ÖZBAY GIDA SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

Transkript

1 KAPASİTE ARTIŞI VE GÜBRE KURUTMA TESİSİ SAKARYA İLİ, KAYNARCA İLÇESİ, KAYACIK KÖYÜ, KINDIRA MEVKİİ ÇED RAPORU Yenişehir Mah. Şehit Ender Güven Sok. No: 25/7-8 İzmit-KOCAELİ Tel: 0 (262) Fax: 0 (262) AĞUSTOS 2013

2 PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI ZONU : PROJE SAHİBİNİN ADI : ÖZBAY GIDA ADRESİ : TELEFON VE FAX NUMARALARI : PROJENİN ADI : Konak Mah. Küçük Kaynarca Cad. No: 77 Kaynarca/SAKARYA Tel: Fax: Yumurtalık Tavuk Yetiştiriciliği Kapasite Artışı ve Gübre Kurutma Tesisi PROJENİN BEDELİ : TL PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ : Sakarya İli, Kaynarca İlçesi, Kayacık Köyü, Kındıra Mevkii, 1 nolu pafta, 2652 nolu parsel ve Terzioğlu Düzü Mevkii 1 nolu pafta, 66 ve 118 nolu parsel Datum WGS 84 Datum ED 50 Elemanların Enlem, Proje Sırası Boylam Proje Projeksiyon 6 Derece sahası Sahası Elemanların Sağa Değer, Türü Coğrafi Nokta Nokta Sırası Yukarı Değer No D.O.M -- No Türü UTM Zon -- Ölçek Fak. -- Enlem Boylam Y X Kapasite Artışı Planlanan Araziye Ait Koordinatlar

3 Toplam Alan: ,15 m 2 Gübre Kurutma Tesisinin Kurulacağı Araziye Ait Koordinatlar Toplam Alan: m 2 Yol Geçiş Güzergahı Olarak Kullanılacak Olan Araziye Ait Koordinatlar Nokta No Datum Elemanların Sırası WGS 84 Enlem, Boylam Nokta No Datum Projeksiyon ED 50 6 Derece Türü Coğrafik Elemanların Sağa Değer, Yukarı Sırası Değer D.O.M -- Türü UTM Zon -- Ölçek Fak. -- Enlem Boylam Y X Parsel Alanı: m 2 PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ : Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi / Madde 20.a) Tavuk veya Piliç Yetiştirme Tesisleri (Bir üretim periyodunda adet ve üzeri tavuk, adet ve üzeri piliç veya eşdeğeri diğer kanatlılar)

4 RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADI : TEMSAT TEKNİK MÜHENDİSLİK SU ARITMA DANIŞMANLIK MAK. İNŞ. ADRESİ : Yenişehir Mah., Şehit Ender Güven Sk., No: 25, Kat: 4, D: 7/8 İzmit-KOCAELİ TELEFON VE FAX NUMARALARI : RAPORUN SUNUM TARİHİ :

5 İÇİNDEKİLER BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI,PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU 1 SAYFA NO I.1. Proje Konusu, Amacı, Gerekliliği, İşletme Süresi, Projenin Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği, Projenin İnşaat ve İşletme Zamanlama Tablosu I.2. Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin (Kümes, Yumurta Deposu, Yem Deposu, Ölü Hayvan Çukuru, Gübre Depolama Vb.) Özellikleri, Hangi Faaliyetlerin Hangi Ünitelerde Gerçekleştirileceği, Kapasiteleri, Faaliyet Üniteleri Dışındaki Diğer Ünitelerde Sunulacak Hizmetler I.3. Proje Ünitelerinde Kullanılacak Proses Yöntemleri İle Teknolojiler, Proses Akım Şeması I.4. Proje İçin Gerekli Hammadde (Civciv, Yarka vb.) ve Yardımcı Maddelerin (Yem, Su, İlaç vb.) Miktarları, Nasıl ve Nereden Temin Edileceği I.5. Projede Üretilecek Nihai ve Yan Ürünlerin Üretim Miktarları, Nerelere Ne Kadar Nasıl Pazarlanacakları ve Depolanması I.6. Proje Kapsamında Kullanılacak Makinelerin, Araçların ve Aletlerin Miktar ve Özellikleri I.7. Proje İçin Seçilen Yer Ve Kullanılan Teknoloji Alternatiflerinin Değerlendirilmesi 16 BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU 17 II.1. Bölgeye İlişkin Varsa 1/25.000, 1/5.000 ve 1/1.000 Ölçekli Onaylı İmar Planları ve Plan Hükümleri, Faaliyet Alanının Plan Üzerinde İşaretlenmesi II.2. 1/ ve 1/5000 lik Halihazır Harita Üzerinde Faaliyet Alanı Merkezli 1 Km lik Yarıçap Üzerinde Yeraltı Sularını, Yerüstü Sularını ve Deprem Kuşaklarını Gösterir Analiz, Jeolojik Yapı, Köy Yerleşik ve Sanayi Alanları, Ulaşım Ağı, Enerji Nakil Hatları, Arazi Kabiliyeti, Koruma Alanları, Diğer Stratejik Bölgeler ve Bu Stratejik Bölgelerin Etkilenen Alanlarının Gösterimi II.3. Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu (Bütün İdari ve Sosyal Ünitelerin, Teknik Altyapı Ünitelerinin Varsa Diğer Ünitelerin Proje Alanı İçindeki Konumlarının Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi, Bunlar İçin Belirlenen Kapalı ve Açık Alan Büyüklükleri, Binaların Kat Adetleri ve Yükseklikleri, Atıksu Ön Arıtma Tesisi, Depolama Alanları, Yollar) II.4. Arazinin Mülkiyet Durumu, Koordinatları 19 II.5. Yer Bulduru Haritası, Proje Alanı ve Çevresinin Panaromik Fotoğrafları, Faaliyet Alanının Halihazır Harita Üzerinde İşaretlenerek Yakınında Bulunan Yerleşimlerin (Konut, Tesis, Tarım Alanı, Orman Alanı vb.) Belirtilmesi II.6. Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Kullanılacak Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması BÖLÜM III: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ (Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı) (Proje İçin Seçilen Yerin ve Projeden Etkilenecek Alanların ve Ortamların, Etkileyecek Parametreler Dikkate Alınarak Ayrı Ayrı Belirlenmesi,) Proje İçin Seçilen Yerin ve Projeden Etkilenecek Alanların-Ortamların Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı

6 III.1. Türler ve Ekosistemler: Proje İçin Seçilen Yer ve Etki Alanı İçindeki Ekosistemler ve Ekosistemdeki Türler, Flora-Fauna Türleri, Sınıflandırılması, Yaşama Ortamları (Beslenme veya Üreme Alanları), Popülasyon Yoğunlukları, Uluslar arası Sözleşmelerle Endemik, Nadir, Nesli Tehlikede, Tehlike Dışı vb. Kategorilerinin Tablo Halinde Belirtilmesi (Koruma Altında Olan Türler Varsa Koruma Taahhütleri ve Alınacak Önlemlerin Belirtilmesi), Flora Bilgilerinin TÜBİVES e göre verilmesi. (Çalışmaların Hangi Tarihte Kim Tarafından Yapıldığının Belirtilmesi) - Mevcut Flora ve Fauna Yapısını İçeren Bilgilerin Faaliyet Alanı ve Yakın Çevresinde, Dar veya Geniş Yayılışlı Endemik, Nesli Tehlike Kategorilerinde (IUCN e göre ve Türkiye Kırmızı Kitabına Göre) Olan Türlerin Olup Olmadığı, Uluslararası Sözleşmeler (Bern Sözleşmesi) ve Fauna İncelemelerinde Merkez Av Komisyonu Kararları ve Eklerine Göre Koruma Altında Olan Tür Olup Olmadığının Belirtilmesi, Korunması Gereken Türler Olması Durumunda Koruma Taahhütlerinin Eklenmesi III.2. Jeolojik Özellikler (Bölge ve Çalışma Alanı Stratigrafik Jeoloji, Jeomorfoloji, Yapısal Jeoloji, Benzersiz Oluşumlar, Mineral Kaynaklar, Heyelan, Çığ, Sel, Kaya Düşmesi, Jeoteknik Değerlendirme (Mühendislik Jeolojisi, Stabilite, Zemin Emniyeti), 1/ lik Harita ve Kesitler III.3. Depremsellik (İnceleme Alanı ve Çevresinin Diri Fay Haritasında Yeri Belirlenerek İnceleme Alanının Kaçıncı Derece Deprem Bölgesinde Yer Aldığı ve Yapılacak Yapıların İlgili Deprem Yönetmeliğine Göre İncelenmesi) III.4. Hidrojeolojik Özellikler: Yeraltı Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Faaliyet Alanına Mesafeleri ve Debileri. Bu Kaynakların Özellikleri, Hangi Kaynağı Besledikleri vb. Hakkında Detaylı Bilgi Verilmesi ve Bu Kaynakların 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerine İşaretlenmesi III.5. Hidrolojik Özellikler: Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Dere, Akarsu, Göl, Baraj vb., Özellikle İçme ve Kullanma Suyu Temin Edilen Yüzeysel Su Kaynaklarına Olan Mesafelerin Ayrı Ayrı Belirtilmesi ve Debileri, Bu Kaynakların Özellikleri, Hangi Kaynağı Besledikleri vb. Hakkında Detaylı Bilgi Verilmesi ve Faaliyetin Bu Ekosisteme Etkilerinin Değerlendirilmesi (Sulak Alanlar Yönetmeliği Kapsamında) Alınacak Önlemlerin Belirtilerek Taahhütlerin Rapora Girmesi, Kaynakların 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerinde Gösterilmesi III.6. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler (Bölgenin Genel İklim Koşulları, Sıcaklık, Yağış, Nem Dağılımı, Buharlaşma Durumu, Sayılı Günler Dağılımı, Rüzgar Dağılımı, Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri, Meteorolojik Verilerin Güncelleştirilmiş ve Uzun Yıllar Değerleri Kapsaması (En Yakın Meteoroloji İstasyonunun Esas Alınması) III.7. Toprak Özellikleri (Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfı, Yamaç Stabilitesi, Sahanın Erozyon Açısından Durumu, Toprak Koruma Projesinin Yapılması, Doğal Bitki Örtüsü Olarak Kullanılan Mera, Çayır Vb.) III.8. Tarım ve Hayvancılık (Tarımsal Gelişim Proje Alanları, Sulu ve Kuru Tarım Arazilerin Büyüklüğü, Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları, Hayvancılık Türleri, Adetleri Ve Beslenme Alanları) III.9. Nüfus Hareketleri (İşletme Döneminde Sağlanacak İstihdam, Ekonomik Değişiklikler, Göç Hareketi)

7 III.10. Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, İçme ve Kullanma Su Kaynakları İle İlgili Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve Koruma Altına Alınmış Diğer Alanlar), Bunların Faaliyet Alanına Mesafeleri ve Olası Etkileri III.11. Orman Alanları ve Alınacak Tedbirler (Ağaç Türleri, Miktarları, Kapladığı Alan Büyüklükleri ve Kapalılığı; Bunların Mevcut ve Planlanan Koruma ve/veya Kullanım Amaçları, Orman Alanlarına Olumsuz Etkilerin İrdelenmesi ve Alınacak Önlemler, Proje Yerinin Ormanlık Sahaya Mesafesinin Belirtilmesi III.12. Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Kirlilik Yükünün Belirlenmesi (Toprak, Hava, Su ve Radyoaktif vb. Kirlilik Açısından Değerlendirmenin Yapılması Varsa Analiz Sonuçlarının Eklenmesi BÖLÜM IV. PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER (Bu Bölümde Faaliyetin Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri Tanımlanır; Bu Etkileri Önlemek, En Aza İndirmek ve İyileştirmek İçin Alınacak Yasal, İdari ve Teknik Önlemler Ayrı Ayrı ve Ayrıntılı Bir Şekilde Açıklanır.) IV.1. Arazinin Hazırlanması ve Yapılacak İşler Kapsamında Nerelerde, Ne Miktarda ve Ne Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Artığı Malzemelerin Nerelere Taşınacakları, Nerelerde Depolanacakları veya Hangi Amaçla Kullanılacakları IV.2. Taşkın Önleme ve Drenaj İle İlgili İşlemler 73 IV.3. Nüfus Hareketleri (İşletme Döneminde Sağlanacak İstihdam, Ekonomik Değişiklikler, Göç Hareketi) IV.4. Proje Kapsamındaki Elektrifikasyon Planı, Enerji Nakil Hatlarının Geçirileceği Yerler ve Trafoların Yerleri IV.5. Proje Kapsamında, İşletme Döneminde Su Temini Sistemi Planı, Suyun Nereden Temin Edileceği, Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, Oluşacak Atıksuların Cins ve Miktarları Bertaraf Yöntemleri ve Deşarj Edileceği Ortamlar ve Uzaklığı, Atıksuların Deşarj Değerleri, Artıma Tesisi Akım Şeması, İş Termin Planı, Kapasitesi, Atıksu Arıtma Tesisin Deveye Alınması İle Birlikte Oluşacak Arıtma Tesisi Arıtma Çamurlarının Miktarı ve Bertarafı İle İlgili Bilgi, Oluşacak Atıksuların, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nde Yer Alan Hangi Sektör ve Tablo Kapsamında Arıtıma Tabi Tutulacağı, (Burada Gerekli İzinler Alınmalı, Kullanılacak Suyun Tam Kimyasal ve Bakteriyolojik Analizlerin Yapılması ve Analiz Raporları ve İzin Belgeleri Rapora Eklenmelidir) IV.6. Faaliyet Ünitelerinde ve Diğer Ünitelerde Kullanılacak Yakıt Türleri, Miktarları ve Kimyasal Analizleri, Yakıtların Hangi Ünitelerde Ne Miktarlarda Yakılacağı ve Kullanılacak Yakma Sistemleri, Oluşacak Emisyonlar ve Alınacak Önlemler IV.7. Proje Kapsamında İşletme Döneminde Üretim Nedeni İle Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültünün Kaynakları ve Seviyesi, Gürültüyü Azaltmak İçin Alınacak Önlemler IV.8. Proje Kapsamında, İşletme Döneminde Meydana Gelebilecek Katı Atık, Tehlikeli (Atık Yağ, Boya Kapları, Kimyasal Madde vs.) ve Tıbbi Atıkların Cinsi, Miktarı ve Özellikleri, Ne Şekilde Bertaraf Edileceği, (Atıklarla İlgili Gerekli İzinler Alınmalı ve İzin Belgeleri Rapora Eklenmelidir.)

8 IV.9. Proje Kapsamında İşletme Döneminde Kullanılacak Maddelerden, Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Toksik Olanların, Taşınmaları, Depolanmaları ve Kullanımları IV.10. Proje Kapsamında İşletme Döneminde İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Olanlar, Alınacak Önlemler IV.11. Proje Kapsamında Ulaştırma Altyapısı Planı (Ulaştırma Güzergahı, Şekli, Güzergah Yollarının Mevcut Durumu ve Kapasitesi, Hangi Amaçlar İçin Kullanıldığı, Mevcut Trafik Yoğunluğu, Yerleşim Yerlerine Göre Konumu IV.12. Proje İçin Önerilen Sağlık Koruma Bandı Mesafesi (Tesis İzni ve Açılma Ruhsatı İle İlgili Bilgilerin ve Taahhüdün Yer Alması) IV.13. Çevresel Acil Eylem Planı (Ünitelerde Meydana Gelebilecek Muhtemel Kaza, Yangın, Deprem, Sel ve Sabotaja Karşı Alınması Gerekli Önlemler) IV.14. İşletme Faaliyete Kapandıktan Sonra Olabilecek ve Süren Etkiler ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Önlemler (Arazi Islahı, İşletme Sonu ve Uzun Süreli Saha Bakım Programı, Rehabilitasyon ve Rekreasyon Çalışmaları, Mevcut Yeraltı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına Etkileri ve İzlenmesi IV.15. Projenin Çevresel Fayda Maliyet Analizi 89 BÖLÜM V. HALKIN KATILIMI 90 BÖLÜM VI. YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ (Bu Bölümde Projenin Genel Özeti Yapılarak İlgili Yönetmeliklere Uyacağının Taahhüdünün Verilmesi. Tesisten Kaynaklanacak Atık Su, Katı Atık ve Gürültü İle İlgili Ölçüm ve İzleme Parametrelerinin Oluşturulması) 92 NOTLAR VE KAYNAKLAR

9 TABLOLAR DİZİNİ Tablo 1: Türkiye Genelinde Yetiştirilen Tavuk ve Üretilen Yumurta Sayısı 3 Tablo 2: Sakarya İlinde Yetiştirilen Tavuk ve Üretilen Yumurta Sayısı 3 Tablo 3: Zamanlama Tablosu 5 Tablo 4: Civciv Yemi İçeriğindeki Besin Öğelerinin Oranları 13 Tablo 5: Yumurtalık Tavuk Yemi İçeriğindeki Besin Öğelerinin Oranları 14 Tablo 6: Kullanılan İlaç ve Vitamin-Mineral Premix leri ve Fiziksel-Kimyasal Özellikleri 15 Tablo 7: Tesiste Mevcut Durumda Kullanılan ve Kapasite Artışı Sonrası Kullanılacak Makine-Ekipman Listesi Tablo 8: Proje Sahasına Ait Koordinatlar 19 Tablo 9: Proje Sahasının İçinde Bulunduğu Bölgenin Flora Tablosu 27 Tablo 10: Proje Sahasının İçinde Bulunduğu Bölgedeki Kuşlar Tür Listesi 29 Tablo 11: Proje Sahasının İçinde Bulunduğu Bölgedeki Sürüngen, İki Yaşamlılar ve Memeliler Tür Listesi Tablo 12: Proje Sahasının İçinde Bulunduğu Bölgedeki Omurgasızlar Tür Listesi 30 Tablo 13.1: Basınç Değerleri Tablosu (hpa) 43 Tablo 13.2: Sıcaklık Değerleri ( o C) 44 Tablo 13.3: Yağış Değerleri 45 Tablo 13.4: Nem Değerleri 46 Tablo 13.5: Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri 47 Tablo 13.6: Sayılı Günler ve Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri 48 Tablo 13.7: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı 53 Tablo 13.8: Yönlere Göre Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı 54 Tablo 13.9: Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı (m/sn) 57 Tablo 13.10: Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri 58 Tablo 13.11: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü değerleri 59 Tablo 13.12: Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı 60 Tablo 14: Sakarya da Arazilerin Kullanma Kabiliyet Sınıflarına Göre Miktarı 60 Tablo 15: Tarla Bitkileri Üretimin 2011 Yılı Ekiliş Alanları 62 Tablo 16: Açıkta Sebzecilik 2011 Yılı Ekiliş Alanları 62 Tablo 17: Kaynarca İlçesinde Yetişen Meyve Çeşitleri ve Miktarları 63 Tablo 18: Kaynarca İlçesindeki Hayvan Varlığı 63 Tablo 19: Sakarya İli 2012 Yılı Nüfusu 64 Tablo 20: Koru ve Koruya Tahvil Ormanlarının Verimli ve Verimsiz Alanlar 70 Tablo 21: Sakarya İli 2012 Yılı Nüfusu

10 Tablo 22: İşletmede Kullanılacak Olan Kömürün Özellikleri 76 Tablo 23: Civciv kümesindeki Kömür Yakıtlı Sobadan Kaynaklanacak Olan Emisyon Miktarı Tablo 24: Tesisin İşletme Aşamasında Eş Değer Gürültü Seviyesinin Mesafeye Göre Dağılımı Tablo 25: Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Tablo 4 Değerleri Tablo 26: Karasu-Kaynarca Karayolunun 2012 Yılı Ortalama Trafik Değerleri 85 Tablo 27: Acil Durumlarda Aranacak Telefon Numaraları 87 Tablo 28: Projenin İşletme Giderleri

11 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 1: Civciv Yetiştiriciliği İş Akım Şeması 9 Şekil 2: Yumurtalık Tavuk Üretimine İlişkin İş Akım Şeması 10 Şekil 3: Gübre Kurutma Ünitesine Ait İş Akım Şeması 11 Şekil 4: Yer Bulduru Haritası 22 Şekil 5: Uydu Fotoğrafı 23 Şekil 6: Tesise Ait Fotoğraflar 24 Şekil 7: Kaya Birimlerinin Genelleştirilmiş Stratigrafik Kesiti (MTA Genel Müdürlüğü, 2002) Şekil 8: Türkiye Diri Fay Haritası ve Sakarya İli Deprem Haritası ( 39 Şekil 9: Gübre Kurutma Tesisi ile Eşmegölü Deresi Arasındaki Mesafe 42 Şekil 10.1: Basınç Değerleri Grafiği 43 Şekil 10.2: Sıcaklık Değerleri Grafiği 44 Şekil 10.3: Yağış Değerleri (mm) 45 Şekil 10.4: Ortalama Nem Değerleri Grafiği 46 Şekil 10.5: Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri 47 Şekil : Sisli Günler Sayısı Ortalaması 49 Şekil : Kar Yağışlı Günler Sayısı 49 Şekil : Kar Örtülü Günler Sayısı 50 Şekil : Dolulu Günler Sayısı Ortalaması 50 Şekil : Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması 51 Şekil : Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması 51 Şekil : Maksimum Kar Kalınlığı 52 Şekil 10.7: Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı 53 Şekil 10.8: Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgar Diyagramları 54 Şekil 10.9: Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramları 55 Şekil 10.10: Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı 57 Şekil 10.11: Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri 58 Şekil 10.12: Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği 59 Şekil 10.13: Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Grafiği 60 Şekil 11: Sakarya İli Tabiat Parkları 67 Şekil 12: Acarlar Longozu ( 68 Şekil 13: Ulaşım Güzergahı 84 Şekil 14: Bölgedeki Yol Durumunu ve Trafik Yükünü Gösterir Harita 85 Şekil 15: Halkın Katılımı Toplantısı na Ait Fotoğraflar 91 34

