ÖRNEKLERLE ÖĞRETİM İLKELERİ-1

Transkript

1 ÖRNEKLERLE ÖĞRETİM İLKELERİ-1 1 İLKE TANIM ÖRNEK Amaca (Hedefe) görelik Bireye görelik (Öğrenciye görelik) (Öğrenci düzeyine uygunluk) Bilinenden bilinmeyene Somuttan soyuta Yakından uzağa Kolaydan zora (Basitten karmaşığa) Yaşama Yakınlık (Dönüklük) (Hayatilik) Açıklık (Ayanilik) Ekonomiklik Güncellik (Aktüalite) Tümdengelim (Bütün-Parça- Bütün İlişkisi) Öğrenme-öğretme etkinliklerinin varlık gerekçesi, programda yer alan hedeflerin gerçekleştirilmesidir. Gerçekleştirilecek etkinliklerin niteliği, süreci sonunda belirlenen hedefe ya da öğrencide gerçekleştirilmek istenen davranış değişikliğine ulaşmak olmalıdır. Diğer öğretim ilkelerine de temel oluşturur. Öğrenmeöğretme etkinliklerinin öğrencinin hazır bulunuşluk (ön koşul bilgilere sahip olma, ilgi ve ihtiyaçlarına uygun) ve sahip olduğu hedef-davranış düzeyine göre düzenlenir. Öğrenme-öğretme sürecinde yeni öğretilecek bilgi ve becerilerin daha önce öğrenilen bilgi ve becerilerden hareket edilerek öğretilmesidir. Somut kavramların öğretimi soyut kavramların öğretiminden daha kolay gerçekleştiği için, öğretim süreci somut lerden soyut lere doğru bir yol izlemelidir. Öğrenmenin yakın çevreden konulardan ve ilgilerden başlayarak uzak çevre, konulara ve ilgilere doğru yönelmesidir. Bu süreçte sadece yaşayış ve yer açısından değil, zaman açısından da yakın zamandan uzak zamana doğru bir süreç takip edilmelidir. Yeni öğrenilecek bilgiler, zorluk açısından derecelendirilmelidir. Önce kolay olan bilgilerin, daha sonra ise zor ve karmaşık bilgilerin öğretilmesi gerekir. Bu durum, bilişsel açıdan yi kolaylaştıran bir faktördür. Bu ilke okulu, öğrencileri yaşama hazırlayan bir yer olmaktan çok, hayatın kendisi olmalıdır anlayışına dayanmaktadır. Öğretim etkinliklerinin öğrencilerinin ilgi ve gereksinimlerini karşılamaya uygunluğu ve yaşamı ilgilendiren konularını kapsayabilmesidir. PÜF NOKTASI: Bu ilke, Okul yaşamın kendisidir. anlayışının hayata geçirilmesini sağlayan temel faktördür. Konu, nesne, olay ve olgularla öğrencinin direkt etkileşimini, karşı karşıya gelmesini ve duyu organlarını etkin olarak kullanmasını gerektirir. Öğretmenin açık ve anlaşılır dil kullanmasını gerektirir. PÜF NOKTASI: Bu ilke, somuttan soyuta ilkesi ile sıkça karıştırılır. Açıklık ilkesi somutlaştırma yı ifade eder. Somuttan soyuta ilkesi ise, öğrenciye önce somut kavramların, daha sonra soyut kavramların verilmesini açıklar. Öğrenme-öğretme sürecinde gerçekleştirilecek etkinliklerin en az zaman ve enerji harcanarak, en yüksek verimin elde edileceği şekilde düzenlenmesini ifade eder. PÜF NOKTASI: Ekonomiklik ilkesi, sadece maliyetin düşük olmasını değil, maliyet-fayda ilişkisini açıklar. En ekonomik olanı değil, en az maliyetle en yüksek verimi elde etmeyi ifade eder. Öğretme- süresindeki etkinliklerin yaşamda geçerli ve ilişkilendirilerek ele alınmasıdır. Öğrencilerin yaşadıkları hayatın gerçekleriyle karşı karşıya gelmeleri için ders konularıyla aktüel (güncel) olay ve sorunlar arasında ilişkili kurularak öğretim yapılmalıdır. Öğrenme konuları ana başlıklarda (bütünden) alt başlıklara (parçaya) ayrılarak düzenlenmelidir. Yani bütün-parça-bütün ilkesine uygun olmalıdır. Beden Eğitimi dersinde öğrencilerine basketbol oynama becerilerini kazandırmak isteyen bir öğretmenin uygulayacağı en uygun öğretim yöntemi Gösterip yaptırma yöntemidir. Öğretmenin Anlatım yöntemini kullanması, psikomotor bir becerinin kazandırılmasında etkili olamayacağından dersin amacına (hedefine) uygun olmayacaktır. İlköğretim 1. Sınıf öğrencilerine anlatım yöntemiyle ders işlemek, öğrencilerin somut algılama düzeyinde olmaları nedeniyle etkisiz olacaktır. Yaparak-yaşayarak ye dönük etkinliklerle dersi işlemek bu öğrenciler açısından daha kalıcıdır. Üç basamaklı sayılarla toplama işleminin öğretimine başlamadan önce, daha önce öğrenilmiş olan iki basamaklı sayılarla toplama işleminden bir örnek verdikten sonra yeni konuya geçmek. Matematik dersi konuları soyut konulardan oluştuğu için ilköğretim 1. Sınıfta matematiksel işlemler fasülye, kibrit çöpü, abaküs vb. materyallerle somutlaştırılarak verilir. Öğretim kademesi ve öğrencinin yaşı ilerledikçe kavramlar daha soyut bir şekilde işlenebilir. Türkiye nin İdari Yapısı konusu işlenirken, öncelikle yerel yönetimlerden başlanması. Türkiye nin Coğrafi Bölgeleri konusu işlenirken, her öğretmenin önce bulunduğu coğrafi bölgeden başlaması. Ölçme-Değerlendirme dersinde ortancanın hesaplanması konusu işlenirken, önce basit verilerle, sonra frekans tablosu oluşturarak, son olarak ta aralıklı (gruplandırılmış) verilerle konunun işlenmesi. Öğretmenin, matematik dersinde öğrencilerine çarpma işlemi ile ilgili problemler verirken, markette, pazarda, manavda vb. yerlerde alışveriş yapma cümleleri üzerinden problem oluşturması, konuyu çocukların günlük yaşamlarıyla ilişkilendirdiğini, bu bilginin onların günlük yaşamında hangi işlevi yerine getirdiğini gösterme amacı taşır. Fen ve Teknoloji dersi öğretmeninin, bir konunun öğretiminde anlatım yöntemi yerine deney yöntemini kullanması, açıklık ilkesine uygun davrandığının bir göstergesidir. Bir Tarih dersi öğretmeninin konuyu anlatım yöntemiyle işlemesi durumunda, bu derste sadece o konu ile ilişkili hedef davranış öğrenciye kazandırılmış olur. Ancak; öğretmenin Tartışma yöntemi ni kullanması durumunda, öğrencilere sadece dersin hedefi değil, bunların dışında, tartışma becerileri, dinleme becerileri, empati, kendini ifade edebilme, iletişim becerileri, işbirliği ve paylaşım gibi bir çok gelişim alanındaki hedeflerin de gelişimi desteklenmiş olur. Aynı zamanda böyle bir süreci daha etkili ve kalıcıdır. KPSS Kursunda Ölçme-Değerlendirme dersi anlatan öğretmenin Geçerliği etkileyen faktörler konusunu işlerken 2012 KPSS Sınavında soruların çalındığı iddia ediliyor. Bu durum sizce sınavın hangi özelliğini etkiler? demesi. Öğretmenin öğrencilere bir şiiri önce okutturması, daha sonra şiirin mısralarının tek tek açıklanması, son olarak şiirin tekrar okutulması.

2 ÖRNEKLERLE ÖĞRETİM İLKELERİ-2 2 İLKE TANIM ÖRNEK Bütünlük Transfer Sosyallik (Otoriteye itaat ve özgürlük) Bilgi ve becerinin güvence altına alınması Uygulanabilirlik (İş-Aktivite, Yaparak- Yaşayarak Öğrenme-Etkin katılım) Eğitimin hedefleri ve konu birimleri düzenlenirken bireyin bütün olarak gelişimini sağlayıcı özellikler dikkate alınmalıdır. Öğrenme konuları ve etkinlikleri birbirine bağlı ve tamamlar şekilde düzenlenmeli ve sunulmalıdır. Bu ilke sadece hedefler ve konuların bütünlüğünü değil, eğitim öğretim sürecinde hedefler ve konular belirlenirken bireyin de bir bütün olarak düşünülüp, bilişsel, duyuşsal ve psikomotor gelişiminin bir bütün halinde ele alınmasını ifade eder. PÜF NOKTASI: Program Geliştirme konuları ile ilişkilendirilerek Geniş alan veya disiplinler arası tasarım konuları ile bağlantı kurularak bu ilke üzerinden soru sorulabilir. Kazanılan bilginin yeni durumlarda da uygulanabilmesi, kullanılabilmesidir. Bireyde meydana gelen ler yalnızca sınıfta öğrenilene ve bir duruma ilişkin (durağan bilgi) olmamalıdır. Öğrenciler öğrendiği bilgiyi benzer ya da farklı durumlarla ilgili problemlerin çözümünde kullanabilmelidir. Okul, bir sosyalleşme ortamıdır. Eğitimin en önemli amaçlarından biri de bireyin sosyalleşmesini sağlamaktır. Sosyalleşme, bireyin belli bir grup içerisinde olmasını ve etkileşim sürecini kullanmasını gerektirir. Grup içerisinde yaşam, aynı zamanda kurallara uymayı ve otoriteye itaati de beraberinde getirir. Öğrencinin gereksinimi olsun veya olmasın, kullanılsın veya kullanılmasın, öğretilmesi gereken bilginin öğrenci tarafından bilinmesi gerektiğini ifade eder. Öğrencinin değil, konu alanın önemine vurgu yapar. PÜF NOKTASI: Geleneksel eğitim felsefelerine (Daimicilik- Esasicilik) uygun bir ilkedir. Konu Merkezli Program Tasarımları ile ilişkilendirilebilir. Öğrenciyi değil, konuyu merkeze alır. Öğretimin yaparak-yaşayarak gerçekleştirilmesidir. Öğrencinin aktif katılımcı olmasını ifade eder. İlkokul 1-4. Sınıflarda derslerin konularının Hayat Bilgisi ders içeriğine paralel düzenlenmesi. Matematik dersinde ağırlıklı ortalama hesaplamayı öğrenen öğrencinin, karnesindeki yılsonu ağırlıklı ortalamayı hesaplayabilmesi. Öğretmenlerin işbirlikli, aktif, grupla öğretim teknikleri, problem çözme vb. öğrencinin grup içerisinde kendi kararlarını kendisinin vermesi gerektiği, grup kurallarına uymayı öğrendiği etkinlikler, sosyallik ilkesinin gerçekleşmesine katkı sağlayan uygulamalardır. Program geliştirmede ihtiyaç belirleme yaklaşımları konusunun öğretmen adaylarının hiçbir işine yaramamasına karşın dersin konuları içerisinde yer aldığı için bilinmesi gerekliliği. Öğretmenlerin, anlatım veya gösteri yöntemi gibi daha çok sunuş stratejilerine dayalı yaklaşımlar kullanmak yerine, öğrencilerin daha aktif olduğu işbirlikli, aktif gibi yaklaşımları kullanmaları, öğrencilerin katılımını arttırarak çevreyle etkileşim içerisinde olmalarını, dolayısıyla lerin daha kalıcı ve etkili olmasını sağlar. Yaşantı Konisi - Edgar Dale

