yayımlayan YAPI-ENDÜSTRİ MERKEZİ The Building Information Centre, Istanbul Hazırlayan YEM ARAŞTIRMA BÖLÜMÜ (YEMAR) Yapı Bilgi Merkezi Bölüm Yöneticisi BİRGÜL YAVUZ YEM Araştırma Sorumlusu ANIL KAYGUSUZ

Detaylı

PKK (Partiya Karkerên Kurdistan) Program ve Tüzüğü. Weşanên Serxwebûn 71. Yayınevinin notu PROGRAM VE TÜZÜK

PKK (Partiya Karkerên Kurdistan) Program ve Tüzüğü. Weşanên Serxwebûn 71. Yayınevinin notu PROGRAM VE TÜZÜK PKK (Partiya Karkerên Kurdistan) Program ve Tüzüğü Weşanên Serxwebûn 71 PKK (Partiya Karkerên Kurdistan) PROGRAM VE TÜZÜK Weşanên Serxwebûn 71 Birinci Baskı: Nisan 1995 Herausgeber: Agri Verlag Vogelsanger

Detaylı

Kombinasyon tedavisi. Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD

Kombinasyon tedavisi. Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD Kombinasyon tedavisi Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD Kan basıncı (KB) kontrolünde güncel yaklaşım: Daha iyi etki mekanizması Tedavide KB kontrolünün ötesi fayda Daha iyi tedavi uyumu (motive hasta,

Detaylı

MENOPOZ VE ANTİHİPERTANSİF TEDAVİ

MENOPOZ VE ANTİHİPERTANSİF TEDAVİ MENOPOZ VE ANTİHİPERTANSİF TEDAVİ Dr. Mürvet YILMAZ BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADINLARDA HT Yaşlanma ile birlikte kan basıncında artış görülür. Erişkin kadınların %25 Postmenopozal

Detaylı

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK MESLEKLERİNE İLİŞKİN HAKSIZ REKABET VE REKLAM YASAĞI YÖNETMELİĞİ

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK MESLEKLERİNE İLİŞKİN HAKSIZ REKABET VE REKLAM YASAĞI YÖNETMELİĞİ SERBEST MUHASEBECİLİK, 24 SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK MESLEKLERİNE İLİŞKİN HAKSIZ REKABET VE REKLAM YASAĞI YÖNETMELİĞİ 478 SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ

Detaylı

Orta Yaşlı Primer Hipertansif Hastalarda Hedef Organ Hasarını Belirleyen Cystatin C değil, Ürik Asittir

Orta Yaşlı Primer Hipertansif Hastalarda Hedef Organ Hasarını Belirleyen Cystatin C değil, Ürik Asittir Orta Yaşlı Primer Hipertansif Hastalarda Hedef Organ Hasarını Belirleyen Cystatin C değil, Ürik Asittir Belda Dursun 1, Betül Altay-Özer 2, Aytül Belgi 3, Çağatay Andıç 4, Aslı Baykal 2, Ali Apaydın 3,

Detaylı

Çağın Salgını. Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi

Çağın Salgını. Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi Çağın Salgını Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi Epidemiyoloji, Tanı, İzlem Uzm. Dr. İrfan Şencan Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği Başasistanı Sunum Planı Tanım

Detaylı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Konunun Önemi Gebelikte karşılaşılan en sık dahili sorun HİPERTANSİYON (Tüm gebeliklerin % 6-8 i) 1. Kronik

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

Hipertansiyon Tedavisinde Yeni Klavuzlar, Tedavide Değişenler, Yeni Sorunlar

Hipertansiyon Tedavisinde Yeni Klavuzlar, Tedavide Değişenler, Yeni Sorunlar Hipertansiyon Tedavisinde Yeni Klavuzlar, Tedavide Değişenler, Yeni Sorunlar Dr.Şükrü ULUSOY KTÜ T p Fakültesi Nefroloji BD Niçin güncelleme? Son iki yıl içindeki klavuzu etkileyebilecek çalışmaların

Detaylı

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz:

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz: 001-023 TÜRKÇE N HAL:001-023 TÜRKÇE N HAL 08.08.2008 13:30 Sayfa 1 Değerli Müşterimiz, Fiat Stilo yu seçtiğiniz için teşekkür ederiz. Bu kitab, yeni otomobilinizin tüm özelliklerini tan man za ve onu mümkün

Detaylı

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26 ÜRESE AYNAAR BÖÜ 6 ODE SORU DE SORUARN ÇÖZÜER d d noktası çukur aynanın merkezidir ve ışınlarının izlediği yoldan, yargı doğrudur d noktası çukur aynanın odak noktasıdır d olur yargı doğrudur d + d + dir

