PATOLOJİ LABORATUARI ÇALIŞMA SÜREÇLERİNE YÖNELİK PROSEDÜR

Transkript

1 SAYFA NO 1 / AMAÇ: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Patoloji Laboratuarında ulusal standartlara, kanun ve yönetmeliklere uygun olarak; gelen hastalara ait materyallerin, sekreterlikte doğru kabulü, laboratuarda standartlara uygun çalışılması, raporlanması, raporların gerekli mercilere ulaştırılması ve sonuçların arşivlenmesini sağlamak gibi gerekli hizmetler için düzenlenmiş yöntemleri tanımlamaktır. 2. KAPSAM: Patoloji laboratuarının hizmetlerini ve tüm laboratuar çalışanlarını kapsar. 3.KISATMALAR: HBYS: Hastane Bilgi Yönetim Sistemi PAP: Papanicolaou Boyama Metodu BOS:Beyin Omurilik Sıvısı 4.TANIMLAR: 5.SORUMLULAR: Sorumlu Öğretim Üyesi Asistan Doktorlar Laboratuar Teknik Elemanları Sekreter 6.FAALİYET AKIŞI 6.1.LABORATUAR GENEL ÇALIŞMA ESASLARI Laboratuarda önlükle çalışılır, biyopsi ve sitoloji materyallerinin mikroskobik işlemi sırasında özel giysiler ve koruyucu ekipmanlar giyilir. Laboratuar ortamında yiyecek içecek bulundurulmaz. Temizlik ve laboratuar düzenine uyulur. Kullanılan malzemeler yerlerine kaldırılır. Kimyasal maddelere direkt olarak dokunulmaz, solumaktan kaçınılır, Bu tür maddeler açıkta bırakılmaz, kullanıldıktan sonra kapağı hemen kapatılır. Çalışma sırasında eldiven kullanılır ve sonrasında eller yıkanır. Özelliğini yitiren solüsyonlar yenileriyle değiştirilir, tarihi geçmiş olanlar kullanılmaz. Yanıcı ve tahriş edici maddelerin cilt ya da göz ile teması halinde bol su ile yıkanır ve ilgililere haber verilir. Cihazlar özenle kullanılır, her cihazın kullanım talimatına dikkat edilir. Hijyen şartlarına mutlaka uyulur, Özellikle materyallerin makroskobi aşamasında, hazırlanması sırasında enfeksiyon riskinin olduğu unutulmamalı, önlük, maske, gözlük ve eldiven kullanılmalıdır. Şüpheli temas ya da yaralanma durumunda uygun antiseptiklerle yıkama yapılır. Hastane enfeksiyon komitesine ve kalite yönetim birimine kan ve vücut sıvılarının sıçramasına maruz kalan çalışan bildirim formuyla veya HBYS üzerinden durum bildirilir. Tüm aşamalarda dikkat, ciddiyet ve hassasiyet gösterilir. Patoloji laboratuarı güvenlik rehberine uyulur.