3 ÖĞRENME-ÖĞRETME KURAM VE YAKLAŞIMLARI (İPUÇLARI)-1 3 KURAM VARSAYIMI İPUÇLARI Tam Öğrenme (Boom) Çoklu Zeka (Gardner) Yapılandırmacılık (Oluşturmacılık, Yapısalcılık) (Piaget- Vygotsky) İşbirlikli (Kubaşık) Öğrenme (J. Dewey) Aktif (Etkin) Öğrenme Proje Temelli Öğrenme (Dewey, Klipatrick, Bruner) Probleme Dayalı Öğrenme (J. Devey) Öğretim Durumları (Gagne) Bilişsel ve duyuşsal giriş davranışları yeterliyse, nitelikli eğitim hizmeti sunuluyorsa, herkese ihtiyaç duyduğu zaman (ek öğretim hizmeti) sağlanıyorsa, her öğrenci en az % 70 düzeyinde öğrenebilir. Her bireyin doğuştan getirdiği sekiz farklı zeka türü vardır. Bunların bazıları daha baskındır. Zeka geliştirilebilir. Bilgiyi aktarma ve başkasının aktardığı bilgiyi kaydetme yerine bilgiyi yapılandırmayı vurgular. Öğrenen birey, bilgiyi etkin bir biçimde inşa ve transfer etmektedir. Bilgi duyu organları ile çevreden pasif bir biçimde alınmaz, öğrenen tarafından etkin bir biçimde yapılandırılır. En iyi, öğrencilerin birbirlerine öğretmesi yoluyla gerçekleşen dir. Öğrenene sürecinin çeşitli yönleriyle ilgili karar alma fırsatlarının verildiği, öğrencinin sırasında zihinsel yeteneklerini kullanmaya zorlandığı bir sürecidir. Öğrencileri çekici problemlerle uğraşmaya ve bunun sonunda orijinal ürünler oluşturmaya yönlendiren bir öğretim modelidir. Projeler öğrenciyi, ezberci öğrenimle cevaplanamayacak uğraştırıcı, belge hazırlayıcı rollerine sokar. Gerçek yaşamda karşılaşılan sorunları tanıma, bunların öneminin farkında olma, bu sorunların nedenlerini anlama, sorunları çözme ve olası sorunları önceden giderme davranışlarının öğrencilere kazandırılması gerektiği düşüncesine dayanır. Gagne yi hem ürün hem de süreç olarak ele almıştır. Gagne ye göre, gözlenebilir davranışlardan dolaylı olarak anlaşılır ve beyinde gerçekleşir. Bir birimi öğrenilmeden diğerine geçilmez. Olumlu koşulları sağlandığında hedeflenen bütün ler gerçekleşebilir. Öğrenme için iki temel faktör vardır: giriş davranışları, öğretim hizmeti. Öğretim hizmetinin niteliğini etkileyen faktörler: İpucu, pekiştireç, katılım, dönüt-düzeltme. Zeka, bireyin birden fazla kültürde ürün ortaya koyma potansiyelidir. Zeka alanları birbirinden bağımsız değildir, birbiriyle ilişki söz konusudur. Başkalarına öğretilebilir, geliştirilebilir. Öğretim sürecinde zekanın sekiz boyutu da ele alınmalıdır. Türleri: Sözel/dilsel zeka, Bedensel/kinestetik zeka, Görsel/uzlamsal zeka, Sosyal/bireylerarası zeka, Müziksel/ritmik zeka, Öze dönük/bireysel zeka, Doğal zeka Öğrenme; önceki bilgilerle yeni bilgi arasında ilişki kurularak anlamlandırılması ve yaşama aktarılmasıdır. Öğrenci de pasif değil, bilgiyi araştıran, yorumlayan ve analiz edendir. Bilginin öğrenciye aktarılması değil, öğrencinin bilgiye ulaşması, bilgiyi yeniden yapılandırması gerekir. Öğrenme sürecinde birincil kaynaklara ulaşma ve deneyimler kazanma önemlidir. Değerlendirme öğretimden ayrı değil, öğretimin içinde yer alır ve öğretime yön verir. (Süreç odaklı değerlendirme) Her birey farklı olduğuna göre, bireyler bilgiyi farklı şekilde anlamlandırır. Öğrencilerin, küçük gruplar halinde birlikte çalışması esasına dayanır. Gruplar heterojen (farklı özelliklerine sahip) öğrencilerden oluşur. Ürün bireye ait değil, gruba aittir. Bilişsel lerin yanında sosyalleşme, işbirliği yapma, paylaşım, dayanışma, olumlu bağlılık, takım ruhu, ait olma, sorumluluk gibi duyuşsal ler de gerçekleşir. Birey, lerinden kendisi sorumludur. Bireye leriyle ilgili söz ve karar hakkı tanınır. Ezber kavramının yerini merak, kuşku, deneyerek, araştırma, uygulama alır. Öğrencilere; güven, özdenetim, enerji, gruba ait olma, duyarlı olma ve kararlılık özellikleri kazandırır. Bilimsel ve bağımsız çalışma becerileri gelişir. Yaratıcılık ve hayal gücünü kullanma için uygundur. Sürecin sonunda bir ürün ortaya konulur. Öğrenci, bildiklerini proje yoluyla uygulamaya aktarır. Yaparak-yaşayarak gerçekleşir. Öğrenme aktivitelerinde disiplinler arası bağlar kurulur. Gerçek yaşamda karşılaşılan sorunları tanıma, fark etme, nedenlerini anlama ve çözme becerileri geliştirir. Eleştirel düşünmeyi geliştirir. Sorunların araştırılması ve çözümü sürecinde bireylerin hem zihin hem beceri yönünden aktif katılımını gerektirir. Gerçek yaşama ilişkin deneyim kazandırır. Öğrencinin, problem ile yaşam arasında bağlantı kurması beklenir. Sürecin temelini senaryoları oluşturur. Gerçek hayattan alınan problemler üzerine odaklanılır. Problemin çözümünden çok, nin oluşması önemlidir. Öğrenmede hem dış hem iç faktörlerin etkisi vardır. Bilgiyi işleme sürecine dayanır. Öğretim sürecinin ilk adımı dikkat çekmedir. Öğrenme sürecinde kazanılan beş temel davranış: Sözel beceriler, zihinsel beceriler, psikomotor beceriler, tutumlar, bilişsel stratejiler. Okul leri için en önemli beceri zihinsel becerilerdir. Zihinsel beceriler: İşaret, uyarıcı-davranım bağını, zincirleme, sözel bağdaşım, ayırt etmeyi, kavram, ilke ve problem çözme. (En alt düzey işaret, en üst düzey problem çözme dir.)

4 ÖĞRENME-ÖĞRETME KURAM VE YAKLAŞIMLARI (İPUÇLARI)-2 4 KURAM VARSAYIMI İPUÇLARI Okulda Öğrenme (Carrol) Temel Öğrenme (Glaser) Beyin Temelli (Nörofizyolojik) Öğrenme (Caine ve Caine) Yaşam Boyu Öğrenme Basamaklı Öğretim (Nunley) Kuantum Öğrenme Sorgulayıcı Öğretim (Collins) Bütünleştirici Öğrenme Dizgeli (Programlandırıl mış) Eğitim Bu modelinde için gerekli zaman çok önemlidir ve her öğrencinin için gereksinim duyduğu zaman farklıdır. Uygun olanaklar ve gerekli zaman sağlandığında her öğrencinin okulda öğrenebileceği temel anlayışına dayanan bu modeli Carrol un zaman kuramına dayanır. Öğrenciler birbirinden farklı bilişsel yapı ve süreçler kullanarak öğrenirler. Öğretme işinde öğrencilere bilişsel süreçlerin de kazandırılması gerekir. Eğitime gelişimsel ve sosyo-kültürel açıdan bakan, insan beyninin yapısı ve fonksiyonları üzerine temellendirilmiş bütüncül bir yaklaşımdır. Öğrenme sadece okulda değil, tüm yaşam süresinde her zaman ve her yerde gerçekleşir. Hedefler A, B ve C olarak tanımlanan üç farklı basamağa göre belirlenmekte ve Bloom taksonomisine uygun olarak yapılmaktadır. Öğrencilere yi stratejilerini öğretmeyi, bilginin kazanılmasında kullanılabilecek yöntem, teknik, strateji ve düşünme biçimlerini kazandırmayı ifade eder. Soru sorma üzerine kurulan ve sorular yoluyla öğretim verilmesi temeline dayanan öğretme modelidir. İkili bir sürecini içerir, öğrenciler bir taraftan araştırılan konuyu öğrenirken, diğer taraftan sorgulama yöntemini öğrenirler. Geleneksel öğretim yöntemlerinin aksine öğrencinin aktif olması savunulur. Öğrencilerin daha önceki deneyimlerinden ve ön bilgilerinden yararlanarak yeni duruma anlam verebileceklerini ve yeni aldığı bilgiyi kendi içinde yapılandırdığını öne sürer. Eğitim ortamında şimdilik tek bir yöntem, teknik, taktik, kuram, strateji çoğu kez etkili olmamaktadır. Yani, her biri teker teker ya da tümü birlikte yeri ve zamanı gelince işe koşulabilir. Modelin ögeleri: Yetenek: Bir şeyi öğrenebilmek için, her öğrencinin farklı zamanlara ihtiyacı vardır. Her öğrenciye yetenekleri doğrultusunda ek zaman verilmelidir. Öğretimden yararlanma yeteneği: Her öğrencinin yeni bilgiyi öğrenebilmesi için ön koşul bilgilere ihtiyacı vardır. Önkoşul bilgilerin her öğrencide farklı olması nedeniyle her öğrencinin farklı zamana ihtiyacı vardır. Sebat (Sabır): Öğrencinin, ye gönüllü ve istekli olarak ayırdığı zamanı ifade eder. Öğrencinin güdülenme düzeyine işaret eder. Fırsat: Öğrenme için sunulan olanakları ve bu olanaklar için verilen zamanı ifade eder. Öğretimin Niteliği: Öğretim hizmetinin, ek zaman gerektirmemesi, öğretim hizmetinin niteliğini gösterir. Uygulamalar ve pekiştireçlere önem verir. Öğrencilerin nasıl öğrendiklerinin ve hangi bilişsel yapı ve süreçleri kullandıklarının analiz edilmesi gerekir. Model; öğretim hedefleri, giriş davranışları, öğretme yolları ve değerlendirme olmak üzere dört ögeden oluşur. Beyin, paralel bir işlemcidir Öğrenme, tüm fizyoloji ile ilgilidir Anlam arayışı içseldir Beyin, parça ve bütünü aynı anda işler Öğrenme, bilinç ve bilinçdışı süreçleri içerir Her beyin kendine özgüdür. Temel ilke, bilinçli ve amaçlı olarak yaşam boyu ye devam etmektir. Öğrenme yaşama hazırlık değil, yaşamın kendisidir. Okullar ve eğitim kurumları, yaşam boyu ye imkan sağlamalıdır. C Basamağı: Bilgi ve kavrama basamağını kapsar. Bu düzey, öğrencinin konuya ilişkin genel bir anlayış kazanmasına olanak sağlar. B Basamağı: uygulama basamağını kapsar. Bu basamakta öğrencilerin C düzeyinde kazandıkları bilgi ve becerileri uygulayabilmek için tamamlayabilecekleri etkinlikleri içerir. A Basamağı: Analiz, sentez ve değerlendirme basamağını kapsar. A düzeyinde öğrencilerden konuyu sorgulamaları, ayrıntılı şekilde analiz etmeleri ve senteze ulaşmaları beklenir. Stratejilerin bir kısmı şöyledir: Öğrenmeyi tekrar etme, Aktif Öğrenme, Not Alma Teknikleri, Uygun Yazma Teknikleri, Hafıza Geliştirme Stratejileri, Mantıklı/Yaratıcı düşünme. Modelin en önemli özelliği öğrencileri düşünmeye zorlaması ve onlara nasıl düşünüleceğini göstermesidir. Öğrenciye hazır bilgilerin verilmesi, onları gerçek hayata hazırlamakta yetersiz kalmaktadır. Çünkü gerçek hayatta her şey hazır olarak kişiye sunulmaz. Gerçek yaşam karmaşıktır ve pek çok ilişki ağı içeren problemlerle doludur. Kişi bu karmaşayı çözmek için çevresindeki her şeyi sorgulamak durumundadır. Her bireydeki bilgi birikiminin gelişmesi, özel olarak kendi şartları içinde değerlendirilmelidir. Öğrenci bilgiyi alır ve kendi içinde yapılandırır. Bütünleştirici modeli dört aşamalı olarak uygulanır: Birinci Aşama-Oryantasyon Aşaması İkinci Aşama-Odaklama Aşaması Üçüncü Aşama-Mücadele Aşaması Dördüncü Aşama-Uygulama Aşaması Hiçbir kuram, ve öğretmeyi tek başına açıklayamamaktadır. Her davranış yani bilişsel, duyuşsal, devinişsel ve sezgisel özellikler tek bir kuram, yöntem, teknikle kişiye öğretilememektedir. Davranışın düzeyi ve niteliği değişince farklı strateji, kuram, yöntem, teknik ve taktikler, akıl yürütme yolları işe koşulmalıdır.