Detaylı

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek 2 Egzersiz programına başlamadan önce bireyin aşağıdaki değerlendirmesinin

Detaylı

HİPERTANSİYON. Asist.Dr.Sülbiye AYDOĞAN GÜVEN DANIŞMAN: Yrd.Doç.Dr.A.Selda TEKİNER

HİPERTANSİYON. Asist.Dr.Sülbiye AYDOĞAN GÜVEN DANIŞMAN: Yrd.Doç.Dr.A.Selda TEKİNER HİPERTANSİYON Asist.Dr.Sülbiye AYDOĞAN GÜVEN DANIŞMAN: Yrd.Doç.Dr.A.Selda TEKİNER HİPERTANSİYON Küresel sağlık sorunu Küresel ekonomik yük Erken mortalite Erken morbidite Önlenebilir Tedavi edilebilir

Detaylı

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU Alanin Transaminaz ( ALT = SGPT) : Artmış alanin transaminaz karaciğer hastalıkları ( hepatosit hasarı), hepatit, safra yolu hastalıklarında ve ilaçlara bağlı olarak

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı

Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı ORİJİNAL ARAŞTIRMA Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı Seher ÜNVER, a Emine DİRİ, b İlker ERCAN c a Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği AD, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon

Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon HİPERTANSİYON Dr. Hatice ODABAŞ Yüksek Kan Basıncının Nasıl Bir Tehlikesi Vardır?

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

ABDULLAH ÖCALAN. PKK 5. Kongresi'ne sunulan POLİTİK RAPOR

ABDULLAH ÖCALAN. PKK 5. Kongresi'ne sunulan POLİTİK RAPOR ABDULLAH ÖCALAN PKK 5. Kongresi'ne sunulan POLİTİK RAPOR ABDULLAH ÖCALAN PKK 5. Kongresi'ne sunulan POLİTİK RAPOR WEŞANÊN SERWXEBÛN 73 Abdul lah ÖCA LAN PKK 5. Kongresi'ne sunulan POLİTİK RAPOR Weşanên

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ YÜKSEK TANSİYONLU HASTALAR. Eğitim Koordinatörlüğü

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ YÜKSEK TANSİYONLU HASTALAR. Eğitim Koordinatörlüğü TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ YÜKSEK TANSİYONLU HASTALAR Eğitim Koordinatörlüğü BANA 3 SORU SOR Herkes sağlıkla ilgili konularda bilgi sahibi olmak, sorularına

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA HİPERTANSİF HASTA DEĞERLENDİRMESİ NASIL OLMALI? Dr. Kübra KAYNAR

BİRİNCİ BASAMAKTA HİPERTANSİF HASTA DEĞERLENDİRMESİ NASIL OLMALI? Dr. Kübra KAYNAR BİRİNCİ BASAMAKTA HİPERTANSİF HASTA DEĞERLENDİRMESİ NASIL OLMALI? Dr. Kübra KAYNAR Hipertansiyon Prevalansı 50 Yüzde % 40 30 20 31.8 27.5 36.1 10 0 Tüm grup Erkek Kadın Hypertension in Turkey Altun et

Detaylı

Din İstismarı Üzerine

Din İstismarı Üzerine ARAŞTIRMA VE İNCELEME Din İstismarı Üzerine Prof.Dr. Hüseyin CERTEL a a Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Din Psikolojisi AD, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Isparta Ge liş Ta ri hi/re

Detaylı

Nasıl, ne kadar fizik egzersiz. Dr. Harun Akar Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji

Nasıl, ne kadar fizik egzersiz. Dr. Harun Akar Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Nasıl, ne kadar fizik egzersiz Dr. Harun Akar Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji (SKB 120 139 ve / veya DKB 80 89 mmhg) National Heart Foundation WHO, International Society of Hypertension

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

İnt. Dr. Seda KARATAŞ Aralık 2013

İnt. Dr. Seda KARATAŞ Aralık 2013 İnt. Dr. Seda KARATAŞ Aralık 2013 İnsan sağlığını, sağlığa bağlı yaşam kalitesini ve yaşam süresini olumsuz etkileyebilecek kadar yüksek olan arteriyel kan basıncı değerlerine yüksek kan basıncı (hipertansiyon)

Detaylı

Cerrahpa şa Tıp Fakültesi Çocuk Sağ lı ğı ve Has ta lıkları Anabilim Dalı Adolesan. Adolesan Polikliniğinin Hasta Dağılımı

Cerrahpa şa Tıp Fakültesi Çocuk Sağ lı ğı ve Has ta lıkları Anabilim Dalı Adolesan. Adolesan Polikliniğinin Hasta Dağılımı İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Adolesan Sağlığı Sempozyum Dizisi No: 43 Mart 2005; s. 183-187 Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Adolesan

Detaylı

KÜMELER KÜMELER Kümeler Konu Özeti Konu Testleri (1 6) Kartezyen Çarpım Konu Özeti Konu Testleri (1 6)...