2 SAYFA NO 2 / ÖRNEK GÖNDEREN BİRİMLERİN VE MERKEZLERİN TANIMI Hastane içi klinikler ve hastane dışı konsültasyonlardan örnekler gönderilir. 6.3.ÖRNEĞİN UYGUN ŞEKİLDE TRANSFERİ Alınan numuneler hastane görevli personeli veya hasta yakınları tarafından, patoloji laboratuvarı test rehberinde belirtilen örnek transferi kriterlerine uygun şekilde patoloji laboratuvarı numune kabul sekreterliğine ulaştırılır. 6.4.ÖRNEK KABUL VE RET KRİTERLERİ Tüm örnekler için patoloji istek formu eksiksiz olarak doldurulmuş ve hasta kimlik bilgileri, bilgisayar numarası etiketlenmiş olarak gönderilmelidir. Tanılı ya da kuşkulu bulaşıcı hastalığı olan olgular patoloji istek formunda ayrıca özel olarak belirtilmelidir. Cerrahi patoloji materyalleri büyüklüklerine uygun kaplarda %10 formaldehit içinde gönderilir. İntraoperatif konsültasyon,doku immün florasan ve sitolojik yayma yapılacak olguların materyalleri fiksatif solüsyona konmadan taze olarak en kısa sürede zorunlu durumlarda kurumayı önlemek için serum fizyolojik ile ıslatılarak gönderilir. İntraoperatif konsültasyon için örnekler ameliyathaneden hiçbir solüsyona konmadan, gazlı bez üzerinde, diğer hastanelerden kapalı kap içinde buz kalıpları arasında kalacak şekilde, en kısa sürede gönderilir İntraoperatif konsültasyon için sitolojik materyaller, doku örnekleri ile birlikte gönderilmelidir. Balgam, idrar, seröz sıvılar, kist, aspirasyon sıvıları fiksatif solüsyona konmadan, sızdırmaz kaplarda, en kısa sürede gönderilir. İnce iğne aspirasyon biyopsileri, üzerlerine hasta isimleri yazılmış lamlara yayılarak ve havada kurutularak, smearler saç spreyiyle fikse edilerek ve % 96 alkol içinde gönderilir. Tüm materyallerin mesai saatleri içinde gönderilmelidir. Mesai saatleri içinde gönderilemeyen seröz boşluk sıvıları, kist aspirasyon sıvıları buzdolabında +4C de saklanmalıdır. Sıcaklık takip formuyla takibi yapılmaktadır. Hasta kimlik bilgileri tutarsız olan ya da örnek üzerinde hasta kimlik bilgileri yazılı olmayan materyaller kabul edilmez. Uzun süre açıkta kalmış, kurumuş, kotere bağlı olarak yanmış, sertleşmiş doku örnekleri ile sert, kalsifik doku örnekleri intaoperatif konsültasyon için kabul edilmez. Biyopsiler, doku büyüklüğüne uygun kapta % 10 formol içinde gönderilir. Rezeksiyon materyalleri, bütünlüğü bozulmadan, kesit yapılmadan, büyüklüğü yeterli kaplarda üzerini örtecek şekilde % 10 formol içinde gönderilir. Tanımlanan özelliklere uymayan sitoloji ve biyopsi-rezeksiyon örnekleri kabul edilmez. Ameliyathaneden ve servislerden gönderilen materyaller görevli personelle getirilir. Polikliniklerden veya diğer hastanelerden gönderilen materyaller hasta yakınları tarafından getirilir.

3 Tüm numuneler mesai saatleri içinde gönderilmelidir. 6.5.RAPORLARIN HASTALARA VE DOKTORLARA NASIL ULAŞTIRILACAĞI SAYFA NO 3 / 14 Sonuç alma tarihi materyali getiren kişiye sözlü olarak bildirilir. Materyalin durumuna göre ön hazırlık (kemik dokusunun asitte bekletilmesi, büyük dokuların uzun sürebilecek fiksasyonu gibi) ve özel işlem (histokimyasal boyama) gerektirebilecek durumlar sözel olarak belirtilmelidir. Ayrıca patoloji laboratuvarı sonuç alma kartı düzenlenir ve numuneyi getiren kişiye teslim edilir. Çıkan sonuçlar HBYS üzerinden doktorlara ulaşır. 6.6.RAPORLAMADA KULLANILAN ULUSLAR ARASI STANDART VE STANDARTLAR Raporlamada Sağlık Bakanlığının istediği tümörler ile ilgili uluslar arası kotlar kullanılmaktadır LABORATUVAR DIŞINDAKİ KRİTİK SÜREÇLER İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER Laboratuvarda işi biten materyel araştırma görevlisine teslim edilir. Öğretim üyesiyle birlikte tanı konarak yazılmak üzere sekreterliğe verilir. 5 iş günü içinde rapor hastaya teslim edilir MAKROSKOBİK DEĞERLENDİRME MAKROSKOBİK DEĞERLENDİRME VE DOKU TAKİBİ BİYOPSİ MATERYALLERİ 1) Gelen biyopsi materyallerinin makroskobisi patoloji uzman doktoru tarafından laboratuvar görevlisinin yardımı ile alınır. 2) Makroskobik değerlendirme makroskobi rehberi doğrultusunda yapılır ve gerekli parçalar alınır. 3) Kasetlenen doku parçaları formaldehit dolu kavanozda biriktirilir ve gün sonunda doku takip cihazında işleme alınır. 4) İşlemden geçen dokular ertesi sabah laboratuvar görevlisi tarafından bloklanır. 5) Bloklanan dokular laboratuar görevlisi tarafından sırasıyla kesilir, otomatik boyama cihazında H&E boyası ile boyanır ve balzamla kapatılır. DOKU TAKİP CİHAZI (OTOTEKNİKON) NIN İŞLEYİŞİ Formalin Alkol %60 Alkol %70 Alkol %80 Alkol %90 Alkol %95 Absolü alkol Absolü alkol Xylol Parafin 62 C Parafin Parafin 30 dak. 30 dak. 2 saat 2 saat

