Yeni Türk Ticaret Kanunu ve İç Denetim

Yeni Türk Ticaret Kanunu ve İç Denetim Yeflil Kalem Hile Riski Değerlendirmesi Acil Durum Yönetimi Suistimal Tespiti ve İncelemesinde Veri Analiz Teknikleri Solvency II ye Uyum Yolunda Kurumsal Yönetim Yapısı ve İç Denetimin Rolü Yans ma 15. Türkiye İç Denetim Kongresi Mühür İhbar Mekanizmalarının Etkinliği Yak n Plan T. İş Bankası Teftiş Kurulu Başkanlığı Perçin Halka Açık Şirketlerde BT Denetimi Çizgi Ötesi Sosyal Medyanın Sosyal Çığırtkanlığı Parmak İzi Kalite Güvence Değerlendirmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Merhaba 3 Her yıla, yeni niyetler, yeni dilekler ve yeni hedeflerle gireriz. Bunların bazıları daha yılın ilk günlerinde amacından uzaklaşmasına rağmen, o yılın güzel geçeceğine olan inancımız devam eder. 2012 yılının Ocak ayının sonuna geldiğimizde ise, uzun yıllardır hiç bu kadar yoğun yağmayan kar ile yeniden buluştuk. Aslında İstanbul da karı bırakın yağmurun yağması bile trafiği felakete çevirirken, kar nedeniyle çok daha olumsuz günler yaşadık, yaşamaya hala devam ediyoruz. Balkanlardan, Sibirya dan, Karadeniz den derken, meteoroloji bugünlerde yeni soğuk hava kitlesinin geleceğini ve ülkemiz için daha soğuk günlerin yaşanacağını duyurusunu yapıyor. Tedbiri elden bırakmamak gerek. Karlı hava ile birlikte gelen soğuklardan şikayet etmenin yanı sıra yağan karın getirdiği beyazlık çevremize ve doğaya ayrı bir güzellik kattığını da ifade etmek gerekir. Öte yandan ekonomi ve iş hayatımızda yaşanacak önemli bir gelişme, iş hayatımızda şirketlerimiz için oyunun kurallarının yeniden belirleneceği beyaz bir sayfa sunuyor. Mesleğimiz adına yeni ve güzel gelişmelerin yaşanacağı bir dönem başlıyor. Yürürlüğe girecek yeni Türk Ticaret Kanunu (TTK), ülkemizde ticari yaşamın geleceğine damga vuracak. Türkiye İç Denetim Enstitüsü olarak yeni kanunla ilgili olarak, 2005 yılından bu yana çalışmalar sürdürüyoruz. Gerek dergimiz İç Denetim aracılığıyla gerekse düzenlediğimiz kongre ve toplantılarda, işin uzmanlardan aldığımız görüşlerle meslektaşlarımızı yeni TTK hakkında bilgilendirmede bulunuyoruz. Aynı zamanda dergimizin bu sayısında da yeni TTK ya yer vererek hem Enstitümüz adına sunduğumuz görüşlerimiz ve bağımsız denetim şirketlerinden aldığımız yorumlar konu hakkında sizlere önemli katkılar sağlayacağını düşünmekteyiz. Dergimizin Aysberg sayfalarında, Deloitte Türkiye, Ernst&Young, KPMG, PwC Türkiye nin değerli yöneticileri sorularımıza içtenlikle yanıtlayarak, görüşlerini bizlerle paylaştılar. Biz biliyoruz ki, yeni kanunun etkili ve başarılı uygulamasında mesleğimizin profesyonelleri olan iç denetçilere önemli rol ve sorumluluklar düşüyor. Yeni kanunun düzenlemelerine uyum için hazırlık çalışmalarında meslektaşlarımızın şirketlerine değer katacağına inanıyoruz. Dergimiz, siz değerli meslektaşlarımızın ve okuyucularımızın katkılarıyla daha da zenginleşti. Dergimizin sayfalarında yer alan pek çok makalenin sizlere katkı sağlayacağını düşünüyoruz. Dergimizin Yansıma sayfalarında 15. sini düzenlediğimiz Türkiye İç Denetim Kongresi ne yer verdik. 17 Ekim 2011 tarihinde düzenlenen kongremize katılım her geçen yıl artması bizleri gururlandırıyor. Çünkü bu sonuç, Enstitümüzün kuruluş aşamasında öngördüğümüz vizyonun gerçek olduğunun da bir ifadesi. Kongremizde konuşmacı olarak yer alan IIA Başkanı Richard F. Chambers aynı zamanda meslektaşlarımıza seslendiği, 2012 yılı mesajı da dergimizin sayfalarında yer alıyor. Yakın Plan sayfalarında ise Türkiye İç Denetim Enstitüsü Kurumsal İletişim Komitesi ve TİDE Akademi ile yaptığımız röportaja yer verildi. Aynı zamanda İş Bankası Teftiş Kurulu Başkanlığı ile yapılan kapsamlı röportaj da sizlere önemli katkılar sağlayacak. Yeşil Kalem, Mühür, Perçin, Çizgi Ötesi, Parmak İzi sayfalarımızda, çok değerli meslektaşlarımız makalelerine yer verildi. MÖDAV Başkanı Ömer Lalik bundan sonra her sayımızda keyifli yazılarıyla yer alacak. Ömer Lalik in eğlenceli üslubuyla kaleme aldığı yazıları her sayımızda okuyabileceksiniz. Ayraç sayfalarımızda A. Murathan Bayrı tarafından kaleme alınan gezi yazısına yer veriliyor. A. Murathan Bayrı tarafından kaleme alınan gezi yazısının da ilginizi çekeceğinizi düşünüyoruz. Bir sonraki sayımızda tekrar görüşmek dileklerimizle, Keyifli okumalar

6 İÇİNDEKİLER Yap tık la rı işin doğ ru lu ğu na ina nan in san lar ça lış ma la rı nın de net len me sin den, kar şı fi kir le rin or ta ya atıl ma sın dan ve ter cih le ri üze rin den mü na ka şa yap mak tan zevk alır lar Türkiye İç Denetim Enstitüsü Derneği Adına İmtiyaz Sahibi Ali Kamil UZUN Yıldız Posta Cad. Akın Sitesi 1. Blok No: 6 K: 5 D: 10 Gayrettepe / İstanbul Aysberg....................... 6 Yeni Türk Ticaret Kanunu ve İç Denetim Yeşil Kalem................... 28 Çağla Akdemir Hile Riski Değerlendirmesi Alper Bilgiç Acil Durum Yönetimi Feridun Özmen Suistimal Tespiti ve İncelemesinde Veri Analiz Teknikleri Pınar Cangir Üstün Solvency II ye Uyum Yolunda Kurumsal Yönetim Yapısı ve İç Denetimin Rolü Mühür....................... 46 Gül Saraçoğlu İhbar Mekanizmalarının Etkinliği Perçin....................... 48 Tanıl Durkaya Halka Açık Şirketlerde BT Denetimi Ataç......................... 50 Prof. Dr. Ömer Lalik Hoş Geldin Yeni Yıl Çizgi Ötesi................... 52 Salim Kadıbeşegil Sosyal Medyanın Sosyal Çığırtkanlığı Ayraç....................... 54 A.Murathan Bayrı Plansız, Programsız, Deli Dolu, Bir O Kadar da Hazineden Kıymetli İşler Yakın Plan.................... 56 T. İş Bankası Teftiş Kurulu Başkanlığı TİDE Kurumsal İIetişim Komitesi Mustafa Kemal Atatürk TİDE Akademi Yansıma...................... 70 15. Tu rkiye İc Denetim Kongresi IIA Basķanı Richard F. Chambers den Yeni Yıl Mesajı Parmak İzi.................... 82 Işıl Kırdı Kalite Güvence Değerlendirmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Pano........................ 85 Quiz.........................89 Summary..................... 90 Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Gürdoğan YURTSEVER Yıldız Posta Cad. Akın Sitesi 1. Blok No: 6 K: 5 D: 10 Gayrettepe / İstanbul Yayın Direktörü Ali Kamil UZUN Genel Yayın Yönetmeni Gürdoğan YURTSEVER Editör Ersin GÜNERALP KATKIDA BULUNANLAR A. Murathan Bayrı, Ali Kamil Uzun, Alper Bilgiç, Bülent Bozdoğan, Cansen Başaran Symes, Çağla Akdemir, Feridun Özmen, Ferruh Tunç, Gül Saraçoğlu, Gürdoğan Yurtsever, Halil İbrahim Ayaşlı, Hüseyin Gürer, Işıl Kırdı, M. Kemal Tapkan, Merve Bahar, Mustafa Çamlıca, Prof. Dr. Ömer Lalik, Pınar Cangir Üstün, Richard F. Chambers, Salim Kadıbeşegil, Seyfullah Atçı, Tanıl Durkaya, Turgay Atalay. REKLAM Sevilay ÇALIŞKAN, Şebnem KABASAKAL İLETİŞİM ADRESİ Yıldız Posta Cad. Akın Sitesi 1. Blok No: 6 K: 5 D: 10 Gayrettepe / İstanbul Tel: 0 212 212 55 25 Faks: 0 212 212 55 26 E-posta: tide@tide.org.tr / dergi@tide.org.tr http://www.tide.org.tr Yıllık Abone Bedeli: 60 TL KDV dahildir. İki Yıllık Abone Bedeli: 120 TL KDV dahildir. YAPIM Rota Yayın Yapım Tanıtım Ticaret Ltd. Şti. Prof. N. Mazhar Ökten Sk. No:1 Rota Binası 34360 Şişli-İstanbul Tel: 0 212 224 01 44 Faks: 0 212 233 72 43 E-Posta: rota@rotayayin.com.tr http://www.rotaline.com YAYIN TÜRÜ Yaygın Süreli Yayın BASKI TARİHİ Şubat 2012 BASKI ve CİLT TOR Ofset San.ve Tic. Ltd. Şti. Akçaburgaz Mh. 116. Sk. No:2 Esenyurt - İstanbul Tel: (0212) 886 34 74 (Pbx) Faks: (0212) 886 34 80 E-Posta: tor@torofset.com.tr DAĞITIM Doğan Dağıtım Türkiye İç Denetim Enstitüsü Derneği tarafından üç ayda bir yayımlanır. Yazıların fikri sorumluluğu yazarlarına aittir. VİZYON Mesleki yayıncılıkta küresel değer yaratmak MİSYON Kurumsal Yönetimin güvencesi iç denetim ile ilgili; pay ve menfaat sahipleri, mesleğin profesyonelleri ve çözüm ortağı olarak hizmet gören kurum ve kuruluşlar için iletişim, paylaşım ve referans kaynağı olmak. (The Institute of Internal Auditors Chairman s Special Recognition Award) (The Institute of Internal Auditors Membership Competition) (The Institute of Internal Auditors Publication Contest Newsletter Category) (The Institute of Internal Auditors International Mastering Advocacy Program Award)

8 9 AYSBERG AYSBERG Soldan sağa: Ramazan Macan, Cihan Vahdettin Özsönmez, Ali Kamil Uzun, Sultan Bahçekapılı, Fatma Aksoy Mesleğin kurumsal yapılanmadaki kaçınılmazlığı yasal düzenlemelerde yerini buluyor Yeni Türk Ticaret Kanunu (TTK) nun iç denetime ilişkin doğrudan ve dolaylı düzenlemeler getiriyor. Özellikle 366./2, 375., 378. maddelerin iş hayatında ve şirketlerde uygulanması neler getirecek? Mesleğimizin gelişimine nasıl katkı sağlayacak? Bu soruların yanıtlarını Aysberg sayfalarında bağımsız denetim kuruluşlarından aldık. Türkiye İç Denetim Enstitüsü (TİDE) olarak da, yeni TTK nın mesleğimize nasıl dokunduğunu ve mesleğimize nasıl katkı sağladığını değerlendirmek istedik. Bu kapsamda Enstitü'nün çalışma komitelerinden olan ve mesleğimizi ilgilendiren tüm düzenlemelere katkı sağlamak için faaliyetini sürdüren "Mesleki Düzenlemeler Komitesi"nin görüşlerini aldık. Türkiye İç Denetim Enstitüsü (TİDE) olarak yeni Türk Ticaret Kanunu nun 366./2, 375., 378. maddelerini sırasıyla değerlendirdiğimizde; kanunun 366. madde, 2. fıkrasında Yönetim Kurulu, işlerin gidişini izlemek, kendisine sunulacak konularda rapor hazırlamak, kararlarını uygulatmak veya iç denetim amacıyla içlerinde Yönetim Kurulu üyelerinin de bulunabileceği komiteler ve komisyonlar kurabilir hükmü yer alıyor. Söz konusu madde hükmünün gerekçelerinde herhangi bir açıklama yapılmıyor, ancak bu fıkranın yazım dilinden yaptırım gücü olan bir amir hüküm niteliğinde olmadığı, sanki bu komite ve komisyonların gerek görülmemesi halinde kurulmayabileceği (ihtiyari olduğu) anlaşılıyor. Bunun yanı sıra bu madde, mesleğin kurumsal yapılanmalardaki zaruretinin hukuki zeminde yer bulabilmesi, geniş bir açılım ve yapının kurulabilmesi için imkan teşkil ediyor. Yönetim kurulunun şirketin faaliyetleri hakkında bilgi sahibi olmak ve işlerin gidişini izlemek üzere bağımsız ve objektif bir güvence verebilmek için en etkin yardımı İç Denetim birimi vasıtasıyla sağlayacağı açık. Bu nedenle konunun düzenlenecek ikincil mevzuatlarda daha açık ve net bir dille, yaptırım gücü yüksek olarak ele alınmasının faydalı ve kurumsal yönetim ilkeleri açısından da gerekli olduğunu düşünmekteyiz. Öte yandan kanunun 375. maddesini incelediğimizde ise, 366. madde lafzında bu tür komitelerin kurulması ihtiyari gibi görünse de 375. madde kapsamında Yönetim Kurulunun devredilemez görev ve yetkileri belirlenmiş bulunmakta. Özellikle (c) bendinin gerekçesinde muhasebe, finans denetimi düzeninin kurulmasından şirketin iş ve işlemlerinin denetlenmesine ilişkin bir iç denetim sisteminin ve bunu yapacak örgütün gösterilmesi amacı açıklıkla belirtilmiştir. 375. madde ile iç denetim mesleğimize önemli bir görev atfediliyor 375. maddede, Muhasebe, finans denetimi ve şirketin yönetiminin gerektirdiği ölçüde, finansal planlama için gerekli düzenin kurulması kısmına yer veriliyor. Bu madde ile yönetim kurulunun devredemeyeceği ve sorumluluğundan kaçınmasının engellenmekte olduğu görevleri arasına finans denetimi dahil edilmiş bulunuyor. Devredilemeyecek olması ve gerekçelerde finans denetiminin terim anlamından daha derin olarak iç denetimi tariflemesi sebebiyle, mesleğimize kanun çerçevesinde önemli bir görev ve güç atfediliyor. Gerekçelerde, şirketin büyüklüğü ne olursa olsun böyle bir bölümün olması ve muhasebeden tamamen bağımsız, uzmanlardan oluşan etkin bir iç denetim örgütüne gereksinim olduğuna yer veriliyor. Zira bir anonim şirketin denetiminin sadece bağımsız bir dış denetim kuruluşuna bırakılamayacağı, bu tür dış denetim şirketlerinin her müşterisini, içeriden ve yakından izleyemeyeceği vurgulanarak, finansal denetimin iş ve işlemlerin iç denetimi yanında, şirketin finansal kaynaklarının, bunların kullanım şeklinin, durumunun, likiditesinin denetimini ve izlenmesini de içereceği maddenin gerekçelerinde belirtiliyor. Ayrıca, finansal denetimin kurumsal yönetim ilkelerinin gereği olduğu vurgulanıyor. Buna ilave olarak 375. maddenin (e) bendinde; yönetimle görevli kişilerin özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetiminin de yönetim kurulunun devredilemez yetki ve görevleri arasında olduğu belirtiliyor. (c) bendinde sadece finansal denetim kapsamında dar anlamda ele alınan yönetim kurulunun denetim sorumluluğunun bu bend ile daha geniş bir uygulama alanı bulacağı açık. Ancak, kanunun ilgili (e) bendi gerekçelerinde üst gözetim ile kastedilenin hem kuramsal açıdan hem de işletme iktisadı yönünden gerekli olan işlerin akışının gözetimi olduğu belirtilirken, yönetim kurulunun bir kontrol ve denetim organı olmadığı da söyleniyor. Yönetim kurulunun şirketin işletim ve yönetimi açısından geniş bir yelpazeye yayılan (insan kaynakları, satış, satın alma, üretim, planlama vb.) birçok süreci, kendisinin direkt kontrol ve denetimini sağlayamayacağı anlaşılmakla birlikte, bu süreçlerin yönetiminden doğan sonuçlardan sorumluluğunun devam edeceği belirtiliyor. Bu açıdan bakıldığında, şirketlerde uygun yapı ve yetkinlikleri haiz bağımsız iç denetim uzmanlarından oluşan bir bölüm marifetiyle yönetim kurulu adına gözetim ve denetim faaliyetlerinin yürütülmesi ve sonuçlarının yönetim kurulu dikkatine raporlanması, bu denetim faaliyetlerinin dünyaca kabul görmüş uluslararası iç denetim standartlarına uyumlu olarak yapılmasının gerekliliğinin ikincil mevzuatlarda açık ve net olarak belirtilmesinin yararlı olacağını düşünüyoruz. TTK nın denetleme ve denetimle ilgili hükümleri olan 397. ile 406. maddeleri arası incelendiğinde ise, konunun esas olarak şirketlerin finansal tablolarının bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılacak denetimleri düzenlediği anlaşılıyor. 378. madde ile şirketlerde risk yönetiminin önemi vurgulanıyor 378. maddede belirtildiği üzere yönetim kuruluna şirketin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşürecek sebeplerin erken teşhisi, bunun için gerekli önlemler ile çarelerin uygulanması ve riskin yönetilmesi amacıyla uzman bir komite kurmak, sistemi çalıştırmak ve geliştirmek yükümlüğü veriliyor. Pay senetleri borsada

10 AYSBERG 11 AYSBERG işlem gören şirketler için bu komite zorunlu, diğerleri için ise bağımsız denetçinin gerek gördüğü hallerde derhal kurulması isteniyor. Maddenin gerekçesi incelendiğinde, bu tür gözetim ve risklerin yönetimi faaliyetlerinin bir kurumsal yönetim ilkesi olduğu vurgulanarak, risk yönetiminin geleceğe yönelik tehditlerin erken saptanması ve önlem alınması açısından yönetilmesi gereken bir süreç olduğu vurgulanıyor ve denetimden ayrıştığı noktalar belirtiliyor. Ancak 398. maddenin 2. fıkrasının 4. bendinde bağımsız denetçiden yönetim kurulunun riskleri erken teşhis ve önlemleri hakkındaki risk yönetimini etkin bir şekilde gerçekleştirip gerçekleştiremediğinin tespiti, 378. maddede belirtilen sistemi ve yetkili komiteyi kurup kurmadığını, böyle bir komite varsa bunun yapısını ve uygulamalarını açıklayan bir raporu hazırlayarak yönetim kuruluna sunması isteniyor. Ayrıca 398. maddenin gerekçelerinde verilen bağımsız denetçinin denetimin yapılmasına ilişkin dört ana kural içinde yer alan açıklamalardan biri de risklerin isabetle ifade olunup olunmadığıdır. Ancak, gerekçenin son cümlesinde; Risklere işaret, denetimin ve denetim raporunun görevi değildir. Görev tablolarda bunun, yani risklerin anlaşılıp anlaşılmadığının, özellikle yıllık raporlarda buna işaret edilip edilmediğinin 378. maddede öngörülen mekanizmanın işleyip işlemediğinin incelenmesidir denmekle, aslında bağımsız denetçinin sorumluluğunun sadece mekanizmanın varlığını ve etkinliği hakkında bir fikir edinip kanaat vermesi kastedildiği anlaşılıyor. Oysa bu faaliyetler, şirketin iç denetim birimi tarafından sürekli ve detaylı bir program dahilinde denetlenebilir ve yönetim kuruluna sağlıklı bir risk yönetimi hakkında bağımsız ve objektif bir raporlama sunabilir. 398. maddenin birinci fıkrasında tarif edilen bağımsız denetim kapsam ve standartlarına ilişkin hükümlerde de denetçinin denetim kapsamı arasında şirketin yıllık faaliyet raporlarının ve Türkiye Muhasebe Standartlarının öngördüğü şekilde iç denetimin de yıllık faaliyet raporları kapsamında denetimi öngörülüyor. Bu fıkranın gerekçelerinde de detaylı olarak verildiği gibi şirketin uluslararası denetim standartlarına uygun iç denetim faaliyetlerinin olması, bu faaliyetlerin kapsamı olarak muhasebe ve mali tablolara yönelik iç denetim faaliyetlerinin yanı sıra çeşitli komiteler, özellikle halka açık şirketlerde ve holdinglerde bütün topluluğu kapsar nitelikte yapılan denetimler kastediliyor. 402. maddenin ikinci fıkrasında bağımsız denetçinin yıllık faaliyet raporunu denetlemek için yeterli olanaklara sahip bulunamayacağı vurgulanarak, bunun ana sebepleri olarak yıllık faaliyet raporlarında yer alacak bilgiler içinde şirketin plan ve projeksiyonlar, istihdam durumu, pazar payı, pazarlama faaliyetleri içermesi, bağımsız denetçinin bu konuları denetim olanağının bulunmaması ifade ediliyor. Bu noktadan hareketle, yıllık faaliyet raporlarında yer alan bilgiler ancak şirketin içinde ve sürekli olarak yer alan iç denetim birimleri tarafından denetlenebilir ve yönetim kurulları ile raporun diğer tarafları için icradan bağımsız ve objektif bir güvence sağlayabilir. Bu açıdan bakıldığında ikincil mevzuatlarda konunun iç denetim kapsamında detaylı olarak açıklanması yerinde olacak. Öte yandan 375. maddenin gerekçelerinde de belirtildiği üzere bağımsız denetçinin şirketin birçok sürecini ilgilendiren geniş kapsamdaki tüm operasyonel faaliyetlerinin karşı karşıya bulunduğu risklerin etkin bir şekilde yönetilip yönetilemediğini kısa süreli ve ağırlıklı olarak finansal tablo denetiminden oluşan bir çalışma içinde anlamlı ve yeterli bir şekilde tespiti mümkün olamayacak. Şirketin kendi bünyesi içinde icradan bağımsız uzmanlardan oluşan bir iç denetim biriminin yönetim kuruluna bu güvenceyi daha hızlı, süreklilik arz eden bir yapıda ve etkin bir şekilde verebilmesi doğaldır. Risk değerlendirmesinde finansal ve operasyonel unsurları şirket bütünü içerisinde objektif ve sistematik bir yaklaşımla irdelemekte olan tek meslek kolu olarak iç denetim, riskin erken saptanması ve yönetimi komitesine girdi teşkil edebilecek çalışmaları yapabilecek tek meslek grubudur. Özetle, bu madde ile iç denetim mesleği tüm şirketler bazında yönetim kurulu seviyesindeki bir fonksiyonun doğal ve kaçınılmaz uzantısı olarak önemli bir yer ediniyor. Düzenlenecek ikincil mevzuatta, konu hakkında bağımsız denetçinin de raporunu hazırlarken, şirket iç denetim birimiyle ilişkisi açık bir şekilde ele alınmalı, şirket iç denetim birimlerinin esas olarak yönetim kurulu ana sorumluluklarından olan risklerin erken teşhisi ve gerekli önlemlerin zamanında alınması, risk yönetiminin ve ilgili kontrollerin etkinliği ve yerindeliği hakkında yönetim kurulu adına denetim ve gözetim yaparak düzenli raporları hazırlanması ihtiyacı belirtilmeli. Yeni TTK nın iç denetime ilişkin düzenlemelerinin etkili ve başarılı uygulaması için TİDE ye ne gibi görevler düşüyor İç denetim mesleğinin ulusal meslek örgütü Türkiye İç Denetim Enstitüsü (TİDE) olarak, kanunun ülkemiz iş hayatının kurumsal yönetim kalitesine önemli katkıları olacağını, şirketlerimizin küresel rekabet gücü ile birlikte ülkemiz yatırım iklimini çok olumlu etkileyeceğine inanıyoruz. Yeni kanun ile ilgili 2005 yılından bu yana sürdürülen çalışmalar hakkında meslektaşlarımızın bilgilendirilmesi konusunda Enstitümüzün faaliyetleri oldu. 17 Kasım 2006 tarihinde yapılan 10. Türkiye İç Denetim Kongresi nde komisyon başkanı Prof. Dr. Ünal Tekinalp meslektaşlarımıza hitap ederek kanun hakkında bilgi verdi. Ayrıca kendisine iç denetim ile ilgili düzenleme ihtiyaçları konusunda Enstitümüz görüşleri bir rapor olarak sunuldu. 2008 yılında İç Denetim Dergimizin 21. sayısında yeni Türk Ticaret Kanununa geniş yer verilerek, konunun uzmanları ile birlikte yeni TTK tasarısı değerlendirildi. Türkiye İç Denetim Enstitüsü olarak geniş bir ekip ile 10 Mart 2011 tarihinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdür Vekili İmdat Ersoy ziyaret edilerek, yeni Türk Ticaret Kanunu hakkında karşılıklı bilgi alışverişinde bulunuldu. Görüşmede Türk Ticaret Kanunu'nda yer alan denetim ile ilgili düzenlemelere yönelik Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yapılacak alt düzenlemelerde Türkiye İç Denetim Enstitüsü olarak yer almamızın gerekliliği konusunda karşılıklı mutabakata varılarak, Enstitümüzün niyet mektubu kendisine iletildi. 15. Türkiye İç Denetim Kongresi nde de bir oturum yeni Türk Ticaret Kanunu na ayrılarak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdür Vekili İmdat Ersoy meslektaşlarımıza bilgilendirmede bulundu. 17 Aralık 2011 tarihinde yapılan TİDE çalışma komiteleri çalıştayında kanunun iç denetime ilişkin düzenlemeleri ve etkileri değerlendirildi. Enstitümüz Mesleki Düzenlemeler Komitesi nin konuya ilişkin çalışmaları hakkında bilgi alınarak, görüş ve önerilerimizin ilgili mercilerle paylaşılması uygun görüldü. Dergimizin bu sayısında da Türk Ticaret Kanunu na yer ayrılması Enstitümüzün konuya olan ilgisinin sürekliliği açısından önem taşıyor. Yeni kanunun etkili ve başarılı uygulamasında mesleğimizin profesyonelleri olan iç denetçilere önemli rol ve sorumluluklar düşüyor. 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girecek olan kanunun şirketler açısından gerektirdiği ön hazırlıklar ve uyum çalışmalarında meslektaşlarımızın aktif rol almalarının gerektiğini düşünüyoruz. Gerek şirketlerde farkındalık yaratılması konusunda yapılması gereken bilgilendirme çalışmaları gerekse yeni kanunun düzenlemelerine uyum için hazırlık çalışmalarında meslektaşlarımızın şirketlerine değer katacağına inanıyoruz. TTK da doğru mesleki tanımlar ve doğru kurumsal konumlandırma adına TİDE çalışmalarını sürdürüyor Yeni kanunun ikincil mevzuat çalışmalarında ve uygulama sürecinde Türkiye İç Denetim Enstitüsü nün katkıları olacağı açık. Bu nedenle Enstitü olarak Bakanlık ve düzenleyici kurumlarla işbirliğine açık ve hazır olduğumuzu ifade edebiliriz. Uluslararası standartlarda iç denetim uygulaması, mesleğin uygulamacıları olan iç denetçilerin yetkinliği ve eğitimi konularında Enstitümüz, Bakanlık, düzenleyici kurumlar ve şirketlerimizin ihtiyaçlarına cevap verebilecek imkanlara sahip. Bu konuda Enstitümüzün web sitesinden (www.tide.org.tr) bilgi sahibi olabilirsiniz. Ülkemizde iç denetim mesleğinin uluslararası ve ulusal referans kaynağı olan TİDE, tüm mesleki birikimleri ile kamu ve düzenleyici kurumlara, şirketlerimize ve meslektaşlarımıza desteğini sunmaktan memnuniyet duyacaktır.

12 13 AYSBERG AYSBERG Yeni TTK ile etkin bir risk kontrol yönetimi önem kazanıyor Deloitte Türkiye Yönetici Ortak ve CEO su Hüseyin Gürer, şirket bünyesinde etkin ve verimli bir iç denetim fonksiyonunun oluşturulmasının ve etkin bir bağımsız denetimden geçmesinin her kuruma katma değer sağlayacağını belirtiyor. Mev cut TTK nın de ğiş ti ril me si ne ne den ih ti - yaç du yul du? 55 yıl dır ül ke miz de uy gu lan mak ta olan 6762 sa - yı lı TTK, dün ya ge ne lin de ya şa nan ve ka lı cı so - nuç lar or ta ya çı ka ran eko no mik olay lar so nu cu Türk ti ca ret ha ya tı nın, ulus la ra ra sı pi ya sa la rın ih ti yaç la rı nı kar şı la ma ma ya baş la mış tır. Ül ke mi - zin baş lat tı ğı Av ru pa Bir li ği (AB) ne üye lik sü re - cin de 2005 yı lı son la rı na doğ ru baş la yan mü za - ke re ler so nu cu AB ye uyum çer çe ve sin de ya - pıl ma sı ge re ken dü zen le me ler, mev cut TTK da de ği şik lik ya pıl ma sı ih ti ya cı nı do ğu ran se bep - ler den bi ri dir. Mev cut TTK nın de ğiş ti ril me ih ti - ya cı nı do ğu ran se bep ler den bi ri de kü re sel leş - me dir. Bir ta raf tan AB üye lik ça lış ma la rı nı hız la sür dü ren ül ke miz, di ğer yan dan ulus la ra ra sı pi - ya sa la rın bir par ça sı ol mak zo run da dır. Bu yüz - den, ulus la ra ra sı pi ya sa la ra ku ral la rı ile uyum lu bir di zi hu ku ki dü zen le me ye ih ti yaç du yul muş - tur. Kü re sel leş me so nu cu dün ya da ki tüm ül ke eko no mi le ri nin bir bir le rin den et ki le nir hâ le gel - me le ri ile ül ke mi zin bu ulus la ra ra sı pi ya sa lar da var ola bil mesi mev cut Ti ca ret Ka nu nu nda de - ği şik lik ler ya pıl ma sı ih ti ya cı nı do ğur muş tur. Bu se bep le rin ya nın da mev cut ka nu nun de ğiş me ih ti ya cı nı do ğu ran bir di ğer ne den de tek no lo ji - de ya şa nan de ği şim ve ge liş me ler ol muş tur. Ül ke mi zin, tek no lo ji de ya şa nan bu hız lı ge liş - me ler den do la yı, hem ül ke için de hem de ulus - la ra ra sı ti ca ret te ya şa nan ge liş me le ri ya ka la ya - bil me si ih ti ya cı Ye ni Türk Ti ca ret Ka nu nu nun oluş tur ulma sı nı ge rek tir miş tir. Ye ni TTK içe rik ve sis te ma tik ola rak ne tür ye ni lik ler ge ti ri yor? Sis te ma tik ola rak beş ki tap tan olu şan es ki TTK ile kar şı laş tı rıl dı ğın da, ye ni TTK al tı ana ki tap tan oluş tu rul muş tur. İlk ki tap Ti ca ri İş let me ile il gi li dir. Bu ki tap - ta ta cir, ti ca ri iş let me, ti ca ret si ci li, ti ca ret un va - nı, hak sız re ka bet, ti ca ri def ter ler, ca ri he sap ve acen te lik ko nu la rı ele alın mak ta dır. Hüseyin Gürer Deloitte Türkiye Yönetici Ortak ve CEO İkin ci ki tap Ti ca ret şir ket le ri ile il gi li dir. Bu ki tap ta ge nel hü küm ler, kol lek tif şir ket, ko man - dit şir ket, ano nim şir ket, ser ma ye si pay la ra bö - lün müş ko man dit şir ket ve li mi ted şir ket ko nu - la rı ele alın mak ta dır. Üçün cü ki tap Kıy met li Ev rak ile il gi li dir. Bu ki tap ta ge nel hü küm ler, na ma ya zı lı se net ler, ha mi le ya zı lı se net ler, kam bi yo se net le ri, di ğer se net ler, mak buz se ne di ve va rant ko nu la rı ele alın mak ta dır. Dör dün cü ki tap Ta şı ma İş le ri ile il gi li dir. Bu ki tap ta ge nel hü küm ler, eş ya ta şı ma, ta şın ma eş ya sı ta şı ma sı, de ği şik tür araç lar ile ta şı ma, yol cu ta şı ma ve ta şı ma iş le ri ko mis yon cu su ko - nu la rı ele alın mak ta dır. Be şin ci ki tap De niz Ti ca re ti ile il gi li dir. Bu ki tap ta ge mi, do na tan ve do nat ma iş ti ra ki, kap - tan, de niz ti ca re ti söz leş me le ri, de niz ka za la rı, so rum lu lu ğun sı nır lan ma sı ve pet rol kir li li ği nin za ra rı nın taz mi ni ve ceb ri ic ra ya iliş kin özel hü - küm ler ele alın mak ta dır. Al tın cı ki tap Si gor ta Hu ku ku ile il gi li dir. Bu ki tap ta ge nel hü küm ler ve si gor ta tür le ri ne iliş - kin özel hü küm ler ele alın mak ta dır. Ay rı ca Ka - nun di li sa de leş ti ril miş ve bir çok hu ku ki te rim Türk çe leş ti ril miş ya da baş ka kav ram lar la açık - lan ma ya ça lı şıl mış tır. Yeni TTK da teknoloji sisteme entegre ediliyor Tek no lo jik ge liş me ler ye ni TTK yı na sıl et ki - le di? Ye ni TTK in ce len di ğin de, tek no lo ji de ya şa nan hız lı ge liş me le rin ve iyi leş ti ril me le rin bü yük bir dik kat le ta kip edil di ği ve sis te me en teg re edil - me ye ça lı şıl dı ğı gö rül mek te dir. Tek no lo ji nin ge - liş me siy le in ter net kul la nı mı nın hız la yay gın laş - ma sı, ne re dey se gün lük ha ya tı mı zın bir par ça sı hâ li ne gel me si, in ter net üze rin den ya pı lan iş - lem le rin sü rek li ola rak ar tış gös ter me si ve me - sa fe li söz leş me le rin ar tan öne mi dü şü nü le rek ya pı lan dü zen le me ler le hu ku ki gü ven li ğin sağ - lan ma sı amaç lan mış tır. Tek no lo jik ge liş me ler le bir lik te ye ni TTK ile ger çek leş me si dü şü nü len de ği şik lik ler şöy le sı ra la na bi lir: Ti ca ret Si cil ka yıt - la rı nın elek tro nik or tam da tu tul ma sı ve de po lan - ma sı; söz leş me le rin olu şum sü reç le ri nin elek - tro nik or tam da ya pıl ma sı nın müm kün kı lın ma sı; fa tu ra ve te yit mek tup la rı nın elek tro nik or tam da oluş tu rul ma sı ve sak lan ma sı; ge nel ku rul çağ rı la - rı nın elek tro nik pos ta ile ya pı la bi le cek ol ma sı, top lan tı ya ka tıl ma, öne ri sun ma, oy kul lan ma gi - bi yö ne tim sel hak la rın in ter net or ta mın da elek - tro nik im za ile kul la nı la bi le cek ol ma sı; şir ket le re in ter net si te si kur ma zo run lu lu ğu ge ti ril me si ve bu in ter net si te le rin de ka mu nun ay dın la tıl ma sı il ke si ne de niy le ge rek li gö rü len bel ge le rin su nul - ma zo run lu lu ğu; yö ne tim ku ru lu üye si nin bir tü - zel ki şi tem sil ci si ol ma sı du ru mun da, tü zel ki şi ve tem sil ci si nin in ter net si te sin de ya yın lan ma zo run lu lu ğu; ta raf la rın an laş ma la rı ha lin de ih bar, iti raz ve ben ze ri be yan la rı nı elek tro nik or tam da ya pa bil me si im kâ nı nın ta nın mış ol ma sı. Ye ni TTK, ku rum sal yö ne tim, ka mu nun ay - dın la tıl ma sı gi bi ko nu lar da ne tür dü zen le - me ler ge ti ri yor? Ye ni TTK ile bir lik te da ha ön ce den ku rum sal yö - ne tim il ke le ri nin de ne timi ko nu sun da Ku rul un yet ki li kı lın ma sı, ka nu ni bir te me le da yan dı - rılıyor. Bu dü zen le me sa de ce hal ka açık ano nim şir ket ler için ön gö rül müş ol mak la bir lik te, baş ka şir ket ya pı la rı için ku rum sal yö ne tim il ke le ri nin be nim sen me si ha lin de de yi ne bu il ke ler SPK ta ra fın dan de net le ne cek tir. Ku rum sal yö ne tim, şir ket le rin za ma nın da doğ ru ka rar lar ve re bil me ye te nek le ri ni art tır ma yı he def ler. Bu he de fe ulaş mak da şir ket ka yıt la rı nın şef faf, adil ve he - sap ve ri le bi lir bir şe kil de tu tul ma sı ile bir lik te, iç ve dış de ne ti min ku ral la rı na uy gun bir şe kil de ya pıl ma sı nı sağ la mak la müm kün dür. Bu bağ - lam da Ser ma ye Pi ya sa sı Ka nu nu nda da bu lu - nan ka mu oyu nu bil gi len dir me zo run lu lu ğu, şir - ket le rin ka mu oyu nu il gi len di ren bel ge ve do kü - man la rın ka mu oyu nun bil gi si ne su nul ma sı nı ge - rek li kıl mak ta dır. Ser ma ye Pi ya sa sı Ka nu nu nda da bah se di len bu zo run lu luk, ay nı za man da ku - rum sal yö ne tim il ke le ri nin de be lirt ti ği gi bi, şir - ket le rin he sap ve ri le bi lir bir ya pı ya sa hip ol ma sı ve şir ket iş lem le rin de şef faf lı ğın sağ lan ma sı ama cı na da hiz met et mek te dir. Ye ni TTK ile şir - ket le re ge ti ri len in ter net si te si ha zır la ma zo run - lu lu ğu, ka mu yu ay dın lat ma yü küm lü lü ğü ge re ği çı kar tıl mış bir zo run lu luk tur. Ye ni TTK nın bu dü - zen le me si ile şir ket le re iliş kin fi nan sal ra por la - rın, de net le me ra por la rı nın ya yın lan ma sı ve şir - ket le il gi li tüm ilan la rın bu si te den du yu rul ma sı yü küm lü lü ğü ge ti ril miş tir ve böy le ce ku rum sal yö ne tim il ke le ri nin de ge re ği bir an lam da ye ri ne ge ti ril miş ola cak tır. Ye ni TTK nin de ne tim dü zen le me le ri ile il gi - li bil gi ve re bi lir mi si niz? Ba ğım sız de ne ti - min bu sü reç te ki rol ve so rum lu luk la rı ne ler ola cak? Geç miş dö nem ler de, iş let me ler de, fi nan sal tab lo lar ve ma li ko nu lar hak kın da her han gi bir yet kin li ğe sa hip ol ma yan ki şi ler ta ra fın dan be - lir li bir stan dar da bağ lı bu lun ma yan de ne tim or - ga nı nın, ye ni TTK çer çe ve sin de Ulus la ra ra sı De ne tim Stan dart la rı esas alı na rak de ne tim fa - ali yet le ri nin ba ğım sız de ne tim şir ket le ri ta ra fın - dan yü rü tül me si ko nu sun da dü zen le me ler ge - ti ril mek te dir. Bu kap sam da, ba ğım sız de ne tim şir ket le ri ta ra fın dan de net len miş bu lu nan şir - ket le rin, Ulus la ra ra sı Fi nan sal Ra por la ma Stan - dart la rı na gö re ha zır lan mış olan fi nan sal tab lo - la rın şir ket le rin yö ne tim ku rul la rı na su nul ma sı ge rek mek te dir ve fi nan sal ra por la ma sis tem le - ri nin ha zır lan ma sı, iç kon trol sü reç le ri nin ya pı - lan dı rıl ma sı ko nu sun da şir ket le re önem li so - rum lu luk lar düş mek te dir. Böy le lik le ba ğım sız de ne tim şir ket le ri ta ra fın dan be yan edi len olum suz ve ya şart lı ba ğım sız de ne tim gö rü şü - ne da ya nı la rak şir ket yö ne tim ku ru lu üye le ri nin

14 15 AYSBERG AYSBERG is ti fa et me le ri yap tı rı mı bu lun mak ta dır. Ay rı ca ye ni TTK kap sa mın da, ba ğım sız de ne tim dü zen - le me le ri çer çe ve sin de şef faf lık ve bil gi pay la şı mı ko nu la rı bü yük bir önem arz et mek te dir. Bu ko - nu da, hem dev le tin ver gi de ne ti mi fonk si yo nu - nun hem de azın lık or tak lık la rın far kın da lı ğı na iş - lev sel lik ka zan dı rıl ma sı amaç lan mak ta dır. Yeni TTK ile sorumluluk yönetim kurulunda olacak Ye ni TTK nin ge tir di ği doğru dan ve do lay lı dü zen le me ler le (366/2, 375, 378. mad de ler) iç de ne ti min şir ket ler açı sın dan öne mi nin bü yük oran da art tı ğı gö rü lü yor. Bu ko nu da - ki dü şün ce le ri niz ne ler dir? Ye ni TTK ile bir lik te ku rum sal var lı ğın de vam et - ti ri le bil me si için iş let me le rin kar şı sına çı kan fır - sat la rı et ki li bir bi çim de de ğer len dir me le rinde, et kin bir risk kon trol yö ne ti mi nin ve ku rum sal yö ne tim yak la şı mı nın önem li bir ro lü bu lun - mak ta dır. Çı ka rı lan ye ni TTK ile iş let me le rin ku - rum sal var lık la rı nı de vam et ti re bil me le ri için ge - rek li olan yak la şım la rın so rum lu lu ğu yö ne tim ku ru lu na ait ola cak tır. Yö ne tim ku ru lu bu so - rum lu lu ğun ye ri ne ge ti ri le bil me si için şir ket ler - de ye ter li do na nı ma sa hip bir iç de ne tim fa ali - yet ine ih ti yaç du ya cak tır. 366/2, 375 ve 378. maddelerle bah se di len iç de ne tim fonk si yon la - rı nın ve fa ali yet le ri nin oluş tu rul ma sı için ge rek - li uy gu la ma lar be lir til miş tir. Mad de 366/2 de Yö ne tim Ku ru lu nun, iş le rin gi - di şi ni iz le mek, ken di si ne su nu la cak ko nu lar da ra por ha zır la mak, ka rar la rı nı uy gu lat mak ve ya iç de ne tim ama cıy la iç le rin de yö ne tim ku ru lu üye le ri nin de bu lu na bi le ce ği ko mi te ler ve ko - mis yon lar ku ra bi le ce ği be lir til mek te dir. Bu mad de ile he def le nen, ku ru la cak de ne tim ko - mi te si ile şir ke tin iç de ne tim fonk si yon la rı nın et ki li ça lı şıp ça lış ma dı ğı nın kon tro lü nü yö ne tim ku ru lu adı na yap mak, ka mu oyu na su nu la cak bil gi le rin doğ ru lu ğu ko nu sun da yö ne tim ku ru lu - na bil gi ver mek, de ne tim fir ma sı se çi min de ve ya pı lan de ne tim fa ali yet le ri nin dü zen li ola rak ta kip edil me si ni sağ la mak tır. Oluş tu ru lan bu ko mi te nin et kin bir şe kil de ça lış ma sı iç de ne - tim ve kon trol bi ri mi nin yar dı mı ile müm kün ola cak tır. Bu se bep ten do la yı şir ket ler de iç de - ne tim fa ali yet le ri nin baş la tıl ma sı yö ne tim ku ru - lu için vaz ge çil mez bir gö rev ha li ne ge le cek tir. Ay rı ca, bu mad denin amacının, yö ne tim ku rul - la rı nın şir ket le rin iç de ne tim sü reç le ri ne ak tif bir şe kil de ka tı lım gös ter me si ni sağ la ya rak iş lem - le rin da ha gü ve ni lir ve kon trol lü bir şe kil de yü rü - tül me si ni sağ la mak ol du ğu nu dü şü nü yo rum. Mad de 375 te ki dev re di le mez ve vaz ge çi le - mez yet ki le ri ni dü zen le mek te dir. Bu mad dede, Ye ni TTK ile bir lik te şir ket yö ne tim ku rul la rı nın ge rek li do na nı ma sa hip iç de ne tim sis te mi ne ih ti yaç du ya cak la rı ve iş let me ler için ulus la ra ra - sı stan dart la ra sa hip olan bir iç de ne tim me ka - niz ma sı or ta ya çı kar mak için ge rek li adım la rın atıl ma sı ge rek ti ği ifa de edil mek te dir. Mad de 378 de, pay se net le ri bor sa da iş lem gö - ren şir ket ler de, yö ne tim ku ru lu, şir ke tin var lı ğı - nı, ge liş me si ni ve de va mı nı teh li ke ye dü şü ren se bep le rin er ken teş hi si, bu nun için ge rek li ön - lem ler ile ça re le rin uy gu lan ma sı ve ris kin yö ne - til me si ama cıy la, uz man bir ko mi te kur mak, sis te mi ça lış tır mak ve ge liş tir mek le yü küm lü - dür. Di ğer şir ket ler de bu ko mi te de net çi nin ge - rek li gö rüp bu nu yö ne tim ku ru lu na ya zı lı ola rak bil dir me si hâ lin de der hâl ku ru lur ve ilk ra po ru - nu ku rul ma sı nı iz le yen bir ayın so nun da ve rir. Ko mi te, yö ne tim ku ru lu na her iki ay da bir ve re - ce ği ra por da du ru mu de ğer len di rir, var sa teh li - ke le re işa ret eder, ça re le ri gös te rir. Ra por de - net çi ye de yol la nır. Bu mad de ile an la tıl mak is te nen, yö ne tim ku - rul la rı nın ye ni TTK son ra sı ge ti ri le cek ye ni lik le ri dik ka te ala rak; şir ke tin sa hip ol du ğu tek no lo ji ve yet kin lik le ri hız lı bir şe kil de kon trol et me le ri, ih ti yaç la rı ol du ğu tak dir de de, ih ti yaç la rı doğ rul - tu sun da doğ ru iş ve çö züm or tak la rı nı se çe bil - me le ri, iş let me bün ye sin de eği tim ve bil gi len - dir me or ga ni zas yon la rı dü zen le me le ri ge rek ti ği ka nı sın da yım. Ye ni TTK nın uy gu la ma et kin li ğin de iç de ne - tim fa ali ye ti ile ba ğım sız de ne tim iliş ki si ni na sıl de ğer len di ri yor su nuz? Şir ket le ri miz de iç de ne tim fa ali ye ti nin var lı ğı ve et ki li uy gu - la ma sı nın, ku rum sal yö ne tim ve ba ğım sız de ne tim açı sın dan kat ma de ğe ri ile il gi li gö rüş ve dü şün ce le ri niz ne ler dir? İç de net çi ler ta ra fın dan ya pı lan ça lış ma lar, şir ke - tin ba ğım sız de ne ti min de önem li bir yer tu tar. İç de net çi le rin yap tı ğı ça lış ma lar ba ğım sız de net çi - ler için bir ka nıt kay na ğı dır ve de net çi le rin iş le ri - ni (ya da kon trol ris ki ni) as ga ri dü ze ye in di rir. Bu - na ek ola rak, ba ğım sız de net çi ler, iç de net çi le rin ça lış ma la rın dan ya rar la nır lar sa, ba ğım sız de ne ti - min ma li yet le ri de bu na gö re aza la cak tır. Şir ket bün ye sin de et kin ve ve rim li bir iç de ne tim fonk si yo nu nun oluş tu rul ma sı ve bu nun ya nın da et kin bir ba ğım sız de ne tim den geç me si her şir - ket ve ku ru ma kat ma de ğer sağ la ya cak tır. Şir ke - tin bün ye sin de bu lu nan iç de ne tim or ga nı ku - rum sal yö ne tim uy gu la ma la rıy la il gi li oluş tur du - ğu et kin lik ve ve rim li lik de ğer len dir me le ri ile Ulus la ra ra sı Fi nan sal Ra por la ma Stan dart la rı il - ke le ri ni da ha ger çek çi bir şe kil de uy gu la ya bi le - cek tir. Bu sa ye de yö ne ti min bil gi len di ril me si, şef faf lık, he sap ve re bi lir lik, so rum lu luk il ke le ri ne gö re yö ne tim fa ali yet le ri nin ge liş ti ril me si hem şir ke tin sü rek li li ği hem de şir ke tin amaç la rı na ulaş ma sın da önem li bir kat kı sağ la ya cak tır. Ye ni ka nu nun ti ca ret ha ya tı mı zı ne dü zey de ve na sıl et ki le ye ce ği ni dü şü nü yor su nuz? Ye ni TTK ile 01.01.2013 ta ri hin den iti ba ren ser - ma ye şir ket le ri ne ti ca ri def ter ler tu tu lur ken, Tür ki ye Mu ha se be Stan dart la rı Ku ru lu ta ra fın - dan ya yın la nan UFRS ye (Ulus la ra ra sı Fi nan sal Ra por la ma Stan dart la rı) uyum lu Tür ki ye Fi nan - sal Ra por la ma Stan dart la rı na uy ma zo run lu lu - ğu ge ti ril miş tir. UFRS ulus la ra ra sı bir fi nans di - li dir. Türk şir ket le ri nin de söz ko nu su stan dart - la ra uy gun ola rak def ter tut ma sı ve fi nan sal ra - por la rı nı ha zır la ma sı ön gö rül müş tür. Bu nun la be ra ber, et kin ve an la şı la bi lir fi nan sal ra por la - ma sis te mi pay daş lar için da ha gü ve ni lir bir ya - pı nın ku rul ma sı nı sağ la ya cak tır. Ay rı ca, şir ket ler ulus la ra ra sı stan dart lar da bil gi sağ la ya bi le cek - tir, ya ban cı la rın ya tı rım yap ma ka ra rı al ma la rı ko lay la şa cak tır ve Türk şir ket le ri da ha iyi şart lar - da an laş ma lar ya pa bi le cek ler dir. Şir ket ler ma li tab lo ve fi nan sal gös ter ge le ri ni glo bal pi ya sa - lar la kar şı laş tır ma im kâ nı na ka vu şa cak tır. Şir - ket ler, UFRS dö nü şü mü nü, ken di pa zar la rın da güç lü ol duk la rı yan la rı da ha da sağ lam laş tır - mak, ge li şi me açık yan la rı nı da güç len dir mek için fır sat ola rak de ğer len dir me li ler. Ye ni TTK da ge liş ti ril me si ge rek ti ği ni dü şün - dü ğü nüz dü zen le me ler var mı? Ye ni TTK da net ol ma yan ba zı ko nu la ra açık lık ge ti ril - me si ama cı ile ikin cil bir mev zua tın ya kın bir za man - da ya yın la na ca ğı bi lin mek te dir. Bu ra dan da an la şı la - ca ğı gi bi Ye ni TTK da ha li ha zır da net ol ma yan ko nu la r bu mev zu at la bir lik te ay dın lı ğa kavuşacaktır. Ye ni TTK ye ha zır lık aşa ma sın da şir ket le rin yap ma sı ge rek li olan ha zır lık lar ko nu sun da - ki gö rüş le ri niz ne ler dir? Ye ni TTK, hem şir ket ler, hem de de net çi ler için ye ni bir dü zen le me ola ca ğın dan, hem şir ket le - re hem de de net çi le re bü yük so rum lu luk lar yük le mek te dir. Ön ce lik li ola rak Ko bi ya da ai le şir ket le ri ni ele ala cak olur sak; ye ni TTK şir ket le - re, UFRS ve bu stan dart lar uya rın ca tu tu la cak ti ca ri ve fi nan sal tab lo la rı na iliş kin ola rak özel bir dü zen le me ge tir mek te dir. Şir ket ler, Ye ni TTK nın yü rür lü ğe gi re ce ği ta ri he ka dar fi nan sal tab lo la rı nı UFRS ye gö re en teg - re et me li ve bu ko nuy la il gi li be lir li ha zır lık lar yap ma lı dır lar. Şöy le ki; UFRS ve stan dart lar doğ rul tu sun da ha zır la na cak olan fi nan sal tab - lo lar ko nu sun da ça lı şan la rı nın eği til me le ri ne kat kı da bu lun ma lı dır lar. Ba ğım sız de ne tim ya - pa cak şir ket le rin alt ya pı sı nın sağ lık lı ve dü zen - li ol ma sı çok önem li dir. Alt ya pı nın bu şe kil de dü zen li ve kon trol lü bir şe kil de ge liş ti ril me si, iş let me le rin sü reç le ri nin ve iş lem le ri nin da ha ka li te li ger çek leş ti ril me sin de bü yük rol oy na - ya cak tır. Yeni TTK konusunda yaptığınız hazırlıklar var mı? Varsa nelerdir? Yeni çıkarılan kanun ile ilgili şirketimiz bünyesinde yoğun bir şekilde çalışmalar sürdürülmektedir. Şirketlere Yeni TTK nin yasal yapı ve pay sahipliği, şirketler topluluğu, kurumsal yönetim ilkeleri, bilgi toplumu hizmetleri, mali durum ve finansal raporlama ile bağımsız denetim alanlarından oluşan 6 ana uyum alanını detaylı bir şekilde anlatıp, şirketlere hukuki konularda bilgilendirme seminerleri düzenlemekteyiz. Ayrıca şirketimiz bünyesinde TTK iş geliştirme birimi oluşturularak, iş geliştirme birimi müdürlerimiz uzman hukukçularla çalışıp şirketlerin yeni kanuna entegre olma sürecinde karşılaşacakları zorlukların üstesinden gelmeleri için müşterilerimize ve piyasadaki diğer şirketlere bilgilendirme sunumları yapılmaktadır. Ayrıca gündem tarafımızca büyük bir dikkatle takip edilmekte ve her ay yeni oluşturulan TTK iş geliştirme birimi tarafından hazırlanan aylık bültenler ile kamuoyuna yeni kanun hakkında bilgilendirmeler yapılmaktadır.