12 BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI, PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU I.1. Proje Konusu, Amacı, Gerekliliği, İşletme Süresi, Projenin Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği, Projenin İnşaat ve İşletme Zamanlama Tablosu Proje Konusu, Amacı, Gerekliliği, İşletme Süresi Proje konusu; Sakarya İli, Kaynarca İlçesi, Kayacık Köyü, Kındıra-Terzioğlu Mevkii, 1 nolu pafta, 2652 nolu parsel, Terzioğlu Düzü Mevkii, 1 nolu pafta, 66 nolu ve 118 nolu parsellerde, toplam m 2 kapalı alanda ÖZBAY GIDA ticari unvanıyla Yumurtalık Tavuk Yetiştiriciliği Tesisinde Kapasite Artışı ve Gübre Kurutma Tesisi yapılmasıdır. Ayrıca kümeslerin bulunduğu parsel ve gübre kurutma tesisinin yapılacağı parsel arasında bulunan 118 nolu parsel yol geçiş güzergahı olarak kullanılacaktır. Söz konusu sahalara ait Tapular Ek-1 de verilmiştir. Proje; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ne göre Madde-7.c) Bu Yönetmelik kapsamında ya da kapsamı dışında bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesi halinde, kapasite artışı toplamı bu Yönetmeliğin EK-I inde belirtilen eşik değer veya üzerindeki projelere, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanması zorunludur hükmü gereği, aynı yönetmeliğin Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi / Madde 20.a) Tavuk veya Piliç Yetiştirme Tesisleri (Bir üretim periyodunda adet ve üzeri tavuk, adet ve üzeri piliç veya eşdeğeri diğer kanatlılar) ve Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi / Madde 6) Kümes ve ahır gübrelerinin geri kazanılması ve bertaraf edilmesine yönelik tesisler kapsamında yer almaktadır. Proje sahasında toplam ,18 m 2 alan üzerinde, toplam m 2 kapalı alana sahip 9 adet kümes bulunmaktadır. Bu kümeslerden 4 adedi için yumurtalık tavuk yetiştirilmesi amacıyla Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından tarih ve 3563/24109 sayılı ÇED Gerekli Değildir Kararı verilmiş olup, mevcut kümeslerde kapasite artışı yapılarak 5. kümesin de eklenmesi ile ilgili Sakarya Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından tarih ve 627/ sayılı yazı ile ÇED Gerekli Değildir Kararı verilmiştir yılında tesisin bitişiğindeki parselde, organik ve doğal yumurta üretimi amacıyla Sakarya Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından tarih ve 777/ sayılı ÇED görüşü alınmış olup, söz konusu saha üzerine 4 adet kümes inşa edilmiştir. ÇED Görüşlerinin 1

13 alınmasının ardından tevhid işlemi yapılarak sahalar birleştirilmiş ve 2652 nolu parsel olmuştur. Söz konusu ÇED Görüşü ve ÇED Gerekli Değildir Kararları Ek-3 te verilmiştir. Mevcut durumda 5 adet yumurtalık tavuk kümesinde toplam adet/dönem kapasite ile yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılmakta olup, proje kapsamında kümeslerin içinde bulunan kafes sayıları ve kafeslerin içindeki hayvan sayıları arttırılarak toplam adet/dönem kapasite ile yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılması planlanmaktadır. Ayrıca organik ve doğal yumurta üretimi amacı ile inşa edilen 4 adet kümeste de, ilave kafes yapılarak toplam adet/dönem kapasite ile yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılması planlanmaktadır. Mevcut kümeslere ilave olarak 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip civciv kümesi yapılması planlanmakta olup, söz konusu kümeste adet/dönem kapasite ile civciv yetiştiriciliği yapılacaktır. Bu durumda tesiste toplam adet/dönem kapasite ile kanatlı hayvan yetiştirilerek yumurta elde edilecektir. Proje kapsamında yapılması planlanan gübre kurutma tesisi mevcut tesisin bitişiğindeki parsel olan Terzioğlu Düzü Mevkii, 1 nolu pafta, 66 nolu parselde kurulacaktır. Söz konusu gübre kurutma tesis alanına, kümeslerde oluşan hayvan dışkıları mekanik olarak toplanarak getirilecek ve kurutma tesisine iş makineleri ile yüklenecektir. Söz konusu tesiste 2005 yılında yumurtalık tavuk yetiştiriciliğine başlanmış olup, yıllarında tesiste mevcut kümeslerde ve yeni kümesler eklenerek kapasite arttırılmıştır. Proje kapsamında kapasitede yapılması planlanan artış ile daha fazla yumurtalık tavuk ve dolayısı ile daha fazla yumurta elde etmek amaçlanmaktadır. Projenin ömrü, binaların kullanım ömrünü tamamlaması, kümes çevresindeki yerleşimin artması ve kalkınma durumu göz önünde bulundurularak ortalama 40 yıl olarak öngörülmüştür. Projenin Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği Ülkemizde yumurta tavukçuluğu hayvancılığımız içerisinde en hızlı gelişen sektörlerden biridir. Modern teknolojiyi uygulamada ülkemiz ileri ülkeler seviyesinde entegre tesislere sahiptir den itibaren gelişmeye başlayan, 1970 li yıllardan sonra ticari mahiyette işletmelere dönüşen tavukçuluk sektörü, 1980 den sonra damızlık işletmelerin kurulmaya başlaması ve 1987 de Bakanlığımızca Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu uygulaması ile bugün ülke ihtiyacının dışında oldukça büyük bir ihracat kapasitesine ulaşmış durumdadır. 2

14 Ülkemizde yumurta üretimi; etlik piliç üretiminde olduğu gibi, Marmara, Ege, İç Anadolu, Batı Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde yoğunlaşmış durumdadır. Özellikle, Çorum, Kayseri, Afyon ile Bolu İllerimizde üreticiler kooperatif ve şirketleşme yoluyla güçlü birlikler oluşturmuşlardır. Bunun nedenleri olarak; bu bölgelerin, büyük yerleşim merkezlerine yakınlığı nedeniyle tüketimin fazla oluşu, enerji temininin daha kolay olması, iklim, coğrafi yapı uygunluğu ve ulaşım imkanlarının kolaylığı sayılabilir. Ülkemiz genelinde proje kapsamında da planlandığı şekilde yumurta üretiminde genellikle kapalı alandan daha çok yararlanmayı sağlayan kafes sistemi uygulanmaktadır. Türkiye genelinde yılları arasında yetiştirilen yumurtalık tavuk ve üretilen yumurta miktarı Tablo 1 de, Sakarya İlinde yetiştirilen yumurtalık tavuk ve üretilen yumurta miktarı Tablo 2 de verilmiştir. Tablo 1: Türkiye Genelinde Yetiştirilen Tavuk ve Üretilen Yumurta Sayısı (www. tuik.gov.tr) Yıl Hayvan Adı Mevcut sayı Yumurta sayısı (1000 Adet) 2006 Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Tablo 2: Sakarya İlinde Yetiştirilen Tavuk ve Üretilen Yumurta Sayısı (www. tuik.gov.tr) Yıl Hayvan Adı Mevcut sayı Yumurta sayısı (1000 Adet) 2006 Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yumurta Tavuğu Yemin ete ve yumurtaya dönüşüm oranının çok uygun olması nedeniyle protein talebini karşılamada tavuk ürünleri, kırmızı et ve süt mamülleri gibi protein kaynaklarından daha çok tercih edilmektedir. Hayvansal üretim kolları arasında tavukçuluk, hayvansal proteinin en kolay ve en ucuz sağlanabileceği özelliktedir. Bu gerçeklerle tavuk eti ve yumurta beslenmede protein eksikliğine etkili bir çözüm olarak görülmektedir. Bu nedenlerle bugün için tavukçulukta amaç, 3

15 üreticiler açısından kar sağlamak ise de, dünya tavukçuluk endüstrisinin amacı et ve yumurtadan kaliteli gıda maddelerinin üretimi şeklinde tanımlanmaktadır. Yumurta tavukçuluğu, insan beslenmesinde temel bir gıda olan yumurtanın üretimi açısından çok önemli bir yetiştiricilik faaliyetidir. Çünkü yumurta, anne sütünden sonra insanın ihtiyacı olan tüm besin öğelerini bulunduran tek besin kaynağıdır. Yumurta tüm besinler içerisinde en değerli proteini içermektedir. Sindirilebilirliği yüksektir, tamamına yakını vücut tarafından kullanılmakta ve vücut proteinlerine dönüşebilmektedir. Yumurta başlıca, A, D, E ve B grubu vitaminler olmak üzere diğer vitaminleri de önemli oranda içermektedir. ( Projenin gerçekleştirilmesi ile hem ülkemizin yumurta ihtiyacının karşılanması hem de ülkemiz ihracatı ile bölge halkına direk ve dolaylı olarak sağlanan istihdam katkısı ana hizmet amaçlarını oluşturmaktadır. Ülkenin içerisinde bulunduğu ekonomik durum değerlendirildiğinde önemli unsurları (istihdam, ihracat, gıda katkısı vs.) içerisinde bulundurduğundan projenin ülke ekonomisine katkısının olacağı açıktır. Proje kapsamında inşaat aşamasında 5 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. İşletme aşamasında ise mevcut durumda çalışan 22 kişiye 18 kişinin ilave edilmesiyle toplam 40 kişi çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca gerekli olan nakliye, bakkaliye vs. ihtiyaçlar bölgeden temin edilmekte olup, harici istihdama katkı sağlanmaktadır. Projenin İnşaat ve İşletme Zamanlama Tablosu Proje kapsamında yapılması planlanan kapasite artışı, mevcut kümesler içerisindeki kafes sayılarının ve kafesler içerisindeki tavuk sayılarının arttırılması ile gerçekleştirilecektir. Bunun dışında tesise 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip civciv kümesi ve gübre kurutma tesisi yapılacaktır. ÇED sürecinin tamamlanmasının ardından, inşaat döneminde yapılması planlanan işlerin ortalama 6 ayda tamamlanacağı öngörülmektedir. Projeye ait Zamanlama Tablosu Tablo 3 te verilmiştir. 4

16 Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık ÖZBAY GIDA Tablo 3: Zamanlama Tablosu FAALİYETLER ÇED Süreci Mevcut Kümeslere Kafes İlave Edilmesi, Civciv Kümesi, Fosseptik ve Ölü Çukuru İnşası ve Gübre Kurutma Tesisi Kurulumu İşletmeye Geçilmesi I.2. Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin (Kümes, Yumurta Deposu, Yem Deposu, Ölü Hayvan Çukuru, Gübre Depolama vb.) Özellikleri, Hangi Faaliyetlerin Hangi Ünitelerde Gerçekleştirileceği, Kapasiteleri, Faaliyet Üniteleri Dışındaki Diğer Ünitelerde Sunulacak Hizmetler Tesiste mevcut durumda toplam 9 adet kümes, 1 adet sosyal tesis, 1 adet yumurta paketleme binası, 1 adet fosseptik ve 1 adet ölü çukuru bulunmaktadır. Proje kapsamında ise tesise 1 adet civciv kümesi, 1 adet fosseptik, 1 adet ölü çukuru ve tesisin bitişiğindeki parsele 1 adet gübre kurutma tesisi yapılması planlanmaktadır. Kümesler Tesiste mevcut durumda 1 adet 1282 m 2, 1 adet 1403 m 2, 1 adet 1485 m 2, 1 adet 1350 m 2, 1 adet 874 m 2, 1 adet 1503 m 2, 2 adet 1707 m 2 ve 1 adet 1193 m 2 olmak üzere, toplam m 2 taban alanına sahip 9 adet kümes bulunmakta olup; proje kapsamında 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip kümes yapılması planlanmaktadır. Tesise 16 haftalık iken getirilen piliçler, yumurtalık tavuk kümeslerine yerleştirilerek folluklara alışması sağlanmaktadır. Ortalama hafta süren periyotlar sonunda tavuklar kesimhanelere gönderilmektedir. Proje kapsamında yapılması planlanan civciv kümesinde ise, tesise getirilen 1 günlük civcivler 16 haftalık oluncaya kadar yetiştirilecek olup, buradan yumurtalık tavuk kümeslerine alınacaktır. 5

17 Proje kapsamında kümes içlerindeki kafes sayıları ve kafeslerde yetiştirilen tavuk sayıları arttırılarak kapasite artışı yapılması planlanmaktadır. Proje sahasında yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılan mevcut 5 adet kümeste 9083 adet kafes bulunmakta olup, kafeslerde ortalama 12 adet tavuk yetiştirilmektedir. Mevcut durumda kapasitesi adet/dönem olan 5 adet kümeste; kafes sayıları adede, kafeslerde yetiştirilecek tavuk sayısı ise 17 adede çıkarılacaktır. Böylece kapasite artışı sonrası 5 adet kümeste toplam adet/dönem kapasite ile yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılacaktır. Bununla birlikte tesiste bulunan organik ve doğal yumurta üretimi amacı ile inşa edilen 4 adet kümeste ise toplam adet kafes inşa edilecek olup, kafeslerde ortalama 17 adet tavuk yetiştirilerek toplam adet/dönem kapasite ile yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılacaktır. Proje kapsamında yapılması planlanan civciv kümesinde ise, 5 adet batarya ve her bataryada 6 kat, her katta 116 kafes, her kafeste ise 30 adet civciv yetiştirilerek toplam adet/dönem kapasite ile civciv yetiştiriciliği yapılacaktır. Günlük yumurta üretim randımanı ortalama % 80 olarak kabul edildiğinde ( tesiste kapasite artışı sonrası günlük; adet tavuk x 0,80 (adet yumurta/adet tavuk) = adet yumurta üretilecektir. Sosyal Tesis Tesiste mevcut durumda, çalışan personelin ihtiyaçlarını karşılaması amacı ile 1 adet 84 m 2 taban alanına sahip sosyal tesis bulunmaktadır. Yumurta Paketleme Binası Tesiste mevcut durumda 1 adet 1000 m 2 taban alanına sahip yumurta paketleme binası bulunmaktadır. Kümeslerde üretilen yumurtalar toplama bantlarıyla kümeslerden taşınmakta olup, bu binada paketlenerek satışa hazır hale getirilmektedir. Fosseptik Tesiste mevcut durumda 1 adet 1m x 1m x 4m ebatlarında fosseptik bulunmakta olup, tesiste oluşan atıksular bu fosseptikte biriktirilmekte ve dolduğunda vidanjörlere çektirilmektedir. Kapasite artışı ile birlikte tesise ilave 1 adet 3m x 3m x 4m ebatlarında fosseptik yapılacaktır. 6

18 Ölü Hayvan Çukuru Tesiste mevcut durumda 1 adet 5m x 5m x 4m ebatlarında ölü çukuru bulunmakta olup, ölen kanatlılar buraya gömülmekte ya da rendering tesisine gönderilmektedir. Proje kapsamında yapılacak olan kapasite artışı sonrası aynı uygulamaya devam edilecek olup, ilave 1 adet 5m x 5m x 4m ebatlarında ölü çukuru yapılması planlanmaktadır. Gübre Kurutma Tesisi Proje kapsamında tesisin bitişiğindeki 66 nolu parsel üzerine ortalama 1500 m 2 taban alanına sahip gübre kurutma tesisi kurulması planlanmaktadır. Kümeslerde kafeslerin altlarında bulunan bantlarda toplanan gübreler, gübre depolama bölümüne alınarak iş makinesi yardımı ile bunkere beslenecektir. Bunkere beslenen gübreler yükleme bandı ile gübre fırınına alınacaktır. İç sıcaklığı 60 0 C ye ulaşan gübre kurutma fırınında tamamen fermante olan gübreler boşaltma bandı ile boşaltılacaktır. Fermante edilen gübreler bekletilmeden köylülere verilecektir. Gübre kurutma tesisi, her biri 45 ton/gün kapasiteye sahip 2 adet hattan oluşacak olup, elektrik ile çalışacaktır. I.3. Proje Ünitelerinde Kullanılacak Proses Yöntemleri İle Teknolojiler, Proses Akım Şeması Civciv Yetiştiriciliği Proje kapsamında yapılması planlanan civciv kümesinde, civcivler kümese gelmeden önce kümesin gerekli kontrolleri yapılacak ve kümesler dezenfekte edilerek uygun sıcaklığa ayarlanacaktır. Kümeslerdeki civcivlere önce % 5'lik ılık şekerli su ve daha sonra yem verilecektir. Etkin ve verimli bir üretim dönemi geçirilmesi için kümesler yetiştiriciler tarafından periyodik olarak ziyaret edilerek olması gereken optimum kümes koşulları sağlanacaktır. Yetiştiriciler özellikle kümes içi ısısı, havalandırması, altlık bakımı ve bio-güvenlik konularına dikkat edeceklerdir. Bu kümeste bakılacak olan civcivler 16 hafta sonunda diğer kümeslere alınarak yumurtalık tavuk olarak yetiştirilecektir. Yumurtalık Tavuk Yetiştiriciliği Mevcut kümeslerde tavuklar kümese getirilmeden önce teknik ekiplerce kümesin gerekli kontrolleri yapılarak, dezenfekte edilmektir. 16 haftalık olan piliçler kümeslere alınarak folluklara alışmaları sağlanmaktadır. Kümeslere alınan piliçlere yumurta tavuğu yemi 7

19 verilmektedir. Kümeslerin yapımında uluslararası standartlar göz önünde bulundurulmakta olup, su ve yem kişilerden bağımsız otomatik olarak verilmekte ve altlıkları otomatik olarak temizlenmektedir. Bakıcılar yalnızca su ve yem depolarını kontrol etmekte olup altlıkların döküldüğü yerlerdeki gübreleri almaktadırlar. Üretilen yumurtalar insan eli değmeden yumurta deposuna aktarılmakta olup, aktarılan yumurtalar paketlenip sevk edilmektedir. Her dönem ortalama hafta sürmekte olup, dönemi tamamlayan tavuklar kesimhanelere gönderilmektedir. Gübre Kurutma Prosesi Gübre kurutma tesisi karıştırma makinesi (bunker), aktarma elevatörleri ve hızlı kurutma makinesi olmak üzere üç bölümden oluşacaktır. Kümeslerde kafeslerin altlarında bulunan bantlarda toplanan gübreler, gübre depolama bölümüne alınarak iş makinesi yardımı ile 1200 devir/dk kapasiteli bunkere alınacak olup, buradan aktarma elevatörü yardımı ile hızlı kurutma makinesine aktarılacaktır. Elektrik ile çalışacak olan gübre kurutma tesisinde gübreler, aktarma elevatörü ile yaklaşık 5,75 m yüksekliğinde ve 6,40 m çapında, etrafı ısıya dayanıklı sac ile kaplanmış kurutma makinesine alınacaktır. Kurutma makinesi içinde bulunan özel parçalayıcılar, hava kompresörü ve hidrolik güç yardımı ile gübreler döndürülerek kurutulacaktır. Kurutma makinesinden çıkan gübreler tamamen fermante olarak çıkacak olup, boşaltma bandı ile boşaltılacak ve köylülere verilecektir. Gübre kurutma tesisine ait şematik gösterim Ek-15 te verilmiştir. Tesisteki faaliyetlere ilişkin iş akım şemaları Şekil 1, Şekil 2 ve Şekil 3 te verilmiştir. 8

20 Kümeslerde Dezenfeksiyon ve Hazırlık 1 Günlük Civcivlerin Tesise Getirilmesi Beslenme ve Periyodik Bakım 16 Haftalık Olan Civcivlerin Yumurtalık Tavuk Kümeslerine Sevkiyatı Şekil 1: Civciv Yetiştiriciliği İş Akım Şeması 9

21 Kümeslerde Dezenfeksiyon ve Hazırlık 16 Haftalık Piliçlerin Kümeslere Getirilmesi Beslenme ve Periyodik Bakım Yumurta Üretimi Paketleme ve Sevkiyat Şekil 2: Yumurtalık Tavuk Üretimine İlişkin İş Akım Şeması 10

22 Gübreyi Bunkere Besleme Gübrelerin Fırına Alınması Hava Kompresörü, Isıtıcı ve Hidrolik Güç Ünitesi Yardımı İle Kurutma Fermante Olan Gübrenin Boşaltılması Sevkiyat Şekil 3: Gübre Kurutma Ünitesine Ait İş Akım Şeması 11

23 I.4. Proje İçin Gerekli Hammadde (Civciv, Yarka vb.) ve Yardımcı Maddelerin (Yem, Su, İlaç vb.) Miktarları, Nasıl ve Nereden Temin Edileceği Proje kapsamında tesiste hammadde olarak civciv ve yarka, yardımcı madde olarak ise kanatlıların beslenmesi sırasında yem, su ve ilaç kullanılacaktır. Tesiste kapasite artışı sonrası, adet/dönem civciv yetiştirilecek olup, 16 haftalık olan piliçler yumurta tavuğu yetiştirilen kümeslere alınacaktır. Bunun dışında yumurta üretimi için yetiştirilecek olan yumurtalık tavuklar ise mevcut durumda olduğu gibi yetiştiriciliğini yapan tesislerden satın alınarak, satıcı firmaya ait araçlar ile tesise getirilecektir. Civcivler ilk 6 hafta enerji ve protein değeri yüksek civciv yemi ile beslenmektedirler. 6. haftanın sonundan 14. haftaya kadar piliç büyütme yemi ile beslenmekte olup, haftalar piliç geliştirme yemi ile beslenirler. 18. haftadan 42. haftaya kadar 1. dönem yumurta tavuk yemi ile beslenirler. Daha sonra ise 2. dönem yumurta tavuk yemi verilir. Tesiste yumurta üretimi amacıyla yetiştirilecek olan civcivlerin günlük yem ihtiyacı ortalama gr, su ihtiyacı ortalama 120 ml olup, tavukların yem ihtiyacı ise ortalama gr ve su ihtiyacı ortalama 250 ml dir. su miktarı: Tesiste bir dönem boyunca yetiştirilecek olan civcivlerin kullanacağı yem ve su miktarı: adet/gün x 60 gr/adet = 6,264 ton/gün yem, adet/gün x 120 ml = 12,528 m 3 /gün su kullanılacaktır. Tesiste bir dönem boyunca yetiştirilecek olan yumurta tavuklarının kullanacağı yem ve adet/gün x 125 gr/adet = 105,656 ton/gün yem, adet/gün x 250 ml = 211,3125 m 3 /gün su kullanılacaktır. Civciv ve tavukların beslenmesi amacı ile kullanılan yemler, firmaya ait yem fabrikasından temin edilmektedir. Civciv ve tavukların su ihtiyacı ise mevcut durumda olduğu gibi Kaynarca Belediyesi ne ait şebekeden karşılanacaktır. Kaynarca Belediyesi nden alınan, su ihtiyacının şebekeden karşılanmasında sakınca olmadığını belirtir yazı Ek-7 de Kurum Görüşleri başlığı altında verilmiştir. 12

24 Civciv Yemi: Civcivlerin haftaya kadar büyüme ve gelişmelerini hızlandırmak için kullanılan yem çeşididir. Tesiste bu aşamada kullanılan yem; Toz formda olup kullanımı kolaydır, Herhangi bir karıştırma ve eleme işlemi gerektirmez, Kanun ve yönetmeliklere uygun antioksidial ve antibiyotik büyüme ilerleticilerle desteklenir, Sindirilebilirliği yüksek ve kalite kontrolden geçmiş ham maddeler kullanılarak hazırlanmış olarak satın alınır. Bu özellikleri sayesinde civciv kümeslerinde kullanılan yem; İlk yaşam haftalarındaki yumurtacı civcivlerin enerji ve besin maddesi ihtiyaçlarını tam olarak karşılar. Formundan dolayı tüketimi kolaydır. Yem kaybını en aza indirir. Sindirilebilirliği yüksek enerji kaynakları ve esansiyal amino asitler sayesinde gelişimi destekler, yemden yararlanma kabiliyetini iyileştirir. Tablo 4: Civciv Yemi İçeriğindeki Besin Öğelerinin Oranları Yumurtalık Tavuk Yemi: Ticari yumurtacı piliçlerin 18. haftalıktan %2 yumurta verimine kadar ki dönemde beslenmelerinde kullanılan yem çeşididir. Tesiste bu aşamada kullanılan yem; 13