KÜMELER KÜMELER Kümeler Konu Özeti Konu Testleri (1 6) Kartezyen Çarpım Konu Özeti Konu Testleri (1 6)... Sayfa No....................................................................9 - Kümeler Konu Özeti.......................................................... 9 Konu estleri ( 6)...........................................................

Detaylı

Diyaliz hastalarında serebrovasküler olay:önleme ve tedavi. Nurol Arık

Diyaliz hastalarında serebrovasküler olay:önleme ve tedavi. Nurol Arık Diyaliz hastalarında serebrovasküler olay:önleme ve tedavi Nurol Arık Serebrovasküler hastalık/tanım İnme (Stroke) Geçici iskemik atak (TIA) Subaraknoid kanama Vasküler demans İskemik inme Geçici iskemik

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 5 BÖÜ RENER 1 2 ODE SORU - 1 DEİ SORUARIN ÇÖÜERİ T aralığı yalnız, T aralığı ise yalnız kaynaktan ışık alabilir aralığı her iki kaynaktan ışık alabileceğinden, + ( + yeşil) = renkte görünür I II O IV III

Detaylı

SIVI BASINCI. 3. K cis mi her iki K. sı vı da da yüzdü ğü ne gö re ci sim le re et ki eden kal dır ma kuv vet le ri eşittir. = F ky 2V.d X.

SIVI BASINCI. 3. K cis mi her iki K. sı vı da da yüzdü ğü ne gö re ci sim le re et ki eden kal dır ma kuv vet le ri eşittir. = F ky 2V.d X. BÖÜ SIVI BSINCI IŞTIRR ÇÖZÜER SIVI BSINCI 4a a a a a a a a a a 4a ka bı nın ta ba nın a ki sı vı ba sın cı, 4ag ka bı nın ta bı nın a ki sı vı ba sın cı, ag ve ba sınç la rı ta raf ta ra fa oran la nır

Detaylı

Birinci Basamakta Böbrek Fonksiyon Bozukluğu Olan Hastanın Değerlendirilmesi ve Sevk. Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi

Birinci Basamakta Böbrek Fonksiyon Bozukluğu Olan Hastanın Değerlendirilmesi ve Sevk. Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Birinci Basamakta Böbrek Fonksiyon Bozukluğu Olan Hastanın Değerlendirilmesi ve Sevk Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Akut Böbrek Yetmezliği -Tanım Glomerüler filtrasyon hızının saatler-günler

Detaylı

Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıklarında Aldosteron Antagonistlerinin Kullanımı

Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıklarında Aldosteron Antagonistlerinin Kullanımı Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıklarında Aldosteron Antagonistlerinin Kullanımı Prof. Dr. Gültekin Süleymanlar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Renin-Anjiyotensin Sistemi Anjiyotensinojen

Detaylı

1. sınıflar için. Öğretmen El Kitabı

1. sınıflar için. Öğretmen El Kitabı 1. sınıflar için Öğretmen El Kitabı HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Selahiddin Ö ÜLMÜfi (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi) Yrd. Doç. Dr. Cem BABADO AN (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi)

Detaylı

2011 Yılında Neden Hala Hipertansif Hastaların Çoğu Hedef Kan Basıncı Değerinde Değil? Monoterapiyle Başarmak Mümkün Mü?

2011 Yılında Neden Hala Hipertansif Hastaların Çoğu Hedef Kan Basıncı Değerinde Değil? Monoterapiyle Başarmak Mümkün Mü? 2011 Yılında Neden Hala Hipertansif Hastaların Çoğu Hedef Kan Basıncı Değerinde Değil? Monoterapiyle Başarmak Mümkün Mü? Prof. Dr. Adnan Abacı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı.

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

DİRİLİŞ TAMAMLANDI SIRA KURTULUŞTA

DİRİLİŞ TAMAMLANDI SIRA KURTULUŞTA ABDULLAH ÖCALAN DİRİLİŞ TAMAMLANDI SIRA KURTULUŞTA Seçme Röportajlar (Cilt II) Ertuğrul Kürkçü ve Ragıp Duran'ın kapatılan Özgür Gündem gazetesi adına PKK Genel Başkanı Abdullah Öcalan'la yaptıklarıröportaj

Detaylı