5 ÖĞRENME-ÖĞRETME KURAM VE YAKLAŞIMLARI (İPUÇLARI)-3 5 KURAM VARSAYIMI İPUÇLARI Etkili öğretim (Slavin) Bilgiyi İşleme Kuramı Uzaktan Eğitim Tutor Destekli Öğretim Ekiple Öğretim Modüler Öğretim Bireyselleştirilmiş Öğretim Sistemi (Keller Planı) Carroll un okulda modelinin ögeleri üzerine odaklanarak Slavin tarafından geliştirilmiş bir modeldir. Öğrenme düzeyini etkileme gücüne sahip olan değişkenleri işe koşarak yi gerçekleştirmeyi temele alır. Dış çevreden gelen uyarıcıların önce duyusal kayda yöneldiği, seçici algı alanına girmesi durumunda kısa süreli belleğe aktarıldığı, kısa süreli bellekteki bilginin de tekrar, anlamlandırma stratejileri vb. yollarla uzun süreli belleğe aktarıldığını ifade eden kuramıdır. Eğitim, zaman ve mekandan bağımsız olarak ve değişik dağıtım kanalları kullanılarak verilir. Tamamen yardım isteyen öğrencilere öğretim olanağı sağlayan bireysel bir öğretim etkinliğidir. Öğrencinin öğrendiği konularda, anlamakta güçlük çektiği kısımlarla ilgili olarak bireysel öğretim desteği görmesi mantığına dayanır. Birkaç uzmanın ve öğretmenin öğretim etkinliklerini planlama, sunma, değerlendirme ve geliştirmede sistemli olarak çalışmasıdır. Modüler programlama anlayışının uygulanış biçimi olarak ifade edilebilir. Modüler öğretim programları, öğretim ortamlarında esnekliği sağlamıştır. Öğrenme hızlarındaki farklılık ve öğrenciler arasındaki bireysel farklılığın giderilmesi, her öğrencinin hızına uygun düşecek bir öğretim yapılması, öğretimin bireyselleştirilmesi ile mümkün görülmektedir. Modelin ögeleri; Öğretimin niteliği, öğretim düzeyini uygun hale getirme, güdülenme ve zaman dır. Çevredeki uyarıcılar duyusal kayda yönelir. (Duyu organlarına) Duyu organlarına ulaşan uyaranlar bireyin seçici dikkat (ilgi alanı vb.) alanına girerse kısa süreli belleğe aktarılır. Kısa süreli bellekteki bilgi tekrar, kodlama, anlamlandırma stratejileri yoluyla uzun süreli belleğe aktarılır. Uzun süreli belleğe aktarılmayan bilgi unutulur. Uzun süreli belleğe aktarılan bilgi ihtiyaç duyulduğunda geri çağrılabilir. Eğitim için yer ve zaman kısıtlaması yoktur. Yüz yüze eğitim alma imkanı olmayanlar için fırsat sağlar. İnternetten eğitim, mektupla eğitim vb. Öğrenci tarafından cevaplanamayan soruların cevaplanmasına olanak sağlar. Öğrencilerin lerinde belli bir konuyla ilgili olarak bireysel yardım almalarını içerir. Genellikle, öğrenciye verilen bir ödevde veya öğrencinin aldığı bir derste karsılaştığı güçlüklerin çözümüne yönelik olarak öğrenciye verilen bireysel öğretim etkinliklerini içerir. Öğrenciye bireysel olarak eksiklerini gösterecek kişi, yani tutor genelde öğretmen dışında o konuyu iyi bilen bir üst sınıf öğrencisi veya konuyu yeterli düzeyde bilen kişiler olur. Örnek: AKUT uzmanlarının öğretmenlerle işbirliği sonucu sınıfta deprem ile ilgili tatbikat yapılması. Okullarımızdaki Şube Öğretmenler Kurulu (Aynı sınıfta derse giren öğretmenlerden oluşur), bir tür ekiple öğretim uygulamasıdır. Bu kurulda öğretmenler, sınıftaki öğrencilerle ilgili görüş alışverişinde bulunur ve ortak hareket tarzı geliştirirler. Kendi içerisinde bir bütünlüğü olan ve birbirini tamamlayan bağımsız üniteleri biçiminde düzenlenmiştir. Özellikle mesleki eğitimde yaygın bir uygulama alanına sahiptir. Bu tür programlar, bireyin kendi kendine sini sağlayacak şekilde düzenlenmiştir. Bireysel gereksinimlere dönük grup çalışmalarında değişik etkinliklere yer verilerek öğrencilerin değişik çalışmalar yapmaları sağlanabilir. Bunun için; dönüşümlü günlük çalışma (Beceri geliştirme çalışmaları) ve plânlı grup çalışmaları (Düzey geliştirme çalışmaları) yapılabilir. Her öğrenciye sahip olduğu yoluna göre olanağı sağlar. Öğrenme düzeyleri birbirine benzer olan öğrencilerin küçük gruplar halinde çalışması sağlanır. Öğrencilere bağımsız iş yapabilme yeteneğini sağlar. UYARI: Öğrenme öğretme yaklaşım ve modellerinden her yıl 3-5 soru sorulmaktadır. Şimdiye kadar çıkmış soruların hemen hemen tamamı 1. Bölümdeki ilk 8 modelden sorulmuştur.

6 DÜŞÜNME BİÇİMLERİ 6 DÜŞ.BİÇİMİ Yaratıcı Düşünme Eleştirel Düşünme Yansıtıcı Düşünme Empatik Düşünme Bilimsel Düşünme Metabilişsel (Üst biliş, yürütücü biliş, Biliş ötesi) Düşünme Analitik Düşünme Anahtar kelime, cümle Özgün, farklı, yeni, öneri, tasarı, orijinal Bilgi üretme, sonuçlara ulaşma, değerlendirme, farklı bakış açısı Geçmişten ders çıkarma, sonuç çıkarma ve çıkardığı sonucu kullanma Başkasının yerine koyma, onun gibi düşünme, onun gibi hissetme Eleştirme, sorgulama, bilimsel açıklamalara göre düşünme ve yapma Kendi düşünme ve süreçlerinin farkında olma, kendi süreçlerini kontrol etme Parçalara ayırma, analiz etme, parçalar arası ilişki Kişilik özellikleri ÜST DÜZEY DÜŞÜNME BECERİLERİ Kendine güvenen Mizahı seven Risk alan İdealist Üretici Yüksek enerjili Geniş görüşlü Hayal gücü iyi Bağımsız düşünen Sezgileri güçlü Fikirleri olduğu gibi kabul etmez Sorgular, irdeler Ayrıntıcı Mantıklı Sabit fikirli olmayan Objektif Tutarlı Analiz eden Değerlendiren Çok yönlü düşünen Muhakeme yapan Düşüncelerini yansıtan Değişime ve eleştiriye açık Kendini sorgulayan Açık fikirli Kendini tanıyan Kendi başına karar veren Öğrendiklerini yaşama aktaran Bilgi ve deneyimleri paylaşan Başkasının düşünce ve problemlerini daha kolay anlar ve daha kolay çözer Çevresindeki olayları daha iyi yorumlar Diğer kişiler tarafından kolay kabul görür Bilimi kendine rehber edinmiş Sorgulayan, eleştiren, bilimsel temelli eleştiriye açık Düşüncelerine bilimsel gerçeklere göre yön veren Kendini tanıyan, kendi başına karar verebilen Kendi sürecinin ve sorumluluklarının farkında olan Öğrenme stratejilerini etkili biçimde kullanan Bilgileri neden-sonuç ilişkileri içerisinde yapılandıran Parçalara, ögelere ayırarak inceleyen Geliştirilmesi için gerekli ortamı Öğrencilerin kendilerini ifade edebilecekleri, fikirlerini özgürce ifade edebilecekleri eğitim ortamı Demokratik, eleştiriye açık bir eğitim ortamı Grup tartışmaları, otobiyografi gibi öğrencilerin kendi deneyim ve lerini paylaşabilecekl eri ortamlar Demokratik, birey merkezli eğitim ortamı Birey merkezli, demokratik ortamları Birey merkezli, demokratik ortamları Birey merkezli, demokratik ortamları Geliştirilmesi nde kullanılan kuram-model Yapılandırmacılık Proje temelli Probleme dayalı Yapılandırmacılık Probleme dayalı Proje temelli Yapılandırmacılık Proje temelli Probleme dayalı İşbirlikli İşbirlikli Proje temelli Proje temelli Probleme dayalı Yapılandır macılık Probleme dayalı öğ. Etkin öğr. Proje temelli öğ. Yapılandır macılık Probleme dayalı öğ. Etkin öğr. Geliştirilmesin de kullanılan strateji Buluş Araştırmainceleme Araştırmainceleme Buluş Araştırmainceleme Buluş Araştırmainceleme Buluş Araştırmainceleme Buluş Araştırmainceleme Buluş Araştırmainceleme Buluş Geliştirilmesin de kullanılan yöntem-teknik Beyin fırtınası Görüş geliştirme Drama Problem çözme Proje Tartışma Problem çözme Rol oynama Drama Altı şapkalı düşünme Konuşma halkası İstasyon Altı şapkalı Tartışma Örnek olay Tartışma Beyin fırtınası Deney Problem çözme Proje Tartışma Deney Problem çözme Balık kılçığı Problem çözme Örnek olay DİĞER DÜŞÜNME BİÇİMLERİ DÜŞÜNME BİÇİMİ AÇIKLAMA ÖRNEK Iraksak Düşünme Ortak düşünceden hareketle farklı noktalara ya da Ortak düşünce: Yaşamak güzeldir. düşüncelere ulaşabilmedir. Denize girmek güzeldir. Çiçek toplamak güzeldir. (Tümdengelim) (Genelden özele) Gökyüzünü izlemek güzeldir. Yakınsak Düşünme Farklı düşüncelerin dayandığı ortak noktayı ya da Denize girmek güzeldir. düşünceyi bulabilme. (Tümevarım) (Parçadan Çiçek toplamak güzeldir. Gökyüzünü izlemek güzeldir. bütüne) Ortak Düşünce: Yaşamak güzeldir. Global Düşünme Temelinde, yi kolaylaştırmak için Zihin haritaları haritalar çizmek yatmaktadır. Öğrenilmek istenen bilgilerin haritalaştırılması esastır. Kavram haritaları Lateral Düşünme Lateral düşünmenin esası, yaratıcı düşünmedir ve Altı şapkalı düşünme bir beceri olarak yaratıcılığın üzerinde durulur. Altı ayakkabılı uygulama UYARI: Düşünme biçimleri konusunda sıkça sorular gelmekte, daha çok hangi öğretim yöntem veya tekniği ile hangi becerinin geliştirilebileceği sorulmaktadır. Çıkmış sorular yaratıcı düşünme, empatik düşünme, yansıtıcı düşünme, eleştirel düşünme ve metabilişsel düşünme konusundandır.

7 ÖĞRETİM STRATEJİLERİ 7 SUNUŞ (Alış) BULUŞ ARAŞTIRMA-İNCELEME (Anlamlı Öğrenme) (Keşfederek Öğrenme) Kurucusu David Ausubel Jerome Bruner John Dewey Öğretmenin, öğrencilerin bilgiye Öğrencilerin, bir problem durumu Bilginin (ilke, kural ve kendilerinin ulaşmasını sağlamak üzerinden, bilimsel problem çözmenin genellemelerin) öğretmen amacıyla ortam hazırlaması, bilgiye aşamalarını kullanarak nin Tanımı tarafından belli bir düzen içerisinde (ilke, kural ve genellemeye) öğrencinin gerçekleşmesi, ilke veya kurala (bilgiye) (ardışıklık, aşamalılık ilişkisine göre) yapmış olduğu etkinlikler sonucunda ulaşması, daha sonra da bu ilke veya öğrenciye verilmesidir. kendisinin ulaşmasıdır. kuralı genellemesine dayanır. Anahtar sözcükleri Özellikleri Etkili olduğu düzey Uygulama aşamaları Uygun yöntem ve teknikler Öğretmen ve öğrencinin süreçteki rolü Kullandığı akıl yürütme yolu Anlamlı Ön örgütleyiciler Kavram haritaları Tümdengelim Öğretmen merkezlidir. Öğrenci bilgiye ulaşmada pasif, ancak derse katılımcıdır. Öğrenci, bilgiyi öğretmenden hazır olarak alır. PÜF NOKTASI: Sunuş stratejisi, anlatım yöntemi ile aynı şey değildir. Yani dersin öğretmen tarafından anlatılması olarak düşünülmemelidir. Bilgi. Ön organize edicilerin sunulması Öğrenilen kavram ilke ya da bilgi biriminin sunulması Bilişsel yapının güçlendirilmesi Anlatım, gösteri, gösterip yaptırma, seminer, sempozyum, konferans vb. Öğretmen merkezli, öğretmen otorite. Öğrenci katılımcı ancak bilgiye ulaşmada pasif, edilgen. Tümdengelim yoluyla gerçekleşir. Öğrencilere kavram, ilke ve genellemeler öğretmen tarafından aktarılır. İçsel pekiştirme Keşfetme ve merak Sezgisel düşünme Tümevarım Öğretmen, öğrencilere konu ile ilgili temel kavramları vermelidir. Öğretmen, öğrencilerin konu ile ilgili ana ilke, kural ve genellemelere ulaşmalarını sağlamak için ortam hazırlamalıdır. (Uygun yöntem ve teknikler. Öğretmen rehber olmalıdır. PÜF NOKTASI: Kitaplarda aşamalar olarak sadece örnek verme çalışması, buluş stratejisinin aşamaları olarak verilir. Oysa bu stratejide kullanılabilecek birçok yöntem-teknik vardır. Kavrama. Öğretmenin örnekler sunması Öğrencilerin örnekleri betimlemeleri Öğretmenin ek örnekler vermesi Öğrencilerin ek örnekleri betimlemesi ve önceki örnekle karşılaştırması Öğretmenin ek örnekleri ve örnek olmayan durumları sunması Öğrencilerin zıt örnekleri karşılaştırması Öğretmenin, öğrencilerin belirlediği özellikleri ve ilkeleri açıklaması Öğrencilerin tanımlamaları, özellikleri ve ilkeleri düzenlemesi Öğrencilerin ek örnekler vermesi Tartışma teknikleri, deney, istasyon, beyin fırtınası, örnek olay, drama, altı şapkalı düşünme, görüş geliştirme, münazara, forum, açık oturum, beyin fırtınası vb. Öğrenci merkezli, öğretmen rehber. Öğrenci aktif katılımcı, bilgiye ulaşan, bilgiyi edinen. Tümevarım yoluyla gerçekleşir. Öğretmen, öğrencilerin bilgiye ulaşmalarını sağlayacak uygun ortamlar düzenler. Bilimsel tutum ve davranış Bilim insanı duyarlılığı Tümevarım ve tümdengelim Öğrenci merkezlidir. Öğrenci bilgiye ulaşmada aktiftir. Seçilen problemler öğrencinin günlük yaşamıyla ilişkili olmalıdır. Problemin birden fazla çözüm yolunun olması gerekir. Problemin öğrencide merak uyandıracak nitelikte olması gerekir. PÜF NOKTASI: Araştırma inceleme stratejisi, öğrencinin yaş ve gelişim özellikleri, hazırbulunuşluk düzeyleri dikkate alınarak her öğretim düzeyinde uygulanabilir. Uygulama, analiz, sentez, değerlendirme. Problemi hissetme, tanımlama Problemle ilgili veri toplama Problemin çözümü ile ilgili hipotezler (denenceler) oluşturma Hipotezlerle ilgili veri toplama Hipotezleri (denenceleri) test etme, problemin çözümü için yöntem geliştirme Toplanan verilerin analizi, yorumlanması, hipotezlerle karşılaştırılması Problem çözme, proje. Öğrenci merkezli, öğretmen rehber. Öğrenci aktif katılımcı, bilimsel süreçleri kullanarak problemlere çözüm üreten. Hem tümdengelim, hem tümevarım yoluyla gerçekleşir. Öğretmen, sürecin sağlıklı bir şekilde ilerlemesine rehberlik eder. UYARI: Stratejiler konusunda en büyük yanılgı, sunuş stratejisini sadece anlatım yöntemi olarak algılamak, öğrencinin dinleyici, öğretmenin anlatıcı olarak düşünülmesidir. Oysa sunuş stratejisi, öğretmenin ana ilke veya kuralı öğrenciye vermesi, öğrencinin de süreçte etkin olarak alıcı olması, konu ile ilgili yapılacak etkinliklere katılmasını gerektirir.