25 Toz formda olup kullanımı kolaydır, Herhangi bir karıştırma ve eleme işlemi gerektirmez, Ca oranı geliştirme yemine göre yüksektir. Sindirilebilirliği yüksek ve kalite kontrolden geçmiş ham maddeler kullanılarak hazırlanmıştır. Enerji, protein, mineral ve vitamin içeriği hayvanları yumurta dönemine hazırlamak amacıyla özel olarak formüle edilmiştir. Kafes yorgunluğu ve kabuk problemleri riskini en aza indirir. Bu özellikleri sayesinde yumurtalık tavuk kümeslerinde kullanılan yem; 18 haftalık yaştan sonra yumurtacı piliçlerin enerji ve besin maddesi ihtiyaçlarını tam olarak karşılar. Sindirilebilirliği yüksek enerji kaynakları ve esansiyal amino asitler sayesinde gelişimi destekler, hayvanları yüksek yumurta verimine hazırlar. Enerji-protein ve amino asit dengesi sayesinde yumurtacı piliçlerin uygun canlı ağırlık ve fiziksel gelişim ile yumurta verimine başlamalarını sağlar. Tablo 5: Yumurtalık Tavuk Yemi İçeriğindeki Besin Öğelerinin Oranları 14

26 İlaçlar ve Vitaminler : Projenin işletme aşamasında civcivler ve tavuklar için ihtiyaç duyulan vitaminler, kullanılan yemlerin içerisinde yer almaktadır. İlaçlar ve yemlerin içerisinde yer alan vitaminler ve miktarları Tablo 6 da verilmiştir. İşletmede yetiştirilen civcivlerde hastalık belirtileri görüldüğünde ilaç tedavileri yapılmaktadır. Tablo 6: Kullanılan İlaç ve Vitamin-Mineral Premix leri ve Fiziksel-Kimyasal Özellikleri Birim Buğday Bazlı Yem Mısır Bazlı Yem Buğday Bazlı Yem Mısır Bazlı Yem Buğday Bazlı Yem Mısır Bazlı Yem Vitamin A İu Vitamin D 3 İu Vitamin E İu Vitamin K (Menadion) mg Thiamin (B1) mg Riboflavin (B2) mg Nikotinik Asit mg Pantothenik Asit mg Piridoxin (B6) mg Biotin mg 0,20 0,15 0,20 0,10 0,10 0,10 Folik Asit mg 2,00 2,00 1,75 1,75 1,5 1,50 Vitamin B12 mg 0,016 0,016 0,016 0,016 0,010 0,01 I.5. Projede Üretilecek Nihai ve Yan Ürünlerin Üretim Miktarları, Nerelere Ne Kadar Nasıl Pazarlanacakları ve Depolanması Proje kapsamında yapılması planlanan kapasite artışı sonrası tesiste adet/dönem kapasite ile civciv ve adet/dönem kapasite ile yumurta tavuğu yetiştirilecektir. Yetiştirilen yumurta tavuklarından ise günlük ortalama adet yumurta elde edilecektir. Yumurta tavuğu yetiştirme dönemi hafta sürmekte olup, dönemi tamamlayan tavuklar mevcut durumda olduğu gibi kesimhanelere gönderilecektir. Üretilecek olan yumurtalar ise tesiste bulunan yumurta paketleme binasında paketlenerek frigorifik araçlarla marketlere ve toptancılara satılmak üzere sevk edilecektir. I.6. Proje Kapsamında Kullanılacak Makinelerin, Araçların ve Aletlerin Miktar ve Özellikleri Proje kapsamında tesiste yapılacak olan civciv kümesi, fosseptik, ölü çukuru ve gübre kurutma ünitesinin inşaatı sırasında ekskavatör, beton pompası, beton taşıyıcı mikser, vinç ve kepçe kullanılacaktır. İşletme aşamasında ise mevcut durumda kullanılan makine-ekipmanlar ve kapasite artışı sonrası eklenecek olan makine-ekipmanlar Tablo 7 de verilmiştir. 15

27 Tablo 7: Tesiste Mevcut Durumda Kullanılan ve Kapasite Artışı Sonrası Kullanılacak Makine Ekipman Listesi Tesiste Mevcut Durumda Kullanılan Makine Ekipmanlar Adet 10 Yem Silosu 1 Su Deposu (300 ton) 120 Fan 720 m Soğutma Sulu Radyatör (Ped) 2 Jeneratör Makine Ekipman ve Özellikleri Kapasite Artışı ile Eklenmesi Planlanan Makine Ekipmanlar 10 Yem Silosu 130 Fan 605 m Soğutma Sulu Radyatör (Ped) 1 Isıtma Kazanı (Civciv kümesi için) Yem Silosu: Yem siloları kümeslerin dışında bulunmakta olup, tesise getirilen yemler bu silolarda depolanmaktadır. Su Deposu: İşletmedeki su ihtiyacını karşılamak üzere kullanılan depodur. Fanlar: İşletmede fanlar, kümeslerdeki havalandırmayı sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Kümeslerdeki kötü hava, bu fanlar sayesinde çekilmekte olup; dışarıdan gelen temiz hava ile kümes içerisinde kötü koku oluşumu giderilmektedir. Böylece kümes içinde daha iyi bir hava dağılımı sağlanmaktadır. Soğutma Sulu Radyatör (Ped): Kümeslerde istenen havalandırma, sıcaklık ve nem verilerinin sağlandığı sistemdir. Jeneratör: Tesiste elektrik enerjisi kesintisi olduğu durumlarda kullanılmaktadır. Isıtma Kazanı: Tesiste yapılması planlanan civciv kümesinin ısısının ayarlanması amacı ile kcal/h ısıl güce sahip ısıtma kazanı kullanılacaktır. I.7. Proje İçin Seçilen Yer ve Kullanılan Teknoloji Alternatiflerinin Değerlendirilmesi Proje kapsamında yapılması planlanan söz konusu kapasite artışının, ÖZBAY GIDA SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ. adına tapulu arazide mevcut olan yumurtalık tavuk yetiştiriciliği tesisinde, mevcut kümeslerde yapılması planlandığından, ayrıca sahanın ana yollara yakınlığı da değerlendirilerek yer alternatifi aranmamıştır. 16

28 Proje teknolojisi seçiminde; kümeslerde kullanılacak fanlar ve pedler, kişilerden bağımsız çalışan yem, su verme ve gübre toplama sistemleri ana unsurları oluşturmaktadır. Gübre kurutma tesisi teknolojisi seçiminde ise tavukçuluk sektöründe en önemli problemlerden biri olan gübre bertarafı konusunda, sistemin gübreyi hızlı fermante etmesi sebebi ile ihtiyaca cevap verecek olması etkili olmuştur. BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU II.1. Bölgeye İlişkin Varsa 1/25.000, 1/5.000 ve 1/1.000 Ölçekli Onaylı İmar Planları ve Plan Hükümleri, Faaliyet Alanının Plan Üzerinde İşaretlenmesi Kümeslerin bulunduğu arazi ve gübre kurutma tesisinin kurulacağı arazinin işaretlendiği 1/ ölçekli topoğrafik harita Ek-2 de verilmiştir. Proje sahası, Sakarya Büyükşehir Belediyesi ve Kaynarca Belediyesi nin mücavir alanı dışında kalmakta olup, İl Özel İdaresi yetki sınırlarındadır. Proje sahasının işaretlendiği, Sakarya İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi nin tarih ve 10 sayılı kararı ile onaylanan 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı ve İlgili Plan Hükümleri Ek-6 da verilmiştir. Proje kapsamında, Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı (Yumurta Üretimi ve Paketleme Tesisi) adı altında, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları hazırlatılarak Sakarya İl Özel İdaresi ne sunulmuştur. Planlama çalışmalarının devam ettiğini belirtir Sakarya İl Özel İdaresi yazısı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı Ek-11 de verilmiştir. II.2. 1/ ve 1/5000 lik Halihazır Harita Üzerinde Faaliyet Alanı Merkezli 1 Km lik Yarıçap Üzerinde Yeraltı Sularını, Yerüstü Sularını ve Deprem Kuşaklarını Gösterir Analiz, Jeolojik Yapı, Köy Yerleşik ve Sanayi Alanları, Ulaşım Ağı, Enerji Nakil Hatları, Arazi Kabiliyeti, Koruma Alanları, Diğer Stratejik Bölgeler ve Bu Stratejik Bölgelerin Etkilenen Alanlarının Gösterimi 1/ ölçekli topoğrafik haritada proje alanı merkezli 1 km yarıçaplı alan içerisinde; Eşmegölü Deresi, Çorçor ve Keçin kuru dereleri, Çoroğlu Çeşmesi, Kındıra ve Kocaoğlu Kuyusu, Çoban ve Telköprü Pınarları, orman alanları, enerji nakil hattı, Manavlar Mahallesi ve Karasu-Kaynarca yolu bulunmaktadır. Proje alanı merkezli 1 km yarıçaplı alan, 1/ ölçekli topoğrafik harita üzerinde işaretlenmiş olup, Ek-8 de verilmiştir. 17

29 Proje sahası Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi Sakarya İli Deprem Haritası na göre 1. Derece deprem kuşağında kalmakta olup, III.3. Depremsellik başlığı altında deprem kuşaklarını gösterir deprem haritası verilmiştir. Ayrıca sahanın jeolojik yapısı ve arazi kabiliyeti gibi özellikler ilgili başlıklar altında açıklanmış olup, haritalar bu başlıklarda verilmiştir. Proje sahası merkezli ve 1 km yarıçaplı alan içerisinde sanayi alanı, koruma alanı ya da stratejik bölge bulunmamaktadır. II.3. Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu (Bütün İdari ve Sosyal Ünitelerin, Teknik Altyapı Ünitelerinin Varsa Diğer Ünitelerin Proje Alanı İçindeki Konumlarının Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi, Bunlar İçin Belirlenen Kapalı ve Açık Alan Büyüklükleri, Binaların Kat Adetleri ve Yükseklikleri, Atıksu Ön Arıtma Tesisi, Depolama Alanları, Yollar) Proje kapsamında kapasite artışı yapılması planlanan tesiste; mevcut durumda 1 adet 1282 m 2, 1 adet 1403 m 2, 1 adet 1485 m 2, 1 adet 1350 m 2, 1 adet 874 m 2, 1 adet 1503 m 2, 2 adet 1707 m 2 ve 1 adet 1193 m 2 olmak üzere, toplam m 2 taban alanına sahip 9 adet kümes bulunmakta olup; proje kapsamında 1 adet 1032 m 2 planlanmaktadır. Kümesler tek katlı olup, yükseklikleri ortalama 3 m dir. taban alanına sahip kümes yapılması Sahada 1 adet 84 m 2 taban alanına sahip 2 katlı sosyal tesis, 1 adet 1000 m 2 taban alanına sahip tek katlı yumurta paketleme binası, 1 adet 1m x 1m x 4m ebatlarında fosseptik, 1 adet 5m x 5m x 4m ebatlarında ölü çukuru bulunmakta olup, proje kapsamında ilave 1 adet 3m x 3m x 4m ebatlarında fosseptik ve 1 adet 5m x 5m x 4m ebatlarında ölü çukuru yapılması planlanmaktadır. Ayrıca proje sahasının güneyinde bulunan ve yine proje sahibine ait 66 nolu parsel üzerine ortalama 1500 m 2 taban alanına sahip bina yapılacak olup, bina içerisine 2 ayrı hattan oluşan toplam fermantasyon kapasitesi 90 ton/gün olan gübre kurutma tesisi kurulacaktır. Proje kapsamında saha üzerinde yer alacak toplam kapalı alan aşağıda hesaplanmıştır. Yapı Adı Alanı (m 2 ) Mevcut Kümeslerin Toplam Alanı Yapılması Planlanan Kümesin Alanı 1032 Yumurta Paketleme Binası Alanı 1000 Mevcut Müştemilatlar (Sosyal Tesis, Ölü Çukuru, Fosseptik) 110 Yapılması Planlanan Müştemilatlar (Ölü Çukuru ve Fosseptik) 34 Yapılması Planlanan Gübre Kurutma Tesisi Alanı 1500 Toplam Alan

30 Proje kapsamında kullanılması planlanan tapular Ek-1 de verilmiş olup, tapuların toplam alanı ,15 m 2 dir. Yürürlükteki 1/ ölçekli Sakarya çevre düzeni planı plan hükümlerinde E: 0,30 olarak verilmiştir. Bu durumda proje sahası üzerinde yapılacak maksimum inşaat alanının ,45 m 2 olacağı hesaplanmıştır. Saha üzerinde yer alacak toplam kapalı alan m 2 ( m 2 < ,45 m 2 ) olup, yapılaşma şartına uymaktadır. Proje sahası üzerine yapılacak olan yapıların saha üzerindeki yerleşimini gösterir 1/1000 Ölçekli Vaziyet Planı Ek-5 te verilmiştir. Kümeslerin bulunduğu sahanın kuzeybatı sınırından Karasu-Kaynarca yolu geçmekte olup, tesise kanatlıların ve yemlerin getirilmesi, yumurta sevkiyatı için nakliye güzergahı olarak bu yol kullanılmaktadır. II.4. Arazinin Mülkiyet Durumu, Koordinatları Proje kapsamında kullanılması planlanan araziler ÖZBAY GIDA SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. adına tapulu olup, Tapular Ek-1 de verilmiştir. Kümeslerin bulunduğu arazi toplam ,15 m 2, gübre kurutma tesisin kurulacağı arazi toplam m 2 ve iki parsel arasında yol geçiş güzergahı olarak kullanılacak olan arazi toplam m 2 olup, sahalara ait koordinatlar Tablo 8 de verilmiştir. Tablo 8: Proje Sahasına Ait Koordinatlar Kapasite Artışının Yapılmasının Planlandığı Araziye Ait Koordinatlar Nokta No Datum WGS 84 Nokta No Datum ED 50 Elemanların Sırası Türü Enlem, Boylam Coğrafik Projeksiyon Elemanların Sırası 6 Derece Sağa Değer, Yukarı Değer D.O.M -- Türü UTM Zon -- Ölçek Fak. -- Enlem Boylam Y X

31 Parsel Alanı: ,15 m 2 Gübre Kurutma Tesisinin Kurulacağı Araziye Ait Koordinatlar Nokta No Datum WGS 84 Nokta No Datum ED 50 Elemanların Sırası Türü Enlem, Boylam Coğrafik Projeksiyon Elemanların Sırası 6 Derece Sağa Değer, Yukarı Değer D.O.M -- Türü UTM Zon -- Ölçek Fak. -- Enlem Boylam Y X

32 Parsel Alanı: m 2 Yol Geçiş Güzergahı Olarak Kullanılacak Olan Araziye Ait Koordinatlar Nokta No Datum WGS 84 Nokta No Datum ED 50 Elemanların Sırası Türü Enlem, Boylam Coğrafik Projeksiyon Elemanların Sırası 6 Derece Sağa Değer, Yukarı Değer D.O.M -- Türü UTM Zon -- Ölçek Fak. -- Enlem Boylam Y X Parsel Alanı: m 2 II.5. Yer Bulduru Haritası, Proje Alanı ve Çevresinin Panaromik Fotoğrafları, Faaliyet Alanının Halihazır Harita Üzerinde İşaretlenerek Yakınında Bulunan Yerleşimlerin (Konut, Tesis, Tarım Alanı, Orman Alanı vb.) Belirtilmesi Proje yerini gösterir Yer Bulduru Haritası Şekil 4 te, proje alanı ve çevresini gösterir fotoğraflar ise Şekil 5 te verilmiştir. Kümeslerin bulunduğu araziye en yakın evler, sahanın kuş-uçuşu ortalama 500 m batısında bulunan Topçu Mahallesi ne bağlı evlerdir. Gübre kurutma tesisinin yapılacağı araziye en yakın evler ise sahanın ortalama 550 m güneydoğusunda bulunan ve Manavlar Mahallesi ne bağlı olan evlerdir. Tesisin ortalama 1 km kuzeyinde Kayacık Köyü bulunmakta olup, Kaynarca İlçe Merkezi ne uzaklığı ortalama 4 km dir. Ayrıca proje sahasının çevresinde tavuk çiftlikleri yer almaktadır. Proje alanı 1/ ölçekli topoğrafik harita üzerinde işaretlenmiş olup, yakınında bulunan yerleşimlerin de gösterildiği harita Ek-2 de verilmiştir. 21

33 Şekil 4: Yer Bulduru Haritası 22

34 En yakın evler: Ortalama 500 m En yakın evler: Ortalama 550 m Şekil 5: Uydu Fotoğrafı 23

35 Fanlardan Çıkan Havanın Çarptırıldığı Yüzeyler Şekil 6: Tesise Ait Fotoğraflar 24

36 II.6. Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Kullanılacak Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması İnşaat Aşaması Projenin inşaat aşaması kapsamında 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip civciv kümesi, 1 adet 3m x 3m x 4m ebatlarında fosseptik, 1 adet 5m x 5m x 4m ebatlarında ölü çukuru ve 1 adet 1500 m 2 taban alanına sahip gübre kurutma tesisi alanı yapılması planlanmaktadır. İşletme Aşaması Proje kapsamında kapasite artışı yapılması planlanan kümeslerin bulunduğu arazi toplam ,15 m 2 alana sahip olup, üzerinde toplam m 2 lik alanda 9 adet kümes bulunmaktadır. Ayrıca 1 adet 1000 m 2 taban alanına sahip yumurta paketleme binası, 1 adet 1m x 1m x 4m ebatlarında fosseptik ve 1 adet 5m x 5m x 4m ebatlarında ölü çukuru bulunmaktadır. Proje kapsamında yapılması planlanan kapasite artışı ve gübre kurutma tesisi ile ilgili Sakarya İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü ne görüş sorulmuştur. Sakarya İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü görüşünde projenin, Toprak Koruma Projesi hazırlatılması koşulu ile uygun olduğu belirtilmiş olup, hazırlatılan Toprak Koruma Projesi İl Müdürlüğü ne sunulmuştur. Buna istinaden, Sakarya İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından Toprak Koruma Projesi nde belirtilen şartlara uyulması koşuluyla projenin uygun bulunduğu belirtilmiştir. Sakarya İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü görüşü ile Toprak Koruma Projesi Başlık ve Onay sayfası Ek-7 de Kurum Görüşleri başlığı altında verilmiştir. 25

37 BÖLÜM III: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ (Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı) (Proje İçin Seçilen Yerin ve Projeden Etkilenecek Alanların ve Ortamların, Etkileyecek Parametreler Dikkate Alınarak Ayrı Ayrı Belirlenmesi,) Proje İçin Seçilen Yerin ve Projeden Etkilenecek Alanların-Ortamların Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı III.1. Türler ve Ekosistemler: Proje İçin Seçilen Yer ve Etki Alanı İçindeki Ekosistemler ve Ekosistemdeki Türler, Flora-Fauna Türleri, Sınıflandırılması, Yaşama Ortamları (Beslenme veya Üreme Alanları), Popülasyon Yoğunlukları, Uluslar arası Sözleşmelerle Endemik, Nadir, Nesli Tehlikede, Tehlike Dışı vb. Kategorilerinin Tablo Halinde Belirtilmesi (Koruma Altında Olan Türler Varsa Koruma Taahhütleri ve Alınacak Önlemlerin Belirtilmesi), Flora Bilgilerinin TÜBİVES e göre verilmesi. (Çalışmaların Hangi Tarihte Kim Tarafından Yapıldığının Belirtilmesi) - Mevcut Flora ve Fauna Yapısını İçeren Bilgilerin Faaliyet Alanı ve Yakın Çevresinde, Dar veya Geniş Yayılışlı Endemik, Nesli Tehlike Kategorilerinde (IUCN e göre ve Türkiye Kırmızı Kitabına Göre) Olan Türlerin Olup Olmadığı, Uluslararası Sözleşmeler (Bern Sözleşmesi) ve Fauna İncelemelerinde Merkez Av Komisyonu Kararları ve Eklerine Göre Koruma Altında Olan Tür Olup Olmadığının Belirtilmesi, Korunması Gereken Türler Olması Durumunda Koruma Taahhütlerinin Eklenmesi Proje sahasında yapılan gözlemsel çalışmalar ve literatür çalışmaları neticesinde proje alanı ve yakın çevresinin flora- fauna bilgileri tespit edilmiş ve aşağıda verilmiştir. Flora Proje sahasının florasını tespit etmek amacıyla yapılan literatür çalışmaları kapsamında, Türkiye Bitkileri Veri Servisi ( ve on ciltlik Flora Of Turkey kayıtları, DONNER,J. in Verbreeitungskarten Zu P.H.DAVİS Flora Of Turkey 1-9 ve Prof. Dr. ATALAY,I. in Türkiye Vejetasyon Coğrafyası adlı eserlerden yararlanılmıştır. Avrupa-Sibirya Fitocoğrafik Bölgesinin Sınırları ve Genel Özellikleri: Bu bölgede genel olarak Karadeniz nemli ılıman ve nemli-soğuk iklimi etkili olup dağların kuzeye bakan yamaçları yaprağını döken çoğunlukla mezofit (nem isteği orta derecede) vejetasyon formasyonları yaygındır. Aynı zamanda fanerofit (ağaç ve çalılar) ve hemikriptofitler (kurak mevsimde kökleri dışında dış organları ölen bitkiler) de yer alır. 26

38 Tablo 9: Proje Sahasının İçinde Bulunduğu Bölgenin Flora Tablosu Fitocoğrafik Bölge Habitat Nisbi Bolluk Endemizm Familya Tür Türkçe İsim Aralıaceae Hedera helix Sarmaşık X G Asteraceae Centaurea cyanus Peygamber çiçeği X X L Matricaria chamomilla Mayıs Papatyası X X G Brassicaceae Brassica nigra Kara hardal otu X X L Isatis tinctoria Yabani çiviotu X X L Convolvulaceae Convolvulus arvensis Sarmaşık X X G Fagaceae Quercus frainetto Macar meşesi Avr.-Sib. X X G Juglandaceae Juglans regia Ceviz X X G Malvaceae Malva sylvestris Ebegümeci X X L Plantagınaceae Plantago lanceolata Sinirotu X X L Poaceae Agropyrum repens Ayrık X X G Hordeum murimum Yabani arpa Akdeniz X X G Salix babylonica Salkım söğüt X X L Salix fragilis Gevrek söğüt Avr.-Sib. X X L Scrophularıaceae Verbascum glomeratum Sığır kuyruğu X L Tılıaceae Tilia argentea Ihlamur Avr.-Sib. X L Urticaceae Urtica arena Isırgan otu Av.-Sib X X L Habitat sınıfları: 1:Orman, 2:Maki, 3:Frigana (Çoğu dikenli, alçak boylu ve yastık oluşturan bitkiler), 4:Kültür alanları, 5:Kum, çayır, 6:Nemli çayır, bataklık ve sulak alan, 7:Yol kenarı, 8:Kayalık Nispi Bolluk Sınıfları: 1: Çok Nadir, 2: Nadir, 3: Orta Dereceli Bol, 4: Bol, 5: Çok Bol Endemizm: L: Lokal Endemik, B: Bölgesel Endemik, Y: Yaygın Endemik Kaynaklar: 1.Davis. P.H Flora of Turkey and Aegean Island Unıversıty Press. Vol Edinburg, 2.Acartürk. R.,1997. Şifalı Bitkiler Flora ve Sağlığımız, Orman Genel Müdürlüğü Mensupları Yardımlaşma Vakfı Yayını 3.Atalay. İ., Türkiye Vejatasyon Coğrafyası- Vejatasyon Geography of Turkey 4.Atalay. İ., Ecological corditions and natural occurace areas of Pinus btutia in Turkey: Ministry of Forestry.Paper. International Symposium on Pinus brutia October Baytop. T., 1997, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları, 6.Akman. Y., 1995.Türkiye nin Orman Vejetasyonu 7.Ekim.T., Erik. S., Koyuncu. M., İlarslan. R., Türkiye nin Endemik ve Nesli Tehlike Altında Olan Türleri. Türkiye Tabiatını Koruma Derneği. 8. Tehlike Sınıfı Kaynak 27