4 Parafin T.C SAYFA NO 4 / 14 Bir gece boyunca ototeknikon cihazında takibe alınan biyopsi ve doku örnekleri parafin blok yapılmak üzere bloklama cihazının haznesine alınır. Takip kasetleri tek tek acılıp içerisindeki dokular sıcak pens yardımıyla metal bloklama kasetlerine konur ve üzerlerine santigrat Derecede eritilmiş sıvı parafin dökülür. Hastaya ait patoloji numarası ve dokuya ait bilgiler küçük kâğıtlara yazılarak bloklara yapıştırılır. Blokların soğuması için soğutucu cihazına sıralanır. Yeterince soğuyan bloklar metal kasetlerden çıkartılarak kesim için buzlukta veya soğutucuda 10 dakika bekletilir. Mikrotom yardımıyla yapılacak boyaya göre mikron kalınlıklarında kesitler alınır. Alınan parafin kesitler fırça yardımıyla derece sıcaklıktaki doku banyosuna alınır. Bu aşamada yine fırça yardımıyla dokuların açılması ve kırışıklıkların giderilmesi sağlanır. Su banyosundaki dokular üzerine hastaya ait patoloji numarası ve dokuya ait bilgiler yazılı olan lamlara alınarak boyama sepetlerine sıralanır. Lam sepetleri boyama işlemine geçilmek üzere derece sıcaklıktaki etüve bırakılır. Etüvde 45 dakika bekleyen sepetler yine etüv içerisinde bulunan sıcak ksilende 15 dakika bekletilerek dokular üzerindeki parafin kalıntıları uzaklaştırılır. HEMATOKSİLEN-EOZİN BOYAMA METODU (80 santigrat derece etüvde 45dk bekletilir, etüvde bulunan sıcak ksilende 15 dk. bekletilir, Soğuk ksilenlerden 1. Sinde 15 dk. 2. Sinde 10 dk. 3. Sünde 5 dk. bekletilir.) 2) %96 lık alkollerden geçirilir.(1. Alkode 5 dk. 2. Alkode 5 dk. tutulur.) 3) Çeşme suyunda 1 dk. yıkanır. 4) Hematoksilende 5 dk. boyanır 5) Çeşme suyunda 1 dk. yıkanır. 6) Asit alkolde sn. bekletilir. 7) Çeşme suyunda 1 dk. yıkanır. 8) Amonyaklı suda 30 sn. bekletilir. 9) Çeşme suyunda 2 dk. yıkanır. 10) Eosinde 3 dk. bekletilir. 11) %96 lık alkollerden geçirilir.(1. Alkode 1 dk. 2. Alkode 1 dk. 3. Alkolde 1 dk. tutulur.) 12) Ksilollerden geçirilir.( 1. Ksilolde 2 dk. 2. Ksilolde 5 dk. 3. Ksilolde 5 dk. tutulur.) 13) Balzamla kapatılır. 6.9.MİKROSKOBİK DEĞERLENDİRME 1. Mikroskobik inceleme sırasında doku takibi, kesit, boyama ya da kapatma aşamalarında sorun olduğu düşünülüyorsa düzeltici önleyici faaliyet formu düzenlenerek çalışmalar yapılır. 2. Hazırlanan doku kesitleri ve sitoloji yaymaları patoloji uzman doktoru tarafından mikroskobik olarak incelenir. Kesin tanı konulan hastaların raporları yazılır. 3.Kesin tanı konulamayan vakalardan gerekiyorsa tekrar parça, tekrar kesit veya sitolojiler için tekrar yayma yapılır.

