KALİTE BİLİNCİ, LİDERLİK VE TOPLAM KALİTE FELSEFESİ

Transkript

1 KALİTE BİLİNCİ, LİDERLİK VE TOPLAM KALİTE FELSEFESİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Toplam kalite yönetiminin başarısı için üst yönetimden alt düzeyde çalışanlara kadar tüm organizasyonda kalite bilinci nin varlığı gereklidir. Armand V. Fiegenbaum Dünyadaki değişime paralel olarak yönetim anlayışında bir rönesans yaşanıyor. Geleneksel yönetim anlayışındaki değerler ve ilkeler giderek önemini kaybediyor. Bugün tüm dünyada Toplam Kalite Yönetimi adı verilen bir yeni yönetim felsefesi tüm organizasyonlarda giderek artan bir şekilde benimsenmeye ve uygulanmaya çalışılıyor. Toplam Kalite Yönetimini uygulayan şirketlerde başarı ve performans düzeyinde önemli iyileşmeler görülüyor. Türkiye nin bu rönesans akımının gerisinde kalmaması gerekiyor. Toplam kalite yönetimi organizasyonlarda kalitenin artırılmasını amaçlayan bir yönetim felsefesi. Bu yönetim anlayışında müşterilerin istek ve beklentileri doğrultusunda ürün ve hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve verimliliğin artırılması hedefleniyor. Toplam kalite felsefesinde kalite ve verimliliğin artırılması için çalışanların memnuniyeti, motivasyonu ve ödüllendirilmesi, performans 1

2 değerlendirme ve ölçme yöntemlerinin kullanılması, organizasyondaki hataların ve yanlışların kaldırılması, ekip çalışmasına önem verilmesi, başarılı organizasyonlarla kıyaslama yapılarak bu organizasyonlardaki en iyi uygulamalar ıın tesbit edilmesi ve bunlardan yararlanılması, stratejik planlamanın yapılması ve benzeri hedefler üzerinde duruluyor. Ülkemizde toplam kalite yönetimi alanındaki çalışmalar Kalite Derneği ve TÜSİAD ın öncülüğünde sürdürülüyor yılında kurulan Kalite Derneği ülkemizde kalite bilincinin oluşması için çabalıyor. KalDer ve TÜSİAD işbirliği ile her yıl düzenlenen Ulusal Kalite Kongreleri de ülkemizde bu yeni yönetim anlayışının kurumsallaşması ve yaygınlaşması için takdire layık bir çaba. Her yıl Kasım ayı içinde düzenlenen Kongrede uluslarası alanda tanınmış şirket yöneticileri ;yönetim uzman ve danışmanları tebliğ sunuyorlar. Ülkemizde özel sektör son yıllarda toplam kalite yönetimini uygulama konusunda önemli bir çaba içerisinde. Giderek globalleşen ve artan rekabet olgusu karşısında şirketler, dünyadaki değişime ayak uydurmanın zorunlu olduğunu görüyorlar. Pek çok holding ve şirketlerimizde bu alanda çabalar sürüyor. DEVLET YÖNETİMİNDE KALİTESİZLİK... Kamu sektöründe ise toplam kalite felsefesi henüz tanınmış ve benimsenmiş değil. Bu alanda bazı çabalar da yok değil. Örneğin, ülkemizde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı toplam kalite yönetimini uygulayan ilk kamu kurluşlarının başında geliyor. Ülkemizde devlet yönetiminde kalitesizlik ve ahlaksızlık malesef çok yaygın. Tüm kamu kurum ve kuruluşlarında yönetimden kaynaklanan sorunlar çok büyük. Eğitim, sağlık, adalet kurumlarımız çok ciddi sorunlarla boğuşuyor. Kimsenin vatandaşın derdini dinlediği yok... İsraf ve savurganlık almış başını gidiyor. Planlı ve sistematik karar alma ve uygulama sözkonusu değil. Önceden ortaya çıkabilecek 2

3 sorunların çözümü için bir çaba sözkonusu değil. Hata ve yanlışlarla dolu bir sistem geçerli... Liyakatsız ve kalitesiz bir çok insan kamuda istihdam ediliyor. Salla başı, al maaşı, Allahtan sağlık, devletten aylık mantığı tüm kamu yönetiminde malesef bir gerçek olarak karşımızda duruyor. Performans değerlendirme ve ölçme, çalışanları takdir ve ödüllendirme diye bir şey sözkonusu değil. Tam Zamanında Hizmet diye bir anlayış yok. Bugün git, yarın gel anlayışı tüm devlet yönetiminde adeta kök salmış. Kamu sektöründe ekip çalışması ve karar alma sürecine çalışanların ve halkın katılımı anlayışı yok. Katılımcı demokrasi sadece lafta. Siyasal iktidarların ve onların başındaki parti başkanlarının egemenliği sözkonusu. Lider sultası, milletvekillerini birer robot haline getirmiş durumda. Genel Başkan kimi isterse onu milletvekili seçimlerinde listenin başına geçirme gücü ve yetkisine sahip. Vatandaşa müşteri gözüyle kimsenin baktığı yok. Kamuda gizlilik ve örtbas hakim. Bireyin bilgi edinme özgürlüğü malesef anayasal ve yasal güvence altına alınmış değil. Ve en önemlisi kamuda merkeziyetçi bir yönetim geleneği yıllardan beri süregeliyor. Yetki devri, delegasyon, adem-i merkeziyetçi yönetim politikacıların dillerinden düşmüyor, ama iş güç ve yetki devrine gelince hiç birisi buna yanaşmıyorlar. Özetle, toplam kalite yönetimi kamu sektörüne çok daha gerekli. Yukarıda sıraladığımız sorunların toplam kalite yönetiminin uygulanması halinde çözüme kavuşturulması mümkün. Ancak bunun için kararlı, inançlı ve samimi olmak gerekiyor. LİDERLİK OLMADAN OLMAZ!... Toplam kalite felsefesine önemli katkılarda bulunmuş tüm kalite guru ları, üst yönetimin desteği ve katkısı olmadan toplam kalite yönetiminin başarıya ulaşamayacağını ifade ediyorlar. Toplam kalite yönetimine önemli katkılarda bulunmuş olan Joseph M. Juran şöyle diyor: Her başarılı kalite devrimi üst yönetimin 3