39 Türkçe isim ve yöresel isim: Bitki listeleri içinde verilmiş olup, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü Prof. Dr. Turhan BAYTOP, Türk Dil Kurumu yayınına göre değerlendirilmiştir. Ancak bazı türlerin Türkçe isim ve yöresel ismine rastlanılmamaktadır. Bu nedenle bitki türleri binomial yazım kurallarına göre bilim dili olan Latince olarak değerlendirilmektedir. Habitat sınıfları: Bitki listeleri içinde türlerin habitatları belirtilmiştir. Endemizm: Faaliyet alanında yapılan arazi ve literatür çalışmalarında endemik herhangi bir türe rastlanmamıştır. BERN Sözleşmesiyle koruma altına alınan türler: BERN Sözleşmesi tarihli bakanlar kurulu kararıyla yürürlüğe girmiş uluslar arası bir sözleşme olup, amacı nesli tehlikeye düşmüş ve düşebilecek türlerin, özellikle göçmen olanlarına öncelik verilmek üzere, yabani flora-fauna ve bunların yaşam ortamlarının korunmasının ve bu konuda birden fazla devletin iş birliğini geliştirmektedir. BERN Sözleşmesine göre kesin olarak koruma altına alınan flora türlerinin kasıtlı olarak koparılması, toplanması, kesilmesi veya köklenmesi kesinlikle yasaklanmıştır. Flora listesinde yer alan türler BERN Sözleşmesi ve sekretaryasının son düzenlemelerine göre gözden geçirilmiş olup, bu sözleşmeye göre koruma altına alınmış tür bulunmamaktadır. Fauna Proje alanının faunası yapılan arazi çalışmaları ve literatür araştırması sonucunda belirlenmiştir. Buna göre faaliyet alanında mevcut türler faaliyet alanının yaklaşık bir km çevresi irdelenerek tespit edilmeye çalışılmıştır. Proje alanı ve yakın çevresindeki fauna aşağıda verilmiştir. 28

40 Tablo 10: Proje Sahasının İçinde Bulunduğu Bölgedeki Kuşlar Tür Listesi LATİNCE ADI COLUMBİDAE TÜRKÇE ADI Streptopelia decaocto Kumru Yerli-Sayıca az CORVIDAE Pica pica Saksağan Yerli-Sayıca az PASSERIDAE Fİ FD BERN MAK IUCN RDBK KAYNAK Yerli-Yaygın Ek-III Ek-II LR/lc A.4 L Yerli-Yaygın Ek-III Ek-III LR/lc A.4 L Passer domesticus Serçe Yerli-Yaygın Yerli-Yaygın Ek-III Ek-III LR/lc A.4 G FRINGILLIDAE Carduelis carduelis Saka Yerli-Yaygın Yerli-Yaygın Ek-II Ek-II LR/lc A.4 G STURNİDAE Sturnus vulgaris Sığırcık Yerli-Sayıca az TURDIDAE Yerli-Yaygın Ek-III Ek-II LR/lc A.4 L Luscinia Bülbül Yerli-Yaygın Yerli-Yaygın Ek-II Ek-I LR/lc A.4 L megarhynchos Turdus pilaris Tarla ardıcı Yerli-Sayıca az Yerli-Yaygın Ek-III Ek-II LR/lc - L Kaynaklar: 1. Kiziroğlu İ., 1993, Türkiye nin Kuşları 2. Yarar. M., ve Magnin. G., 1997, Türkiye nin Önemli Kuş Alanları. Doğal Hayatı Koruma Derneği, İstanbul 3. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Av Dönemi Merkez Av komisyonu Kararı 4. Demirsoy. Prof.Dr.A., Yaşamın Temel Kuralları-Omurgalılar/Amniyota (Sürüngenler. Kuşlar. Memeliler)Cilt III-Kısım II Türkiye nin Kuşları (KİZİROĞLU, 1989) adlı esere dayanarak ulusal ve uluslar arası mevzuatla koruma altına alınan ve proje çerçevesinde tanımlanan bazı kuş türleri Red Data Book (ERZ, 1977; HEINWALD et all., 1981; BAYERISCHE STAATSMINISTEIUM 1982 a and b; GEEP 1984) kategorilerine göre şu şekilde sınıflandırılmıştır. A.1 Nesli tehlikede olanlar A.2 Şiddetli tehdit altında olanlar A.3 Tehdit altındakiler A.4 Potansiyel olarak tehlike sinyali verenler B Kategorileri Geçici-transit türler Red Data Book kategorilerine göre bölgede nesli tehlikede (A.1) olan, şiddetli tehdit altında (A.2.) olan veya tehdit altında (A.3) olan kuş türü bulunmamaktadır. 29

41 Tablo 11: Proje Sahasının İçinde Bulunduğu Bölgedeki Sürüngen, İki Yaşamlılar ve Memeliler Tür Listesi LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI BERN MAK KAYNAK HABİTAT LACERTIDAE Lacerta viridis Yeşil Kertenkele Ek-II Ek-I G Çalılık, yol kenarı, güneşli açık alan Ophisops elegans Tarla kertenkelesi Ek-II Ek-I A Az bitkili, açık arazilerde, macrodactylus taşlık yerlerde BUFONIDAE Bufo bufo bufo Siğilli Kurbağa Ek-III - L Ormanlık alan, taşlık alan, su yakını TESTUDINIDAE Testudo graeca ERINACEİDAE Tosbağa Ek-II Ek-I G Kuru, taşlı ve kumlu arazilerde, bağ-bahçe arasında Erinaceus concolor Kirpi - Ek-I A Bağ, bahçe, kültür arazisi ve orman MUSTELIDAE GÖZLEM İSTASYONU Açık alanlar Taşlık alan, arazi Su yakını Mustela nivalis Gelincik Ek-III Ek-II L Değişik habitatlar, orman, Ormanlık alan meskun yerler Meles meles Porsuk Ek-III Ek-II L Değişik habitatlar, orman, Ormanlık alan meskun yerler Kaynak:Demirsoy.Prof.Dr.A.,Yaşamın Temel Kuralları-Omurgalılar/Amniyota(Sürüngenler.Kuşlar.Memeliler)CiltIII-Kısım II Arazi Arazi Tablo 12: Proje Sahasının İçinde Bulunduğu Bölgedeki Omurgasızlar Tür Listesi LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI BERN KAYNAK HABİTAT GÖZLEM İSTASYONU Apis mellifera Bal Arısı - G Tarla Yol kenarı Vespa sp. Yaban Arısı - L Çayır, ağaçlık alan Ağaç, çalı Papillia sp. Kelebek - G Çayır, ağaçlık alan Ağaç, çalı Melanopus sp. Çekirge - G Çayır, ağaçlık alan Dere yatağı Kısaltmalar: Fİ: Faaliyet alanı ve çevresindeki popülasyon yoğunluğu Kaynak A: Anket (Yöre halkı bilgileri) G: Gözlem H: Habitat uygunluğu L: Literatür FD: Faaliyet alanı ve çevresi dışındaki popülasyon yoğunluğu MAK: Merkez Av Komisyonu Kararı Ek Liste I: Orman ve Su İşleri Bakanlığı nca koruma altına alınan yaban hayvanları Ek Liste II: MAK ca koruma altına alınan av hayvanları Ek Liste III: MAK ca avına belli edilen sürelerde izin verilen av hayvanları Bern Sözleşmesine göre Ek-II: Kesin olarak koruma altına alınan türler Ek-III: Korunan türler Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı na göre ise koruma altına alınmış fauna türleri ile Bern Sözleşmesi ne göre koruma altına alınan türler de ilgili tablolarda belirtilmiştir. BERN Sözleşmesine göre koruma altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılmıştır. 30

42 II = Kesin olarak koruma altına alınan türler III = Korunan türler II-Kesin Koruma Altına Alınan Türler - Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri, - Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek, - Yabani faunayı bu sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek - Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak, - Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. III- Korunan türler - Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama. Kapalı av mevsimleri diğer ulusal esaslar (Merkez Av Komisyonu Kararları). Yukarıdaki fauna listelerinde belirtilen ve BERN Sözleşmesi ile koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türlerinin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonulması kasıtlı olarak yumurtalara zarar verilmesi durumları faaliyet kapsamında söz konusu olmayacaktır. IUCN e göre Koruma altına alınan fauna türleri için kullanılan kısaltmalar ve açıklamaları aşağıda verilmiş olup; tesisin bulunduğu bölgede nesli şiddetli tehlike altında ve tehdit altında olan tür bulunmamaktadır. IUCN KATEGORİLERİ VE AÇIKLAMALARIıııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııı EX (EXTINCT): CR (CRITICALLY ENDANGERED): EN(ENDANGERED): VU(VULNERABLE): LR/nt(LOWER RISK/Near Threatened): LR/nt(LOWER RISK/Least Concern): Nesli tükenmiş olan takson Şiddetli tehdit altında olan takson. (Bu kategorideki türlerin nesilleri yakın gelecekte yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.) Nesli tehlike altında olan takson. (Bu kategorideki türlerin nesilleri şiddetli tehdit altında değildir, ancak yakın gelecekte yok olma tehlikesi sinyalleri vermektedir.) Zarar görebilir. Düşük risk, nesli tehlike altında olmayan takson. Düşük risk, nesli gelecekte de tehlike altında olmayan takson. 31

43 T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı nın tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürülüğe giren tarih ve 11 nolu Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı nda; özel kanunlarla avlanmanın yasaklandığı Tabiatı Koruma Alanları, Milli Parklar, Tabia Parkları ve Özel Çevre Koruma Bölgeleri belirtilmiş olup, proje sahasının yakın çevresinde bu alanların yer almadığı görülmüştür. Proje kapsamında Orman ve Su İşleri Bakanlığı Merkez Av Komisyonu Kararlarına ve BERN Sözleşmesi hükümlerine uyulacaktır. III.2. Jeolojik Özellikler (Bölge ve Çalışma Alanı Stratigrafik Jeoloji, Jeomorfoloji, Yapısal Jeoloji, Benzersiz Oluşumlar, Mineral Kaynaklar, Heyelan, Çığ, Sel, Kaya Düşmesi, Jeoteknik Değerlendirme (Mühendislik Jeolojisi, Stabilite, Zemin Emniyeti), 1/ lik Harita ve Kesitler Stratigrafik Jeoloji: Metamorfizma ve Mağmatizma Birimin temel litolojisi olan amfibolitler, yeşil, gri-yeşil veya çok koyu yeşil renkli homojen kütleler halinde bulunur. Hornblend ve plajiyoklaslar amfibolitlerin ana bileşenlerini oluşturur. Hornblend, sfen, epidot, ve klorit amfibolitlerin ana parajenezini tamamlar. Mineralojik bileşimi ve homojen yapısından dolayı bölgedeki Karapınar amfibolitleri irili-ufaklı bir çok granitik plütonlar tarafından kesilmiştir. Sakarya ili Karapınar amfibolitlerine ait seviyelerden alınan el örneklerinde yapılan mikroskobik incelemelerinde birim içinde şu mineraller görülmüştür. Yeşil Hornblend: Genellikle kesidin tamamına yakın kısmını oluşturmaktadır. Pleokronik, tabii ışıkta sarı renkli otomorf iri kristaller halindedir. Klorit: Hornblend kristalleri arasında son alterasyon ürünü olarak tali oranda bulunmaktadır. Kuvarsitleri şekillendiren kuvarslar öz şekilsiz olup, basıncın etkisiyle belirli yönde basınç istikametine dik yönde uzanım gösterirler. Muskovit: Bunlar gerek kuvarsların arasına ve gerekse iki mikalı şistlere yakın kısımlarda biyotitlerle yanyana basınç yönüne dik olarak levhamsı kristaller halinde uzanmaktadır. Muskovitlerin uzanım yönüne paralel olarak yer alan dilinimlerde bazen bükülmeler dikkati çekmektedir. 32

44 Biyotit: Bazı kısımlarda, özellikle Yörük Tepe mermerlerinin alt kısımlarındaki kuvarsça zengin bölümlerde biyotitler görülmektedir. Bunlar pleokroizmalarıyla muskovitlerden kolayca ayırt edilirler. Biyotitler muskovitler gibi basınç istikametine dik yönde dizilerek kayaca şistik bir yapı kazandırmışlardır. Bunlar pullu minerallerden olup, yeşil renkli bir pleokrizmaya sahiptir. Yörede yüzeylenen bütün birimlerin yöntemli ve yöntemsiz olarak kaya birimi adlandırılması yapılmıştır. Yörede en yaşlı litelojiyi Triyasa ait Hayrettin Kuvarsitleri, Yörük Tepe mermerleri, Karapınar amfibolitleri ve Harman Tepe metakonglomeraları oluşturmakta olup, tüm bu birimleri Tas Tepe metagranitleri kesmektedir. Bunların ayrıntılı jeolojik ve petrografik deskiripsiyonları yapılmıştır. Alt Kretase de ise Akçay kalkşistleri, Alaçam yeşilşistleri ve Karkaya metavolkanitleri yer almaktadır. Tüm bu birimlerin stratigrafi, jeoloji ve petrografisi hakkında ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır. Alt Kretase üzerine uyumsuz olarak gri renkli ve tabakalı pelletli dokuda Acıelma formasyonu yer almaktadır. Bunların sığ deniz ortamında çökeldikleri vurgulanmıştır. Konglomera, kumtaşı, marn ve kireçtaşı ardalanması şeklinde kendisini gösteren Bakacak formasyonunun filiş fasiyesine tipik bir örnek sunduğu ve havzaya malzeme birikiminden sonra sübsüdans göstererek yeni malzemenin çökeldiği ve böylece kalın bir serinin ortaya çıktığı açıklanmıştır. Bölgede Hersiniyen ve Alpin dağ oluşumu hareketlerine paralel olarak bölgesel nitelikte rejyonel metamorfizma ortaya çıkmıştır. Başkalaşımın Barrow tip bir metamorfizma olduğu üzerinde durulmuş ve anahtar minerallere dayanılarak metamorfizmanın mertebesi açıklanmıştır. Metamorfizma Barrowian tip olup, bu tipin yeşilşist alt fasiyelerinde klorit ve biyotit gibi başkalaşımı karakterize eden anahtar minerallere rastlanılmıştır. Bölgede paleozoyik olarak kabul edilen kristalen şistlerinin oluşumu esnasında serpantin ve muhtelif lavlar, kristalen şistlerin teşekkülünden sonra granit ve grandiyoritler, eosen esnasında da çeşitli lav ve muhtelif faaliyetler yer almıştır. (Sakarya İl Çevre Durum Raporu, 2011) Proje sahasının içinde bulunduğu F24 pafta ile F25 paftada yapılan çalışma sonucu oluşturulan kaya birimlerinin genelleştirilmiş stratigrafik kesiti Şekil 7 de verilmiştir. 33

45 Şekil 7: Kaya Birimlerinin Genelleştirilmiş Stratigrafik Kesiti (MTA Genel Müdürlüğü, 2002) Jeomorfoloji, Yapısal Jeoloji, Benzersiz Oluşumlar: mümkündür. Sakarya ilinin yüzey şekilleri sade bir özellik gösterir. Bunları üç bölümde incelemek a-kuzeyde tepelik alan b-ortada Adapazarı ovası veya Akova denilen düzlük c-güneyde engebeli topraklar İl alanı, güneyden kuzeye doğru uzanarak Kocaeli peneplenini yani, yarı ovalarının doğusunda Karadeniz e açılır. Üçüncü zamanın sonları ile dördüncü zamanın başlarında oluşmuştur. 34

46 Bu jeolojik zamanda ortaya çıkan kıvrılma ve kırılma hareketleri nedeniyle Trakya nın güneye, Kocaeli Yarımadası nın kuzeye doğru farklı yönlerde çarpılmasına neden olmuştur. Çarpılmanın etkisi Sakarya ilinde daha güçlü olmuş ve il alanı Karadeniz e doğru eğim kazanmıştır. Sakarya ırmağının İç batı Anadolu platolarından taşıdığı maddeler il alanında yığılarak alüvyal ve kalüvyal ovalar oluşmuştur. Yüzey şekillerinin başlıca öğesini Adapazarı Ovası oluşturur. Elips biçimli olan ova, doğuya ve güneydoğuya doğru bir körfez gibi sokulur. Batıya doğru Sapanca Gölü nü içine alan ve İzmit Körfezinin doğusundaki ova ile birleşen oluk biçimindeki bir çukurda uzanır. Güneydoğu yönünde ise, Samanlı dağlarının dik yamaçlarına dayanır. Sakarya ırmağı, Geyve boğazı aracılığı ile bu dağlar arasından ovaya çıkar. Sakarya ilinde platolar önemli bir yer tutar. Dağlar ilin güney yarısında yoğunlaşır, öbür kesimler büyüklü küçüklü taban topraklarla kaplıdır. Kuzey Anadolu sistemine bağlı dağlar, il alanına yakın kesimlerde alçak platolara dönüşerek doğu-batı yönünde uzanır. İlin orta ve batı kesimleri Kocaeli platosunun uzantısı durumundadır. Yer yer görülen düşük yükseltili tepeler dışında genellikle alçak ve düz yapıdadır. İl topraklarının yeryüzü şekillerine göre dağılım yüzdeleri aşağıdaki gibidir. Dağlar %34 Platolar %44 Ovalar %22 Sakarya İlinde benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların yer aldığı alanlar bulunmamaktadır. Mineral Kaynaklar: Sakarya ili yeraltı zenginlikleri açısından pek zengin sayılmamakla birlikte, jeolojik yapısı itibariyle çeşitli türden maden rezervine sahip bulunmaktadır. Sanayi Madenleri Asbest yatakları: Akyazı, Merkez ve Kuzuluk köyünde bulunmaktadır. Yeşil ofiyolit kayaçlar arasında birkaç yerde küçük parça halinde pikrolit asbeste rastlanmıştır. 35

47 Mermer yatakları: Harmantepe köyü, Merkez Taşkısığı köyü, Akyazı Dokurcun Çengeller köyü, Duman kayası mevkii, Sapanca ve Erdemli köyünde bulunmaktadır. Toplam m 3 lük rezervli mermer yatağı mevcuttur. Talk yatakları: Sapanca ilçesi Nailiye köyü ve Kuyucak yöresinde bulunmaktadır. Toplam ton rezerv mevcuttur. Tuğla-Kiremit yatakları: Merkez Karadere köyü, Söğütlü, Ferizli, Akyazı Karaçalılık köyü, Geyve Sofibey köyü ve Karasu da bulunmaktadır. Yaklaşık ton tuğla-kiremit rezervi bulunmaktadır. Kum yatakları: Sakarya ili oldukça zengin kum yataklarına sahiptir. Metalik Madenler Demir yatakları: Sakarya ildeki en önemli maden olan demir, Karasu ilçesi Aktaş köyü çevresinde geniş yataklar halinde bulunur. İldeki demir cevheri rezervi ton silisli, ton karbonatlı potansiyele sahiptir. Bakır yatakları: Hendek ilçesi ve Hüseyin Şeyh köyündedir. Tenörü %2,85 Cu dır. Mangenez yatakları: Geyve ilçesi Melekçe köyü ve Alaçam mevkiindedir. Tenörü %16,65 SiO 2 dir. Cevherli zonun kalınlığı 5 m olup, %40 ı cevher içermektedir. Enerji Madenleri Sakarya ili sınırları içinde 8 tane jeotermal saha bulunmaktadır. I. Akyazı-Akyazı kaplıcası: Sıcaklık: C ph: 6.00 Debi: 5.51 l/sn 3 adet kaynak mevcut II. Akyazı-Kuzuluk Bucak kaplıcası: Sıcaklık: C ph: 6.00 Debi: 1.2 l/sn 2 adet kaynak mevcut 36

48 III. Geyve ılıca köyü kaplıcası: Sıcaklık: C ph: 6.00 Debi: 6 l/sn IV. Geyve kil hamamı: Sıcaklık: C ph: 6.00 Debi: 3.5 l/sn 2 adet kaynak mevcut 54 V. Geyve acı su: Sıcaklık: C ph: 6.30 Radyoaktivite: 7 Eman Toplam mineralizasyon: 3,797.8 mg/l VI. Geyve-Taraklı kil hamamı: Sıcaklık: C ph: 6.40 Radyoaktivite: 7.4 Eman Toplam mineralizasyon: mg/l (Sakarya İl Çevre Durum Raporu, 2011) Heyelan ve Çığlar: Sakarya İlinde heyelan olayları genellikle Kuzey Anadolu Fay zonu üzerinde yer alan Geyve, Akyazı ve Merkez ilçeleri ile Büyük Melen Çayı nın geçtiği Kocaali ilçesinde gözlenmektedir. (Sakarya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü) Sakarya ilinde 1966, 1972 ve 1998 yıllarında önemli derecede hasara yol açan heyelanlar meydana gelmiştir yılında Geyve İlçesine bağlı Dereköyünde yer kaymasından dolayı köy başka bir yere nakledilerek 33 afetzede için konut yapılmıştır. İlk tedbir olarak afetzedelere çadır ve sağlık hizmetleri verilmiştir. Geyve Büyüksaraçlı köyünün yeri değiştirilmiş, 1972 yılında 8 konut yapılmıştır. Yine ilk tedbir olarak çadır ve sağlık hizmeti verilmiştir. Ayrıca 1998 yılı yazında Geyve İlçemizde can kaybının olmadığı bir heyelan olayı yaşanmış, kayan topraklar trenyolunu kapatarak maddi hasara yol açmıştır. (Sakarya İl Çevre Durum Raporu, 2011) Sakarya İlinde çığ felaketi gözlenmemiştir. 37