16 17 AYSBERG AYSBERG Yeni TTK ile teknolojiyi kullanmak zorunlu hale geldi Yeni Türk Ticaret Kanunu nun yürürlüğe girmesine çok az süre kaldı. Şirketler yeni TTK ile ilgili çalışmalarını hızlandırırken Ernst&Young Türkiye Başkanı Mustafa Çamlıca, Yeni TTK ile ilgili sorularımızı yanıtladı. Mev cut TTK nın de ğiş ti ril me si ne ne den ih ti - yaç du yul du? Mev cut Türk Ti ca ret Ka nu nu nun de ğiş ti ril me si - ne ne den ih ti yaç du yul du ğu ko nu sun da tek bir ce vap ver mek ye ter siz ka lır. Bu se bep le ge rek - çe le ri ni sı ra la mak da ha doğ ru ola cak tır: Gü nü - müz eko no mi si ve pi ya sa sı için mev cut TTK nın ye ter siz kal ma sı, ser best pa zar ve re ka bet eko - no mi si ge re ği şir ket le rin ulus la ra ra sı alan da da - ha pra tik bir şe kil de ha re ket et me zo run lu lu ğu, tek no lo jik ge liş me ler, söz leş me le rin ku rul ma sı da dâ hil ol mak üze re her tür lü iş le min elek tro - nik or tam da ger çek leş ti ril me si ni ge rek li kıl - dığın dan, ye ni dü zen le me nin de tek no lo jik ge - liş me le re uy gun ol ma sı, AB uyum sü re ci, Tür ki - ye nin Av ru pa Bir li ği uyum sü re ci ne de niy le baş ta te mel ka nun la rı nı de ğiş tir me si, fi nans ve ser ma ye pi ya sa la rı ile il gi li dü zen le me ler den baş la mak üze re ulu sal ve ulus la ra ra sı an lam da ti ca ri ha ya tı ko lay laştı rı cı hü küm ler ge tir me si zo run lu lu ğu, Tür ki ye nin AB uyum sü re ci nin dı - şın da ulus la ra ra sı ti ca ret, en düs tri, hiz met, fi - nans ve ser ma ye pi ya sa la rı nın bir par ça sı ol ma dü şün ce si. Bu ge rek çe ler le yak la şık 10 yıl dır de vam eden ça lış ma lar son ra sın da ye ni Türk Ti - ca ret Ka nu nu 14 Şu bat 2011 ta ri hin de Res mi Ga ze te de ya yım lan dı. Ye ni TTK içe rik ve sis te ma tik ola rak ne tür ye ni lik ler ge ti ri yor? Ye ni TTK nın içe ri ği oluş tu ru lur ken mev cut olan sis tem üze ri ne ka nu nu in şa et mek ye ri ne sı fır - dan bir ka nun ya rat ma dü şün ce si ha sıl ol muş - tur. Do la yı sıy la içe rik iti ba rıy la de ği şik lik ler den bah se de cek olur sak, ye ni TTK nın ge tir di ği ye - ni lik le ri mad de mad de an lat mak ge re kir. An cak çok te mel ve dev rim ni te li ğin de de ği şik lik le ri say mak ge re kir se; tek ki şi lik ano nim ve li mi ted şir ket ya pı sı, mev cut mu ra kıp lık sis te mi ye ri ne be nim se nen ba ğım sız de ne tim sis te mi, or tak - la rın şir ke te borç lan ma ya sa ğı, şir ket ler top lu lu - Mustafa Çamlıca Ernst&Young Türkiye Başkanı ğu, elek tro nik iş lem ler ve bil gi top lu mu hiz met - le ri, bir leş me, bö lün me, tür de ğiş tir me gi bi ye - ni den ya pı lan dır ma sü reç le ri nin ay rın tı lı birşe - kil de gös te ril me si, yö ne ti ci ler için ön gö rü len ad li pa ra ce za la rı ve ha pis ce za la rı, içe rik iti ba - rıy la ge ti ri len te mel ye ni lik ler den dir. Bu nun la bir lik te, ye ni TTK bir bü tün ola rak in ce - len di ğin de sa de ce içe rik ola rak de ğil, sis te ma - tik ola rak da bir çok ye ni lik içer mek te dir. Ön ce - lik li ola rak dik kat çe ken nok ta, mev cut dü zen le - me de beş ana ki tap tan olu şan 6762 Sa yı lı TTK nın, ye ni TTK da al tı ana ki tap ta dü zen len - miş ol ma sı dır. Bu na gö re; ye ni TTK ya Ta şı ma iş le ri baş lı ğı al tın da ye ni bir ki tap ek len miş olup; Ti ca ri iş let me, Ti ca ret şir ket le ri, Kıy met li Ev rak, De niz Ti ca re ti ve Si gor ta Hu ku ku di ğer ki tap lar dır. Ye ni dü zen le me ye bağ lı ola rak, ka - nu nun di li sa de leş ti ril miş ve bir çok hu ku ki kav - ram ve te rim de Türk çe leş ti ril miş tir. Tek no lo jik ge liş mey le iş ha ya tı mız da de ğiş ti Tek no lo jik ge liş me ler ye ni TTK yı na sıl et ki - le di? İn ter ne tin ha ya tı mı zın her ala nı na gir me si ile bir lik te ül ke miz de hiz met ve ren şir ket ler de bu ola nak la rın kul la nım alan la rı hız la ge niş le mek - te dir. Ya tı rım cı la rın ve pay daş la rın şef faf, doğ ru, ta raf sız bil gi ye en hız lı şe kil de ulaş ma ih ti ya cı doğ du ğun dan şir ket le rin de en önem li var lı ğı olan Bil gi nin ka mu ya açıl ma sı, bil gi nin doğ ru şe kil de kul la nı lıp, sak lan ma sı için in ter ne tin kul la nı mı son de re ce yay gın laş tı. Ye ni Türk Ti ca - ret Ka nu nu 6102, şir ket le rin fi nan sal tab lo la rı, or tak lık ya pı la rı, ge nel ku rul ve yö ne tim ku ru lu top lan tı tu ta nak la rı gi bi ba zı bil gi le rin be lir li for - mat lar da şir ke tin in ter net si te sin de ya yım la ma yü küm lü lük le ri ni zo run lu ha le ge tir miş ol du. Tek no lo jik ge liş me ler ile bir lik te, ha ya tı mı zın bir çok ala nın da ol du ğu gi bi iş ha ya tı mız da da bir çok de ği şik lik mey da na gel di. Bu de ği şi me ayak uy dur ma ko nu sun da ne ka dar di renç gös - te rir sek gös te re lim bu de ği şik lik le re uyum sağ - la ma ve iş sü reç le ri mi zi bu ge liş me le re pa ra lel bir şe kil de ye ni le mek ar tık zo run lu ha le gel di. İş sü reç le ri nin elek tro nik or tam lar da ger çek leş - me si ve or ta ya çı kan so nuç la rın ge ne elek tro - nik or tam da ile ti lip so nuç la rın elek tro nik ar şiv - ler de sak lan ma sı ko nu sun da Ye ni Türk Ti ca ret Ka nu nu'nun ge çer li ol ma sı ile bir lik te ek stan - dart lar gün de me gel me ye de vam ede cek tir. Ye - ni TTK ile fi nan sal ve ri le rin gü ven li ği nin te sis edil me si, il gi li iş adı mı nı ger çek leş ti ren ki şi nin kim li ği nin ve iş lem za ma nı nın ka yıt al tı na alı na - rak hu ku ken tes pit edi le bi lir ve in kâr edi le mez ni te lik ler de sak lan ma sı ga ran ti al tı na alın mış ola cak tır. Ve ri le rin ve sü reç le rin Bil gi Tek no lo ji - le ri ne bağ lı ol ma sı se be biy le iş lem so nuç la rı nın ta raf lar ara sın da gü ven li or tam lar da pay la şıl ma - sı ge re ke cek; bu sü re cin ve alı nan çık tı la rın de net le ne bi lir ol ma sı da ye ni TTK'nın ge tir di ği stan dart lar çer çe ve sin de ger çek le şe cek tir. So nuç ola rak ye ni TTK ile bir lik te şir ket le rin Bil gi Tek no lo ji le ri ile il gi li olan şu ko nu lar da ça - lış ma lar yap ma sı ge rek si ni mi or ta ya çık mış tır: İn ter net Si te si, ka yıt lı elek tro nik e-pos ta, e- im za, za man dam ga sı, e-ar şiv le me, e-yö ne ti - şim, e-top lan tı. Ye ni TTK, ku rum sal yö ne tim, ka mu nun ay - dın la tıl ma sı gi bi ko nu lar da ne tür dü zen le - me ler ge ti ri yor? Ku rum sal yö ne tim il ke le ri; şir ket le rin doğ ru za - man da doğ ru ka rar ve re bil me ye te nek le ri ni art - tır ma yı he def le mek te dir. Bu il ke ler şef faf, adil ve he sap ve ri le bi lir şir ket ka yıt la rı nın tu tul ma sı - nı, iç ve dış de ne ti min doğ ru bir şe kil de ya pıl - ma sı nı ön gör mek te dir. Ye ni TTK da da bu ko nu - da ki dü zen le me ler açık bir şe kil de gös te ril miş tir. Bu il ke le rin ye ni TTK da ki so mut gö rünüm le ri ne ör nek ver mek ge re kir se; Pro fes yo nel ve ba ğım sız yö ne tim ku ru lu an la - yı şı nın ge ti ril me si, Ris kin er ken teş hi si ko mi te si nin dü zen - len me si, Pay sa hip le ri nin şir ke te borç lan ma sı nın ya - sak lan ma sı na iliş kin dü zen le me ler, Web si te si ve zo run lu içe rik ko nu sun da dü - zen le me le rin ön gö rül me si, Ulus la ra ra sı stan dart lar da de ne tim ve ba ğım - sız lık ko nu la rın da ge ti ri len ye ni lik ler. Ku rum sal yö ne tim il ke le ri şef faf, adil ve he sap ve re bi lir şir ket ya pı la rı nı ön gö re rek, baş ta ka yıt dı şı eko no mi nin bü yük öl çü de önü ne ge çil me - si ne im kân ta nı ya cak tır. An cak bun dan da öte, şir ketler ara sın da ki re ka be tin ger çek an lam da sağ la na bil me si için şir ket ya pı la rı nın şef faf ol - ma sı nı amaç la mak ta dır. Hal ka açık şir ket le rin hu ku ku nu dü zen le yen Ser ma ye Pi ya sa sı Ka nu nu nda uy gu la ma ala - nı bu lan ka mu yu ay dın lat ma yü küm lü lü ğün - den bah set mek ge re kir se, bu yü küm lü lük, ka mu yu il gi len di ren şir ket bil gi ve bel ge le ri - nin tam ve doğ ru ola rak ka mu ya du yu rul ma sı ile il gi li dir. Do la yı sıy la bah se di len bu yü küm - lü lük, ku rum sal yö ne tim il ke leri ile ay nı ama - ca hiz met et mek te dir. Ye ni TTK, hal ka açık ol ma yan ser ma ye şir ket le - ri ni hal ka açık şir ket ya pı sı na yak laş tır ma yı plan la dı ğın dan, özel lik le ala cak lı lar ve pay sa - hip le ri yö nün den önem li olan tüm iliş ki le rin, ra - por la rın, plan la rın, pro je le rin açık lan ma sı, yö ne - ti ci le re öde nen se ya hat gi der le ri ne ka dar şir ket içe ri sin de bir çok bil gi nin ka mu ile pay la şıl ma sı te mel esas tır.

18 19 AYSBERG AYSBERG Ye ni ka nu nun ti ca ret ha ya tı mı zı ne dü - zey de ve na sıl et ki le ye ce ği ni dü şü nü - yor su nuz? Ye ni dü zen le me ti ca ret ha ya tı için bir ta - kım ma li yet ler ge ti re cek tir. Bu ma li yet le - rin en ba şın da ba ğı mız de ne tim sis te mi - nin be nim sen me si, ulus la ra ra sı mu ha se - be stan dart la rı na iliş kin dü zen le me le rin ge ti ril me si, ge rek li ol ma sı ha lin de ris kin er ken teş hi si gi bi bir ko mi te nin ku rul ma sı zo run lu lu ğu, ser ma ye şir ket le ri için zo run - lu hâ le ge ti ri len web si te si kur ma zo run - lu lu ğu ola rak gö rü le bi lir. Tür ki ye de sa de - ce rek lam ve ta nı tım fa ali yet le ri için in ter - net si te si ku ran şir ket ler, ar tık bu si te le rin ka nun da gös te ri len zo run lu içe rik baş lık - la rı nın ya yın lan ma sı ama cıy la uy gun hâ le ge ti ril me si ni sağ la mak la yü küm lü dür ler. Bu nun ya nın da, şir ket ler de fii len hiç bir iş - lem yap ma yan de net çi le rin ye ri ne ba ğım - sız de ne tim, özel ve iş lem de ne ti mi şek - lin de üç lü bir sis tem ön gö rül mek te dir. An cak ye ni dü zen le me nin ge tir dik le ri ni ti - ca ri ha yat için uzun va de li ola rak de ğer - len dir mek te fay da var dır. Kı sa va de de bi - zim için ma li yet olan ka lem le rin, uzun va - de de şir ket le rin öm rü nü uza ta cak ya pı taş la rı ol du ğu nu gö re bil mek te yiz. Bu sa - ye de şir ket ler da ha güç lü ve sağ lam bir ya pı ya ka vu şa cak lar dır. Özel lik le tek ki şi lik ano nim ve ya li mi ted şir ket ku ru luş la rı ile şir ket ku ru luş la rı ko - lay laş tı rıl mış tır. Bu sa ye de as lın da var ol - ma yan or tak lar gös te ril mek su re tiy le ku - ru lan şir ket le rin önü ne ge çil me si amaç - lan mış tır. Bu du rum, özel lik le ya ban cı ser - ma ye nin Tür ki ye ye ge ti ril me si ni hız lan dı - ra cak ve şir ket ku ru luş la rı için de bir avan - taj sağ la ya cak tır. Ay rı ca şir ket ler de ge nel ku rul ve yö ne - tim ku ru lu or gan la rı nın fii li ola rak top lan - ma dan elek tro nik or tam da çağ rı yap ma, top lan tı ya ka tıl ma ve oy kul lan ma gi bi hak la rı nı kul lan ma sı da ti ca ri ha yatta hız - lı ha re ket et me nin önem ta şı dı ğı gü nü - müz için ol duk ça pra tik gö rü le bi le cek ge liş me ler dir. Ka mu nun ay dın la tıl ma sı ko nu sun da ye ni TTK nın ge tir miş ol du ğu dü zen le me ler dik ka te alın dı ğın da, şir ket le re ge ti ri len web si te si kur - ma zo run lu lu ğu bu il ke le rin so mut bir ör ne ği dir. Şir ket ler in ter net si te le ri nin be lir li bir kıs mı nı bil gi top lu mu hiz met le ri ne öz gü le mek le yü - küm lü dür ler. Ye ni TTK ile fi nan sal de ne ti min bağım sız dış de net çi ler ta ra fın dan ya pıl ma sı zo run lu kı lı nı yor" Ye ni TTK nın de ne tim dü zen le me le ri ile il gi - li bil gi ve re bi lir mi si niz? Ba ğım sız de ne ti - min bu sü reç te ki rol ve so rum lu luk la rı ne ler ola cak? 21. yüz yı lın ge tir di ği en önem li sü reç ler den bi ri olan kü re sel leş me ile, iş let me le rin fa ali yet le ri dün ya ge ne lin de ge niş bir ala na ya yıl mış tır. Ül - ke ler ara sın da ki ti ca ri iliş ki le rin bu den li yo ğun - laş tı ğı bir or tam da fark lı ül ke ler de fark lı ya sal dü zen le me ler ve mu ha se be il ke ve uy gu la ma - la rı yü rür lük te ola bil mek te; bu da iş let me ler ara sın da ye ter li ve gü ve ni lir fi nan sal bil gi akı şı - nın öne mi ni bir kat da ha ar tır mak ta dır. Bu se - bep ler le, mu ha se be ve de ne tim uy gu la ma la rı - nın ulus la ra ra sı ka bul gör müş stan dart la ra da - ya nı la rak ha zır lan ma sı ge rek li li ği doğ muş; ay nı za man da Av ru pa Bir li ği sü re cin de, iş let me le rin ka mu oyu na kar şı şef faf ol ma sı yö nün de dü zen - le me ya pıl ma sı zo run lu kı lın mış tır. Di ğer yan dan, ya ban cı ser ma ye nin teş vik edil - me si, çok ulus lu şir ket le rin ül ke miz de da ha faz - la ya tı rım ya pı yor ol ma sı, ulus la ra ra sı ti ca re tin ge liş me si ve ulus la ra ra sı fi nans ola nak la rı nın art ma sı, Türk fir ma la rı nın ulus la ra ra sı iha le ler de ba şa rı ka za nıp yurt dı şın da hiz met sun ma la rı ve ban ka cı lık sek tö rü müz de ki ge liş me ler, TTK de - ği şi mi ni zo run lu kı lan et ken ler den ba zı la rı dır. Bu et ken ler, ay nı za man da ba ğım sız de ne tim or ta mı nın oluş ma sı na ve ge liş me si ne de ve si - le ol muş tur. Ba ğım sız de ne tim fa ali ye ti, şir ket le rin yıl lık fi - nan sal tab lo ve di ğer fi nan sal bil gi le ri nin, bu tab lo ve bil gi ler için be lir le nen kri ter le re uy gun - lu ğu ve doğ ru lu ğu hu su sun da, ma kul gü ven ce sağ la ya cak ye ter li ve uy gun ba ğım sız de ne tim ka nıt la rı nın el de edil me si ama cıy la, ulus la ra ra sı de ne tim stan dart la rın da ön gö rü len ge rek li tüm ba ğım sız de ne tim tek nik le ri nin uy gu la na rak, def ter, ka yıt ve bel ge ler üze rin den de net len - me si ve de ğer len di ri le rek ra po ra bağ lan ma sı - nı ifa de et mek te dir. Ye ni TTK ile bir lik te, tam ma na sıy la iş le me yen ka nu ni de net çi lik (mu - ra kıp lık) or ga nı kal dı rıl mak ta; bu nun ye ri ne tüm or tak lık la rın fi nan sal de ne ti mi nin ba ğım - sız dış de net çi ler ta ra fın dan ya pıl ma sı zo run - lu kı lın mak ta dır. Şir ket le rin fi nan sal tab lo la rı nın Ulus la ra ra sı Mu - ha se be Stan dart la rı na (UMS) gö re ha zır lan ma - sı ve bu fi nan sal tab lo la rın de net çi ta ra fın dan ulus la ra ra sı de ne tim stan dart la rı na gö re de net - len me si ge rek mek te dir. Ar tık ano nim şir ket ler ve şir ket ler top lu lu ğu ile li mi ted şir ket le rin fi - nan sal tab lo la rı de net çi ta ra fın dan ulus la ra ra sı de ne tim stan dart la rı na gö re de net le ne cek tir. Şir ket le rin fi nan sal tab lo la rı ve yıl lık fa ali yet ra - por la rı bu de ne tim den geç me di ği tak dir de dü - zen len me miş sa yı la cak tır. Ye ni Ka nun da ger çek ve tü zel ki şi le re, ti ca ri def ter le ri ve fi nan sal tab lo la rı nı, TMSK (Tür ki ye Mu ha se be Stan dart la rı Ku ru lu) ta ra fın dan ya - yın la nan ve UMS/Ulus la ra ra sı Fi nan sal Ra por la - ma Stan dart la rı (UFRS) ile tam uyum lu Tür ki ye Mu ha se be Stan dart la rı na (TMS/TFRS), kav - ram sal çer çe ve de yer alan mu ha se be il ke le ri ne uy gun ola rak tut ma ve dü zen le me zo run lu lu ğu ge ti ril mek te dir. TMS/TFRS bu an lam da şir ket - le re şef faf lık, kar şı laş tı rı la bi lir lik, ulus la ra ra sı pi - ya sa lar da re ka bet, ser ma ye ye ko lay eri şim, sa - tın al ma ve bir leş me ler de ko lay lık gi bi im kân lar sağ la ya cak tır. Ye ni TTK nın ge tir di ği doğ ru dan ve do lay lı dü zen le me ler le (366/2, 375, 378. mad de ler) iç de ne ti min şir ket ler açı sın dan öne mi nin bü yük oran da art tı ğı gö rü lü yor. Bu ko nu da - ki dü şün ce le ri niz ne ler dir? Ye ni TTK, ku rum sal yö ne tim il ke le ri ek se nin de ol gun laş tı rıl mış bir ka nun olup, ku rum sal risk yö ne ti mi ala nın da ye ni yap tı rım lar ge tir mek te - dir. Et kin bir ku rum sal risk yö ne ti mi uy gu la ma - sı nın şir ket ler de yer leş me si, iç de ne tim bi rim - le ri nin oluş tu rul ma sı nı ve risk ta ban lı iç de ne - tim fa ali yet le ri nin yü rü tül me si ni be ra be rin de ge ti re cek tir. Öte yan dan, ka nun da yö ne tim ku ru lu nun dev - re di le mez yet ki le ri ara sın da fi nans de ne ti mi için ge rek li dü ze nin ku rul ma sı na yer ve ril miş ol - ma sı da, iç de ne tim fa ali yet le ri nin yü rü tül me - si ih ti ya cı nı do ğu ra cak tır. Ka nun da iç de ne ti - me yö ne lik doğ ru dan ve açık la yı cı bir ifa de ge - ti ril me me si ne rağ men, önü müz de ki dö nem - de ku rum sal yö ne tim il ke le ri nin uy gu lan ma - sın da ve et kin bir risk yö ne ti mi ya pı sı nın iş le - yi şin de iç de ne ti min da ha faz la önem ka za na - ca ğı bek len mek te dir. Şir ket le ri miz de iç de ne tim fa ali ye ti nin var - lığı ve et ki li uy gu la ma sı nın, ku rum sal yö - ne tim ve ba ğım sız de ne tim açı sın dan kat - ma de ğe ri ile il gi li gö rüş ve dü şün ce le ri niz ne ler dir? Ye ni TTK nın ba ğım sız de ne ti min ko nu ve kap - sa mı na iliş kin 398. mad de sin de, Tür ki ye Mu ha - se be Stan dart la rı nın ön gör dü ğü öl çü de iç de - ne ti min de net len me si ge rek li li ği yer al mak ta - dır. Ku rum lar da et kin bir iç kon trol sis te mi nin ku ru lup iş le til me si ve iç de ne tim fa ali yet le ri nin yü rü tül me si, ba ğım sız de ne ti min ya pa ca ğı ça - lış ma la rın kap sa mı nı et ki le ye cek tir. Öte yan dan, iç de ne tim fa ali ye ti nin et kin şe kil - de yü rü tül me si, ulus la ra ra sı uy gu la ma lar da da iyi ku rum sal yö ne ti min vaz ge çil mez ya pı taş la - rın dan bi ri dir. İç de ne tim fa ali yet le ri nin et kin şe kil de yü rü tül me si, ka nu nun 375. mad de sin - de be lir til di ği üze re şir ket le rin yıl lık ola rak ka - mu ya açık la dık la rı ku rum sal yö ne tim ra por la rın - da yer ala cak ve şir ke tin ku rum sal yö ne tim an - la mın da ol gun luk se vi ye si nin ka muo yu nez din - de bir gös ter ge si ola cak tır. Ye ni TTK bir çok ko nu da kap sam lı değişik lik içe ri yor Ye ni TTK da ge liş ti ril me si ge rek ti ği ni dü şün - dü ğü nüz dü zen le me ler var mı? Tüm bun lar la bir lik te ye ni TTK Av ru pa Bir li ği stan dart la rın da dü zen len miş bir ka nun dur. Hat - ta dü zen le me ler ba kı mın dan Av ru pa Bir li ği dü - zen le me le ri nin öte sin de ol du ğu da göz lem len - mek te dir. Bu du rum, uy gu la ma da bir ta kım zor - luk lar ya ra ta cak ol sa da, (ti ca ri sır ni te li ğin de ki bil gi le rin in ter net si te sin de ya yın lan ma sı gi bi) za man la bu zor lu ğa şir ket le rin alı şa bi le ce ği de bir ger çek tir. An cak, uy gu la ma açı sın dan ba kıl dı ğın da ye ni TTK nın öze lik le şu be le re iliş kin ola rak da ha ay - rın tı lı bir dü zen le me yap ma sı ön gö rü le bi lir di.

20 21 AYSBERG AYSBERG Bu ko nu da, şu be le re iliş kin iş lem ler de dik ka te al dı ğı mız ve özel bir dü zen le me olan Ec ne bi Ano nim ve Ser ma ye si Es ha ma Mün ka sim şir - ket ler le Ec ne bi Si gor ta şir ket le ri Hak kın da Ka - nu nu Mu vak kat yü rür lük ten kal dır ılmış tır. An - cak ye ri ne özel bir dü zen le me ön gö rül me di ği gi bi ye ni TTK da da de tay lı bir şe kil de dü zen le - me de bu lun ma mak ta dır. Özel lik le şu be le rin web si te si kur ma zo run lu lu - ğu nun olup ol ma dı ğı be lir siz ken, şu be le re, bağ lı bu lun duk la rı mer kez le rin fi nan sal tab lo la - rı nın in ter net si te sin de ya yın lan ma sı zo run lu lu - ğu ge tir mek ol duk ça tar tış ma lı bir ko nu ol mak - ta dır. de ne tim pro fes yo nel le rin den bek len ti le ri - niz ne ler dir? İç de ne tim mes le ği men sup la rı nın ye ni TTK nın ge tir dik le ri ko nu sun da bil gi len me le ri, şir ket ça - lı şan la rı nın ve yö ne ti ci le ri nin far kın da lık la rı nı art tır ma la rı bek len mek te dir. Öte yan dan, şir - ket le rin ye ni TTK ya uyum suz luk la rı nın tes pit edi le rek en kı sa za man da uyum sağ la ma la rı na yö ne lik yü rü tü len fa ali yet ler de da nış man lık ro - lü üst len me le ri ve ka nu na uyum ko nu sun da ya - pı la cak ta kip ve de ne tim ça lış ma la rı nı yü rüt me - le ri, yi ne iç de ne tim pro fes yo nel le rin den bek le - nen hu sus lar dır. Ye ni TTK da, iç de ne tim fa ali yet le ri do lay lı ola - rak teş vik edil me si ne rağ men, ke sin ve net ifa - de ler ile yer al ma mış tır. Ka nu na iliş kin ikin cil dü zen le me ler de, iç de ne ti min ku rum sal yö ne - ti min vaz ge çil mez un sur la rın dan bi ri ol du ğu - nun vur gu lan ma sı ve et kin bir iç de ne tim fonk - si yo nun dan bek len ti le rin açık şe kil de yer al ma - sı ko nu sun da, TİDE nin yü rü te ce ği yön ve ri ci ça lış ma la rın, sü re cin ge li şi min de et ki li ola ca ğı - nı dü şün mek te yiz. Bu nun ya nın da, şir ket le rin ye ni TTK ya uyum sü re cin de, TİDE nin özel lik le iç de ne tim ala nın - da yol gös te ri ci ol ma sı nı ve ge rek eği tim ler ge - rek se dü zen le ne cek olan pa nel ler le iç de ne tim pro fes yo nel le ri ni, şir ket yö ne tim ku rul la rı nı ve yö ne ti ci le ri ay dın la ta rak reh ber lik yap ma sı nı bek le mek te yiz. Yeni TTK ya hazırlık aşamasında şirketlerin yapması gerekli olan hazırlıklar konusundaki görüşleriniz nelerdir? Şirketlerin uyum sürecini başarılı bir şekilde yürütmeleri için eğitim çok büyük önem taşımaktadır. Ancak eğitimlerin sadece yönetim birimlerine değil, şirket içerisinde yer alan mali işler, pazarlama, satış, lojistik gibi birçok departmanı da kapsayacak şekilde öngörülmesi gerekmektedir. Şirket çalışanlarının yeni düzenlemeler konusunda farkında olması yeni TTK ya uyumun daha hızlı bir şekilde gerçekleşmesine imkan tanır. Hazırlık aşamasında şirketler öncelikli olarak Yeni Türk Ticaret Kanunu nun getirdiği emredici ve tamamlayıcı düzenlemeler bakımından kendi organizasyon yapılarını analiz etmelidirler. Yeni düzenlemeye daha erken ve doğru bir şekilde uyum sağlayan şirketler yeni düzende bir adım önde olacaklardır. Ye ni TTK ko nu sun da yap tı ğı nız ha zır lık lar var mı? Var sa ne ler dir? Ye ni TTK nın yü rür lü ğe gir me si ne çok az bir sü - re bu lun mak ta dır. Biz özel lik le son iki yıl dır ye - ni Türk Ti ca ret Ka nu nu ile il gi li yap mış ol du ğu - muz ça lış ma la rı ol duk ça hız lan dır dık. Tür ki - ye nin her böl ge si ni ti ca ret oda la rı ara cı lı ğıy la ya da Ernst&Yo ung ola rak zi ya ret ede rek fark lı sek tör ler de fa ali yet gös te ren bir çok şir ke te ulaş tık ve ulaş ma ya da de vam edi yo ruz. Ulaş tı ğı mız şir ket yö ne ti ci le ri nin ye ni dü zen le - me le rin ge tir di ği em re di ci ku ral lar la il gi li ba zı nok ta lar da iti raz la rı ve şaş kın lık la rı ola bi li yor. Biz bu tep ki le ri do ğal kar şı lı yo ruz. Ni te kim, Tür ki - ye de ti ca ret le uğ ra şan iş let me ler KO Bİ öl çü - tün de ya da ai le şir ket le ri ola rak fa ali yet gös ter - mek te dir. Do la yı sıy la ye ni dü zen le me le rin ge tir - di ği şef faf lık, şir ket le ri ilk aşa ma da kor ku tu yor. Şirketlerin kendi organizasyon yapılarını analiz ederken, eksikliklerini belirlemeleri ve yeni yapıda kendileri için bir yol haritası çizmeleri gereklidir. Süreç yönetimi, maliyetler, risk yönetimi, planlama yeni düzenlemenin şirket organizasyonları için öngördüğü genel kriterlerdir. Yol haritası belirlenirken saptanan riskler planlama aşamasında göz önünde bulundurulmalıdır. Bu harita içerisinde şirketlerin teknik, hukuki ve muhasebesel anlamda dışarıdan destek almaları gerekebilir. Biz bu nok ta da müş te ri le ri mi ze ve de özel lik le Tür ki ye de fa ali yet te bu lu nan ya ban cı ser ma ye - li şir ket le re ye ni dü zen le me nin ge ti re ce ği değişiklikler ko nu sun da top lan tı, eği tim ve pa nel ler dü zen le ye rek ih ti yaç la rı nı be lir le me yi he def li - yo ruz. Bu top lan tı lar so nu cun da şir ket ler biz ler - den mev cut ya pı la rı nın ye ni TTK ya uyum lu olup ol ma dı ğı ko nu sun da hu kuk, mu ha se be, fi - nan sal ra por la ma, bil gi tek no lo ji le ri ve ku rum - sal yö ne tim ko nu la rında uyum pro je si hiz met - le ri ta lep ede bi li yor lar. Biz Ernst&Yo ung ola rak şir ket le re her tür lü eği tim ve uyum hiz me ti ko - nu sun da des tek ver me ye ha zı rız. Ye ni TTK nın et ki li ve ba şa rı lı uy gu la ma sı için, iç de ne tim mes le ği nin ulu sal mes lek ör gü tü Tür ki ye iç De ne tim Ens ti tü sü ve iç Ayrıca şirketler ileriye dönük stratejilerini belirlerken, hedeflerinin gerçekleşmesi için yeni TTK ile getirilen kurumsal yönetim ilkelerini tüm organizasyon yapılarında benimsemek için çalışmalara başlamalıdırlar. Bu ilkelerin şuan için ihtiyari dahi olsa zamanla zorunlu hale gelecekleri unutulmamalıdır.

22 23 AYSBERG AYSBERG Yeni TTK riske karşı şirketleri korumayı hedefliyor Yeni Türk Ticaret Kanunu (TTK) neler getiriyor, şirketler yeni kanuna ne kadar hazırlar? Yeni TTK ya uyum yolundaki en zor adımlardan biri de muhasebe sistemlerinin UFRS ye uyumlu hale gelecek şekilde dönüştürülmesi olduğunu belirten KPMG Türkiye Başkanı, Kıdemli Ortak Ferruh Tunç, şirketler çalışmalarına bir an önce başlamalılar diyor. Mev cut TTK nın de ğiş ti ril me si ne ne den ih ti - yaç du yul du? Mev cut Türk Ti ca ret Ka nu nu nun yü rür lük te ol - du ğu ya rım asrı aşan sü re zar fın da; ge rek Tür - ki ye de ge rek se dün ya da ya şa nan sos yal, si ya - sal, eko no mik ve tek no lo jik ge liş me ler, sa de ce özel ya şan tı mı zı de ğil, ti ca ri ya şan tı mı zı da de - rin den et ki le miş tir. Di ğer ta raf tan, Bil gi Top lu - mu ve Ku rum sal Yö ne tim gi bi, ül ke le rin coğ ra fi sı nır la rı nı zor la yan kav ram lar ön pla na çık mış, top lum ku ral la rı nı dü zen le yen mev zu at da do ğal ola rak ye ter siz kal ma ya baş la mış tır. Bu ne den ler le, ça ğa ayak uy dur mak adı na, mev cut Türk Ti ca ret Ka nu nu nu de ğiş tir mek, gün cel le mek ve ge liş tir mek ar tık zo run lu hâ le gel miş tir. Özel lik le, Av ru pa Bir li ği ne uyum, tek - no lo jik ge liş me ler ve in ter net, ulus la ra ra sı pi ya - sa la rın bir par ça sı ol ma ar zu su gi bi et ken ler Ye - ni Türk Ti ca ret Ka nu nu nun ha zır lan ma sın da önem li rol oy na mış tır. Ye ni TTK içe rik ve sis te ma tik ola rak ne tür ye ni lik ler ge ti ri yor? Çağ daş hü küm ler le ra di kal de ği şik lik ler ge ti ren ye ni TTK, esa sen ti ca ri iş let me, ti ca ret şir ket le - ri, kıy met li ev rak, ta şı ma iş le ri, de niz ti ca re ti ve si gor ta hu ku ku ol mak üze re al tı ana bö lüm den oluş muş tur. An cak, ye ni TTK da, en kök lü ye ni lik le rin da ha zi ya de ti ca ri iş let me ve ti ca ret şir ket le ri alan la - rın da ol du ğu gö ze çarp mak ta dır. Bun lar dan ba - zı la rı; ku rum sal yö ne tim, in ter net si te si ve bil - gi top lu mu hiz met le ri, tek or tak lı şir ket, şir ket - ler top lu lu ğu, şir ket ler de bir leş me, bö lün me gi bi ya pı sal de ği şik lik ler, Tür ki ye Mu ha se be Stan dart la rı ile ti ca ri def ter ler de ye ni dü zen, ser ma ye şir ket le rin de de net le me, ano nim şir - Ferruh Tunç KPMG Başkanı, Kıdemli Ortak ket ler le il gi li ku ru luş, ka pa lı, hal ka açık ve bor - sa ano nim şir ket le ri, ser ma ye ve pay lar, ken di his se le ri ni ik ti sap et me ola na ğı, ge nel ku rul, yö ne tim ku ru lu, ser ma ye ar tı rı mı, so rum lu luk - lar, so na er me ve tas fi ye hü küm le ri, li mi ted şir ket ler le ano nim şir ket ler ara sın da ki ben zer - lik le rin ar tı rıl ma sı, li mi ted şir ket ler le il gi li ku ru - luş, ser ma ye, bir den faz la pa ya sa hip ol ma, pay dev rin de es nek lik, in ti fa se net le ri, mü dür - le rin se çim le be lir len me si gi bi hü küm ler dir. Ay rı ca, mev cut TTK, der le me hü küm ler den iba ret bir ka nun iken, ye ni TTK nın hü küm le ri - nin bi lim sel bir sis te ma ti ğe bağ lan mış ol ma sı önem li bir ye ni lik tir. Tek no lo jik ge liş me ler ye ni TTK yı na sıl et ki - le di? Ön ce lik le ar tık tek no lo ji nin vaz ge çi le mez bir araç ol du ğu nu ve ha ya tın her ala nın da kul la nıl - dı ğı gi bi, ti ca ret ha ya tı nda da cid di bi çim de kul - la nı la bil me si ge rek ti ği ka nun ko yu cu ta ra fın dan da ka bul edil miş gö rü nü yor. İçe ri ğe bak tı ğı mız da ye ni TTK nın iş te bu yak la - şı mın içi ni dol dur ma ya ça lış tı ğı nı, alt ya pı sı nı ha - zır la ma ya ça lış tı ğı nı gö rü yo ruz. Ör ne ğin, yıl lar - dır ha ya tı mız da olan gü ven li elek tro nik im za nın yay gın ola rak kul la nı mı nı sağ la mak ve ya in ter - ne ti her şey için kul la nır ken, or ta ğı ol du ğu muz şir ke tin ge nel ku ru lu na ka tıl mak için kul la na mı - yor ol ma mı zın önün de ki en gel le ri kal dır mak için ku ral lar ge ti ri yor ye ni TTK. Ye ni TTK da şir ket le re in ter net zo run lu bir araç ola rak su nu lu yor Ye ni TTK, ku rum sal yö ne tim, ka mu nun ay - dın la tıl ma sı gi bi ko nu lar da ne tür dü zen le - me ler ge ti ri yor? Ye ni TTK, Ku rum sal Yö ne tim il ke le ri açı sın dan de ğer len di ril di ğin de ge nel ola rak bir çer çe ve ya sa ni te li ğin de dir. Bu ya sa, dü zen le di ği iliş ki - ler ba kı mın dan ele alın dı ğın da, Tür ki ye de iş dün ya sın da önem li bir ya pı sal dö nü şü mü or - ta ya çı ka ra cak tır. Ku rum sal Yö ne tim baş lı ğı altında Ku rum sal Yö ne ti min da yan dı ğı dört blok ta nım lan mış tır: Şef faf lık, Âdil lik, So rum lu luk ve Hesap Verebilirlik. Şef faf lık, şir ket pay sa hip le ri ile bu pay la rı edi - nen le rin şir ket hak kın da tam bil gi edin me si ne yö ne lik bir amaç ve bu nu sağ la ya cak bir araç ola rak be lir til miş tir. Şef faf lı ğın sağ lan ma sı na yö ne lik amaç için, şir ket le re in ter net zo run lu bir araç ola rak su nul mak ta dır. Ye ni TTK nin de ne tim dü zen le me le ri ile il gi - li bil gi ve re bi lir mi si niz? Ba ğım sız de ne ti - min bu sü reç te ki rol ve so rum lu luk la rı ne ler ola cak? Ser ma ye şir ket le rin in fi nan sal tab lo la rı nın de - net len me si sis te mi ta ma men de ğiş miş tir. 6762 s. TTK da şir ke tin üç zo run lu or ga nın dan bi ri olan ve uz man lı ğı aran ma yan mu ra kıp/lar ta ra fın dan ya pı lan de net le me ye ri ne, ye ni TTK da bir ba ğım sız de net le me ku ru lu şu nun ve ya ye min li ma li mü şa vi rin ya da ser best mu - ha se be ci ma li mü şa vi rin yap tı ğı, fi nan sal tab lo - lar ile ra por la rın sü rek li de ne ti mi ne iliş kin bir ya pı ku rul muş tur. De ne ti min, de net çi lik mes le - ği nin ge rek le ri ne, eti ği ne ve ulus la ra ra sı stan - dart la ra gö re ya pıl ma sı nı sağ la yan bir sis tem oluş tu rul muş tur. Bu dü zen le me ile ku rum sal yö ne tim ve dü rüst re sim il ke le ri bağ la mın da tam bir de ne ti min so nuç la rı nın, açık, an la şı la bi - lir ve ka mu yu ay dın lat ma il ke le ri uya rın ca dü - zen len miş bir ra por la his se dar lar baş ta ol mak üze re il gi li le re su nul ma sı he def len miş tir. Ye ni TTK nın ge tir di ği doğ ru dan ve do lay lı dü zen le me ler le (366/2, 375, 378. mad de ler) iç de ne ti min şir ket ler açı sın dan öne mi nin bü yük oran da art tı ğı gö rü lü yor. Bu ko nu da - ki dü şün ce le ri niz ne ler dir? Hiç şüp he siz bir gü ven ce ve da nış man lık fa ali - ye ti olan iç de ne tim, ye ni TTK ile bir lik te da ha da önem ka za na cak tır. Ye ni TTK, üst yö ne ti min dev re di le mez ve vaz ge çi le mez gö rev ve yet ki - le ri ni la yı kıy la ye ri ne ge tir me sin de ve ge rek li gü ven ce nin sağ lan ma sı ko nu sun da yö ne ti me, yar dım cı ol ma sı ama cıy la, ba zı ko mi te ve ko - mis yon la rın des tek ola bi le ce ği ne işa ret eder. Bu nun la be ra ber üst yö ne ti me önem li so rum - lu luk lar da yük le yen ka nun, so rum lu luk la rı nı la - yı kıy la ye ri ne ge ti re me yen yö ne ti ci ler için bir ta kım ce zai mü ey yi de ler ön gör mek te dir. Or ta ya çı kan skan dal lar, ku rum la rın iç kon trol or tam la rı nın iç de ne tim bi rim le ri ta ra fın dan de - net len me si ni ve eko no mik kriz le de öne mi ar - tan risk yö ne tim sis te mi nin ku rul ma sı nı ge rek - li kıl mış tır. Ör tü lü ola rak yö ne ti le bi lir risk ta - nım la ma sı nın da ya pıl dı ğı ye ni TTK, yö ne tim or - gan la rı nı ola sı risk le re kar şı uyar mayı ve ge rek - li ka rar la rın ön ce den alın ma sı nı sağ la ma yı he - def le mek te dir. Ge liş miş ül ke ler de ör nek le ri ni gör dü ğü müz gi - bi ye ni ka nun la be ra ber so rum lu luk la rı da ha da ar tan üst yö ne ti min, iç de ne tim ve risk yö ne ti - mi gi bi des tek le yi ci fonk si yon la ra ih ti yaç duy - ma sı do ğal ola rak ka çı nıl maz dır. Güç lü bir iç kon trol sis te mi için iç de ne tim fa ali ye ti önem li dir Ye ni TTK nın uy gu la ma et kin li ğin de iç de ne - tim fa ali ye ti ile ba ğım sız de ne tim iliş ki si ni na sıl de ğer len di ri yor su nuz? Ku rum lar da ba ğım sız de ne ti min sağ lık lı bir şe - kil de iş le ye bil me si için et kin bir kon trol or ta mı - nın bu lun ma sı ge rek li dir. Bu fa ali yet le rin et kin -

24 AYSBERG 25 AYSBERG li ği ve ve rim li li ği; fi nan sal ra por la ma la rın gü ve - ni lir li ği, ya sa ve dü zen le me le re uyum ve var lık - la rın ko run ma sı açı sın dan önem teş kil et mek - te dir. İç de ne tim de bun la rı sağ la ma ama cı nı gü den bir gü ven ce fa ali ye ti dir. Bun la rın pa ra le lin de KPMG ola rak, ye ni TTK kap sa mın da su na ca ğı mız hiz met ler ko nu sun da bir ürün ge liş tir me ça lış ma sı yap tık, hal ka açık olan/ol ma yan şir ket ler ve şir ket ler top lu luk la rı için ay rı ürün ler ge liş tir dik. Ye ni TTK iç de ne tim ko nu sun da açık ça bir yön - len dir me yap ma ma sı na rağ men, ku rum sal laş - ma sü re cin de ki iş let me le rin stra te jik he def le ri - ne ula şa bil me si için iç de ne tim fa ali ye ti bir zo - run lu luk ha li ne gel mek te dir. Bu açı dan de ğer - len di ril di ğin de, ba ğım sız de net çi le rin gü ven ce ve rir ken iç de ne tim bi ri mi olan ve ol ma yan ku - rum la ra fark lı yak la şa ca ğı dü şü nü le bi lir. Güç lü bir iç kon trol sis te mi ve et kin ope ras yo nel iş le - yiş için iç de ne tim fa ali ye ti önem li ol mak ta dır. Ye ni TTK da ge liş ti ril me si ge rek ti ği ni dü şün - dü ğü nüz dü zen le me ler var mı? Her ne ka dar, kök lü re form lar içe ren bir ka nun ol sa da; ye ni TTK nın, Bil gi Top lu mu ve Di ji - tal Şir ket Uy gu la ma la rı gi bi kav ram la rı da ha faz la dik ka te ala rak, bü rok ra si yi müm kün ol du - ğu ka dar or ta dan kal dı ran ve eko no mik su ça eko no mik ce za il ke si ni unut ma dan, es nek hü - küm ler le ge liş ti ril me si nin, önü müz de ki yıl lar da tar tı şıl ma ya baş la na ca ğı söy le ne bi le cek tir. Ye ni TTK nın hü küm le ri nin da ha az, öz ve ge nel hâ le ge ti ril me si, de tay la rın ise de ğiş ti ril me si da ha ko lay olan yö net me lik, teb liğ gi bi ikin cil dü zen le me le re bı ra kı la rak mev zua tın di na mik bir ya pı ya ka vuş tu rul ma sı, ar zu edi len bir he def ola rak or ta ya çı ka bi le cek tir. Ay rı ca, KO Bİ kav ra mı nın, TMS ve TFRS uy gu la - ma sın da ki açı lış bi lan ço ta ri hi nin, kul la nı la cak de ne tim ve mu ha se be stan dart la rı nın ve şir - ket le rin ha zır la ya ca ğı fi nan sal bil gi le rin içe ri ği (fa ali yet ra po ru, de ne tim ra po ru içe ri ği vb.) gi bi ko nu la rın bir an ev vel ikin cil dü zen le me ler le açık lı ğa ka vuş tu rul ma sı nı bek le mek te yiz. Ye ni TTK ko nu sun da yap tı ğı nız ha zır lık lar var mı? Var sa ne ler dir? Ön ce lik li ola rak eği tim ko nu su na ağır lık ver dik. Hem ka nu nu ha zır la yan lar dan ken di ekip le ri miz için eği tim ler al dık, hem de şir ket le re eği tim ler dü zen le dik. Son bir yıl dır çe şit li oda lar va sı ta - sıy la ve ken di se mi ner le ri miz ara cı lı ğıy la, müş - te ri le ri mi ze eği tim ler ve ri yo ruz. Ge le cek ta lep - le ri kar şı la mak üze re kad ro ar tı rı mı na git tik. Ye ni TTK ya ha zır lık aşa ma sın da şir ket le rin yap ma sı ge rek li olan ha zır lık lar ko nu sun da - ki gö rüş le ri niz ne ler dir? Her şey den ön ce ye ni TTK ne ler ge ti ri yor, şir - ket ola rak bu ge rek si nim le re ne ka dar ha zır lar, an la mak için bir du rum de ğer len dir mesi yap tır - ma la rı nı öne ri yo ruz. Bu nu bir da nış man şir ke te de yap tı ra bi lir ler, eğer şir ket için de ye ter li bil gi - le ri ve kay nak la rı var ise ken di le ri de ya pa bi lir - ler. Şir ket le rin bu du rum de ğer len dir me ça lış - ma sı nı çok tan yap tır mış ol ma la rı ge re kir di, ama yap tır ma dı lar ise en kısa sürede mut la ka yap tır ma la rı nı tav si ye edi yo ruz. Ye ni TTK hal ka açık ve ka pa lı şir ket le re fark lı zo - run lu luk lar ge ti ri yor. Şu an SPK ya ko te olan ve - ya yurt dı şı or ta ğı olan şir ket ler, ye ni TTK ya da - ha ha zır, ba zı şir ket le rin ise çok uzun bir yo lu var. Bu ne den le tüm şir ket le re uyan, One si ze fits all gi bi bir yak la şım la iler le mek müm kün de ğil, bu du rum de ğer len dir mesi nin ya pı la rak şir ke te özel bir yol ha ri ta sı nın çı kar tıl ma sı önem ka za nı yor. Ye ni TTK ya uyum yo lun da ki en zor adım lar dan bi ri de mu ha se be sis tem le ri nin UFRS ye uyum lu ha le ge le cek şe kil de dö nüş tü rül me si. Bu ra da ge rek li olan sis tem imp le men tas yo nu, mev cut ERP prog ram la rı nın de ği şi mi, tes ti ve uy gu la ma ya alın ma sı için uzun bir sü reç ge re ki - yor. 1 Ocak 2013 iti ba rıy la ilk ka yıt la rın UFRS ye gö re atıl ma sı için, sis tem ta ra fın da ki ça lış ma la - ra bir an ön ce baş la mak ge rek li. Şir ket le re, eği tim aya ğı nı da unut ma ma la rı nı öne ri yo ruz. Mu ha se be ekip le ri için UFRS eği - tim le ri al dır ma la rı nı tav si ye edi yo ruz. Bu ra da stan dart de ğil, şir ke te ve sek tö re özel eği tim ler al ma la rı nın da ha faz la fay da sı nı gö re bi lir ler. Ay - rı ca Üst Dü zey Yö ne ti ci ve Yö ne tim Ku ru lu nun ye ni TTK ile il gi li bil gi len di ril me le ri ve eği tim al - ma la rı ge re ki yor. UFRS sa de ce bir mu ha se be stan dar dı de ğil. Ar tık da ha şef faf bir dö ne me gi ri yo ruz. Şir ket yö ne tim le ri nin mind set ola rak bu na ha zır lan ma la rı ge re ki yor. Ye ni TTK ile ana söz leş me ve or ga ni zas yon da de ği şik lik le re gi - di le bi le cek. Bu de ği şik lik ler uzun bir sü re ge - rek ti re ce ği için, şir ket le rin ge rek li ça lış ma la ra baş la mak ko nu sun da geç kal ma dan hız la iler - le me si la zım. Ye ni TTK, Yö ne tim Ku ru lu na ek so rum lu luk lar ge ti ri yor. YK bu so rum lu luk la rı bir ta kım ko mi - te ler (de ne tim, risk vb.) ara cı lı ğı ile yü rü te ce - ği için, şir ke tin iç kon trol sis te mi nin et kin li ği - nin de ğer len di ril me si ge re ki yor. Ye ni TTK nın et ki li ve ba şa rı lı uy gu la ma sı için, iç de ne tim mes le ği nin ulu sal mes lek ör gü tü Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü ve iç de ne tim pro fes yo nel le rin den bek len ti le ri - niz ne ler dir? Ye ni TTK ile hiç şüp he yok ki İç De ne tim önem ka za nı yor. Yö ne tim Ku ru lu ve Üst Dü - zey Yö ne ti me en bü yük kat ma de ğe ri sağ la - ya cak ya pı iç de ne tim. Ne den? 1) Hiç ba ğım sız de ne tim yap tır ma mış bir şir - ket için iç de ne tim, ba ğım sız de ne ti me ha zır - lık sağ lı yor. 2) İç De ne ti min ulus larara sı stan dart la ra gö - re ya pıl ma sı önem ka za nı yor. Bü tün şir ket le - rin bu stan dart la ra uyum lu hâ le gel me si ge - re ki yor. 3) İç De ne ti min Ku rum sal Yö ne ti mi des tek le - me si açı sın dan bü yük önem teş kil edi yor. 4) Ye ni TTK, hal ka açık şir ket ler için Risk Yö - ne ti mi zo run lu lu ğu ge ti ri yor. İç De ne tim den Risk Yö ne ti mi sü reç le ri ni de de net le me si bek le ni yor. Bu açı lar dan TİDE den bek len ti miz, iç de ne - tim pro fes yo nel le ri ni, ulus la ra ra sı stan dart lar, UFRS, ku rum sal risk yö ne ti mi ne ha zır la ya cak şe kil de eği tme si dir. Ye ni ka nu nun ti ca ret ha ya tı mı zı ne dü zey de ve na sıl et ki le ye ce ği ni dü şü nü yor su nuz? Ye ni TTK nin en bü yük et ki le rin den bi ri, da - ha şef faf bir ti ca ret ha ya tı ge tir me si ola - cak tır. Şir ket ler, ti ca ri def ter ler, ra por la ma, de ne tim ve bun la rın so nuç la rı nı web si te - le rin de ilan et mek zo run da ola cak lar. Şir - ket ler, dün ya da bir çok ül ke ta ra fın dan ka - bul gö ren stan dart lar da ha zır lan mış ve de - ne tim den geç miş şef faf ve gü ve ni lir fi nan - sal bil gi le re sa hip ol ma la rı so nu cu, kü re sel pi ya sa lar da re ka bet avan ta jı sağ la ya cak lar. Özel lik le fi nans man ih ti ya cı nın kar şı lan - ma sı, ya ban cı or tak lık lar ku rul ma sı, ya - ban cı ser ma ye nin ül ke mi ze da ha faz la akı şı ko nu sun da ko lay lık lar sağ la ya ca ğı - na ina nı yo ruz. Ay rı ca bun dan son ra ba ğım sız de ne tim uy gu la na cak ol ma sı ve şef faf lı ğa iliş kin dü zen le me ler, şir ket le rin ti ca ret ha yat la rı - na çe ki dü zen ve rir ken, ka yıt dı şın dan uzak laş mak zo run da kal ma la rı nı sağ la ya - cak tır. Son ola rak da, ye ni ka nun, özel lik le bü yük şir ket ler kar şı sın da za man za man mağ dur olan KO Bİ le rin ti ca ret te de za van taj lı du - rum da ol ma la rı na bir son ver me ye ça lış - mak ta dır. Ör ne ğin, KO Bİ le rin bü yük şir - ket ler den olan ala cak la rı nı, bü yük şir ket le - rin alım güç le ri ne de niy le da ha uzun sü re - de tah sil et me si nin önü ne ge çil me ye ça lı - şıl mak ta dır. KO Bİ le rin şir ket ler den olan ala cak la rı nı 30 gün de al ma la rı için ka nun - da dü zen le me ya pıl mış tır.