8 ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-1 8 Yöntem- Teknik Anlatım Tartışma Yöntemi Münazara Panel Forum Açık Oturum Zıt Panel Seminer Tanımı Konunun, belli bir düzen ve sistematik içerisinde öğretmen tarafından öğrencilere sözel olarak aktarılmasıdır. Formal (Düz) Anlatım: Belli bir plana veya metne bağlı kalarak yapılan anlatımdır. İnformal Anlatım: Belli bir plana ya da metne bağlı kalınmadan, soru-cevap vb. Yöntemlerle öğrenci katılımını sağlayarak yapılan anlatımdır. Öğrencilerin büyük grup veya küçük gruplar oluşturularak, farklı tenknikler kullanarak birbiri ile fikir alışverişinde bulunmalarını, etkileşim sürecinde lerini sağlamaya yönelik tekniklerden oluşur. Öğrencilerden iki 2-3 er kişilik iki grup oluşturulur. Gruplara, birbirinin zıttı veya karşıtı olan iki konu verilir. Öğrencilerden, kendisine verilen konuyu savunmaları, karşı görüşü çürütmeleri için çalışmaları istenir. Hazırlık için verilen sure bitince iki grup dinleyici öğrencilerin karşısında tartışır. Bir kişi (genelde öğretmen) oturumu yönetir. Jüri tarafından kazanan açıklanır. Belli bir konuda, 3-5 kişilik bir uzmlan grubun, bir konuyu farklı yönleriyle ele alarak tartışmasıdır. Tartışmayı bir başkan yönetir ve herkese eşit söz hakkı verir. Başkan da konuşmacı olabilir, tartışmanının akıcılığını ve konuşmacıların etkin katılımını sağlar. Farklı görüşlere sahip konuşmacıların belli bir konuda geniş bir kitleye uzman bilgisi aktarması, daha sonra da dinleyicilerden gelecek sorulara cevap vermesidir. Bir başkan tarafından yönetilir. 3-5 kişilik bir grubun belli bir konuda fikir ve görüşlerini dinleyicilere aktardığı bir tekniktir. Tüm sınıfla yapılabilir. Konuşmalar belli bir sırayla değil, yöneten kişinin tercihine gore değişir. Konuşmacılar da o konu ile ilgili görüş ve düşüncelerini açıklarlar. Sınıf iki eşit gruba bölünür. Gruplara ayrı konular verilir. Örenciler 5-10 dakika konularına hazırlandıktan sonra karşılıklı olarak gruplar birbirine soru sorar. Oturumu bir başkan yönetir. Bir kişinin, herhangi bir konuda ön hazırlık yaparak bir dinleyici grubu bilgilendirmesidir. Sunumu yapan kişinin uzman olmasına gerek yoktur. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Önemli Özellikleri Kalabalık gruplarda etkilidir. Kısa sürede çok bilgi aktarmada etkilidir. Kalıcılığı en az olan yöntem olmasına karşın özelliği gereği vazgeçilmez bir yöntemdir. Kalıcılığın artırılabilmesi için anlatım, görsel materyalle desteklenmeli, öğrenci katılımı sağlanmaya çalışılmalıdır. Kalabalık gruplarda uygulanması zordur. Tartışmanın iyi yönetilememesi, konunun iyi belirlenmemesi istenmeyen sonuçların oluşmasına neden olabilir. Konular fazla bilimsel değildir. Dinleyiciler soru sormaz. Daha çok söz ustalığı ve hazırcevap olma gibi özellikler öne çıkar. Konular çok iyi belirlenmeli, hazırlık için yeterli sure verilmelidr. Oturum iyi organize edilmeli, gruplara eşit söz hakkı verilmelidir. Panelin amacı, bir konuyu farklı yönleriyle ele almak, çeşitli eğilim ve görüşleri ortaya koymaktır. Konuşmaların sonunda dinleyicilerin panelistlere soru sormaları sağlanır. Örnek: Davos, Genç Bakış Konuşmacılar arasında tartışma ve soru sorma yoktur. (Yani Van minüt olmaz.) Dinleyiciler doğrudan soru sorabilir ve kendi düşüncelerini söyleyebilir. Bazen panelden sonra yapılır. Örnek: Siyaset Meydanı İletişim her yönlü açıktır. Herkes birbirine soru sorabilir, herkes görüşünü açıklayabilir. Sınıfın tamamı katılabilir. Katılımcılar defalarca söz alabilir. Tamamen açıklığa kavuşmamış konuların işlenmesi, işlenmiş konuların tekrarının yapılması, konu ile ilgili yanılgıların düzeltilmesi amacıyla yapılır. Kazandırılacak davranışlar en az kavrama düzeyinde olmalıdır. Örnek: Bir ilkokulda görev yapan bir öğretmenin, öğrenci velilerini eğitim sistemi hakkında bilgilendirmesi. Soru sorulabilir. Etkili Olduğu Düzeyler Geliştirdiği Beceriler Bilgi Dinleme Bilgi Kavrama Kavrama Kavrama Kavrama Kavrama Kavrama Bilgi Kavrama Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Dinleme Empati Başkalarının görüşlerine saygı duyma Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Empati Başkalarının görüşlerine saygı duyma Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Empati Başkalarının görüşlerine saygı duyma Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Empati Başkalarının görüşlerine saygı duyma Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Empati Başkalarının görüşlerine saygı duyma Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Empati Öğrencilerin hemen hemen tamamı dinleyici konumda olduğu için öğrenci açısından dinleme becerileri dışında çok bir artısı yoktur.

9 ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-2 9 Yöntem- Teknik Kolegyum Brifing Görüş Geliştirme Fikir Taraması Vızıltı Grupları (Kısa süreli tartışma grupları) Örnek Olay Gösteri (Demonstrasyon) Gösterip Yaptırma Problem Çözme Tanımı Biri öğrenci grubu, biri uzman grup olmak üzere iki grup vardır. Öğrenci grup bir konu üzerinde hazırlık yapar ve dinleyici grba bilgileri aktarır. Uzman grup, öğrenci grup sunum yaparken orada yer alır. Sadece ihtiyaç duyulduğunda veya duyulduğunda öğrenci grubuna destek olur. Bir kurumun işleyişinin veya bir işin yapılış aşamalarının, o kurumun veya işin yetkilisi tarafından bir başkasına aktarılmasıdır. Bir fikre katılıp katılınmadığı kategorilere ayrılarak (katılıyorum, katılmıyorum, fikrim yok vb.) büyük kağıtlara yazılır ve duvara yapıştırılır. Her öğrenci fikrinin uygun olduğu kağıdın önüne geçerek gerekçesini açıklar ve orada durur. 4-7 kişiden oluşan gruplarla belli bir konu üzerinde 5-10 dakika konuşulmasıdır. Öğrencilerden küçük gruplar oluşturulur. Gruptaki öğrenciler once gruptaki öğrenci sayısı kadar dakika (4 kişi ise 4 dakika, 3 kişi ise 3 dakika) grup içerisinde konuyu tartışır ve karara bağlar. Daha sonra da sonucu sınıfla paylaşır. Öğrencilerin sorunlu (gerçek ya da hayali) bir olaya aktif olarak katılmalarını gerektiren, olayın nedenlerini belirlenerek çözüm yollarının önerilmesine dayanan bir yöntemdir. Bir iş veya işlemin uygulanmasının, araç gereçlerden de yararlanarak nasıl yapıldığının gösterilip açıklanmasıdır. (Öğrenciye yaptırılmaz) Bir iş veya işlemin uygulanmasının, araç gereçlerden de yararlanarak nasıl yapıldığının gösterilip açıklanması, sonra da öğrencilere yaptırılmasıdır. Bilimsel problem çözmenin aşamalarının kullanılarak öğrencilerin karşılaştığı sorunları çözmeye yönelik bir tekniktir. Aşamaları; Problemi hissetme ve tanımlama Problemle ilgili veri toplama Çözüm yolları (hipotezler) üretme Hipotezlerle ilgili very toplama Uygun hipotezi seçme ve kullanma Sonucu raporlaştırma ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Önemli Özellikleri Sınıfta iki farklı grup vardır. Öğrenci grubu sunum yapar. Uzman grup sadece ihtiyaç duyulduğunda öğrenci grubuna destek olur. Literatürde yer almasına karşın bir öğretim yöntemi ya da tekniği olarak kullanıma uygun değildir. Öğrenciler fikrini değiştirirse yer değiştirebilir. Eleştirel düşünmeyi sağlama, öğrencilerde görüş geliştirme amacını taşır. Önemli olan, yaratıcı düşünme ve farklı çözümler getirmektir. Derse eğlenceli bir başlangıç yapmak ya da derste sınıfa canlılık getirmek için yapılan kısa süreli bir uygulamadır. Kaynaklarda farklı isimlerle karşımıza çıkabilir. (Uğultu grupları, Phlips 66 vb.) Daha çok bir konu işlendikten sonra pekiştirme amaçlı kullanılır. Sorunun birden fazla çözüm yolu olmalıdır. Olaylar günlük yaşamla ilişkili olmalıdır. Bütün sınıfla veya küçük gruplarla çalışma yapılabilir. Öğrenme konularının somutlaştırılmasında, Anlaşılır ve ilgi çekici hale getirmede, Bilginin beceriye dönüştürülmesinde kullanılır. Kişiler tarafından gerçekleştirileceği gibi, resimler, filmler ve slaytlardan da yararlanılabilir. En önemli yararı, bir becerinin en uygun ya da en ustaca biçimde nasıl yapılacağının öğretilmesidir. Hem görsel, hem işitsel iletişim sağlanır. Karşılaştığı problemleri bilimsel ve sistematik bir şekilde çözme becerisi kazandırır. Problemler çocuğun günlük yaşamıyla ilgili olmalıdır. Problemlerin birden fazla çözüm yolu olmalıdır. Problemler ilgi çekici ve merak uyandırıcı olmalıdır. Etkili Olduğu Düzeyler Bilgi Kavrama Bilgi - Analiz Sentez Değerlendirme Sentez Kavrama Analiz Kavrama Analiz Sentez Kavrama Uygulama Uygulama Analiz Sentez Değerlendirme Geliştirdiği Beceriler Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Başkalarının görüşlerine saygı duyma Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Empati Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Yaratıcı düşünme Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği-dayanışma Ait olma duygusu Sorun çözme Kendini ifade etme Özgüven İşbirliği Psikomotor davranışların kazandırılması Bilginin somutlaştırılması Psikomotor becerilerin öğrenilmesi. Bilimsel düşünme ve tutum geliştirme Sorumluluk Bağımsız düşünme Eleştirel düşünme Karar verme Sorun çözme Yaratıcı düşünme Yansıtıcı düşünme