49 Seller: Sakarya ve Batı Karadeniz havzasında yer alan Sakarya ilinde su baskını olayları genellikle Akyazı, Geyve, Hendek ve Karapürçek ilçelerinde gözlenmektedir. (Sakarya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü) Sakarya ilinde yağış ve sel olayları ile ilgili bilgiler Ek-9 da verilen Fevk Rasatları nda yer almaktadır. Kaya Düşmesi: Sakarya İli kaya düşmesi olayının en az yaşandığı illerdendir. (Sakarya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü) Son yıllarda kayıtlara geçen her hangi bir kaya düşmesi hadisesi yaşanmamıştır. Proje bölgesi Alüvyon (Qal) formasyonunda kalmakta olup, çevresinde Kaynarca Üyesi (Teçk), Çaycuma Formasyonu (Teç) ve Örencik Formasyonu (Tplö) bulunmaktadır. Proje bölgesinin işaretlendiği 1/ Ölçekli Jeoloji Haritası ve Jeoloji Bilgileri Ek-10 da verilmiştir. III.3. Depremsellik (İnceleme Alanı ve Çevresinin Diri Fay Haritasında Yeri Belirlenerek İnceleme Alanının Kaçıncı Derece Deprem Bölgesinde Yer Aldığı ve Yapılacak Yapıların İlgili Deprem Yönetmeliğine Göre İncelenmesi) Sakarya İli, 1. Derecede tehlikeli deprem bölgesinde yer almaktadır. Kuzey Anadolu Deprem hattı üzerindedir. Zeminin genç nehir çökellerinden ibaret ve yeraltı suyunun da yüksekte bulunması nedeniyle deprem şiddetini arttırıcı rol oynayacağı bilinmektedir. Tarihi depremlerden de etkilenmiş bulunan Adapazarı, 22 Temmuz 1967 yılında yaşanan şiddetli depremin ardından, 17 Ağustos 1999 İzmit ve 12 Kasım 1999 Düzce depremlerinden de etkilenerek hasar görmüştür. (Sakarya İl Çevre Durum Raporu, 2011) Söz konusu proje sahası 1. Derece deprem kuşağında kalmakta olup, Türkiye Deprem Bölgesi Haritası ve proje bölgesinin gösterildiği Sakarya İli Deprem Haritası Şekil 8 de verilmiştir. Ayrıca proje sahasının işaretlendiği 1/ Ölçekli Diri Fay Haritası Ek-12 de verilmiştir. Proje kapsamında yapılması planlanan yapıların inşaatında tarih ve sayılı Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik te yer alan ilgili hususlara uyulacaktır. 38

50 Şekil 8: Türkiye Diri Fay Haritası ve Sakarya İli Deprem Haritası ( 39

51 III.4. Hidrojeolojik Özellikler: Yeraltı Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Faaliyet Alanına Mesafeleri ve Debileri. Bu Kaynakların Özellikleri, Hangi Kaynağı Besledikleri vb. Hakkında Detaylı Bilgi Verilmesi ve Bu Kaynakların 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerine İşaretlenmesi Sakarya İli nde şehir tamamen nehir çökelleri üzerindedir. Çöküntü sahası içinde bulunan Adapazarı Ovası; Sakarya, Çark Suyu Mudurnu ve Uludere gibi akarsuların getirip biriktirdiği kalın alüvyondan ibarettir. Bu alüvyon içinde yeraltı suyu çok yüksek seviyededir, bazı kısımlarda ise batak durumdadır. Arifiye Mahallesi nde zemin düz ve dolgundur. Yeraltı suyu ovada 2-2,5 m derinliktedir. Erenler Mahallesi nde zemin andezit, marn, kalkşiştler ve alüvyondan oluşmuştur. Söğütlü İlçesi nde zemin Sakarya Nehri nin getirmiş olduğu birikintilerden meydana gelmiş olup yeraltı suyu 3-4 m derinlikte devamlı vardır. Akyazı İlçesi nde yeraltı su seviyesi 3-5 m derinlikte olup şehir genelde alüvyon kolisi üzerindedir. Pamukova İlçesi ve Taraklı İlçesi nde ise belli seviyede yeraltı suyu yoktur. Hendek ilçesinde yerleşim bölgesinde yeraltı su seviyesi 2-3 m olup kuzeyde m derinliktedir. Karasu, Kocaali İlçesi ve Kaynarca İlçesi nde yeraltı su seviyesi topografyaya bağlı olarak 0-10 m arasında değişmektedir. Sapanca İlçesi nde yeraltı su seviyesi göle yakın kısımlarda 2 m olup, güneydoğuya doğru derinleşmektedir. (Sakarya İl Çevre ve Durum Raporu, 2008) Proje sahası merkezli 1 km yarıçaplı alanda yeraltı suyu kaynakları bulunmaktadır. Ancak proje kapsamında tesiste yeraltı suyu kullanılmamakta su ihtiyacı, mevcut durumda olduğu gibi, Kaynarca Belediyesi ne ait şebekeden karşılanacaktır. Şebeke suyu kullanılmasına ilişkin Kaynarca Belediyesi nden alınan yazı Kurum Görüşleri başlığı altında Ek-7 de verilmiştir. Proje sahasının yakın çevresinde bulunan yeraltı suyu kaynakları 1/ ölçekli topoğrafik haritada işaretlenmiş olup, söz konusu harita Ek-8 de verilmiştir. Projenin inşaat aşaması kapsamında yapılacak olan kazılar sırasında yeraltı sularını olumsuz etkileyecek bir faaliyet yapılmayacağı proje sahibinin taahhüdü altındadır. Tesiste her hangi bir nedenle kuyu açılması durumunda 167 Nolu Yeraltı Suları Hakkında Kanun çerçevesinde DSİ 3. Bölge Müdürlüğü nden gerekli izinler alınacaktır. Proje kapsamında oluşan atıkların bertarafı sırasında ilgili tüm yönetmeliklere, mevzuatlara ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununda yer alan su kirliliği ve su ürünleri hükümlerine uyulacaktır. 40

52 III.5. Hidrolojik Özellikler: Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Dere, Akarsu, Göl, Baraj vb., Özellikle İçme ve Kullanma Suyu Temin Edilen Yüzeysel Su Kaynaklarına Olan Mesafelerin Ayrı Ayrı Belirtilmesi ve Debileri, Bu Kaynakların Özellikleri, Hangi Kaynağı Besledikleri vb. Hakkında Detaylı Bilgi Verilmesi ve Faaliyetin Bu Ekosisteme Etkilerinin Değerlendirilmesi (Sulak Alanlar Yönetmeliği Kapsamında) Alınacak Önlemlerin Belirtilerek Taahhütlerin Rapora Girmesi, Kaynakların 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerinde Gösterilmesi Sakarya İli nde yer alan akarsular; Sakarya Nehri, Çark Deresi, Dinsiz Çayı, Mudurnu Çayı, Darıçayırı Deresi, Maden Deresi, Melen Deresi, Karaçay Deresi, Akçay Deresi, Yırtmaç Deresi, Değirmendere vb.dir. Sakarya İli nde yer alan göller; Sapanca Gölü, Poyrazlar Gölü, Taşkısığı Gölü, Küçük Akgöl, Büyük Akgöl ve Acarlar Gölü dür. Sakarya İli nin kuzeyi Karadeniz le çevrilidir. İl kıyıları pek girintili çıkıntılı değildir. Kıyıdan hemen sonra yükselen platolar ve Kuzey Anadolu Dağları, denize paralel uzanırlar. İl kıyılarında bu genel yapıya aykırı düşen tek kesim, Sakarya Irmağı nın denize açıldığı noktadır. Çok geniş bir havzanın sularını boşaltan bu akarsu, taşıdığı maddeleri biriktirerek bir delta yaratmıştır. Bir burun oluşturan bu delta, zamanla dalgaların taşıdığı kumlarla örtülmüş ve İl in en önemli plajlarını ortaya çıkarmıştır. Bu kumsallar il turizminde önemli yer tutar. Proje kapsamında yapılması planlanan gübre kurutma tesisinin kurulacağı parselin güneydoğu sınırından Eşmegölü Deresi geçmektedir. Gübre kurutma tesisi parselin kuzeybatısına inşa edilecek olup, tesisin Eşmegölü Deresi ne mesafesi ortalama 180 m olacaktır. Ayrıca Eşmegölü Deresi ne 20 m koruma mesafesi bırakılacaktır. Dereye olan mesafe Şekil 8 de gösterilmiştir. Proje kapsamında tesiste her hangi bir yeraltı ve yerüstü suyu kullanılmayacak olup, su ihtiyacı Kaynarca Belediyesi ne ait şebekeden karşılanacaktır. Şebeke suyu kullanılmasına ilişkin Kaynarca Belediyesi nden alınan yazı Kurum Görüşleri başlığı altında Ek-7 de verilmiştir. Tesisin inşaat ve işletme aşamalarında Eşmegölü Deresi ne herhangi bir hafriyat, katı atık, sıvı atık vs. atılmayacağı ve dere yatağına müdahalede bulunulmayacağı şirketin taahhüdü altındadır. Proje sahasının yakın çevresinde bulunan yüzeysel su kaynakları 1/ ölçekli topoğrafik haritada işaretlenmiş olup, söz konusu harita Ek-9 da verilmiştir. 41

53 180 m 66 nolu parsel Eşmegölü Deresi Şekil 9: Gübre Kurutma Tesisi ile Eşmegölü Deresi Arasındaki Mesafe III.6. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler (Bölgenin Genel İklim Koşulları, Sıcaklık, Yağış, Nem Dağılımı, Buharlaşma Durumu, Sayılı Günler Dağılımı, Rüzgar Dağılımı, Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri, Meteorolojik Verilerin Güncelleştirilmiş ve Uzun Yıllar Değerleri Kapsaması (En Yakın Meteoroloji İstasyonunun Esas Alınması) Bölgenin Genel İklim Koşulları Sakarya İli iklim açısından, geçiş bölgesi iklim özellikleri göstermektedir. İklim hem Karadeniz hem de Marmara bölgesinin özelliklerini yansıtmaktadır. Güneydeki dağlık kütleler özellikle kuzeyden gelen hava kütlelerinin hareketini yavaşlatan, yön veren etken olarak sahanın daha fazla yağış almasına sebep olmaktadır. Ayrıca çevredeki denizler, göller ve ovadaki bataklıklar sebebiyle nemli bir havaya sahiptir. Sakarya meteoroloji istasyonu Meteorolojik Bülten ve Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri, Yağış Şiddet Süre Tekerrür Eğrileri ve Fevk Rasatları Ek-9 da verilmiştir. 42

54 OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK ÖZBAY GIDA Basınç Sakarya Meteoroloji İstasyonu bülteni gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama basınç 1012,8 hpa dır. Maksimum basınç 1040,7 hpa, minimum basınç ise 986,1 hpa olarak ölçülmüştür. verilmiştir. Basınç Değerleri Tablosu Tablo 13.1 da, Basınç Değerleri Grafiği Şekil 10.1 da Tablo 13.1: Basınç Değerleri Tablosu (hpa) AYLAR ORTALAMA BASINÇ (hpa) MAKSİMUM BASINÇ (hpa) MİNİMUM BASINÇ (hpa) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK ORTALAMA BASINÇ (hpa) MAKSİMUM BASINÇ (hpa) MİNİMUM BASINÇ (hpa) Şekil 10.1: Basınç Değerleri Grafiği 43

55 Sıcaklık Sakarya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama sıcaklık 14,5 C dir. Maximum sıcaklık 44 C, minimum sıcaklık ise -10,2 C olarak ölçülmüştür. Sıcaklık Değerleri Tablo 13.2 de, Sıcaklık Değerleri Grafiği Şekil 10.2 de verilmiştir. Tablo 13.2: Sıcaklık Değerleri Tablosu ( o C) AYLAR ORTALAMA SICAKLIK ( o C) MAKSİMUM SICAKLIK ( o C) MİNİMUM SICAKLIK ( o C) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Şekil 10.2: Sıcaklık Değerleri Grafiği 44

56 Yağış Sakarya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre toplam yağış ortalaması 841,1 mm olarak ölçülmüştür. Günlük maksimum yağış değeri 127,7 mm olarak ölçülmüş olup, Yağış değerleri Tablo 13.3 te, Yağış Değerleri Grafiği Şekil 10.3 te verilmiştir. Standart zamanlarda gözlenen en büyük yağış değerleri 100 yıl, 24 saatlik 154,2 mm olarak ölçülmüş olup, bu değerler faaliyet kapsamında dikkate alınacaktır. Tablo 13.3: Yağış Değerleri AYLAR TOPLAM YAĞIŞ ORTALAMASI (mm) GÜNLÜK MAKSİMUM YAĞIŞ (mm) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Şekil 10.3: Yağış Değerleri (mm) 45

57 Nem Dağılımı Sakarya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre, ortalama nem 72,3 olarak ölçülmüş olup; Nem Değerleri Tablo 13.4 te, Ortalama Nem Değerleri Grafiği Şekil 10.4 te verilmiştir. Tablo 13.4: Nem Değerleri AYLAR ORTALAMA NEM (%) OCAK 73.6 ŞUBAT 72.5 MART 71.4 NİSAN 70.4 MAYIS 70.6 HAZİRAN 68.6 TEMMUZ 70.9 AĞUSTOS 72.4 EYLÜL 73.6 EKİM 76.3 KASIM 74.6 ARALIK 72.7 YILLIK 72.3 Şekil 10.4: Ortalama Nem Değerleri Grafiği 46

58 Buharlaşma Sakarya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre, ortalama açık yüzey buharlaşması 865,2 mm, günlük en yüksek açık yüzey buharlaşması ise 60 mm olarak ölçülmüştür. Buharlaşma Değerleri Tablo 13.5 da, Açık Yüzey Buharlaşması Grafiği Şekil 10.5 da verilmiştir. Tablo 13.5: Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri AYLAR OCAK ŞUBAT MART Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Günlük Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm) NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Şekil 10.5: Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri 47

59 Sayılı Günler Sakarya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre sisli günler sayısı ortalaması 56, kar yağışlı günler sayısı 14,6, kar örtülü günler sayısı 9,3, dolulu günler sayısı ortalaması 0,6, kırağılı günler sayısı ortalaması 18,2, toplam orajlı günler sayısı ortalaması 16,9 ve maksimum kar kalınlığı 54 cm olarak ölçülmüştür. Bu değerlere göre hazırlanan, Sayılı Günler ve Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Tablo 13.6 da, sisli gün, kar yağışlı gün, karla örtülü gün, dolulu gün, kırağılı gün, orajlı gün sayısı ortalamaları ve maksimum kar kalınlığı değerleri grafikleri sırasıyla Şekil de, Şekil de, Şekil te, Şekil te, Şekil te, Şekil da ve Şekil de verilmiştir. Tablo 13.6: Sayılı Günler ve Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri AYLAR Sisli Günler Sayısı Ortalaması Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı Dolulu Günler Sayısı Ortalaması Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması Maksimum KarKalınlığı (cm) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK

60 Şekil : Sisli Günler Sayısı Ortalaması Şekil : Kar Yağışlı Günler Sayısı 49

61 Şekil : Kar Örtülü Günler Sayısı Şekil : Dolulu Günler Sayısı Ortalaması 50

62 Şekil : Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması Şekil : Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması 51

63 Şekil : Maksimum Kar Kalınlığı Rüzgar Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgar Yönü Dağılımı: Sakarya Meteoroloji İstasyonu bülteni gözlem kayıtlarına göre, birinci derecede hakim rüzgar yönü kuzey kuzeybatı (NNW), ikinci derecede hakim rüzgar yönü kuzeybatı (NW), üçüncü derecede hakim rüzgar yönü batı kuzeybatı (WNW) dır. Yönlere göre rüzgarın esme sayıları toplamları Tablo 13.7 de, Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Şekil 10.7 de verilmiştir. 52

64 Tablo 13.7: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı AYLAR N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK Şekil 10.7: Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Yönlere Göre Rüzgarın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı Tablo 13.8 te, Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgar Diyagramları Şekil 10.8 te verilmiştir. 53

65 Tablo 13.8: Yönlere Göre Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı YÖNLER İLKBAHAR YAZ SONBAHAR KIŞ N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Şekil 10.8: Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgar Diyagramları 54

66 Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramları Şekil 10.9 te verilmiştir. 55

67 Şekil 10.9: Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramları 56

68 Yıllık, Aylık Rüzgar Hızları: Sakarya Meteoroloji İstasyonu bülteni gözlem kayıtlarına göre hazırlanan Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızları Tablo 13.9 te, Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı Şekil te verilmiştir. Tablo 13.9: Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı (m/sn) AYLAR N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Şekil 10.10: Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı 57

69 Aylık Ortalama Rüzgar Hızı: Sakarya Meteoroloji İstasyonu bülteni gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama rüzgar hızı 1,6 m/sn dir. Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri Tablo te, Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Dağılım Grafiği Şekil da verilmiştir. Tablo 13.10: Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri Ortalama Rüzgar Hızı (m/sn) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Şekil 10.11: Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü: Sakarya Meteoroloji İstasyonu bülteni gözlem kayıtlarına göre maksimum rüzgar yönü Ocak ayında gözlenen güneybatı (SW) ve maksimum rüzgar hızı ise 24,9 m/sn dir. Tablo da Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü değerleri, Şekil de ise Maksimum Rüzgar hızı grafiği verilmiştir. 58

70 Tablo 13.11: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü Değerleri Aylar Maksimum Rüzgar yönü Maksimum Rüzgar hızı Ocak SW 24.9 Şubat SW 23.7 Mart SSW 19 Nisan SW 20.2 Mayıs NW 20.7 Haziran NNE 18.8 Temmuz WSW 17.4 Ağustos SSE 12.8 Eylül W 18.3 Ekim W 19.6 Kasım S 19.3 Aralık S 22.3 Yıllık SW 24.9 Şekil 10.12: Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği Fırtınalı Günler Sayısı ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı: Sakarya Meteoroloji İstasyonu bülteni gözlem kayıtlarına göre, yıllık fırtınalı günler ortalaması 1,4; yıllık kuvvetli rüzgarlı günler sayısı ortalaması ise 26,6 dır. Tablo de Fırtınalı ve Kuvvetli Günler Sayısı Ortalama değerleri verilmiş olup, Şekil de ise Fırtınalı ve Kuvvetli Günler Sayısı grafiği verilmiştir. 59

71 Tablo 13.12: Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Aylar Fırtınalı günler sayısı ortalaması Kuvvetli rüzgarlı günler sayısı ortalaması Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos 0.5 Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Şekil 10.13: Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Grafiği III.7. Toprak Özellikleri (Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfı, Yamaç Stabilitesi, Sahanın Erozyon Açısından Durumu, Toprak Koruma Projesinin Yapılması, Doğal Bitki Örtüsü Olarak Kullanılan Mera, Çayır Vb.) İklim, topoğrafya ve ana madde farkları nedeniyle Sakarya da çeşitli büyük toprak grupları oluşmuştur. Proje sahasının yer aldığı bölgede bulunan Büyük Toprak Grubu Kireçsiz Kahverengi Orman Topraklarıdır. A (B) C profili olan bu topraklarda A horizonu iyi oluşmuştur ve gözenekli yapısı vardır. (B) horizonu zayıf oluşmuş, kil birikimi çok az ve kahverengi granüler veya yuvarlak köşeli blok yapıdadır. 60

72 Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları genellikle yaprağını döken orman örtüsü altında oluşur. Sakarya ilindeki toplam alanları ha dır. İl yüzölçümünün %54,6 sını oluşturması ile ilde en geniş yer kaplayan büyük toprak grubudur. Sakarya İlindeki Kireçsiz Kahverengi Orman topraklarının % 64,2 si 7.sınıf, % 19,8 i 6.sınıf ve % 16 sı sınıf arazilerdir. Proje sahası için hazırlanan ve tarihinde onaylanan Toprak Koruma Projesi nde; arazi kullanma kabiliyet sınıflandırılmasında toprak gruplandırılmasının, kabiliyet birimi, kabiliyet alt sınırı ve kabiliyet sınıfı olmak üzere üç kategoride yapıldığı, kullanma kabiliyet sınıflarının 8 adet olup, toprak zarar ve sınıflandırmaları birinciden sekizinci sınıfa doğru giderek arttığı ve proje sahasının marjinal tarım arazisi vasfında olduğu belirtilmiştir. Sakarya da arazilerin kullanım kabiliyet sınıflarına göre miktarı Tablo 14 te verilmiştir. Tablo 14: Sakarya da Arazilerin Kullanma Kabiliyet Sınıflarına Göre Miktarı Alt Bölgeler I. Alt Bölge II. Alt Bölge III. Alt Bölge IV. Alt Bölge İlçeler Sınıflar I II III IV V-VIII Toplam Geyve Pamukova Taraklı Toplam Merkez Ferizli Sapanca Söğütlü Toplam Akyazı Hendek Karapürçek Karasu Kocaali Toplam Kaynarca Toplam Genel Toplam (Sakarya İl Çevre Durum Raporu, 2011) 61

73 Erozyon, Sakarya İlinde ciddi sorunlardan biridir. Bu sorundan çok az etkilenen veya hiç etkilenmeyen alanlar genellikle Alüvyal topraklardan oluşan taban araziler ve Kolüvyal topraklardan düze yakın ve hafif eğimli alanlarında görülür. Kuru tarım arazilerinin hektar (% 9.9), sulu tarım arazilerinin 1089 hektar (% 7.4), bağ - bahçe arazilerinin 2790 hektarı (% 31.8), fındık yetiştirilen 7322 hektar (% 12.8) orta derecede erozyona uğramış olup, genellikle II., III. ve IV. sınıf arazilerden meydana gelmektedir. Sakarya İli topraklarının hektarında (% 65.6) doğal bitki örtüsünün tahrip edilmesi ve arazinin kabiliyetlerine uygun olarak kullanılmamaları sonucu su erozyonu şiddetlenmiştir. (Sakarya İl Çevre Durum Raporu, 2011) Kümeslerin bulunduğu arazi % 3-4, gübre kurutma tesisinin yapılacağı arazi ise % 1-2 eğimlidir ve araziler üzerinde otsu bitkiler yer almaktadır. Nadir ve nesli tehlikeye düşmüş bir bitki türü gözlenmemiştir. Belirlenen koruma sınırları dışında bitki formasyonu açısından herhangi bir tehdit söz konusu değildir. Çünkü faaliyetin etkisi projenin gerçekleştirileceği alan ile sınırlıdır. III.8. Tarım ve Hayvancılık (Tarımsal Gelişim Proje Alanları, Sulu ve Kuru Tarım Arazilerin Büyüklüğü, Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları, Hayvancılık Türleri, Adetleri Ve Beslenme Alanları) belirlenmiştir. Sakarya İlinde kuru ve sulu tarım yapılan araziler, arazi sınıflarına göre ayrı ayrı I. sınıf arazilerin 9058 hektarında kuru, 3774 hektarında sulu tarım; II. sınıf arazilerin Hektarında kuru, 4918 hektarında sulu tarım, 3649 hektarında yetersiz sulu tarım; III. sınıf arazilerin hektarı kuru tarım, 1171 hektarı sulu tarım, 1003 hektarı yetersiz sulu tarım; IV. sınıf arazilerin hektarında kuru tarım; VI. sınıf arazilerin hektarında kuru tarım, 128 hektarında sulu tarım; VIII. sınıf arazilerin hektarında kuru tarım, hektarında sulu tarım yapılmaktadır. Toplam alanı ha. olan Sakarya İlinde, tarım yapılan topraklar ha genişlikle ilin yaklaşık % 48 ini kaplamaktadır. (Sakarya İl Çevre Durum Raporu 2011) 62