5 SAYFA NO 5 / 14 4.Yeni alınan parça veya kesitlerden sonra tekrar mikroskobik inceleme yapılır, Kesin tanı konulan hastaların raporları yazılır. 5.Kesin tanı konulamayan veya ileri tetkik gerektiren durumlarda patoloji uzmanının isteği doğrultusunda, laboratuvar teknik elemanları tarafından histokimyasal ve immünhistokimyasal boyamalar yapılır. Gerekli durumlarda bu boyamalar için kontrol çalışması yapılır. 6.Özel boya lamları mikroskopta incelenir, Kesin tanı konur, hastaların raporları yazılmak üzere sekretere teslim edilir SİTOLOJİK DEĞERLENDİRME SİTOLOJİ MATERYALLERİ 1) Hazır yayılmış olarak gelen sitolojik materyaller (servikovaginal smear, fırçalama, ince iğne aspirasyon biopsisi, meme başı yaymaları gibi) laboratuvar görevli personeli tarafından boyanır. 2) Sıvı halde gelen materyaller (idrar, bronş aspirasyonu ve balgam gibi) direkt yayma veya santrifüj sonrası yayma olarak hazırlanır. Santrifüj sonucu oluşan çökelti çoksa hücre bloğu oluşturmak üzere doku takibi işlemine alınır. 3) Servikovaginal yaymalarda PAP, kemik iliği yaymaları Wright, Tiroid yaymaları Giemsa ve PAP ile diğer yaymalarda PAP ve H&E ile boyanır ve balzamla kapatılır. PAP (PAPANİCOLAOU) BOYAMA METODU 1) %96 lık alkolde 5 dk. tutularak tesbit edilir. 2) Çeşme suyunda 1 dk. yıkanır. 3) Hemotoksilende 5 dk. tutulur. 4) Çeşme suyunda 1 dk. yıkanır. 5) Asit alkolde 15 sn.tutulur. 6) Çeşme suyunda 1 dk. yıkanır. 7) Amonyaklı suda 15 sn. bekletilir. 8) Çeşme suyunda 2 dk. yıkanır. 9) %96 lık alkolde 2 dk. bekletilir. 10) Orange-G 6 dk. bekletilir. 11) Çeşme suyunda 2 dk. yıkanır. 12) EA 50 de 3 dk. bekletilir. 13) %96 lık alkollerden geçirilir.(1. Alkode 30 sn. 2. Alkode 30 sn. 3. Alkolde 1 dk. tutulur.) 14) Ksilollerden geçirilir.( 1. Ksilolde 2 dk. 2. Ksilolde 2 dk. 3. Ksilolde 5 dk. tutulur.) 15) Balzamla kapatılır. WRİGHT BOYAMA METODU 1) Havada kurutulmuş yayma lamları üzerine yeni hazırlanmış ve buzdolabında muhafaza edilmiş Wright boyası damlatılır ve 6-7 dk. Bekletilir.

6 2) Lamlar üzerine distile su damlatılarak boya yoğunluğu azaltılır ve 3 dk. bekletilir. 3) Çeşme suyunda 1 dk. yıkanır. 4) Lamlar açık havada kurutulur 5) Kapama yapılmadan immirsüyon damlatılarak mikroskopta bakılır. SAYFA NO 6 / 14 NOT: Sitoloji örneklerine uygulanan H&E boyama metodu yukarda anlatıldı. Giemsa, PAS, Demir(Prusya Mavisi) Boyama metodlarıda histokimyasal boyama metodları içerisinde anlatılacaktır RUTİN DIŞINDA UYGULANAN YÖNTEMLERİN (İMMÜNOHİSTOKİMYA, HİSTOKİMYA, İMMÜNFLORESAN, MOLEKÜLER TEKNİKLER, ELEKTRON MİKROSKOPİ GİBİ) NASIL YAPILACAĞI LABORATUVARDA UYGULANAN ÖZEL BOYAMA TEKNİKLERİ HİSTOKİMYASAL BOYAMALAR MAYERS MUCİKARMEN (MÜSİN) BOYAMA METODU 3) Harris hematoksilende 1 dakika boyanır. 4) Çeşme suyunda yıkanır. 5) Amonyaklı sudan geçirilir. 6) Çeşme suyunda yıkanır. 7) Müsin boyasında 4 saat bekletilir. 8) Çeşme suyunda iyice yıkanır. 9) Distile sudan geçirilir. 10) Metanil yellow solüsyonunda 1 dk. boyanır. 11) Distile sudan hızlıca geçirilir. 12) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir. 13) Balzamla kapatılır. VAN GİESON BOYAMA METODU 3) Van gieson Çalışma solüsyonunda 5 dakika bekletilir. 4) Distile suda 3-4 kez yıkanır. 5) Van gieson boyasında 5 dakika zıt boya yapılır. 6) Hızlı bir şekilde distile suyla yıkanır. 7) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir. 8) Balzamla kapatılır.