10 ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-3 10 Yöntem- Teknik Sempozyum Çember Konuşma Halkası Beyin Fırtınası Altı Şapkalı Düşünme İstasyon Mikro Öğretim Soru-Cevap Benzetim (Benzetişim) (Simülasyon) Analoji Tanımı Alanında uzman kişilerin, bir bilim jürisinin daveti ile, bir toplantıda bildiri sunmalarıdır. Bilim jürisi tarafından ilgililer uzmanlar davet edilir. Sunumlar yapılırken sırası gelen konuşmacı kürsüde tek başına konuşur. En fazla 15 kişilik grupla yapılır. Çember şeklinde oturulur. Herkesin 1 er dakika süreyle konuşma yaptığı bir tekniktir. Öğrenciler daire şeklinde oturur. Bir konu veya olay öğretmen tarafından aktarılır. Öğrencilere sorular yöneltilir. Konuşmak isteyen öğrencinin elinde top, halka vb. bir cisim bulunur. Konuşma nesnesini alan öğrenci fikrini beyan eder. Yaratıcı düşünceyi harekete geçirerek, bir soruna çözüm üretme amacıyla gerçekleştirilen bir tekniktir. Öğrencilere bir sorun verilir ve bu sorun ile ilgili aklına ilk gelen çözümü söylemeleri istenir. Tüm görüşler tataya veya büyük bir kağıda yazılır. Görüşler asla eleştirilmez ve açıklama istenmez. Bilginin sistematikleştirilerek problemin çözümüne yönelik farklı bakış açılarını ortaya koymak amacıyla kullanılır. Sınıf kalabalıksa gruplar oluşturularak her gruba 5 renk şapka ayrı ayrı, öğrenci sayısı az ise sırayla tüm öğrencilere aynı renk şapka verilerek düşünmeleri istenir. Karar verme şapkası (mavi) ile ortak bir sonuca varılır. Öğrenciler gruplara ayrılarak çalışma masaları oluşturulur. Etkinlik devam ederken öğrencilerden masa (istasyon) değiştirmeleri istenir. Daha çok öğretmen eğitiminde kullanılır. Bir öğretim diliminin videoya kaydedilerek daha sonra sınıfça izlenip, üzerinde eleştiri yapıldıktan sonra uygulamanın tekrarlanmasıdır. Her dersin öğretiminde, her öğretim düzeyinde kullanılabilir. Gerçek durumun okula okul ortamına getirilmesinin mümkün olmadığı ya da ekonomik olmadığı durumlarda, benzeri bir ortam ya da sanal bir ortam düzenlemesi yaparak dersi işlemektir. Bilinmeyen bir kavramı, bilinen bir kavrama benzeterek açıklamaktır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Önemli Özellikleri Tamamen bilimseldir Konuşmacıların sunumlarını bildiri adı verilir. Konuşma sırasında soru alınmaz. Sorular konuşma bittikten sonra alınır. Konuşmalar, kitap halinde yayınlanır. Bir başkan, bir sekreter ve bir sure ayarlayıcısı vardır. Başkanın sağındakinden başlayarak verilen konuyla ilgili herkes sırayla 1 er dakika konuşur. Öğrencilerin, olaydaki kahramanların ne düşündüklerini anlamasına yönelik bir etkinliktir. Yaratıcı düşünmeyi engelleyecek unsurlar ortadan kaldırılmalıdır. Öğrencilerin kendisini rahatça ifade edebileceği özgür ve demokratik bir ortam oluşturulmalıdır. Tüm fikirler alındıktan sonra öğrencilerin rızası alınarak birleştirmeler yapılabilir. Öğrencilerin çok boyutlu düşünme ve doğru karar verme becerilerini geliştirmeye yöneliktir. Öğrencide, olaylara ve olgulara farklı bakış açılarıyla bakma özelliği geliştirir. Beyaz Şapka: Tarafsız, net bilgiler. Kırmızı Şapka: Duygusal bakış açısı. Siyah Şapka: Riskler ve tehlikeler. Sarı Şapka: İyimser ve olumlu yönler. Yeşil şapka: Alternatifler. Mavi şapka: Karar verme. Başka birisinin yarım bıraktığı bir işi anlama ve tamamlama temeline dayanır. Masalar istasyon, öğrenciler tiren, öğretmen. (rehberdir). Öğretmen yeterliklerini geliştirmede kullanılır. Bir mesleki uygulamanın geliştirilmesi için uygundur. Öğrenciyi düşünmeye ve konuşmaya yönlendirir. Öğrenci katılımını sağlar. Kalabalık gruplarda da uygulanabilir. Cevaplama için öğrenciye sure verilmelidir. Örnek: Pilot eğitiminde kullanılan simülatör. Örnek: Deprem tatbikatı. Soyut kavramların öğretiminde etkilidir. Örnek: Kan dolaşımını şehrin su şebekesine benzeterek açıklamak. Etkili Olduğu Düzeyler Bilgi Kavrama Bilgi, Kavrama Analiz Sentez Analiz Sentez Değerlendirme Uygulama Analiz Sentez Uygulama Analiz Değerlendirme Bilgi Kavrama Uygulama Analiz Kavrama Analiz Geliştirdiği Beceriler Konuşmacılar için; özgüven, kendini ifade etme, bilimsel düşünme vb. Kendini ifade etme Özgüven Ait olma duygusu Empati İletişim Kendini ifade etme Özgüven Yaratıcılık Özgüven Gruba ait olma Kendini ifade etme İletişim Problem çözme Sistematik düşünme Yaratıcılık Özgüven Gruba ait olma Kendini ifade etme İletişim Problem çözme Karar verme Yaratıcılık Empati İletişim Gruba ait olma Eleştirel düşünme Yansıtıcı düşünme Karar verme Düşünme Kendini ifade etme Konuşma Psikomotor becerilerin kazanılması Kendine güven Analiz ve ilişkilendirme beceri

11 Drama A ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-4 11 Yöntem- Teknik Rol Oynama Biçimsel Drama Doğal Drama Deney Akvaryum Balık Kılçığı Programlı Öğretim Bilgisayar Destekli Öğretim Eğitsel Oyun Tanımı Öğrencilerin, bir senaryo dahilinde tiyatral yeteneklerini işe koşarak canlandırma yapmalarıdır. Öğrencinin, daha önceden belirlenmiş bir plan dahilinde, kendisini birinin veya birşeyin yerine koyarak canlandırma yapmasıdır. Öğrencinin, serbest konuşmalarla, istediği gibi konuşmasıdır. Kimin neyi ne zaman söyleyeceği belli değildir. (Bir biçim yoktur.) Koşulların önceden belirlendiği, güvenlik önlemlerinin alındığı bilimsel bir gerçeği kanıtlamak ya da göstermek için yapılan denemedir. Sınıfın uygun bir yerine bir çember çizilir. Çemberin ortasına bir boş sandalye konur. Sınıfın tümü çemberin dışındadır. Konu hakkında yorum yapmak isteyen sandalye oturur, düşüncesini söyler. Daha sonra yerini bir gönüllüye bırakmak üzere çemberin dışına çıkar. Bu arada gözlemci olarak nitelenen çemberin dışındaki diğer öğrenciler tartışmayı izlerler. Ayrıca onlar gözler, düşünür ve katılımcılara dönütler verirler. Bir çözümleme aracıdır. Asıl kullanım alanı, olası nedenlerden yola çıkarak bir sorunun kök nedeni veya nedenlerini tesbit ve organize etmektir. Temelde öğretimin bireyselleştirilebilmesi ve hatanın en aza indirilmesine dayanan bir öğretimdir. En önemli yararı, anında dönüt ve düzeltme yapılabilmesidir. Bilgisayarın, -öğretme sürecinde tamamlayıcı ve güçlendirici etkinlik aracı olarak kullanılmasıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Önemli Özellikleri Konu, girilecek rol önceden bellidir. Öğrenci ne söylemesi gerektiğini önceden bilir. Örnek: Faysal hoca ol ve onun gibi ders anlat. Karşıdakinin biçimine giriliyor. Örnek: Tarih öğretmeni ol ve kendin gibi ders anlat. Bir forma girilip özgür davranılıyor. Birden fazla duyu organı kullanıldığı için kalıcı ler oluşur. Tehlikeli ve malzemesi pahalı olan deneyleri sadece öğretmenin yapması uygundur. Tartışmayı yapılandırmak ve sürdürmek için önceden bir soru listesi hazırlanmalıdır. Tartışma sırasında çemberi dışındakilerin sessiz olması sadece sandalyeye oturanın konuşması gerekir. Gözlemciler tartışma sırasında not almalı, tartışma sonunda sınıfa tartışmanın özeti sunulmalıdır. Belirli bir konuyu, sorunu herkesin düşünmesi gerektiğinde, Bir konu/sorunun istediğimiz gibi değil, gerçekte nasıl oluştuğunu görmek istediğimizde, Sorunun nedenler/kök nedenler hakkında herkesin görüş üretmesini istediğimizde, Bir sorunun/konunun analizini yapmak istediğimizde kullanılır. Küçük adımlar: Bilgi üniteleri küçük parçalar düzenlenir Etkin katılım: Öğrenme işi öğrenci tarafından yapılır. Başarı: Bilgi üniteleri öğrencinin başarabileceği güçlük düzeyinde olmalıdır. Çünkü öğrenci hep başarmak zorundadır. Anında düzeltme: Öğrenci her sorudan sonra doğru cevapla karşılaşır ve anında düzeltme yapar. Kademeli ilerleme: Yapılacak işlemlerin düzeyi bilinenden bilinmeyene, kolaydan zora, basitten karmaşığa doğru aşamalı olmalıdır. Bireysel Hız: Öğrenci zamanı kendine uygun olarak ayarlamaktadır. Etkili Olduğu Düzeyler Uygulama Analiz Uygulama Analiz Uygulama Analiz Analiz Sentez Değerlendirme Analiz Sentez Değerlendirme Analiz Kavrama Uygulama Geliştirdiği Beceriler Yaratıcılık Empati İletişim Kendini ifade etme Problem çözme Yaratıcılık Empati İletişim Kendini ifade etme Problem çözme Yaratıcılık Empati İletişim Kendini ifade etme Problem çözme Düzenli gözlem yapma alışkanlığı Bilimsel düşünme Empati Kendini ifade etme İletişim Bilimsel ve sistematik düşünme Problem çözme Bireysel çalışma Problem çözme Bilgisayar öğretmenin yerine geçmez. Öğretmen konuyu sınıfta işler. Anlamayan veya dersi kaçıran öğrenciler için bilgisayar özel bir öğretmen gibi tekrar görevi yapar. Değerlendirme bilgisayar yardımı ile yapılır. Araştırma, uygulama çalışmaları bilgisayarda yapılır. Öğretmen danışmanlık yapar ve öğrencileri denetler. Öğrenilen konuyu oyun haline getirerek bilgilerin pekiştirilmesini sağlayan bir tekniktir. Ders içinde bazen başında bazen ortasında bazen de sonunda (5-10) dakikayı geçmeyecek şekilde uygulanır.