26 27 AYSBERG AYSBERG Yeni TTK iç denetim konusunda önemli kriterlere yer veriyor Yeni Türk Ticaret Kanunu(TTK) nun iç denetim ve risk yönetimi konusunda önemli kriterlere yer verdiğini belirten PwC Türkiye Başkanı Cansen Başaran Symes, TTK nın iç denetimle ilgili getirdiği düzenlemelerin, şirketlerin kurumsallaşma yönünde atacağı adımları için genel çerçeveyi ortaya koyduğunu söylüyor. Mev cut TTK nın de ğiş ti ril me si ne ne den ih ti - yaç du yul du? Kü re sel eko no mi ve ulus la ra ra sı ti ca re tin sı nır - la rı or ta dan kal dır ma ya baş la dı ğı ye ni bir dün ya den ge si olu şu yor. 2050 yı lın da dün ya da ki ül ke - le rin eko no mik bü yük lük ve kü re sel eko no mi - de ki et kin lik le ri bu gün ol du ğun dan çok fark lı nok ta lar da ola cak. Ge le ce ğin yıl dız la rı ara sın da yer ala rak, bu gün ol du ğun dan çok da ha önem - li bir eko no mi ve kü re sel söz hak kı na sa hip ol - mak Tür ki ye nin önün de ki fır sat la rı na sıl de ğer - len di re bi le ce ği ile bi re bir bağ lan tı lı. Bu nun için ül ke miz de ki ti ca ri ya şa mı dü zen le yen Ti ca ret Ka nu nu nun da şir ket le ri miz için uy gun alt ya pı - yı sağ la yan ve mo dern dü zen le me le ri içe ren şe kil de ye ni den dü zen len me si ge re ki yor du. Ge le cek için olan ih ti yaç la rı mı zın ya nı sı ra, geç - mi şe bak tı ğı mız da da mev cut TTK nın ti ca ret ya şa mı nın, tek no lo ji nin, bi li min çok önem li ge - li şim ler gös ter di ği son 55 yıl dır yü rür lük te ol - ma sı ve ar tık ti ca ret ya şa mı nın ha li ha zır da ki ba - zı ih ti yaç la rı na ce vap ve re me me si de ye ni dü - zen le me nin ge rek li li ği ni or ta ya ko yu yor. Ye ni TTK içe rik ve sis te ma tik ola rak ne tür ye ni lik ler ge ti ri yor? Kü re sel eko no mi, için de bu lun du ğu sı kın tı lı dö - nem den ye ni bir den ge nok ta sı na doğ ru uza nır - ken, ulus la rın ve şir ket le rin re ka bet gü cü nün art ma sın da iş ha ya tın da uy gu la nan ku ral la rın kü re sel stan dart la ra uyum lu ol ma sı her za man - kin den çok da ha bü yük önem ka zan mak ta dır. Kü re sel re ka bet le de ği şen iş dün ya sı nın gün - de min de; şir ket le rin bü yü me ve ge liş me po - tan si yel le ri nin de ğer len di ril me si, ku rum sal yö - ne tim, ka mu gü ve ni, ka li te li ma li bil gi ve şef faf - lık kav ram la rı çok da ha ön ce lik li ko nu ma gel - miş tir. Ye ni TTK ile ül ke miz de ti ca ri ya şa mın ku - ral la rı nın ye ni den ve çağ daş bir yak la şım la ta - nım la ma sı ya pı la rak Tür ki ye için şef faf lık, de - Cansen Başaran Symes PwC Türkiye Başkanı net le ne bi lir lik ve gü ve ni lir lik açı sın dan öz le nen dü ze yi ya ka la ma fır sa tı ya ra tıl mış tır. Ye ni TTK ya ha kim olan dü şün ce; Ku rum sal Yö - ne tim in hâ len bor sa da iş lem gö ren şir ket ler için ön gö rü len ku ral lar bü tü nü ol ma sı na rağ - men, esa sın da tüm iş let me le re uy gu lan ma sı ge re ken bir ya tı rım cı ya gü ven ver me, sür dü rü - le bi lir ge liş me sağ la ma ko dek si ol du ğu dur. Ye - ni TTK bu yö nü ile Türk şir ket le ri nin ku rum sal - laş ma sı na ve re ka bet çi ol ma sı na des tek sağ la - ya cak ze mi ni oluş tur mak ta dır. Ku rum sal Yö ne - tim il ke le ri ne iliş kin dü zen le me le re bir çok mad de de yer ve ri le rek, Ku rum sal Yö ne tim il - ke le ri nin şef faf lık, adil lik, he sap ve re bi lir lik ve so rum lu luk kri ter le ri nin ha ya ta ge çi ril me si he - def len mek te dir. TTK Mo dern dü zen le me ler içe ri yor Tek no lo jik ge liş me ler ye ni TTK yı na sıl et ki - le di? Mev cut TTK yak la şık 55 yıl dır yü rür lük te ol du ğu için son dö nem de tek no lo ji ala nın da ki önem li de ği şik lik ler son ra sın da olu şan ih ti yaç la ra ce - vap ve re mez dü zey dey di. Özel lik le ti ca re tin ar - tık in ter net üze rin den de ya pı lı yor ol ma sı, şir - ket le rin ne re dey se at tık la rı her adım da tek no lo - ji yi kul la nı yor ol ma la rı ye ni TTK nın kap sa mı açı - sın dan da et ki li ol du. Ye ni TTK ol duk ça mo dern dü zen le me ler içe ren bir ka nun. Ör ne ğin, şef - faf lık ve şir ket le rin önem li bil gi le ri top lum la pay laş ma sı açı sın dan in ter net si te si zo run lu lu - ğu ge ti ri yor. Di ğer yan dan yö ne tim ku ru lu ve ge nel ku rul top lan tı la rı nın elek tro nik or tam da ya pıl ma sı im kâ nı nı ge ti ri yor, hat ta hal ka açık şir ket ler için ge nel ku rul top lan tı la rı nı zo run lu kı lı yor. Di ğer yan dan gü ven li elek tro nik im za, ka yıt lı elek tro nik pos ta, ti ca ret si cil ka yıt la rı nın, def ter le rin elek tro nik or tam da tu tul ma sı, elek - tro nik or tam da bel ge le rin sak lan ma sı ve ben - ze ri dü zen le me ler de ye ni TTK nın tek no lo ji ile iliş ki si ni or ta ya koy mak ta. Ye ni TTK, ku rum sal yö ne tim, ka mu nun ay - dın la tıl ma sı gi bi ko nu lar da ne tür dü zen le - me ler ge ti ri yor? Ye ni TTK da ku rum sal yö ne tim ol gu su na iliş kin dü zen le me le re ba kı la cak olur sa: 1- Ka nun un ku rum sal yö ne tim yak la şı mı dört ana te mel üze ri ne otur mak ta dır. 1- de rin le me - si ne şef faf lık, 2- adil lik, 3- he sap ve ri le bi lir lik, 4- so rum lu luk. Bu dört ana te mel, ku rum sal yö ne - tim öğ re ti sin de ev ren sel ni te lik te dir. 2- De rin le me si ne şef faf lık, şir ke tin ve şir ket ler top lu lu ğu nun, 1- Fi nan sal tab lo la rın da, 2- Yö ne - tim ku ru lu nun (YK) yıl lık fa ali yet ra po run da, 3- Ba ğım sız de ne ti min de, 4- İş lem de ne ti min de ve 5- Tüm de net le me ra por la rın da aran mış tır. 3- Adil lik, men fa at ler den ge si ku ru la rak ve nes - nel ada let ile sağ lan mış tır. 4- He sap ve ri le bi lir lik, YK ra por la rın da, bil gi akı - şın da, ge niş bil gi ve in ce le me hak la rın da so - mut laş mış tır. 5- So rum lu luk, he sap ve ri le bi lir li ğe pa ra lel ola - rak dü zen len miş tir. 6- Pay sa hip le ri ne ta nı nan da va açma, ak tif ve pa sif bil gi al ma, in ce le me hak la rı, ko lay iş le yen hu ku ki me ka niz ma lar eş li ğin de oluş tu rul muş tur. 7- Az lık hak la rı lis te si zen gin leş ti ril miş tir. 8- İm ti yaz lı pay lar sı nır lan dı rıl mış tır. 9- YK da pay sa hip le ri grup la rı ile az lı ğın tem sil edil me si ola nak la rı ar tı rıl mış tır. 10- Ser ma ye Pi ya sa sı Ku ru lu na (SPK) ku rum - sal yö ne tim ko dek si yap ma te ke li ve ril miş tir. Bu yet ki, ko dek sin gün cel li ği ni ve di na miz mi ni sağ la ya cak tır. 11- Hal ka açık YK ya ku rum sal yö ne tim ra po ru ya yım la mak zo run lu lu ğu ge ti ril miş tir. 12- Or gan lar da pro fes yo nel li ğe ve uz man laş - ma ya vur gu ya pıl mış tır. Ye ni TTK nın ka mu nun ay dın la tıl ma sı na iliş kin en önem li dü zen le me si ise, şüp he siz ki in ter net si - te si ne iliş kin dü zen le me si dir. Ye ni Ka nun un yü - rür lü ğe gir me sin den bir yıl son ra yü rür lü ğe gi re - cek in ter net si te si zo run lu lu ğu ile, şef faf lık ko nu - sun da son de re ce önem li bir uy gu la ma ha ya ta ge çi ri le cek tir. Hal ka açık ol sun ve ya ol ma sın, tüm ser ma ye şir ket le ri nin bir in ter net si te si nin ol ma sı zo run lu ha le ge ti ril miş tir ve in ter net si te - sin de şir ke te iliş kin çok önem li bil gi le rin (Fa ali - yet ra por la rı, ba ğım sız de ne tim ra por la rı, önem - li yö ne tim ku ru lu ka rar la rı, ge nel ku rul top lan tı tu ta nak la rı vb. ) yer al ma sı ge re ke cek tir. Ye ni Ka nun, tüm ser ma ye şir ket le ri ne ba ğım sız de ne tim zo run lu lu ğu ge ti ri yor Ye ni TTK nin de ne tim dü zen le me le ri ile il gi - li bil gi ve re bi lir mi si niz? Ba ğım sız de ne ti - min bu sü reç te ki rol ve so rum lu luk la rı ne ler ola cak? Ye ni Ka nun ile bir lik te mu ra kıp lık mü es se se si kal dı rı la rak, tüm ser ma ye şir ket le ri ne ba ğım sız de ne tim zo run lu lu ğu ge ti ril mek te dir. Ba ğım sız de ne tim hiz me ti nin, ku rum sal lık adı na ba ğım - sız de ne tim şir ket le ri ta ra fın dan ve ril me si ön - gö rü lür ken, ba ğım sız de ne tim hiz me ti ni kü çük ve or ta öl çek li şir ket ler için bir ve ya bir den faz - la SMMM ya da YMM de ve re bi le cek tir. Ba - ğım sız de ne tim zo run lu lu ğu 1 Ocak 2013 ta ri - hin den iti ba ren baş la ya cak tır. Bu nun la bir lik te ku ru luş, bir leş me, bö lün me ve de vir gi bi iş lem - le rin İş lem De ne ti mi kap sa mın da de net len - me si, ge ti ri len de ne tim zo run lu luk la rı ara sın da ye ri ni al mak ta dır. De net çi nin so rum lu lu ğu ise ye ni TTK da bir mad de ola rak dü zen len miş olup, de net çi nin mes le ki özen ve ti tiz lik te de ne tim yap ma ma sı nın yap tı rım la rı ön gö rül müş tür.

28 29 AYSBERG AYSBERG Ye ni TTK nın ge tir di ği doğ ru dan ve do lay lı dü zen le me ler le (366/2, 375, 378. mad de ler) iç de ne ti min şir ket ler açı sın dan öne mi nin bü yük oran da art tı ğı gö rü lü yor. Bu ko nu da - ki dü şün ce le ri niz ne ler dir? Ye ni TTK iç de ne tim ve risk yö ne ti mi ko nu sun - da önem li kri ter le re yer ve ri yor. As lı na ba kıl dı - ğın da TTK nın iç de ne tim ile il gi li ge tir di ği dü - zen le me le rin, şir ket le rin ku rum sal laş ma yö - nün de ata ca ğı adım la rı için ge nel çer çe ve yi or - ta ya koy du ğu nu gö rü yo ruz. Ku rum sal yö ne tim il ke le ri ne TTK nın yap tı ğı bir vur gu Mad de 366 da ge çi yor. Bu mad de ye gö re Yö ne tim ku ru lu, iş le rin gi di şi ni iz le mek, ken di si ne su nu - la cak ko nu lar da ra por ha zır la mak, ka rar la rı nı uy - gu lat mak ve ya iç de ne tim ama cıy la iç le rin de yö ne tim ku ru lu üye le ri nin de bu lu na bi le ce ği ko mi te ler ve ko mis yon lar ku ra bi lir. Bu ra da ki hem iç de ne tim vur gu su, hem de Mad de 378 ile, pay se net le ri bor sa da iş lem gö ren şir ket ler için zo run lu ha le ge len Ris kin Er ken Teş hi si Ko mi te si nin oluş tu ru la rak risk le rin er ken sap - tan ma sı ve yö ne ti mi için sis te min oluş tu rul ma - sı, risk yö ne ti mi ve iç de ne tim kav ram la rı nı şir - ket le rin ope ras yon la rı nın bir par ça sı hâ li ne ge - ti ri yor. Ka nun da ki bu na ben zer iç de ne tim ve risk yö ne ti mi hak kın da ön gö rü len ya pı lar, iç de - ne tim mes le ği nin ve as lın da şir ket ler de ki ku - rum sal laş ma nın ge liş me si adı na önem li ge liş - me ler. Ye ni ka nu nun yü rür lü ğe gir me si ile bir lik - te de bu ko nu la rın hız lı bir şe kil de ele alı na rak şir ket ler de ha ya ta ge çi ri le ce ği ni dü şü nü yo ruz. Ye ni TTK nın uy gu la ma et kin li ğin de iç de ne - tim fa ali ye ti ile ba ğım sız de ne tim iliş ki si ni na sıl de ğer len di ri yor su nuz? Şir ket le ri miz de iç de ne tim fa ali ye ti nin var lı ğı ve et ki li uy gu - la ma sı nın, ku rum sal yö ne tim ve ba ğım sız de ne tim açı sın dan kat ma de ğe ri ile il gi li gö rüş ve dü şün ce le ri niz ne ler dir? Ka nun da ki iç de ne tim ve fi nan sal de ne tim iliş - ki sine ba kıl dı ğın da, TTK Mad de 375 in ge rek çe - le ri ne gö re de, şir ket han gi bü yük lük te olur sa ol sun, şir ket te, mu ha se be den ta ma men ba - ğım sız, uz man lar dan olu şan, et kin bir iç-de ne - tim ör gü tü ne ge rek si nim var dır ve bir şir ke tin de ne ti mi sa de ce bir ba ğım sız dış de ne tim ku - ru lu şu na bı ra kı la maz. Bu ifa de den de an la şıl dı - ğı gi bi, şir ket ler için hem dış de ne tim, hem de iç de ne tim, iki ay rı kav ram ola rak ele alı nı yor. Bu du rum da te mel de önem arz eden ko nu ise, bu iki fa ali ye tin bir bi ri ile ko or di nas yon içe ri sin - de ol ma sı ve bu nun la bir lik te şir ke tin her iki de - ne tim sü re ci nin yü rü tül me sin de de ve ri mi nin ar tı rıl ma sı. Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la - rı nın 2050-Eş gü düm mad de sin de de be lir til - di ği gi bi, ay nı ça lış ma la rın hem iç de ne tim, hem de dış de ne tim ta ra fın dan tek rar lan ma sı nı en gel le mek ama cıy la iki fa ali yet ara sın da ko or - di nas yo nun sağ la na rak alı nan gü ven ce yi ar tı rır - ken, mü ker rer lik ten do ğan ve rim siz lik le rin de en gel len me si ön gö rü lü yor. İç de ne tim za ten ku rum sal yö ne ti min vaz ge çi le mez bir par ça sı ve bu nun da te mi ni ko nu sun da gü ven ce ve ren bir ya pı ol ma sı bek le ni yor. Ye ni TTK ile et kin ça - lı şan iç de ne tim fonk si yon la rı nın, dış de ne tim sü re ci nin ve ri mi nin ar tı rıl ma sı ve ku rum sal yö - ne ti min sü rek li li ği nin sağ lan ma sı ko nu sun da önem li kat kı lar da bu lu na ca ğı nı dü şü nü yo ruz. Ye ni TTK ko nu sun da yap tı ğı nız ha zır lık lar var mı? Var sa ne ler dir? Yak la şık beş yıl dır ye ni TTK ile il gi li ça lış ma la rı - mız de vam edi yor ve bu nun için şir ke ti miz içe ri - sin de bir ekip oluş tur muş du rum da yız. Bu ekip özel lik le son dört yıl dır dü zen le di ği se mi ner ve eği tim ler ile 15 bin ki şi nin ye ni TTK ko nu sun da eği ti mi ni ger çek leş tir di. Bu eği tim ler sa de ce İs - tan bul, An ka ra ve İz mir de de ğil, bir çok Ana do - lu şeh rin de de ger çek leş ti ril di, hat ta ya ban cı ya - tı rım cı la rı da bil gi len dir mek üze re yurt dı şın da da se mi ner ler ve ril di. Ye ni Ka nunun ka muo yu ta ra fın dan iyi an la şıl ma sı ve ta nın ma sı için bir - çok ya yın ha zır la dı ve ya ha zır lat ıldı, tüm bu ya - yın la ra, se mi ner vi de ola rı na "http://www.ttkreh - be ri.com" si te sin den ve ya TTK, i-pad uy gu la ma - sı üze rin den ula şı la bi lir. Ekibimiz, ye ni ka nuna uyum için Yol Ha ri ta sı ha zır la dı ve şir ket le rin kul la nı mı na sun du. İkin cil Mev zu at ça lış ma la rı - na çe şit li der nek ler al tın da oluş tu ru lan ko mis - yon lar da ak tif gö rev ler ala rak ka tıl dı. 1250 ki şi lik şir ket kad ro mu zun ye ni TTK ya ha zır ol ma sı için eği tim ler ger çek leş tir di. Ye ni TTK ya ha zır lık aşa ma sın da şir ket le rin yap ma sı ge rek li olan ha zır lık lar ko nu sun da - ki gö rüş le ri niz ne ler dir? Ön ce lik le ye ni TTK nın yü rür lü ğe gir me si ne kısa bir süre kal dı ğı nı vur gu la mak ta ya rar var. Bu sü re nin iyi de ğer len di ril me si ve ha zır lık la ra şim di den baş lan ma sı önem li. Şir ket le ri mi zin bu ha zır lık la rı sa de ce TTK ya uyum sü re ci ola - rak de ğer len dir me me si, as lın da ku rum sal laş - ma adı na önem li bir fır sat ola rak da gör me le ri ge re kir di ye dü şü nü yo ruz. Zi ra bir şir ke tin ku - rum sal laş mak adı na ata ca ğı adım la rın bir ço ğu da TTK kap sa mı içe ri sin de yer alı yor as lın da. Biz PwC ola rak şir ket le rin TTK ya uyum sağ la - mak adı na ya pa ca ğı iş lem le ri Yol Ha ri ta sı baş lık lı do kü ma nı mız da be lirt me ye ça lış tık. Özet le mek ge re kir se, ön ce lik le bu uyu mun şir - ket içe ri sin de bir pro je eki bi oluş tu ru la rak baş - la ma sı ge rek ti ği ne ina nı yo ruz. Uy gun kay nak la - rı, büt çe si, bir pro je so rum lu su olan bu eki bin ay nı za man da bir ko mi te va sı ta sıy la gö ze ti mi de sağ la na bi lir. Ta bii bu eki be da nış man ola rak des tek sağ la yan pro fes yo nel ler den de ya rar la - nıl ma sı ih ti ya cı ola cak tır. Yol Ha ri ta sı nı biz dört aşa ma ola rak ön gör dük ve ilk aşa ma yı Du rum De ğer len dir me si ola rak be lir le dik. Şir ket in ve ya şir ket ler Top lu lu ğu nun mev cut uy gu la ma - la rı nın, TTK da is te nen le re na za ran ne gi bi fark - lı lık la rı ol du ğu nu, uyum için ya pı la cak ça lış ma - la ra ne re den baş lan ma sı ge rek ti ği ni, ne yin ön - ce lik li ol du ğu nu an la mak adı na bu ilk aşa ma nın önem li ol du ğu nu dü şü nü yo ruz. PwC ola rak şir - ket le re bu aşa ma da TTK Check Up ürü nü - müz le yar dım cı ol ma yı he def li yo ruz. İkin ci aşa - ma ola rak ise Ya pı sal Ta sa rım la rın Ana li zi ni ön gör dük. Bu aşa ma, TTK çer çe ve sin de şir ket - le rin özel lik le şir ket ler top lu luk la rı nın, şir ket ve or tak lık ya pı la rı na iliş kin de ği şik lik ya pıp yap - ma ma yı de ğer len dir me si ge re ken bir aşa ma. TTK nın ye ni dü zen le me le ri dik ka te alı na rak A.Ş. ola rak ya pı lan mış bir şir ke ti Ltd. ye dö nüş - tür me gi bi, ba zı şir ket le ri bir leş tir me ve ya tas fi - ye et me ih ti ya cı gi bi de ği şik lik ler söz ko nu su ola bi lir. TTK şir ket le rin tek or tak lı ol ma sı na da im kân ver di ği için, ye ni dö nem de or tak sa yı la - rın da de ği şik li ğe git me ih ti ya cı da ola bi lir ve iş - te tüm bu ya pı sal de ği şim ih ti mal le ri bu aşa ma - da de ğer len di ril me li. Üçün cü aşa ma ola rak ise eği tim le ri ön gör dük. TTK nın ge tir di ği pek çok ra di kal de ği şik lik ler var. Bun la rın iyi an la şı la bil - me si, ha zır lık la rın ya pı la bil me si an la mın da şir - ket ça lı şan la rı nın TTK çer çe ve sin de bir se ri eği - ti me ih ti ya cı ola bi le ce ği ni dü şü ne rek, eği tim ko nu su nu baş lı ba şı na önem li bir aşa ma ola rak Yol Ha ri ta sı nda be lirt tik. En önem li olan ve uyum açı sın dan en faz la ça lış ma nın ya pı la ca ğı dör dün cü aşa ma ola rak ise, şir ket le rin Or ga ni - zas yo nel Ya pı, İç De ne tim, Ma li İş ler, Bil gi Tek - no lo ji le ri ve Hu kuk alan la rın da de ğer len dir me - le ri ge re ken alan la rı özet le dik ve tüm bun la rı ha zır la dı ğı mız Yol Ha ri ta sı do kü ma nı ile ve "http://www.ttkreh be ri.com" ara cı lı ğıy la Türk iş dün ya sı nın hiz me ti ne sun duk. Ye ni TTK nın et ki li ve ba şa rı lı uy gu la ma sı için, iç de ne tim mes le ği nin ulu sal mes lek ör gü tü Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü (TİDE) ve iç de ne tim pro fes yo nel le rin den bek len ti - le ri niz ne ler dir? Ye ni TTK uzun ca bir sü reç ten son ra ya sa laş tı ve az bir sü re son ra da yü rür lü ğe gi ri yor. Bu ge ri - de ka lan sü re içe ri sin de mes lek men sup la rı ola rak he pi mi ze bü yük gö rev ler dü şü yor. İç de - ne tim pro fes yo nel le ri nin TTK ile da ha da be lir - gin ola rak kar şı mı za çı kan iç de ne tim fonk si yo - nu nun ku ru ma sağ la ya ca ğı fay da lar ko nu sun - da, ge rek gö rev yap tık la rı şir ket ler de ki, ge rek - se de ka mu oyun da ki bi lin cin ar tı rıl ma sı için ta - nı tım fa ali yet le ri ni yü rüt me le ri ge re ki yor. Ay nı şe kil de TİDE nin mes le ki dü zen le me ler ko nu - sun da so rum lu olan ku rum lar ile ya kın iş bir li ği içe ri sin de, ka nun da ki iç de ne tim ta nı mı nın ka - muo yu üze rin de ki al gı sı nı net leş tir me si ve son - ra sın da da iç de ne tim fa ali ye ti nin tüm ku rum - lar da bel li bir ka li te nin üze rin de ve stan dart uy - gu la ma lar ile ger çek leş ti ril di ği ni teş vik et me si bek le ne bi lir. Ye ni TTK da ge liş ti ril me si ge rek ti ği ni dü - şün dü ğü nüz dü zen le me ler var mı? Ön ce lik le Ye ni Ka nun un es ki ka nu nun re vi ze edil me sin den zi ya de, ye ni bir ka nun ola rak dü zen len di ği ni ve top lam da 1535 mad de den oluş tu ğu nu ha tır la ma mız da fay da var. An cak, bu tip uy gu la ma ya yö ne lik ufak te fek dü zen - le me le re ih ti yaç duyula bi le cek ol ma sı, ka nu - nun Tür ki ye nin par lak ge le ce ği ne yö ne lik oluş tur du ğu alt ya pı açı sın dan olum lu yan la rı - nı hiç bir şe kil de ha fif let mez. Ye ni Ka nun, ti ca - ri mev zu atı mı zın Av ru pa Bir li ği mük te se ba tı - na uyu mu ile ül ke mi zin önün den önem li bir en ge li kal dı rı yor. Bu ne den le, ya sa nın za man kay bet me den uy gu lan ma sı, amaç la nan fay - da la ra bir an ön ce eri şe bil mek için çok önem li. Zi ra gi de cek çok yo lu muz, kay be de - cek çok az za ma nı mız var. Borç lar Ka nu nu ve TTK dan son ra di ğer des tek le yi ci dü zen le me - le rin de hız la ha ya ta geç me si, Tür ki ye ye ge - le cek te al ma sı muh te mel ko nu ma ulaş mak üze re bir atı lım fır sa tı ya ra ta cak tır. Ül ke miz için ya ra tı cı lık, mar ka ya rat ma ve iler le me za - ma nı dır; ye ni TTK bu ol gu la rın tü mü için uy - gun or ta mı sağ la mak ta dır. Bu ne den le ya sa - ya yö ne lik iti raz ko nu la rı abar tıl ma ma lı ve uy - gu la ma da ha faz la ge cik ti ril me me li dir.

30 YEŞİL KALEM 31 YEŞİL KALEM 1. Hi le nin Ta nı mı ve Öne mi Hi le; sos yal or tam lar da or ta ya çı kan, eko no mi - le re, ki şi le re ve ku rum la ra bir çok et ki si olan bir fa ali yet tir. 1 Çok yay gın bir fa ali yet ol du ğun dan fark lı şart lar al tın da, fark lı ki şi le re, fark lı an lam - lar ifa de eder. Hi le ge nel lik le doğ ru, ger çek, adil, hak lı lık kav ram la rı nın zıddı ola rak ya lan söy le mek ve kan dır mak ola rak al gı lan mak ta - dır. 2 Ge nel ola rak hi le, bir baş ka sı nın za ra rı na ne den ola cak şe kil de ka sıt lı ola rak ya pı lan, ya - pa nın ken di si ne çı kar sağ la ma ama cı olan ve ya pı lan fa ali ye ti giz le me ça ba sı nı ba rın dı ran, ya - sal ol ma yan bir fa ali yet tir. 3 Hi le te ri mi; hır sız lık, zim met, komp lo, yol suz - luk, giz li an laş ma lar, gü ve ni kö tü ye kul lan ma, al dat ma, sah te ci lik, ka ra pa ra ak la ma, rüş vet ve do lan dı rı cı lık gi bi fa ali yet le ri içe ren ge nel bir kav ram dır. 4 Hi le Ris ki De ğer len dir me si Çağ la Ak de mir Hi le nin iş let me le re olan ma li ye ti cid di bo yut lar - da dır. The As so ci ati on of Cer ti fi ed Fra ud E xa - mi ners (AC FE) 2010 Hi le Ra po ru na gö re, iş let - me ler yıl lık ka zanç la rı nın % 5 ini hi le yo luy la kay bet mek te dir. 5 (Bu oran, 2008 yı lın da % 7, 2006 yı lın da % 5, 2004 yı lın da ise % 6 dır.) Sö - zü ge çen bu ra kam lar, du ru mun ne ka dar cid di ol du ğu nu or ta ya koy mak ta dır. An cak du rum her ne ka dar cid di ol sa da, hi le ris ki nin ba şa rı lı bir şe kil de yö ne til me siy le hi le nin iş let me le re olan ma li ye ti ni önem li öl çü de azal ta bil mek müm kün dür. 2. Risk Kav ra mı ve Hi le Ris ki Risk, sa de ce iş ha ya tı na öz gü bir kav ram ol ma - yıp, ha yat ta he men he men her alan da kar şı mı - za çık mak ta dır. Risk, her yer de dir. 6 Risk; bir ola - yın ya da ola yın so nuç la rı nın ola sı lık la rı nın bir bi le şi mi ola rak ta nım la na bi lir. 7 Ge nel ka nı nın 1 Howard Silverstone, Michael Sheetz, Forensic Accounting and Fraud Investigation For Non-Experts, New Jersey, USA: John Wiley&Sons,Inc., Second Edition, 2007, s.3. 2 Tommie W. Singleton ve Aaron J. Singleton, Fraud Auditing and Forensic Accounting, New Jersey, USA: John Wiley&Sons,Inc., Fourth Edition,2010,s.40. 3 David Coderre, Computer-Aided Fraud Prevention&Detection, New Jersey, USA: John Wiley&Sons,Inc.,2009, s.3. 4 Nejat Bozkurt, işletmelerin Kara Deliği Hile, Çalışan Hileleri, istanbul: Alfa Yayınları, Nisan, 2009, s.60. 5 ACFE, Report To The Nations on Occupational Fraud and Abuse, Global Fraud Survey 2010, s.8. 6 Christopher L. Culp, The Risk Management Process, New Jersey, USA: John Wiley&Sons,Inc.,2001,s.3. 7 Paul Hopkin, Fundamentals of Risk Management, TheInstitute of Risk Management, 2010,s.12. ak si ne risk, sa de ce olum suz bir an lam ta şı ma - mak ta dır. Risk de mek, ay nı za man da fır sat da de mek tir. Her za man olay la rın ve so nuç la rın bir ka zanç için fır sat oluş tur ma ya da ba şa rı üze rin - de bir teh dit oluş tu rup za ra ra ne den ol ma ola - sı lı ğı var dır. 8 An cak söz ko nu su hi le ol du ğun da, hi le ris ki ni şüp he siz teh dit ola rak al gı la mak ge - rek mek te dir. İş let me le rin fa ali yet le ri ni sür dü rür ken kar şı kar - şı ya kal dı ğı risk ler den bi ri olan hi le ris ki, iş let - me de hi le li ey lem le rin mey da na gel me ola sı lı - ğı dır ve iş let me nin hi le kar şı sın da ki sa vun ma - sız lı ğı nı ifa de eder. Hi le ris ki ni sı fı ra in dir mek müm kün ol ma sa da, bel li öl çü ler de azalt mak müm kün dür. Hi le ris ki ni azalt ma ça lış ma la rı na, hi le ris ki de ğer len dir me si ya pa rak baş la mak ol - duk ça fay da lı ol mak ta dır. 3. Hi le Ris ki De ğer len dir me si (HRD) Et ki li bir HRD, hi le ris ki yö ne ti mi nin te mel ta şı - dır; çün kü iş let me hi le risk le ri ni ta nım la ya ma - dıy sa, bu risk le ri iyi bir şe kil de yö net me si ol - duk ça zor dur. 9 HRD; iş let me nin kar şı kar şı ya ka la bi le ce ği hi le risk le ri ni ta nım la yan, bu risk le - ri ve il gi li kon trol le ri ana liz eden bir sü reç tir. HRD ni iç de net çi ler, ba ğım sız de net çi ler, risk yö ne tim bi rim le ri, hi le in ce le me ci le ri ve ya iş let - me de fark lı bil gi ve be ce ri se vi ye le rin de, fark lı ba kış açı la rı na sa hip ça lı şan la rın oluş tur du ğu bir ta kım ya pa bi lir. An cak HRD ni ya pan ki şi ler de ğiş tik çe, ya pı lan ça lış ma nın kap sa mı da de - ğiş mek te dir. Ör ne ğin, bir iç de net çiy le, bir ba - ğım sız de net çi nin hi le ris ki ne ba kış açı sı, kuş - ku suz ay nı ol ma ya cak tır. Bi lin di ği gi bi, 6102 Sa yı lı Türk Ti ca ret Ka nu - nu nun ka bul edil me siy le 1 Ocak 2013 ten iti - ba ren tüm ser ma ye şir ket le ri Ulus la ra ra sı De - ne tim Stan dart la rı na uyum lu ola rak ba ğım sız de ne ti me ta bi tu tu la cak tır. 240 No lu De ne tim Stan dar dı na gö re ba ğım sız de net çi le rin, fi nan - sal tab lo lar da önem li yan lış lı ğa ne den ola bi le - cek hi le le ri or ta ya çı kart ma so rum lu lu ğu bu lun - mak ta dır. Bu bağ lam da, ba ğım sız de net çi ler de uy gun risk de ğer len dir me pro se dür le ri ni uy gu - la ya rak, hi le ris ki ni de ğer len dir mek ve bu risk - le re kar şı lık ver mek du ru mun da dır. 10 4. Hi le Ris ki De ğer len dir me Sü re ci HRD; hi le risk le ri ni be lir le yen, et ki le ri ni de ğer - len di ren, bu risk le ri kon trol et mek ve azalt mak için önem de re ce si ne gö re sı ra la ma ya pan ve bir bi ri ni et ki le yen sü reç ler den olu şur. Bu sü reç - ler aşa ğı da ki gi bi dir: İş let me de hi le ris ki ta şı yan alan la rın be lir len - me si, Risk li alan lar da mey da na ge le bi le cek ola sı hi - le li ey lem le rin ta nım lan ma sı, Ta nım lan mış hi le risk le ri nin ana liz edil me si, Ta nım la nan risk le re yö ne lik var olan kon trol le - rin de ğer len di ril me si, Kon trol ve stra te ji le rin uy gu lan ma sı, Hi le ris ki stra te ji si nin et ki li li ği nin de ğer len di - ril me si ve sü rek li ola rak göz den ge çi ril me si. 4.1. İşlet me de Hi le Ris ki Ta şı yan Alan la rın Be lir len me si De ğer len dir me nin ilk aşa ma sın da hi le ris ki ta - şı yan alan lar be lir len me li dir. Bu aşa ma da aşa ğı - da ki so ru la rın ce vap la rı aran ma lı dır: 11 Hi le han gi alan lar da mey da na ge le bi lir? İş let me han gi tür hi le le re kar şı sa vun ma sız? Kon trol ler han gi alan lar da ye ter siz? Hi le ris ki ta şı yan alan la rı be lir le ye bil mek için kul la nı la bi le cek ana liz tek nik le ri şu şe kil de ola - bi lir: Uy gu la ma lı ça lış ma lar ve gö rüş me ler, be - yin fır tı na la rı, an ket form la rı, di ğer iş let me ler le kı yas la ma ve grup üye le riy le tar tış mak. 12 Bun - la rın ya nın da, aşa ğı da ki hu sus la rın dik ka te alın - ma sı da fay da lı ola bi lir: 13 İç de net çi le rin ya da var sa hi le ko nu sun da uz - man ki şi le rin ön gö rü ve de ne yim le rin den fay - da lan mak, Da ha ön ce ya pıl mış olan ih bar la rı ve mey da - na gel miş hi le le ri in ce le mek, İş let me nin per for man sı nı göz den ge çir mek, Sa de ce iş let me içi ça lı şan la rı de ğil, iş let me dı şın da ki üçün cü ki şi le ri de dik ka te al mak, Dü zen le me ler de ki de ği şik lik ler, pi ya sa da ki re ka bet ya pı sı ve ulus la ra ra sı risk ler gi bi dış fak tör le ri de göz önün de bu lun dur mak. Ba ğım - sız de ne tim sü re cin de ise, risk ta şı yan alan la rın 8 Culp, s.5. ve Robert J. Chapman, Simple Tools and Tecniques for Enterprise Risk Management, John Wiley & Sons, Inc., 2006, s.5. 9 Toby J.F. Bishop ve Frank E. Hydoski, Corporate Resiliency, Managing The Growing Risk Of Fraud And Corruption, New Jersey, USA: John Wiley & Sons, Inc., 2009, s.47-48. 10 International Standard on Auditing 240 The Auditor s Responsibilities Relating to Fraud in an Audit of Financial Statementshttp://www.ifac.org/sites/default/files/downloads/a012-2010-iaasb-handbook-isa-240.pdf (e.t. 08.09.2011) 11 Bishop ve Hydoski, s.51. 12 CIMA, Fraud Risk Management: A Guide To Good Practise, 2008, s.20. 13 Paul Zikmund, Four Steps to a Successful Fraud Risk Assessment, 2008. http://findarticles.com/p/articles/mi_m4153/is_1_65/ai_n24377929/(08.10.2011)

32 YEŞİL KALEM 33 YEŞİL KALEM be lir len me sin de, risk de ğer len dir me pro se dür - le ri kul la nıl mak ta dır. Bu pro se dür ler; göz lem ve in ce le me, ana li tik in ce le me pro se dür le ri ile yö - ne tim ve di ğer le ri nin sor gu lan ma sı dır. 14 Bu aşa - ma da uy gu la nan pro se dür ve tek nik le re ba kıl dı - ğın da, iş let me yi ge nel ola rak ta nı ma ya yö ne lik ol duk la rı gö rül mek te dir. 4.2. Risk li Alan lar da Mey da na Ge le bi le cek Ola sı Hi le li Ey lem le rin Ta nım lan ma sı İş let me nin hi le ris ki ta şı yan alan la rı be lir len dik - ten son ra sı ra, bu alan lar da mey da na ge le bi le - cek olan hi le li ey lem le rin ta nım lan ma sı na ge lir. Hi le risk le ri ni de ğer len di ren pek çok iş let me nin, bu aşa ma da top lan mış yüz ler ce hi le tü rü nü içe - ren ve ri ta ban la rı mev cut tur. Bu ve ri ta ban la rı nı kul lan ma nın ya nı sı ra, pro fes yo nel ki şi ler ce ha - zır lan mış olan kon trol lis te le rin den, aka de mik ça lış ma lar dan, hi le ris ki de ğer len dir me form la - rın dan ve an ket ler den ya rar la nıl ma sı fay da lı ola - bi lir. 15 Bu aşa ma da, yö ne ti min kon trol le ri et ki siz kıl ma ris ki de dik ka te alın ma lı dır. 4.3. Ta nım lan mış Hi le Risk le ri nin Ana liz Edil me si Risk le rin ana liz edil me sin de ki amaç, han gi risk - le rin an lam lı ol du ğu nu tes pit et mek tir. Ne iş let - me ler, ne de de net çi ler sı nır sız za ma na ve kay - na ğa sa hip de ğil dir. Bu ne den le HRD ni ya pan - lar için amaç, ön ce lik li ola rak an lam lı risk le re kar şı lık ver mek tir. Bir ris kin an lam lı olup ol ma dı - ğı na ise; mey da na gel me ola sı lı ğı na ve mey da - na gel di ği tak dir de iş let me ye ve re ce ği za ra ra ba kı la rak ka rar ve ri lir. 4.3.1.Hi le Ris ki nin Mey da na Gel me Ola sı lı ğı nın De ğer len di ril me si HRD, dik ka te de ğer bir hi le nin mey da na gel me ola sı lı ğı na odak la nır. Bu aşa ma da, ta nım lan mış hi le ris ki nin ger çek leş me ih ti ma li nin ne dü zey - de ol du ğu tes pit edi lir. Ba zı iş let me ler de hi le ris ki nin mey da na gel me ola sı lı ğı, za man baz lı ola rak de ğer len di ril mek te - dir. Bu yön te me gö re ör ne ğin, bir hi le ris ki nin bir yıl için de mey da na ge le bi le ce ği dü şü nü lü - yor sa, o risk yük sek ola rak sı nıf lan dı rı la bil mek - te dir. An cak bu yön tem, iş let me de ye te ri ka dar is ta tis tik var sa ger çek so nu cu ve rir. Çün kü ta - nım lan mış hi le ris ki nin; da ha ön ce mey da na ge - lip gel me di ği, kaç ke re mey da na gel di ği ve ne sık lık la mey da na gel di ği gi bi ve ri ler ge rek mek - te dir. 16 Eğer iş let me de ye ter li ve ri yok sa şu so ru nun ce va bı nı ara ma ya ça lış mak ye rin de ola cak tır: İş let me nin için den ya da dı şın dan dü rüst ol ma - yan bir ki şi, bu gün hi le yap ma ya ça lış sa ba şa rı lı ol ma ola sı lı ğı ne dir? De ğer len dir me yi ya pan ki - şi bu so ru nun ya nı tı nı, iş let me de ki kon trol le ri dü şü ne rek ver me li dir. Eğer ta nım la nan hi le yi ön le ye bi le cek kon trol ler iş let me de mev cut de - ğil se, ola sı lık yük sek ola rak be lir len mek te dir. 17 4.3.2. Hi le Ris ki nin Önem De re ce si nin Değer len di ril me si Hi le ris ki nin önem de re ce si, risk mey da na gel - di ği za man iş le t me ye ola cak et ki si nin bo yu tu - dur. Ana liz ler so nu cun da hi le risk le ri nin önem de re ce si yük sek (çok önem li)-or ta (or ta de re ce - de önem li)-dü şük (faz la önem ta şı ma yan) ola rak üç şe kil de sı nıf lan dı rı lır. Bir hi le ris ki nin önem de re ce si de ğer len di ri lir - ken şu un sur lar göz önün de bu lun du rul ma lı dır: İş let me ye ola cak fi nan sal et ki si, iş let me nin pa - zar da ki pa yı nın azal ma sı ya da kay be dil me si, hi - le do la yı sıy la olu şa cak olum suz imaj ve iti bar ris ki, üret ken li ğin ve ya ve rim li li ğin azal ma sı, iş - let me ye kar şı açı la cak hu kuk/suç da va la rı, iş let - me var lık la rı nın kay be dil me si, ça lı şan la ra ola cak psi ko lo jik et ki si. 18 Hi le va ka la rı nı önem de re ce le ri ne gö re sı ra la - mak için be lir len miş bir yön tem yok tur. Yö ne ti - min bu ko nu da ki yo ru mu, ge nel lik le kul la nı lan bir yak la şım dır. Za ma nın ço ğu, iş let me için çok da önem li ol ma yan hi le risk le riy le uğ ra şa rak ge çi ril me me li dir. 19 14 Guide to Using International Standards on Auditing in the Audits of Small and Medium Sized Entities, Second Edition, Volume 1-Core Concepts, s.94. 15 Zikmund, s.3., Tommie Singleton, Aaron Singleton, Jack Bologna, Robert Lindquıist, Fraud Auditing and Forensic Accounting, Third Edition. New Jersey, USA: John Wiley & Sons Inc., 2006, s.204. 16 Nigel Iyer ve Martin Samociuk, Fraud And Corruption Prevention And Detection, USA and UK: Gower Publishing Company, 2006,s.56. 17 Iyer ve Samociuk, s.57. 18 Zikmund, s.4. 19 Zikmund, s.4. 4.3.3. Hi le Risk le ri nin Ön ce lik len di ril me si Bu sü reç te amaç, ya pı lan risk ana li zi so nu cun - da han gi risk le rin an lam lı ol du ğu nu be lir le mek ve ön ce lik li ola rak bu risk le re kar şı kon trol ön - lem le ri ni uy gu la mak tır. Risk ler ön ce lik len di ri lir - ken, mey da na gel me ola sı lık la rı ve önem de re - ce le ri çar pı la rak bir risk pua nı el de edi lir. En yük sek pu an alan risk ler an lam lı ola rak de ğer - len di ri lir ve ön ce lik li ola rak bu risk le re kon trol fa ali yet le ri uy gu la nır. Yandaki gi bi bir ısı ha ri ta sı nın çı kar tıl ma sı, ana - liz edil miş hi le risk le ri nin bir bü tün ha lin de gö - rül me si ni sağ lar. Bu ha ri ta, iş let me de ki hi le risk le ri nin ola sı lık ve önemi üze rin de ki da ğı lı mı - nı gös te rir. 4.4. Ta nım la nan Risk le re Yö ne lik Var Olan Kon trol le rin De ğer len di ril me si İş let me nin ma ruz ka la bi le ce ği risk ler be lir le nip, ana liz edil dik ten son ra sı ra da ki aşa ma, bu risk - le ri azal ta bil mek için iş let me de ki kon trol le rin de ğer len di ril me si dir. Bu aşa ma da; Hi le risk le ri ne yö ne lik ola rak var ol ma sı ge re - ken kon trol le rin ger çek ten var olup ol ma dı ğı be lir len me li dir. Var olan kon trol le rin hi le risk le ri ni azalt ma da et ki li olup ol ma dı ğı de ğer len di ril me li dir. Var olan kon trol le rin ye ter li ol ma dı ğı ya da kon trol le rin hiç ol ma dı ğı du rum lar da, ek hi le Yüksek Önem Düşük Olasılık En tehlikeli hile riskleridir. Bu riskler meydana geldiği zaman işletmeyi iflasa kadar götürebilir. Örnek: Hileli finansal raporlama. Düşük Önem Düşük Olasılık Bu riskler meydana gelse bile etkileri çok önemli düzeyde olmayacaktır. Genellikle bu tip riskleri önlemek için zaman ve maliyete katlanılmaz fakat ortaya çıktığı zaman uygun cezalar uygulanır. 20 Bishop ve Hydoski, s.61-61 21 Bishop ve Hydoski, s.56. Şekil 1: Hile riskinde önem ve olasılık kar şı tı kon trol ler ta sar lan ma lı dır. Bu aşa ma da kon trol le rin risk le ri sa de ce azalt tı - ğı, ta ma men yok ede me ye ce ği akıl dan çı ka rıl - ma ma lı dır. 21 4.5. Kon trol ve Stra te ji le rin Uy gu lan ma sı Risk ler ta nım la nıp ana liz edil dik ten ve kon trol - ler de ğer len di ril dik ten son ra, son aşa ma da bu risk le re uy gun şe kil ler de kar şı lık ve ri lir. Fark lı tür de ki ve se vi ye de ki risk ler için alı na cak ön - lem ler CO SO ku rum sal risk yö ne ti mi çer çe ve - sin de aşa ğı da ki gi bi be lir til miş tir: 22 Yukarıdaki şekilde yer alan risklerin özellikleri aşağıdaki gibidir. 20 Yüksek Önem Yüksek Olasılık Eğer işletme bu tür risklerini etkili bir şekilde yönetemiyorsa, kârlılığı hızlı bir şekilde azalarak piyasada rekabet edemeyecek duruma gelecektir. Düşük Önem Yüksek Olasılık Bu tür hileler çok sayıda çalışan tarafından sık sık yapılsa bile, işletmeye etkileri çok fazla olmamaktadır. İşletmelerin çoğu bu tür riskleri belli bir seviyeye kadar kabul etmektedir. Örnek: Gider hileleri. 22 K.H. Spencer Pickett, Auditing The Risk Management Process, New Jersey, USA: John Wiley & Sons, Inc., 2005, s.23. ve Tüsiad Risk ve Değer Yönetimi Alt Çalışma Grubu, Kurumsal Risk Yönetimi, Aralık, 2006,s.44.