7 SAYFA NO 7 / 14 GİZEMSA BOYAMA METODU 3) Metil alkolde 30 dakika tutulur. 4) Distile suda yıkanır 5) gizemsa boyası 6) Distile suda hızlıca yıkanır 7) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir. 8) Balzamla kapatılır. TRİPPLE (MASSON TRİKROM) BOYAMA METODU 1) Kesitler deparafinize edilir 3) Harris hematoksilende 1 dakika bekletilir. 4) Çeşme suyunda yıkanır, distile sudan geçirilir. 5) Amonyaklı suya batırıp çıkarılır, distile sudan geçirlir. 6) %5 lik demir allumda 1 dakika bekletilir. 7) Çeşme suyunda bir iki dakika yıkanır. 8) Panceaus asit fuksin 3-5 dakika bekletilir. 9) Distile suyla yıkanır. 10) %1 lik asetik asitli sudan geçir. 11) Fosfotungistik asitle sudan geçir. 12) %1 lik asetik asitli sudan geçir. 13) Liğht green de 5-10 dakika bekletilir(boya yeni ise 5 dakika yeter). 14) %1 lik asetik asitli sudan geçir. 15) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir. 16) Balzamla kapatılır. GOMORİ DEMİR (PRUSYA MAVİSİ) BOYAMA METODU 3) Kesitler çalışma solüsyonuna konulur 20 dakika bekletilir. 4) Distile suda yıkanır. 5) Nüklea fast red, bazik fuksin veya eozin ile 1-2 dakika zıt boya yapılır. 6) Distile su ile iyice yıkanır 7) Açık havada kurutulur 8) Ksilenden geçirilir

8 9)Balzamla kapatılır T.C GÜMÜŞ (RETİKÜLİN) BOYAMA METODU 3) Potasyum permankanat solüsyonunda 1 dakika bekletilir. 4) Çeşme suyunda 2 dakika yıkanır. 5) Potasyum metabisülfit doku beyazlaşıncaya kadar takriben 1 dakika bekletilir. 6) Çeşme suyunda 1 dakika yıkanır. 7) Ferrikallum sülfat solüsyonunda 1 dakika bekletilir. 8) Çeşme suyunda 1 dakika yıkanır. 9) Distile sudan geçirilir. 10) Amonyum gümüş nitrat solüsyonunda 3 dakika bekletilir. 11) Distile sudan geçirilir. 12) % 10 luk Formalinde doku kararıncaya kadar takriben 3 dakika bekletilir. 13) Çeşme suyunda 1 dakika yıkanır. 14)Altınklorür solüsyonunda 10 dakika bekletilir. 15) Distile suda yıkanır. 16) Potasyum metabisülfit solüsyonunda 1 dakika bekletilir. 17) Yıkamadan sodyumtiosülfat solüsyonuna alınır ve 1 dakika bekletilir. 18) Çeşme suyunda 1 dakika yıkanır. 19) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir. 20) Balzamla kapatılır. PAS (PERİYODİK ASİT SCHİFF REAKSİYONU) BOYAMA METODU 3) Periyodik asit solüsyonunda 20 dk. bekletilir. 4) Distile suda yıkanır. 5) Schiff solüsyonunda 20 dk. Bekletilir. 6) Çeşme suyunda 10 dk. yıkanır. 7) Harris hema toksilende 1 dk. Zıt boyana uygulanır. 8) Distile suda iyice yıkanır. 9) Amonyaklı sudan geçirilir. 10) Distile suda yıkanır. 11) Alkol, aseton ve ksilolden geçirilir. 12) Balzamla kapatılır. SAYFA NO 8 / 14