12 ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-5 12 Yöntem- Teknik Elektronik Öğrenme Laboratuvarı Öğrenme Halkası 4 E 5 E 7 E Sinektik Vee Diyagramı Öykü Oluşturma Akış Çizelgesi Artı-Delta Güç Alanı Analizi (Swot Analizi) İlişkiler Çizelgesi Lotus Çizelgesi Sokrat Tartışması Workshop Altı Ayakkabı Uygulaması Tanımı ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Bu, bilimsel deneylerin yapıldığı bir ortam anlamında değildir. Bu ortamda öğrenciler üzerinde çalıştıkları konuyla ilgili deney yapmaz, aksine onu deneyerek ve yaşayarak bulurlar. Yani bir pratik yeridir. Öğrenme-öğretme etkinliği sürecinde yardımcı olarak kullanılan elektromekanik araçlar ve öğretim materyalleri sistemidir. Piaget'nin ileri sürdüğü zihinsel gelişim kuramı üzerine temellendirilmiş bir tekniğidir. Aşamaları: İnceleme: Öğrenciler, yeni bir ortamında kendi çabaları ve tepkileri ile deneyim kazanırlar. Öğrenciler, ortamındaki yeni araç ve gereçleri öğretmenin veya başkalarının herhangi bir yardımı olmaksızın incelerler. Kavram tanıtımı: Öğrenciye önce yeni bir kavram veya ilkenin tanımı verilir. Öğrenci bu tanımdan yararlanarak yeni kazandığı bilgi ve deneyimlerini yorumlar. Kavram uygulaması: Öğrenciler, öğrendikleri kavramları yeni ve farklı durumlara uygulayarak pekiştirirler. Birinci aşama (başlama) İkinci aşama (odaklama aşaması) Üçüncü aşama (mücadele aşaması) Dördüncü aşama (uygulama aşaması) Girme (enter/engage) aşaması Keşfetme (explore) aşaması Açıklama (explain) aşaması Derinleşme (elaborate) aşaması Değerlendirme (evaluate) aşaması Teşvik etme (excite) aşaması Keşfetme (explore) aşaması Açıklama (explain) aşaması Genişletme (expand) aşaması Kapsamına alma (extend) aşaması Değiştirme (exchange) aşaması İnceleme / sınama (examine) aşaması Kelime anlamı, birbiriyle alakasız parçaları bir araya getirmektir. Temeli analojiye dayanır. Üç farklı anoloji türü kullanılır. Doğrudan analoji: Öğrencilerden, verilen sorunun, doğadaki canlıların çözdüğüne benzer bir şekilde çözmesi istenir. Kişisel analoji: Öğrencilerden, kendini bir eşya veya başka bir canlının yerine koyması istenerek sorunu çözmesi beklenir. Fantezik analoji: Bir tür dilek, temenni, arzu listesi çıkarmaktır. Örnek: Yemeden içmeden yaşamak, istediği anda istediği yerde olmak vb. Öğrenme-öğretme sürecinin başında, süreç esnasında ve süreç sonunda, bazı kritik soruları cevaplandırarak, bilişsel düzeyde, daha anlamlı, derin ve kalıcı nin gerçekleşeceği varsayımına dayanan bir tekniktir. Kendi başına bir etkinlik olmayıp sınıf içi veya sınıf dışı bir etkinliğin daha iyi özümsenmesi ve anlamlandırılması için yardımcı bir araç gibi düşünülmelidir. Öğrencilere kısa bir cümle, resim, karikatür, fotograf vb. verilerek, bunların üzerine bir öykü oluşturmaları ya da, yarım bir öykü verilerek tamamlamaları istenir. Çalışma, grup çalışması şeklinde gerçekleşir. Çalışma bittikten sonra grup sözcüsü tarafından öykü sınıfa okunur. Bir algoritmanın şekillerle gösterimine Akış Çizelgesi denir. Algoritma: Herhangi bir süreci oluşturan etkinliklerin (adımların) açık, düzenli ve sıralı bir şekilde söz veya yazıyla ifadesidir. Algoritma kurmak; bir olayı adım adım tanımlamak veya bir sorunun çözümü için mantıksal bir yöntem oluşturmak demektir. görüşleri açıkça paylaşmanın ve bir günün, haftanın, ünitenin, konunun veya projenin değerlendirilmesinde en iyi yoldur. Sadece 5-10 dakika zaman alır ve şema haline getirilmesi ve kullanılması çok kolaydır. Artı/Delta şemasında yer alan + ile kastedilenler; iyi giden etkinlikleri ifade eder. ile ifade edilenler ise daha iyi yapılabilecek etkinliklerdir. yerine, kötü giden veya başaramadığımız manasındaki (-) simgesinin kullanılmamasının nedeni, Toplam Kalite Yönetiminin ana ilkesi olan sürekli iyileştirme yi sağlayabilmektir. Bu teknik, bir büyük T çizilerek oluşturulur. T nin sol koluna değişimi destekleyici (olumlu) güçler yazılırken, sağ koluna değişimi engelleyici (olumsuz) güçler yazılır. Ortadaki çizgi ise denge çizgisidir. Herhangi bir konu ile ilgili görüş üretme aşamasından sonra üretilen görüşler sıralanarak şematik bir gösterime uygun olarak sunulurlar. Daha sonra hangi güçlerin daha etkin hale getirilebileceği, hangi güçlerin etkisizleştirilebileceği veya ortadan kaldırılabileceği çözümlenir. Düşüncelerin ve düşünce ilişkilerinin resmini çıkarır. Biçimsiz görünen bir nedenler ve sonuçlar yığınından, önemli olguları ayırt edip görebilmemizi sağlayan, bir sorunu oluşturan en etkin nedenleri araştırmaya ve belirlemeye olanak veren bir araçtır. Nedenler arasındaki bağımlılığın çok sayıda olduğu karmaşık sorunları derinlemesine çözümlemede çok yararlıdır. Verilen konu başlığıyla ilgili yeni alt başlıklar oluşturabilmek için bir düşünce üretim aracıdır. (Lotus çizelgesinde görüşler bir çiçek gibi açılır.) Yazılan 8 yeni alt başlık, orijinal konuyla ilgili olmasına rağmen kendi başlarına da incelenebilir konulardır. Öğrenciye bağlı olarak çizelgede sürekli genişletilebilir. 64 ten fazla kare oluşturulabileceği gibi 8 den az kare de oluşturulabilir. Görsel bir araçtır. Öğrencilerin ürettikleri görüşlerin görsel olarak sunulmasını sağlar. Öğrencilere ön koşul kavramlar verildikten sonra soru sorarak bilgi vermeye dayalı bir tekniktir. İroni oluşturma: Sorularla öğrencide şüpheler, kararsızlıklar yaratma ve bu zihinsel dengesizlikten yanlış bilgiyi fark etmelerinin sağlanmasıdır. Genellikle iş hayatında, iş verimini arttırmada kullanılır. Mesleki dayanışmayı arttırır. Çalışanların ortak bir konu üzerinde düşünmelerini, lerini ve çalışmalarını sağlar. Örnek: Okullarda iş-teknik derslerinde birkaç öğrenci bir araya gelerek atölye çalışması yaparlar ve ortak bir ürün ortaya çıkartırlar. Grupla çalışma tekniklerinden altı şapkalı düşünme tekniği duygu, düşünce ve bilgilerin paylaşımında kullanılır. Uygulamaların paylaşımında kullanılan teknik ise, altı uygulama ayakkabısıdır.

13 ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-6 13 Yöntem-Teknik Bilişsel Çıraklık Flaş Serbest Kürsü Kart Gösterme Dedikodu Düşün-Tartış- Yaz-Paylaş Argümantasyon Demeç Söylev Kum Saati Köşelenme Kartopu Laboratuvar Yöntemi Kart Eşleştirme Ayakkabı Kutusu- Zaman Kapsülü Arkası Yarın Top Taşıma (Rulman) Tereyağı- Ekmek Sandviç Mim (Sessiz Aktris) Pazar Yeri Komite ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Tanımı Öğrencinin bir uzmanı izleyerek, onun desteği ile başladığı, daha sonra uzmanın desteğinin azalarak öğrencinin kendi başına yapar duruma geldiği bir sürecidir. Yaparak yaşayarak yi sağlar. (Sanayide kaportacı usta, çırağa öğretiyor.) Öğrenciler yeni öğrenilen bir konu veya bir problemin üzerinde kişisel deneyimleri hakkında sırayla konuşurlar. Konuşmalar bitirilene kadar tartışma yapılmaz. Daha sonra söylenenlerle ilgili tartışma süreci başlatılır. Sınıfta serbest kürsü adını taşıyan bir pano hazırlanır. Öğrenciler, gazete ve dergilerdeki bazı görüşleri bu panoda sergilerler. Bu görüş ve düşünceler öğretmen tarafından sınıfta tartışmaya açılır. Öğrenciler, konu veya düşünceyle ilgili görüşlerini özgürce ifade ederler. Öğrencilere öğrendiklerini gözden geçirme, değerlendirme yapma, karar verme gibi fırsatlar sunar. Öğrencilere 3-5 adet renkli kart dağıtılır. Her renk için bir fikir belirlenir. (sarı: katılıyorum, yeşil: kararsızım vb.) Daha sonra öğretmen seçilen konu ile ilgili cümleler okur. Bu cümleleri dinleyen öğrenciler hangi kartı seçeceklerine karar vererek seçtikleri kartı sıranın üzerine koyarlar. Daha sonra öğrenciler neden o kartı seçtiklerini gerekçeleriyle açıklar. İkişerli gruplar oluştrulur. Verilen konu veya düşünce ile ilgili görüşler ikili olarak paylaşılır. Eşler birbirinden ayrılarak yeni ikili gruplar oluşturulur. Yeni eşlere kendi düşünceleri ve önceki eşlerin düşünceleri aktarılarak, arkadaşının düşüncesine katıldığı veya katılmadığı noktalar gerekçesiyle açıklanır. Sürecin sonunda oluşan düşünceler sınıfla paylaşılır. Öğrenci grupları oluşturularak, öğrencilere yoruma dayalı sorular verilir. Öğrenciler önce bireysel olarak düşüncelerini kağıda yazarlar. Daha sonra grup içinde yazılan görüşler bir araya getirilerek grubun ortak görüşü yazılır ve görüşler sınıfa sunulur. Bir düşünceyi, fikri veya bir hipotezi, kanıtlar veya deliller aracılığıyla açıklamak veya savunmaktır. İleri sürülen bir fikir veya düşünceye, başkalarını da inandırabilmek amacıyla deliller ve kanıtlar ortaya koymaktır. Yetkili bir kişinin yayın organlarına yaptığı açıklamalardır. Herhangi bir konuda, bir kişinin duygusal yönü baskın ve dinleyicileri etkilemek amacıyla yapılan konuşmadır. Öğrenciler önlerindeki kağıtlara boş kum saati çizmeleri istenir. Öğrenilecek olan konu kum saatinin ortasına yazılır. Konu ile ilgili ön ler kum saatinin üzerine yazılır. Konu işlenir (okuma, anlatım ). Konunun ana temaları kum saatlerinin alt kısmına yazılır. Oluşturulan kum saatleri gönüllü öğrenciler tarafından sınıfta açıklanır. Belirgin bir yanıtı olmaya veya çelişkili cevapları olan bir soruna, aynı çözümü öneren öğrencilerin aynı köşede veya Masada bir arada çalışarak düşüncelerini gerekçelendirmeyi ve görüşlerini savunmayı öğretir. (Görüş geliştirmeden farkı; bireyler görüşlerini değiştirmez.) Önce bireysel, sonra iki, ardından çöftlerin oluşturduğu dörtlü, dörtlülerin oluşturduğu sekizli gruplar şeklinde kademeli ilerleyen ve sonuçta sunum yapılan bir tartışma tekniğidir. Öğrencilerin bilgilerini gözlem ve deneyler yaparak kazandıkları, teorik bilgileri pratik olarak uyguladıkları bir yöntemdir. Günümüzde fen derslerinin yanı sıra sosyal derslerde de kullanılmaya başlanan bu yöntem, öğrencilerin el becerilerini geliştirirken, bir yandan da yapılacak işi idare kabiliyeti kazandırmakta, bir yandan da analiz, sentez ve gözlem becerilerini artırmaktadır. Sınıfın yarı mevcudu kadar iki grup kart hazırlanır. Birinci grup kartlarda öğrenilenlerle ilgili sorular, örnekler kavramlar yer alır. İkinci kart grubunda ise birinci kart grubuyla eşleşecek yanıtlar, açıklamalar ve tanımlar bulunur. Kartlar sınıfa dağıtılıp süreç başlatılır. Öğrenciler kendilerine verilen kartlar üzerine fikir geliştirir ve sınıf içinde dolaşarak, karşılaştıklarıyla konuşarak ellerindeki kartın eşini ararlar. Kartlarını eşleştirenler sebeplerini açıklar. Zaman kapsülleri, belirli bir zaman periyodu için nesnelerin ve kanıtların toplanmasıyla oluşur. Çocukların tarihsel çağ ile ilgili anlayışları anlamalarını sağlar ve konuya yönelik ilgilerini artırır. Öğrencilerin, yarım bir hikaye veya filmi tamamlaması şeklinde uygulanır. En önemli avantajı, öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmesidir. Öğrenciler, iç içe iki çember halinde oturtulur. Dış çemberde yer alanlar içe, iç çemberde yer alanlar dışa dönüktür. Karşılıklı oturan öğrenciler, veriler konu ile ilgili belli bir süre düşüncelerini paylaşırlar. Süre bitiminde önce dış çemberdeki öğrenciler bir yandaki sandalyeye geçer. Karşısındaki yeni arkadaşıyla düşüncelerini paylaşır. Bu uygulama 3-4 kez tekrarlanır. Verilen bir konu ya da problem üzerinde öğrenciler önce tek başlarına düşünür, düşünceler kaydedilir. Daha sonra arkadaşlarıyla bir araya gelerek düşüncelerini tartışırlar. Ulaşılan sonuçlar gönüllü öğrenciler tarafından sınıfa sunulur. Teknik, birinci değerlendirmenin üzerine ikinci kere değerlendirme yapıldığı için bu adı almıştır. Tereyağ-ekmek tekniği iki aşamalıdır. Sandviç tekniğinde bunu diğer aşamalar izler. Öğrenciler önce bireysel çalışma yapar daha sonra arkadaşlarıyla birlikte yeni değerlendirmeler yapılır. Yapılan değerlendirmenin sonucunda ortaya bir ürün çıkarılır. (kavram haritası, proje, resim vb.) Teknik çok katmanlı olduğu için sandviç adını almıştır. Belli bir kavramın öğretilmesinde, oyun yoluyla uygulanan, dikkatle izlemeyi ve düşünmeyi gerektiren bir tekniktir. Halk arasında sessiz sinema olarak da bilinir. Öğrencilere küçük kağıtlar dağıtılır. Kağıtlara, geçirdiği bir yaşantı, bir probleme ilişkin çözümleri veya sormak istediği bir soru vb. yazar. Öğrenciler kağıtları, üzerlerine toplu iğne ile takarak sınıf içerisinde dolaşırlar. Öğrencilerin birbiri ile iletişimi veya kağıtları değiştirmeleri istenir. Hangi değişikliğin neden yapıldığı bütün sınıfça tartışılır. Yeter sayıda uzmandan oluşan bir grubun, belli bir konuyu inceleyip daha üst bir kurula rapor hazırlamak amacıyla yapılan bir çalışmadır.