34 35 YEŞİL KALEM YEŞİL KALEM Risk ten ka çın ma, ris ki or ta ya çı ka ran ya da et - ki le ri ni art tı ran fa ali yet le re baş la nıl ma ma sı ve ya son ve ril me si ile müm kün dür. Hem mey da na gel me ih ti ma li, hem de önem de re ce si yük sek olan risk ler için uy gu la na bi le cek bir yön tem dir. Ris kin azal tıl ma sı, ris kin önem de re ce si nin ve/ve ya mey da na gel me ola sı lı ğı nın azal tıl ma sı yo luy la ol mak ta dır. Ris kin azal tıl ma sı, ge nel lik - le uy gun iç kon trol ler uy gu lan ma sı yo luy la ger - çek leş mek te dir. Ris kin ka bul edil me si, iş let - me de ki ufak çap lı risk ler ve ar tık risk le r i çin söz ko nu su dur. İş let me nin risk le ri azalt mak için uy - gu la ya ca ğı kon trol le rin ma li ye ti, hi le ger çek leş - ti ği tak dir de mey da na ge ti re ce ği za rar dan faz la ise, bu tür risk le rin ka bul edil me si yo lu na gi dil - me si müm kün dür. Ris kin trans fer edil me si ve ya pay la şıl ma sı, ris - kin bir par ça sı ve ya tü mü nün di ğer bir ta raf ve ya ta raf lar ca üst le nil me si dir. Bu pay la şım me ka niz ma la rı ara sın da, an laş ma la rın kul la nıl - ma sı, si gor ta lar ve or tak lık gi bi ya pı lan ma lar sa yı la bi lir. 4.6. Hi le Ris ki Stra te ji si nin Et ki li li ği nin De ğer len di ril me si ve Sü rek li Ola rak Göz den Ge çi ril me si HRD ya pıl dık tan son ra, ama cı na ula şıp ulaş ma - dı ğı be lir len me li dir. Uy gu la nan kon trol le rin ger - çek ten ta nım lan mış hi le risk le ri ni azal tıp azalt - ma dı ğı ta kip edil me li dir. Hi le ris ki dü şük ola rak be lir len miş bir alan da hi le li ey lem le rin mey da - na gel me si ha lin de, bu nun se bep le ri araş tı rıl - ma lı, ya pı lan ha ta lar bir son ra ki hi le ris ki de ğer - len dir me sin de tek rar lan ma ma lı dır. 5. So nuç Yu ka rı da aşa ma la rı kı sa ca an la tı lan HRD, et ki li bir şe kil de ya pıl dı ğı tak dir de, hi le ile mü ca de le - de çok fay da lı olan bir sü reç tir. Ül ke miz açı sın - dan ele ala cak olur sak, HRD, bu gü ne ka dar ku - rum sal ya pı ya sa hip iş let me ler de, iç de ne tim ve/ve ya risk yö ne tim bi rim le ri ta ra fın dan ve çok azın da hi le in ce le me ci le ri ta ra fın dan ya pıl mak - tay dı. Ye ni Türk Ti ca ret Ka nu nu nun ka bul edil - me siy le bir lik te HRD nin öne mi, önü müz de ki yıl lar da hem iş let me ler için, hem de ba ğım sız de ne tim için ar ta cak tır. Ye ni TTK nın ku rum sal yö ne tim il ke le ri ni esas al ma sı, iş let me ler açı - sın dan bu gö rü şe te mel oluş tur mak ta dır. Çün - kü ku rum sal yö ne tim, iş let me le rin da ha adil ve şef faf bir şe kil de yö ne til me le ri ni sa vu nur ken, risk yö ne ti mi bu ama ca ulaş ma da en önem li araç lar dan bi ri ola rak ka bul edil mek te dir. Hi le ris ki de iş let me le rin ku rum sal risk yö ne ti mi kap sa mın da ele alın mak ta dır. Öte yan dan Ye ni TTK ile bir lik te tüm ser ma ye şir ket le ri ba ğım sız de ne ti me ta bi ola cak tır. Ba ğım sız de net çi ler ya pa cak la rı de ne tim de, iş let me nin fi nan sal tab lo la rın da önem li yan lış lı ğa ne den olan önem li ha ta ve hi le le ri or ta ya çı kart mak du ru - mun da dır. Bu ne den le ba ğım sız de net çi ler de, iş let me nin hi le risk le ri ni be lir le mek ve de ğer - len dir mek zo run da dır. Kaynakça AC FE, Re port To The Na ti ons on Oc cu pa tio nal Frau dand Abu se, Glo bal Fra ud Sur vey 2010. Ak de mir, Çağ la. İş let me ler de Hi le Ris ki ve Türk İş let me le rin de Hi le Ris ki nin Öl çül me si ve De - ğer len di ril me si. Ya yın lan ma mış Yük sek Li sans Te zi. Mar ma ra Üni ver si te si Sos yal Bi lim ler Ens - ti tü sü, İs tan bul, 2010. Bis hop, Toby J.F. ve Frank E. Hydos ki, Cor po ra - te Re si li ency, Ma na ging The Gro wing Risk Of Fra ud And Cor rup ti on. New Jer sey, USA: John Wi ley&sons, Inc., 2009. Boz kurt, Ne jat. İş let me le rin Ka ra De li ği Hi le, Ça lı şan Hi le le ri. İs tan bul: Al fa Ya yın la rı, Ni san, 2009. Chap man, Ro bert J..Simp le To ols and Tec ni qu - es for En ter pri se Risk Ma na ge ment. New Jer sey, USA: John Wi ley&sons, Inc.,2006. CI MA. Fra ud Risk Ma na ge ment: A Gui de To Go od Prac ti se. 2008. Co der re, Da vid. Com pu ter-ai ded Fra ud Pre ven ti on & De tec ti on. New Jer sey, USA: John Wi ley&sons, Inc., 2009. Culp, Chris top her L..The Risk Ma na ge ment Pro cess. John Wi ley&sons, Inc., 2001. Gui de to Using In ter na tio nal Stan dards on Au di ting in the Au dits of Small and Me di um Si - zed En ti ti es, Se cond Edi ti on, Vo lu me 1-Co re Con cepts. Hop kin, Pa ul. Fun da men tals of Risk Ma na ge - ment. The Ins ti tu te of Risk Ma na ge ment, 2010. In ter na tio nal Stan dard on Au di ting 240 The - Au di tor s Res pon si bi li ti es Re la ting to Fra ud in an Au dit of Fi nan ci al Sta te ments http://www.ifac.org/si tes/de fa ult/fi les/down lo - ads/a012-2010-ia asb-hand bo ok-isa-240.pdf (e.t. 08.09.2011) Iyer, Ni gel ve Mar tin Sa mo ci uk. Fra ud And Cor - rup ti on Pre ven ti on And De tec ti on. USA and UK: Go wer Pub lis hing Com pany, 2006. Pic kett, K.H. Spen cer. Au di ting The Risk Ma na - ge ment Pro cess. New Jer sey, USA: John Wi ley&sons, Inc., 2005. Sil vers to ne, Ho ward ve Mic ha el She etz. Fo ren - sic Ac co un ting and Fra ud In ves ti ga ti on For Non-Ex perts. New Jer sey, USA: John Wi ley&sons,inc., Se cond Edi ti on, 2007. Sing le ton, Tom mi e W. ve Aa ron J. Sing le ton. Fra ud Au di ting and Fo ren sic Ac co un ting. New Jer sey, USA: John Wi ley&sons,inc.,fo urth Edi ti on, 2010. Sing le ton, Tom mi e, Aa ron Sing le ton, Jack Bo - log na, Ro bert Lind quı ist. Fra ud Au di ting and Fo ren sic Ac co un ting. Third Edi ti on. New Jer sey, USA: John Wi ley&son sinc., 2006. TÜ SİAD Risk ve De ğer Yö ne ti mi Alt Ça lış ma Gru bu. Ku rum sal Risk Yö ne ti mi. Ara lık, 2006. Zik mund, Pa ul. Fo ur Steps to a Suc cess ful Fra ud Risk As sess ment. 2008. http://fin dar tic - les.com/p/ar ticles/mi_m4153/is_1_65/ai_n 24377929/(08.10.2011) Çağ la Ak de mir Mar ma ra Üni ver si te si, Mu ha se be Fi nans man Dok to ra Öğ ren ci si

36 YEŞİL KALEM 37 YEŞİL KALEM Acil Durum Yönetimi Acil du rum yö ne ti mi ye te nek le ri, ka mu yö - Ka mu hiz me ti sağ la ma gö rev le ri ni ye ri ne ge ti - rir ken ka mu ku rum la rı nın, ör güt sel ya pı, mal ze - me ve do na nım, eği tim ve gö re vi ne adan mış lık açı sın dan, 21 in ci as rın ge rek si nim le ri ni kar şı la - ya bil me kap sa mın da acil du rum lar da ye ter li li ği - ni na sıl de ğer len dir me li yiz? Ka mu ku rum la rı nın acil du rum lar da gö rev le ri ni da ha et kin ye ri ne ge tir me si ni sağ la mak mak sa dıy la, ye te nek ve ka pa si te le ri ar tır mak için ne ya pı la bi lir? Ka mu yö ne ti min de acil du rum yö ne ti mi nin öne mi ve ye ri ne dir? Ka mu yö ne ti min de acil du rum yö - ne ti mi na sıl ol ma lı dır? İç de ne ti min acil du rum yö ne ti min de ku rum sal amaç la ra ula şıl ma sı na kat kı sı ne dir? Ka mu yö ne ti min de acil du rum yö ne ti mi nin na sıl ol ma sı ge rek ti ği ni ve 21 in ci as rın ge rek si nim le ri ni kar şı la ya bil me kap sa - mın da acil du rum lar da ye ter li li ği in ce le ye bil - mek için, ön ce lik le ka mu yö ne ti mi ve acil du - rum yö ne ti mi ara sın da ki bağ ile, iç de ne ti min bu na kat kı sı nı ir de le mek fay da lı ola cak tır. Wil li am L. Wa ugh, Jr. (2005), ka mu yö ne ti mi - nin, et ki li lik ve ve rim li lik üze ri ne odak la na rak, ka mu teş ki la tı ve po li ti ka prob lem le ri nin yö - ne ti miy le uğ ra şan, ay nı za man da acil du rum yö ne ti mi nin de or tak özel lik le ri olan plan la - ma, dü zen le me, li der lik, per so nel ata ma, eği - tim, kay nak yö ne ti mi, ko or di nas yon, büt çe iş - le ri, ta kip ve per for mans de ğer len dir me siy le il gi le nen yö ne ti me kap sam lı bir yak la şım ol - du ğu nu ifa de eder. Ka mu yö ne ti ci le ri, iş gü - ven li ği risk le rin den ulu sal gü ven lik risk le ri ne ka dar uza nan ge niş bir risk yel pa ze siy le uğ ra - şır lar (Wa ugh, 2005). Acil du rum yö ne ti mi çe - şit li risk ler le uğ raş mak ol du ğun dan, ka mu yö - ne ti mi nin önem li bir iş le vi ve ge rek li bir ye te - ne ği ola rak dü şü nül me li dir. Acil du rum yö ne - tim di sip li ni, şe be ke ler ve söz leş me ye da ya - lı iliş ki ler yu ma ğın dan olu şan ka rı şık bir or - tam da iş lev gö ren ka mu yö ne ti mi sis te mi için pa ha bi çil mez bir yar dım sağ la ya bi lir (Wa ugh, 2005). Acil du rum yö ne ti mi, or ta ya çı kan risk - le re mü da ha le ede bil mek için ku rum lar ara sı ve dev le tin çe şit li ka de me le ri ara sı ko or di - nas yo nu ge rek li kı lar. Alper Bilgiç Ko or di nas yon, ka mu yö ne ti mi nin amaç la rı nı ba şar ma sı ve per for man sı de ğer len di re bil me si için de ge rek li olan, bil gi akı şı nı ge rek ti rir. Gu - lick e (1937) gö re, bir işin alt bö lüm le ri ni, on la rı oto ri te ya pı sı için de ki ki şi le re pay laş tı ra rak iliş - ki len di ren ve böy le ce o işin bü tün ku ru lu şun, ta van dan ta ba na ula şa rak, amir le rin me mur la ra ver dik le ri emir ler le ko or di ne edil di ği or ga ni - zas yon ve bir lik te bir grup ola rak ça lı şan ki şi le - rin akıl la rın da ve ira de le rin de ama cın ze kâ sal tek li ği nin ge li şi mi olan ve böy le ce her bir iş çi - nin ken di gö re vi ni bü tü ne, ye te nek ve is tek le uyum lan dır dı ğı fi kir kav ram la rı, ko or di nas - yo nun te mel le ri dir (Kravc huk & Ro senb lo om, 2005). Gu lick (1937), Yö ne ti min Bi li mi Hak kın - da Ya zı lar (Pa pers on the Sci en ce of Ad mi nis - tra ti on, Gu lick & Ur wick) isim li ya yın da yer alan Or ga ni zas yo nun Te ori si Hak kın da Not lar (No - tes on the The ory of Or ga ni za ti on) ad lı ma ka le - sin de, alt bö lüm ler ara sın da bö lün müş olan işin ko or di nas yo nu nun et ki li li ği nin, ba şa rı nın anah - ta rı ol du ğu nu ifa de et mek te dir. Gu lick e gö re, iş bö lü mü nün ko or di nas yo nu hi ye rar şi ye da - yan ma lı ve bir us ta ta ra fın dan yö ne til me li dir (Kravc huk & Ro senb lo om, 2005). Gu lick, yö ne - ti ci le rin işi nin; plan la ma, dü zen le me, per so nel ata ma, yö net me, ko or di ne et me, ra por ver me ve büt çe le me den oluş tu ğu nu be lir tir (Kravc huk & Ro senb lo om, 2005). Acil du rum yö ne ti mi ye te nek le ri, ka mu yö ne ti - ci le ri ne, so rum lu ol duk la rı ge nel hal kın men fa - at le ri ni de ko ru mak üze re risk ler le uğ ra şır ken, or ga ni zas yon la rın kar ma şık şe be ke ler i va sı - ta sıy la kay nak la rı nın ve rim li kul la nı mı nı ve amaç la rın et kin ola rak ger çek leş ti ril me si ni yö - net me le ri ni sağ lar (Wa ugh, 2005). Bu kap sam - da, iç de ne ti min te mel il ke ve yön tem le ri ni ta - nım la yan ve iç de ne tim uy gu la ma sı nın per for - man sı nın de ğer len di ril me si ne im kân sağ la yan, Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la rı gi bi stan dart lar çer çe ve sin de iş le yen bir iç de ne tim sis te mi nin var lı ğı, bir teş ki la tın risk yö ne tim, kon trol ve yö ne ti şim sü reç le ri nin et kin li ği nin de ğer len di ril me si ve ge liş ti ril me si ne sis tem li ve di sip lin li bir yak la şım ge ti re rek, teş ki la tın amaç la rı na ulaş ma sı na yar dım cı olur (The Ins - ti tu te of In ter nal Au di tors, 2004; Kin ka id, J.K., Sam pi as, W.J. et al., 2005). İç de ne tim, bir teş ki la tın fa ali yet le ri ni ge liş tir mek ve on la ra de - ğer kat mak için ta sar lan mış, ba ğım sız ve nes - nel (ob jek tif) bir gü ven ce ve da nış man lık hiz - me ti dir (The Ins ti tu te of In ter nal Au di tors, 2004). Acil du rum, ya şam, mül ki yet ve ya çev re yi teh - li ke ye so kan ve ya teh li ke ye sok ma teh di di ya - ra tan her han gi bir olay dır (EMA, 2005). Bir acil du rum, ha yat kur tar mak ve mül ki ye ti, halk sağ - lı ğı nı ve gü ven li ği ni ko ru mak için ve ya ül ke nin her han gi bir bö lü mün de ka tas tro fi teh di di ni azalt mak ve ya or ta dan kal dır mak için dev let yar dı mının ge rek ti ği her han gi bir olay dır (FE - MA, 2006). Baş ka ke li me ler le ifa de et mek ge - re kir se, bir acil du rum, bir fe la ke tin ola sı ol du - ğu her han gi bir du rum dur (Mel drum, Rod). Bu se bep le, bir acil du rum, ha yat ve mül ki ye ti ko - ru mak için, önem li se vi ye de ve ko or di ne li bir mü da ha le yi ge rek ti rir (EMA, 2005). Ha re ke te geç me den ön ce plan la ma yap mak, acil du rum lar es na sın da he def le re ulaş ma yı ko - lay laş tı rır. Bu se bep le, yö ne tim ler, teş ki lat lar ve ki şi ler, acil du rum yö ne ti mi nin dört saf ha sı na gö re ha re kât plan la rı nı yap ma lı dır lar: Ha zır lık, Risk Azal tı mı, Mü da ha le ve İyi leş me. In dia na ne ti ci le ri ne, so rum lu ol duk la rı ge nel hal kın men fa at le ri ni de ko ru mak üze re risk ler le uğ ra şır ken, or ga ni zas yon la rın kar ma şık şe be ke ler i va sı ta sıy la kay nak la rı nın ve - rim li kul la nı mı nı ve amaç la rın et kin ola rak ger çek leş ti ril me si ni yö net me le ri ni sağ lar Ana yurt Gü ven li ği Bö lü mü (In dia na De part - ment of Ho me land Se cu rity) ne gö re, te mel bir acil du rum ha re kât pla nı aşa ğı da ki şu ay rın tı la rı içer me li dir: Her şey den ön ce, muh te mel risk ve teh li ke le ri be lir le ye rek kap sam lı bir plan ha zır lan ma lı dır. Böy le bir pla nın ha zır lan ma sın da, ku rum sal risk yö ne ti mi kav ra mı göz önün de bu lun du rul ma sı ge re ken bir hu sus tur. CO SO Ku rum sal Risk Yö - ne ti mi: Bü tün le şik Çer çe ve mo de li, ku rum sal risk yö ne ti mi ni, ku rum yö ne tim ku ru lu, yö ne - ti ci ler ve di ğer per so nel den et ki le nen bir stra - te ji or ta mın da ve ku rum ça pın da uy gu la nan, ku ru mu et ki le ye bi le cek po tan si yel olay la rı be - lir le mek ve risk le ri ku ru mun risk iş ta hı için de ola cak bi çim de yö net mek ve ku ru mun he def - le ri ne ulaş ma ya ma kul gü ven ce sağ la mak mak sa dıy la ta sar lan mış bir sü reç ola rak ni te le - mek te dir (Ste in berg, R.M. et al., 2004) Yö ne tim ler, olay ön ce si ve son ra sı acil du rum mü da ha le fa ali yet le ri için ye ter li ma li kay nak la - rı sağ la mak ve fa ali yet le re ka tı lan ka mu, özel sek tör ve si vil top lum ör güt le ri ara sın da ko or di - nas yo nu te sis et mek, ge liş tir mek ve ile ti şi mi sağ la mak üze re, acil du rum mü da ha le sin den so rum lu ku ru luş la rın gö rev ve so rum lu luk la rı ile ma li kay nak la rı nı ye ter li se vi ye de ta nım la mak için ge rek li ya sal dü zen le me le rin ya pıl ma sı nı sağ la ma lı dır. Bu aşa ma da, ka mu da, top lum adı na so rum lu sa hip li ğin ye ri ne ge ti ril me si an - la mı nı ta şı yan ve yet ki, yön len dir me ve kon - tro lün uy gu lan ma sı olan yö ne ti şim sa na tı kul - la nıl ma lı dır (Lec lerc, G. Et al., 1996). Bu bağ - lam da, gö rev, yet ki ve so rum lu luk la rı ile il gi li he sap ver me so rum lu lu ğun dan kay nak la nan, mev cut du ru mun doğ ru ve ger çe ğe uy gun bi - çim de or ta ya kon ma sı nı sağ la yan de ne ti min de var lı ğı sağ lan mış ol ma lı dır.

38 39 YEŞİL KALEM YEŞİL KALEM Plan lar, her şart ta ku ru luş lar ara sın da ile ti şi mi sür dür me yi sağ la ya cak şe kil de ge liş ti ril me li dir. Yet ki li ler, mü hen dis ler, mi mar lar ve acil du rum za ma nın da bir prog ra mın uy gu lan ma sı nı et ki le - ye bi le cek ve uy gu lan ma sın dan et ki le ne bi le cek di ğer ki şi ve teş ki lat la rı içe ren eği tim prog ram - la rı top lum sal bi linç ya rat mak üze re uy gu la ma - ya ko yul ma lı dır. Muh te mel risk le ri azalt mak ve ha zır lık lı ol mak mak sa dıy la, hal kın eği ti mi yo - luy la, olay la rın muh te mel et ki le ri hak kın da or - tak bir an la yış ge liş ti ril me li dir. Doğ ru ve ger çe ğe uy gun bi çim de ak ta rı lan mev cut du rum hak kın da ya ra tı lan or tak bi linç ve an la yı şı des tek le mek mak sa dıy la, ta nım lan - mış olan teh li ke ve risk le re yö ne lik ola rak, eği tim des tek mal ze me le ri mut la ka ha zır lan ma lı dır. Bir acil du rum es na sın da fa aa li yet ler yü rü tü lür - ken güç lük ler le kar şı laş ma mak için büt çe kay - nak la rı ön ce den açık şe kil de be lir len me li dir. İn - şa edil miş çev re ta ra fın dan mey da na ge ti ri len za rar la rı azalt mak için ya pı sal du rum göz den ge çi ril me li dir. Muh te mel ka yıp la rı de ğer len dir - mek ve bu na uy gun ola rak stra te ji be lir le ye bil - mek için, olay ön ce si ka yıp de ğer len dir me araç la rı ge liş ti ril me li dir. Hal kı olay lar hak kın da bil gi li kıl mak, yan lış bil gi - le rin da ğı tıl ma sı nı en gel le mek ve halk ve mü - da ha le bi rim le ri ne doğ ru bil gi ler le reh ber ola bil - mek için, olay lar hak kın da ki bil gi da ğı tı mı ko or - di ne edil me li dir. Te mel ih ti yaç la rın kar şı lan ma sı, gü ven li ğin sağ - lan ma sı, ile ti şi min ku rul ma sı ve ara ma ve kur - tar ma fa ali yet le ri nin yü rü tül me si için, mü da ha - le bi rim le ri ne ye ter li des tek sağ lan ma lı dır. İyi - leş me sü re cin de fa ali yet le re ka tı lan teş ki lat la ra reh ber lik ve tek nik des tek sağ la mak, ko or di - nas yon açı sın dan çok önem li dir. İs te nen so nuç la rı ala bil mek için, teş ki lat la rın risk azal tı mı ça ba la rı ko or di ne edil me li dir. Risk azal tı mı kap sa mın da, ye ni yer le şim bi rim le ri oluş tu ru lur ken, ge liş ti ril miş in şa kod la rı kul la nıl - ma lı dır. Ay rı ca, iyi leş me ça ba la rı nı ko lay laş tır - mak mak sa dıy la, olay son ra sı ka yıp de ğer len - dir me araç la rı ge liş ti ril me li dir. Ola yın et ki le ri, onun sos yal ve eko no mik ya pı ve alt ya pı üze ri - ne te si ri be lir ti le rek, bel ge len me li dir. So nuç ola rak, acil du rum yö ne ti mi nin dört saf - ha sı, ka mu yö ne ti min de acil du rum lar es na sın - da ka yıp la rın ön len me si ve azal tıl ma sı için bir reh ber dir. Bu se bep le, mey da na ge len acil du - rum lar so nu cun da ka yıp la rın ön len me si, ön le - ne mi yor sa art ma ma sı ve olay la ra mü da ha le ler - de yö ne tim ha ta la rı nın ya şan ma ma sı için, acil du rum yö ne ti mi, ka mu yö ne ti mi nin ay rıl maz ve önem li bir par ça sı ol ma lı dır. Bü tün bu il ke sel yak la şım la rın doğ ru ve za ma nın da uy gu lan ma sı için ma kul gü ven ce, iç de ne tim sis tem le ri nin iş lev sel tu tul ma sıy la sağ la na bi lir. Kaynakça Agency For Work for ce In no va ti on (2002). Emer gency Ma na ge ment And Sa fety Plan. Şu - bat 4, 2007 ta ri hin de AWI Ağ-si te sin den alın - mış tır: http://www.flo ri da jobs.org/po li ci - es/gs/emergmgt_ma nu al.pdf Cum ming, W. R. and Sylves, R. (2004). FE MA s path to Ho me land Se cu rity: 1979-2003. Jo ur - nal of Ho me land Se cu rity and Emer gency Ma - na ge ment, 1(2), Ar tic le 11. Emer gency Ma na ge ment Aus tra li a (2005). EMA Di sas ters Da ta ba se. Şu bat 4, 2007 ta ri hin de EMA Ağ-si te sin den alın mış tır: http://www.ema.gov.au/ema/ema di sas - ters.nsf/web pa ges/in tro duc ti on?open Do cu ment Fe de ral Emer gency Ma na ge ment Agency (1996). Glos sary of Terms. Şu bat 4, 2007 ta ri - hin de FE MA Ağ-si te sin den alın mış tır: http://www.fe ma.gov/pdf/plan/glo.pdf#se - arch=%22such%20de fi ni ti ons%20al - low%20the%20users%20of%20the%20eop %20to%20sha re%20an%20un ders tan - ding%20of%20the%20eop.%22 Fe de ral Emer gency Ma na ge ment Agency (2006). Ro bert T. Staf ford Di sas ter Re li ef and Emer gency As sis tan ce Act (Pub lic Law 93-288), as amen ded. Şu bat 4, 2007 ta ri hin de FE - MA Ağ-si te sin den alın mış tır: http://www.fe - ma.gov/abo ut/sta fact.shtm In dia na De part ment of Ho me land Se cu rity. In - dia na Eart hqua ke Prog ram Stra te gic Plan. şu - bat 4, 2007 ta ri hin de Cen tral U.S. Eart hqua ke Con sor ti um Ağ-si te sin den alın mış tır: http://www.cu sec.org/progmgr/fi les/in_stra te - gic_plan.pdf Kin ka id, J.K., Sam pi as, W.J. et al. (2005). CGAP Cer ti fi ed Go vern ment Au di ting Pro fes - sio nal Exa mi na ti on Study Gui de (3rd Edi ti on). The Ins ti tu te of In ter nal Au di tors ya yı nı dır. Lec lerc, G., Moy nagh, W.D., Bo isc la ir, J.P., & Han son, H.R. (1996). Ac co un ta bi lity, Per for - man ce Re por ting, Com pre hen si ve Au dit - An In teg ra ted Pers pec ti ve. Ara lık 4, 2011 ta ri hin de CCA FAğ-si te sin den alın mış tır: http://www.ccaf-fcvi.com/at tach ments/102_apr - CA-EN.pdf Lo cal Go vern ment As so ci ati on of Tas ma ni a (2004). For ging Links: Emer gency Ma na ge - ment & Lo cal Go vern ment - An In for ma ti on Kit. Şu bat 4, 2007 ta ri hin de Sta te Emer gency Ser vi ce Ağ-si te sin den alın mış tır: http://www.ses.tas.gov.au/lib rary/for ging - linksv1_14.pdf Mel drum, Rod.Com mu nity Re co very from a Hu man Epi de mic. Şu bat 4, 2007 ta ri hin de Pri - MeD Phar macy Ağ-si te sin den alın mış tır: http://psa.mill post.com.au/si te.php?id=1765 Ro senb lo om, D.H., & Kravc huk R.S. (2005). Pub lic Ad mi nis tra ti on: Un ders tan ding Ma na ge - ment, Po li tics, and Law in the pub lic Sec tor (sixth edi ti on) Ste in berg, R.M., Ever son M.E., Mar tens F.J. & Not ting ham L.E. (2004). En ter pri se Risk Ma na - ge ment - In teg ra ted Fra me work: Exe cu ti ve Sum mary. Ara lık 4, 2011 ta ri hin de CO SO Ağ-si - te sin den alın mış tır: http://www.co so.org/do cu - ments/co SO_ERM_Exe cu ti ve Sum mary.pdf The Ins ti tu te of In ter nal Au di tors (2004). What is in ter nal au di ting? Ara lık 4, 2011 ta ri hin de THE II A Ağ-si te sin den alın mış tır: http://www.the ii a.org/the ii a/abo ut-the-pro fes - si on/in ter nal-au dit-faqs/?i=1077 Al per Bil giç Jandarma Genel Komutanlığı Subay

40 YEŞİL KALEM 41 YEŞİL KALEM Suistimal Tespiti ve İncelemesinde Veri Analiz Teknikleri Gi riş Her dö nem de ol du ğu gi bi gü nü müz bil gi ça ğın - da da, bil gi yi, tek no lo ji nin sun du ğu ko lay lık ve fay da la rı çı kar amaç lı kul la nan ki şi ve ki şi ler bu - lun mak ta, bu ki şi ler, bağ lı ça lış tık la rı sis tem le - rin açık la rın dan fay da lan mak ta dır lar. Do la yı sıy - la, ger çek le şen bu su iis ti mal iş lem le ri gün geç - tik çe da ha da kar ma şık hâ le gel mek te, hat ta ba zen bi rey sel su iis ti mal den çı kıp, or ga ni ze suç la ra bi le dö nü şe bil mek te dir. Feridun Özmen Tüm bu sui s ti mal le rin or tak he de fi, ni ha ye tin de fi nan sal ka zanç tır. Bir ban ka da ça lı şan gi şe yet - ki li si nin ha re ket siz bir he sap üze rin de he sap sa - hi bi nin ha be ri ol mak sı zın yap tı ğı iş lem ler den, da ha or ga ni ze ya pı ya sa hip olan ve hat ta te rör ör güt le ri ne kâr sağ la ma gü dü mün de ki iş lem le - re ka dar bir çok alan da ve bü yük lük te sui s ti mal - den bah set mek müm kün dür. Bu den li kap sam - lı hâ le ge len su is ti mal va ka la rı nın tes pi tin de ge - le nek sel yön tem le rin kul la nı mı, is ter is te mez Yukarıdaki gösterimde olduğu gibi, EFT işlemleri görsel yöntemler ile analiz edildiğinde, hesap hareketleri içerisinde, işlemlerin yoğunlaştığı birtakım kilit hesaplar olduğu bulgusuna ulaşıla - bilir. ye ri ni da ha kar ma şık tes pit sis tem le ri ne, ve ri ana liz araç ve tek nik le ri ne bı rak mış tır. Geç miş ten Gü nü mü ze BDD Ge le nek sel yön tem ler, hem ol duk ça za man alan, hem de ge nel de ör nek le me yön tem le ri ne da ya nan ve tüm iş lem le ri in ce le mek ten uzak ka lan yön tem ler idi. Bu çer çe ve de, 90 lı yıl la rın ba şın dan iti ba ren ar tan iş lem ha cim le ri ve ve ri bü yük lük le ri ne de niy le, ge le nek sel yön tem ler ye ter siz kal mış, bil gi sa yar la rın yük sek iş lem ka - bi li yet le rin den fay da lan ma ih ti ya cı doğ muş tur. Bil gi sa yar Des tek li De ne tim, za man içe ri sin de - ki ge liş me ler ve ye ni lik ler sa ye sin de gü nü müz - de ku rum ve ku ru luş la rı sa de ce et kin bir bi çim - de de net le me ye im kân ta nı yan araç ve tek nik - ler bü tü nü ol mak tan çık mış; ve ri ler ara sın da ki iliş ki le ri or ta ya ko yan, içe ri sin de güç lü ve ri ana - liz ka bi li yet le ri ba rın dı ran, ala na özel de ne tim ler ger çek leş ti ri le bil me si ni sağ la yan, ha ta lı ve hi le - li iş lem le ri ayı ra bi len araç lar hâ li ne gel miş tir. Ge rek bü yü yen ve ri bo yut la rı, ge rek se ka li fi ye iş gü cü te mi nin de ki sı kın tı lar ne de niy le, et kin de ne tim için bil gi sa yar kul la nı mı yay gın laş mış ve de net çi le ri, kul la nı mı ko lay tek nik ler ara ma - ya sevk et miş tir. CA ATTs Bu yön tem le rin ba şın da, Bil gi sa yar Des tek li De ne tim (BDD) Araç ve Tek nik le ri, di ğer bir de - yiş le CA ATTs gel mek te dir. Ta nım ola rak, De - ne tim sü reç le ri ni ba sit leş tir mek ve oto ma ti ze et mek ama cıy la, bil gi sa yar kul la nı mı ola rak ifa de edi le bi len Bil gi sa yar Des tek li De ne tim; ge niş kap sam da, de ne tim de ve rim li li ği ar tı ran araç ve tek nik ler ol ma nın ya nın da, de net çi le rin ki şi sel ve rim li li ği ni de ar tı ran tek nik ler ola rak de ğer len di ril mek te dir. Do la yı sıy la bu aşa ma da BDD yi, bil gi sa ya rın hı zın dan ve gü cün den ya rar la nı la rak, de ne ti mi da ha et kin ve ve rim li yü rüt mek için kul la nı lan de ne tim tek nik le ri ola - rak ni te len dir mek de yan lış ol ma ya cak tır. BDD, kav ram sal ola rak de ne tim sü reç le ri nin her han gi bir nok ta sın da bi li şim me ka niz ma la rı - nın (Ex cel spre ads he et le ri ve ya Mic ro soft Word gi bi ke li me iş le yi ci ler en te mel ör nek le ri - dir) kul la nıl ma sı ola rak da al gı la na bi lir. La kin BDD kav ra mı, özel lik le son yıl lar da ki tek no lo jik ge liş me ler ışı ğın da da ha çok Ve ri Ana li zi kav - ra mı ile bü tün leş ti ril miş olup, ve ri den an lam çı kar ma sa na tı ola rak li te ra tür de yer bul mak - ta dır. Za man içe ri sin de, bir çok ku rum ve ku ru luş, iş sü reç le ri ni ve kar ma şık bil gi akış la rı nı da ha ko - lay yö net me le ri ni sağ la yan ye ni uy gu la ma lar kul lan ma ya baş la mış tır. Bu da BDD ye olan ih - ti ya cın, de net çi le rin bu ku rum ve ku ru luş lar da - ki anah tar rol le ri ni de vam et ti re rek, ken di le ri ni ve in ce le me le ri ni ge li şen sü reç le re ayak uy dur - ma la rı na im kân ta nı mak yo luy la art tır mış tır. 1 Gör sel Ana liz Bu ye ni ne sil ana liz tek nik le ri nin ba şın da gör sel ana liz gel mek te dir. Gör sel ana liz, ta bu ler ya pı - da ki ve ri nin, bir di zi en ti te link mo del le me si ile gör sel leş tir mek su re tiy le ana liz edi le bil me - si ne im kân ta nı yan tek nik ler bü tü nü ola rak ta - nım la na bi lir. 1 Nurmazilah Mahzan and Andrew Lymer, Adoption of Computer Assisted Audit Tools and Techniques (CAATTs) by Internal Auditors: Current issues in the UK

42 43 YEŞİL KALEM YEŞİL KALEM Bağ lan tı Ana li zi Ta bu ler ya pı da ki ve ri ler, her ne ka dar te mel BDD yön tem le ri ile ana liz edi le bi li yor da ol sa, bu te mel yön tem ler, ve ri içe ri sin de yer alan giz li de sen le rin or ta ya çı ka rıl ma sın da ye ter siz kal mak ta dır. Bu nu bir ör nek le açık la ya lım: Bir ban ka da bel li bir tu ta rın üze rin de ki EFT iş - lem le ri, te mel bir ta kım ve ri ana liz tek nik le ri ile ko lay lık la keş fe di le bi lir. Bu iş lem ler, tu tar sal bü - yük lük le ri ne de niy le şüp he li iş lem ler ola rak in - ce le me ye ta bi tu tu la cak tır. An cak, ay nı iş lem - ler, en ti te link ya pı sın da mo del len di ğin de iş - lem ler içe ri sin de giz li bir de sen olup ol ma dı ğı gör sel ana liz ile müm kün ola cak tır. De ği şen ih ti yaç lar ve Ye ni Ne sil Ana liz Tek nik le ri Ku rum ve ku ru luş la rın en önem li de ğe ri ha li ne ge len ve ri, tek no lo jik ge liş me ler le ar tık yal nız ya pı sal for mat lar da (ta bu ler) de ğil, ya pı sal ol - ma yan for mat lar da da ola bi lir. Ya pı sal ol ma yan ve ri yi de bu çer çe ve de bil gi nin içe ri ği nin, bil gi - nin ken di sin den ay rı la bi le cek şe kil de dü zen len - me miş ola nı şek lin de ta nım la ya bi li riz. Ya ni, ya - pı sal ol ma yan ve ri, içe ri ği ve bil gi nin ken di si iç içe gir miş ve ri dir. Çok ba sit bir ör nek ver mek ge re kir se, bir ga ze te ha be ri, ya pı sal ol ma yan bir ve ri dir. içe ri sin de bir bil gi mev cut tur. An cak içe ri ğin den de ay rı de ğil dir. Su is ti mal in ce le me le rin de, ar tık yal nız ca ku rum içe ri sin de ki ve ri ler de ğil, açık kay nak lı ve ri le re de eri şim ve bu ve ri ler den de an lam çı kar ma, mev cut ku rum ve ri le ri ni bu ha ri ci ve ri kay nak la - rı ile des tek le me de gün de me gel mek te dir. Bu çer çe ve de, özel lik le me tin ve ri le ri nin de ana li zi önem ka zan mak ta dır. Ya pı sal ol ma yan her tür lü e-pos ta, Word do kü ma nı ve ya ta ma - men açık kay nak lı ha ber ler ve hat ta sos yal ağ lar da, sui s ti mal in ce le me le rin de kul la nıl mak ta dır. Şüp he li he sap ha re ket le ri ser gi le yen bir ki şi ile il gi li, ör ne ğin bir ga ze te ha be ri, aka bin de sos yal ağ lar dan (örn. Fa ce bo ok, lin ke din vb.) şüp he li ki şi ile il gi li el de edi le bi le cek eks tra bil gi ler de ha ya ti önem arz ede cek tir. Sos yal Ağ Ana li zi Sos yal Bi lim ler den tü re miş olan Sos yal Ağ Ana li zi, ge nel ta nım la sos yal grup lar ara sın da ki iliş ki le rin in ce len me si dir. Bu kan ti ta tif tek nik, ki şi ya da or ga ni zas yon lar ara sın da ki iliş ki ler - den mey da na ge len kar ma şık en ti te ağ la rı nın bir ne vi ha ri ta sı nı çı kar ma yön te mi dir. Bu sa ye - de, in ce le nen ağ içe ri sin de ki ge le cek dav ra nış bi çim le ri nin tah mi ni ile, ki şi ya da or ga ni zas - yon la rın bir olay kar şı sın da ne tür den ak si yon - lar ala cak la rı nın tah mi ni de müm kün dür. Araş tır ma la ra gö re, her han gi bir sos yal ağın ya pı sı nın an la şıl ma sı, o sos yal ağ içe ri sin de ki anah tar en ti te le rin be lir len me si, var sa ağ içe - ri sin de ki alt ağ la rın be lir len me si ve ağın bir nok ta sın dan di ğe ri ne en for mas yon akı şı nın ne yol la ol du ğu nun tes pi ti için son de re ce önem li dir. En ni ha ye tin de, ola sı bir su iis ti - mal de, sui is ti ma le ka rı şan ki şi ya da ku rum la - rın, bir adım öte ye ge çe rek ken di ara la rın da ki ola sı ba ğın tı la rın tü rü ve sık lı ğı da an la şı la bi le - cek tir. Bu kap sam da, Sos yal Ağ Ana li zin de öne çı kan ba zı kav ram lar dan da bah set mek ge re kir. Mer ke zîlik (Cen tra lity): Mer ke zîlik kav ra mı, Sos yal Ağ Ana li zin de anah tar kav ram lar dan bi - ri si dir. Yük sek de re ce mer ke zî bir ağ da, bil gi akı şı bir ki şi üze rin den ger çek leş mek te dir. Di - ğer bir de yiş le bu ki şi, bil gi akı şın da ki anah tar ki şi dir. Do la yı sıy la, bu ki şi nin ağ da ki ko nu mun - da ve ya var lı ğın da mey da na ge le bi le cek bir ak - sak lık, ağ içe ri sin de bil gi akı şı nı da sek te ye uğ - ra ta cak tır. Nis pe ten da ha dü şük se vi ye de mer ke zî bir ağ - da ise, bu şe kil de anah tar bir ki şi nin var lı ğı söz ko nu su ol ma mak ta dır. Bu sa ye de, bil gi akı şın - da bir ak sa ma nın ya şan ma sı ola sı lı ğı çok da ha dü şük ola cak tır. Ara sın dalık (Bet we en ness): Ara sın da lık, ağ içe - ri sin de ki her bir en ti te üze rin den ge çen yol sa - yı sı nı be lirt mek te dir. Bu de ğer ile, ağ içe ri sin - de ki bil gi akı şı nı kon trol ede bi le cek ni te lik te ki en ti te ler sap ta na bil mek te dir. Aşa ğı da ki ör nek - te, Lin da BRIGH TMAN isim li ki şi, ağ içe ri sin de bir bi rin den ay rı iki kı sım ara sın da ba ğın tı ola rak kar şı mı za çık mak ta dır. Ya kın lık (Clo se ness): Ya kın lık de ğe ri, ağ da ki bir en ti te nin di ğer bir en ti te ye olan ya kın lı ğı nı gös - ter mek te dir. Yük sek ya kın lık de re ce si ne sa hip bir en ti te, di ğer en ti te ler ile çok da ha hız lı ve ko lay ile ti şi me ge çe bil mek te dir. Aşa ğı da ki ör - nek te, Ro bert HOL DER ve Esry DU KE, en yük - sek ya kın lık de re ce si ne sa hip olan en ti te ler ola - rak, ağın di ğer üye le ri nin bü yük bir ço ğun lu ğu - na ko lay lık la eri şim sağ la ya bil mek te dir. De re ce (Deg re e): De re ce de ğe ri, ağ içe ri sin de - ki bir en ti te nin kaç en ti te ile bağ lı ol du ğu nu gös ter mek te dir. Yu ka rı da ki şe kil de, Ire ne BA KER, en faz la sa yı - da bağ lan tı sı ol ma sı ne de niy le de re ce si en yük sek ki şi dir. So nuç Geç miş ten gü nü mü ze ka dar ve ri kav ra mın da ki çe şit li lik, ar tan ha cim ler ve git tik çe fark lı la şan su iis ti mal yön tem le ri, de net çi le ri ve su iis ti mal in ce le me uz man la rı nı ye ni tek nik ve yön tem ler ara ma ya it miş tir. İlk bö lüm de CA ATTs baş lı ğı al tın da an la tı lan ana liz tek nik ve yön tem le ri bu gü ne ka dar ol - duk ça ba şa rı lı so nuç lar üret se de, gü nü müz bil - gi dün ya sın da, çok fark lı ve ri kay nak la rı ile in ce - le me le ri des tek le me, özel lik le su iis ti mal in ce - le me uz man la rı na bü yük res mi gös ter me de önem li ha le gel miş tir. Ya kın ge le cek te de bu tek no lo jik ge liş me ler den ge ri kal ma yan, ku rum içi ve ya açık kay nak lı her tür den ya pı sal ve ya - pı sal ol ma yan ve ri le ri in ce le ye bil me adı na tek - no lo jik alt ya pı ya sa hip bi rim ler, in ce le me le rin - de da ha de tay lı ve ke sin so nuç lar ile ba şa rı ya ulaş ma ya de vam ede cek ler dir. Feridun Özmen KOMTAŞ Bilgi Yönetimi Yöneticisi

44 YEŞİL KALEM 45 YEŞİL KALEM Solvency II ye Uyum Yolunda Kurumsal Yönetim Yapısı ve İç Denetimin Rolü Gi riş Si gor ta, emek li lik ve re asü rans şir ket le ri nin ma ruz kal dık la rı risk le re da ir ye ter li ser ma ye yi ayır ma la rı nı sağ la yan, bu risk le rin yö ne ti mi için et kin bir ku rum sal yö ne tim ya pı sı nın ku rul ma sı - nı ve bu ko nu lar da şef faf bir ra por la ma ve dü - zen le yi ci ku ru luş lar ta ra fın dan et kin bir gö ze tim me ka niz ma sı ön gö ren Sol vency II Di rek ti fi, si - gor ta cı lık sek tö rü için bir dev rim ola rak anı lı yor ve sek tör de ki en önem li ve kap sam lı dü zen le - me ola rak gün dem de ki ye ri ni ko ru ma ya de vam edi yor. EIO PA nın (The Eu ro pe an In su ran ce and Oc cu - pa tio nal Pen si ons Aut ho rity - es ki adıy la CEI - OPS) son du yu ru suy la, EE A (Eu ro pe an Eco no - mic Are a - Av ru pa Eko no mik Böl ge si) ül ke le rin - de bir yıl er te le ne rek, 2014 yı lı iti ba rıyla yü rür lü - ğe gir me si bek le nen ve yıl lık brüt prim üre ti mi EUR 5 mil yon ve brüt tek nik re zerv le ri EUR 25 Pı nar Can gir Üs tün mil yonun üze rin de olan tüm si gor ta ve re asü - rans şir ket le rin ce uyum zo run lu lu ğu bu lu nan Di rek ti fe iliş kin ge liş me ler bu gün tüm dün ya ta ra fın dan ta kip edi li yor. Av ru pa Bir li ği ne da hil ol ma yan ül ke ler de de Di - rek ti fin kıs men ve ya ta ma mıy la uy gu lan ma sı, Sol vency II re ji mi ne denk lik sta tü sü nün alın ma - sı için ül ke re gü la tör le ri ta ra fın dan ya pıl ma sı ge - re ken ha zır lık lar ve denk lik sü re ci tar tı şı lı yor. 1.1. Tür ki ye de ki Ge liş me ler ve Sol vency II ye Ge nel Ba kış Sol vency II ye yö ne lik ge liş me ler den, Türk si - gor ta sek tö rü nün de uzak dur ma sı dü şü nü le - mez di, ni te kim Ha zi ne Müs te şar lı ğı da bu ko - nu da ilk adım la rı ata rak ça lış ma la ra baş la dı. Tür ki ye Sol vency II İh ti sas Ko mi te si nin ku rul - ma sı ve sek tör de bir grup gö nül lü si gor ta şir ke - ti nin QIS4 (Qu an ti ta ti ve Im pact Stu di es - Sa yı - sal Et ki Ça lış ma sı) ça lış ma sı nı ya pa rak so nuç la - rı nı Ha zi ne Müs te şar lı ğı ile pay laş ma sı nın ar - dın dan, 2009 yıl so nu ve ri le ri dik ka te alı na rak ya pı lan QIS5 ça lış ma sı, sek tör de ki he men he - men tüm şir ket ler ta ra fın dan Ha zi ran 2011 iti - ba rıy la ta mam lan dı. An cak, sa yı sal et ki ana li zi - nin şir ket ler ta ra fın dan ger çek leş ti ril mesi Sol - vency II yo lun da yal nız ca bir ısın ma adı mı ola - rak gö rül me li. Çün kü, Sol vency II, tek nik bir he - sap la ma nın öte sin de, şir ket le rin yö ne tim bi çi - min de, ku rum sal laş ma sın da, re gü la tör ve di ğer pay daş lar la iliş ki le rin de ol duk ça kap sam lı de ği - şik lik ler ön gö ren ve risk baz lı ser ma ye an la yı şı - na odak la na rak yö ne ti min ka rar al ma sü reç le ri - ne ye ni bir ba kış açı sı ge ti ren ve Ba sel II nin de ön gör dü ğü ben zer üç ya pı sal sü tun üze rin de şe kil le ni yor. Di rek ti fe ku rum ça pın da uyu mun sağ lan ma sın - dan ta ma mıy la şir ke tin yö ne tim kad ro su so - rum lu. Bu da Yö ne tim Ku rul la rı na cid di ve ta - ma mıy la dev re di le mez bir gö rev yük lü yor. 1. sü tun, şir ke tin ma ruz kal dı ğı risk ka te go ri le ri - nin stan dart for mül ve ya iç sel mo del kul la nı la - rak tek tek de ğer len di ril me si so nu cun da SCR (Sol vency Ca pi tal Re qu ire ment - şir ke tin risk pro fi li ne gö re tut ma sı ge re ken ser ma ye tu ta rı) ve MCR (Mi ni mum Ca pi tal Re qu ire ment - şir - ke tin sa hip ol ma sı ge re ken ve al tın da ka lın ma - sı hâ lin de re gü la tör ta ra fın dan bir ta kım yap tı - rım lar uy gu la nan as ga ri ser ma ye tu ta rı) de ğer - le ri nin or ta ya ko nul ma sı nı, 2. sü tun, iç de ne - tim, iç kon trol, risk yö ne ti mi ve ak tü er ya fonk - si yon la rı nı içe ren ku rum sal yö ne tim sis te mi nin ku rul ma sı nı ve şir ket ler ta ra fın dan OR SA (Own Risk and Sol vency As sess ment) sü reç le ri nin ge liş ti ril me si ni, 3. sü tun ise, şir ket hak kın da hem dü zen le yi ci oto ri te ye, hem de pay daş la ra şir ket hak kın da sa yı sal ve ni te lik sel ola rak şef - faf bir ra por la ma ya pıl ma sı nı ön gö ren pren sip - ler su nu yor. 1.2. Si gor ta şir ket le ri ve Ku rum sal Yö ne tim Ya pı la rı Sol vency II ye ne ka dar ha zır? PwC ta ra fın dan EE A ül ke le rin de ki şir ket le rin Sol vency II ye uyum ko nu sun da ki se vi ye le ri nin tes pi ti ama cıy la ger çek leş ti ri len ve Tür ki ye den de ye di şir ket ol mak üze re top lam 115 adet ha - yat ve ha yat dı şı branş ta ki şir ke tin ka tı lı mıy la ger çek le şen an ke tin so nuç la rı, 1 şir ket le rin Sol - vency II ye ha zır lık se vi ye le ri nin önem li öl çü de fark lı lık gös ter di ği ni or ta ya ko yu yor. Tür ki ye den an ke te ka tı lan si gor ta şir ket le ri nin he nüz Sol vency II uyum prog ra mı oluş tur ma - dık la rı ve bu na iliş kin bir büt çe ayır ma dık la rı gö - rü lü yor. Bu nun la bir lik te, EE A ül ke le rin de de Sol vency II ye uyum pro je le ri nin fark lı ol gun luk se vi ye le rin de ol du ğu, ka tı lım cı la rın yak la şık % 54 ünün uyum prog ra mı na/pro je le ri ne baş la - ma dı ğı gö rü lü yor. (Ba kı nız Şe ma 1) Şe ma 1: Sol vency II uyum prog ra mı na iliş kin şir ke ti ni zin sta tü sü ne dir? Ka tı lım cı şir ket le rin ya rı sın dan faz la sı Sol vency II 2. sü tun ile ta rif edi len ku rum sal yö ne tim ya - pı sı na bü yük öl çü de uyum lu ol duk la rı nı be lirt - me le ri ne kar şın, 2. sü tun ve ku rum sal yö ne tim ya pı sı ile bir zo run lu luk ola rak ge ti ri len OR SA yı ön de ge len zor luk la rın ba şın da gö rü yor. Şema 1 1 Referans verilen anket sonuçlarında temel kaynak: PwC Getting Set For Solvency II Kasım 2010