9 SAYFA NO 9 / 14 A-B PAS (ALCİEN BLUE-PERİYODİK ASİT SCHİFF) BOYAMA METODU 3) Alcian Blue solüsyonunda 30 dk. bekletilir. 4) Distile suda yıkanır. 5) Periyodik asit solüsyonunda 20 dk. bekletilir. 6) Distile suda yıkanır. 7) Schiff solüsyonunda 20 dk. bekletilir. 8) Çeşme suyunda 10 dk. yıkanır. 9) Harris hematoksilende 1 dk. zıt boyana uygulanır. 10) Distile suda iyice yıkanır 11) Amonyaklı sudan geçirilir 12) Distile suda yıkanır. 13) Alkol, aseton ve ksilolden geçirilir. 14) Balzamla kapatılır. D-PAS (DİASTAZ- PERİYODİK ASİT SCHİFF) BOYAMA METODU 3) Dokuların üzeri tükürükle kapatılır. 15 dk. bekletilir. 4) Distile suda yıkanır. 5) Periyodik asit solüsyonunda 20 dk. bekletilir. 6) Distile suda yıkanır. 7) Schiff solüsyonunda 20 dk. bekletilir. 8) Çeşme suyunda 10 dk. yıkanır. 9) Harris hema toksilende 1 dk. Zıt boyana uygulanır. 10) Distile suda iyice yıkanır 11) Amonyaklı sudan geçirilir 12) Distile suda yıkanır. 13) Alkol, aseton ve ksilolden geçirilir. 14) Balzamla kapatılır. ZİEHL NELSEN BASİLLER İÇİN (EZN) BOYAMA METODU 3) Kesitler ağzı kapalı kapta karbolfuksin ile 56 derecede dakika boyanır. 4) Çeşme suyunda 5-10 dakika yıkanır.

10 5) Renk açık pembe olana kadar 5-10 saniye %1 lik asit alkolde çalkalanır. 6) Çeşme suyunda 5 dakika yıkanır. 7) Metilen blue solüsyonunda 2 dakika zıt boya yapılır. 8) Çeşme suyunda yıkanır. 9) Alkol, aseton ve ksilenden geçirilir. 10) Balzamla kapatılır. ELASTİC VAN GİESON BOYAMA METODU 3) Elastik doku boyasında 5dk. bekletilir. 4) Distile suda yıkanır. 5) %2 lik ferric chloride solüsyonunda 1-3 dk difransiye edilir (renk birton açılır). 6) Distile suda yıkanır. 7) %5 lik sodyum tiosülfatta 1-5 dk bekletilir. 8) Çeşme suyunda 5dk yıkanır. 9) Distile sudan geçirilir 10) Van gieson boyasında 5dk zıt boyama yapılır. 11) Hızlıca çeşme suyundan geçirilir. 12) Alkol, Aseton ve Ksilolden geçirilir. 13) Balzamla kapatılır. TOLUİDİN MAVİSİ (TOLUİDİNE BLUE) BOYAMA METODU 2) Distile suda yıkanır. 3) Toluidin mavisi ile 2-5 dk. boyanır. 4) Çeşme suyunda hafifce yıkanır. 5) Dehidre edilir.(%96 lık alkol, Absoli alkol veya Asetondan geçirilir.) 6) Lamlar havada kurutulur. 7) Lamlar 3 kez Ksilenden gecirilir. 8) Balzamla kapatılır. BAKIR (ORCEİN) BOYAMA METODU 2) Distile suda yıkanır. SAYFA NO 10 / 14 3) Yeni hazırlanmış potasyum permanganat solüsyonunda 5 dk. bekletilir. (Burada dokular kahverenginde boyanır.) 4) Çeşme suyunda yıkanır. 5) %1,5 lik oxolic asit solüsyonunda dokular beyaz olana kadar bekletilir.