14 KAVRAM ÖĞRETİMİNDE KULLANILAN TEKNİKLER A ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-7 14 Yöntem-Teknik Öğrenme Yaprakları Kavram Haritaları Anlam Çözümleme Tabloları (Matrisler) Kavram Ağları (Semantik Ağ) Zihin Haritaları Bilgi Haritaları Kavram Karikatürleri Tekzip (Çürütme Metinleri) Teşhis Testleri Kavramsal Değişim Metinleri ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Tanımı Beceri gerektiren işlerin öğretiminde kullanılan, işbaşında eğitim, önteminin etkili olabilmesi için öğreticinin kullanması gereken yapraklardır. Bilgi ve kavramlar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi genelden özele doğru ele alıp, görsel hale getirerek somut veriler sunmayı amaçlayan bir grafiksel anlatımdır. a) Örümcek: Örümcek haritalar özellikle temel fikirlerin organize edilmesinde kullanılabilir. Bu tip haritalarda anahtar kavram tam ortaya yerleştirilir ve çevresinde öncelikle ana kelimeler kümelenir ve her ana kelime her defasında daha spesifik olarak dallanır, yani yine merkezden uçlara doğru bir hiyerarşi vardır. b) Hiyerarşik: Kavramları azalan önem sırasına göre en üstten en alta doğru sıralar. c) Sistem: Akış şeması haritalarına benzer ancak burada farklı olarak girdiler ve çıktılar da bulunmaktadır. d) Akış Şeması: Bilgileri doğrusal bir formatta düzenler. Bir işin veya olayın adım adım nasıl gerçekleştiğini göstermek için kullanılır. Bir boyutunda özellikleri çözümlenecek kavramlar, diğer boyutunda özelliklerin sıralandığı iki boyutlu görsel tablolardır. Öğrencilerin izlenimlerini, düşüncelerini yazılı öğretim araçlarındaki (ders kitabi, ansiklopedi vb.) kavram ve ilkelerle uyumlu bir biçimde sergileyen bir grafiktir. Düşünceleri oluşturmak, görselleştirmek, tasarlamak ve sınıflandırmak ile birlikte, eğitim alanında, organizasyonda, problem çözümünde ve karar alma süreçlerinde kullanılır. Bilgiler arasındaki anlamsal ya da diğer bağlantıları gösteren ortası resimli bir diyagramdır. Genellikle, diyagramlar, resimler, sözcükler ve çizgiler içerir. Bir metindeki önemli bilgilerin ve bu bilgiler arasındaki ilişkilerin şematik olarak gösterilmesidir. Günlük yaşamdaki bir bilimsel olayla ilgili farklı bakış açılarını, karikatür karakterleriyle ifade eden çizimlerdir. Karikatürlerle ele alınan konu, tartışma biçiminde sunulur. Çizimdeki karakterlerin ileri sürdüğü doğru ve yanlış görüşler öğrencilerin ilgisini çeker. Öğrencilerin sahip oldukları kavram hataları ile uyuşmayan, onların tersi deliller içeren metinlerle çalışmasını, bu yolla kavram yanılgılarını gidermeye yönelik metinlerdir. Uygulanan bir kağıt kalem veya çoktan seçmeli testte, öğrencilerin neden bu yanıtı verdiğine dair açıklama istenen testlerdir. Böylece öğrencinin kavram yanılgıları belirlenmiş olur. Öğrencilerin kavram yanılgılarını ortaya çıkaran, yanılgıların neler olduğunu belirleyen ve bu yanlış kavramların yetersiz olduğunu örneklerle açıklayan metinlerdir.

15 İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME TEKNİKLERİ A ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-8 15 Yöntem-Teknik Öğrenci Takımları- Başarı Bölümleri Küme Destekli Bireyselleştirme Takım-Oyun- Turnuva İkili Denetim Birleştirme (Ayrılıp Birleşme)-1 Birleştirme (Ayrılıp Birleşme)-2 Küme Araştırması ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Tanımı Bu teknikte, öğrencilerin akademik başarı düzeyleri, cinsiyet ve etnik kökenleri göz önüne alınarak dörder kişilik karma kümeler oluşturulur. Öğretmen dersi sunar ve sonra öğrenciler, tüm küme arkadaşlarının dersi tam öğrendiğinden emin oluncaya değin kendi kümelerinde çalışırlar. Aşamaları: Heterojen gruplar oluşturma Öğrenme ünitesini gruba sunma Çalışma tekniğinin belirlenmesi Her öğrencinin sınanması Başarı sırasının belirlenmesi Toplam puana göre en başarılı gruba ödül verilmesi Bu modelde 3-4 kişilik karma kümeler oluşturulur. Her altı haftada yeniden düzenlenir. Öğrenciler programa başladığında, matematik işlemlerle ilgili bir ön test (tanıma-yerleştirmeye yönelik test) alırlar. Bu teste göre, kendi başarı düzeylerine dayalı bireyselleştirilmiş program içinde en uygun yere yerleştirilirler. Öğretmen her gün, karma kümelerde bulunan yaklaşık aynı düzeyde olan öğrencileri bir araya getirir. Öğretmen oluşturduğu bu kümelere ders verir. Bu kümelerde, genelde konuyla ilgili özel kavramlar öğretilir. Bu teknikte, öğretmen sunumu ve küme çalışması ÖTBB de olduğu gibidir. Öğretmen önce dersi sunar ve öğrenciler konuyu küme arkadaşlarına öğretir. Öğrenciler, ÖTBB deki konu sınavları yerine, diğer kümelerdeki arkadaşlarıyla yarışırlar ve yarışma sonucunda elde ettikleri puanlarla küme puanı açısından kümelerine destek olurlar. Bu teknikte öğrenciler birbirlerini yarışmaya hazırlarlar. Aşamaları 4-5 kişilik gruplar oluşturulması Turnuvaya uygun konular seçme Turnuva için hazırlık yapılması Her gruptan bir kişinin turnuvaya katılması En yüksek puan alan takım, turnuva birincisi olur. Takımlar: Cinsiyet ve akademik başarı açısından dörder kişilik heterojen gruplar oluşturulur. Takım içinde yan yana oturanlar bir çift oluşturur. Öğretmen Anlatımı: Öğretmen o hafta anlatılcak konu veya konularla ilgili öncelikle tüm sınıf öğretimiyle konuyu işler. Bu aşamada öğrencilere konunun kavramsal temellerini verip birkaç örnek çözer. Çalışma Yaprakları: Çalışma yaprakları iki sütundan oluşur. Her bir çifte bir tane olmak üzere çalışma yaprakları dağıtılır. İlk kutucuğun birinci sorusunu çiftlerden biri yüksek sesle çözerken diğeri onu izler ve destek olur. Daha sonra çiftler rolleri değişir. Böylece sıra ile herkes kendi tarafındaki soruların tamamını çözer. Bütün sorular bittikten sonra birlikte çalışan çift kümedeki diğer çift ile çalışma yapraklarını değiştirir, karşılıklı birbirlerinin kağıtlarını kontrol ederler. Daha sonra her çifte bir tane cevap anahtarı verilir. Konu Sınavı: Haftann son matematik dersinde, o hafta amaçlanan hedeflerini kapsayan konu sınavı yapılır. Öğrenciler sınava bireysel olarak katılır ve bu sınavdan aldıkları puanlara göre küme başarıları hesaplanır. Başarı Sertifikaları: Öğrenciler bireysel olarak değil küme olarak değerlendirilir. Bireysel ilerleme puanları temel alınarak küme başarı puanları hesaplanır. Önceden belirlenen ölçütleri aşan kümelere küme başarı sertifikası verilir. Bu teknikte öğrenciler 5-6 kişilik kümeler oluştururlar. Akademik materyal (ünite) 5-6 bölüme (konuya) ayrılır. Örneğin, bir yaşam öyküsü; aile yaşamı, ilk yılları, ilk başarıları, başından geçen kötü olaylar, son yılları gibi bölümlere ayrılabilir. Her kümeye aynı ünite verilir ve küme üyelerinden konulardan birini seçmesi istenir. Her üye kendi konusunu okur. Daha sonra farklı kümelerde aynı konuyu alan üyeler uzmanlık kümelerinde bir araya gelirler; konu üzerinde tartışırlar. Sonra kendi kümelerine dönerek, küme arkadaşlarını kendi konularıyla ilgili olarak bilgilendirir. Birleştirme 2 tekniğinde öğrenciler, ÖTBB ve TOT da olduğu gibi, 4-5 kişilik karma kümelerde çalışırlar. Her öğrencinin konunun bir bölümünü seçmesi yerine, tüm öğrenciler genel bir konuyu (örneğin; kitabın bir konusunu, bir yaşam öyküsünü, bir kısa öyküyü) okurlar. Bununla birlikte her öğrenciye, uzmanlaşacağı bir konu verilir. Aynı konuyu alan öğrenciler, konularını tartışmak üzere uzmanlık kümelerinde bir araya gelirler. Tartışmaların bitiminden sonra kendi kümelerine geri dönerler ve öğrendiklerini arkadaşlarına öğretirler. Küme araştırması tekniğinde, öğrenciler ne yapacaklarını plânlamada etkin bir rol alırlar. Öğrenciler, bir konu içinde, ilgilerine göre kubaşık kümelerini oluştururlar. Aşamaları: Araştırılacak konuyu aydınlatma ve araştırma kümeleri içinde öğrencileri örgütleme, Kümeler içinde plânlama ve araştırma, Araştırmayı gerçekleştirme, Final raporunu hazırlama, Final raporunu sunma, Değerlendirme.

16 SINIF DIŞI ÖĞRETİM TEKNİKLERİ A ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ-9 16 SINIF DIŞI ÖĞRETİM TEKNİKLERİ Yöntem-Teknik Tanımı Özellikleri Öğretmenin sınıf ve okul içi çalışmalarını tamamlamak, ünitede Olaylar gerçek ortamda görülerek, ilk kaynaktan, bilgi alınır. Gezi geçen konuları doğal ortamda Öğrenci; olayları, durumları gerçek görünümüyle tanıma, takdir etme, görmek, yi daha anlamlı bilgileri asıl kaynağından fırsatı bulur. kılmak ve okul ile yaşam arasındaki Ünitenin başında ya da sonunda uygulanabildiği gibi bazen de bir konu bağı kurmak amacıyla uyguladığı sadece bu teknikle işlenebilir. planlı ziyaretlerdir. Gözlem Ödev Sergi Görüşme Belirli bir olay, bir nesne ya da durumla ilgili bilgi elde etmek istendiğinde kullanılan bir öğretim tekniğidir. Öğrencilerin gerçek hayat ya da yapay ortamlarda olayları, nesneleri, insanları bir plan dahilinde izlemeye dayalı bir tekniktir. Sınıf ortamı dışında öğretmenin öğrencilerden bir konuya hazırlık için, konuyla ilgili araştırma yaparak ve yeni yaşantılar leri için istenen etkinliklerdir. Sergiler bir konunun tanıtılması, doğal, toplumsal kültürel ürünlerin bilgi ve beceri elde etmek için kişilere duyurulduğu, sunulduğu etkinliklerdir. Sınıfta işlenen konularla ilgili uzman kişilerden bilgi alınarak, sınıf ortamına aktararak yi sağlar. Örneğin; Mesleklerin tanıtımı, köy, il, ilçenin yönetimi, sağlık konularında bir doktorla görüşme gibi. Sınıfa çağrılan veya dışarıda görüşülen kişi alanını çok iyi bilen, görüşme yapmaya istekli, içten ve düzgün konuşan biri olmalıdır. Gözlem Türleri: a) Tabii (Doğal) gözlem: Olay nesne ya da varlığın kendi ortamında gözlenmesidir. b) Sürekli gözlem: Bir olay nesne ya da varlığın periyodik olarak belirli zaman aralıklarıyla gözlenmesidir. c) Basit Gözlem: Standart tekniği bulunmayan rastlantılara dayalı aynı şartlarda tekrarlaması gerçekleşmeyen gözlemlerdir. Araştımacının, gözlem yaptığını hissettirmemesi gerekir. (Toplumsal olaylar gibi.) d) Sistematik gözlem: Standart ölçme araçlarıyla toplanan bilgilerin değerlendirildiği gözlem çeşididir. Basit gözlemden daha güvenilirdir. Bağımsız çalışma alışkanlığı kazandırır, özgüveni geliştirir. Dersin konusuyla ilgili açık, net ve anlaşılır olmalıdır. Eğitsel değer taşımalıdır. Öncelikle tekrar, araştırma ve pekiştirme amaçlı olmalıdır. Öğrencileri incelemeye, araştırmaya yöneltmelidir. Bireysel yapabileceği nitelikte olmalıdır. Öğrencinin gelişim düzeyine uygun olmalıdır. Değerlendirilip, öğrenciye dönüt verilmelidir. Öğrencilerde sanat yeteneklerinin gelişmesine katkı sağlar. Öğrencilerin yaratıcılığı, üretkenlikleri, becerileri geliştirilir ve süreci ilgi çekici, anlamlı bir hale kavuşur. Konuya ilişkin kavramlar örneklendiği için daha kolay öğrenilir. Öğrencilerin iletişim becerileri gelişir. Öğretmen, belirlenen hedef ve davranışlar doğrultusunda seçilen kişi ve çalışmaları hakkında öğrencileriyle birlikte bilgi toplamalı ve bunu paylaşmalıdır. Görüşülecek kişiden randevu alınılarak amaçlar açıklanmalıdır. Görüşülecek kişiye sorulacak sorular önceden belirlenmelidir. Görüşme sırasında öğrencilerin konuşmacının sözünü kesmemeleri, saygılı davranmaları gerektiği önceden konuşularak karalaştırılmalıdır. Görüşme zamanında bitirilmeli ve sonunda özet çıkarılıp tartışılmalıdır