46 YEŞİL KALEM 47 YEŞİL KALEM Tür ki ye den an ke te ka tı lan şir ket le rin, ku rum sal yö ne tim ya pı sı ko nu sun da Sol vency II çer çe ve - si ile ne ka dar uyum lu ol duk la rı ko nu sun da emin ol ma dı ğı gö rü lü yor. Bu du rum, Ha zi ran 2008 de ya yın la nan Si gor ta ve Re asü rans ile Emek li lik şir ket le ri nin İç Sis tem le ri ne İliş kin Yö - net me lik in Sol vency II 2. sü tun ge rek li lik le ri ile cid di pa ra lel lik ler gös ter di ği dü şü nül dü ğün de dik kat çe ki ci dir. 1.3. Sol vency II Ku rum sal Yö ne tim Ya pı sı ve Bu Ya pı için de İç De ne ti min Ro lü 2. sü tun, te mel ola rak şir ket ler için güç lü bir ku rum sal yö ne tim ya pı sı nın oluş tu rul ma sı nı ge - rek tir mek te dir. Bu nun la bir lik te, OR SA nın şir - ke tin risk yö ne ti mi fa ali yet le ri ni ve ser ma ye ye - ter li li ği du ru mu nu dü zen li ola rak de ğer len di ren bir sü reç ola rak şir ket ler ce en az yıl da bir ke re ger çek leş ti ril me si ve şir ke tin uzun va de de ki stra te ji ve he def le ri ni de dik ka te alan bir ba kış açı sıy la, şir ket fa ali yet le ri nin bir par ça sı ol ma sı ge re ki yor. OR SA kap sa mın da de ğer len di ril me si ge re ken ko nu lar şu şe kil de sı ra la na bi lir: He def ser ma ye he sap la ma sı na dâ hil olan SCR risk le ri SCR he sap la ma sı na dâ hil edil me yen ya da kıs men dâ hil edi len risk ler Ku rum sal yö ne tim ya pı sı Risk de ğer len dir me le rin de kul la nı lan yön - tem, var sa yım lar ve iyi leş tir me öne ri le ri (risk iş - ta hı, risk to le rans la rı ve li mit le ri) De ğer len dir me le rin ve mo de lin uy gun lu ğu OR SA yı et ki le yen ve ri kay nak la rı, sis tem ler ve kon trol ler Bu nun la bir lik te, OR SA sü re ci nin ve so nuç la rı - nın ba ğım sız bir ki şi ta ra fın dan (iç de ne tim, dış de net çi ler ve ya baş ka bir ba ğım sız in ce le me ku ru lu şu) in ce len me si ve re gü la tö re de su nul - ma sı ge rek li. Di rek tif, ku rum sal yö ne tim sis te - mi için de gö rev alan risk yö ne ti mi, iç kon trol, uyum, ak tü er ya ve iç de ne tim rol le ri ni üst le nen ki şi le rin anah tar fonk si yon lar da gö rev al ma la rı se be biy le fit and pro per ya ni mes le ki an lam - da ehil ol ma la rı nı, ye ter li tec rü be ye ve iyi bir re - pü tas yo na sa hip ol ma la rı nı ve bu ki şi le rin gö - rev len di ril me le rin de ve ya gö rev de ği şik lik le rin - de dü zen le yi ci oto ri te ye ki şi le rin ye ter li lik le ri ni de de ğer len di re bi le ce ği se vi ye de de tay lı ola rak bil gi ve ril me si ni de ön gö rü yor. 2 Bu da Di rek ti fin ku - rum sal yö ne tim ya pı sı nı şir ket için ne ka dar ha ya ti bir ko nu ola rak gör dü ğü nün bir ka nı tı. Bu nun la bir - lik te bu anah tar fonk si yon la ra iliş kin po li ti ka/pro se - dür ler de şir ket içi di ğer po li ti ka/pro se dür ler gi bi res mî ve ya zı lı ola rak oluş tu rul ma lı. İç de ne tim, ku rum sal yö ne tim ya pı sı için de di - ğer tüm ope ras yo nel bi rim ler den mut la ka ba - ğım sız ola rak ku rul ma sı ge re ken tek fonk si yon ola rak öne çık mak ta dır. 3 İç de ne ti me bu ya pı için de, iç kon trol sis te mi ni ve ku rum sal ya pı nın di ğer öğe le ri nin ye ter li li ği ni ve et kin li ği ni de net - le me so rum lu lu ğu yük le ni yor. Bu nu ya par ken de EIO PA, iç de ne tim bi ri mi nin ça lış ma pren - sip le ri ne ve iş le yi şi ne iliş kin Ulus la ra ra sı iç De - ne tim Stan dart la rı ile pa ra lel bir ta kım tav si ye - ler de bu lu nu yor. 4 Bu na gö re, İç De ne tim Yö net - me li ği ve ya İç De ne tim Stra te ji si Do kü ma nı gi - bi for mel ve onay lı bir do kü man ile de iç de ne - ti min ama cı, kap sa mı, sta tü sü, rol ve so rum lu - luk la rı ile ba ğım sız lı ğı ga ran ti al tı na alın ma lı. İç de ne tim fa ali yet le ri, şir ket için de her han gi bir kap sam sı nır la ma sı ol ma dan yü rü tül me li, me to - do lo jik bir risk ana li zi ne da ya nan ve de ne tim ev - re ni ola rak tüm şir ket ope ras yon la rıy la, ku rum - sal yö ne tim ya pı sı ve şir ket te ya pıl ma sı plan la - nan in no vas yon ve de ği şik lik le ri de içe ren iç de - ne tim pla nı, ge le cek yıl la rı, ge rek li kay nak la rı da kap sa ya cak şe kil de oluş tu rul ma lı, iç de ne tim so nu cun da or ta ya çı kan ko nu lar yö ne tim ka de - me le ri ne for mel ve ya zı lı bir şe kil de ra por lan - ma lı. Hat ta, EIO PA nın uy gu la ma tav si ye le ri ne gö re de ne tim ça lış ma la rı sağ lık lı bir göz den ge - çir me ye im kan sağ la ya cak bi çim de do kü man te edil me li ve il gi li ka nıt lar ka yıt al tı na alın ma lı. EIO PA, ku rum sal yö ne tim ya pı sı nın ku rul ma sın - da da şir ket le rin öl çe ği nin önem li bir fak tör ol - du ğunu söy le mek te, bü yük şir ket ler de iç de ne - ti min de bağ lı ol du ğu De ne tim Ko mi te si nin ku - rul ma sı nı öne ri yor. Ken di iç de ne tim bi ri mi ni kur ma yan kü çük şir ket ler için de, iç de ne tim fonk si yo nu dı şa rı dan hiz met yo luy la sağ lan sa da, bu du rum Yö ne tim Ku ru lu nun bu alan da ki so rum lu lu ğu nu azalt ma mak ta, bu hiz me tin Di - rek ti fin yü küm lü lük le riy le uyum lu ol ma sı ve ka - li te ve ye ter li li ği nin sağ lan ma sı da yi ne Yö ne tim Ku ru lu nun so rum lu lu ğu na ve ri li yor. İç de ne tim fonk si yo nu, özel lik le Sol vency II uyum prog ra mı nın ta ki bin de, iç kon trol, uyum ve risk yö ne ti mi fonk si yon la rı nın ku rul ma sın da ve ge liş ti ril me sin de, ve ri ka li te si nin ve gü ve ni - lir li ği nin göz den ge çi ril me sin de, yö ne ti me bil gi akı şı sağ la ya cak sü reç le rin ve OR SA sü re ci nin ta sar lan ma sın da, şir ket te ki sü reç le ri ya kın dan ta nı ma sı ve tec rü be le riy le da nış man lık ro lü nü üst le ne bi le cek. Bu da, Sol vency II ye uyum ha - zır lık sü re cin de ka li fi ye ele man ih ti ya cı his se - den şir ket ler için önem li ve de ğer li bir kay nak oluş tu ru yor. Sol vency II uyum sü re ci nin ta mam lan ma sı ve Di rek ti fin yü rür lü ğe gir me si son ra sın da ise iç de ne tim, Yö ne tim Ku ru lu na Sol vency II ye uyu mun de vam lı lı ğı, OR SA nın ba ğım sız bir de - ğer len dir me si nin ya pıl ma sı, iç kon trol, uyum, risk yö ne ti mi ve ak tü er ya fonk si yon la rı nı içe ren ku rum sal yö ne tim çer çe ve si nin la yı kıy la iş le di - ği ko nu la rın da ba ğım sız ve ob jek tif ola rak gü - ven ce ve ren önem li bir rol üst len me ye de vam ede cek. Solvency II ye uyum süreci, iç denetim birimlerine şirkete katma değer yaratarak kurumsal yönetim yapısı içindeki konumlarını pekiştirmeleri için de önemli bir fırsat sunuyor. So nuç: Sol vency II, si gor ta sek tö rü ta ra fın dan ge rek EE A ül ke le ri, ge rek bu böl ge dı şın da ve Tür ki - ye de de gün dem de ön sı ra lar da kal ma ya de - vam ede cek gi bi gö zü kü yor. Sol vency II ye yö - ne lik üst yö ne ti min des te ği ve gö ze ti miy le sağ - lık lı ve ger çek çi bir uyum prog ra mı nın oluş tu - rul ma sı şart tır. Av ru pa da 2007 yı lın da Sol vency II ye iliş kin Tas lak Çer çe ve Di rek ti fin ya yın lan - ma sı ile baş la yan sü reç te şir ket le rin tec rü be le - ri gös ter mek te dir ki, ku rum sal yö ne tim ve or - ga ni zas yon ya pı sı, risk odak lı ka rar al ma sü reç - le ri nin ge liş ti ril me si ve bu sü reç le ri des tek le ye - cek bil gi tek no lo ji le ri alt ya pı sı ile ve ri ka li te si, OR SA ve dış ra por la ma ya yö ne lik ha zır lık lar, uyum sü re cin de önem li zor luk lar ola rak or ta ya çı kı yor. Bu çer çe ve de, si gor ta şir ket le ri nin iç de ne tim bi rim le ri de Sol vency II ye iliş kin ge liş me le ri ya - kın dan ta kip ede rek ve bu alan da ki tek nik bil gi ve yet kin lik le ri ni ar tı ra rak, ge le nek sel de ne tim fa ali yet le ri nin öte sin de, uyum sü re cin de ki or - ga ni zas yo nel de ği şik lik ler, sü reç le rin ta sar lan - ma sı, et kin bir risk yö ne ti mi ve iç kon trol sis te - mi nin ku rul ma sı, OR SA, ve ri ka li te si nin ve bil gi tek no lo ji le ri alt ya pı sı nın göz den ge çi ril me si gi - bi ko nu lar da ba ğım sız lık özel lik le ri ni ze de le me - ye cek bi çim de ak tif rol üst len me li dir ler. Pı nar Can gir Üs tün, CI A, CI SA Kı dem li Mü dür Sis tem ve Sü reç De ne ti mi Hiz met le ri PwC Tür ki ye 2 Directive 2009/138/EC Of The European Parliament and Of the Council on 25 November 2009 (Solvency II), Article 42 3 Directive 2009/138/EC Of The European Parliament and Of the Council on 25 November 2009 (Solvency II), Article 46 4 CEIOPS Advice for Level 2 Implementing Measures on Solvency II: System of Governance, October 2009

48 49 MÜHÜR MÜHÜR İhbar Mekanizmalarının Etkinliği Şir ket ça lı şan la rı nın ve te da rik çi le ri nin, iş or ta - mın da gör dük le ri, duy duk la rı etik ol ma yan du - rum la rı, iş le ri ni kay bet me kor ku su duy ma dan bil - di re bi le cek le ri bir me ka niz ma sağ la mak, prob - lem le rin er ken tes pit edi lip mad di za rar la rın ve iti - bar ka yıp la rı nın azal tıl ma sı nı sağ la ya bi lir. İh bar me ka niz ma la rı, su iis ti mal ve di ğer etik ol ma yan dav ra nış la rın tes pit edil me sin de önem li rol oy na - ma nın ya nı sı ra, eko no mik bir cay dı rı cı et ken ol - mak ta ve şir ket le rin etik ima jı nın vur gu lan ma sın - da fay da lı ola bil mek te dir. İh bar me ka niz ma la rı na ya pı la cak olan ya tı rım, tes pit edil me yen ve ya geç tes pit edi len su iis ti mal ve etik dı şı du rum la rın ya - ra ta ca ğı olum suz et kiy le kı yas lan dı ğın da ol duk ça dü şük kal mak ta dır. İ h bar me ka niz ma la rı nın bu olum lu et ki le ri ya - rat ma sı için et kin ola rak ku ru lup ça lış tı rıl ma sı ge re kir. Bu nun için de ba zı te mel pren sip ler göz önün de bu lun du rul ma lı dır: Ta nı tım ve eği tim: İh bar me ka niz ma sı da ha ge niş çap lı bir etik prog ra mı nın par ça sı ol ma lı - dır. Ön ce lik le ne tür dav ra nış ve ya du rum la rın şir ket po li ti ka la rı na ay kı rı lık teş kil et ti ği nin ifa de edil di ği dav ra nış ku ral la rı oluş tu rul ma lı ve şir ke - tin ça lı şan la rı nın, te da rik çi le ri nin ve di ğer iş or - tak la rı nın bu ku ral lar ko nu sun da bil gi len di ril me - si sağ lan ma lı dır. İh bar me ka niz ma sı nın ne amaç la ku rul du ğu, ne tip ko nu la rın bil di ri le bi le - ce ği ve ih bar da bu lu nur ken ne le re dik kat edil - me si ge rek ti ği açık ça an la tıl ma lı dır. Bi linç li ve asıl sız ih bar da bu lun ma nın etik ku ral la ra ay kı rı Gül Sa ra çoğ lu ol ma sı da, ih bar la rın yö ne til me sin de kay nak la - rın doğ ru kul la nıl ma sı açı sın dan önem ta şı ya - cak tır. İh bar hat tı na iliş kin ilk bil gi len dir me üst yö ne tim ta ra fın dan ya pıl ma lı, üst yö ne ti min bu me ka niz ma yı des tek le di ği açık ça gös te ril me li - dir. İh bar hat tı nın kul la nı mı na iliş kin bil gi len dir - me ve ha tır lat ma lar pos ter, bro şür, in tra net gi - bi araç lar la ya pı la bi lir; an cak ta nı tım ve eği tim - ler bir de fa ya mah sus de ğil, pe ri yo dik ola rak ya pıl ma lı, bu şe kil de ih bar hat tı nın can lı tu tul - ma sı sağ lan ma lı dır. Ra por la nan ki şi/bi rim: İh bar la rın ile til di ği ki şi ve ya bi rim de ih bar me ka niz ma sı nın et kin li ğin - de önem li bir fak tör dür. İh bar la rın şir ke t için de ba ğım sız bi rim ve ya ki şi le re ile til me sinin, me - ka niz ma nın gü ve ni lir li ği nin art ma sın da önem li ro lü ola cak tır. Ör nek ola rak, ih bar la rın sa de ce in san kay nak la rı bi ri mi ta ra fın dan alın dı ğı ve ge - nel mü dür e ra por lan dı ğı bir ih bar me ka niz ma - sın da, ger çek te ob jek tif de ğer len dir me de ya - pı yor ol sa, gö rün tü de ye te rin ce ba ğım sız ve ta - raf sız ola ma ya bil mek te dir. Her şir ke tin di na - mik le ri fark lı ol mak la bir lik te, doğ ru dan yö ne - tim ku ru lu na bağ lı, ic ra dan ba ğım sız bir uyum bi ri mi nin ih bar la rı top la yıp ra por la ma sı, gü ve ni - lir bir me ka niz ma iz le ni mi ni pe kiş ti re bi le cek tir. Pro fes yo nel gö rüş me im kâ nı: İh bar hat tı nı ara yan ki şi ler, uy gun ol ma yan bir du ru mu bil dir - dik le rin den do la yı ra hat sız, stres li, kork muş ola bil mek te dir. Böy le bir ruh ha lin de olan ki şi ih ba ra iliş kin önem li de tay la rı unu ta bi lir. Bir ih - ba rı in ce le yip in ce le me me ka ra rı alı nır ken ve da ha sı, ih bar in ce le nir ken ara yan ki şi nin ver di ği de tay lar çok önem ar ze de bi lir. Ara yan ki şi nin kar şı sın da sa kin, pro fes yo nel ve tec rü be li bi ri - si ni bul ma sının ra hat la tı cı ve gü ve ni lir bir or tam oluş ma sın da, doğ ru so ru la rın yön len di ril me siy - le bil gi pay la şı mı nın art ma sın da önem li ro lü ola cak tır. Ano nim ih bar im kâ nı: 2011 Cor po ra te Go - ver nan ce and Comp li an ce Hot li ne Benc hmar - king Re port a gö re, 2010 yı lı na iliş kin in ce le - nen ih bar la rın %71 i sa de ce ih bar me ka niz ma - sı na bil di ril miş, di ğer her han gi bir yö ne ti ci ye ile til me miş du rum lar dan oluş mak ta dır. Yi ne ay - nı ra po ra gö re, bu ih bar la rın yüz de 50 sin de bil - di ri mi ya pan ki şi ano nim kal ma yı ter cih et miş - tir. Şir ke tin de uy gun bul ma dı ğı bir dav ra nı şı ih - bar et mek is te yen ki şi, bu ih ba rın ken di si ta ra - fın dan ya pıl dı ğı nın iş ar ka daş la rı/yö ne ti ci le ri ta - ra fın dan bi lin me si du ru mun da dış lan mak tan, işi ni kay bet mek ten kor ka bi lir. Özel lik le, ih bar eden le ri ko ru ma ya iliş kin bir şir ket po li ti ka sı ve ül ke de ge çer li olan ka nun lar yok sa bu kor ku da ha da ar ta bi lir. İh bar me ka niz ma sı nın kim lik be lirt me den bil di ri me im kân sağ la ya cak şe kil - de ta sar lan ma sı ve bu şe kil de ta sar lan dı ğı nın kul la nı cı lar ta ra fın dan al gı lan ma sı, me ka niz ma - nın et kin ça lış ma sın da önem ta şı ya bi le cek tir. İh bar me ka niz ma sı nın şir ket dı şın da, pro fes yo - nel bir fir ma ta ra fın dan iş le til me si, ano nim li ğin vur gu lan ma sın da et kin bir yol ola bi lir. Eri şi le bi lir lik: İh bar me ka niz ma sı nı kul lan mak is te ye bi le cek her ke sin ter cih le ri ne hi tap ede - bil mek açı sın dan, te le fon, e-pos ta, pos ta, faks gi bi fark lı ile ti şim ka nal la rı kul la nı la bi lir. Bir çok ki şi iş sa at le ri dı şın da ih bar yap ma yı ter cih ede - bi le ce ğin den, me sai sa at le ri dı şın da da hiz met ve ren bir ih bar hat tı nın et kin li ği da ha faz la ola - cak tır. Fark lı ül ke ler de fa ali yet gös te ren ve ya fark lı dil ler de ile ti şi mi olan or ga ni zas yon la rın te mel bir kaç dil de hiz met ve re bi le cek bir ih bar hat tı kur ma la rı fay da lı ola cak tır. Ba zı şir ket ler, fark lı ko nu lar da ki şi kâyet le re iliş kin fark lı te le - fon nu ma ra la rı kul lan ma yı ter cih et mek te dir. Bu şe kil de; ma li tab lo su iis ti mal le ri için bir te le - fon nu ma ra sı be lir len miş, te da rik çi ler le uy gun - suz iliş ki için de ol ma va ka la rı için fark lı ih bar hat tı be lir len miş ola bil mek te dir. Şir ket için va - ka la rı ka te go ri ze edil miş şe kil de top la ma nın fay da la rı ola bi le cek se de, her ara ya nın bil di re - ce ği ko nu nun han gi ka te go ri ye gi re ce ği ni bil - me si ni bek le mek pek ger çek çi ol ma ya bi lir. Bu gi bi du rum lar da ih bar ya pa cak ki şi le rin, ih bar yap mak tan vaz geç me le ri en is ten me yen du - rum ola cak tır. Kap sa mı net ola rak be lir len miş ve kul la nı cı lar la pay la şıl mış bir ih bar me ka niz - ma sı nın, bu kap sa ma gi ren tüm va ka la rı top la - mak için tek bir te le fon, faks, e-pos ta ad re si sun ma sı, ih bar yap mak is te yen ki şi ler için ko - lay lık sağ la ya cak tır. Pe ri yo dik de ğer len dir me: 2011 Cor po ra te Go ver nan ce and Comp li an ce Hot li ne Benc - hmar king Re port a gö re, 2010 yı lın da or ta la ma ola rak her bin ça lı şan ba şı na se kiz ih bar ya pıl - mış tır (di rekt ola rak ih bar me ka niz ma sı nın kap - sa mı na gi ren ih bar sa yı sı). Ya ni 5 bin ki şi nin ça - lış tı ğı bir şir ket te, 2010 yı lın da 40 ih bar alın mış - tır. İh bar me ka niz ma sı na ne ka dar ih bar gel di ği bir çok fak tö re gö re de ğiş ken lik gös te re bi lir. Şir - ket te ki iç kon trol le rin et kin ol ma sı, üst yö ne ti - min etik dav ra nış lar la ça lı şan la ra ör nek teş kil et me si, dü zen li ola rak su iis ti mal risk de ğer len - dir me le ri ya pı la rak, su iis ti ma le teş vik edi ci un - sur la rın azal tıl ma sı, bu ko nu da ki ba zı olum lu et - ken ler ola bi lir. Öte yan dan, bil di rim de bu lu nan ki şi le rin ano nim li ği nin sağ lan ma ma sı, ih bar me ka niz ma sı nın tüm ça lı şan lar ve pay daş lar ta - ra fın dan bi lin me me si ve ya ih bar la rın sa de ce bir fi nans mü dü rü ta ra fın dan de ğer len di ri li yor ol - ma sı, me ka niz ma nın et kin li ği ne et ki ede bi le - cek olum suz fak tör ler den ba zı la rı ola bi lir. Bu se bep le or ga ni zas yon lar da ki ih bar me ka niz ma - la rı nın, yu ka rı da ki kri ter ler de dik ka te alı na rak, sü rek li ola rak de ğer len di ril me si ve iyi leş ti ril me - si me ka niz ma nın et kin li ği açı sın dan önem ta şı - mak ta dır. İh bar me ka niz ma sı kur mak çok kar ma şık ve zah met li bir iş ol ma mak la be ra ber, bu ko nu ya sa de ce bir te le fon nu ma ra sı ve ya bir e-pos ta ad re si tah sis et mek ola rak ba kıl dı ğı ve ih bar me ka niz ma la rı nın yu ka rı da bah se di len ko nu la - ra eğil me den ta sar lan dı ğı du rum lar da, ih bar me ka niz ma sı nın bek le nen ge ti ri yi sağ la ma sı zor ola cak tır. Gül Sa ra çoğ lu, CI A, CFE Deloitte Türkiye DRT Ba ğım sız De ne tim ve SMMM A.Ş.

50 51 PERÇİN PERÇİN Hal ka Açık Şir ket ler de BT De ne ti mi De ne tim ça lış ma la rı nın tü mü bir amaç, bir he - def gö ze ti le rek ger çek leş ti ri li yor. Bu amaç, ba - zen fi nan sal ve ri le rin doğ ru ra por la nıp ra por lan - ma dı ğı ola bil di ği gi bi, ba zen de bir olay da ku sur ve ya ih ma lin olup ol ma dı ğı nın be lir len me si dir. Bir şüp he nin gi de ril me si ve ya bir so rum lu lu ğun ne de re ce et kin ye ri ne ge ti ril di ği nin de ğer len - di ril me si, de ne tim ama cı oluş tu ru la bi le cek ko - nu lar dan ba zı la rı dır. Her ko şul da, de ne tim amaç la rı nı be lir le yen en önem li et ken, pay daş - la rın kay gı la rı dır. Tüm de ne tim ler gi bi BT de ne tim le ri de bir çok fark lı amaç doğ rul tu sun da plan la na bi lir. BT de - ne tim kap sa mı bu amaç la ra uy gun ola rak be lir - le nir ve de tay lan dı rı lır, ça lış ma lar bu de ne tim ama cı na ulaş mak için ger çek leş ti ri lir. Bir ki şi nin ve ya ku ru lu şun sa hip ol du ğu bir şir - ket te, en önem li pay daş ola rak şir ket sa hi bi - nin kay gı la rı ney se, ka fa sın da olu şan so ru - lar/şüp he ler ne yön dey se, bu so ru la ra ce vap ver mek için oluş tu ru la cak de ne tim amaç la rı da o yön de ola bi lir. Pe ki, ya şir ke tin bin ler ce, on bin ler ce or ta ğı var sa? Şir ket te ki her olay, doğ - ru dan ve ya do lay lı ola rak bin ler ce ya tı rım cı yı ve pay da şı et ki li yor sa? O za man de ne tim ama cı oluş tur mak çok ko lay ol ma ya ca ğı gi bi, bu pay - daş la rın ola sı kay gı la rı na ce vap ve re bi le cek doğ ru de ne tim amaç la rı nın ön ce den be lir len - me si ve et kin ola rak uy gu lan ma sı nın gü ven ce al tı na alın ma sı da ha ya ti önem ta şı ma ya baş la - ya cak tır. Te mel pay da şı ya tı rım cı ola rak be lir le ye rek hal ka açık şir ket ler de ki de ne tim ve BT de ne - tim le ri ni bir ör nek ola rak ele ala bi li riz. Hal ka açık bir şir ke tin ya tı rım cı la rı için en önem li hu - sus lar dan ba zı la rı nın, şir ke tin kâr lı lı ğı, fa ali yet le - ri nin sü rek li li ği ve sür dü rü le bi lir li ği, var lık la rı nın ko run ma sı ve sür dü rü le bi lir bü yü me ola rak sı - Ta nıl Dur ka ya ra lan ma sı ha ta lı ol ma ya cak tır. Bu nok ta da be lir - len me si ge re ken de ne tim kap sa mı da, tüm bu önem li hu sus la ra iliş kin sü reç ve sis tem le rin şir ket içe ri sin de oluş tu ru lup oluş tu rul ma dı ğı na ve et kin bir şe kil de iş le ti lip iş le til me di ği ne iliş - kin gü ven ce ve re bi le cek şe kil de ol ma lı dır. En kü çük iş lem le rin bi le bil gi sa yar or ta mın da ya pıl dı ğı, ope ras yo nel fa ali yet le rin ne re dey se tü mü nün sis tem le re iş len di ği, her tür lü iş lem ve ri si nin sis tem üze rin de ol du ğu bir dün ya da, hak kın da gü ven ce al mak is te ye ce ği miz her ko - nu nun bil gi tek no lo ji le ri bi le şe ni nin ola ca ğı yad - sı na maz bir ger çek tir. Bu du rum da, hal ka açık şir ket ler de BT de ne tim le ri nin öne mi, di ğer pek çok ku ru luş için arz et ti ği önem den çok da ha faz la ola cak tır. Ay nı şe kil de, be lir le ne bi le cek de ne tim kap sa mı da, ola sı kay gı lar dik ka te al dı - ğın da, çok çe şit li ola cak tır. Bir şir ke tin yıl so nu fi nan sal ve ri le rin de göz lem - le ne bi le cek bir ba şa rı olan ge lir ve ya kâr ar tı şı, nor mal şart lar da ağır lık lı ola rak sa de ce şir ket sa hi bi ni il gi len di re bi lir. Bu du rum da fi nan sal ve - ri le rin doğ ru lu ğu nu, gü ven li ği ni ve gü ve ni lir li ği - ni gü ven ce al tı na al mak için ya pı lan bir BT de - ne tim ça lış ma sı ye ter li gö rü le bi lir. An cak ko nu hal ka açık bir şir ket ol du ğun da, bu fi nan sal ve - ri le rin her kes çe öğ re nil me den ön ce yet ki siz ki - şi ler ta ra fın dan öğ re nil me si ve bu bil gi le rin şir - ket his se le ri üze rin de bir po zis yon al mak için kul la nıl ma sı nı en gel le mek ama cıy la da ek ba zı de ne tim ler ya pıl ma sı ge re ke cek tir. Fi nan sal sis tem le re ek ola rak di ğer sis tem ler ve alt ya pı - lar üze rin de de eri şim kon tro lü ve BT gü ven li ği de ne tim le ri nin ya pıl ma sı ge rek li li ği, böy le bir du rum da ilk ak la ge le bi le cek ek BT De ne tim fa - ali yet le ri dir. Fi nan sal de ne tim ile bir lik te, bu de ne ti min ay - rıl maz par ça sı ol ma sı ge re ken BT de ne tim le ri - nin öne mi ve ge rek li li ği gü nü müz de tüm ta raf - lar ca ka bul edil mek te dir. Bu nun la bir lik te, özel - lik le hal ka açık şir ket ler de iş sü reç le ri nin de ne - ti mi ve baş lı ba şı na bir de ne tim ala nı olan Bil gi Tek no lo ji le ri nin de ne ti mi de ge rek li il gi nin gös - te ril me si ge re ken di ğer bir alan dır. Bu aşa ma da en bü yük so rum lu luk lar dan bi ri ka mu oto ri te le ri ne düş mek te dir. Özel lik le hal - ka açık şir ket ler de ya tı rım cı gü ve ni ni sar sa bi - le cek ak sak lık la rın oluş ma sı nın en gel le ne bil - me si ama cıy la, yu ka rı da da ör nek ler ver di ği - miz pay daş kay gı la rı dik ka te alı na rak, bil gi tek - no lo ji le ri ve iş sü reç le ri de ne tim le ri nin et kin bir şe kil de ya pıl ma sı nı gü ven ce al tı na ala cak dü zen le me le rin ka mu oto ri te le ri ta ra fın dan ger çek leş ti ril me si nin çok ye rin de ola ca ğı de - ğer len di ril mek te dir. Bil gi Tek no lo ji le ri ve iş sü reç le ri nin de ne ti mi an - la mın da, Ban ka cı lık Dü zen le me ve De net le me Ku ru mu (BDDK) ta ra fın dan ban ka cı lık sek tö - rün de ger çek leş ti ri len ba şa rı lı dü zen le me ve uy gu la ma la ra ben zer dü zen le me le rin, Ser ma ye Pi ya sa sı Ku ru lu nun (SPK) da gün de min de ol - du ğu bi lin mek te dir. SPK nın sa hip ol du ğu viz - yon ve so rum lu luk an la yı şı içe ri sin de, baş ta ya - tı rım cı lar ol mak üze re, tüm pay daş la rın kay gı la - rı nı gi de re cek şe kil de oluş tu rul muş bir de ne tim kap sa mı se ti sun ma sı, bu set içe ri sin de ta nım - lan mış olan ko nu la rın ön ce lik le iç de net çi ler ta - ra fın dan de net len me si, son ra sın da ise, ka mu - ya ba ğım sız bir gü ven ce ve re bi le cek şe kil de, ba ğım sız de net çi ler ta ra fın dan de ne ti me ko nu edil me si sa yı sız fay da sağ la ya cak tır. Bu yön tem ile tüm hal ka açık şir ket ler de, ge rek bil gi tek no lo ji le ri nin, ge rek se iş sü reç le ri nin, ko nu sun da yet kin de net çi ler ta ra fın dan be lir li bir se vi ye de de net len me si gü ven ce al tı na alı - nır ken, SPK nın da bu sü re cin her aşa ma sın da, hem bir dü zen le me ve gö ze tim oto ri te si, hem de ken di de ne tim kap sa mı doğ rul tu sun da, ge - rek ti ğin de de ne tim ler ger çek leş ti ren bir ku rum ola rak yer al ma sı sağ la na bi lir. BT de ne ti mi her tür lü de ne tim fa ali ye ti nin ta - mam la yı cı bir bi le şe ni ol du ğu gi bi, ken di ba şı na bir de ne tim ala nı ola rak da öne çık mak ta dır. Gi - de rek da ha da sa yı sal la şan bir dün ya da, bu tren din ge ri ye dö ne ce ği ni id di a ede bil mek zor - dur. Bu da, bil gi tek no lo ji le ri de ne ti mi nin ge le - cek te da ha da önem li hâ le ge le ce ği ni söy le ye - bil mek için bi ze ce sa ret ver mek te dir. Dün ya da - ki uy gu la ma la ra bak tı ğı mız da, ka mu oto ri te le ri - nin de, özel lik le pay daş sa yı sı nın faz la ol du ğu hal ka açık şir ket ler gi bi ku ru luş lar da, BT ve sü - reç de ne tim le ri ni ay rı ca dü zen le me ve de tay - lan dır ma ih ti ya cı his set ti ği, bu ko nu da alı nan ön - lem le rin ku rum sal yö ne ti şi me önem li kat kı lar sağ la dı ğı gö rül mek te dir. Ya sal dü zen le me ve uy - gu la ma lar da dün ya uy gu la ma la rın dan ile ri ör - nek le rin de gö rül dü ğü ül ke miz de, baş ta BT de - ne ti mi ol mak üze re, iş sü reç le ri de ne ti mi ni de ge liş ti re cek ve dün ya ya ör nek ola cak uy gu la ma - la rın ya pı la ca ğı na olan inan cı mız, geç miş tec rü - be ler den ha re ket le ko lay lık la di le ge ti ri le bi lir. De ne tim ça lış ma la rı sa de ce ek sik lik ler bul mak, ek sik lik le ri or ta ya çı kart mak ama cı ta şı ya maz. De ne tim ça lış ma la rı nın ama cın da, olum suz et - ki ya ra ta bi le cek risk le re or tam sağ la yan ek sik - lik le ri be lir le yip, ör nek ler le yol gös ter mek, uy - gu la ma la rı da ha iyi ye, da ha ile ri ye gö tür mek ol - ma lı dır. De ne tim, an cak bu şart lar da bir kat ma de ğer ya ra ta bi lir. Tıp kı BT de ne ti mi nin, de ne - tim ça lış ma la rı nın tü mü ne ve ku ru luş la ra kat tı - ğı de ğer ler gi bi. Ta nıl Dur ka ya, CI SA, CGE IT, CRISC Di rek tör BT De ne tim ve Da nış man lık Hiz met le ri KPMG Tür ki ye

52 53 ATAÇ ATAÇ Hoş Geldin Yeni Yıl Prof. Dr. Ömer Lalik 2011 in mi ra sı nı üst le nen 2012 yı lı na, umu yo - rum, bir iç de net çi nin bi lin cin de sak lı o na if kuş ku ile HOŞ GEL DiN de di niz. Ar ka da bı rak tı ğı mız yıl da ya zı lan 2012 se nar yo - su, önü müz de ki gün le rin ma vi kü re miz için eko no mik, si ya sal, top lum sal hoş luk lar dan uzak ol du ğu nu an la tı yor. Lüt fen bu abuk se nar - yo la ra ku lak as ma yın. Key fi ni ze ba kın. Ge le cek hiç bir gün dün den, ya şa dı ğı mız bu gün den da - ha k ö tü ola maz. Tan rı inan cı nız var sa, o yü ce Tan rı nın kö tü lük adı na kul la rı na bir şey yap ma - ya ca ğı nı bi lir si niz. Bi li me ina nı yor sa nız; 2011 de ya yım la nan tüm bi lim sel araş tır ma so nuç la rı na gö re ül ke miz, ki mi eko no mik gös ter ge ler de gö re ce li ola rak ida re edi yor ol sa da; uy gar lık gös ter ge le rin de nal top lu yor. An cak siz siz olun, bi li min açık la dı ğı so nuç la ra her za man kuş ku ile yak la şıl dı ğı nı unut ma yın. İs ter inanan - lar dan olun, is ter kuş ku ile ba kan lar dan kü çük dün ya mı za, ya rın için da ha kö tü olur di ye mez si - niz. Bir yu dum alıp tü kür dü ğü şa ra bın ar dın dan ken di si ne su nu lan şa rap la rın ta dı na ne den bak - ma dan iç ti ği ni so ran la ra, Bek ta şi Ba ba sı nın ver di ği ce vap gi bi, on ca kö tü den son ra.. Bil mem, siz umu da yol cu lu ğu se ver mi si niz? Ben se ve rim. En çok ne za man söy le ye yim Umu du mun, tut ku mun, bek len ti min, se vin ci - min alt üst edil di ği an lar da, ha yal dün ya mın yel - ken le ri ni açar ve esen ye lin, açan çi çe ğin, ya şa - dı ğı dün ya nın far kın da ol ma yan lar dan uzak yol - cu luk la ra çı ka rım. Ge çen gün öf kem, top lum - sal öl çek te eği tim ve kül tür eroz yo nu na uğ ra tıl - mış ül ke min in san la rı yü zün den ta van yap tı. Bir te le viz yon cu, so kak tan ras ge le seç tik le ri ne Tür ki ye han gi ya rım kü re de? di ye so ru yor du. Uzat tı ğı mik ro fo na ve ri len ce vap lar Aziz Ne - sin in ne ka dar hak lı ol du ğu nu bir ke re da ha gös ter di. Ce vap ve ren le rin % 90 ı ya bil mi yo - rum de di ya da doğ ru ol ma yan bir ce va bı ver di. Al lah tan bir ha nı me fen di da ra lan yü re ği mi ısıt - tı. Ay! Ku su ra bak ma yın. Ben yurt dı şın da ya - şı yo rum. Da rı sı he pi mi zin ba şı na.. Dün dal ga nın üs tün de otur dum. Sa hil de, Ba şım da yağ mur, Sa ğa nak tan öte, Bir kı yı ya vur dum, Bir de ni ze ak lı mı, Kar ma ka rı şık... Uf kun gö rün me di ği ül ke de, Umut ara dım, Dal ga nın kö pü ğün de, Sön me den ön ce. Ömer La lik, 6 Ocak 2012, 17:35, Dal yan / Fe ner bah çe 2012 için bin ler ce yıl ön ce den ya zıl mış Sü mer ke ha net le ri ne ve Ma ya he sap la ma la rı na da ya lı se nar yo ya gö re, 21 Ara lık 2012 de ma vi kü re - miz le yol la rı mız ay rı la cak mış. Sö zün özü; Sü - mer in Ni bu ru su, Ba bil in Mar duk u, Na sa nın Pla net X i bu ta rih te ma vi kü re mi zi alt üst ede - cek miş. Âde ta 7200 yıl ön ce ol du ğu na ina nı lan Nuh Tu fa nı gi bi bir kı ya met gü nü ya şa na cak mış bu yı lın so nun da. Ne ya pıp edip bu gün den bir bi let edi nin, bir baş ka ev re ne ya pı la cak bi lin mez yol cu lu ğa. İnanç sa hip le ri nin bu ve ben zer komp lo te ori le - ri ne kar şı in ter net te yaz dık la rı nı oku sa nız şa şar ka lır sı nız. Öte yan dan, ko nu ya iliş kin ki mi bi lim - sel ger çek le ri de göz ar dı et me mek ge re ki yor, ken di ni gü ne şi mi zin ar ka yü zün de yüz ler ce yıl sak la mış olan Ni bu ru/mar duk/pla net X ko nu - sun da... Gü ne şin et ra fın da da ire sel yö rün ge ler - de dö nen do kuz ge ze gen den ve Dün ya nın uy - du su Ay dan ha ber dar dık sı ra dan va tan daş lar ola rak.. Her ge ze gen ken di yö rün ge sin de us lu us lu dö - ner, yö rün ge le ri nin ko nu mu ge re ği, ki mi za - man bir ge ze gen di ğer bir ge ze ge nin yö rün ge - si ne yak la şır ve se lam ve rir ge çer. Ama ha in Pla net X, 12. pla net ola rak ka yıt la ra geç ti ğin de, onun gü ne şin et ra fın da di ğer ge ze gen ler den fark lı elip tik bir yö rün ge de yol cu luk yap tı ğı nı öğ ren dik. Öy le bir elip tik yö rün ge ki, do kuz ge - ze gen için de pek ço ğu nun, dün ya da hil, yö rün - ge sı nır la rı nı ta ciz edi yor. As tro nom lar, Pla net X in ge ze gen le re yak laş tı - ğı nı yıl lar dır bi linç le iz li yor lar. Bu sı ra da ge ze - gen ler de vol ka nik ak ti vi te ler baş lı yor, ge ze gen ısı la rı ar tı yor. Dün ya öze lin de kü re sel ısın ma, dep rem ler de ar tış, ku rak lık ve ik lim de ği şik lik - le ri bek le ni yor. Bu so run la rı ya şa tan Pla net X do ğal yö rün ge sin de ve gü ne şin et ra fın da her bi ri 3600 yıl sü ren elip tik yol cu lu ğu na de vam edi yor. Ve ya şa mı nı da ha çok gü ne şin ar ka yü - zün de göz ler den uzak sür dü rü yor. Bi li nen o ki, Son suz bir ev ren, Ba rın dı rı yor için de bin lerce ge ze gen, Bi li nen o ki., Dün ya bir ev ren, Üze rin de ya şa ma ya izin ve ri len, Tek ge ze gen, Ya şa mak için özel bir ödül, Ve ril miş bi ze, Hak et mek ge rek, Ma vi dün ya yı, Bi li nen o ki, İn san bir ev ren, Sa nır ken di ni, Tek hâ kim gi bi, Ma vi dün ya da, Ma vi dün ya da mil yarlar ca in san, Ço ğu bil me den kim ol du ğu nu, Yok olup git ti öğ re ne me den, Ne den ya şa dı ğı nı as la bil me den, Ar dın dan ne ol du ğu nu hiç gö re me den, Dü şü nüp an la ma dan gü zel li ği ni, Ma vi dün ya dan gö çüp gi der ken, Far kı na var ma dı hoy rat lı ğı nın. 1 Ocak 2011, 11:00 Balkonda güzelliğe dalmışım. Der gi mi ze yaz.. de di ler. Yaz dım. Sev gi mi kat - tım. Si ze gön der dim. Prof. Dr. Ömer La lik MÖ DAV Baş ka nı

54 ÇİZGİ ÖTESİ 55 ÇİZGİ ÖTESİ Sosyal Medyanın Sosyal Çığırtkanlığı Sa lim Ka dı be şe gil Ya şa mın tüm şab lon la rı nı kö kün den et ki le ye - cek bir şey ol du ise, bu na sos yal med ya dan da ha uy gun bir isim ve ri le bi lir mi? Her bi ri mi zin fark lı bo yut lar da şi kâ yet çi ol du ğu, ama ay nı za - man da her bi ri mi zin bir par ça sı ol du ğu muz sos yal med ya 2000 li yıl la rın fe no me ni... 1872 yı lın da, ya ni 139 yıl ön ce Lon dra nın gö - be ğin de ki Hyde Park ın bir kö şe si ser best kür - sü ola rak ta nım lan mış tı. Bu ra da, her ke sin ak - lı na ge len her şe yi öz gür ce ifa de ede bi le ce ği ilan edil miş ti. O gün den bu ya na Hyde Park ta - ki bu kö şe, top lum sal sta tü sü ne olur sa ol sun ki şi le rin her ko nu da her şe yi öz gür ce ifa de ede - bi le cek le ri bir kür sü ola rak kul la nı lı yor. Ya ni sos yal med ya nın ilk ver si yo nu. 2000 ler le bir lik te, tek no lo ji, içi miz de ki bas tı rıl - mış duy gu la rı te tik le di. Ak lı mı za ge len her ko - nu da, her kes le pay la şa bi le ce ği miz tek no lo jik or tam lar doğ du. Ki mi za man ki ni ve öf ke yi, ki - mi za man ise sev gi yi ve şef ka ti pay laş tı ğı mız bu or tam lar, ya şa mın önem li bir ala nı nı hız la iş - gal et ti. Gün lük za ma nı mı zın önem li bir kıs mı nı sos yal med ya da ge çi rir ol duk. Sos yal med ya - nın in sa nın iç dür tü le ri ni te tik le yen en önem li özel li ği, her yaş tan her ke sin ko lay lık la kul la na - bi le ce ği ve ta kip ede bi le ce ği ba sit li ği su nu yor ol ma sı. Bi rey le rin kü re sel leş me si nin sim ge si olan sos yal med ya, uzun yıl lar ka pa lı ka pı lar ar - ka sın da olan bi ten le ri bir bir ba şu cu mu za ta şı - dı. Doğ ru bil di ği miz yan lış la rın, yan lış bil di ği miz doğ ru la rın avu cu mu zun içi ne ak ma sı nı sağ la dı. Bir an lam da ye ni bin yı lın ay dın lan ma ça ğı nın baş lan gı cı na hiz met et ti, edi yor... Bir fik rim var ve ya Bir şey söy le mek is ti yo - rum de mek is te yen le rin, ken di se çe cek le ri or - tam lar da bun la rı dil len di re bi le ce ği bir sos yal bo yut or ta mı ola rak, gü nü müz de dal bu dak sal - mış iler li yor. İşin sos yal bo yu tu nu bir ke na ra bı ra ka cak olur sak, bu ge li şim, top lum sal trav ma la ra ka - dar va ra bi le cek baş ka so run la rın da içi ne çek ti bi zi. Ön ce lik le gü ve ni lir lik Sos yal med ya - da ki bil gi le rin gü ve ni lir li ği ken din den men kul. Ama ak si çı ka na ka dar gü ven li varsa yı yo ruz. An cak, kay na ğı, doğ ru lu ğu tar tı şı la cak bil gi le rin bu or ta ma ta şın ma sı; mar ka la rın, şir ket le rin ve bun la rı yö ne ten le rin iti bar la rı nı cid di bi çim de sar sa bi li yor. Di ğer bir ko nu ise ya pay lık Tar tış ma or tam - la rı, med ya nın sun du ğu ola nak lar ge re ği ge nel - lik le sığ ka lı yor. Bu da do ğal ola rak fi kir le rin de rin lik le ri nin de ğil, yü zey sel bo yut lar da kal ma - sı na ne den ola bi li yor. An cak en önem li si za - man yö ne ti mi ile il gi li bo yut ol sa ge rek. Tek no - lo ji nin sun du ğu ko lay lık, in san iliş ki le ri nin do ğa - sın da ki do kun ma duy gu su nun yi tip git me si - ne ne den olu yor. Ai le nin bi rey le ri bi le, bir bir le ri - ni gör me den, ses le ri ni duy ma dan, bir bir le ri ne do ku na ma dan ile ti şim ve iliş ki içi ne gir di ler. Çün kü bir ara ya ge le cek le ri za man yok! Sos yal med ya ya şa mın ger çe ği... Sev sek de sev me sek de bir par ça sı ol mak du ru mun da yız. İş ha ya tın da bu ger çek ile ta nı şan şir ket ler, ken di sos yal med ya or tam la rı nı ya ra tıp, pay - daş la rı ile bir ile ti şim or ta mı ya ra tır ken, di ğer yan dan baş ka la rı ta ra fın dan yö ne til mek te olan sos yal med ya or tam la rın da boy gös te rir ol du - lar. Bu nun bir tek ne de ni var; sü rek li, ke sin ti siz bir ile ti şim ge rek si ni mi... Çün kü kap sa ma ala - nın dan bir kez çı kıl dı ğın da, as lı as ta rı ol ma yan bir söy len ti, bir şir ke ti mil yon lar ca do lar za ra ra uğ ra ta bi lir, ken di siy le il gi li çar pı tı lan ger çek le rin ona rıl ma sı on yıl lar ala bi li yor. Du rum bu ka dar ba sit olun ca, sos yal med ya - nın, düş man ca, in ti kam amaç lı, tah rip edi ci içe - rik te ka sıt lı ola rak kul la nıl ma sı, iyi amaç lı kul - la nıl ma sı ka dar yay gın bir uy gu la ma ha li ne dö - nüş tü. Bu du rum da tek bir kur tu luş re çe te si var; hak sız sal dı rı ya uğ ra yan la rı sa vu na cak me - ka niz ma la rı ha re ke te ge çir mek. Ama, bu da o ka dar ko lay de ğil. Ör ne ğin, sos yal med ya or ta - mın da hak sız bir sal dı rı ya uğ ra yan bir şir - ket/mar ka, yi ne bu or tam da ken di ni sa vun ma - ya kalk sa ne ka dar ik na edi ci ola bi lir? Çün kü o şir ket/mar ka bir kez bu et ki le şim için de ta raf ol muş du rum da. Ka na at le rin bu şir ke tin/mar ka - nın le hi ne dö nü şe bil me si için, o med ya or ta mı - nın iti bar lı ad de de ce ği mu ha tap la rı nın sa vun - ma me ka niz ma la rı nı ça lış tır ma sı ha lin de bel ki bir so nuç alı na bi le cek tir. Bu da an cak, or ta da hiç bir şey yok ken o mar ka nın/şir ke tin bu tür pay daş la rı ile her or tam da et ki li, dü zen li, etik ve içe ri ği düz gün bir ile ti şim ve iliş ki yö ne ti mi yap ma sı ile söz ko nu su ola bi lir ki, biz bu na ku - rum iti ba rı nın yö ne til me si di yo ruz. Ör ne ğin, sos yal med ya or ta mın da do laş ma ya baş la yan bir gı da ürü nü ile il gi li söy len ti ile bir an da o mar ka ya yö ne lik bir tü ke ti ci boy ko tu nun baş la ma sı söz ko nu su ola bi lir. Böy le bir du rum - da, o mar ka nın sa hi bi olan şir ke tin ken di mar ka - la rı nı sa vun ma ya kalk ma la rı çok ik na edi ci bir gi - ri şim ola rak de ğer len di ri le mez. An cak, bir aka - de mis yen, bir si vil top lum ku ru lu şu yet ki li si, ka - mu ku rum ve ku ru luş la rın dan alın mış bir bel ge vb. hu sus lar ik na ko nu sun da da ha et kin rol oy na ya bi le cek tir. Ama bu ku rum ve ki şi le rin, ken di ini si ya tif le ri ile sı cak bir tar tış ma or ta mı na gir me le rin den ka çı na bi le cek le ri ger çe ği ni de göz önün de bu lun dur mak ge re kir. Ama söz ko - nu su şir ket bu tür pay daş la rı ile her za man et ki - li bir ile ti şim ve iliş ki yö ne ti mi için de ise, en te - lek tü el dü ze yi yük sek bu ke sim le rin gö nül lü ola - rak yan lış bir bil gi yi dü zelt mek ko nu sun da ak tif bir ta vır ser gi le me le ri bek le ne bi lir. İti ba rı mı zı yö net mek ten da ha önem li bir işi miz var mı şek lin de ki söy le mi mi zi, sos yal med ya - nın et ki si ve gü cü nü dik ka te ala rak he le şim - di sos yal med ya ger çe ği var ken iti ba rı mı zı yö - net mek ten da ha önem li bir işi miz var mı şek - lin de de ğiş tir me miz ge re ki yor. Sa lim Ka dı be şe gil Kurum İtibarı ve Stratejik İletişim Danışmanı ORSA Stratejik İletişim Danışmanlığı

56 AYRAÇ 57 AYRAÇ ra o sa at, o in san lar dan ırak or tam ve lon go zun ken di se si nin bi zi için de bı rak tı ğı at mos fer pay - la şı la bi le cek, an la tı la bi le cek tür den de ğil. Uzay - da mı yız? di ye bir bi ri mi ze ba kıp, so ru lar sor - duk Bir iki in sa noğ lu nun ayak se si, ko nuş ma - la rı, bir ço cu ğun ağ la ma se si ol ma sa, ora da bir ban ka otu rup ka la bi lir dik ak şa mın ka ran lı ğı na. Plan sız, Prog ram sız, De li Do lu, Bir O Ka dar da Ha zi ne den Kıy met li İş ler A. Murathan Bayrı Son ra sın da için den çı kıp bu bü yü lü at mos fe rin, yol la rı na düş tük Asi ta ne nin; tek rar dön mek üze re. Ama ar tık bi li yo ruz ki, bü yü bo zul du; bir da ha git sek, ör ne ğin ba har da ni lü fer ler aç tı ğın - da, ay nı ses siz li ği din le ye me ye ce ğiz, bel ki de biz ve si le ola ca ğız bi raz da ha ta nın ma sı na ve ka la ba lı ğın art ma sı na. Yi ne de gör dük le ri miz ve his set tik le ri mi zi pay laş mak boy nu mu za bir borç ol du. İlk de fa bu adı duy du ğum da, Mar ma ra Ada - sı ndan İs tan bul a dö nüş yap tı ğı mız fe ri bot tay - dık. Der gi nin adı nı ha tır la mı yo rum ama sa nı rım, At las Der gi si ndey di. Dik kat li ce söz ko nu su ma ka le yi oku muş, bir gün gi de rim İğ ne a da ta - ra fı na di ye plan lar yap mış tım, hat ta ge çen yaz or ta sın da İğ ne a da ya na sıl gi di lir, ne re de ka lı nır di ye kı sa bir ara yı şa da gir miş tik Ül kü ile. Son - ra Ra ma zan ge lin ce vaz geç miş, er te le miş tik ilk Lon goz zi ya re ti mi zi. İğ ne a da Lon goz Or man - la rı na hâ lâ gi de me dik, ama sa nı rım bir fır sat ya - ra tıp git me li yiz ar tık. Ge çen haf ta so nu yo lu muz, sev gi li ba ca na ğı - mın web üze rin den bul du ğu ara ba yı ye rin de gör mek ve test et mek üze re Sa kar ya ya dü - şün ce, işi mi zi bi ti rir bi tir mez Ka ra su yu gör mek is te dik. Zi ra yıl lar ev vel Çif te ler de ke na rın da otur du ğu muz Sa kar ya neh ri nin ne re den Ka ra - de niz e dö kül dü ğü nü bi le bil me di ği mi zi fark edip, Kur tu luş Des ta nı mız da adı sık ça geç ti ği hal de, as lın da hak kın da hiç bir şey bil me di ği miz Sa kar ya neh ri nin coğ ra fi iz dü şüm le ri ne me rak sal mış tım. Ve gör müş tüm ki, Af yon da ya nın - dan hep geç ti ği miz Ba yat tan do ğan bu Ana do - lu nun yü ce neh ri, Ada pa za rı Ova sı nı ge çip Ka - ra su da de ni ze dö kü lü yor. İş te fır sat eli mi ze geç ti de yip, düz gün ve ba kım lı bir yol dan Ka ra - su ya ulaş tık. Ka ra su ha ri ta da de niz ke na rın da de ğil di ama, Sa kar ya ba şı adı ve ri len Ye ni ma - hal le de hem ne hir ke na rı, hem de de niz ke na - rı ha va sı nı alır ken, ta ze tu tul muş ba lık la rı yi ye - rek ön ce kar nı mı zı do yur ma fır sa tı bul duk. Son - ra sı, son ra sı nı an lat mak için ke li me le re, uzun cüm le le re ve tas vir le re ge rek yok. Za ten Hu - zur ad lı ro ma nı nı oku duk tan son ra Ah met Ham di Tan pı nar ın, tas vi re kal kış mak gi bi bir den siz lik de yap mam, ya pa mam. Sa kar ya ba şı na na sıl gi de ce ği mi zi öğ ren mek için ken di sin den yar dım is te di ği miz ben zin lik te - ki gü ler yüz lü ar ka da şın tav si ye si ve uzun ve de tay lı çi zim le riy le, yıl lar ev vel gör mek is te yip de gö re me di ği miz bir Lon go za gi den yol da bul - duk ken di mi zi, kar nı mı zı do yu rur do yur maz Şim di söz le re ara ver me za ma nı. Acar lar Lon - go zu nu sey re din, şim di. Fo toğ raf ma ki ne mi al - ma dı ğı ma ön ce çok ha yıf lan mış tım, son ra ev - de cep te le fo nuy la res met ti ğim man za ra la ra ba kın ca, plan sız prog ram sız iş ler den çok da ha faz la zevk al dı ğı mı fark et tim. Di ğer ma ki ney le uğ ra şır ken gü ne şi ba tı rıp, ka çı ra cak tım aşa ğı - da ki, al tın dan de ğer li ka re le ri Fo toğ raf la rı gö - rün ce, ya şa dı ğı nı zı san ma ya sı nız bu or ta mı, zi - Web say fa la rın da ve ora da ta nış tı ğı mız ve ibişşşş di ye ses le ne rek tüm kaz la rı de re ağ - zın da ki ağaç is ke le nin al tı na ek mek ver me ye ça ğı ran Yıl maz Süt çü den al dı ğı mız bil gi ler, Acar lar Lon go zu nun 2005 yı lı na ka dar ma hal li dı şın da bi lin me di ği, şim di ler de ise bu alan da ön de ge len bi lim adam la rın ca keş fe di le rek, li te - ra tür ler de ki ye ri ni al mış Tür ki ye nin ikin ci lon - go zu ol du ğu De tay lı bil gi için www.lon go za - car lar.com web say fa la rın da yap tı ğım ara ma - lar da bu cen net par ça sıy la il gi li en çok şu söz - den et ki len dim. Za ten son sö zü de ay nen yaz - mış gi bi im za la mak is te rim: Kış ay la rın da ve yağ mur lu ha va lar da do ğal at mos fe rin de gör - me yi, pik nik man za ra la rın da iş gal edil miş va zi - yet te ya zın ve ba har ay la rın da gör me ye ter cih ede rim. NOT LAR: Sev gi li ba ca na ğı ma Sa kar ya ya git me me ve si le ol du ğu için, Sev gi li iş ar ka da şım Sa dık Sa rı ya, Ka ra su lu olup, her fır sat ta mem le ke tin den, kö yün den bah set ti ği ve içim de ki me rak ate şi ni n fi ti li ni tu tuş tur du ğu için, Ben zin lik te ki ar ka da şa, gör me den git me yin di ye - rek, iki ay rı not ka ğı dı na çiz di ği de tay lı kro ki ve can dan an la tı mı için, Sev gi li eşi me, ben le Sa kar ya ya gel me ko nu sun - da gös ter di ği ka rar lı lık için, Ev de sa at 20:30 a ka dar dö nü şü mü zü bek le yen bi ri cik Gör ke mi me, sab rı için, Bi ri cik ba ba ma, bir gü nün bey li ği bey lik tir di yip, yo la ve ta ti le ay rı lan pa ra la rın is raf ol ma dı ğı nı her fır sat ta ha tır lat tı ğı için, son suz te şek kür edi yo rum. A. Mu rat han Bay rı TİDE Denetleme Kurulu ve Akademik İlişkiler Komitesi Üyesi