74 Tarımsal amaçla kullanılan arazilerin % 45.3 lük bölümü tarla arazisi, % 4.7 lik bölümü meyvelik, %2.2 lik bölümü sebzelik, % 24.5 lik bölümü fındıklık, % 3.3 lük bölümü bağlık, % 11 lik bölümü çayır mera olarak kullanılmaktadır. Proje sahasının yer aldığı Kaynarca İlçesinin toplam alanı ,4 hektardır ve 4000 ha sulanabilir tarım arazisi vardır. Bitkisel Üretim Proje sahasının yer aldığı Kaynarca ilçesinde uygulanan tarımsal üretim deseninin ana ürünleri, buğday, mısır, ayçiçeği ve fındıktır. Bu ana bitkilerden başka süpürge otu, fiğ, yonca, arpa, yulaf, beyaz lahana ve biber en çok ekilen ürünlerdendir. Tablo 15: Tarla Bitkileri Üretimin 2011 Yılı Ekiliş Alanları CİNSİ EKİLEN ALAN (Dekar) ORTALAMA VERİM (kg/dekar) TOPLAM (Ton) Buğday Arpa Yulaf (Yeşil ot) Fiğ (Yeşil ot) Ayçiçeği Yonca (Yeşil ot) Yonca (Kuru ot) Mısır Mısır (Silajlık) Sebze Üretimi Tablo 16: Açıkta Sebzecilik 2011 Yılı Ekiliş Alanları CİNSİ EKİLEN ALAN (Dekar) ORTALAMA VERİM (kg/dekar) TOPLAM (Ton) B. Lahana Ispanak Karpuz Hıyar Patlıcan Domates Sivri Biber Kabak (Çerezlik) (Kaynarca İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Faaliyet Raporu, 2012) 63

75 Meyve Üretimi Tablo 17: Kaynarca İlçesinde Yetişen Meyve Çeşitleri ve Miktarları CİNSİ TOPLAM AĞAÇ ÜRETİM (TON) Armut Ayva Elma Erik Vişne Ceviz Fındık Dut İncir Hayvansal Üretim Sakarya İlinde adet büyük baş, adet küçükbaş ve 22 milyon 384 bin adet/devre kanatlı varlığı bulunmaktadır. Büyük baş hayvan varlığının % 92 si saf kültür ırkı ve kültür melezidir. Tavukçuluk faaliyetlerinin büyük bir kısmı Broiller (etçi) tavuk üretimi üzerinedir. Bu işletmeler genellikle Kaynarca, Akyazı, Adapazarı ve Hendek ilçelerinde yoğunlaşmış olup gerek kapasite gerekse teknoloji bakımından son derece gelişmiştir. Bunun yanı sıra ilde yumurta tavukçuluğu işletmeleri de mevcuttur. Bu hayvan varlığı ile 2010 yılında ton süt, bin ton kırmızı et, ton beyaz et ve adet yumurta üretimi gerçekleşmiştir. Proje sahasının yer aldığı Kaynarca ilçesinde yapılan hayvansal üretimine ilişkin bilgiler aşağıda verilmiştir. Tablo 18: Kaynarca İlçesindeki Hayvan Varlığı CİNSİ ADEDİ Sığır Buzağı Dana Koyun 3200 Kanatlı (broiler) (1 Dönem-45 günlük) Kanatlı (yumurtalık) Kanatlı (damızlık) Hindi (broiler) (Kaynarca İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Faaliyet Raporu, 2012) 64

76 Arıcılık: Kaynarca ilçesinde ticari amaçla arıcılık yapan 36 çiftçi ailesi ve 1713 adet fenni kovan bulunmaktadır. Bu arılardan yıllık kg bal, kg Balmumu alınmaktadır. Kanatlılar: Kaynarca İlçesinde 340 adet kümeste faal olarak broiler tavukçuluk yapılmaktadır. İlçe sınırları içerisindeki entegre tavuk kümesleri fason olarak AS PİLİÇ, AKDENİZ TOROS, CP, ŞEN PİLİÇ, PAK ve BEYPİ tavukçuluk şirketleri ile çalışmaktadır. İlçede 2 işletmede adet yumurtacı tavuk ve günlük adet kesim yapılan 2 adet kanatlı kesimhane tesisi bulunmaktadır. (Kaynarca İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Faaliyet Raporu, 2012) III.9. Nüfus Hareketleri (İşletme Döneminde Sağlanacak İstihdam, Ekonomik Değişiklikler, Göç Hareketi) Sakarya İli nüfusu pek çok nedenlerden dolayı (hızlı sanayileşme ve iş gücü ihtiyacı, zengin ve verimli toprakları, gelişmeye müsait coğrafi yapısı, iklim ve bitki örtüsünün elverişliliği, büyük şehirlere yakınlığı, yatırım ve teşviklerin fazlalığı vb.) hızlı bir şekilde artma eğilimi göstermektedir. İl nüfusunun hızla artmasında, yurdun çeşitli yerlerindeki göçler etken olmuştur. Sakarya İlinde ilçe, belediye ve köy nüfuslarını gösterir tablo aşağıda verilmiştir. ( Tablo 19: Sakarya İli 2012 Yılı Nüfusu Toplam Erkek Kadın Türkiye - Toplam Nüfus Sakarya - İl Nüfusu Sakarya - İl/İlçe Merkezleri Nüfusu Sakarya - Belde ve Köyler Nüfusu Proje kapsamında kapasite artışı yapılması planlanan tesiste 22 kişi çalışmakta olup, kapasite artışı sonrası 18 kişi daha eklenerek toplam 40 kişi çalışacaktır. Çalışacak olan personel tesisin çevresindeki yerleşim yerlerinden seçilecek olup, bölge istihdamına katkısı olacaktır. 65

77 III.10. Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, İçme ve Kullanma Su Kaynakları İle İlgili Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve Koruma Altına Alınmış Diğer Alanlar), Bunların Faaliyet Alanına Mesafeleri ve Olası Etkileri Sakarya İli sınırları içerisinde tabiat parkları, sulak alan, yaban hayatı yetiştirme sahası, tabiat anıtı, sit alanları ve kültür varlıkları bulunmakta olup, milli park, tabiatı koruma alanı, yaban hayatı koruma alanı, biyogenetik rezerv alanı, biyosfer rezervi, özel çevre koruma bölgesi ve özel koruma alanı bulunmamaktadır. Tabiat Parkı Poyrazlar: Adapazarı nın kuzeyinde, 8 km mesafede ha alana sahip günübirlik piknik sahasıdır Yılında tesis edilmiş, 1995 yılında da resmi tescili yapılmıştır yılında Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından Tabiat Parkı olarak tescil edilmiş olup, Tabiat Parkının alanı Orman ve Su İşleri Bakanlığı nın tarih ve 808 sayılı olurları ile 230 hektara çıkarılmıştır. Poyrazlar gölü 67 hektar, sahil uzunluğu 2400 metre ve derinliği 3-8 metredir. Göl ve çevresi barındırdığı eşsiz doğal güzellikleri nedeniyle 1993 yılında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 1. Derece doğal sit alanı olarak ilan edilmiştir yılında sahanın gelişim planı yapılmıştır. Bu saha da 2009 yılında 5 yıllığına ihale suretiyle kiraya verilmiştir. Kuzuluk: Adapazarı-Akyazı-Mudurnu yolu üzerinde, Akyazı ya 8 km ve Adapazarı na 34 km uzaklıktadır. Tesis tarihi 1996 yılı olan tabiat parkı 11,85 hektar alana sahiptir. Genellikle Akyazı ve çevresinin dinlenme ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılır yılında 5 yıllığına ihale suretiyle kiraya verilmiştir. İl Ormanı: Adapazarı - Sapanca karayolu üzerinde Adapazarı na 12 km mesafede hektar alana sahip günübirlik piknik sahasıdır yılında tesis edilmiş olup, 2011 yılında B tipi Mesire yeri iken Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından Tabiat Parkı olarak tescil edilmiştir. 66

78 Sapanca Gölü manzarası sahaya ayrı bir değer katmaktadır. Sakarya ve çevre illerden gelen bir çok vatandaşın dinlenme ve rekreasyon ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Bu saha da 2009 yılında 5 yıllığına ihale suretiyle kiraya verilmiştir. Poyrazlar Tabiat Parkı İl Ormanı Tabiat Parkı Kuzuluk Tabiat Parkı Şekil 11: Sakarya İli Tabiat Parkları ( Sulak Alanlar Acarlar Longozu: Adapazarı na 60 km ve Karasu ilçesine 6 km olan Acarlar Longozu Türkiye nin tek parça halindeki en büyük longozudur. Denizköy, Taşlıgeçit ve Camitepe köyleri ile sınırdır. Denizden 2 km içerde Doğu-Batı uzanımlı yaklaşık 7.5 km, kuzey-güney istikameti 0.9 km ve sahil uzunluğu 12 km dir. Dışbudak, kızılağaç ve söğüt türlerinden oluşan longoz ormanı (su basar ormanı) vardır. Göçmen ve birçok yerli kuş türünün konaklama ve barınma yeridir. Saha 1. derece doğal sit alanı ve Yaban hayatı geliştirme sahası olarak koruma altındadır. Ayrıca saha GEF 2 (Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Kaynakları Koruma) projesi dahilinde İğne ada longozunda yürütülen projenin yaygınlaştırma alanı olarak kabul edilmiştir. Sahanın 1576 hektarlık kısmı Genel Müdürlükçe 1976 yılında sülün ve su kuşlarını korumak maksadıyla Yaban Hayatı Koruma Sahası olarak ilan edilmiştir yılı başında saha sınırları yeniden gözden geçirilmiş, 2517 hektar olarak yeniden sınırları düzenlenerek Yaban hayatı geliştirme sahası olarak tescil edilmiştir. Yayın, kızılkanat, sazan gibi balık türleri mevcuttur. Ayrıca tavşan, tilki, yaban domuzu, gelincik, doğan ve sincap faunayı 67

79 zenginleştirmektedir. Kuş tespit çalışması edinilen bilgilere göre Acarlar Gölü yaban hayatı koruma sahasında 235 farklı kuş türünün yaşadığı tespit edilmiştir yılı başında Ulusal Sulak alan Komisyonunun onayıyla sahanın Sulak Alan Yönetim planı yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Proje sahasının Acarlar Longozu na olan uzaklığı kuş-uçuşu ortalama 8,5 km dir. Şekil 12: Acarlar Longozu ( 68

80 Yaban Hayatı Yetiştirme Sahası Acarlar Gölü: Proje sahasının bulunduğu Kaynarca İlçesinde yer alan Acarlar Gölü 1976 yılında sülün ve su kuşlarını korumak maksadıyla Yaban Hayatı Koruma Sahası olarak ilan edilmiş olup, 2004 yılı başında saha sınırları yeniden gözden geçirilmiş ve 2517 hektar olarak yeniden sınırları düzenlenerek Yaban hayatı geliştirme sahası olarak tescil edilmiştir. Tabiat Anıtı Ulumeşe: Sakarya İli, Hendek İlçesi, Çayırbaşı Köyü sınırları içerisindeki Meşe Anıt Ağacı yaşında, 25 m boyunda, 2 m çapında, 7 m çevre genişliğinde ve 2500 m 2 kaplama alanına sahiptir. 09 Kasım 1994 tarihinde Tabiat Anıtı olarak tescil edilmiştir. Sit Alanları Sakarya İl sınırları içerisinde 26 adet Arkeolojik Sit Alanı, 2 adet Kentsel Sit Alanı ve 1 adet Arkeolojik ve Doğal Sit alanı olmak üzere toplam 29 adet sit alanı bulunmaktadır. Kültür Varlıkları Sakarya İlinde 280 adet sivil mimarlık örneği, 43 adet dinsel yapı, 28 adet kültürel yapı, 15 adet idari yapı, 13 adet askeri yapı, 42 adet endüstriyel ve ticari yapı, 13 adet mezarlık, 2 adet şehitlik, 1 adet anıt ve 8 adet kalıntı olmak üzere toplam 445 adet taşınmaz kültür varlıkları bulunmaktadır. ( Sakarya İl genelinde bulunan koruma alanlarının özellikleri yukarıda verilmiş olup, faaliyet sahasının bu alanlara olan mesafesi değerlendirildiğinde, söz konusu tesisin olası bir etkisi bulunmadığı görülmektedir. III.11. Orman Alanları ve Alınacak Tedbirler (Ağaç Türleri, Miktarları, Kapladığı Alan Büyüklükleri ve Kapalılığı; Bunların Mevcut ve Planlanan Koruma ve/veya Kullanım Amaçları, Orman Alanlarına Olumsuz Etkilerin İrdelenmesi ve Alınacak Önlemler, Proje Yerinin Ormanlık Sahaya Mesafesinin Belirtilmesi Sakarya İlinde doğal bitki örtüsü genellikle ormandır. Bunlar daha ziyade nemcil Karadeniz ormanları özelliğini taşırlar. İl ormanlarını oluşturan ağaç türleri arasında kayın başta olmak üzere meşe, gürgen, kavak, kestane, ıhlamur, çınar, dişbudak, kızılağaç ve çam türleri sayılabilir. İlin Karadeniz kıyısı yakınlarında maki toplulukları da görülür. Makilerde kocayemiş, 69

81 şimşir, akdiken, ardıç, çoban püskülü, kermes meşesi, böğürtlen, dikenli mersin, ayı üzümü ve orman gülü gibi bitkiler bulunur. Sakarya İli nin toplam ormanlık sahası (koru) hektardır. Sakarya İlinin Orman Envanteri: İl sınırları içerisindeki ormanlık sahasının asli orman ağaç türleri olarak yapraklılardan Kayın, Meşe, Gürgen Dişbudak, Kestane Ihlamur, Kavak vs., İnce Yapraklılardan Göknar, Karaçam, Kızılçam vs., orman ağaç türlerinden; Taflan, Defne, Kızılcık, Üvez, Şimşir, Orman gülü, Yabani Fındık, Mürver ve Karayemiş bulunmaktadır. Koru ve Koruya tahvil ormanlarının verimli ve verimsiz alanlar Tablo 20 de verilmiştir. Tablo 20: Koru ve Koruya Tahvil Ormanlarının Verimli ve Verimsiz Alanlar SAKARYA % Normal Koru Ormanı Hektar ,2 34 Bozuk Koru Ormanı Hektar ,5 4 Normal Koruya Tahvil Ormanı Hektar ,3 4 Bozuk Koruya Tahvil Ormanı Hektar Toplam Verimli Orman (Koru) Hektar ,5 38 Toplam Bozuk Orman (Koru) Hektar ,5 4 TOPLAM ORMANLIK SAHA (Koru) Hektar TOPLAM AÇIKLIK SAHA Hektar ,3 58 GENEL SAHA Hektar ,3 100 (Sakarya İl Çevre Durum Raporu, 2011) Proje kapsamında kapasite artışı yapılması planlanan kümeslerin bulunduğu arazinin kuzey sınırında ormanlık alanlar bulunmaktadır. Arazinin mülkiyeti işletmeciye ait olup, elden çıkarılacak orman arazisi söz konusu değildir. Ormanlık alana her hangi bir olumsuz etkinin olmaması amacı ile alınacak önlemler Bölüm IV. Projenin Önemli Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler başlığı altında verilmiştir. 70

82 III.12. Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Kirlilik Yükünün Belirlenmesi (Toprak, Hava, Su ve Radyoaktif vb. Kirlilik Açısından Değerlendirmenin Yapılması Varsa Analiz Sonuçlarının Eklenmesi Toprak Kirliliği Toprak kirliliğine neden olan faktörler genellikle yerleşim alanlarından çıkan atıklar, egzoz gazları, endüstri atıkları, tarımsal mücadele ilaçları ve kimyasal gübrelerdir. Proje alanı çevresinde endüstri ve sanayi tesisi bulunmadığından bölgede sanayi kaynaklı kirlilik görülmemektedir. Proje alanı ve yakın çevresinde tarım alanları büyük yer tutmakta olup, bölgede tarımsal mücadele ilaçları ve kimyasal gübreler kaynaklı toprak kirliliği söz konusudur. Hava Kirliliği Sakarya ilinde genellikle Kaynarca, Akyazı, Adapazarı ve Hendek ilçelerinde tavukçuluk sektörü yoğunlaşmış olup, gerek kapasite gerekse teknoloji bakımından son derece gelişmiştir. Proje sahasının da yer aldığı Kaynarca ilçesinde yaklaşık 350 adet kümeste kanatlı yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bu tür tesisler ve kış aylarında evlerde ısınma amacı ile kullanılan kömürler hava kirliliği oluşturmaktadır. Su Kirliliği Proje alanı çevresinde sanayi tesisi bulunmamasına rağmen içerisinde bulunduğu bölgede kesimhaneler ve diğer sanayi kuruluşlarının atıksuları mevcut arıtma tesislerinde arıtılarak deşarj edilmektedir. Fakat bölgede evsel kullanımlar sonucu oluşan atıksular arıtılmadan alıcı ortamlara verildiğinden mevcut kirlilik yükleri arttırılmakta ve bunun yanı sıra tarımda kullanılan ilaçlar su kirliliğine neden olan etkenlerin başında gelmektedir. Radyoaktif Kirlilik Proje sahası ve çevresinde radyoaktif kirlilik oluşturabilecek bir faaliyet bulunmamaktadır. 71

83 BÖLÜM IV. PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER (Bu Bölümde Faaliyetin Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri Tanımlanır; Bu Etkileri Önlemek, En Aza İndirmek ve İyileştirmek İçin Alınacak Yasal, İdari ve Teknik Önlemler Ayrı Ayrı ve Ayrıntılı Bir Şekilde Açıklanır.) IV.1. Arazinin Hazırlanması ve Yapılacak İşler Kapsamında Nerelerde, Ne Miktarda ve Ne Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Artığı Malzemelerin Nerelere Taşınacakları, Nerelerde Depolanacakları veya Hangi Amaçla Kullanılacakları Proje kapsamında yapılması planlanan kapasite artışı mevcut 9 adet kümeste yapılacak olup, ilave 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip civciv kümesi, 1 adet 3m x 3m x 4m ebatlarında fosseptik ve 1 adet 5m x 5m x 4m ebatlarında ölü çukuru yapılması planlanmaktadır. Ayrıca kümeslerin bulunduğu arazinin bitişiğinde bulunan parsel üzerine ortalama 1500 m 2 taban alanına sahip gübre kurutma tesisi yapılması planlanmaktadır. Proje kapsamında yapılması planlanan tüm yapıların zemininden 0,25 m bitkisel toprak tabakası sıyrılacak olup; kümes ve gübre kurutma tesisi zemininden 0,35 m, fosseptik ve ölü çukuru zemininden 3,75 m hafriyat kaldırılacaktır. Bitkisel Toprak Miktarı: 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip kümes için; 1032 m 2 x 0,25 m = 258 m 3 bitkisel toprak, 1 adet 9 m 2 taban alanına sahip fosseptik için; 9 m 2 x 0,25 m = 2,25 m 3 bitkisel toprak, 1 adet 25 m 2 taban alanına sahip ölü çukuru için; 25 m 2 x 0,25 m = 6,25 m 3 bitkisel toprak, 1 adet 1500 m 2 taban alanına sahip gübre kurutma tesisi için; 1500 m 2 x 0,25 m = 375 m 3 bitkisel toprak oluşacaktır. Sonuç olarak inşaat aşamasında oluşacak olan toplam bitkisel toprak miktarı; = 258 m 3 + 2,25 m 3 + 6,25 m m 3 = 642 m 3 olacaktır. Hafriyat Miktarı: 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip kümes için; 1032 m 2 x 0,35 m = 361,2 m 3 hafriyat, 72

84 1 adet 9 m 2 taban alanına sahip fosseptik için; 9 m 2 x 3,75 m = 33,75 m 3 hafriyat, 1 adet 25 m 2 taban alanına sahip ölü çukuru için; 25 m 2 x 3,75 m = 93,75 m 3 hafriyat, 1 adet 25 m 2 taban alanına sahip gübre kurutma tesisi için; 1500 m 2 x 0,35 m = 525 m 3 hafriyat oluşacaktır. Sonuç olarak inşaat aşamasında oluşacak olan toplam hafriyat miktarı; = 361,2 m ,75 m ,75 m m 3 = 1014 m 3 olacaktır. Projenin inşaat aşamasında arazi yüzeyinden sıyrılacak olan bitkisel toprak çevre düzenlemesinde, hafriyat atıkları ise topoğrafyanın düzeltilmesinde kullanılacaktır. Artan hafriyat atığı olması durumunda izinli döküm sahalarına gönderilecektir. Proje kapsamında inşaat aşamasında tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nde yer alan ilgili hususlara uyulacaktır. IV.2. Taşkın Önleme ve Drenaj İle İlgili İşlemler Kümeslerin bulunduğu arazinin yakın çevresinde taşkına neden olabilecek yüzeysel su kaynakları bulunmamaktadır. Gübre kurutma tesisi yapılacak olan parselin ise güneydoğu sınırından Eşmegölü Deresi geçmektedir. Proje sahasının kotu 38 m den, gübre kurutma tesisinin bulunduğu alanda 27 m kotuna inmektedir. Proje sahasının güneydoğu sınırından geçen Eşmegölü Deresinin kotu ise 22 m olup, sahanın topoğrafik yapısı değerlendirildiğinde doğal drenaj oluştuğu görülmektedir, bununla birlikte yağmur suları için drenaj kanalları da yapılacaktır. Atıkların bertarafında ilgili yönetmeliklere, mevzuatlara ve tarih ve sayılı Dere Yatakları ve Taşkınlar adı ile yayınlanan 2006/27 nolu Başbakanlık Genelgesinde yer alan ilgili hükümlere uyulacaktır. IV.3. Nüfus Hareketleri (İşletme Döneminde Sağlanacak İstihdam, Ekonomik Değişiklikler, Göç Hareketi) Sakarya İli nüfusu pek çok nedenlerden dolayı (hızlı sanayileşme ve iş gücü ihtiyacı, zengin ve verimli toprakları, gelişmeye müsait coğrafi yapısı, iklim ve bitki örtüsünün elverişliliği, büyük şehirlere yakınlığı, yatırım ve teşviklerin fazlalığı vb.) hızlı bir şekilde artma 73

85 eğilimi göstermektedir. İl nüfusunun hızla artmasında, yurdun çeşitli yerlerindeki göçler etken olmuştur. Sakarya İlinde ilçe, belediye ve köy nüfuslarını gösterir tablo aşağıda verilmiştir. Tablo 21: Sakarya İli 2012 Yılı Nüfusu Toplam Erkek Kadın Türkiye - Toplam Nüfus Sakarya - İl Nüfusu Sakarya - İl/İlçe Merkezleri Nüfusu Sakarya - Belde ve Köyler Nüfusu ( Proje kapsamında kapasite artışı yapılması planlanan tesiste 22 kişi çalışmakta olup, kapasite artışı sonrası 18 kişi daha eklenerek toplam 40 kişi çalışacaktır. Çalışacak olan personel tesisin çevresindeki yerleşim yerlerinden seçilecek olup, bölge istihdamına katkısı olacaktır. Çalışacak kişilerin bölgeden alınacak olması ve alınacak kişi adedi değerlendirildiğinde göç hareketleri getirmesi beklenmemektedir. IV.4. Proje Kapsamındaki Elektrifikasyon Planı, Enerji Nakil Hatlarının Geçirileceği Yerler ve Trafoların Yerleri Proje kapsamında kurulması planlanan 45 ton/gün kapasiteli gübre kurutma tesisi elektrik ile çalışacaktır. Tesiste gübre kurutma tesisi, kümesler ile çevresindeki aydınlanma ve sosyal tesiste elektrik ihtiyacı doğacaktır. sağlanacaktır. Tesis için gerekli olan elektrik enerjisi mevcut durumda olduğu gibi mevcut trafodan 74