11 6) Çeşme suyunda yıkanır. 7) Distile sudan geçirilir. SAYFA NO 11 / 14 8) Orcein solüsyonunda 4 saat bekletilir. Boya taze değilse bir gece sabaha kadar bekletilir. 9) Absoli alkolde difransiye edilir. 10) Ksilolden gecirilerek ren parlatılır. 11) Balzamla kapatılır. KONGO RED BOYAMA METODU 2) Distile suda yıkanır. 3) Kongo A solüsyonunda 30 dk. bekletilir. 4) Yıkama yapılmaz. 5) Kongo B solüsyonunda 1-2 saat bekletilir. 6) Çeşme suyunda dokular morarıncaya kadar yıkanır. 7) Hematoksilen ile koyu olmayan bir nüve boyası yapılır. 8) Distile suda yıkanır. 9) Alkol, Aseton ve Ksilolden geçirilir. 10) Balzamla kapatılır. AMİLOİD BOYAMA METODU 1) Kesitler deparafinize edilir 2) Yıkanıp distile suya alınır 3) Cristal violet solüsyonu damlatılıp 1dk. bekletilir. 4) Çeşme suyunda iyice yıkanır. 5) Distile sudan geçirilir. 6) Sıvılaştırılmış gliserin jeli veya su bazlı kapama malzemesi ile kapatılır. ALCİAN BLUE BOYAMA METODU 1) Kesitler deparafinize edilir 3) Alcian Blue solüsyonunda 30dk. bekletilir. 4) Distile suda yıkanır. 5) Nükleer Fast Red solüsyonunda 3dk. bekletilir. 6) Distile suda yıkanır. 7) %96 lık alkollerde yıkanır. 8) Aseton ve Ksilolden geçirilir. 9) Balzamla kapatılır. KOLLOİDAL DEMİR BOYAMA METODU

12 3) Dialize Demir solüsyonunda 10 dk. bekletilir. 4) Distile su ile yıkanır. SAYFA NO 12 / 14 5) Asit Ferrosiyonit (%2 lik Potasyum ferrosiyonit+%2 lik HCl) Solüsyonunda 10 dk. Bekletilir. 6) Distile suda iyice yıkanır. 7) %0,1 lik neutral red ile yada safranin ile 2-5dk. zıt boya yapılır. 8) Distile su ile yıkanır 9) Hızlıca alkolden geçirilir. 10) Balzam ile kapatılır KALİTE KONTROL ÇALIŞMALARI -Kayıt-kabul problemlerinin değerlendirilmesi -Frozen kesitlerin değerlendirilme -Cerrahi patoloji dokuların gözden geçirilmesi -Raporlama süreleri -Tanıların güvenirliliği Beklenmeyen olay/uygunsuzluk bildirimi -Kayıp ya da zarar görmüş spesmen kayıtları -Kayıp rapor kayıtları -Laboratuvar kalite güvenirliliği -Laboratuvar girdilerinin kontrolü -Laboratuvar çıktılarının kontrolü -Sekreterya problemlerinin belirlenmesi Bunlarla ilgili aylık/randomize değerlendirmeler yapılmakta ve değerlendirme sonuçlarına göre gerekli düzeltici faaliyetler yapılmaktadır PATOLOJİ RAPORLARININ HAZIRLANMASI Raporlar sekreterler tarafından bilgisayarda yazılır ve iki nüsha çıktı alınır. Her iki nüshada ilgili hekime imzalatılır ve bir nüshası hastalara ulaştırılırken bir nüshası arşivlenmek üzere patoloji arşiv memuruna teslim edilir. Frozen çalışmaları 20 dakikada, Sitoloji sonuçları 5 iş günü içerisinde, biyopsi sonuçları 9 iş günü içerisinde, asit takibi gerektire sert dokular ve kemik rezeksiyonları gün içerisinde sonuçlandırılır RAPORLAMA SÜRELERİ İntraoperatif konsultasyonu (frozen çalışması) için 20dk. Sitolojik materyaller için 6 iş günü Biyopsi ve ameliyat materyalleri: Özel inceleme gerektirmeyen biyopsi ve ameliyat materyalleri 8 iş günü Özel inceleme gerektiren biyopsi ve ameliyat materyalleri 11 iş günü