58 59 YAKIN PLAN YAKIN PLAN Türkiye İş Bankası Teftiş Kurulu Başkanlığı: İç denetim, kurumların amaçlarına ulaşmasında önemli bir rol oynuyor Soldan sağa: Engin Yalçın, Serkan Uğraş Kaygalak, Necdet Koray Sönmez, Hamit Umut Togay, Sedat İlbeyoğlu, Turgay Atalay Bu sayımızın Yakın Plan sayfalarında İş Bankası Teftiş Kurulu Başkanlığı ile yaptığımız söyleşi yer alıyor. İş Bankası Teftiş Kurulu Başkanı Turgay Atalay ve kurul çalışanları sorularımızı yanıtladılar. İş Ban ka sı iç sis tem ler bi rim le ri nin or ga ni - zas yo nel ya pı sı, ida ri ve fonk si yo nel ola rak bağ lı ol du ğu or gan hak kın da bil gi ve re bi lir mi si niz? Bi lin di ği üze re, BDDK ta ra fın dan ya yım la nan Ban ka la rın İç Sis tem le ri Hak kın da Yö net me lik ile, ban ka la ra fa ali yet le ri nin kap sa mı ve ya pı sıy - la uyum lu ola rak ye ter li ve et kin iç sis tem ler kur ma zo run lu lu ğu ge ti ril miş tir. Ay nı yö net me - lik te ay rı ca, iç sis tem ler kap sa mın da ku ru lan bi - rim le rin Yö ne tim Ku ru lu na bağ lı ola rak fa ali yet gös ter me si ön gö rül müş tür. Ban ka mı zın or ga ni - zas yo nel ya pı lan ma sın da ki iç sis tem ler bi rim le - ri ni oluş tu ran Tef tiş Ku ru lu Baş kan lı ğı, İç Kon trol ve Risk Yö ne ti mi Bö lüm le ri, De ne tim Ko mi te si ara cı lı ğıy la Yö ne tim Ku ru lu na bağ lı ola rak iş lev - le ri ni ye ri ne ge tir mek te dir. De ne tim ko mi te si ta ra fın dan iç sis tem ler bi rim le ri ara sın da ki eş gü düm na sıl sağ la - nı yor? İç sis tem ler bi rim le ri ara sın da ki ko or di nas yo - nun sağ lan ma sı ama cıy la her haf ta dü zen li ola - rak De ne tim Ko mi te si ile iç sis tem ler bi rim le ri - nin ve Ku rum sal Uyum Bö lü mü nün yö ne ti ci le - ri nin ka tıl dı ğı bir top lan tı dü zen len mek te dir. Bu top lan tı lar da kar şı lık lı gö rüş alış ve ri şin de bu lu - nu la rak iç sis tem le rin et kin li ği nin ar tı rıl ma sı he - def len mek te dir. Di ğer ta raf tan özel du rum la rın var lı ğı ha lin de, haf ta lık top lan tı tak vi min den ba - ğım sız ola rak da bir ara ya ge lin mek te dir. İş Ban ka sı Tef tiş Ku ru lu ne za man ku rul du? Ku ru lun te mel gö rev ve so rum lu luk la rı ne ler dir? De ne tim fa ali yet le ri nin, Ban ka mı zın ku ru lu şuy - la bir lik te baş la dı ğı nı be lir te bi li riz. İlk yıl lar da de - ne tim ler şu be mü dür le ri ara sın dan se çi len Kon tro lör un van lı per so nel ta ra fın dan ya pı lır - ken, 1928 yı lın da ilk mü fet tiş lik kad ro su ih das edil miş tir. Şu be ve per so nel sa yı sı nın art ma sı, Ban ka nın ge li şip bü yü me siy le bir lik te, 1931 yı - lın da An ka ra da bir Tef tiş Bü ro su nun açıl ma sı na ka rar ve ril miş, 1940 yı lın da baş la tı lan Tef tiş Ta - li mat na me si oluş tu rul ma sı sü re ci nin so nun da ise, 1941 yı lın da Tef tiş He ye ti Re is li ği ku rul - muş tur. Tef tiş Ku ru lu Baş kan lı ğı, iç sis tem ler bi rim le ri dâ hil ol mak üze re, Ban ka nın tüm şu be ve ge - nel mü dür lük ör gü tü ile kon so li das yo na ta bi or - tak lık la rı nın fa ali yet le ri nin, ya sal mev zu at ve Ban ka stra te ji ve po li ti ka la rı doğ rul tu sun da de - ne ti mi gö re vi ni ye ri ne ge tir mek te dir. De ne tim - le ri ni risk odak lı bir yak la şım la dö nem sel ola rak ger çek leş ti ren Ku ru lu muz, ek sik lik, ha ta ve su - iis ti mal le rin ön len me si ve ya tes pi ti ne yö ne lik dü zel ti ci, yol gös te ri ci, iş ler li ği ar tı rı cı ça lış ma lar yap ma so rum lu lu ğu nu üst len miş tir. Ay rı ca Ku - ru lu muz, de ne tim ça lış ma la rı kap sa mın da edin di ği tec rü be doğ rul tu sun da, Ban ka fa ali yet - le ri nin ge liş ti ril me si ve fa ali yet le re de ğer ka tıl - ma sı ama cıy la da nış man lık va zi fe si ni de ye ri ne ge tir mek te dir. Ban ka mız da bil gi sis tem le ri de ne ti mi ala nın da uz man laş mış ay rı bir ekip is tih dam edi li yor Ban ka bün ye sin de ne tür de ne tim ler ger - çek leş ti ril mek te dir? Risk odak lı de ne tim ve bil gi tek no lo ji si de ne tim le ri ya pıl mak ta mı - dır? Bu tür uz man lık is te yen iç de ne tim hiz - met le ri için bün ye niz de iç de net çi is tih dam edi yor mu su nuz? De ne tim an la yı şı, ek sik lik ve ha ta la rın oluş ma - sı nı mü tea kip, ya ni risk ger çek leş tik ten son ra tes pit edil me sin den zi ya de, bu nu en gel le ye cek kon trol me ka niz ma la rı nın var lı ğı nın, et kin li ği nin ve ye ter li li ği nin in ce len me si yö nün de ge li şim gös ter mek te dir. BDDK ta ra fın dan ya yım la nan Yö ne tim Be ya nı Ge nel ge si de bu kap sam da de ğer len di ril me li dir. Bu ge nel ge doğ rul tu sun da ban ka lar, 2011 yı lı na ilişkin ban ka cı lık sü reç le ri ve bil gi sis tem le ri ni de net le ye rek iç kon trol le ri - nin et kin lik, ye ter li lik ve uyum lu lu ğu na iliş kin de ğer len dir me de bu lu nup, mev cut ak sak lık la - rın far kın da olun du ğu nu ve bun la rın gi de ril me - si ne yö ne lik ge rek li ça lış ma la rın ya pıl dı ğı nı yö - ne tim ku rul la rı ara cı lı ğıy la ba ğım sız de net çi ye be yan ede cek ler ve bu ça lış ma ya bun dan son - ra her se ne yer ve re cek ler. Ban ka mız da sü reç - le rin be lir len me si ve bil gi sis tem le ri nin in ce len - me si ne ön ce ki yıl lar da baş lan mış ol mak la bir - lik te, 2011 yı lın da bu ko nu da da ha kap sam lı de - ne tim fa ali yet le ri yü rü tül müş tür. Ku ru lu muz bün ye sin de, 2009 yı lın dan bu ya na bil gi sis tem le ri de ne ti mi ala nın da uz man laş mış ay rı bir ekip is tih dam edil mek te dir. Bu ekip ta - ra fın dan, bil gi sis tem le ri ge nel kon trol le ri nin uyum lu luk, et kin lik ve ye ter li lik açı sın dan, il gi li ya sal mev zu at hü küm le ri de gö ze ti le rek, CO BIT çer çe ve si ne gö re de ne ti mi ya pıl mak ta ve BT fa ali yet le ri nin Ban ka mız stra te ji, po li ti ka, il ke ve he def le ri doğ rul tu sun da yü rü tü lüp yü rü - tül me di ği ne yö ne lik de ğer len dir me ler de bu lu - nul mak ta dır. Hâ li ha zır da adı ge çen ekip te yer alan Ku rul üye le ri nin önem li bir kıs mı bil gi sis - tem le ri ala nın da ulus la ra ra sı ge çer li li ği bu lu nan Cer ti fi ed In for ma ti on Systems Au di tor (CI SA) - Bil gi Sis tem le ri De net çi si ser ti fi ka sı na sa hip - tir. İl gi li Ku rul üye le ri, bil gi tek no lo ji le ri ve bil gi tek no lo ji le ri ne da ya lı de ne tim tek nik le ri alan la - rın da ki yay gın ve gün cel çer çe ve, stan dart ve yak la şım la ra iliş kin bil gi sa hi bi ol ma la rı ama cıy - la eği tim le re ka tıl ma la rı için yön len di ril mek te - dir. Ay rı ca, söz ko nu su alan lar da edi ne cek le ri di ğer ser ti fi ka lar ile uz man lık alan la rı iti ba rıy la gün cel ve ye ter li dü zey de bil gi ve be ce ri ye sa - hip ol ma la rı sağ lan mak ta dır. Ku ru lu muz, sü reç ve bil gi sis tem le ri de ne tim le - ri nin ya nı sı ra, şu be, Ge nel Mü dür lük bö lüm le - ri ve iş ti rak tef tiş le ri ni de sür dür mek te dir. Ge - rek de net le ne cek bi rim le rin be lir len me si aşa - ma sın da, ge rek se tef tiş ça lış ma la rı sı ra sın da, çok sa yı da un su run de ğer len di ril di ği risk mat - ris le rin den ya rar la nıl mak ta dır. Bu ne den le, de - ne tim ça lış ma la rı mı zın oda ğın da risk fak tö rü yer al mak ta dır. Ek ola rak, Baş kan lı ğı mız bün ye - sin de, bil gi iş lem ve ile ti şim tek no lo ji le rin den ya rar la nı la rak uzak tan de ne tim ça lış ma la rı da yü rü tül mek te dir.

60 61 YAKIN PLAN YAKIN PLAN Ban ka iş ti rak le ri olan şir ket le ri ni zin ken di bün ye le rin de ay rı bi rer iç de ne tim de part - ma nı bu lun mak ta mı dır? Tef tiş Ku ru lu ta ra - fın dan iş ti rak de ne tim le ri de ya pı lı yor mu? Ban ka mız iş ti rak le ri nin önem li bir bö lü mün de ay rı bi rer iç de ne tim de part ma nı mev cut tur. Yu - ka rı da da de ği nil di ği üze re, Tef tiş Ku ru lu muz ca iş ti rak de ne tim le ri ya pıl mak ta dır. İş ti rak le ri mi - zin tef tiş ça lış ma la rın da il gi li şir ke tin or ga ni zas - yo nel ya pı sı, iş sü reç le ri, mu ha se be ve fi nan sal ra por la ma sis te mi ile bi lan ço su nun de ğer len di - ril me si, fa ali yet le ri nin ana söz leş me ye, iç dü - zen le me le re, sek tö re gö re be lir len miş il ke le re ve ya sal mev zua ta uy gun lu ğu, risk iz le me ve ra por la ma sis tem le ri, fa ali yet le ri ne de niy le kar - şı la şı lan baş lı ca risk le rin tes pi ti gi bi, ol duk ça ay rın tı lı tef tiş ça lış ma la rı yü rü tül mek te dir. Ay rı - ca, iş ti rak le ri mi ze risk ön le me fa ali yet le ri nin ge liş ti ril me si kap sa mın da uy gu la ma ya ko nul - ma sı ge re ken ila ve kon trol le re yö ne lik tav si ye - ler de bu lu nul du ğu gi bi, fa ali yet gös ter di ği sek - tör de ki ko nu mu ve il gi li sek tör de ki ra kip şir ket - le rin uy gu la ma la rı da dik ka te alı na rak, et kin li ğin ve ve rim li li ğin ar tı rıl ma sı na yö ne lik öne ri ler de su nul mak ta dır. Ya zı lım la rı mız sa ye sin de muh te lif risk le ri sis tem üze rin den iz le ye bi li yo ruz De part ma nı nız da özel bir iç de ne tim ya zı lı - mı kul la nı yor mu su nuz? Ban ka mız ca ge liş ti ri len ya zı lım lar sa ye sin de, tüm şu be le ri mi zin can lı ve so run lu kre di le ri ne iliş kin muh te lif risk ler, uzak tan de ne tim ça lış - ma la rı kap sa mın da sis tem üze rin den iz len mek - te dir. Er ken uya rı sis te mi çer çe ve sin de, risk un su ru bu lun du ğu tes pit edi len şu be ler de ge - rek li ön lem le rin alın ma sı yö nün de ki ça lış ma lar sis te ma tik ola rak yü rü tül mek te dir. Şu be de ne - tim le rin de sap ta nan ope ras yo nel risk le re iliş kin bul gu lar, elek tro nik or tam da ra por lan mak ta ve iz len mek te dir. Bu nun ya nı sı ra, Baş kan lı ğı mız - ca ge liş ti ri len muh te lif se nar yo lar ile su iis ti mal ni te lik li ol ma ris ki yük sek bu lu nan iş lem ler sis - tem üze rin den tes pit edil mek te ve şu be de ne - tim le rin de ön ce lik li ola rak in ce len mek te dir. İç de ne ti min et kin li ği nin ve ka li te si nin ar tı rıl ma - sı ama cıy la, de ne tim sü reç le ri nin iyi leş ti ril me si ile Baş kan lı ğı mız ca mes le ki su iis ti mal le rin ön - len me si ve tes pi ti ne yö ne lik ola rak ila ve ya zı - lım lar sa tın alın mış tır. Hâ li ha zır da Ban ka mız sis te mi ne en teg ras yon ça lış ma la rı de vam eden bu ya zı lım lar sa ye sin de, uzak tan de ne - tim ça lış ma la rı kap sa mın da tes pit edi len bul - gu la rın, ye rin de de ne tim ler sı ra sın da ön ce lik - li ola rak in ce len me si he def len mek te dir. Mes lek le il gi li ge rek ulu sal ve ge rek se de ulus la ra ra sı ge liş me ve uy gu la ma la rı na sıl ta kip edi yor su nuz? Tef tiş Ku ru lu mu zun mes le ki ku ral ve stan - dart la rı nın, iç de ne tim le il gi li ya sa, yö net me - lik, teb liğ ve di ğer dü zen le me le re uyum lu şe - kil de ta sar lan ma sı için ön ce lik li ola rak Res mi Ga ze te ta ki bi ya pıl mak ta, ay rı ca, mes le ği miz - le il gi li mev zu at ve dü zen le me le rin ge liş ti ril - me si ne ve gün cel len me si ne yö ne lik ola rak ban ka dı şı et kin lik ler de iz len mek te ve ge re - ken hal ler de, bu kap sam da ki yurt içi ve yurt dı şı kon gre, top lan tı ve se mi ner le re Ku rul üye le ri mi zin ka tı lı mı sağ lan mak ta dır. Öte yan - dan, iç de ne tim mes le ği nin ge li şi mi ne kat kı - da bu lun du ğu dü şü nü len aka de mik ya yın la rın te min edi le rek, ça lı şan la rı mı zın kul la nı mı na su nul ma sı na özen gös te ril mek te dir. Ku rul üye le ri mi zin ulus la ra ra sı stan dart lar da yet kin - lik ler ka zan ma sı nı sağ la mak için, iç de ne tim uy gu la ma la rı hak kın da üni ver si te ler ve aka - de mis yen ler le yap tı ğı mız iş or tak lık la rı kap sa - mın da mes le ki ge li şim eği tim le ri de dü zen le - ne bil mek te dir. Ay rı ca II A-The Ins ti tu te of In - ter nal Au di tors, ECII A-The Eu ro pe an Con fe - de ra ti on of Ins ti tu tes of In ter nal Au di ting ve TİDE-Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü in ter net si te le ri nin içe ri ği de, pe ri yo dik ola rak Ku rul üye - le ri miz ce ta ra ma ya ta bi tu tul mak ta, il gi li ku - rum la rın ya yın la rı ta kip edil mek te dir. İç de net çi le rin mes le ki ge li şim le ri ni sür dür - me le ri ve ken di le ri ni ge liş tir me le ri için ne ler ya pı yor su nuz? Tef tiş Ku ru lu üye le ri nin, mes le ki açı dan ge liş - me le ri ni te mi nen içe ri ği Ku ru lu muz ta ra fın dan be lir len miş ve her yıl tek rar la nan muh te lif Ban - ka içi eği tim le rin ya nı sı ra, Tür ki ye Ban ka lar Bir - li ği ile di ğer yurt içi ve yurt dı şı eği tim ku rum la - rın ca dü zen le nen Ban ka dı şı eği tim prog ram la - rı na da ka tıl ma la rı sağ lan mak ta dır. Ban ka içi eği tim ler den bah set mek ge re kir se; gi riş sı na vı - nı ka za nıp staj yer mü fet tiş yar dım cı sı ola rak Ku ru lu mu za ka tıl ma ya hak ka za nan aday lar ön - ce lik li ola rak, te mel ban ka cı lık bil gi le ri nin ak ta - rıl dı ğı, or ta la ma 3,5 ay lık bir sü re ye ya yı lan ve teo rik ders le rin ya nı sı ra şu be tef ti şi ko nu sun - da staj prog ra mı da içe ren bir eği ti me ta bi tu - tul mak ta dır. Staj yer lik sü re si so nun da ge rek li ge li şi mi gös - ter di ği sap ta nan ça lı şan la rı mız, Mü fet tiş Yar - dım cı sı un va nı ile Ban ka dai mî kad ro su na alın - mak ta dır. Bu aşa ma da ki Mü fet tiş Yar dım cı la rı, ile ri dü zey ban ka cı lık bil gi le ri nin ak ta rıl dı ğı, yak - la şık 2,5 ay sü ren ikin ci bir te mel eği tim prog - ra mı na ta bi tu tul mak ta dır. Bu prog ram da hi lin - de, Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü (TİDE) yet ki li - le ri ta ra fın dan ulus la ra ra sı alan da ge çer li li ği bu - lu nan iç de ne tim stan dart la rı ve Cer ti fi ed In - ter nal Au di tor (CI A) de ne tim ser ti fi ka sı sı na - vı na iliş kin bil gi le rin de ak ta rıl dı ğı ay rı bir bö - lüm bu lun mak ta dır. Ku ru lu muz da üç yı lı nı dol du ran ve Kı dem li Mü - fet tiş Yar dım cı lı ğı un va nı na yük se len üye le ri - miz, so ruş tur ma eği ti mi ne ta bi tu tul mak ta dır. So ruş tur ma eği ti mi kap sa mın da, Ku rul üye le ri - ne, so ruş tur ma lar da iz le ne cek yön tem ler, ifa de al ma ve ra por dü zen le me tek nik le ri, ör nek olay lar dan da fay da la nıl mak su re tiy le ak ta rıl - mak ta dır. Kı dem li mü fet tiş yar dım cı la rı nın, bir üst un van olan Mü fet tiş li ğe yük se le bil mek için ko şul olan ye ter lik sı na vı ön ce sin de altı ay sü - rey le, yö ne ti ci lik te bil gi ve de ne yim sa hi bi ol - ma la rı nı sağ la mak ama cıy la Ge nel Mü dür lük bö lüm le ri ve ya şu be ler de staj yap ma la rı sağ - lan mak ta dır. Bu aşa ma da ki Ku ru lu muz üye le ri - ne yö ne lik ola rak, kü re sel li ki di te ha re ket le ri, fon yö ne ti mi, ban ka bi lan ço su ana li zi gi bi muh - te lif alan lar da ile ri dü zey ban ka cı lık ko nu la rı nı kap sa yan bir baş ka te mel eği tim da ha dü zen - len mek te dir. Gö rül dü ğü üze re, beş yı lı nı dol du - ran ve mü fet tiş un va nı na hak ka za nan bir Ku ru - lu muz üye si nin, staj ve eği tim ler de ge çir di ği sü re bir yı lı aş mak ta dır. Bun la rın ya nı sı ra, Ku rul üye le ri nin, mes le ki ge li şim le ri ne kat kı sağ la ya - ca ğı dü şü nü len yurt içi ve yurt dı şı eği tim prog - ram la rı ve se mi ner le re ka tıl ma la rı da sağ lan - mak ta dır. Mü fet tiş ler, yük sek li sans prog ram la - rı na iş ti rak et me le ri ve ulus la ra ra sı alan da ge - çer li de ne tim ser ti fi ka la rı na hak ka zan ma la rı ko nu sun da da teş vik edil mek te dir. Ay rı ca, baş - ta de ne tim fa ali yet le riy le il gi li ol mak üze re, fay - da lı ol du ğu dü şü nü len her tür lü ya yın Tef tiş Ku - ru lu üye le riy le pay la şıl mak ta dır. Ban ka mız da ser ti fi ka lı mü fet tiş is tih da mı na bü yük önem ve ri li yor İç de ne ti min ser ti fi ka lı ki şi ler ce ya pıl ma sı - nın ne tür fay da la rı var dır? CI A ve ya ben ze - ri ser ti fi ka la ra sa hip iç de net çi le ri niz var mı? Ulus la ra ra sı ge çer li li ği bu lu nan ser ti fi ka la - rın alın ma sı ko nu sun da per so ne li ni ze yö ne - lik bir prog ra mı nız bu lu nu yor mu? İç de ne tim bi rim le ri, ku rum la rın fa ali yet le ri ni ge liş tir me ve on la ra de ğer kat ma ama cı doğ rul - tu sun da de ne tim ve da nış man lık hiz me ti ve rir - ler. Son yıl lar da ulus la ra ra sı öl çek te ya şa nan kriz ler, 2008 de Leh man Brot hers ın if la sıy la

62 63 YAKIN PLAN YAKIN PLAN baş la yan sü reç te fi nan sal dü zen de ki ha sa rın te tik le di ği ye ni ya sal dü zen le me ler ve tek no lo - jik ge liş me ler le bir lik te iç de ne tim fonk si yo nu, ku rum la rın amaç la rı na ulaş ma sın da yö ne ti min en te mel yar dım cı la rın dan bi ri hâ li ne gel miş tir. Bek len ti le rin kar şı lan ma sı açı sın dan ise, iç de - ne tim yö ne ti ci ve per so ne li nin ni te lik le ri gi de - rek da ha faz la önem ka zan mak ta dır. Et kin bir ana li zin ar dın dan, sağ lık lı de ğer len dir me ler de ve doğ ru tav si ye ler de bu lu nu la bil me si, iç de - net çi nin mes le ki yet kin li ği nin en üst se vi ye de ol ma sı nı, mev zu at de ği şik lik le ri ni iz le me si ni ve de ne tim ala nın da ki di ğer ül ke uy gu la ma la rı nı bil me si ni ge rek tir mek te dir. Öte yan dan; çe tin re ka bet ko şul la rı al tın da pi - ya sa da ki var lı ğı nı pe kiş tir me ga ye sin de ki ku - rum lar, ye ter li mes le ki bil gi ye sa hip, de ği şi me yat kın ve pi ya sa nın di na miz mi ne uyum sağ la - ya bi le cek kad ro la ra ih ti yaç duy mak ta dır. Ku - rum la rın, sa de ce işi ni iyi ya pan de ğil, işin en iyi na sıl ya pı la bi le ce ği ni kav ra mış uz man ça lı şan ge rek si ni mi nin gi de ril me si aşa ma sın da, ser ti fi - ka sa hi bi de net çi ler in san kay na ğı içe ri sin de ön pla na çık mak ta dır. Ku ru lu muz da da ser ti fi ka lı mü fet tiş is tih da mı na bü yük önem ve ril mek te dir. Ku rul üye le ri miz, üç yıllık gö rev sü re le ri nin so nun da ön ye ter lik sı - na vı na ta bi tu tul mak ta dır. An cak, CI SA-Cer ti fi - ed In for ma ti on System Au di tor (Bil gi Sis tem le - ri De net çi si) sı na vın da ba şa rı lı ol duk la rı nı ka nıt - la yan bil gi sis tem le ri mü fet tiş le ri miz ile, CI A- Cer ti fi ed In ter nal Au di tor (Ulus la ra ra sı İç De - net çi) ve/ve ya CFSA-Cer ti fi ed Fi nan ci al Ser - vi ces Au di tor (Ulus la ra ra sı Fi nan sal Hiz met ler De net çi si) ser ti fi ka la rın dan her han gi bi ri ne ön ye ter lik sı na vı ta ri hi iti ba rıy la sa hip ol du ğu nu bel ge le yen ku rul üye le ri miz, sı na vın ya zı lı bö lü - mün den mu af tu tul mak ta ve sa de ce per for - mans açı sın dan de ğer len di ril mek te dir ler. De ne tim, ra por la ma ve yö ne ti ci lik yet kin lik le ri - nin ge liş ti ril me si ama cı na dö nük pe ri yo dik eği - tim le ri mi zin ha ri cin de, Ku ru lu muz da bir se ne si - ni dol du ran mü fet tiş le ri miz için, ya kın za man da Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü iş bir li ği ile Cer ti - fi ed In ter nal Au di tor (CI A) Eği tim Prog ra mı dü - zen le ne rek, prog ra ma ka tı lan Mü fet tiş Yar dım - cı sı un va nın da ki ku rul üye le ri mi ze 64 sa at sü - ren bir eği tim im kâ nı su nul muş tur. Son iki yıl içe ri sin de 19 u CFSA, 7 si ise CI SA ol mak üze - re, di ğer muh te lif de ne tim ser ti fi ka sı sa hip le - riy le bir lik te, top lam 29 Ku rul üye miz bu ko nu - da ge li şim gös ter miş ler dir. Ser ti fi ka lı de net çi sa yı mız da ki ar tı şa kat kı sı ola ca ğı ön gö rü süy le, bu eği tim le re dü zen li ola rak de vam edil me si plan lan mak ta dır. İş Ban ka sı Tef tiş Ku ru lu, dü zen li ola rak Ka li - te Gü ven ce De ğer len dir me si ne ta bi tu tu lu - yor mu? Son ola rak ne za man bu tür bir de - ğer len dir me ya pıl dı? Sü reç le il gi li bil gi ve re - bi lir mi si niz? Tef tiş Ku ru lu muz, de ne tim sek tö rün de Tür ki ye ve dün ya da li der re fe rans la ra sa hip bir fir ma ya 2008 yı lın da Ka li te Gü ven ce De ğer len dir me si yap tır mış tır. Ka li te Gü ven ce De ğer len dir me si, ku rum la rın ulus la ra ra sı alan da gü ven ve iti bar gös ter ge si ni te li ği ni al mış tır. Bu ba kım dan, ulus la ra ra sı stan dart la ra uy gun bir de ne tim fonk si yo nu na sa hip ola bil mek mak sa dıy la fa ali - yet le ri miz, ka li te te mi na tı ve iyi leş tir me prog ra - mı na ta bi tu tul muş tur. Be lir li bir me to do lo ji ile ida re edi len bu prog ram da, te mel ola rak Tef tiş Ku ru lu mu zun, Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan - dart la rı na uyu mu de ğer len di ril miş ve de ne tim ça lış ma la rı mı zın ulus la ra ra sı stan dart la ra uyum lu yü rü tü lüp yü rü tül me di ği test edil miş tir. Bah se ko nu pro je kap sa mın da; Tef tiş Ku ru lu - mu zun fa ali yet le ri ve sü reç le ri de tay lı ola rak in - ce len miş tir. Yö net me li ği miz, gö rev ta nım la rı - mız, mev cut kon trol nok ta la rı mı zın kap sa mı, uzak tan de ne tim fa ali yet le ri miz, eği tim po li ti - ka mız, per for mans de ğer len dir me sü re ci miz ve işe alım po li ti ka mız de ğer len di ril miş tir. Yıl lık de ne tim pla nı na baz oluş tu ran risk de ğer len dir - me miz, bul gu-ak si yon iz le me fa ali yet le ri miz, ra por la ma sü re ci miz ve per for mans de ğer len - dir me gös ter ge le ri miz in ce len miş, mev cut du - rum la, Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la rı ara - sın da ki fark lar ana liz edil miş tir. Ban ka mız ge ne - lin de, Yö ne tim Ku ru lu Üye le ri miz, Ge nel Mü dür Yar dım cı la rı mız ile Bö lüm ve Şu be Mü dür le ri - miz den, ör nek leme, yön te miy le se çi len ki şi ler - den olu şan bir gru ba, ay rı ca mü fet tiş ler den olu - şan bir gru ba an ket ler yap tı rı la rak so nuç la rı de - ğer len di ril miş tir. Tüm bu ça lış ma la rın so nu cun - da, iyi leş tir me ye açık alan lar la, iyi leş tir me öne - ri le ri be lir len miş, öne ri ler doğ rul tu sun da ge rek - li dü zen le me ler ya pı la rak pro je, ama cı na uy gun ola rak so nuç lan dı rıl mış tır. Yak la şık al tı ay sü ren pro je sı ra sın da özel lik le, Tef tiş Ku ru lu mu zun et kin li ği ve ve rim li li ği, or ga - İs tih dam ede ce ği niz iç de net çi ler için ne tür ni te lik ler arı yor su nuz? Ban ka la rın mü fet tiş yar dım cı sı alım sü reç le - ri ne, bu na yö ne lik uy gu la nan sı nav la ra ge nel ola rak ba kıl dı ğın da, as lın da her bir ban ka nın bu sü re ce ne ka dar önem ve rip, özen gös - ter di ği gö rü le bil mek te dir. Mü fet tiş lik un va nı - nı ve bu un van la bü tün le şik çok önem li so - rum lu luk ve yet ki le ri ta şı ya cak per so ne lin se çi mi de ban ka lar açı sın dan do ğal ola rak has sa si yet ge rek tir mek te dir. Sek tör de de bi lin di ği üze re, biz, yö ne ti ci le ri - ni ken di için de ye tiş miş ça lı şan la rın dan se - çen bir Ban ka yız. Bu uy gu la ma, Ban ka mı za me mur, uz man yar dım cı sı ve mü fet tiş yar - dım cı sı alım sü reç le ri ni, ge le ce ğin yö ne ti ci - le ri nin de ğer len di ril di ği kri tik bir aşa ma ha li - ne ge tir mek te dir. Bu doğ rul tu da, or ga ni zas - yo nu nun önem li kıs mı nı biz zat ger çek leş tir - di ği miz alım sı nav la rı mız, Tef tiş Ku ru lu mu za, fa ali yet le rin den do ğan so rum lu lu ğu nun ya nı sı ra, ile ri ye dö nük ola rak da Ban ka mız ku - rum sal ya pı sı na uy gun yö ne ti ci aday la rı nın ni zas yon içe ri sin de ki ye ri miz, pro fes yo nel yet - kin li ği miz, tef tiş araç la rı, me to do lo ji le ri miz, is - ta tis ti ki mo del le ri miz ve fa ali yet le ri miz de kul - lan dı ğı mız tek no lo ji üze ri ne odak la nıl mış tır. De ğer len dir me so nu cun da, de ne tim ça lış ma la - rı mı zın ulus la ra ra sı stan dart la ra uyum lu yü rü - tül dü ğü tas dik edil miş tir. İç de ne tim stan dart la rı ge re ği, Ka li te Gü ven ce De ğer len dir me si nin her beş se ne de bir tek ra rı ön gö rü lü yor. Do la yı sıy la, her beş yıl da bir bu ça lış ma yı tek rar la ma yı plan lı yo ruz. Ay rı ca, 2009 yı lın dan iti ba ren, her yıl dü zen li ola rak öz de ğer - len dir me yön te miy le ben zer bir me to do lo jik yak la şım la ken di ken di mi zi de de ğer len di ri yo - ruz. Ni te kim II A stan dart la rı, Ka li te Gü ven ce De ğer len dir me si nin ya nı sı ra, biz zat İç De ne - tim bi rim le ri nin ken di ken di le ri ni de ğer len dir - dik le ri iç ka li te de ğer len dir me si ça lış ma sı ya pıl - ma sı nı da ön gör mek te dir. Biz yö ne ti ci le ri mi zi ken di içi miz de ye tiş miş ça lı şan la rı mız dan se çi yo ruz se çil me si gi bi önem li bir so rum lu luk da yük le mek te dir. Sı nav sü re ci miz ne re dey se her de fa sın da ken di içi miz de ye ni den de ğer len dir me ye ta bi tu tul mak ta ve ge li şi me açık nok ta la rın tes pi ti ha lin de hız la ak si yon alın mak ta dır. Bu ça lış ma mız da ön ce lik li olan, işe alım sü - re ci ne yö ne lik ken di ih ti yaç ve he def le ri - miz dir. Di ğer ban ka uy gu la ma la rı da dik ka te alın mak ta, an cak be lir le yi ci ola rak de ğer len - di ril me mek te dir. Bu sü reç le il gi li kri tik ka - rar lar da ko nu hak kın da yet kin ki şi ve bi rim - le rin gö rüş le ri ne de baş vu rul mak ta dır. İşe alı na cak aday lar da ara dı ğı mız ni te lik ler esa - sen sı nav sü re ci mi zi yan sıt mak ta olup, sı - nav sü re ci miz so nun da, çok ge nel bir ifa - dey le; iyi dü zey de eko no mi bil gi si ne sa hip, ya zı lı ve söz lü ifa de ye te ne ği ile sa yı sal, sö - zel ve gör sel ze kâ sı ge liş miş aday lar dan, mü fet tiş lik mes le ği ne uy gun ki şi lik ya pı sı na sa hip ol du ğu ve ile ri de yö ne ti ci lik ya pa bi le - ce ği ka naa ti edi ni len le ri Ku ru lu mu za ve Ban ka mı za ka zan dır ma yı amaç lı yo ruz.

64 65 YAKIN PLAN YAKIN PLAN Ül ke miz de fi nans sek tö rün de iç de ne ti min ulus la ra ra sı stan dart lar da ge li şi mi için siz ce ne ler ya pıl ma lı dır? Fi nan sal pi ya sa lar ve hiz met ler ko nu sun da yü rü tü le cek de ne tim fa ali yet le ri nin, bah si ge çen alan lar da yet kin mü fet tiş ler/de ne tim ele man la rı ta ra fın dan ger çek leş ti ril me si çok önem li dir. Bu se bep le, de ne ti mi yü rü te cek ki şi le rin, il gi li fi nans ku ru mu bün ye sin de yü - rü tü len her tür lü fa ali yet hak kın da ye ter li dü - zey de bil gi sa hi bi ol ma sı he def len me li ve bu ki şi ler kap sam lı eği tim le re ta bi tu tul ma lı dır. Bu nun ya nı sı ra, de ne tim ele man la rı nın ulus la ra ra sı alan da ge çer li de ne tim ser ti fi ka - la rı na sa hip ol ma la rı ve fi nan sal pi ya sa lar da ger çek le şen her tür lü ge liş me ko nu sun da ta kip çi dav ran ma la rı bek len me li, bu kap - sam da ku rum bün ye sin de or ta ve uzun va - de li plan la ma lar ya pıl ma lı dır. Di ğer ta raf tan, de ne tim fa ali yet le ri nin et kin li ği ni ar tır mak adı na, ku ru mun he def ve stra te ji le ri dik ka te alı na rak plan la ma ya pıl ma sı, de net le nen bi - rim ler/ki şi ler nez din de far kın da lık ya ra tıl ma - sı ve de ne tim kap sa mın da tes pit edi len ak - sak lık lar la il gi li ola rak, bu bi rim ler/ki şi ler ile kar şı lık lı fi kir alış ve ri şin de bu lu nul ma sı önem arz et mek te dir. İş Ban ka sı ola rak, de ne tim de mer ke zî leş me yi ka de me li ola rak ar tır ma yı he def li yo ruz İç de ne ti min ge le cek te ki ko nu mu hak kın - da ki dü şün ce le ri ni zi öğ re ne bi lir mi yiz? Sa de ce fi nans sek tö rün de de ğil, ay nı za man da re el sek tör de de iç de ne tim me to do lo ji le ri nin sık lık la gün cel le ne ce ği ye ni bir dö nem baş la dı. Bu dö nem de, alı şı la gel miş ça lış ma yön tem le - rin den fark lı, ye ni usul ve esas lar içe ri sin de rol ve so rum lu luk la rın tek rar ta nım lan ma sı ve ye - ri ne ge ti ril me si ge rek mek te dir. Ge ri ye dö nük ra por la ma ya pan de ne tim an la yı şı nın ye ri ni risk odak lı, pro ak tif bir ba kış açı sı nın ala ca ğı bu dö nem her kes için bir öğ ren me sü re ci ni te li ği ta şı mak ta dır. Ban ka la rın tef tiş bi rim le ri nin de, ye ni ne sil stan dart ve uy gu la ma la rı, mev cut iş sü reç le ri - ne uyar la ma la rı ge re ke cek tir. Ban ka cı lık sü reç - le ri ne iliş kin iç kon trol le rin et kin li ği ne ve ye ter - li li ği ne iliş kin de ğer len dir me de bu lun ma yü - küm lü lü ğü, bö lüm/şu be baz lı de ne tim le re ay rı - lan za man ve eme ğin önem li kıs mı nın sü reç de ne tim le ri ne tah si si ge re ği ni do ğu ra cak tır. Bö lüm ve şu be baz lı de ne tim ler de kul la nı lan ge le nek sel yön tem le rin ye ri ni de, ya zı lım des - tek li uzak tan de ne tim tek nik le ri ala cak tır. İş Ban ka sı ola rak biz de de ne tim de mer ke zi leş - me yi ka de me li ola rak ar tır ma yı he def le mek te - yiz. Bil gi sa yar ya zı lım la rı ara cı lı ğı ile te min et ti - ği miz kre di, ope ras yon ve su iis ti mal ris ki ta şı - yan iş lem le re ait bil gi le ri, in ce le me ler de ko lay - lık sağ la ya cak for mat ta, şu be/bö lüm de ne tim - le ri ni ye rin de ger çek leş ti ren ekip le ri mi zin kul la - nı mı na sun mak ta yız. Ay rı ca, ye rin de de ne tim ger çek leş ti ril me yen şu be le rin kre di port fö yü de uzak tan in ce len mek te, port föy ka li te sin de önem li se vi ye de bo zul ma ya şa nan ve/ve ya mev zu at dı şı iş lem le rin yo ğun laş tı ğı yö nün de cid di bul gu la ra ulaş tı ğı mız du rum lar da, il gi li bi - rim ler de ye rin de ve prob lem odak lı de ne tim ça lış ma la rı yü rü tül mek te dir. Tüm bun la rın ya nı sı ra, ye ni dö nem de de ne tim ekip le ri nin yet kin lik le ri nin ar tı rıl ma sı ama cıy la, mes le ki ge li şim ve ser ti fi kas yon da ha faz la teş - vik edi le cek tir. De ne tim fa ali ye tin den so rum lu üst yö ne ti min de işin uz man la rın dan, mes le ğin pro fes yo nel le rin den oluş ma sı bek len mek te dir. Dü zen le me le rin et kin bi çim de uy gu la na bil me si ve de ne tim sü re ci nin is te ni len ka li te de yü rü tü - le bil me si için, de ne tim eki bi nin bil gi bi ri ki mi, de ne yi mi ve mo ti vas yo nu ha ri cin de, üst yö ne - ti min des te ği ne ve dü zen le yi ci ku rum la rın yön - len dir me le ri ne de ih ti yaç du yu la cak tır. Ye ni Türk Ti ca ret Ka nu nu ile iç de ne tim di ğer sek tör ler de de zo run lu ha le ge li yor Tür ki ye de iç de ne tim ile il gi li son yıl lar da çok önem li dü zen le me ler ya pıl dı. Ya pı lan bu dü zen le me ler ve Tür ki ye de ki iç de ne ti - min bu lun du ğu yer hak kın da dü şün ce le ri - niz ne ler dir? 2001 yı lın da Tür ki ye de ya şa nan ban ka cı lık kri zi, iç de ne tim ko nu sun da ulus la ra ra sı stan dart la - rın ül ke miz de be nim sen me si ne ve ya sal çer çe - ve nin oluş tu rul ma sı na ve si le ol du. Her ke sin de ka bu lü dür ki, son dö nem de ya şa nan kü re sel dal ga lan ma lar kar şı sın da Tür ki ye nin gös ter di ği sağ lam du ruş ta, ted bir al ma ve uy gu la ma ye te - ne ğin de; de ne tim ala nın da ki ya sal dü zen le me - le rin önem li öl çü de pa yı bu lun mak ta dır. Yi ne ban ka cı lık ala nın da 2010 yı lı nın Tem muz ayın da ya yım la nan Yö ne tim Be ya nı ko nu lu ge nel ge, yö ne tim ku rul la rı na ban ka la rın bil gi sis tem le ri ve ban ka cı lık sü reç le ri üze rin de ki iç kon trol sis - te mi nin et kin lik, ye ter lik ve uyum lu lu ğu hak kın - da de ğer len dir me ler de bu lu nu la rak, ak sak lık la - rın ba ğım sız de net çi ye su nul du ğu na ve bun la - rın gi de ril me si ne yö ne lik ak si yon la rın alın dı ğı na da ir be yan da bu lu nul ma sı yö nün de bir yü küm - lü lük ge tir di. Ban ka la rı, iş sü reç le ri ni ve bu sü - reç ler de ma ruz kal dık la rı risk le ri ta nım la ma ya, kon trol me ka niz ma la rı nı test et me ye ve sap ta - nan ek sik lik le ri gi der me ye sevk eden bu uy gu la - ma nın, ay nı za man da iç de ne tim me to do lo ji le ri - nin ye ni den ta sar lan ma sı ge rek li li ği ni do ğur du - ğu nu gö rü yo ruz. Öte yan dan, ban ka la rın ser ma - ye ye ter li li ği he sap la ma sın da dik ka te alı nan risk tür le ri nin yö ne ti mi ne da ir dü zen le me le rin ilk ev - re si olan Kre di Ris ki Yö ne ti mi Hak kın da ki Teb - liğ in tas lak met ni de gö rü şe açıl dı. Kre di kul lan - dır ma sü reç le ri ni ve risk öl çüm mo del le ri ni dü - zen le yen bu teb liğ, İç Sis tem ler Yö net me li ği nin bir uzan tı sı ola rak ban ka la rın tüm bi rim le ri ni kap - sa yan et kin bir iç de ne tim sis te mi nin ku rul ma sı sü re cin de uyu la cak esas la rı be lir le mek te dir. Bu teb liğ, ak tif ler içe ri sin de ki pa yı gün geç tik çe ar - tan kre di ler den do ğan risk le rin yö ne ti min de bir yol ha ri ta sı ni te li ğin de dir. Bun dan son ra da Pi ya - sa Ris ki nin Yö ne ti mi ve Ope ras yon Ris ki nin Yö - ne ti mi teb liğ tas lak la rı nı bek li yo ruz. Fi nans sek tö rün de iç de ne ti mi zo run lu kı lan dü zen le me ler den son ra, ye ni Türk Ti ca ret Ka - nu nu ile iç de ne tim, di ğer sek tör ler de de bir zo run lu luk ha li ne gel mek te dir. Ye ni ka nu nun; iç de ne tim sis te mi nin çok sa yı - da müş te ri si bu lu nan ba ğım sız de ne tim şir ket - le rin ce ika me edi le me ye ce ği ni ve iç de ne ti min ku rum sal yö ne tim ku ral la rı nın bir ge re ği ol du - ğu nu vur gu la yan ge rek çe le ri de, iç de ne ti me at fe di len öne min bir yan sı ma sı dır. Bu ya say la, yö ne tim ku ru lu adı na şir ke tin de ne tim fonk si - yon la rı nın et kin li ğin den ve ye ter li li ğin den de ne - tim ko mi te si me sul tu tul mak ta dır. Ko mi te nin et kin li ği nin iç de ne tim bi ri mi nin fa ali yet le ri ne bağ lı ol ma sı se be biy le de, şir ket ler de iç de ne - tim fa ali yet le ri nin ulus la ra ra sı stan dart la ra uy - gun ola rak baş la tıl ma sı, yö ne tim ku ru lu nun baş lı ca gö rev le rin den bi ri ha li ne ge le cek tir. SPK ta ra fın dan ya yım la nan Ku rum sal Yö ne tim İl ke le ri ile, ban ka cı lık ala nın da BDDK nın ya - yım la dı ğı Ku rum sal Yö ne tim il ke le ri ve Ban ka - la rın İç Sis tem le ri Hak kın da ki Yö net me li ği ta ki - ben ya pı lan bu ye ni dü zen le me ler, iç de ne ti - min ar tan öne mi ne vur gu ya pan ge liş me ler dir. Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü ile il gi li dü - şün ce le ri niz, Ens ti tü den ta lep ve bek len ti - le ri niz ne ler dir? İş Ban ka sı nın da iş or tak la rın dan olan TİDE; dü zen le di ği kurs lar, se mi ner ler ve eği tim prog ram la rı ile, de ne tim mes le ği nin ulu sal ve ulus la ra ra sı stan dart lar da ge li şi mi ne so mut kat kı lar da bu lun mak ta dır. Ens ti tü den, sun du - ğu eği tim fa ali yet le ri nin sür dü rü le bi lir li ği ni sağ la ma sı, eği tim ko nu la rı nı ve me to do lo ji le ri - ni, mes le ki ge liş me ler ve ih ti yaç lar doğ rul tu - sun da sü rek li ola rak gün cel le me si ni bek le - mek te yiz. İç De ne tim Der gi si ni ta kip edi yor mu su - nuz? Der gi ola rak biz den ta lep ve bek len ti - le ri niz ne ler dir? İç de ne tim ko nu sun da ki gün cel bil gi ve de ne - yim le rin pay la şıl dı ğı önem li bir ile ti şim ara cı ol du ğu nu dü şün dü ğü müz der gi ni zi ta kip edi - yor ve der gi niz de ban ka cı lık sek tö rü ne yö ne lik iç de ne tim fa ali yet le ri hak kın da ki ak ta rım la rın ar ta rak de vam et ti ril me si ni bek li yo ruz. Mes lek pro fes yo nel le ri ne bir me sa jı nız var mı? İç de ne tim, ve rim li lik, et kin lik ve eko no mik li - ğin önem ka zan dı ğı dö nem ler de yük sek kat - ma de ğer sağ la yan bir fonk si yon dur. Son dö - nem de ya pı lan dü zen le me ler de de ne tim mes le ği ni ön pla na çı ka ran önem li ge liş me ler. De ne tim ala nın da ki işe alım lar da ser ti fi ka sa - hi bi aday lar, ger çek tec rü be ye sa hip ki şi ler ola rak bir adım öne çık mak ta dır. Ku rum lar içe - ri sin de, ça lı şan la rın mes le ki ye ter li lik le ri ni sap ta ma ya yö ne lik fark lı yön tem ler uy gu lan - mak ta, fa kat bun la rın ge çer li li ği di ğer ku rum - lar ta ra fın dan sor gu la na bil mek te dir. Öte yan - dan, ulus la ra ra sı de ne tim ser ti fi ka la rı, fark lı iş - ve ren ler kar şı sın da ay nı me sa jı ve ren bir mes - le ki yet kin lik gös ter ge si dir. Bu ne den le, de ne - tim fonk si yo nu nun nis pe ten da ha önem li ol - du ğu tüm sek tör ler de, de ne tim ça lı şan la rı na ulus la ra ra sı alan da ge çer li ser ti fi ka sa hi bi ol - ma la rı nı öner mek te yiz.