86 IV.5. Proje Kapsamında, İşletme Döneminde Su Temini Sistemi Planı, Suyun Nereden Temin Edileceği, Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, Oluşacak Atıksuların Cins ve Miktarları Bertaraf Yöntemleri ve Deşarj Edileceği Ortamlar ve Uzaklığı, Atıksuların Deşarj Değerleri, Artıma Tesisi Akım Şeması, İş Termin Planı, Kapasitesi, Atıksu Arıtma Tesisin Deveye Alınması İle Birlikte Oluşacak Arıtma Tesisi Arıtma Çamurlarının Miktarı ve Bertarafı İle İlgili Bilgi, Oluşacak Atıksuların, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nde Yer Alan Hangi Sektör ve Tablo Kapsamında Arıtıma Tabi Tutulacağı, (Burada Gerekli İzinler Alınmalı, Kullanılacak Suyun Tam Kimyasal ve Bakteriyolojik Analizlerin Yapılması ve Analiz Raporları ve İzin Belgeleri Rapora Eklenmelidir) Su Temini Proje kapsamında; işletme döneminde personelin içme ve kullanma suyu ile civciv ve tavukların içme suyu ihtiyacının karşılanması amacı ile su kullanımı söz konusudur. Tesiste personelin içme suyu ihtiyacı mevcut durumda olduğu gibi içme suyu firmalarından alınan damacanalarla, personel kullanma suyu ve civciv ve tavukların içme suyu ihtiyacı ise Kaynarca Belediyesi ne ait şebekeden karşılanacaktır. Şebekeden su kullanılmasında sakınca olmadığını belirten Kaynarca Belediyesi nden alınan yazı Ek-7 de Kurum Görüşleri başlığı altında verilmiştir. Proje kapsamında çalışacak olan personelin içme ve kullanma suyu için tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda analizler yaptırılacaktır. Tesiste kapasite artışı sonrası toplam 40 kişi bulunacak olup, günlük kişi başı su kullanım miktarı (İller Bankası Yönetmeliği ne göre) 150 lt alındığında; 150 lt/gün x 40 kişi = 6 m 3 /gün, Proje kapsamında yapılması planlanan civciv kümesinde yetiştirilecek olan civcivlerin su ihtiyacı, 1 adet civciv için günlük su tüketim miktarı ortalama 120 ml alındığında; = adet x 120 ml/adet.gün = 12,528 m 3 /gün, Tavuk başına günlük su kullanım ihtiyacının ortalama 250 ml olduğu varsayılırsa; = adet x 250 ml/adet.gün = 211,3125 m 3 /gün su tüketimi olacağı hesaplanmıştır. Proje kapsamında tesiste günlük toplam; 6 m 3 /gün + 12,528 m 3 /gün + 211,3125 m 3 /gün = 229,8 m 3 /gün 230 m 3 /gün su ihtiyacı oluşacaktır. 75

87 Sıvı Atık Proje kapsamında tesiste, kümeslerin temizliği fumigasyon yöntemiyle gerçekleştirileceğinden personelden kaynaklanan evsel nitelikli atıksuların haricinde atıksu oluşumu söz konusu değildir. Kapasite artışı sonrası tesiste toplam 40 kişi çalışacak olup, kişi başı su tüketim miktarının tamamının atıksuya dönüştüğü varsayılırsa, günlük toplam; 150 lt/gün x 40 kişi = 6 m 3 /gün atıksu oluşması söz konusudur. Projenin işletme aşamasında oluşan atıksular tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik uyarınca açılmış ve açılacak olan sızdırmasız fosseptiklerde biriktirilecek olup, fosseptikler dolduğunda Kaynarca Belediyesi vidanjörleri tarafından çektirilecektir. Kaynarca Belediyesi vidanjörlerinin kullanılmasına ilişkin belediyeden alınan yazı Ek-7 de Kurum Görüşleri başlığı altında verilmiştir. Proje kapsamında arıtma tesisi yapılması planlanmamaktadır. Projenin inşaat ve işletme aşamalarında tarih sayılı Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik nde yer alan tüm hususlara uyulacaktır. IV.6. Faaliyet Ünitelerinde ve Diğer Ünitelerde Kullanılacak Yakıt Türleri, Miktarları ve Kimyasal Analizleri, Yakıtların Hangi Ünitelerde Ne Miktarlarda Yakılacağı ve Kullanılacak Yakma Sistemleri, Oluşacak Emisyonlar ve Alınacak Önlemler Tesiste proje kapsamında yapılması planlanan civciv kümesinin ısısının ayarlanması amacı ile 1 adet ısıtma kazanı kullanılacaktır. Isıtma kazanının ısıl gücü kcal/h olacak olup, ortalama 50 ton/yıl kömür kullanılacağı öngörülmektedir. Tablo 22: İşletmede Kullanılacak Olan Kömürün Özellikleri Toplam Kükürt Oranı (%) 25 Alt ısıl değer (kcal/kg) 4800 Toplam nem (%) 25 Kül (kuru bazda) (%) 2 76

88 Civcivlerin yetiştirilmeleri esnasında kümes ısının C arasında tutulması gerekmektedir. Kömür kullanımı sonucu oluşacak emisyon miktarları EPA dan alınan emisyon faktörleri doğrultusunda kütlesel debileri hesaplanmıştır. Civciv kümesindeki ısıtma sisteminin asgari baca gazı hızı 2 m/s, baca çapları ise 30 cm olacaktır. Kümeslerdeki kömür yakıtlı sobalardan kaynaklanan toplam emisyon konsantrasyonları ve kütlesel debileri hesaplanmış olup hesaplanan değerler Tablo 23 te verilmiştir. Tablo 23: Civciv kümesindeki Kömür Yakıtlı Sobadan Kaynaklanacak Olan Emisyon Miktarı Parametre PM 10 (Toz) Yakıt Miktarı Emisyon Faktörü* (lb/ton) Emisyon Miktarı (kg/sa) Kirletici Konsantrasyonu (g/m 3 ) 10A 0,004 0,007 SO 2 38S 0,096 0,17 NO x 6,20 kg/sa 22 0,062 0,11 CO 0,5 0,0014 0,002 VOC 0,07 0,0002 0,00035 S: Yakıt içerisindeki kükürtün yüzdesi = 0,9; A: Yakıt içerisindeki külün yüzdesi = 0,14; 1 lb = 0,4536 kg *EPA AP-42 Section 1.1. Bituminous and Subbituminous Coal Combustion Table Proje konusu itibari ile içerisinde bulunduğu sektörün ana sorunu koku oluşumudur. İşletmede oluşacak gübrelerin gübre tesisinde fermante edilecek olması, bekletme kaynaklı koku oluşumunu azaltacak ve kümeslerdeki fanların davlumbazlar ile su havuzlarına temas ettirilerek atmosfere verilmesi sebebi ile de kümülatif koku emisyonu oluşumu oldukça düşecektir. Koku oluşumuna karşı alınacak tedbirler ayrıntılı olarak IV.8. Proje Kapsamında, İşletme Döneminde Meydana Gelebilecek Katı Atık, Tehlikeli (Atık Yağ, Boya Kapları, Kimyasal Madde vs.) ve Tıbbi Atıkların Cinsi, Miktarı ve Özellikleri, Ne Şekilde Bertaraf Edileceği, (Atıklarla İlgili Gerekli İzinler Alınmalı ve İzin Belgeleri Rapora Eklenmelidir.) başlığı altında Katı Atık ara başlığında incelenmiştir. Söz konusu tesis için; tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik ve tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı 77

89 Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik gereğince Çevre İzni başvurusunda bulunulmuş olup, Sakarya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen tarih ve sayılı yazı ile tesisin emsiyon ve atıksu deşarjı izninden muaf olduğu belirtilmiştir. Söz konusu yazı Ek-13 te verilmiştir. IV.7. Proje Kapsamında İşletme Döneminde Üretim Nedeni İle Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültünün Kaynakları ve Seviyesi, Gürültüyü Azaltmak İçin Alınacak Önlemler Proje kapsamında tesisin işletme aşamasında kullanılan jeneratör ve fanlar sebebi ile vibrasyon oluşumu söz konusudur ancak söz konusu titreşimin yerleşim yerlerine etkisi beklenmemektedir. Tesisin işletme aşamasında gürültü emisyonu oluşturabilecek olan makine-ekipmanlar, kümeslerine havalandırmasında kullanılan fanlar ve elektrik kesintisi esnasında kullanmak üzere bulunan jeneratörlerdir. Makine-ekipman Gürültü Seviyeleri (leg dba)* Adet Fan Jeneratör 97,4 2 * tarih ve sayılı Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik ten alınmıştır. Bu gürültü kaynaklarının 10 m yarı çapındaki bir alan içinde tümünün aynı anda çalıştıkları zaman meydana gelen eşdeğer gürültü (gürültü seviyesinin en yüksek olduğu durumda) Gürültü Kontrol Yönetmeliği ne göre ve Rau J.G., Wooten D.C., 1980 e göre hesaplanmıştır. alan içinde; n L eg = 10 log 10 Li/10 formülünden hesaplanır. i=1 L eg = 101,3 dba çıkar. Hesaplanan bu eşdeğer gürültü seviyesi 1 m uzaklık için geçerlidir. 10 m yarıçapındaki L P L P log A e 1,2 Atmosferdeki absorpsiyonu ihmal edildiğinde (A e 1,2 = 0); L P10 = 81,3 dba L eg ' in mesafeye göre dağılımı formülü; 78

90 L pw = L eg + 10 Log (Q / 4*3,14*r 2 ) r : Kaynaktan olan mesafe (m) Q : Arazinin düz veya engebeli olması durumuna göre seçilen indirgenme faktörü (engebeli arazide 1, düz arazide 2 seçilir.) L pw : Gürültü kaynaklarının SBD (dba) değeri Tesiste oluşacak eş değer gürültü seviyesinin mesafeye göre dağılımı aşağıda hesaplanmıştır. Tablo 24: Tesisin İşletme Aşamasında Eş Değer Gürültü Seviyesinin Mesafeye Göre Dağılımı Mesafe (r, m) L pw (dba) Mesafe (r, m) L pw (dba) Tesisin işletme aşamasında oluşacak olan gündüz gürültü seviyesi Tablo 24 ten görüleceği üzere 150 m mesafede 49,80 dba seviyesine düşmektedir. Dolayısı ile gürültü düzeyi en yakın yerleşim yerine gelmeden; Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 22. Maddesi gereği Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar için öngörülen gürültü düzeyi sınırının altında kalmaktadır. Tablo 25: Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Tablo 4 Değerleri Alanlar Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar L gündüz (dba) L akşam (dba) L gece (dba) Endüstriyel alanlar

91 Tesis, tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik, tarih ve sayılı resmi gazete Çevre Kanunca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik e göre değerlendirilirse Ek-2/Çevreye Kirletici Etkisi Olan Faaliyet ve Tesisler içerisinde 7. Gıda Endüstrisi, Tarım ve Hayvancılık maddesinin Büyükbaş, küçükbaş hayvanların veya kümes hayvanlarının yetiştirildiği kapasiteleri aşağıda belirtilen, ahırlar (hayvan barınakları) veya tavuk çiftlikleri (kümesler)* maddesi kapsamında adet ve daha fazla piliç, tavuk, hindi ve benzeri kümes hayvanları kapasiteli tesisler içerisinde yer almakta olup, aynı yönetmeliğin MADDE 1(2) EK-1 ve EK-2 listesinde yer alan (*) işaretli faaliyet ve tesisler, çevre izninin gürültü kontrol ile ilgili hükümlerinden muaftır. olduğu belirtilmiştir. Bu sebeple faaliyet için akustik rapor hazırlanmamıştır. Tesisin inşaat ve işletme aşamalarında tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik nde belirtilen tüm hususlara uyulacaktır. IV.8. Proje Kapsamında, İşletme Döneminde Meydana Gelebilecek Katı Atık, Tehlikeli (Atık Yağ, Boya Kapları, Kimyasal Madde vs.) ve Tıbbi Atıkların Cinsi, Miktarı ve Özellikleri, Ne Şekilde Bertaraf Edileceği, (Atıklarla İlgili Gerekli İzinler Alınmalı ve İzin Belgeleri Rapora Eklenmelidir.) Katı Atık Proje kapsamında kapasite artışı yapılması planlanan tesisin işletme aşamasında; Çalışacak personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık, Ambalaj atıkları, Yetiştirilecek olan kanatlılardan kaynaklanan gübre, Ölü piliçler gibi katı atıkların oluşması söz konusudur. Tesiste kapasite artışı sonrası toplam 40 kişi çalışacak olup, günlük kişi başı katı atık miktarı 1,15 kg/kişi-gün alındığında; 1,15 kg.kişi/gün x 40 kişi = 46 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacağı hesaplanmıştır. (Hesaplama yapılırken kişi başı üretilecek katı atık miktarı 2008 yılı TÜİK in Belediye Katı Atık İstatistik Verileri ne göre 1,15 kg/kişi-gün alınmıştır). 80

92 Tesiste oluşacak olan evsel nitelikli katı atıklar, mevcut durumda olduğu gibi, çöp konteynırlarında biriktirilecek olup, Kaynarca Belediyesi ne ait çöp toplama araçları ile toplanacaktır. Katı atıkların çöp toplama araçları ile toplanmasında sakınca olmadığını belirten Kaynarca Belediyesi yazısı Ek-7 de Kurum Görüşleri başlığı altında verilmiştir. Proje kapsamında işletme aşamasında oluşan evsel nitelikli katı atıkların bertarafında, tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik te yer alan ilgili tüm hususlara uyulacaktır. Tesisin işletme aşamasında evsel kullanımlar ve yumurta paketleme işlemi sırasında zarar görmüş paketler nedeni ile ambalaj atığı oluşması söz konusudur. Evsel nitelikli ambalaj atıklarının, evsel nitelikli katı atıkların %20 sini oluşturduğu varsayılırsa ( günlük; 46 kg/gün x 0,20 = 9,2 kg/gün ambalaj atığı oluşacağı hesaplanmıştır. Tesiste oluşacak olan ambalaj atıkları tesis içerisinde oluşturulacak bölümlerde toplanacak ve tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen tüm hususlara uygun olarak lisanslı toplama ayırma-tesisine verilecektir. Proje kapsamında tesiste yetiştirilecek olan civciv ve tavukların oluşturdukları gübre miktarı ayrı ayrı hesaplanmıştır. Bir adet yumurta tavuğu, bir periyot boyunca kg gübre üretmektedir. Bir periyot hafta sürdüğünden günlük oluşacak gübre miktarı ortalama 100 gr olarak kabul edilmiştir. ( 110/). Yapılması planlanan civciv kümesinde ise oluşacak gübre miktarı canlı ağırlığının %3-4 ü kadar hesaplandığında günlük ortalama 30 gr. gübre oluşacağı öngörülmektedir. Bu durumda; adet x 100 gr / adet.gün = 84,525 ton / gün, adet x 30 gr / adet.gün = 3,132 ton / gün Günlük toplam; 84,525 kg/gün + 3,132 kg /gün = 87,657 ton/gün gübre oluşumu söz konusudur. Tesiste oluşacak olan hayvan dışkıları kümeslerin altında bulunan bantlar ile toplanmakta olup, bekletilmeden üzeri branda vb. malzeme ile kapatılacak olan araçlar yardımı ile nakliye sırasında gübrelerin dökülmemesine dikkat edilerek, kümeslere ortalama 100 m mesafede yapılacak olan gübre kurutma tesisine aktarılacaktır. Aktarma yolları ve gübre kurutma tesisinin zemini betonarme yapılacaktır ve sürekli temiz tutulacaktır. Kümeslerde oluşan gübrelerin 81

93 bekletilmeden gübre kurutma tesisine taşınarak kapalı alanda depolanıp fermantasyon tesisine beslenecek olması ve gübre kurutma tesisinin kümeslere yakın olması taşıma esnasındaki koku oluşumunu azaltacaktır. Kümeslerden toplanan gübreler, tamamen kapalı alanda, bulunacak olan her biri 45 ton/gün kapasiteli 2 adet hattan oluşan gübre kurutma tesisinde fermante edilecektir. gübre kurutma tesisine getirilen gübreler, bunkere beslenecek ve elevatör yardımı ile kurutma fırınına aktarılacaktır. Kümeslerden toplanan gübreler, gübre kurutma tesisinde günlük olarak işlenecektir. İşletmede oluşacak gübrelerin gübre tesisinde fermante edilecek olması, bekletme kaynaklı koku oluşumunu azaltacak ve kümeslerdeki fanların davlumbazlar ile su havuzlarına temas ettirilerek atmosfere verilmesi sebebi ile de kümülatif koku emisyonu oluşumu oldukça düşecektir. Tesiste oluşacak olan gübrelerin tamamı, kurulacak olan gübre kurutma tesisinde fermante olacak ve fermante olan gübreler analizleri yaptırılarak köylülere verilecektir. Oluşacak olan gübreler, gübre kurutma tesisi dışında bir yere verilemeyecek, atılmayacak ve depolanmayacaktır. Proje kapsamında gübre bertarafı esnasında tarih ve sayılı Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Kokuya Sebep Olan Emisyonların Kontrolü Yönetmeliği nde yer alan ilgili hususlara uyulacaktır. Mevcut tesisteki duruma bakıldığında, tesiste yetiştirilen kanatlıların yaklaşık % 1-2 sinin öleceği öngörülmekte olup, kapasite artışı sonrası bir yetişme periyodu boyunca telef olacak hayvan miktarının ortalama adet olacağı hesaplanmıştır. Her hangi bir sebeple ölen kanatlılar, mevcut durumda olduğu gibi rendering tesisine gönderilecek ya da proje sahasında bulunan ölü çukuruna gömülecektir. Mevcut durumda ölü kanatlıların rendering tesisine gönderildiğini belirtir yazı Ek-14 te verilmiştir. Tesiste tarih ve sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu na uyulacaktır. Tehlikeli Atık Proje kapsamında tesiste tehlikeli atık oluşması beklenmemektedir. İşletmede oluşacak olan jeneratör yağları kullanım ömrü sonunda lisanslı firmalara verilecek olup, trafo yağları ise 82

94 kullanım ömrü sonunda değişimi yapılırken PCB içerik analizi yaptırılarak lisanslı firmalara verilecektir. Tesiste her hangi bir sebeple tehlikeli atık oluşması durumunda, oluşan atıklar bertaraf edilmek üzere lisanslı firmalara verilecek ve atıkların bertarafında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği ndeki ilgili tüm hususlara uyulacaktır. Tıbbi Atık Proje kapsamında tesise revir yapılmayacak olup, tesisin işletme aşamasında çalışacak olan personelin sağlık hizmetleri en yakın sağlık kuruluşunda yapılacaktır. Tesiste yetiştirilecek olan kanatlı hayvanlara uygulanması gereken aşılar vs. ise hizmet alınan firma tarafından yapılmakta olup, oluşabilecek tıbbi atıklar hizmet alınan firma ile gönderilecektir. Bu sebeple tesiste tıbbi atık oluşumu söz konusu değildir. Her hangi bir sebeple tıbbi atık oluşması durumunda ise oluşan atıklar diğer atıklardan ayrı toplanacak olup, lisanslı araçlarla Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından yetkilendirilmiş Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisi ne gönderilecektir. Proje kapsamında tesiste tarih ve sayılı Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde yer alan ilgili tüm hususlara uyulacaktır. IV.9. Proje Kapsamında İşletme Döneminde Kullanılacak Maddelerden, Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Toksik Olanların, Taşınmaları, Depolanmaları ve Kullanımları Proje kapsamında tesisin işletme aşamasında parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ya da toksik maddelerin kullanımı söz konusu değildir. IV.10. Proje Kapsamında İşletme Döneminde İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Olanlar, Alınacak Önlemler Proje kapsamında tesiste yürütülen faaliyetler sebebi ile oluşacak tüm atıkların bertarafı, insan ve çevre sağlığı açısından riskli ve tehlikeli bir durum oluşturmaması amacı ile Çevre Mevzuatı hükümlerine uyularak gerçekleştirilecektir. 83

95 Atıkların bertarafında alınacak olan önlemler, ilgili başlıklar altında ayrıntılı olarak verilmiş olup; bertaraflar sırasında ilgili yönetmeliklere, mevzuatlara ve tarih ve sayılı Dere Yatakları ve Taşkınlar adı ile yayınlanan 2006/27 nolu Başbakanlık Genelgesinde yer alan ilgili hükümlere uyulacaktır. IV.11. Proje Kapsamında Ulaştırma Altyapısı Planı (Ulaştırma Güzergahı, Şekli, Güzergah Yollarının Mevcut Durumu ve Kapasitesi, Hangi Amaçlar İçin Kullanıldığı, Mevcut Trafik Yoğunluğu, Yerleşim Yerlerine Göre Konumu Kümeslerin bulunduğu sahanın kuzeybatı sınırından Karasu-Kaynarca yolu geçmekte olup, kanatlıların, yemlerin ve yumurtaların sevkiyatı için, mevcut durumda olduğu gibi, nakliye güzergahı olarak bu yol kullanılacaktır. Ulaşım güzergahı Şekil 13 te verilmiştir. Karasu-Kaynarca yolunun 2012 yılı trafik değerlerinin Tablo 26 da verilmiş olup, Bölgedeki Yol Durumunu ve Trafik Yükünü Gösterir Harita Şekil 14 te verilmiştir. Nakliye Güzergahı Şekil 13: Ulaşım Güzergahı 84

96 Tablo 26: Karasu-Kaynarca Karayolunun 2012 Yılı Ortalama Trafik Değerleri Araç Cinsi Karasu-Kaynarca Karayolunun 2012 Yılı Ortalama Trafik Değerleri (adet/gün) Otomobil 2803 Orta Yüklü Ticari Taşıt 203 Otobüs 5 Kamyon 372 Kamyon + Römork, Çekici + Yarı Römork 224 TOPLAM 3607 Tesiste kanatlıların sevkiyatı sırasında kullanılan kamyonlar ile ortalama 3000 adet/kamyon kanatlı taşınabilmektedir. Günde maksimum 7 adet kamyon ile ortalama adet kanatlı taşınacak olup, her bir kümes ortalama 5 günde doldurulacaktır. Kanatlıların çiftliğe getirilmesi dönemlerinde tesisin tam kapasite ile çalışması durumunda; trafik yüküne günlük % 1,88 kamyon ve toplamda % 0,19 luk artış eklenmiş olacaktır. Proje kapsamında 2918 sayılı Trafik Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uyulacak olup, yolun trafik güvenliğini etkileyecek her türlü çalışmadan proje sahibi sorumludur. Şekil 14: Bölgedeki Yol Durumunu ve Trafik Yükünü Gösterir Harita 85