17 ÖĞRENME STİLLERİ 17 GENEL ÖĞRENME STİLLERİ Görsel stil İşitsel Stil Dokunsal (Kinestetik) Stil Düzenli ve titizdirler. Sese ve müziğe duyarlıdırlar. Oldukça hareketlidirler. Anlatım yöntemiyle işlenen derslerde Başkalarıyla birlikte çalışmayı severler. Uzun süre oturmaya zorlanırlarsa, derste ne olup bittiğini öğretimden fazla yararlanamazlar. Ahenkli ve güzel konuşurlar. anlamayabilirler. Dersin mutlaka görsel materyallerle Dil de başarılıdırlar. Öğrenmeleri için, mutlaka ellerini desteklenerek işlenmesi gerekir. İlköğretimin ilk iki yılında kendi kendilerine kullanacakları, yaparak-yaşayarak Harita, grafik, resim gibi görsel konuştukları için öğretmeni dinlemekte zorlanırlar., etkin katılım gerektiren araçlarla daha kolay öğrenirler ve bu Gözle okuduklarını anlamaları zor olduğu için sesli etkinliklere yer verilmelidir. araçlarla öğrendiklerini daha kolay okumalarına izin verilmelidir. Sınıftan daha çok, okul bahçesi, hatırlarlar. Daha çok konuşarak, tartışarak öğrenirler. laboratuvar gibi Öğrendiklerini, gözünde canlandırarak Bilgi alırken dinlemeyi tercih ederler. yaşantılarının daha hareketli olduğu hatırlamaya çalışırlar. Grup çalışmalarında daha başarılıdırlar. alanlarda daha iyi öğrenirler. Faktörler Çevresel Faktörler Duygusal Faktörler Sosyolojik Faktörler Fizyolojik Faktörler Psikolojik Faktörler DUNN VE DUNN ÖĞRENME STİLLERİ Özellikleri Elementler: Ses, ışık, sıcaklık, oturma düzeni. Isı, ses, ışık, müzik ve gürültü, oturma düzeni, dekorasyon şeklinde tanımlanmıştır. Bazı öğrencilerin ye odaklanabilmek için sessizliğe ihtiyacı varken, bazı öğrenciler müzik vb. sese ihtiyaç duyar. Elementler: Motivasyon, uyma, azim, yapılandırma. Güdülenme, sorumluluk alma ve azim (çaba) olarak tanımlanmıştır. Öğrenme için olumlu tutumlar gerekir. Elementler: Yalnız, ikili çift, grup, takım, otorite, çeşitlilik. Bireysel veya grupla çalışma, klavuz denetiminde çalışma biçiminde tanımlanmıştır. Elementler: Algısal faktörler, yeme-içme, zaman, hareketlilik. Ders çalışma zamanı, birşeyler yeme ihtiyacı, hareketlilik, işitsel ve görsel, dokunma duyularına hitap etme olarak tanımlanmıştır. Öğrenmeyi etkileyen biyolojik tercihlerdir. Elementler: Global-analitik, yansıtan-tepkisel. Öğrencinin bilgiyi işleme ve düşünme stili, öğretmenin kullandığı öğretim yöntemleri, kültürel etkenler şeklinde tanımlanmıştır. STİL Somut Ardışık Soyut Ardışık Somut Random Soyut Random GREGORC ÖĞRENME STİLLERİ Özellikleri Yaparak-yaşayarak yi severler. Bilgilerin kendilerine adım adım ve basitten karmaşığa doğru verilmesini isterler. Somut materyallere dokunmayı, onlarla ilgilenmeyi çok severler. Öncelikle öğrenecekleri konu ile ilgili olarak zihinlerinde boş bir harita veya resim olarak bir çerçeve yapı oluştururlar. Daha sonra konu hakkında kendilerine düzenli olarak verilen bilgilerden uygun olanları bir düzen içinde alırlar ve zihinlerinde oluşturdukları harita-resim çerçevesinin içine yerleştirerek konunun bütünü hakkında bir sonuca ulaşmaya çalışırlar. Problem çözerken bilgilerin sistematik bir düzen içinde verilmesine ihtiyaç duymazlar. Problem çözmeleri sürecinde önceden belirlenmiş hazır işlem basamaklarını sevmezler. Problem çözme konusunda üstün yetenekleri vardır. Gerçek problemlerle ilgilenirler. Olayları ve kavramları düzensiz ve karışık bir şekilde algılarlar. Öğrenilecek bilgilerde bir düzenin olmasına gerek yoktur. Duygu ve düşüncelerini açıkça ifade etmekte başarılıdırlar. Öğrenmeyi Etkileyen Alanlar ÖĞRENME STİLLERİ KOLB UN ÖĞRENME STİLLERİ Somut yaşantı: Hissederek, yeni deneylere girişir. Yansıtıcı gözlem: İzleyerek (başkalarını ve kendini) Soyut kavramsallaştırma: Düşünerek. Gözlemleri açıklayacak teoriler geliştirir. Aktif yaşantı: Yaparak. Problem çözmede veya karar almada teorileri kullanır. Yerleştiren: Somut yaşantı ve aktif yaşantı biçimlerini kapsar. Ana özellikleri planlama yapma, kararları yürütme, yeni deneyimler içinde yer alma. Açık fikirli ve değişmelere kolay uyum sağlar. Yaparak ve hissederek. Özümseyen: Soyut kavramsallaştırma ve yansıtıcı gözlem biçimlerini kapsar. Ana özellikleri soyut kavram ve fikirler üzerinde durma, kavramsal modeller yaratma. Değiştiren: Somut yaşantı ve yansıtıcı gözlem biçimlerini kapsar. Ana özellikleri düşünme yeteneği, değer ve anlamların farkında olma, ilişkilerin anlamlı organizasyonu. Yargıları güzel fakat eylemi yoktur. Kendi düşünceleri ön plandadır. Ayrıştıran: Soyut kavramsallaştırma ve aktif yaşantı biçimlerini kapsar. Ana özellikleri problem çözme, karar verme, fikirlerin mantıksal analizi, sistematik planlama. Yaparak önemlidir.

18 Sınıf Yönetimi İlkeleri A SINIF YÖNETİMİ 18 SINIF YÖNETİMİ MODELLERİ Yaklaşımlar Modeller Özellikler Geleneksel Yaklaşımlar Tepkisel Kuralların öğretmen tarafından belirlendiği, Model öğrencilerin sorgulamadan bu kurallara uymak değiştirilmesidir. zorunda olduğu yaklaşımdır. Öğretmen sınıfın tek hakimidir. Hoşa gitmeyen uyarıcılar, davranışın görülme sıklığını azaltır, hoşa giden uyarıcılar ise Önlemsel Model davranışın ortaya çıkmasını sağlar. Çağdaş Yaklaşımlar Merkezde öğrencinin olduğu, etkileşime dayanan yaklaşımlardır. Öğrencilerin gelişim özelliklerini göz önüne alır. Demokratik, esnek ve katılımcı bir anlayıştır. Öğretmen, davranışlarıyla öğrencilere model olur. Gelişimsel Model Bütünsel Model İstenmeyen bir düzenleniş sonucuna veya bir davranışa tepki olan sınıf yönetimi modelidir. Amacı istenmeyen durum veya davranışın Planlama düşüncesine bağlı, geleceği kestirme, istenmeyen davranış ve sonucu olmadan önleme yönelimlidir. Bu model sınıf etkinliklerini bir kültürel sosyalleşme süreci olarak ele alır. Sınıfta yanlış davranışa olanak vermeyen bir sosyal sistem oluşturmaya çalışır. Sınıf yönetiminde öğrencilerin, fiziksel, duygusal, deneyimsel gelişim düzeylerinin gerektirdiği uygulamaların gerçekleştirilmesini esas alır. Önlemsel sınıf yönetimine öncelik verme, gruba olduğu kadar bireye de yönelme, istenen davranışa ulaşabilmek için, istenmeyenin nedenlerini ortadan kaldırma vardır. Sınıf Yönetimi İyi bir sınıf düzenlemesinin dört temel anahtarı vardır. Sınıf Kurallarına İlişkin Öneriler: Sınıf Ortamının Özellikleri SINIF YÖNETİMİ İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İçinde nin gerçekleştiği bir çevrenin oluşturulabilmesi için gerekli imkân ve süreçlerin, düzeninin, ortamının, kurallarının sağlanması ve sürdürülmesin sürecidir. 1. Trafiği yoğun alanlar rahatlatılmalıdır. 2. Öğretmen bütün öğrencileri kolayca görmelidir. 3. Sık kullanılan materyallere kolay ulaşılmalıdır. 4. Öğrenciler öğretimsel sunumları rahatlıkla görebilmelidir. Her bir kuralla ilgili beklentileri belirleme, örnek verme ve kuralların olumlu yönlerini vurgulama. Kurallara uyulduğunda ve uyulmadığında yapılacakları öğrencilere anlatma. Hangi sınıf etkinliklerinde hangi kurallar olduğunu açıklama. Kuralların yazılı olduğu bir kartonu sınıfta uygun bir yere asma. Sınıf disiplini politikasının bir örneğini ana-babalara iletme. Kurallara uyulurken pekiştirmeler yapma. Kuralları düzenli bir şekilde gözden geçirme. İlk derste kuralları tartışma. Kuralların nedenlerini tartışma. Kuralları ders konusuymuş gibi öğretme. Fiziksel Özellikler Öğrenci Sayısı Yerleşim Düzeni Isı, Işık, Renk Gürültü Temizlik Görünüm Toplumsal Özellikler Her grubun ortak amaçları ve özellikleri vardır. Bireylerin grup içindeki davranışları, tek başlarına gösterdikleri davranışlardan farklıdır. Grubun birey üzerinde toplumsal baskı kurma etkisi vardır. Her grubun kendine özgü değerleri vardır. Grup, bireyin güdülenmesini ve faaliyet düzeyini artırır. Birey, grup üyelerine güvenerek daha kolay risk alabilir. Her grup kendi içinden zamanla bir lider çıkarır. Öğrencilere karşı arkadaşça tutumlar geliştirilmelidir. Bazen disiplin sorunu yaratan öğrencilere karşı bile olumlu tavır geliştirilmelidir. Sınıf yönetimi konusunda mantıklı ve iyimser bir yaklaşım geliştirilmelidir. Kontrol yerine, önlemeye dayalı sınıf yönetimi uygulamaları kullanılmalıdır. Uygun davranışa ilgi gösterilmeli ve sınıfta iyi niyet oluşturulmalıdır. Belli öğrencilere özel ilgi göstermekten sakınılmalıdır. Öğretim en az kesinti ve en az gecikme olacak şekilde düzenlenmelidir. Kesintiye yol açan uygulamalar değiştirilmelidir. Objektif, mantıklı ve uyumlu olunmalıdır. Dönem başında yönetim ilkeleri oluşturulmalıdır. Sınıf kuralları oluştururken öğrenci katılımı sağlanmalıdır. Sınıf kurallarının nedenleri açıklanmalıdır. Olabildiğince az kural konmalı ve bu kuralları herkesin anlayacağı şekilde belirtmelidir. Kurallara uyan öğrencilere olumlu pekiştireç verilmelidir. Öğrenci üzerine değil, kabul edilmeyen davranış üzerinde odaklanılmalıdır. Uygunsuz davranışın olumsuz boyutları açıklanmalıdır. İlgi çekmeye yönelik küçük yanlışları gözardı edilmeli. Öğrenciler ceza ile tehdit edilmemelidir. Öğrencilerle asla alay edilmemelidir. Olumsuz eleştiriden kaçınılmalıdır. Öğrenciler etiketlenmemelidir. Büyük boyutta uygunsuz davranış, özel toplantı ya da danışma yoluyla düzeltmeye çalışılmalıdır. Öğrenciyi cezalandırmaktan kaçınılmalıdır. Normal yönetim yollarını izleyerek sorun çözülemiyorsa uzman personelden yardım istenmelidir. Ana-babalarla, yöneticilerle, rehber öğretmenlerle iş birliği yapılmalı.

19 İLETİŞİM SÜRECİ İletişimin vazgeçilmez dört bileşeni vardır: kaynak, hedef, kanal ve mesaj. 19 Gürültü Kanal Mesaj (Kod) Gönderici KAYNAK Alıcı HEDEF Geribildirim İletişim Süreci Etkin Dinleme Edilgin Dinleme Ben Dili Kullanma İletişim Engelleri İLETİŞİM SÜRECİ Gönderici, mesaj içeriğini sözlü veya sözsüz olarak kodlayıp hedefe gönderen birimdir. Alıcı, kodu alıp çözümleyen birimdir. Kanal, mesajın gönderildiği ve alındığı ortamdır. Kişiler arası iletişimde mesaj; sözler, sözel olmayan davranışlar ve söz ötesi davranışlar biçiminde kodlanabilir. Öğrencinin, öğretmen tarafından algılanan sözel ve sözel olmayan mesajlarını, öğretmenin kendi sözcükleriyle öğrenciye geri iletmesi esasına dayanır. Edilgin dinleme, öğrencinin sözel ve sözel olmayan masajlarına karşın, öğretmenin herhangi bir sözel ifade kullanmadan, sadece beden dilini kullanarak onu anladığını hissettirecek, söylediklerini onaylayacak mesajlar vermesidir. Sen dili yerine ben dili kullanıldığında, öğrenciyi olumsuz olarak yargılayan mesajlar yerine, öğretmenin sorun karşısındaki duyguları dile getirilir. Böylece öğrenci, doğrudan kendi kişiliğine yönelik olumsuz bir yargıyla karşı karşıya kalmadığı için, öğrenciyle öğretmen arasındaki iletişim bozulmaz. Emir vermek, yönlendirmek, uyarmak, gözdağı vermek Öğüt vermek, çözüm ve öneri getirmek, nutuk çekmek, mantıklı düşünceler önermek Yargılamak, eleştirmek, suçlamak Sürekli övmek, aynı düşüncede olmak, olumlu değerlendirmeler yapmak Ad takmak, alay etmek, avutmak Yorumlamak, analiz etmek, tanı koymak Soru sormak, sınamak, çapraz sorgulamak, özünden dönmek, oyalanmak, şakacı davranmak.

20 KPSS DE TÜM ADAYLARA BAŞARILAR DİLERİZ.