66 YAKIN PLAN 67 YAKIN PLAN Medyadaki Gücümüz: Kurumsal İletişim Komitesi Türkiye İç Denetim Enstitüsü nün kamuoyunda farkındalık yaratması amacıyla kurulan Kurumsal İletişim Komitesi, yaptığı iletişim çalışmalarıyla yazılı ve görsel medyada dikkat çekiyor. Kurumsal İletişim Komitesi nin amaçları ve faaliyetleriyle ilgili sorularımızı Komite Başkanı Bülent Bozdoğan yanıtladı. Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü Ku rum sal İle - tişim Ko mi te si hak kın da bil gi ve rir mi si niz? Ku rum sal İle ti şim Ko mi te si 2010 yı lın da, iç de - ne tim mes le ği ve mes le ğin ya sal ör gü tü Tür ki - ye İç De ne tim Ens ti tü sü (Tİ DE) hak kın da ka - mu oyun da far kın da lık ya rat ma ama cıy la ku ru lu - yor. Bu yön de, Ens ti tü için de ve dı şın da ile ti - şim ça lış ma la rı ger çek leş ti ren bir ça lış ma ko - mi te si dir. Ko mi te nin amaç la rı, or ga ni zas yon ya pı sı, gö rev ala nı ve so rum lu luk la rı ne ler dir? Ka mu oyun da iç de ne tim mes le ği ve Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü ile il gi li far kın da lık ya rat ma - yı amaç la yan Ku rum sal İle ti şim Ko mi te si nin ana gö rev ve so rum lu luk la rı ara sın da; ba sın da, Tİ DE nin ve mes le ğin ta nı tı mı na yö ne lik plan lar ha zır la mak ve ge liş tir mek, se mi ner, eği tim ler ve kon fe rans lar ol mak üze re, Tİ DE nin ak ti vi te - le riy le il gi li, ba sın bül te ni ha zır la mak ve il gi li ya - yın or gan la rı na gön der mek. Ba sın la iliş ki ye ge - çe rek, on la rın han gi tür et kin lik ler den ha ber dar ol mak is te dik le ri ni öğ ren mek, ba sın da Tİ DE ile il gi li çı kan tüm ha ber ve fo toğ raf la rın dos ya lan - ma sı nı sağ la mak, Tİ DE nin ak ti vi te le riy le il gi li ola rak tüm il gi li ku ru luş la ra ve si vil top lum ör - güt le ri nin sek re tar ya la rı na bil gi ulaş tır mak. İl gi - li si vil top lum ku ru luş la rıy la iliş ki le ri ge liş tir - mek, or tak se mi ner, eği tim ve mes le ki iş bir li - ği im kân la rı ara mak, ta nı tım la il gi li önem li ha - ber le rin bir kop ya sı nı, II A Edi to ri al bö lü mü ne gön der mek, ola rak sa ya bi li riz. Ko mi te de nasıl görev alınıyor? Ko mi te de gö rev yap ma nın bir sü re si var mı? Ko mi te - de kim ler gö rev alı yor? Ko mi te nin fa ali yet le rin de ak tif ola rak gö rev al - mak için, her ça lış ma dö ne mi ön ce sin de Tİ DE ta ra fın dan ya pı lan du yu ru nun ar dın dan e-ma il ile ka tı lım ta le bi nin ya pıl ma sı ye ter li. Gö nül lü - lük esa sıy la ça lı şan Ko mi te de gö rev sü re si, bir ça lış ma dö ne mi ola rak, bir yıl öngö rü lü yor. Ens ti tü ta ri hin de ilk kez Tİ DE nin ku rum sal fil mi ha zır lan dı Ko mi te nin ça lış ma la rı, ger çek leş tir di ği ve ger çek leş tir me yi plan la dı ğı pro je ler hak kın - da bil gi ve re bi lir mi si niz? Ko mi te nin yap tı ğı ça lış ma la rı şöy le sı ra la ya bi li - riz: Ens ti tü ta ri hin de ilk kez Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü nün ve iç de ne tim mes le ği nin ta nı tı - mı için ku rum sal ni te lik te film ha zır lan dı. Tür ki - ye İç De ne tim Ens ti tü sü ola rak bir di ğer il ki miz, ADI SOYADI GÖREV KURUMU Erhan Fatih Anlar Komite Başkanı Coca-Cola İçecek A.Ş. Nur Şenol Üye Sabancı Holding Seda Arslan Üye Denove İletişim Avea Ozan Suyolcu Üye Anadolu Endüstri Holding Ebru Turan Üye KPMG Umut Ayhan Üye İzocam Ayşegül Kafescioğlu Üye Ulkar Holding Reyhan Kırbaç Üye PwC Ulus la ra ra sı İç De ne tim Ens ti tü sü ta ra fın dan far kın da lık ayı ola rak be lir le nen ma yıs ayın da, Pla tin Der gi si ile or tak la şa Ad ver to ri al ça lış ma - sı ger çek leş tir me miz ol du. Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü ile ti şim fa ali yet - le ri kap sa mın da; ba sın zi ya ret le ri, bil gi top lan tı - la rı dü zen len di. Ba sın bül ten le ri ha zır la na rak, ba sın da vet le ri ger çek leş ti ril di. Özel ha ber ça - lış ma la rı nın ya nın da, te le viz yon prog ram la rı na ko nuk ola rak da vet edil dik. Ay nı za man da Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü - sü nün ger çek leş tir di ği et kin lik le re yö ne lik ile ti - şim ça lış ma la rı plan la na rak, uy gu lan dı. Bu ça - lış ma la rı, Ka mu İç De ne tim Kon fe ran sı, Far kın - da lık Ayı et kin lik le ri, Fut bol da Ku rum sal Yö ne - tim ve De ne tim ve Tür ki ye İç De ne tim Kon gre - si ola rak sa ya bi li riz. İle ti şim ça lış ma la rı kap sa mın da, ay lık ve haf ta - lık eko no mi der gi le riy le bir ara ya ge li ne rek, bil - gi pay la şı mı ya pıl dı. Bir ara ya gel di ği miz ba sın or gan la rı şun lar: Pla tin, For bes, Pa ra, Eko no - mist, Blo om berg Bu si ness we ek der gi le ri. Ay rı ca, ga ze te le rin Hür ri yet İK ve Sa bah İş te İn san ad lı İn san Kay nak la rı ek le riy le ha ber ça - lış ma la rı ya pı la rak, iç de ne tim mes le ği nin ta nı - tı mı amaç lan dı. Özel lik le İş dün ya sı ta ra fın dan ta kip edi len TRT 1, TRT Ha ber, TRT Spor, Cnbc- E, Blo om berg HT ve Ka nal A ad lı TV ka nal la rın - da prog ram la ra ka tı la rak, rö por taj lar ger çek leş - ti ril di. Ku rum sal İle ti şim Ko mi te si nin ku rul ma sı son - ra sı özel lik le ya zı lı, gör sel ba sın ile in ter net por - tal la rı üze rin de Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü ve iç de ne tim mes le ği hak kın da ha ber le rin yo ğun - laş tı ğı gö rü lü yor. Ya zı lı ba sın da 107 ha ber, gör - sel ba sın da 6 ha ber/rö por taj, on li ne mec ra lar da 150 nin üze rin de ha ber yer al dı. 2012 yı lı için de ger çek leş ti ril me si öngö rü len pro je le ri miz ise şöy le: Mes le ki Araş tır ma Pro je - si nin baş la tıl ma sı, ye ni ad ver to ri al ça lış ma la rı - nın ya pıl ma sı, mes le ğin ve Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü nün da ha iyi ta nı tı mı ve mes lek te ki ye ni ge liş me le rin pay la şıl ma sı için dü zen le yi ci oto ri te le re zi ya ret le rin ger çek leş ti ril me si, Ku - rum sal Ta nı tım Bro şü rü nün oluş tu rul ma sı. Ko mi te nin ça lış ma la rı na iliş kin ra por la ma ya pı lı yor mu? Ya pıl mak ta ise han gi pe ri yod - lar la, ne tür ra por lar ha zır la nı yor ve ki me su nu lu yor? Ku rum sal İle ti şim Ko mi te si nin ve da nış man lık al dı ğı mız De no ve Halk la İliş ki ler fir ma sı nın fa - ali yet le ri ve ile ti şim ça lış ma la rı nın ya nı sı ra ko - mi te ta ra fın dan yö ne ti len pro je le re ait son du - ru mun pay la şıl ma sı ve büt çe ger çek leş me du - ru mu ay lık ola rak Tİ DE baş ka nı na, Tİ DE ge nel sek re ter li ği ne ve il gi li yö ne tim ku ru lu üye mi ze su nu lu yor. Med ya ta kip sis te miy le ko mi te nin ça lış ma per for man sı de ğer len di ri li yor Ko mi te nin amaç ve he def le ri ne yö ne lik per - for mans öl çü mü na sıl ve han gi sü re ler de ya pı lı yor? Ku rum sal İliş ki ler Ko mi te si, ge rek ken di için de, ge rek se ko mi te den so rum lu yö ne tim ku ru lu üye si baş kan lı ğın da dö nem sel ola rak top la na - rak, per for man sı nı, Ge nel Ku rul ta ra fın dan onay la nan büt çe si ve plan lan mış bu lu nan ak ti - vi te ve he def le ri nin ger çek leş me si ni sü rek li göz den ge çir mek su re tiy le öl çü yor. Ay rı ca, iç de ne tim mes le ği nin ta nı nır lı ğı nı ar tır mak ve mes le ğin ya sal tem sil ci si ko nu mun da bu lu nan Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü nün ta nı tı mı nı

68 YAKIN PLAN 69 YAKIN PLAN TİDE Akademi bir yaşında İç denetim mesleğinin gelişmesine katkıda bulunmak amacıyla kurulan Türkiye İç Denetim Enstitüsü Mesleki Gelişim Akademisi (TİDE Akademi), 25 Aralık 2011 tarihinde bir yaşını geride bıraktı. TİDE Akademi nin çalışmaları ve eğitimlerle ilgili sorularımızı TİDE Akademi Eğitimden Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Halil ibrahim Ayaşlı yanıtladı. nın ye tiş ti ril me le ri ve mes le ki ge li şim le ri nin sağ lan ma sı için ulu sal ve ulus la ra ra sı ni te lik te kurs lar, se mi ner ler, sem poz yum lar, ça lış tay prog ram la rı dü zen le mek. Or ga ni zas yo nu Aka - de mik ku rul ça tı sı al tın da, eğit men ola rak ye tiş - ti ril miş mes lek men sup la rı mız dan olu şu yor. yap mak için ba sın da ve ka mu oyun da çe şit li ak - ti vi te ler ya pan ko mi te miz, med ya da yer al ma fa ali yet le ri ni de kur muş ol du ğu med ya ta kip sis te mi kap sa mın da de ğer len di re rek, ça lış ma per for man sı nı de ğer len di ri yor. Bu nun la bir lik te Ku rum sal İletişim Ko mi te si, Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü için da nış man lık ve ren iş or ta ğı mı zın da fa ali yet le rin den so rum - lu ol mak ta, da nış man lık per for man sı nı da ön - ce den be lir len miş iş ta nım la rı çer çe ve sin de ta - kip etmektedir. Ku rum sal İle ti şim Ko mi te si nin Tİ DE ye olan kat kı la rı hak kın da bil gi ve rir mi si niz? Ku rul du ğu dö nem den bu ya na Ku rum sal İle ti - şim Ko mi te si, Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü - sü nün mes le ği ve ens ti tü yü ta nı tım ça ba la rı nı da ha et kin, di ğer ko mi te ve fa ali yet alan la rıy la ko or di ne li ve da ha pro fes yo nel bir yak la şım la yö net me yi amaç lı yor. Ka mu oyun da ge re ken far kın da lı ğı ya rat mak, ko mi te nin ön ce lik le ri ara - sın da yer alı yor. Ko mi te de gö rev al mak is te yen mes lek men sup la rı na öne ri le ri niz ne ler dir? Ku rum sal İliş ki ler Ko mi te si, mes le ği mi zin ve mes lek ör gü tü mü zün dı şa dö nük ile ti şim pen - ce re si ro lü nü üst len di ği için, bu ko mi te ça lış - ma la rın da yer alı yor ol mak mes lek men sup la rı - nın ka muo yu ve il gi li di ğer mes lek ler le ile ti şim ağ la rı na eri şim le ri ne, ken di ki şi sel ge li şim le ri ve bu alan da ta nı nır lık la rı na da önem li kat kı lar sağ la ya cak. İç de ne tim mes le ği ni ic ra eden mes lek taş la rı mı zın gö rev le ri ni ye ri ne ge ti rir ken ol maz sa ol maz yet kin lik le rin den bi ri de, ile ti şim be ce ri le ri ne sa hip ol ma la rı ger çe ğin den yo la çı - ka cak olur sak, Ku rum sal İle ti şim Ko mi te si bu amaç için bu lun maz fır sat lar sağ lı yor. Mes lek pro fes yo nel le ri ne Ens ti tü müz ve der gi miz le il gi li bir me sa jı nız var mı? Bir mes le ği ic ra eden pro fes yo nel ler, bu mes - le ğin men sup la rıy la ör güt lü bir da ya nış ma içe - ri sin de olur lar sa, ge rek mes lek le ri ne ge rek se ken di ge li şim le ri ne yö ne lik bir çok so ru nu da ha kuv vet li bir şe kil de çö ze bi lir ler. Baş ka mes lek dal la rın da da ör nek le ri ni gör dü ğü müz bu bir lik - te li ğin, İç De net çi ler için tek ad re si nin Tür ki ye İç De ne tim Ens ti tü sü ol du ğu nu dü şü nü yo rum. Mes lek men sup la rı nın, ge rek Ens ti tü müz le, ge rek se mes le ğin pay daş la rı ara sın da ki ile ti şi - min de en önem li ro lü oy na yan ve bu yıl 10. ba - şa rı lı yı lı nı kut la yan İç De ne tim Der gi si ne sa - de ce abo ne ola rak kal ma yıp, ay nı za man da bu der gi yi edin miş ol duk la rı de ne yim le ri mes lek - taş lar ara sın da bir pay la şım plat for mu ola rak kul lan ma la rı nın he pi mi zin önem li ve ön ce lik li bir so rum lu lu ğu ol du ğu na inan mak ta yım. Bi ze, Ku rum sal İle ti şim Ko mi te si ola rak bu sa yı nız da yer ver di ği niz için te şek kür ede riz. H. İbrahim Ayaşlı TİDE Aka de mi nin ya pı sı hak kın da bil gi ve - rir mi si niz? İda ri ya pı sı esa sen; TİDE Aka de mi Yü rüt me Ku ru lu ile ya pı lan bu ku rulun, ku rul baş ka nı ve iki üye si bu lu nu yor. Ku ru cu ku rul ola rak ka bul edilen TİDE Akademi Yürütme Kurulu; TİDE Ku ru cu Baş ka nı Ali Kâ mil Uzun, TİDE Yö ne tim Ku ru lu Baş ka nı Öz lem Ay kaç İğ de li pı nar ve Eği tim den So rum lu Yö ne tim Ku ru lu Üye si ola - rak ben den olu şu yor. TİDE Aka de mi ne za man ku rul du? Aka de - mi nin amaç la rı, or ga ni zas yon ya pı sı, gö rev ala nı ve so rum lu luk la rı ne ler dir? TİDE Aka de mi, 25 Ara lık 2010 tarihinde ge nel ku rul da onay la nan yö net me lik le fa ali ye ti ne baş - la dı. Ama cı; iç de ne tim mes le ği nin ge liş me si ne kat kı da bu lun mak, mes le ği nin ve men sup la rı - nın ni te li ği ni yük selt mek, mes lek men sup la rı - TİDE Aka de mi nin fa ali yet le ri, dü zen le di ği se mi ner ko nu la rı ve tak vi mi hak kın da bil gi ve rir mi si niz? TİDE Aka de mi 2010 yı lın da, Ara lık ayın da ku rul - ma sının ar dın dan, 2011 yı lı için bir mas ter plan da hi lin de şu ko nu baş lı kla rın da se mi ner ler dü - zen le di: Ye ni Baş la yan De ne tim Uz ma nı için Araç ve Tek nik ler, Kı dem li De net çiler için Araç ve Tek nik ler, Kat ma De ğer li İş Kon trol le ri, De - ne tim Ra po ru Yaz ma, Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la rı ve Mes lek Eği ti mi, Ku rum sal Risk Yö ne ti mi, İç Kon trol le rin De ğer len di ril me si: CO SO mer kez li bir yak la şım, Hi le De ne ti mi, Bil gi Sis tem le ri De ne ti mi, Ser ti fi kas yon CI A, (3 Bö lüm) (2 ve ya 4 gün)/ccsa/cfsa/cgap, Kat - ma De ğer li İş Kon trol le ri, De net çi ler için Su - num Tek nik le ri, De net çi ler için Mü la kat ve Mü - za ke re Be ce ri le ri, De ne tim Yö ne ti ci le ri için Li - der lik Be ce ri le ri. TİDE Aka de mi nin se mi ner le ri ne re ler de dü - zen le ni yor? Aka de mi se mi ne rlerini, ka tı lım cı la rın ken di le ri - ni ra hat ve hu zur lu his se de bi le cek le ri or tam lar - da yap ma ya gay ret edi yo ruz. Bu nun için iyi ka - li te de hiz met al dı ğı mız, tek nik do na nı mı ye ter li me kân la rı ter cih edi yo ruz. Lo kas yon ola rak İs - tan bul ilk ter ci hi miz ol makla be ra ber, in hou se se mi ner ler de eği ti mi, ta lep ede nin aya ğı na ka - dar gö tür mek te yiz. TİDE Aka de mi nin se mi ner le ri ne ka tıl mak için baş vu ru na sıl ya pı la bi lir? Ön ce lik le "http://www.ti de.org.tr" ad re sin de

70 71 YAKIN PLAN YAKIN PLAN prog ra mı mı zı du yur mak ta yız. Ay rı ca TİDE ofis yö ne ti mi her an için ge le cek ta lep le ri ve so ru - la rı ce vap la mak üze re ya pı lan mış tır. Ofis ten de bil gi alı nıp, ka yıt iş lem le ri ya pı la bi lir. Se mi ner prog ram la rı ge nel ka tı lı ma açık ve ya ku ru ma özel bir şe kil de mi dü zen len - mek te dir? Eği tim le ri miz iki te mel şe kil de ya pı lı yor: İl ki, ge nel ka tı lı ma açık ya pı lan lar dır. Eği ti min ide al ka tı lım cı sa yı sı ile kı sıt lı dır. Di ğe ri ise, in hou se de di ği miz, eği ti mi ta lep eden ku ru ma özel ola - rak ve ri len eği tim ler dir. Eğit men ol mak is te yen üye le ri mi ze eği tim ci nin eği ti mi ve ril di Tİ DE Aka de mi de eğit men ol mak na sıl müm kün olu yor? TİDE Aka de mi 25 Ara lık 2010 da res men ku rul - muş ol makla be ra ber, as lın da 2010 un ilk ay la - rın dan iti ba ren fa ali yet le ri plan lan ma ya baş lan - mış bir ya pı dır. Bu eği tim kad ro mu zu oluş tur - ma ya ka rar ve re rek işe baş la dık. Bu çer çe ve de üye le ri mi ze yap tı ğı mız du yu ru ile eğit men ol - mak is te yen 30 üye mi ze, TİDE eği tim ka li te si - ne uy gun ola cak şe kil de eği tim ci nin eği ti mi ve - ril di ve eğit men le ri miz, TİDE Aka de mi Eğit me - ni ola rak ser ti fi ka lan dı rıl dı lar. Eği tim kad ro la rı ih ti ya cı göz önü ne alı na rak de ğer len dir me ya - pıl dı ğın da, tek rar ya pı la cak bir du yu ru ar dın dan ye ni bir grup eğit men ih ti ya cı do ğa bi lir. Böy le bir ilan ar dın dan ge le cek ta lep le ri de ğer len dir - mek ten mut lu olu ruz. TİDE Aka de mi nin ge le cek yıl lar da ki plan la - rı hak kın da bil gi ve rir mi si niz? Ye ni ko nu lar se mi ner prog ra mı na da hil ola cak mı? Ön ce lik le yu ka rı da be lirt ti ğim ko nu lar da eği tim plan la rı mı za 2012 yı lın da da yer ver mek te yiz. Bu ko nu lar dı şın da, ala nın da uz man olan ya - ban cı ko nuş ma cı/eği tim ci le ri de se mi ner prog - ra mı mı za kat ma yı ar zu edi yo ruz. Bu ko nu da ye - ni ko nu lar plan la ma dü şün ce miz var. TİDE Aka de mi nin ça lış ma la rı na iliş kin ra - por la ma ya pıl mak ta mı dır? Ya pıl mak ta ise han gi pe ri yod lar la, ne tür ra por lar ha zır lan - mak ta ve ki me su nul mak ta dır? Aka de mi nin ge lir ve gi der le ri TİDE mu ha se be he sap pla nı çer çe ve sin de ka yıt ve ta kip edi lir. TİDE Aka de mi fa ali yet le ri ile il gi li ola rak Tİ DE Aka de mi Yü rüt me Ku ru lu ta ra fın dan yıl lık fa ali yet ra po ru dü zen le ne rek TİDE Yö ne tim Ku ru lu ve Ge nel Ku ru lu na su nu lur. TİDE Aka de mi nin her tür lü bel ge, ka yıt ve ra por la rı TİDE de ar şiv le nir. Tİ DE Aka de mi nin fa ali yet le ri nin TİDE ve mes lek men sup la rı na ne tür fay da la rı söz ko nu su? Tİ DE ku ru lur ken ilk ve en önem li he de fi miz, TİDE nin mes lek te re fe rans ol ma sı idi. As lın da şöy le bir 16 yıl lık TİDE geç mi şi ne ba kar sa nız bü tün fa ali yet le ri miz öz de, mes lek re fe ran sı ol - ma ya dö nük tür. TİDE Aka de mi nin var lı ğı, TİDE yi mes le ki re fe rans ola rak güç lü bir şe kil - de des tek le mek te dir. Öte yan dan; mes le ki bil - gi ve bil gi nin doğ ru kay nak tan alın ma sı adı na TİDE nin se mi ner fa ali yet le riy le mes lek men - sup la rı na bil gi ak ta rı yor olun ma sı ve bu bil gi le - rin ulus la ra ra sı re fe rans lar dan bes le nip, ül ke - mi ze adap te edi le rek ve ril me si, üye le ri miz adı - na en önem li fay da ka le mi ni oluş tu ru yor. Mes lek pro fes yo nel le ri ne TİDE, Der gi miz ve Aka de mi adı na bir me sa jı nız var mı? Doğ ru za man da, doğ ru yer de ol mak ve doğ ru şey le ri ya pı yor ol mak sa nı rım her kes için is te - nen bir du rum dur. Ye ni Türk Ti ca ret Ka nu nu ile bir lik te ger çek an lam da iç de ne tim eği ti min den geç miş ay nı di li ko nu şan yö ne ti ci le ri ya rat - mak ve or ga ni zas yon la rı mız da bu ki şi le re yer ver mek ge re ke cek tir. De ne tim mes le ği nin ka lib ras yo nunu TİDE Aka de mi ola rak gö rü yo - rum ve mes lek pro fes yo nel le ri ni se mi ner le ri - miz de gör mek biz le ri mut lu ede cek tir. TİDE Aka de mi nin amaç ve he def le ri - ne yö ne lik per for mans öl çü mü na sıl ve han gi sü re ler de ya pıl mak ta dır? He nüz ilk yı lı nı id rak eden Aka de mi miz, plan ve he def le ri nin ba şın da bu lun mak - ta dır. 2011 yı lı için de or ta ya koy du ğu muz he def le ri miz den ger çek leş ti re bil dik le ri - mi zin ve ger çek leş ti re me dik le ri mi zin mu ha se be si ni ya pa rak 2012 için he ye ca - nı mı zı ye ni den şe kil len di ri yo ruz. Bu nun öte sin de kış dö ne mi so nun da ve son ba - har dö ne mi ön ce sin de du rum de ğer len - dir me si ve se mi ner per for mans la rı nı bü - tün yön le ri ile ma sa ya ya tı rıp sü re ci ge - liş tir me ye gay ret edi yo ruz. Doğ ru su, ge - li şen sa de ce sü reç de ğil, biz ler de bu ko nu da ken di mi zi ge liş ti ri yo ruz, alı nan ders ler den yol çı ka rak nok san la rı be lir le - me ye ve bun la ra gö re ak si yon plan la rı al ma ya gay ret edi yo ruz.

72 73 YANSIMA YANSIMA 15. Türkiye İç Denetim Kongresi nin Ana Teması Bakış Açısı Oldu Türkiye İç Denetim Enstitüsü, 17 Ekim 2011 tarihinde yerli ve yabancı konuklarını ağırladığı 15. Türkiye İç Denetim Kongresi ni, Swissotel de gerçekleştirdi. Ana teması, Bakış Açısı olan kongrede, iç denetimin fark ve değer yaratan yönü vurgulandı. Katılımın her geçen yıl arttığı kongrede, meslek profesyonelleri, akademisyenler, iş dünyasından önemli isimler sunumlarını gerçekleştirdiler. Kongrede üç ana oturumla birlikte üç de paralel oturum gerçekleştirildi. Kongre, sertifika ödül töreninin ardından sona erdi. Ali Kamil Uzun TİDE Kurucu Başkanı Küresel birikimlerden ulusal değer yarattık XV. Türkiye İç Denetim Kongresi nde birlikte olmaktan memnuniyetimi ifade ediyor, hepinizi sevgi ve saygılarımla selamlıyorum.dün Kıtalararası Avrasya Maratonu na katıldım. 15 kilometrelik yarı maraton sayılabilecek bir koşuyu tamamladım. Bugün de hiç bitmeyecek bir maratonun 15. yılını birlikte kutluyoruz.ilkini 1997 yılı mayıs ayında gerçekleştirdiğimiz Türkiye İç Denetim Kongresi, 15 yıldır kesintisiz sürdürülmektedir. Daha henüz iki yıllık yeni bir meslek örgütü iken başlattığımız meslek kongresinin bugün mesleki bir geleneğe dönüşen sürdürülebilirliği ve sürekliliğini görmek mutluluk ve gurur verici bir sonuçtur. Çünkü bu sonuç, Enstitümüzün kuruluş aşamasında öngördüğümüz vizyonun gerçek olduğunun bir ifadesidir. Türkiye de uluslararası standartlarda mesleki gelişim ve paylaşım platformu oluşturmak, meslekle ilgili değişimi ve geleceği yönetmek inancı ile başlattığımız mesleki örgütlenme süreci ile küresel birikimlerden ulusal bir değer yaratılmıştır.ana teması Bakış Açısı olan kongremizde bakış açımızı değiştirecek tespitler yapılmalı, hedefler öngörülmelidir. Mesleğimiz ve meslektaşlarımızın geleceği için TİDE 2020 vizyonu için bakış açımız etkili olacaktır. TİDE ile mesleğimizin bugün varolan değerleri bakış açısı farkı ile üretildi. Özlem Aykaç İğdelipınar TİDE Başkanı Mesleğimizin tanıtılması için çalışmalarımıza devam ediyoruz Hepinizi TİDE yönetim kurulu adına sevgi ve saygılarımla selamlıyorum. Kongremizin bu yıl 15. sini kutluyoruz. Mesleğimizin ve meslek örgütümüzün sürdürülebilirliği açısından da 15 yıldır kongremizi düzenliyor olmayı önemli buluyorum. Kongrede yönetim kurulu olarak mesleğimize bakış açımızı vermeye çalışacağız. Aramızda çok değerli konuklarımız var, kongremize katıldıkları için herkese çok teşekkür ediyorum. Yönetim Kurulu olarak, mesleğimizin tanıtılması için hâlâ çalışılması ve hâlâ meslektaşlarımızın gelişimleri için bizim desteğimize ihtiyaçları olduğunu görüyoruz. Bu iki alana odaklanarak çalışmalarımızı devam ettirdik ve ettirmeye devam ediyoruz. Kurumsal filmimizi hazırladık ve katıldığımız birçok etkinlikte TİDE nin tanıtım filmine yer verdik. Geçtiğimiz Mayıs ayında, ilk defa ulusal İç Denetim Farkındalık Ödüllerini verdik. Mesleğin tanıtımı için akademik çevrelerde ve üniversitelerde de işbirliklerimizi devam ettiriyoruz. Kamu sektörü ve meslek örgütleriyle de ilişkilerimizi devam ettirerek, ortak çalışmalar düzenledik. Ocak 2011 tarihinde TİDE Akademi yi kurduk. Sertifikalı iç denetçi sayımız 400 lere ulaştı. Bu yıl dergimizin 10. yılını kutluyoruz. Hepimize başarılı bir konferans diliyorum. Değişim İçin Gereksinimler Richard F. Chambers Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA) Başkanı Skandalların önüne geçmek için yasal düzenlemeler yapıldı Sizinle birlikte olmaktan, böyle ulusal bir kongrenin parçası olmaktan çok mutluyum. Size bazı bakış açılarını aktarmam gerektiğini düşünüyorum. Bunca yıl içerisinde ben de bakış açımı geliştirdim. Bugün sizlere deneyimlerimden bahsedeceğim. 2000 yılında Worldcom, 2002 yılında SarbanexOxley, İtalya da 2003 yılında Parmalat ve bütün kıtalarda çok büyük suiistimaller meydana geldi. Ondan sonra da hükumetler yeni kanunlar, yeni önergeler çıkarmaya başladılar. Bu şirketlerdeki finansal skandalların önünü almak için bunlar yapılmaya başladı. Amerika da SarbanexOxley yasası gerçekten iç denetçilerin ve şirketlerin, işine bakış açısını değiştirmesi anlamına geldi. Ali Selim Dai TİDE Kongre Komitesi Başkanı Bu yıl düzenlediğimiz kongreye rekor sayıda katılım oldu Türkiye İç Denetim Enstitüsü nde çalışma komiteleri var. Ben TİDE Kongre Komitesi Başkanı ve Sanko Holding de de koordinatör olarak görev yapıyorum. Kendi mesleğimizin gelişmesiyle birlikte büyük toplantıların gerekliliği yönetim kurulunca ifade ediliyor. Bu yılki kongremizde, önceki kongrelerimizden farklı olarak, rekor sayıya ulaşmış bulunmaktayız. Hâlâ önümüzde yapılacak çok işimiz var ve gelecek yıllarda daha büyük katılımlar olacağına inanıyoruz. 60 a yakın kurumun temsilcileri burada, yurt dışından önemli misafirlerimiz var. Bakış Açısı temasını seçerken, iç denetim mesleğinin bir konuya farklı açılardan bakması, diğer mesleklere göre daha mümkün görünüyor. Bunun dışında her sektörün aynı konuya farklı bakması da muhtemel. Bu bakış açıların serbest bir platformda tartışması ve müzakere edilmesi, bu yılki kongremizin temasını oluşturdu. Kongre komitesinde yardımcı olan herkese çok teşekkür ederim. Kurumsal Risk Yönetimi, ERM Uygulamaları İç denetçilerin odaklanacağı alan risk yönetimi olacak Menteş Albayrak, Anadolu Endüstri Holding Denetim Koordinatör Yardımcısı 1990 larda yönetim kurulları ellerini pek işe sokmuyorlardı. CEO lar ve yönetimler güçlüydü. İç denetim fonksiyonu olarak bizler de bu yapı içerisine dahil olmaya çalışıyorduk. 2000 li yılların başında meydana gelen kurumsal skandallar nedeniyle, denetimin önemi arttı. O dönemde finansal ve iç denetimin noksanlığından kaynaklanan sıkıntılar yaşandı. İç denetim o dönem finansal ve iç kontrollere odaklandı. 2000 li yılların sonunda yaşanan global krizle birlikte hikâye yeniden değişti. Burada da temel problem risk yönetimiydi. Bu da bizi, iç denetim profesyonellerini risk yönetimi alanına yöneltti. Önümüzdeki beş yıllık süreçte iç denetim çalışanlarının odaklanacağı beş alandan biri de risk yönetiminin güvencesi üzerine olacak.

74 75 YANSIMA Cansen Başaran Symes, PwC Türkiye Başkanı CEO ların değiştirmek istediği konuların başında risk yönetimi geliyor Hile Denetimi YANSIMA Her yıl Word Economic Forum toplantılarının ilk gününde CEO ların önümüzdeki beklentileriyle ilgili son derece önemli küresel araştırma yayınlanıyor. 2011 yılının Ocak ayında 14. sü açıklanan bu rapora baktığımızda, ekonomik krizin şirket stratejilerine etkisinin önemli seviyede olduğunu görüyoruz. Yaptığımız iş şirket içinde ne olursa olsun, mutlaka şirket stratejisiyle uyumlu olmalı. CEO ların yüzde 84 ünün iki yıl içinde şirket stratejilerini değiştirdiklerini ve söz konusu değişimin temelinde de ekonomik belirsizlik, müşteri gereklilikleri, sektördeki değişen dinamiklerin olduğu yer alıyor. Gerek dünyada, gerek Türkiye de CEO ların değiştirmek istedikleri konuların başında da risk yönetimi geliyor. Bu araştırmaya bu yıl Türkiye den çok ciddi CEO katılımı olduğu için biz Türkiye için de özel bir rapor hazırladık. Sitemizden buna ulaşabilirsiniz. Bu raporda çok iki dinamik var. Bunlardan biri düzenlemeler, diğeri de kurumların birbirleriyle bağlantılı, öngörülmesi kolay olmayan riskleri daha sağlıklı bir şekilde yönetmesidir. Mete Türkyılmaz, MBA, CRISC, CGEIT, CFE, CISA, MCP, Anadolu Endüstri Holding Denetim Koordinatör Yardımcısı Bilgi teknolojilerinin ve yazılımlarının geliştirilmesini önemsiyoruz Altuğ Koraltan, FE, CIA, TAV Havalimanları Holding İç Denetim Direktörü İnsanın olduğu yerde yolsuzluklar olabilir Ben suiistimal konusunun bir alt faktörlerinden biri olan insan faktöründen bahsedeceğim. Ne kadar sistem kullanırsak kullanalım, işin içindeki insan faktörünü göz ardı etmemek gerekiyor. Bir profilden bahsetmek istiyorum. Bu, 26 yaşında genç, çok iyi bir eğitim almış, yıllık ücreti 26 bin pound olan okullarda okumuş, iyi giyinen, iyi konuşan, iyi kültürlü bu kişi aylık kirası 7 bin pound olan bir evde yaşıyor. Herkesin gıptayla baktığı bir hayat tarzı olan Adoboli, tek tuşla bankasını 2 milyar dolar zarara uğrattı. Bu yolsuzluk, bankayı sarstı ve CEO istifa etti, hisse senetlerinde değer kaybı yaşandı. Biz bu filmi defalarca gördük. Neden oluyor bunlar? Biz ders çıkarmayı umursamıyor muyuz? Denetçilere önem verilmiyor mu? Kanunlar mı yetersiz? Enron olayında kanunlar değişti. İşin içinde insan varsa değişkenlik vardır. İnsanın olduğu yerde yolsuzluklar olabilir. Yolsuzluk üçgeninde bir baskı olacak, bunun gerçekleşmesi sonucunda davranış motivasyonunu gerçekleştirmeye yönelik fırsat olacak. O baskıyla fırsat bir araya geldiğinde aksiyon ve arkasından rasyonalizasyon gelecek. Fırsatlar daha çok, işletmelerde oluşan bir takım kontrol eksiklikleri ve bundan yararlanan kişilerin yaptıklarıdır. Kurumsal risk yönetimi konusunda dünyaya baktığımızda, geç kaldık. Burada iş dünyası olarak bizim yaklaşımımızda ve üst yönetimlerin yaklaşımında bir takım değişimlerin olması gerekiyordu. Çünkü kurumsal risk yönetimi gibi metotlar, ne yazık ki aşağıdan yukarıya doğru değil yukarıdan aşağıya doğru iniyor. Biz de risk bazlı denetim konsepti var. Bu konsepti, biz uzun zamandır nasıl yapmalıyız diye üzerinde konuşuyoruz. Bilgi teknolojilerinin kullanılması gündeme geldi ve bu yazılımların geliştirilmesi için ciddi mesailer harcıyoruz. Fakat bizim gördüğümüz riskler, iş dünyasının gördüğü risklerden biraz farklı olabiliyordu. Burada uzlaşıya ihtiyaç vardı. Yönetim kurulu toplantılarında riskler ve bu risklerle nasıl mücadele edileceği konuşulur, fakat bizim bu riskleri nasıl yönetebiliriz ve bu riskleri doğru yönetebilmek için neler yapmamız gerektiği üzerine bir standardımız ne yazık ki yoktu. Dünyada da bunun eksikliğini gördük. İç denetim, kurumsal risk yönetimi projeleri açısından da önemli, çünkü bizler, iş dünyasının göremediği başka açılardan da riskleri görebiliyoruz. Kurumsal risk yönetimi projeleri iç denetim projeleri değildir veya bilgi teknolojileri projesi değildir. Bu aslında iş dünyasının yapması gereken, oradaki farkındalığı artırması gereken projelerdir. İç denetimin sadece bu projeleri yöneten ve koordinasyon sağlayan konumda olmasını daha sağlıklı görüyorum. Aksi takdirde bunun özellikle iç denetim tarafında üretilmesi orada kalmasına neden olabilir. Bu riski de atlamamak gerekir diye düşünüyorum. Dilek Çilingir Köstem, Ernst&Young Güneydoğu Avrupa ve Türkiye Usulsüzlük İncelemesi Bölüm Lideri Maliyetleri azaltma en büyük baskı unsuru olarak görülüyor Bugün 2011 yılında yaptığımız anket sonuçları üzerinden geçeceğim. Biz Ernst&Young olarak bu anketi her yıl, bir yıl global, diğer yıl Avrupa olarak yapıyoruz ve Türkiye bu yapılan anketlerin her yıl bir parçası oluyor. 2011 yılının Mayıs ayında anketin sonuçlarını açıkladık. Bu anket 25 Avrupa ülkesinde, 2365 çalışanla yapıldı. Bu şirketler seçilirken çok uluslu olanları veya 500 den fazla personeli olanlar seçildi. Katılımcılar 25-65 yaş arasındalar. Türkiye de yapılan bu anket için 105 kişiyle görüşüldü. Bu anket özel anket şirketleri tarafından gerçekleştirildi. Katılımcıların yüzde 48 i 500 çalışanı olan şirketlerde, yüzde 22 si 1500-5000 çalışanı olan şirketlerde çalışıyor. Aynı şekilde Türkiye de ankete katılanların yüzde 9 u üst düzey yönetici, yüzde 28 i yönetici, kalanı da diğer pozisyonlarda görev alıyor. Bu dönemde maliyetleri azaltma en büyük baskı unsuru olarak görülüyor. Avrupalı her beş katılımcıdan biri, rüşveti çalışma hayatlarının gerekliliklerinden biri olarak görüyor. Ankete katılanların yarısı, şirketlerinin yolsuzluk karşıtı bir politikası olduğundan haberdar. Türkiye deki çalışanlar, maliyetleri azaltmanın en büyük baskı olduğunu ve bunun da süreceğini düşünüyorlar. Mustafa Günbulut, Sanko Holding Finans Direktörü Öncelikle risk ölçülmeli Risk yönetiminin finansal kısmından söz etmek istiyorum ama önce riskin tamamen ortadan kaldırılması gibi bir durum söz konusu olmuyor. Sanko olarak geçen yıl kurumsal risk yönetimi ve kurumsallaşma üzerine bir çalışma yaptık. Biz daha çok finansal riskleri değerlendirdiğimiz için, kur riski, likidite riski, faiz riski, alacak riski, emtia riski gibi başlıklarda biz politikalarımızı ve stratejilerimizi oluşturduk. Risk yönetimi konusu, finansçılar arasında en çok kur artışı olduğu dönemlerde, kur ne olacak diye birbirine sorar. Finansçılara da en çok kur ne olacak diye soru sorulmaya başlanır. Benim, Kurun ne olmasını istiyorsunuz? soruma bir yanıt gelmez. Biz bunu öncesinde konuşmayı amaçladık. Risk yönetimini konuştuğunuzda öncelikle riskin ölçülmesi gerekiyor. Bu risk ölçüldükten sonra bu riskin ne kadarını almak gerekliliği ortaya çıkıyor. Yöneticilerin de bu tartışmanın içine girmesiyle hedeflere ulaşılması söz konusu. İdil Gürdil, CPA, CFE, SMMM, KPMG Şirket Ortağı, Risk Yönetimi Danışmanlığı Başkanı Hukuk departmanlarında hiç suiistimal vakası bulunmuyor Ben de sizinle KPMG de yapılan bir suiistimalcinin raporu sonuçlarını paylaşacağım. 2007 yılında KPMG nin Avrupa, Ortadoğu ve Afrika bölgelerinde yaptığı fiili suiistimal incelemeleriyle oluşturduğu rapor bu. Bu rapor dünya çapında yapıldı ve bir suiistimalcinin profili 2011 raporu ortaya çıktı. Bu raporda Ocak 2008-Ocak 2010 tarihleri arasında 69 ülkede, KPMG suiistimal inceleme uzmanları tarafından incelenmiş 348 vaka değerlenmiş durumda. Özetlemek gerekirse, yüzde 87 si erkek, yüzde 41 i 36-45 yaş arasında, yüzde 90 ı kendi işverenine karşı suiistimal suçu işliyor. Yani tehlike şirket içinde, şirket dışından gelmiyor. Finans departmanında çalışıyorlar veya finansla bir bağlantıları var. Üst düzey yönetici pozisyonunda, şirketteki kıdem yılı 10 yılı aşmış, genelde şirket dışından gizli ittifak yapıyor. Yönetim Kurulu kademesinde suiistimal suçu işlenen vakaların toplamdaki payı 2007 de yüzde 11 iken, şu an yüzde 18. CEO ların ve genel müdürlerin suçu işleme oranı şu an yüzde 26 ya yükselmiş durumda. Hukuk departmanlarında hiç suiistimal vakası bulunmuyor.

76 77 YANSIMA Bilgi Teknolojileri Denetimi Stephan Schmid, EMEA, ACL Bölge Direktörü En iyi iç denetim uygulaması yapan kurumlardan biriyiz Çoğunlukla şirketlerde denetçiler, denetim konusuna çok iyi niyetlerle başlıyorlar ama önlerinde bazı engeller olabiliyor. Mesela IT departmanı, bütün data ların erişimine izin vermiyor. O nedenle, denetim yönetiminin bir başka amacı da, sırları ortadan kaldırmak olmalı. Aynı zamanda, veri kalitesi ve bütünlüğünün denetim sırasında kontrol edilmesi çok önemli bir faktör çünkü denetim başarısını sağlamak için veri kalitesi çok önemli. Kendi kurumunuzda teknoloji çözümünden yararlanmaya çalışırken her şeyden önce doğru karar vermiş olmalısınız. Önceden teknolojiyi satın alıp, bunu sürecin bir parçası haline getirmeniz lazım. Sadece tek bir vaka için tek bir teknolojiyi kullanmak uygun olmayacaktır, teknolojiyi sürekli kullanıp, iş sürecinin bir parçası haline getirmelisiniz. Kullandığınız teknolojiyi farklı denetim alanlarında kullanırsanız daha fazla yarar elde edeceksiniz. Her şeyden önce denetim hedefleriniz konusundaki öngörünüz de artacaktır ve veri kalitesi konusu da önemli ölçüde iyileşecektir. Ahmet Bal, Anadolu Endüstri Holding Denetim Koordinatörü En iyi iç denetim uygulaması yapan kurumlardan biriyiz Bir işletmeye gittiğinizde, özellikle büyük yelpazesi olan holding denetim birimlerinde, üst yöneticilerin zaman zaman siz bu konuda uzman mısınız, sözünü ettiğini, bir bakıma denetimin etkinliğini sorgulayabilir halde tavırlar takındığını görmektesiniz. Denetim bakımından kalite güvence belgesi de, bu sorgulamaları en iyi şekilde cevaplayan, uluslararası anlamda bir denetim kalitesine sahip güvence veren bir kurum anlamında bu soruları elimine eden yapıyı oluşturmakta ve yapmış olduğunuz denetimin ve sunmuş olduğunuz önerilerin daha saygın bir şekilde hayata geçirilmesine katkıda bulunmaktadır. Bu iki katkıdan sonra Türkiye de hem ISO kalite belgesine hem de dış kalite güvence sistemine sahip olan holding denetim koordinatörlüğü fonksiyonumuz var. En iyi iç denetim uygulaması yapan kurumlardan bir tanesiyiz. Güldem Karaçalı, CFE, SMMM, Alternatifbank Teftiş Kurulu Başkanı Kendi bakış açımız dışarıdan farklı bir gözden değerlendirilmeli YANSIMA Tumin Gültekin, CISA, CGEIT, CRISC, PwC Türkiye Şirket Ortağı Dünyadaki ekonomik büyüme teknolojiyle ilgilidir BT denetiminin içeriğini neler şekillendiriyor. Bence üç temel konu var: ekonomi BT yi ne kadar kullanıyor? Şirkettekiler ne kadar kullanıyor? Dün, bugün, yarın BT tarafında değişen ne tür riskler var? Bunlara odaklanmak gerektiğini düşünüyorum. Düzenlemeler, bizden ve şirketlerden neler bekliyor? Oxford Economics diye bir kurum Cisco, SAP, Citibank ın sponsorluğunda bir araştırma yapıyor ve dünyada teknoloji konusunda mega trendleri belirlemeye çalışıyor. 25 yıl ileriye, 30 yıl geriye dönük data toplanarak, mega trendlerin ne olabileceği konusunda bir incelemede bulunuyor. Aslında dünyadaki ekonomik büyüme teknolojiyle ilgilidir. Çok büyük buluşlar olduğunda, ekonomide ciddi değişimler, iş modellerinde ciddi değişimler yaşanır. Örnek, telefonun, otomobilin icadı gibi. Fakat internetin kullanılmasından sonra bu durum değişmiş, çünkü yeni buluşlar çok daha genel olarak etkiliyor. Örneğin, dünya ekonomisi, kıta Avrupası ve İngiltere ekseninde gelişmişken bütün ticaretin Amerika ya kaymasının tek nedeni var. Amerika, sıvı yakıtı buluyor. Dolayısıyla, sıvı yakıtla gemilerini yürütüyor, yerden kazanıyor ve ticaret hacmini büyütüyor. Çok basit değişiklik ama, ekonomiyi temelden etkiliyor. Bugün 4,3 milyar kişi cep telefonu kullanıyor. 2015 yılında öngörü 5,8 milyar kişinin cep telefonunu kullanıyor olmasıdır. Her 100 kullanıcıdan 10 u yeni telefon aldığında ekonomi yüzde 8 büyüyor. Kalite Dış Değerlendirmesi almış Teftiş Kurulu Başkanı olarak öncelikle deneyimlerimi paylaşacağım. İç denetim faaliyetleri kalite dış değerlendirmesiyle ilgili olarak, neden kalite dış değerlendirmesini istedik. Bu çalışmalardan beklentilerimiz nelerdir, sonuçları neler oldu? En sonunda da, IIA nin kalite dış denetim ekipleri tarafından genelde dış kalite denetimlerinde gözlenen genel problemler neler, onları kısaca açıklayacağım. İç denetim standartları içinde yer alan her iç denetim yöneticisinin kalite güvence geliştirme programı uygulaması gerekmekte. Bu programı uygularken, iç ve dış değerlemeler yapılmalıdır. 1312 no.lu standarda göre, her beş yılda bir dış değerlendirme alınması gerekmektedir. Teftiş kurulumuzun geçmişi uzun olmasına rağmen biz bu çalışmayı daha önce yaptıramamıştık. Kalite dış değerlendirmesi alma konusunda hem denetim komitesini, hem yönetim kurulunu ikna etmek gerekiyor. Neden ikna etmek gerekiyor? Öncelikle bağımsız bir analiz sağlamak durumundayız. Zaman zaman sürekli aynı işi yapmaktan, kendi bakış açımızı dışarıdan farklı bir gözden değerlendirilmesi gerekiyor. Mesleki standartlar ile bir karşılaştırma yapmamız ve yaptığımız işi daha iyi yapabilir miyiz, bunu araştırmamız gerekiyor. 2010 yılı ikinci yarısından sonra kalite dış değerlemesi alma konusunda karara varıldı. Kalite güvence değerlendirmesini yapacak uzman bir kuruluşun bağımsız bir gözle seçilmesi gündeme geldi. Bu seçimde, hem denetim komitesi ve hem de yönetim kuruluyla birlikte karar verildi. Kalite Güvence Değerlemesi (QAR) ve İyi Uygulama Örnekleri Mustafa Kemal Tapkan, SMMM, Borusan Holding İç Denetim Müdürü Kalite güvence değerlemesi süreçleri ve uygulamaları nelerdir? Kalite Güvence Değerlemesi (QAR) ve İyi Uygulama Örnekleri başlığı altında düzenlenen bu oturumda birbirinden değerli konuşmacılarımız görüşlerini bizlerle paylaşacaklar. Konuklarımızdan Güldem Karaçalı aynı zamanda TİDE nin kurucu üyelerinden biri olup, Alternatifbank Teftiş Kurulu Başkanı olarak çalışmalarını sürdürüyor. Dr. Nazif Burca, Türk Telekom İç Denetim Başkanı olarak görev yapıyor ve kısa sürede risk odaklı yönetim sistemini kurumuna yerleştirmiş. Ahmet Bal Anadolu Endüstri Holding Denetim Koordinatörü olarak görev yapıyor. Konuklarımız bugün bizlere, kendi kurumlarındaki kalite güvence değerlemesi süreçleriyle ilgili ve daha sonra kendi kurumlarında geliştirdikleri iyi uygulamalardan bahsedecekler. Dr. Nazif Burca Türk Telekom İç Denetim Başkanı Dış kalite çalışmasını gerçekleştiren Türkiye de sekizinci firmayız Öncelikle kalite güvence çalışmalarımızdan bahsetmek istiyorum. Kalite güvence önemli ve işimizi kaliteli yapmamız lazım. Bu çerçevede iç ve dış değerlemeler var. Kıdemli bir denetçinin yürüttüğü çalışmaların, kıdemli bir denetçi, başkan yardımcıları, başkan tarafından gözden geçirilmesi, en önemli yürüttüğümüz iç değerlemedir. Daha sonra kalite ekibimiz periyodik olarak, ekiplerin tüm çalışmalarını gözden geçiriyor. Müşteri memnuniyeti anketlerimiz var, performans kriterlerimizi takip ediyoruz. Bir de yıllık öz değerlendirme yapmayı planlıyoruz. Bunun da standartlarını oluşturduk. Dış kalite çalışmasını gerçekleştiren Türkiye de sekizinci firmayız. Bağımsız bir firmadan bu hizmeti aldık, bu çalışma yaklaşık altı ay sürdü. Yapılan çalışmalardan sonra tespitler paylaşılıyor ve belli bir süre sonra gelerek, raporlarını yazıyorlar. Genel olarak standartlara uyulduğu, kısmen uyulduğu ve uyulmadığı şeklinde üç rapor hazırlanıyor. Bizim de genel olarak standartlara uyduğumuz konusunda bir rapor aldık. Uluslararası standartlar gereğince artık raporlarımızda rahatlıkla, uluslararası standartlara uygun denetim yapıyoruz diyoruz.