4 katkısı ile olmuştur. Toplam kalite yönetiminin babası olarak kabul edilen W. Edwards Deming ise kalitenin ve verimliliğin geliştirilmesi, üst yönetimin liderliğinde yıldan yıla öğrenilecek bir süreçtir demektedir. Japonya da kalite devrimine katkıda bulunan Kaoru Ishikawa ise eğer üst yönetimin önderliği yoksa, toplam kalite kontrolünü uygulamaktan vazgeçin hatırlatmasında bulunuyor. Toplam kalite yönetimini uygulamaya geçmeden önce bu yönetim anlayışının organizasyonda uygulanması ile elde edilecek kazanımların açık bir şekilde ortaya konulması gerekir. Bunun için öncelikle bir Arama Konferansı düzenlenmesi şart. Bu arama konferansına üst düzey yöneticilerin katılması ve toplam kalite yönetimi hakkında bilgilendirilmeleri gerekir. Bu toplantıya konunun uzmanları, toplam kalite yönetimini uygulamış şirketlerden temsilciler, yönetim danışmanları katılmalıdır. Yapılacak konferansta konunun enine boyuna tartışlamasında büyük yarar var. Bu toplantıda üst yönetimin toplam kalite yönetiminin önemine inanması gerekir. İkinci aşamada, organizasyonda toplam kalite yönetiminin uygulanması için bir kurumsal yapılanmaya, yani örgütlenmeye gitmek gerekir. Toplam kalite yönetiminin üst düzeyde koordinasyonunu ve yapılan çalışmaların izelnmesini sağlayacak bir Kalite Konseyi veya Toplam Kalite Yönetimi Yürütme Komitesi kurulması gerekir. Bu üst düzeyde örgütlenmeyi takiben en alt düzeye kadar kalite geliştirme çalışma gruplarının oluşturulması önem taşıyor. Deming in yukarıdaki sözünü unutmayalım: Kalitenin geliştirilmesi yıldan yıla öğrenilecek bir süreçtir. Gerçekten de kalite konusundaki çabaların başarıya ulaşması sürekli gelişme (KAİZEN) felsefesinin organizasyonda uygulanmasına bağlıdır. Kaizen yönetimi, toplam kalite felsefesinin temelidir. Organizasyonda sürekli eğitim, sürekli bilgi ve beceri geliştirme, sürekli araştırma ve geliştirme, sürekli kalite geliştirme ve kontrol çabalarının devam etmesi gerekir. Çağımızn en ünlü yönetim 4

5 guru larının başında gelen Peter Drucker şöyle demektedir: Gelişme hiç bir zaman sona ermeyecek bir süreçtir. Önemle belirtelim ki toplam kalite yönetimi çok boyutlu bir yönetim felsefesidir. Kalite Yönetimi, Müşteri Odaklı Yönetim, Adem-i Merkeziyetçi Yönetim, Stratejik Yönetim, Toplam Katılım Yönetimi, İnsan Kaynaklarının Yönetimi, Performans Yönetimi, Kaizen Yönetimi ve saire toplam kalite yönetiminin temel boyutlarıdır. Tüm bu yönetim tekniklerinin mutlaka öğrenilmesi ve uygulanması başarıya giden yoldur. KALİTE DEVRİMİ İÇİN ETKİN LİDERLİK... Sonuç olarak işe öğrenmekle başlamalıyız. Kulaktan dolma bilgilerle yüzeysel değil, konuyu bilimsel yönleriyle tanıma ve öğrenme eğiliminde olmalıyız. Yine Deming in şu önemli sözünü hatırlatalım: Transformasyon derin bilgi gerektirir. Transformasyon için bilgiyi öğrenme ve uygulama gereklidir. Bilgi, başarı için gerekli, ancak yeterli değildir. Başarıya ulaşmak için kararlı, inançlı, sabırlı olmak gerekir. Ve en önemlisi kalite bilincinin organizasyonda yayılması ve kurumsallaşması için üst yönetimin liderliği şarttır. Her başarılı kalite devrimi nin gerisinde etkin liderlik olduğu asla unutulmamalıdır. 5