13 Asit takibi gerektiren sert dokular için iş günü PANİK TANI KRİTERLERİ VE BİLDİRİMİ PATOLOJİ LABORATUVARI PANİK TANI LİSTESİ Lökositoklastik Vaskülit Gebelik sonlandırılması Kürtaj materyalinde villus ve trofoblast olmaması Endometriyum küretajında yağ dokusu varlığı Plevra ve akciğer biyopsisinde başka organ parçası bulunması Frozen tanısı ile kalıcı kesit tanısı uyumsuzluğu İnce iğne aspirasyonu ilk tanısı ile son tanısı arasında uyumsuzluk Beklenmeyen malignite Konsültasyon sonucunun orijinal tanıdan farklı olması SAYFA NO 13 / 14 İmmün yetmezliği olan hastaların BOS ve BAL sıvılarında bakteri, mantar ve viral inklüzyon varlığı kemik iliği veya kalp kapakçığında bakteri PANİK TANI BİLDİRİMİ Bu kriterlere uyan biyopsilerle karşılaşıldığında mikroskobik incelemeyi yapan öğretim üyesi veya araştırma görevlisi tarafından istemde bulunan ilgili hekime sözlü ya da yazılı olarak bildirim yapılır. Bu tanılar patoloji laboratuvarı panik tanı bildirim formuna işlenerek kayıt altına alınır. Panik tanı bildirim formunda hastanın adı soyadı, dosya numarası ve patoloji örnek numarası, bildirim yapan doktorun adı soyadı, bildirim yapılan doktorun adı soyadı, bildirimin yapıldığı tarih ve saat ile bildirime konu olan panik tanı belirtilmelidir SONUÇLARIN HASTAYA VE HEKİME ULAŞTIRILMASI Poliklinik hastaları patoloji sonuçlarını kendileri ya da yakınları alarak muayene oldukları poliklinik doktorlarına gösterirler. Yatan hastaların patoloji sonuçları servis postaları tarafından hekimlerine ulaştırılır BLOK, PREPARAT VE RAPORLARIN ARŞİVLENMESİ Patoloji laboratuvarında elde edilen tüm parafin bloklar eksiksiz, düzenli ve sıralı bir şekilde blok arşiv dolabında en az 10 yıl süreyle muhafaza edilir. Patoloji laboratuvarında incelenen parafin bloklara ait bütün lamlar ve sitoloji lamları eksiksiz, düzenli ve sıralı bir şekilde lam arşiv dolabında en az 20 yıl süreyle muhafaza edilir. Patoloji laboratuvarında çalışmalar sonucunda elektronik ortama kaydedilen patoloji raporlarının imzalı bir nüshası eksiksiz, düzenli ve sıralı bir şekilde süresiz olarak rapor arşiv odasında muhafaza edilir. Patoloji hasta sonuç raporları elektronik ortamda kayıt altına alınarak süresiz olarak muhafaza edilir. Patoloji laboratuvarında hastaya ait arta kalan dokular patoloji işlemleri sonuçlandıktan ve raporlandıktan sonra gömülmek üzer tıbbi atık poşetlerine alınıp ağızları kapatılıp ilgili görevlilere teslim edilir. Bu süre zarfı en az 1 ay olarak uygulanır.

14 SAYFA NO 14 / 14 Öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri tarafından gerek görülürse hastalara ait geçmiş yıllara ait rapor, preparat ve bloklar arşiv memuru tarafından arşivden çıkartılarak teslim edilir. İncelenmek üzer arşivden alınan parafin blok ve lamlar inceleme bitiminde patoloji laboratuvarı arşiv memuru tarafından tekrar yerlerine kaldırılır. Fiziki şartlar elverdiği ölçüde patoloji laboratuvarına ait bütün arşivlerin C sıcaklıkta olması sağlanır. 7. İLGİLİ DÖKÜMANLAR: GN.FR.970 Kan Ve Vucut Sıvılarının Sıçramasına Maruz Kalan Çalışan Bildirim Formu GN.FR.1568 Patoloji Laboratuarı Güvenlik Rehberi GN.FR.1569 Patoloji Laboratuarı Test Rehberi GN.FR.320 Sıcaklık Takip Formu GN.FR.150 Patoloji İstek Formu GN.FR.2047 Patoloji Laboratuarı Panik Tanı Bildirim Formu KY-FR Düzeltici Önleyici Faaliyet Formu