97 IV.12. Proje İçin Önerilen Sağlık Koruma Bandı Mesafesi (Tesis İzni ve Açılma Ruhsatı İle İlgili Bilgilerin ve Taahhüdün Yer Alması) Tesisin bulunduğu saha için Sakarya İl Özel İdaresi tarafından verilen İmar Durumu Belgesi nde ve hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yoldan 10 m, diğer parsel hudutlarından ise 5 m mesafe bırakılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca gübre kurutma tesisinin kurulacağı parselde Eşmegölü Deresi ne 20 m koruma mesafesi bırakılacaktır. Proje kapsamında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik te belirtilen inceleme kurullarınca tespit edilen sağlık koruma bandı mesafesine uyulacaktır. Bununla birlikte, ilave kümesin ve gübre kurutma tesisinin yapılacağı alanlarda, Sağlık Bakanlığı nın tarih ve 6359 sayılı Çevre ve Toplum Sağlığını Olumsuz Etkileyebilecek Gayrisıhhi Müesseselerin Etrafında Bırakılacak Sağlık Koruma Bandı Mesafesinin Belirlenmesi Hakkında Yönergesi kapsamında belirlenen Sağlık Koruma Bandı Mesafesine uyulacaktır. IV.13. Çevresel Acil Eylem Planı (Ünitelerde Meydana Gelebilecek Muhtemel Kaza, Yangın, Deprem, Sel ve Sabotaja Karşı Alınması Gerekli Önlemler) Projenin işletme aşamasında çevre ve toplumu etkileyecek düzeyde büyük kaza riski taşıyan bölümlerde meydana gelebilecek acil durumlarda zararı en aza indirmek amacıyla acil müdahale planı oluşturulmuştur. Varsayımlar - Çıkabilecek bir kazanın ekolojik dengeyi bozabileceği, - Parlayıcı ve yanıcı tehlikeli maddelerin olası bir kaza durumunda can ve mal kaybına neden olabileceği, - Tesise getirilecek olan yada yetiştirilecek olan kanatlılar sebebi ile hastalık oluşabileceği. Haberleşme Tesiste kullanılan telefon ve faks ile haberleşme sağlanacaktır. Tesis sorumlusu; jandarma ve emniyet birimleri ile direkt haberleşecek ve ayrıca Belediye ile her an haberleşme yapılacaktır. Acil Durum Sonrası Yapılacak İşlemler Acil durum bittiğinde bölgeye giriş iznini, acil durum müdahale komisyonu başkanı verecek, acil durumun sona erdiği telefon, radyo ve diğer iletişim araçları ile bildirilecektir. 86

98 Zarar görmüş bölgenin izlenmesi, incelenmesi ve gerekli kayıtlar için, kazanın meydana geldiği tesis yöneticisi ile aşağıdaki kurum temsilcilerine bilgi verilecektir. - Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü - İl Sağlık Müdürlüğü - Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü - Gıda Tarım Hayvancılık İl Müdürlüğü - İl Özel İdaresi - Belediye Başkanlığı Eğitim ve Tatbikatlar Tesis sorumlusunun belirlenen periyotlarla personele yangın eğitimleri vermesi ve ihbarlı ve ihbarsız olmak üzere yangın tatbikatları gerçekleştirmesi planlanmaktadır. Tablo 27 de verilen acil durumlarda aranacak telefon numaraları tesisin belli bölgelerine asılacaktır. Tablo 27: Acil Durumlarda Aranacak Telefon Numaraları Yangın İhbar - İtfaiye 110 Hızır Acil Servis 112 Alo Polis 155 Alo Jandarma 156 Alo Trafik 154 Alo Çevre 181 Toplu Halde Ölümlerin Olması Halinde Alınacak Önlemler ve Bunların Nasıl Bertaraf Edileceği Kümeslerde hastalık görüldüğü takdirde veteriner hekim gözetiminde tarih ve sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu na uygun olarak ilgili birimlere hastalık ihbarında bulunulacaktır. Hasta ve sağlam hayvanlar birbirinden ayrı yerlerde bulundurulacak olup, hastalıklı hayvanların bulunduğu yerlere giriş ve çıkışlar engellenecektir. Hastalığın çıktığı yerlerde bulaşmaya sebep olacak her türlü madde dezenfekte edilecektir. Tespit edilen hastalıkların önlenmesi için temas edilen maddelerin nasıl temizleneceği ve dezenfekte edileceği ile ilgili hususlarla piliç ölümlerinde gerekli hallerde Tarım İl Müdürlüğü ve Sağlık İl Müdürlüğü ile irtibata geçilerek onların belirleyeceği prosedürler doğrultusunda imhalar gerçekleştirilecektir. 87

99 Salgın Hastalıklara Karşı Alınacak Önlemler Çevrede bulunan salgın hastalıklara karşı çalışan tüm personel hijyen kurallarına uygun olarak tesis içine özel iş kıyafetleriyle gireceklerdir. Kümeslere görevli personel harici kişi girmeyecektir. Her kümesin personeli ayrı olacak ve sadece o birimdeki görevli personel girebilecektir. Kümes içinde uygulanacak temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri, tüm ekipmanlar içinde yapılacaktır. Kümeslerin periyodik temizliği, dezenfeksiyonu, havalandırılması, gıda, su hijyeni, kümes ısısı ve hayvan bakıcılarının temiz tulum, dezenfekte edilmiş çizme, maske ve eldiven kullanmaları sağlanacaktır. Ölü ya da hasta hayvanlar bulaşmayı önleyecek şekilde imha edilecektir. IV.14. İşletme Faaliyete Kapandıktan Sonra Olabilecek ve Süren Etkiler ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Önlemler (Arazi Islahı, İşletme Sonu ve Uzun Süreli Saha Bakım Programı, Rehabilitasyon ve Rekreasyon Çalışmaları, Mevcut Yeraltı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına Etkileri ve İzlenmesi İşletme faaliyete kapandıktan sonra sahanın tarımsal faaliyetlerde kullanılması mümkün gözükmemektedir. Ayrıca binaların kullanım sürelerinin dolması sonunda bulundukları bölümlerde de tarımsal faaliyet yapılması öngörülememektedir. Proje ömrünün tamamlanmasının ardından içerisinde bulunulan bölge gelişme durumuna göre arazinin kullanılması planlanarak rehabilite edilecektir. Proje kapsamındaki faaliyet kaynaklı herhangi bir kalıcı etkinin olması beklenmemektedir. Proje sahası içerisinde herhangi bir göl, gölet ve baraj gibi taşkınlara neden olabilecek yüzeysel su kaynağı bulunmamaktadır. En yakın yüzeysel su kaynağı, gübre kurutma tesisinin bulunduğu parselin güneydoğusundan geçen Eşmegölü Deresi dir. Ancak gübre kurutma tesisinin dereye olan mesafesi 180 m dir. Ayrıca tesiste su ihtiyacı mevcut şebekeden sağlanmakta olup, yeraltı suyu kullanımı da söz konusu değildir. Yüzeysel ve yeraltı su kaynaklarının kullanılmaması ve kaynaklara herhangi bir deşarj yapılmaması ve yeraltı su kaynağı kullanılmaması sebebi ile projenin su kaynaklarına etkisinin olması beklenmemektedir. 88

100 IV.15. Projenin Çevresel Fayda Maliyet Analizi Kapasite artışı sonrası tesiste çalışacak olan personel sayısı 40 a çıkarılacak olup, hem bölge ve ülke ekonomisine katkı hem de yöre halkına direk ve dolaylı olarak istihdam sağlanacaktır. Ayrıca sık tüketilen yumurta miktarının artmasına ve yumurta fiyatlarının düşmesine katkısı olacaktır. Projenin gerçekleştirilmesi ile günlük ortalama adet yumurta üretilmesi planlanmakta olup, projenin yatırım bedeli ortalama TL olarak öngörülmüştür. Proje kapsamında yapılması planlanan yumurta tavuğu yetiştiriciliği kapasite artışı ve gübre kurutma tesisinin işletilmesi sırasında oluşması muhtemel çevresel etkiler, 2872 sayılı Çevre Kanunu na istinaden çıkartılan yönetmelikler kapsamında Bölüm IV te değerlendirilmiş olup, oluşan etkilere karşı gerekli önlemler alınacağından etkilerin yönetmeliklerde verilen sınır değerleri sağlayacağı görülmüştür. Proje kapsamında yapılacak olan kapasite artışının büyük kısmı mevcut kümeslerde yapılacağından arazi vasfı bozulmuş olup başka tarımsal faaliyetlerin yapılması mümkün görülmemektedir. Fakat sahanın tamamında tarımsal faaliyet yapılması durumu değerlendirilerek 50 dönümde mısır yetiştirilmesi durumunda, arazinin tarımsal getirisi ile ilgili değerlendirme yapılmıştır. Tesis Kurulmadan Önceki Duruma İlişkin Fayda-Maliyet Analizi Sakarya İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından Sakarya İli nde bu bölgede dönüm başına ortalama 500 kg mısır alınabileceği belirtilmiş olup, araziden ortalama 25 ton mısır sağlanacağı hesaplanmıştır. Mısırın tarlada ortalama satış fiyatı 60 kr/kg olduğundan, 25 ton mısırın TL ye satılacağı hesaplanmıştır. Ekim, bakım, işçilik vb. masraflar için mısırın kilogramı başına ortalama 25 kr alınmış olup, nihai ürün elde edilene kadar TL masraf edilmektedir. Bu nedenle projeye konu arazide mısır yetiştiriciliği yapılması durumunda yıllık ortalama TL kar elde edileceği hesaplanmıştır. Tesisin Kurulumu Sonrası Duruma İlişkin Fayda-Maliyet Analizi Söz konusu arazide günlük ortalama adet yumurta elde edileceği hesaplanmış olup, 1 adet yumurta fiyatının ortalama 16,5 kr olduğu düşünüldüğünde, bir günde; 89

101 adet x 16,5 kr/adet = TL/gün kazanılacağı ve yıllık sağlanacak kazancın TL olacağı hesaplanmıştır. Tesisin yıllık maliyeti Tablo 28 den görüleceği gibi TL olarak hesaplanmıştır. Dolayısı ile yıllık kar TL TL = TL olacaktır. Tablo 28: Projenin İşletme Giderleri Giderler Civciv Temini ve Yumurtlama Dönemine Kadarki Genel Giderler Yıllık Maliyet (TL) İşçilik Giderleri Elektrik Giderleri Su Giderleri Nakliye Giderleri Yem Gideri Amortisman ve Diğer Giderler Toplam Proje kapsamında çevresel etkilere karşı gerekli önlemler alınacağından ve yukarıda özetle bahsedilen ekonomik faydalar göz önünde bulundurulduğunda, yatırımın yapılmasında ülke ekonomisine katkısı olacağı görülmektedir. BÖLÜM V. HALKIN KATILIMI tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirilmesi Yönetmeliği nin 9. Maddesi hükümleri doğrultusunda halkın katılımını sağlamak, proje hakkında bilgilendirmek, görüş ve önerilerini almak amacı ile tarihinde Kayacık Köyü Köy Konağı nda ÇED Sürecine Halkın Katılımı toplantısı gerçekleştirilmiş olup; toplantı saati, yeri ve konusunu belirten ilan metni; ulusal ve yerel düzeyde yayınlanan gazetelerde toplantı tarihinden en az 10 gün önce yayınlatılmıştır. ÇED Sürecine Halkın Katılımı toplantısının amacı, faaliyetten etkilenmesi muhtemel bölge halkının faaliyet hakkında bilgilendirilmesi ve konu hakkındaki görüşlerinin dinlenerek değerlendirilmesidir. Gerçekleştirilecek faaliyetten etkilenecek taraflar; faaliyet alanına en yakın yerleşim birimi ya da birimleri ve faaliyet kapsamında transfer edilecek metaları kullanacak son kullanıcılardır. 90

102 Söz konusu toplantıda faaliyetin gerekliliği, bu bölgenin seçilme nedeni, çevresel açıdan alınacak önlemler hakkında halk bilgilendirilerek, görüş ve önerileri alınmış, projeye ve çevresel etkilerine ilişkin halkın soruları cevaplandırılmıştır. ÇED Sürecine Halkın Katılımına İlişkin Fotoğraflar Şekil 15 te verilmiştir. Toplantıya katılan halktan civar tarlaların sahipleri, fanlarla atılan havadan tarlalarının olumsuz etkilendiğini, faaliyetten zarar gördüklerini belirtmişlerdir. Ayrıca fanların önünün kapatılması ile toz ve kokunun azaldığını ve bu durumun sürdürülmesi, kontrollerinin yapılması gerektiğini ifade etmişlerdir. Şekil 15: Halkın Katılımı Toplantısı na Ait Fotoğraflar 91

103 BÖLÜM VI. YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ (Bu Bölümde Projenin Genel Özeti Yapılarak İlgili Yönetmeliklere Uyacağının Taahhüdünün Verilmesi. Tesisten Kaynaklanacak Atık Su, Katı Atık ve Gürültü İle İlgili Ölçüm ve İzleme Parametrelerinin Oluşturulması) Proje konusu; Sakarya İli, Kaynarca İlçesi, Kayacık Köyü, Kındıra-Terzioğlu Mevkii, 1 nolu pafta, 2652 nolu parsel, Terzioğlu Düzü Mevkii, 1 nolu pafta, 66 nolu ve 118 nolu parsellerde, toplam m 2 kapalı alanda ÖZBAY GIDA ticari unvanıyla Yumurtalık Tavuk Yetiştiriciliği Tesisinde Kapasite Artışı ve Gübre Kurutma Tesisi yapılmasıdır. Ayrıca kümeslerin bulunduğu parsel ve gübre kurutma tesisinin yapılacağı parsel arasında bulunan 118 nolu parsel yol geçiş güzergahı olarak kullanılacaktır. Söz konusu sahalara ait Tapular Ek-1 de verilmiştir. Proje; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ne göre Madde-7.c) Bu Yönetmelik kapsamında ya da kapsamı dışında bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesi halinde, kapasite artışı toplamı bu Yönetmeliğin EK-I inde belirtilen eşik değer veya üzerindeki projelere, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanması zorunludur hükmü gereği, aynı yönetmeliğin Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi / Madde 20.a) Tavuk veya Piliç Yetiştirme Tesisleri (Bir üretim periyodunda adet ve üzeri tavuk, adet ve üzeri piliç veya eşdeğeri diğer kanatlılar) ve Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi / Madde 6) Kümes ve ahır gübrelerinin geri kazanılması ve bertaraf edilmesine yönelik tesisler kapsamında yer almaktadır. Proje sahasında toplam ,18 m 2 alan üzerinde, toplam m 2 kapalı alana sahip 9 adet kümes bulunmaktadır. Bu kümeslerden 4 adedi için yumurtalık tavuk yetiştirilmesi amacıyla Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından tarih ve 3563/24109 sayılı ÇED Gerekli Değildir Kararı verilmiş olup, mevcut kümeslerde kapasite artışı yapılarak 5. kümesin de eklenmesi ile ilgili Sakarya Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından tarih ve 627/ sayılı yazı ile ÇED Gerekli Değildir Kararı verilmiştir yılında tesisin bitişiğindeki parselde, organik ve doğal yumurta üretimi amacıyla Sakarya Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından tarih ve 777/ sayılı ÇED görüşü alınmış olup, söz konusu saha üzerine 4 adet kümes inşa edilmiştir. ÇED Görüşlerinin 92

104 alınmasının ardından tevhid işlemi yapılarak sahalar birleştirilmiş ve 2652 nolu parsel olmuştur. Söz konusu ÇED Görüşü ve ÇED Gerekli Değildir Kararları Ek-3 te verilmiştir. Mevcut durumda 5 adet yumurtalık tavuk kümesinde toplam adet/dönem kapasite ile yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılmakta olup, proje kapsamında kümeslerin içinde bulunan kafes sayıları ve kafeslerin içindeki hayvan sayıları arttırılarak toplam adet/dönem kapasite ile yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılması planlanmaktadır. Ayrıca organik ve doğal yumurta üretimi amacı ile inşa edilen 4 adet kümeste de, ilave kafes yapılarak toplam adet/dönem kapasite ile yumurtalık tavuk yetiştiriciliği yapılması planlanmaktadır. Mevcut kümeslere ilave olarak 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip civciv kümesi yapılması planlanmakta olup, söz konusu kümeste adet/dönem kapasite ile civciv yetiştiriciliği yapılacaktır. Bu durumda tesiste toplam adet/dönem kapasite ile kanatlı hayvan yetiştirilerek yumurta elde edilecektir. Proje kapsamında yapılması planlanan gübre kurutma tesisi mevcut tesisin bitişiğindeki parsel olan Terzioğlu Düzü Mevkii, 1 nolu pafta, 66 nolu parselde kurulacaktır. Söz konusu gübre kurutma tesis alanına, kümeslerde oluşan hayvan dışkıları mekanik olarak toplanarak getirilecek ve kurutma ünitesine iş makineleri ile yüklenecektir. Proje kapsamında yapılması planlanan kapasite artışı mevcut 9 adet kümeste yapılacak olup, ilave 1 adet 1032 m 2 taban alanına sahip civciv kümesi, 1 adet 3m x 3m x 4m ebatlarında fosseptik ve 1 adet 5m x 5m x 4m ebatlarında ölü çukuru yapılması planlanmaktadır. Ayrıca kümeslerin bulunduğu arazinin bitişiğinde bulunan parsel üzerine ortalama 1500 m 2 taban alanına sahip gübre kurutma tesisi binası yapılması planlanmaktadır. Projenin inşaat aşamasında arazi yüzeyinden sıyrılacak olan bitkisel toprak çevre düzenlemesinde, hafriyat atıkları ise topoğrafyanın düzeltilmesinde kullanılacaktır. Artan hafriyat atığı olması durumunda izinli döküm sahalarına gönderilecektir. Proje kapsamında inşaat aşamasında tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nde yer alan ilgili hususlara uyulacaktır. Tesiste oluşacak olan evsel nitelikli katı atıklar, mevcut durumda olduğu gibi, çöp konteynırlarında biriktirilecek olup, Kaynarca Belediyesi ne ait çöp toplama araçları ile 93

105 toplanacaktır. Katı atıkların çöp toplama araçları ile toplanmasında sakınca olmadığını belirten Kaynarca Belediyesi yazısı Ek-7 de Kurum Görüşleri başlığı altında verilmiştir. Proje kapsamında işletme aşamasında oluşan evsel nitelikli katı atıkların bertarafında, tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik te yer alan ilgili tüm hususlara uyulacaktır. Tesiste oluşacak olan ambalaj atıkları tesis içerisinde oluşturulacak bölümlerde toplanacak ve tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen tüm hususlara uygun olarak lisanslı toplama ayırma-tesisine verilecektir. Tesiste oluşacak hayvan dışkıları kümeslerin altında bulunan bant yardımı ile toplanacak olup, proje kapsamında yapılması planlanan gübre kurutma tesisinin kurulmasının ardından kümeslerden toplanan gübreler, gübre kurutma tesisinde fermante edilerek gönderilecektir. Proje kapsamında gübre bertarafı esnasında tarih ve sayılı Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Kokuya Sebep Olan Emisyonların Kontrolü Yönetmeliği nde yer alan ilgili hususlara uyulacaktır. Tesiste her hangi bir sebeple ölen kanatlılar, mevcut durumda olduğu gibi rendering tesisine gönderilecek ya da proje sahasında bulunan ölü çukuruna gömülecektir. Tesiste tarih ve sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu na uyulacaktır. Projenin işletme aşamasında oluşan atıksular tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik uyarınca açılmış ve açılacak olan sızdırmasız fosseptiklerde biriktirilecek olup, fosseptikler dolduğunda Kaynarca Belediyesi vidanjörleri tarafından çektirilecektir. Kaynarca Belediyesi vidanjörlerinin kullanılmasına ilişkin belediyeden alınan yazı Ek-7 de Kurum Görüşleri başlığı altında verilmiştir. Projenin inşaat ve işletme aşamalarında tarih sayılı Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü 94

106 Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik nde yer alan tüm hususlara uyulacaktır Proje konusu itibari ile içerisinde bulunduğu sektörün ana sorunu koku oluşumudur. Proje kapsamında işletmede koku oluşumunu ve yayılımını önlemek için; fanlar ile atılan hava davlumbazlar ile su yüzeyine çarptırılmaktadır. Söz konusu tesis için; tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik ve tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik gereğince Çevre İzni başvurusunda bulunulmuş olup, Sakarya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen tarih ve sayılı yazı ile emsiyon ve atıksu deşarjı izninden muaf olduğu belirtilmiştir. Söz konusu yazı Ek-13 te verilmiştir. Proje kapsamında tesiste tehlikeli atık oluşması beklenmemektedir. İşletmede oluşacak olan jeneratör yağları kullanım ömrü sonunda lisanslı firmalara verilecek olup, trafo yağları ise kullanım ömrü sonunda değişimi yapılırken PCB içerik analizi yaptırılarak lisanslı firmalara verilecektir. Tesiste her hangi bir sebeple tehlikeli atık oluşması durumunda, oluşan atıklar bertaraf edilmek üzere lisanslı firmalara verilecek ve atıkların bertarafında tarih ve sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği ndeki ilgili tüm hususlara uyulacaktır. Proje kapsamında tesise revir yapılmayacak olup, tesisin işletme aşamasında çalışacak olan personelin sağlık hizmetleri en yakın sağlık kuruluşunda yapılacaktır. Tesiste yetiştirilecek olan kanatlı hayvanlara uygulanması gereken aşılar vs. ise hizmet alınan firma tarafından 95

107 yapılmakta olup, oluşabilecek tıbbi atıklar hizmet alınan firma ile gönderilecektir. Bu sebeple tesiste tıbbi atık oluşumu söz konusu değildir. Her hangi bir sebeple tıbbi atık oluşması durumunda ise oluşan atıklar diğer atıklardan ayrı toplanacak olup, lisanslı araçlarla Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından yetkilendirilmiş Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisi ne gönderilecektir. Proje kapsamında tesiste tarih ve sayılı Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde yer alan ilgili tüm hususlara uyulacaktır. Tesisin işletme aşamasında oluşacak olan gündüz gürültü seviyesi 150 m mesafede 49,80 dba seviyesine düşmektedir. Dolayısı ile gürültü düzeyi en yakın yerleşim yerine gelmeden; Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 22. Maddesi gereği Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar için öngörülen gürültü düzeyi sınırının altında kalmaktadır. Tesisin inşaat ve işletme aşamalarında tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik nde belirtilen tüm hususlara uyulacaktır. Tesisin işletilmesi sırasında ve kapatılması döneminde çevre kirliliğine neden olacak herhangi bir kalıcı zarar ya da etkisinin olmayacağı, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna bağlı olarak çıkmış ve çıkacak yönetmelik hükümlerine uyulacağı şirketin taahhüdü altındadır tarih ve sayılı Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik 96

108 tarih ve sayılı Çevre Denetimi Yönetmeliği 2872 sayılı Çevre Kanunu tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin Ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik 4857 sayılı İş Kanunu tarih ve sayılı İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik tarih ve sayılı Karayolları Trafik Kanunu tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Lağım Mecrası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih sayılı Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği 97

109 tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu 167 Sayılı Yeraltı Suları Kanunu ve mer i mevzuat dahilinde bulunan kanun ve yönetmeliklere uyulacağını beyan ve taahhüt ederiz. 98