78 YANSIMA Kriz Teğet Geçer mi? Ege Cansen, Gazeteci, Ekonomi Yazarı Her kriz bir düzeltmedir Bu konferansta, krizin doğuşuyla ilgili benim kafamda oluşan nedenselliği anlatacağım. Burada iktisadi düşüncenin temel kavramlarına yer veriyorum. Her kriz bir düzeltmedir. Demek ki bir bozulma var ki kriz çıkıyor. Krizin kendisi düzeltme tepkisidir. Milli gelir artışından kopuk, milli servet artışı olamaz. Mal fiyatları, mülk fiyatları paralel hareket etmelidir. Enflasyon denilen bir tabir var. Enflasyon yıldan yıla tüketici fiyatlarındaki artış. Bunun çıkışında ücret zamlarına esas olsun diye bunlar hazırlanmıştır. Maaşla çalışanların maaşlarını ayarlamak için bu endeks hazırlanmıştır. Bu fiyat artışları mal ve hizmet artışları, bir de mülk var. Buna menkul ve gayrimenkul varlıklar da diyoruz. Bir de bunların fiyat artışları var. Ekonomide gözlemlediğimiz en büyük hastalık belirtisi, varlık fiyatları artışıyla bu mal ve hizmetlerin artışı paralel gitmiyor. Esas krizi ortaya çıkaran sebep budur. Bunun bir türevi sebep de, küresel toplamı sıfır olsa da cari işlem açıklarıdır. Ekonominin içinde açılan cari açıkları kapamak için bir hareket oluşuyor. Bir ekonomi vardır, iki ekonomi yoktur, o da reel ekonomidir. Finansal ekonomi, reel ekonominin ayna görüntüsüdür. Temel sebep olarak ortaya koyduğum mülk fiyatları, mal ve hizmet fiyatlarından ayrı gidemez, esas sebep budur. Bankalarda Yönetim Beyanı Uygulaması ve İç Denetimin Rolü Ahmet Türkay Varlı, BDDK Bilgi Yönetimi Daire Başkanı 375. madde yönetim kurulunun yetkileriyle ilgili Yönetim beyanı konusu bizim düzenlemelerimizle gündeme gelmedi. 2011 yılının Ocak ayında 6102 sayılı yasa olarak yürürlüğe girdi. 375. maddesi, yönetim kurulunun vazgeçilmez yetkileriyle alakalı maddeyi inceliyor. Yönetim Beyanında yer alan bazı hususlar şu şekilde: Şirket üst düzey yönetim ve bununla ilgili talimatların verilmesi, şirket yönetim teşkilatının belirlenmesi, muhasebe, finans denetimi ve şirketin denetiminin gerektirdiği ölçüde finansal planlama için gerekli düzenin kurulması, yönetimle ilgili kişilerin özellikle kanunlara, esas sözleşmelere, yönetim kurullarının talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimidir. Bunlar yönetim kurulunun asla bir başkasına devredemeyeceği yetkiler olarak tanımlanıyor. Özellikle 550. maddesinde, muhasebe standartlarıyla ilişkilendirilerek, yönetim kurulunun bu sistem kurma zorunluluğunu yerine getirirken özellikle muhasebe ve mali tabloların sunumu konusunda bu ilkeye paralel sistem kurma zorunluluğu işleniyor. Ali Aras, T.C. Ziraat Bankası Teftiş Kurulu Başkanı Yönetim Beyanı uygulamaları bütün bir yıla yayılan bir uygulamadır Yönetmelik çıktıktan sonra uygulamaya yönelik çerçeveyi genelgeyle gördük. Burada yönetim kurulunun iç kontrole getirdiği uyumu hakkında bağımsız denetçiye beyan verme zorunluluğu getirildi. Biz bu beyan kapsamında ne yaptık? Bu sadece yıl sonunda hazırlanacak beyan değildir, öncelikle bunu vurgulamak istiyorum. Bu, bütün bir yıla sirayet edecek ve yapılacak bir çalışmadır. Buna göre biz bir ekip kurduk. Dokuz IT mühendisi arkadaşımız var. Biz IT mühendisi arkadaşlarımız, 2009 yılının sonlarında Almanya ya eğitime gönderdik. Eğitim sonucunda, süreç denetimi öncesi uygulama denetimi diye BDDK nın yönetmeliğinde bir ifade vardı. Biz uygulama bazlı süreç denetimi ismini verdiğimiz bir çalışma oluşturduk. Daha sonra gördük ki, bu çalışma BDDK nın yönetmeliğiyle örtüşür durumdaydı. Oluşturduğumuz çalışma grubu dört kişiden oluşuyor. Bu arkadaşlarımız denetim metodolojisini oluşturdular. Bu denetim metodolojisinin denetim komitesinden onay alması, daha sonra risk kontrol matrikslerinin ilgili departmanlarımızla birlikte oluşturarak, üst yönetime sunuldu. Ersin Demir, Finansbank Teftiş Kurulu Başkanı Yönetim beyanı sürecini, SOX tecrübemizle yaşamış olduk Biz bu süreçlere yabancı değiliz. 2006 yılında bankamızın satışının gerçekleşmesinin ardından, 2007 yılında SOX kapsamında bu çalışmalarla kendimizi karşı karşıya bulduk. Oradaki tecrübemiz bize gösterdi ki, şimdi çıkan Yönetim Beyanı ile neredeyse aynı. En önemli farklılık şu, SOX kapsamında da bir beyan var, bu beyanı CFO ve CEO imzalıyor. Yönetim Beyanı ile bu iki imza seviye olarak yükseltiliyor, hem de sorumluluk olarak genişletiliyor. Bu süreci biz SOX tecrübemizle yaşamış olduk. Yönetim Kurulu nun imzaları atacak olması en büyük farktır. Neden bankaların yönetim kurulları bu imzayı atıyor? Burada Finansbank olarak tecrübe ettiğimiz en önemli konu, kurumsallaşmaya doğru atılan en önemli adımdır. Bu sürecin başarılı olmasındaki en temel faktör, yönetimin bu süreci benimsemesidir. Kurumsal bakış açısıyla bu süreç benimsenmediği sürece, baştan sona çeşitli aşamalarda sıkıntı yaşanması kaçınılmazdır. Bu kurumsal amacı üst yönetime, denetim komitesine ve yönetim kuruluna çok iyi anlatmak ve bunun bir prosedür olmadığını, bürokrasinin bir parçası olmadığını ve kurumsallaşma adına çok önemli bir adım olduğunu benimsetmek gerekiyor. Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Kurumsallaşma, Denetim ve Risk Yönetimi 79 YANSIMA Hilali Yıldırım, Bank Asya Teftiş Kurulu Başkanı Yönetim Beyanı na içerik doldurma da diyebiliriz Bankalar 2008 ve 2009 yıllarındaki global krizin ardından, ülke ekonomisinin gelişimiyle birlikte büyüme ve kârlılığa odaklanmışken, BDDK 30 Temmuz 2010 tarihinde Yönetim Beyanı adlı bir genelge çıkardı. Bu genelgeyle bankaları, bağımsız denetim firmaları ve danışmanlık firmalarını haliyle heyecanlandırdı. Bu genelgeyle banka yönetim kurullarının imzalayacağı ve iç kontrollerinin yetkinliği, yeterliliği ve uyumluluğuna ilişkin bağımsız denetim kuruluşlarına vereceği bir beyandan bahsediyor. BDDK 2006 yılından itibaren banka yönetim kurullarına etkin iç sistemlerin kurulması için zaten sorumlulukları vermişti. Bu öngördüğü yapıyı detaylı tarif etmişti. Bu beyanla, kurulması öngörülen sistemlerin olgunluk düzeylerine ilişkin bir ilave beyanı ve bir farkındalık düzeyinin korunmasını istiyor. Genelgenin yayınlanmasıyla birlikte bankalar bir anda süreçlerini, iç kontrollerini yeniden değerlendirir duruma geldiler. İlki 2012 yılının Ocak ayı sonunda verilecek olan bu beyana hazırlık içindeyken, BDDK ile bankaları bir araya getirmesi açısından bu kongreyi bir fırsat olarak görüyorum. Ali Çiçekli, CPA, SMMM, Deloitte Türkiye Türk Ticaret Kanunu Lideri ve İş Geliştirme Ortağı Yeni TTK bizleri heyecanlandırıyor Uzel Makine önemli bir traktör firması ve bünyesinde 3500 mavi yakalı, 500 beyaz yakalı çalışan bulunuyor. Ortaklarına kâr dağıtan ve binlerce aile bakan bir firmaydı. Bu firma, aile içi bir takım çekişmeler nedeniyle, bütün finansal gücünü kaybederek şu anda ekonomide ticaret hayatından çekilmek durumunda kaldı. Bu şirketler kurumsal yönetim ilkelerini benimsemedikleri için bugünlere geliyorlar. Aile şirketlerinin sürdürülebilirliğiyle ilgili olarak bir anket gördüm. Amerika dan örnek vermek istiyorum. Birinci jenerasyondan ikinci jenerasyona geçen aile şirketlerinin oranı yüzde 40. İkinci jenerasyondan üçüncü jenerasyona geçen aile şirketlerinin oranı yüzde 12. Üçüncü jenerasyondan dördüncü jenerasyona geçen aile şirketlerin oranı yüzde 3. Dow Jones da işlem gören hisse senetleriyle şirketler karşılaştırılıyor. 1900 yılından 2000 yılına sadece bir şirketin ayakta kalabildiği, bu şirketin de General Electric olduğu görülüyor. Dolayısıyla da, yurt dışında da sürdürülebilirlik problemi var. Bizim, danışmanlar olarak desteklediğimiz kurumsal yönetim ilkelerinin, tüm unsurlarıyla yeni TTK da karşımıza çıkması bizleri heyecanlandırıyor.

80 81 YANSIMA İmdat Ersoy, T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdür Yardımcısı Yeni TTK ile devrim niteliğinde değişimler yaşanıyor Erdal Batmaz, Şekerbank Yönetim Kurulu Üyesi Taraftar, kulüp için artık müşteri olmuştur YANSIMA Yeni TTK çok önemli yenilik ve değişiklikler getiriyor. Bu yenilik ve değişikliklerden, konumuz olan iki tanesini ele alacağım. Bunlardan biri kurumsal yönetim, diğeri denetim konusunda getirilen yenilikler. Bugüne kadar halka açık anonim şirketler için uygulama alanı bulan kurumsal yönetim ve kurumsal yönetim ilkeleri artık yeni TTK ile birlikte tüm sermaye şirketlerinde geçerli kılacak birçok yenilik getirecek. Adillik, şeffaflık, hesap verilebilirlik, sorumluluk gibi kurumsal yönetimle ilgili dört temel ilke yeni yasada somut birçok hükümle karşılık bulmuş. Öte yandan yeni TTK, yönetim kurulu üyeleriyle akrabalık dışında hiçbir ilişkisi olmayan ve kendilerinde hiçbir özellik, nitelik aramayan klasik denetim anlayışını kaldırıyor, sermaye şirketleri de bağımsız denetime tabi kılınıyor. Devrim niteliğindeki bu değişimle birlikte, bağımsız denetim olgusu daha geniş tabanda uygulama alanı bulacak. İç denetim, risklerin erken teşhisi ve yönetimi gibi uygulamalar çok daha geniş bir alanda uygulanmaya başlayacaktır. 1990 lı yıllardan sonra futbol, taraftar ve kulüp ilişkisi çok farklı bir noktaya taşındı. Olayın nirengi noktası olan taraftar, müşteri olmuştur. Bu müşterinin herhangi bir kulübün taraftarı olmasının bir önemi yoktur. Bugünün dünyasında, endüstriyel yapılanmaların tamamında -başta futbol olmak üzere- bu alanda yaratılan, üretilen hizmet pazarlanıyor. Bu yapılanmada futbolun ve sporun kendi iç dinamiklerinde var olmayan, ama ona dışardan dayatılmaya çalışılan, şimdi de bizim tartıştığımız kurumsal yapı ve denetimi zorunlu kılmaktadır ve bu maalesef becerilememektedir. Klasik dernek modeline göre örgütlenmiş kulüp kavramımız var. Türk sporu 1933 yılından bu yana daha demokratik bir yapılanmaya sahip olmasına rağmen, 1933 teki Beden Terbiyesi Müdürlüğü nün kurulmasıyla birlikte, bundan önceki İdman Cemiyetleri İttifakı dediğimiz çok daha sivil, çok daha demokrat, çok daha bağımsız organizasyon yapısını bırakıp, tamamen bugünkü kurumsal yapısı siyasetin ya da kamunun direkt etkisi olan dernek yapılanmasıyla devam etmektedir. Şirketleşme dediğimiz, İngiliz modeliyle ortaya çıkmıştır. Futbolda Kurumsal Yönetim ve Denetim Bülent Yıldırım, FIFA ve TFF Süper Lig Hakemi, T.C. Ekonomi Bakanlığı İç Denetim Başkanı Dr. Cüneyt Sezgin, Garanti Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Bizim futbol kamuoyumuz sadece sahaya yönelmiş durumda Futbolda kurumsal yönetim ve denetim önem kazanmıştır Oturuma geçmeden önce, Sinan Tanakol için şükranlarımı sunmak istiyorum. İlk göreve başladığımda Interbank ta üstatlarımdan biri oldu. Mekânı cennet olsun diyor ve oturumu başlatıyorum. Bu oturumda bir akış hazırladık. İlk Dorukhan Acar ile başlayacağız. Dorukhan Acar, Kurumsal Yönetim nedir ve bundan ne anlaşılmalıdır, dünyadaki uygulamalar ve Türkiye deki örnekleriyle ilgili bir sunum yapacak. Sonra Erdal Batmaz, taraftar ve kulüp ilişkisine değinecek. Meslektaşımız aynı zamanda FIFA ve TFF Süper Lig Hakemi Bülent Yıldırım kulüpler ve kurumsallaşma üzerine düşüncelerini paylaşacak. Gazeteci ve Spor Yazarı Atilla Gökçe spor yazarlığı ve futbol organizasyonları üzerine bir konuşma gerçekleştirecek. Son olarak Bülent Tarhan kulüp lisans sistemi ve ülkemizdeki uygulanışı hakkında bilgi verecek. Özellikle halka açılan şirketler anlamında baktığımızda, futbolda kurumsallaşma anlamında bazı yasal mevzuat dayatmaları oldu. Bütün bunlara rağmen, dernek yapısından halka açık şirkete sahip olan kulüplerimizin de kurumsallaştığını söyleyemeyeceğiz. Bu neden istenilen boyutta gitmiyor? Çünkü kimse denetlenmek istemiyor. Çok sık yaşanan yönetim değişikliği söz konusu. Bizim futbol kamuoyumuz sadece sahaya yönelmiş durumda. Sadece sportif rekabeti önemsiyor ve kulübün geleceğine ilişkin, prensip ve değerlerine ilişkin kimsenin bir sorgulaması yok. Ciddi anlamda bir farkındalık eksikliği var. Kulüp yapısına baktığımızda, kulübün bir ya da birkaç kişi tarafından yürütüldüğü ortaya çıkıyor. Sorumluluk açısından, başta düzenleyici kurum olan Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) na çok ciddi görev düşüyor. Kulüp yöneticilerinin de günümüz futbolunun gerçekleriyle yüzleşme zamanı geldi, geçiyor bile. Derinlemesine baktığımızda da kulüplerde ciddi anlamda bir kriz var. Dorukhan Acar, TKYD Yönetim Kurulu Üyesi Atilla Gökçe, Gazeteci, Spor Yazarı Türkiye spor ekonomisi 750 milyon Euro ya ulaştı Dünya futbolu için harcanan paranın miktarı 300 milyar Dolar Kurumsal Yönetim Derneği, Enron skandalı sonrası 2001 yılında, ilk başta TÜSİAD ın girişimiyle başlayıp, daha sonra dernekleşen bir yapı. Dört ana ilke var: Adillik, şeffaflık, hesap verilebilirlik, sorumluluk. Bu dört ana ilkeyi, halka açık şirketler, SPK ve daha sonra ekonomik alanlarda inceliyorduk. Ardından, 2005 senesinde spor ekonomisinin boyutları öyle bir noktaya geldi ki, o noktada 300 milyon Euro luk bir pazardan bahsetmeye başladık. Bugün Türkiye sadece 750 milyon Euro seviyesine geldi. Bu, futbolun yarattığı gelir ve buna spor programları, medya, kumar vs. gibi yan sektörler bunun içerisine dahil değil. Avrupa ya baktığımızda 2011 yılında 17,5 milyar Euro oldu. Çok ciddi bir Pazar. Kıta Avrupa sında büyümeler yüzde 0, 1 seviyelerinde olurken, hâlâ futbol yüzde 5 büyümeye devam ediyor. Sadece ekonomik alanı bile bir şirket, bir kurum ve böyle bakmak gerekiyor. TKYD olarak bir rehber hazırlayarak ön çalışma başlatmak istedik. Rehberin çıkışı bu ekonominin boyutudur. Spor yöneticileri üç alan yönetiyorlar. Sosyal alan, sportif alan, ekonomik alan. Bu ekonomik alan çok büyüdü ve milyar dolarları aşan borç yükleri de oluştu. Transfer harcamasında dünya üçüncüsüyüz. İlk transferden bugüne futbol, küresel kültürle beraber, küresel ekonomilerle birlikte son 20 yılda inanılmaz boyutlara ulaştı. Futbol, derinlik, zenginlik, içerik, renk kazandı. Dünya ticaretinde dolaşan serbest para miktarının 3 trilyon dolar olduğu yıllardır söylenir. Belki bu rakam son yıllarda değişmiş olabilir. Dünya futbolu için harcanan paranın miktarı 300 milyar Dolar. 3 trilyonluk global ticaretin yüzde 10 u kadar bir miktarı hayatımızda futbol için harcıyoruz. Bizim ülkemizin futbol ekonomisindeki yerinin, yaklaşık 750 milyon Euro olduğu görülüyor. Biz dünya futbol büyüklüğünün henüz yüzde 1 indeyiz. Bu anlamda bakarsak, 200 den fazla FIFA üyesi ülke içinde 27. sırada olmamız, ekonomimize göre çok büyük başarı olarak görülebilir. Öte yandan futbol, o masum ve güzel oyun, herkesin oynadığı, sanayi devriminin, işçi sınıfının oynadığı, sosyalleştiği bu güzel oyun, hayran olduğumuz goller, çalımlar, giderek o kadar çok endüstriyel kılıflara sarıldı ki, zaman zaman masumiyetini kaybeder hâle geldi. İçine, bu büyük ekonomi içine bahis girdi ondan büyüdü. Organizasyonların çapı büyüdü ve o organizasyonlarda, attığınız bir penaltının değeri çok daha büyük olabiliyor. Futbolun cazibesi büyüdükçe oradan pay almak isteyenler, kepçelerini uzatıyorlar. Medya kepçeyi uzatıyor, yayın hakları için. O yayın haklarını elde edebilmek için rakiplerini kirleten eylem ve söylemlerin içinde oluyor. Bahisçiler oradan gruplaşarak pay almaya çalışıyor ve masumla, suçlu bir arada buluşuyor. Çünkü, futbolun çok zengin bir pastası var.

82 83 YANSIMA YANSIMA Bülent Tarhan, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Kulüp Lisans Kurulu Başkan Vekili Kulüp lisans sistemi futbolun kalitesini artırıyor Genelde Türk spor kulüplerinde kurumsallaşmanın önemli araçlardan birinin kulüp lisans sistemi olduğunu söyleyebilirim. Kulüp lisans sisteminin ana aktörü olan kulüp lisans kurulu ve kulüp lisans müdürlüğü aynı zamanda birer denetim müessesesidir. Dolayısıyla kulüp lisans sistemini hem kurumsallaşma hem de denetim anlamında nitelendirmek mümkün. Kulüp lisans sistemi, futbolun kalitesini artırmak, daha sağlam temellere dayandırmak, geliştirmek amacıyla başlatılan ve UEFA bünyesindeki 53 ülke federasyonunda uygulanan bir standardizasyon projesidir. Kulüp lisans sistemi sadece UEFA ve FIFA tarafından değil aynı zamanda diğer uluslararası kuruluşlar tarafından da özenle ve önemle üstünde durulan bir sistem. Kulüp lisans sistemine Türkiye özelinde bakarsak, Süper Toto Süper Lig, Bank Asya Birinci Lig ve Spor Toto İkinci Lig profesyonel spor kulüplerinde uygulanıyor. Birlikte çalışırsak, potansiyelimizin hiçbir sınırı olamaz Richard F. Chambers Bir yılın daha sonuna geldiğimize ve 2012 yılına girmek üzere olduğumuza inanmak gerçekten güç! Yılın bu zamanını, yaptıklarımız ve yapacaklarımız hakkında düşünmek ve muhasebesini yapmak için daima önemli bir zaman dilimi olarak görüyorum. Öncelikle, artık sonuna yaklaşmakta olan yılın muhasebesini yapmak için faydalıdır. Fakat daha da önemlisi, yeni yılın bize getireceği olasılıklar ve imkânların muhasebesini yapmak için de iyi bir zamandır. 2011 ve 2012 yıllarının IIA için ne demek olduğu ve ne anlama geleceği hakkında ve dünya çapında mesleğimize hizmet eden herkesin paylaşacağı bu önemli ilişki hakkında görüşlerimi açıklamamı hoşgörüyle karşılayacağınızı ümit ediyorum. 2011, pek çok açıdan, IIA Global için ve dünyanın her yerindeki Enstitülerimizin çoğu için yeni inisiyatiflerin alındığı ve yeni zirvelere çıkılan bir yıl oldu. Yıla sayısız yeni fikirlerle girdik, fakat hepimizin kritik önemi haiz kabul ettiği inisiyatifleri hayata geçirme kabiliyetimizi kısıtlama tehdidi yaratan kaynak kısıtlamaları ve sınırlamalarımız da vardı. Pek çoğumuzun olağanüstü ve istisnai çalışkanlığı ve bir dizi şanslı olay sayesinde, şimdi dünya çapında rekor finansal performans göstereceğimiz ve rekor üye sayısına ulaşacağımız bir yıla bakmaktayız. Ancak sadece bir istatistiksel veri olarak değil, çok daha önemlisi, sizin yardımlarınız sayesinde uygulama imkânı bulduğumuz bir dizi yeni inisiyatif ve proje de söz konusu oldu. Bunların en çok kayda değerleri arasında şunlar sayılabilir: 10 yılı aşkın bir süredir ilk yeni sertifikasyon programımız olan Risk Yönetimi Güvence Görevlerinde Sertifikasyon (CRMA) programını başlattık. Dünyanın her yerinden iç denetçilerin veri ve bilgi toplamak ve bilgi alışverişi yapmak için global toplanma merkezi işlevini görecek olan yeni bir Global IIA Web Sitesi (www.globaliia. org) kurduk ve hizmete açtık. Sadece 8 kısa hafta içerisinde, kullanım süresi açısından bizim en iyimser tahminlerimizi ve projeksiyonlarımızı bile daha şimdiden aşmış bulunan www.auditchannel.tv yayınını başlattık. IIA Araştırma Vakfı, global iç denetim mesleği hakkında bugüne kadar hazırlanmış en kapsamlı inceleme kitabı olan CBOK 2010 u yayımladı. Revize edilmiş ve gözden geçirilmiş Uluslararası İç Denetim Standartları Mesleki Uygulama Çerçevesi ni (IPPF) çıkarttık ve IPPF Gözetim Konseyi nin bizim kılavuz belirleme prosedürlerimizi gözlemlemesini ve görüşlerini tüm dünyayla paylaşmasını temin ettik. Global gönüllü liderliğimiz, hem mesleğimizin hem de bu organizasyonun gelecek yolu için bir deniz feneri olacağı düşünülen yeni bir stratejik plan belirledi ve açıkladı. Dünyanın her yerinde, fikri mülkiyet konusu eserlerimizi ve ticari markalarımızı tescil ettirmek için büyük yatırımlar yaptık ve olağanüstü bir ilerleme sağladık. (Normalde bu yatırımı yapma imkânı bulunmayan) Enstitülerin, dünyanın her yerinde İç Denetim Yöneticileri için prestijli hizmetler sunmalarına olanak sağlayacak olan Global İç Denetim Yöneticileri Merkezine kılavuzluk ettik. Ortağımız IIA Malezya ile birlikte, Kuzey Amerika dışında şu ana kadar sağlanan en yüksek katılım düzeyine ulaşan 2011 Uluslararası Konferansı nda yaklaşık 2 bin katılımcıyı ağırladık. 2011 yılında sağlanan ilerleme ne kadar heyecan verici olursa olsun, bir global meslek örgütü olarak sahip bulunduğumuz potansiyeli daha yeni kullanmaya başladığımıza inanıyorum. Hepinizle birlikte çalıştığımızda, 2012 yılının bize daha da kayda değer ve önemli başarılar getireceğinden eminim. Örneğin, gelecek yıl: Global Operasyonların 2011 finansal sonuçları temelinde, üyelerimizin isteği bu yönde olursa, ayrı bir global enstitünün kurulmasına yönelik adımlar atabileceğimize; CRMA yı dünya çapında Anlaşmamız (Taahhüdümüz) olarak sunabileceğimize ve Enstitülerin de CRMA yı Ocak ayından itibaren üyelerine sunabileceklerine; Latin Amerika da, İspanya da ve dünyanın diğer İspanyolca konuşan ülkelerinde bulunan üyelerimiz için, Internal Auditor Dergimizi İspanyolca olarak da yayımlayabileceğimize; Dünyanın her yerinde Enstitü CEO larıyla ve gönüllü liderlerle iletişim, işbirliği ve ilişkilerimizi geliştirebileceğimize; Enstitülerimizin kendi üyelerine daha iyi hizmet sunmak için istifade edebilecekleri yeni programlar ve hizmetler tespit edebileceğimize ve başlatabileceğimize; Ortağımız The IIA Boston Chapter ile birlikte, Temmuz ayında düzenlenecek olan 2012 Uluslararası Konferansı nda, dünyanın her yerinden 2 bin 300 den fazla iç denetim profesyonelini ağırlayabileceğimize; Yeni Delhi, Hindistan da 2012 Global Konseyi toplantısına ev sahipliği yapacağımıza ve dünyanın her yerinden 60 dan fazla Enstitü den gelen delegeleri ağırlayabileceğimize ve Dünyanın her yerindeki mevcut ve gelecek paydaşlar nezdinde iç denetimin değeri ve önemi hakkındaki bilinç düzeyini artıracak olan yeni bir Global Savunmanlık stratejisini uygulamaya sokabileceğimize, inanıyorum. Yukarıdaki önermelerden de anlayacağınız gibi, bulunduğumuz yer ve gittiğimiz yer hakkında çok hevesli ve heyecanlıyım. Dünyanın her yerinde organizasyonumuzu oluşturan personel ve gönüllüler hakkında da aynı düzeyde hevesli ve heyecanlıyım. Birlikte çalışırsak, potansiyelimizin hiçbir sınırı olamaz! Son olarak, 2011 yılının sonuna yaklaştığı bu günlerde, bu fırsattan istifade ederek, hepinize mutlu bir yeni yıl dilemek istiyorum. Richard F. Chambers, CIA, CGAP, CCSA,CRMA IIA Başkanı ve CEO

84 PARMAK İZİ 85 PARMAK İZİ Kalite Güvence Değerlendirmesi Hakk nda S kça Sorulan Sorular Ka li te gü ven ce ve ge liş tir me prog ram la rı nın öne mi nin hem dün ya da, hem de ül ke miz de gi - de rek art ma ya baş la dı ğı nı he pi miz mes lek men sup la rı ola rak fark et mi şiz dir. Ka mu da İç De ne tim Ko or di nas yon Ku ru lu nun 29 Ey lül 2011 ta rih li ve 19 sa yı lı ka ra rıy la 1 dü zen le di ği İç De ne tim Ka li te Gü ven ce ve Ge liş tir me Prog ra - mı, hem İç de ne tim bi rim le ri bün ye sin de ya pı la - cak iç de ğer len dir me le ri, hem de T.C Ma li ye Ba - kan lı ğı İç De ne tim Ko or di nas yon Ku ru lu (İDKK) ta ra fın dan en az beş yıl da bir ya pı la cak ve ya yap tı rı la cak dış de ğer len dir me le ri kap sı yor. Re el sek tör de, Türk Ti ca ret Ka nu nu nun uy gu la - ma ta ri hi nin ya kın laş ma sı ve ku rum - sal yö ne tim il ke le ri nin ku rum lar ta ra fın dan da ha faz la be nim - sen me si ile, fi nans sek tö - rün de ise Ban ka cı lık Dü zen le me ve De net - le me Ku ru mu'nun (BDDK) sek tö re iliş - kin dü zen le me le ri ile uyum lu şe kil de iç de - ne tim fonk si yon la rı nın ku rum için öne mi ve kat - tı ğı de ğe rin art ma sı ile, iç de ne tim uy gu la ma la rı nın ka li - te gü ven ce si nin gi de rek önem ka - za nı yor ol du ğu nu göz lem li yo ruz. Ka li te gü ven ce de ğer len dir me si ile il gi li İç De - ne tim Yö ne ti ci le ri ile yap tı ğı mız soh bet ler de öne çı kan so ru lar, aşa ğı da ki ko nu baş lık la rı al - tın da top la na bi li yor. Ön ce lik li ola rak ka li te gü - ven ce nin kap sa mı na bak tı ğı mız da ka li te gü ven - ce de ğer len dir me si nin üç te mel ala nı kap sa ya - cak şe kil de ger çek leş ti ril di ği ni gö rü yo ruz: 1) Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la rı na uyu - mun be lir len me si 2) Üst yö ne tim ve di ğer iç de ne tim pay daş la rı - nın bek len ti le ri ne uyu mun de ğer len di ril me si 3) İyi uy gu la ma la ra gö re kı yas la ma nın ya pıl ma sı Işıl Kırdı Ka li te gü ven ce de ğer len dir me ra po run da ki gö - rü şü esas be lir le yen iç de ne tim uy gu la ma la rı - nın Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la rı na gö - re uyu mu ol mak la bir lik te, bu alan lar dan son iki si, iç de ne ti min ku ru ma kat tı ğı de ğe rin an la - şıl ma sı ve iç de ne tim bi ri mi nin özel lik le ken di sek tö rün de ki gün cel iyi uy gu la ma la ra ve glo bal trend le re gö re fa ali yet gös ter di ği nin te yit edil - me si açı sın dan ça lış ma da bü yük önem ta şı yor ve as lın da iç de ne tim fa ali ye ti nin ge li şi mi ko nu - sun da Stan dart lar ile or tak pay da da top la nı yor. Ka li te Gü ven ce De ğer len dir me si ni Ku rum - lar Ne den Yap tı rı yor? Ön ce lik li ola rak, Ulus la ra ra sı İç De ne - tim Stan dart la rı nın 1321 no. lu stan dar dı na gö re, yal nız ca ka li te gü ven ce de ğer len - dir me si so nuç la rı nı des - tek le yen iç de ne tim bi - rim le ri, ra por la rın da, Ulus la ra ra sı İç De ne - tim Mes le ki Uy gu la - ma Stan dart la rı na uy - gun dur iba re si ni kul la - na bi lir. Do la yı sıy la, 1321 no. lu stan dar da uyul ma sı için, 1312 no. lu stan dar da gö - re ka li te gü ven ce de ğer len dir me - si nin ya pıl ma sı ge rek ti ğin den, bir bi riy le iç içe geç miş olan bir iliş ki ol du ğu nu gö rü yo ruz. De ne tim fa ali ye ti nin Stan dart la ra uy gun yü rü - tül dü ğü nün te yit edil me si, ka li te gü ven ce de - ğer len dir me si nin ön ce lik li he de fi ol mak la bir lik - te, bu na ek ola rak, gü nü müz de ku rum içe ri sin - de üst yö ne ti me ve ku rum dı şın da ki iç de ne tim pay daş la rı na (bağ lı or tak lar, ya tı rım cı lar, vb.) iç de ne ti min ku ru ma kat tı ğı de ğe ri ve ka li te si ni gös ter mek ama cıy la da, İç De ne tim Yö ne ti ci le - ri ka li te gü ven ce de ğer len dir me si ya pıl ma sı nı ta lep ede bi li yor. Ay rı ca, Tİ DE nin 2011 yı lın da ver di ği İç De ne tim Far kın da lık Ödül le ri nin bir ka te go ri si nin İç De ne tim Ka li te Gü ven ce ol - du ğu nu dü şün dü ğü müz de de, ka li te gü ven ce de ğer len dir me sin den geç miş ol ma nın ku ru ma ge tir di ği pres ti ji ve di ğer ku rum la rın iç de ne tim fonk si yon la rı ara sın da öne çık ma fır sa tı nı da göz önün de bu lun dur mak ge re ki yor. Ka li te Gü ven ce De ğer len dir me si Ça lış ma sı Ne Şe kil de Yü rü tü lü yor? Ka li te gü ven ce de ğer len dir me si (Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la rı Mad de 1312-Dış De - ğer len dir me ler) iki şe kil de ger çek leş ti ri li yor: Bun la rın il ki, ku rum dı şın dan ba ğım sız ve mes - le ki iç de ne tim uy gu la ma la rı ve dış de ğer len dir - me ala nın da yet kin bir eki bin ge le rek, ka li te gü - ven ce de ğer len dir me si ni bil fi il ken di si nin ger - çek leş tir me si, ikin ci si ise, yi ne ku rum dı şın dan ba ğım sız ve yet kin bir eki bin ge le rek, ku rum iç de ne tim bi ri mi ta ra fın dan ta mam lan mış olan iç de ğer len dir me nin te yit edil me si. Her iki yön tem de de, ku rum dı şın dan ge len ekip ken di ni hai ra por gö rü şü nü oluş tur mak için bir ta kım de tay ça lış ma lar ger çek leş ti ri yor. Bun lar, ilk al ter na tif olan dı şa rı dan ge len eki bin bil fi il ger çek leş tir di ği ça lış ma lar da, iç de ne tim bi ri mi ne ait iç de ne tim reh be ri, pro se dür, vb. do kü man tas yo nun in ce len me si, ör nek de ne - tim dos ya la rı nın se çi le rek ça lış ma kâ ğıt la rı nın göz den ge çi ril me si; üst yö ne tim ve iç de ne tim bi ri mi ile ya pı lan çe şit li gö rüş me ler ve an ket ler ve bun la ra ek ola rak, iç de ne tim bi ri mi nin iyi uy gu la ma la ra gö re du ru mu nun be lir len me si için GA IN (Glo bal Au dit In for ma ti on Net work) ve ya GBP (Glo bal Best Prac ti ces) gi bi kı yas la - ma araç la rı nın kul la nıl ma sı nı kap sı yor. İkin ci al - ter na tif olan, iç de ne tim bi ri mi ta ra fın dan ya pı - lan öz de ğer len dir me nin te yi di ça lış ma sın da ise, ha zır la nan öz de ğer len dir me ra po ru nun in - ce len me si nin ya nı sı ra, ilk al ter na tif te ol du ğu gi bi an cak da ha kı sıt lı ola rak do kü man tas yon in ce le me si ve gö rüş me ler ger çek leş ti ri li yor. İki al ter na tif ten han gi si nin da ha çok ter cih edil - di ği ne bak tı ğı mız da, ge rek dün ya da, ge rek se ül ke miz de ilk al ter na tif olan ka li te gü ven ce de - ğer len dir me si ça lış ma sı nın tü mü nün ba ğım sız bir ekip ta ra fın dan ger çek leş ti ril me si nin da ha ön de ol du ğu nu gö rü yo ruz. Ge nel uy gu la ma, 1312 no. lu Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la - rı na gö re her beş yıl da bir ya pıl ma sı ge re ken dış de ğer len dir me yi yap tı ran ku rum la rın, ilk bir - kaç dış de ğer len dir me si nin ta ma mı nı ba ğım sız bir eki be yap tır ma sı, ilk dış de ğer len dir me nin ya pıl ma sın dan son ra ta kip eden 10 un cu yıl dan iti ba ren ise, ta ma men dış eki bin de ğer len dir - me yi yap ma ya de vam ede bi le ce ği gi bi, iç de - ne tim bi ri mi nin ol gun luk se vi ye si ne, ku ru mun ya pı sı na ve yö ne ti min bek len ti si ne gö re, pe ri - yo dik ola rak ken di bün ye sin de yap tı ğı iç de ğer - len dir me le rin te yi di ola rak dış de ğer len dir me hiz met le ri ni de ter cih et me ye baş la ya bi li yor lar. Her iki dış de ğer len dir me çe şi di so nu cun da, ça lış ma yı ger çek leş ti ren ba ğım sız ve yet kin ekip, iyi leş tir me öne ri le ri ni ve Ulus la ra ra sı İç De ne tim Stan dart la rı na gö re Ge nel lik le uyum lu, Kıs men uyum lu ve ya Uyum suz ola rak bil dir di ği ni hai gö rü şü nü içe ren ka li te gü - ven ce de ğer len dir me ra po ru nu ku rum ile pay - la şı yor. Ta bii ki ka li te gü ven ce de ğer len dir me si yap tı ran bir ku ru mun he de fi ra por da, Ge nel lik - le uyu mu gö rü şü alı nı yor. Ka li te Gü ven ce De ğer len dir me si Ça lış ma sı Ne Ka dar Sü rü yor? Ka li te gü ven ce de ğer len dir me si ça lış ma la rı nın sü re si, ku ru mun ve iç de ne tim bi ri mi nin bü yük - lü ğü, fa ali yet sü re si, ku rum içe ri sin de ve coğ ra - fi ola rak da ğı lı mı, fa ali yet gös ter di ği alan la rın fark lı lı ğı, iç de ne tim pay daş la rı nın faz la lı ğı gi bi pek çok kri te re gö re de ğiş ken lik gös ter mek le be ra ber, ya pı la cak gö rüş me ler, do kü man in ce - le me le ri ve kı yas la ma ça lış ma sı nın so nuç la rı - nın der le me si ve ra po run ta mam lan ma sı, yak - la şık ola rak 2-3 ay gi bi sü re ler de ta mam la na bi - li yor. An cak, bu ra da ka li te gü ven ce de ğer len - dir me si ni yap tı ran ku ru mun, özel lik le üst yö ne - tim ile gö rüş me le rin ger çek leş ti ril me si aşa ma - sın da, ça lış ma ya za ma nın da ve tam ola rak ka tı - lım sağ la ma sı, ça lış ma nın bu sü re ler de ta - mam lan ma sı nın sağ la na bil me sin de ki en kri tik fak tör. Ba zı ku rum lar da ki ça lış ma tek se fer de ger çek leş ti ri le rek, bu sü re ler de ta mam lan mak - la bir lik te, ka li te gü ven ce de ğer len dir me si nin iç de ne tim bi rim le ri ta ra fın dan bir iyi leş tir me fır - sa tı ola rak gö rül me si ve be lir le nen iyi leş tir me öne ri le ri nin ha ya ta ge çi ril me sin den son ra ni ha i gö rü şün oluş tu rul ma sı ve ra po run dü zen len - me si du ru mun da ise bu sü re top lam 5-6 ayı bu - la bi li yor. Özel lik le ilk de fa ka li te gü ven ce de ğer - len dir me si yap tı ran bir çok ku rum, son ra ki yak - la şım dan da ha faz la fay da sağ la ya bil di ği için bu - nu ter cih eder ve da ha son ra ki dö nem de ki dış de ğer len dir me le ri ise da ha kı sa sü re de ta mam la na bi lir. 1 T.C. İç Denetim Koordinasyon Kurulu - İç Denetim Kalite Güvence ve Geliştirme Programı (http://www.idkk.gov.tr/sayfalar/mevzuat/ucuncul%20duzey%20mevzuat/kaliteguvence/kggp.aspx)

86 PARMAK İZİ 15. Türkiye İç Denetim Kongresi Gerçekleştirildi 87 PANO Ka li te Gü ven ce Değer len dir me si So nu cun - da Ku rum lar da En Çok Han gi Alan lar da İyi - leştir me Nok ta la rı Be lir le ni yor? II A in yap tığı bir ana li ze 2 gö re, ka li te gü ven ce de ğer len dir me le ri so nu cun da or ta ya çıkan, ku - rum lar da en çok uyul ma yan stan dart la rın ba - şın da, % 53 uyum ora nıy la 1311 no. lu İç De - ğer len dir me ler stan dar dı ge li yor. Dış de ğer - len dir me le rin gi de rek art ma ya baş la ma sı ve iç de ne tim mes le ği nin ku rum lar da ki ol gun luk se - vi ye si nin yük sel me si ile bir lik te, bu stan dar da uyu mun da önü müz de ki ya kın ge le cek te ar ta - ca ğı bek le ni yor. En az uyu lan stan dart la rı, ikin - ci sı ra da, % 78 uyum ora nıy la, 1310 no. lu Ka- li te Gü ven ce ve Ge liş tir me Prog ra mı nın Ge rek - li lik le ri stan dar dı ta kip edi yor. Bu stan dar da uyum suz lu ğun da esa sen, 1311 no. lu stan dar - da uyum ile doğ ru oran tı lı ola rak, ku rum la rın 1312 no. lu Dış De ğer len dir me ler stan dar dı - na, 1311 no. lu stan dar da na za ran da ha faz la uy - ma sı, an cak yi ne de iç de ğer len dir me le rin ek - sik li ği ve dış de ğer len dir me le rin de iç de ne tim mes le ği açı sın dan ar zu edi len se vi ye ye ulaş ma doğ rul tu sun da hâ len ya vaş ya vaş iler le me si se - be biy le, kar şı mı za ikin ci sı ra da çık tı ğı nı an lı yo - ruz. Üçün cü sı ra da en az uyu lan stan dart ise % 80 uyum ora nı ile, 2330 no. lu Bil gi le rin Ka yıt - lı Hâ le Ge ti ril me si stan dar dı bu lu nu yor. Ül ke miz de ya pı lan ka li te gü ven ce de ğer len dir - me le rin de ise sık lık la kar şı la şı lan iyi leş tir me nok ta la rı nın, iç de ne tim bi ri mi ta ra fın dan Yö ne - tim Ku ru lu ve De ne tim Ko mi te si ne ya pı lan ra - por la ma la rın içe ri ği ve sık lı ğı nın ye ter siz ol ma - sı, de ne tim ler so nu cun da or ta ya çık mış olan bul gu la ra kar şı yö ne ti min al ma sı ge re ken ak si - yon plan la rı nın et kin ola rak ve za ma nın da ta kip edil me me si ve risk baz lı iç de ne tim pla nı nın ha - zır lan ma sın da ku ru mun ve iş bi ri mi yö ne ti ci le ri - nin risk al gı sı nın tam ola rak da hil edi le me me si ve ya iç de ne ti min risk de ğer len dir me si nin ku - rum sal risk yö ne ti mi ile en teg re ola ma ma sı nın ol du ğu nu gö rü yo ruz. Sa de ce ku rum la rın iç de ne tim fa ali yet le ri nin de ğil, iç de ne tim mes le ği nin de bir bü tün ola - rak ka li te si ni art tı ra cak olan ka li te gü ven ce ve ge liş tir me prog ram la rı nın da ha sık uy gu lan ma - ya baş la ma sı için, iç de ne tim mes lek men sup - la rı ola rak he pi mi ze bü yük gö rev dü şü yor. Bu gö re vi hep bir lik te üst len me miz ile de, iç de ne - ti min ku rum la ra ve ka mu ya da ha faz la fay da sağ lar bir po zis yon da al gı la na ca ğı na ve bun dan fay da la nan ku rum la rın, ar tan kü re sel re ka bet te ön cü ol mak ko nu sun da önem li bir avan taj ya - ka la ya ca ğı na ina nı yo ruz. 15. Türkiye İç Denetim Kongresi, 17 Ekim 2011 Pazartesi günü Swissotel de başarıyla gerçekleştirildi. Kongrede, dünyada krizin ayak seslerinin konuşulduğu bir dönemde, Türkiye de risklerin nasıl yönetileceği masaya yatırıldı. Büyük ilgi gören ve yaklaşık 500 kişi- nin katıldığı kongrede, yerli ve yabancı önemli konuklar ağırlandı. Meslek profesyonelleri, akademisyenler ve iş dünyasından önemli isimlerin katıldığı, 15. Türkiye İç Denetim Kongresi nde, Bakış Açısı ana teması üzerine sunumlar gerçekleştirildi. Kongrede Sinan Tanakol Adına Plaket Takdim Edildi Bu stan dar da uyum suz olan ku rum lar da kar şı - la şı lan du rum ise, ge nel lik le iç de ne tim bi ri mi ta ra fın dan yü rü tü len fark lı de ne tim çe şit le ri ne ait bil gi le rin ka yıt lı hâ le ge ti ril me sin de stan dart bir yak la şı mın bu lun ma ma sın dan kay nak la nı - yor. Bu na ek ola rak, iç de ne tim oto mas yon uy - gu la ma la rı nın kul la nıl ma dı ğı ku rum lar da da bil - gi le rin ka yıt lı hâ le ge ti ril me sin de ek sik lik ler ol - du ğu nu gö re bi li yo ruz. Işıl Kır dı, CI A, CCSA, CGAP, CI SA, CRISC TİDE Ka li te Gü ven ce ve Stan dart lar Ko mi te si Baş ka nı Kı dem li Mü dür, İç De ne tim Hiz met le ri Li de ri Sis tem ve Sü reç De ne ti mi Hiz met le ri PwC Tür ki ye 15. İç Denetim Kongresi nde, Türkiye İç Denetim Enstitüsü nün kurulmasında emeği geçen ve çok yakın bir tarihte kaybettiğimiz, meslektaşımız Sinan Tanakol adına eşi Ayşe Tanakol a bir hatıra plaketi takdim edildi. Ayşe Tanakol, kongrede yapılan bu törende kısa bir konuşma yaptı ve şunları söyledi: Hepimizin bir dünyası var. Benim dünyamda da tanıdığım en onurlu, en saygın en çalışkan, en sorumluluk sahibi, güvenilir bir insandı. Eşimin, TİDE nin kurulmasında emeği geçti ve TİDE, gelecekteki kuşaklara bu sektörde paylaşım ve mesleki gelişim çerçevesinde faydalı bir atmosfer oluşturacaktır. Bu nazik jestiniz için çok teşekkür ediyorum. 2 Opinions for Individual IIA Standards (http://www.theiia.org/guidance/quality/)

88 PANO 89 PANO İç Denetim Koordinasyon Kurulu (İDKK) Başkanı İ. İlhan Hatipoğlu nun İç Denetim dergimizin 10. yılı vesilesiyle gönderdiği mesaj: Türkiye İç Denetim Enstitüsü tarafından çıkarılan İç Denetim Dergisinin, hem özel sektör kuruluşlarında çalışan iç denetçiler için hem de kamu idarelerinde görev yapan iç denetçiler için temel referans ve başucu kaynaklarından birisi olduğunu düşünüyorum. 5018 sayılı Kanunla getirilen iç denetim faaliyetleri kamuda ortalama dört yıllık bir uygulama geçmişine sahiptir. Kamuda iç denetim mesleğinin doğru bir şekilde öğrenilmesi ve uygulanması sürecinde İç Denetim Dergisinin önemli bir işlev gördüğüne ve bir boşluğu doldurduğuna inanıyorum. Bu vesileyle, yayın hayatında 10. yılını kutlayan İç Denetim Dergisinin bu seviyeye gelmesinde emeği geçen eski ve yeni bütün meslektaşlarımı tebrik ediyorum. İ.İlhan HATİPOĞLU İç Denetim Koordinasyon Kurulu Başkanı TİDE Yeni Ofisinde Hizmetinizde Enstitümüz, 1 Ocak 2011 tarihinden itibaren Yıldız Posta Cad. Akın Sitesi 1. Blok No.6 Kat 5 D.10 Gayrettepe / İstanbul adresindeki yeni ofisinde üyelerimize ve denetim mesleği ile ilgilenen herkese hizmet vermeye devam ediyor. Yeni ofisimiz geniş kütüphanemiz ve uygun çalışma ortamımız ile üyelerimizin ziyaretine açık. Sabancı Topluluğu İç Denetim Birimleri Toplantısı Düzenlendi Olağanüstü Genel Kurulu Gerçekleştirdik Türkiye İç Denetim Enstitüsü Derneği nin Olağanüstü Genel Kurul toplantısı 21 Aralık 2011 tarihinde Point Otel'de gerçekleştirildi. Temel olarak 2012 yılı bütçesinin görüşüldüğü ve onaylandığı genel kurulda, ayrıca Dernekler Yasası uyarınca yapılan tüzük değişikliği ve revize edilen Akademik İlişkiler Komitesi Yönetmeliği onaylandı. Olağanüstü Genel Kurul TİDE Başkanı ve konukların konuşmalarıyla sona erdi. Sabancı Topluluğu İç Denetim Birimleri Toplantısı nın ikincisi, 24-25 Ekim 2011 tarihlerinde İstanbul Sabancı Center da düzenlendi. Toplantıya, enerjiden çimentoya, sigortadan otomotiv ve perakendeye, farklı sektörlerde faaliyet gösteren Sabancı Topluluk çatısı altındaki 13 şirketten yaklaşık 50 iç denetim profesyoneli katılım gösterdi. Aynı zamanda, grup dışından konuşmacılar da, Rekabet Kanunu Riskleri ve İç Denetim, Transfer Fiyatlandırması başlıklı paneller düzenleyerek, meslektaşlarımızda risk algılama ve denetim icrası konularında farkındalık sağlandı. Sabancı Holding Denetim Komitesi Başkanı Mevlüt Aydemir in açılış konuşması yaptığı toplantı dahilinde, bir de Kandilli Adile Sultan Sarayı nda akşam yemeği düzenlendi ve hatıra fotoğrafı çekildi. Toplantı sonunda tüm katılımcılara 16 CPE değerini belgeyen katılım sertifikalarını, TİDE Kurumsal İletişim Komitesi nden sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Bülent Bozdoğan sundu. Bozdoğan, Sabancı Topluluğu Şirketleri İç Denetim Birimleri arasındaki koordinasyon ve mesleki gelişimi destekleme ve bilgilerini güncel tutma amaçlı Sabancı Topluluğu İç Denetim Birimleri Toplantısı nın katılım düzeyinin de artırılarak, her yıl benzer tarihlerde düzenlenmeye devam edileceğini belirtti. Üyelerimiz Sertifikalarını Aldılar Türkiye İç Denetim Kongresi sertifika törenine de ev sahipliği yaptı. Kongre sonunda düzenlenen törende üyelerimiz sertifikalarını aldılar. Üyelerimiz sertifikalarını IIA Başkanı Richard Chambers ın elinden aldılar. Sertifikalarını alan üyelerimiz: Fatih Sezer, CIA, (KİDDER), Harun Ortaç, CIA, (Koç Holding), Ahmet Hamidi, CIA, CCSA, (Türkiye Finans Katılım Bankası), Özgür Özbayraktar, CIA, (HSBC Bank), Erhan Fatih Anlar, CIA, (Coca-Cola), Gürcan Ersin, CIA, (Finansbank), Nilay Fere Akgün, CIA, (Global Bilgi), Temel Tokgöz, CCSA, (Global Bilgi), Sıla Mersin, CIA, CFSA, (Zorlu Holding), Mete Demirel, CIA, (Akbank), Diğdem Tümtürk Güner, CFSA, (TEB). TİDE Akademi Eğitimleri Devam Ediyor İç denetim mesleğinin gelişimine ve üyelerinin mesleki gelişimlerine katkıda bulunmak amacıyla kurulan Türkiye İç Denetim Enstitüsü Mesleki Gelişim Akademisi (TİDE Akademi) eğitimlerine devam ediyor. 2012 yılının Ocak-Mayıs ayları arasında mesleki gelişim seminerleri şu konu başlıklarında veriliyor: Denetim Raporu Yazımı (Türkçe ve İngilizce), Kurumsal Risk Yönetimi, Katma Değerli İş Kontrolleri, Denetçiler İçin Sunum Becerileri, Denetim Yöneticileri İçin Liderlik Becerileri, Yeni Başlayan Denetim Uzmanı İçin Araç ve Teknikler, Kıdemli Denetçiler İçin Araç ve Teknikler, Denetçiler İçin Mülakat ve Müzakere Becerileri, İç Kontrollerin Değerlendirilmesi: COSO Merkezli Bir Yaklaşım, Bilgi Sistemleri Denetimi. Aynı zamanda yine 2012 yılının Ocak-Mayıs ayları arasında sertifika sınavına hazırlık seminerleri de yapılacak. Seminer tarihleriyle ilgili bilgiye, http://www.tide.org.tr/seminer-takvimi.html linkinden ulaşabilirsiniz.

90 PANO 91 QUIZ CPE Quiz Aşağıda yer alan 2 soruyu Hile Riski Değerlendirmesi isimli makaleye göre cevaplandırınız. 1- Hile ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? meydana gelen karmaşık entite ağlarının bir nevi haritasını çıkarma yöntemidir. a) Doğru b) Yanlış Çalışma Komiteleri Çalıştayı Gerçekleştirildi Türkiye İç Denetim Enstitüsü Yönetim Kurulu ve Çalışma Komiteleri'nin katıldığı ve belirli periyotlarla tekrarlanan çalıştayların sonuncusu 17 Aralık 2011 tarihinde Point Otel'de gerçekleştirdi. Çalıştay'da Kurumsal İletişim, Akademik İlişkiler, Eğitim, Sertifikasyon, Yayın, Web, Sosyal Medya, Üyelik, Kongre, Standartlar, QAR, Mesleki Mevzuat, Kamu ile İlişkiler ve Bütçe Finans komiteleri sunumlarını gerçekleştirdi, komitelerin 2012 yılı ihtiyaçları ve bütçeleri değerlendirildi. Üniversitelerimizde Denetim Kulübü Etkinliklerine Katıldık BAŞSAĞLIĞI İstanbul Üniversitesi (İ.Ü.) İktisat Fakültesi İşletme Yönetimi Kürsüsü başkanı iken İ.Ü. İşletme Fakültesi'nin temellerini 1968 yılında atan duayen öğretim üyesi Mehmet Oluç, geçirdiği beyin kanaması sonrası, yoğun bakımda tutulduğu hastanede vefat etti. Türkiye'nin ilk İşletme Fakültesi'nin Kurucu Dekanı olan Oluç ayrıca İşletme İktisadı Enstitüsü'nün de kurucularındandı. Duayen öğretim üyesi hocamıza Allah tan rahmet, ailesine başsağlığı dileriz. Üniversitelerde Denetim Kulüpleri açılmaya ve etkinlikler düzenlemeye devam ediyor. Türkiye İç Denetim Enstitüsü üyeleri, düzenlenen etkinliklerde ve panellerde, konuşmacı ya da davetli olarak katılarak, mesleğin üniversiteli gençler arasında tanınmasına katkı sağlıyor. Türkiye İç Denetim Enstitüsü üyeleri 21 Aralık 2011 tarihinde de Yıldız Teknik Üniversitesi Ekonomi Kulübü tarafından düzenlenen Denetim konulu panele katılarak, düşüncelerini paylaştılar. Ayrıca 20 Aralık 2011 tarihinde Galatasaray Üniversitesi Denetim Kulübü öğrencilerinin düzenlediği panelde konuşmacı olarak katıldılar. a) Başkasının zararına neden olacak şekilde kasıtlı olarak yapılır. b) Yapanın kendisine çıkar sağlama amacı bulunur. c) Hilenin işletmelere maliyeti makul seviyelerdedir. d) Yapılan faaliyeti gizleme çabası söz konusudur. e) Yasal olmayan bir faaliyettir. 2- Hile Riski Değerlendirme Sürecinde aşağıdakilerden hangisi bulunur? a) Hile riski taşıyan alanların belirlenmesi gerekir. b) Hileli işlemler tanımlanır. c) Tanımlanan riskler analiz edilir. d) Kontrol ve stratejiler uygulanır. e) Hepsi 3- Acil Durum Yönetimi adlı makaleye göre, bir acil durum esnasında faaliyetler yürütülürken güçlüklerle karşılaşmamak için bütçe kaynakları önceden açık bir şekilde belirlenmelidir. a) Doğru b) Yanlış 4- Solvency II'ye Uyum Yolunda Kurumsal Yönetim Yapısı ve İç Denetimin Rolü adlı makaleye göre, Solvenc II ye uyuma yönelik aşağıda belirtilen nicel gerekliliklerden hangisini uygulamak gerekir? a) Piyasa ile tutarlı değerleme b) Hedef Sermaye Koşulu (SCR) c) Asgari Sermaye Koşulu (MCR) d) Öz Fonlar e) Hepsi 5- Suiistimal Tespiti ve İncelemesinde Veri Analiz Teknikleri isimli makaleye göre, Sosyal Ağ Analizi, kişi ya da organizasyonlar arasındaki ilişkilerden 6- İhbar Mekanizmalarının Etkinliği adlı makaleye göre ihbar mekanizmalarının etkin olarak kurulup çalıştırılmasına yönelik aşağıda belirtilen açıklamalardan hangisi doğrudur? a) İhbarların sadece finans müdürü tarafından değerlendirilmesi gerekir. b) İbbarda bulunan kişinin anonimliğinin sağlanması gerekir. c) İhbar mekanizmasının tüm çalışanlar tarafından değil, yalnızca ilgili çalışanlar tarafından bilinmesi yeterlidir. d) İç kontrollerin etkin olması ihbarın sayısında etkili değildir. e) Mesai saatleri içinde işleyen bir ihbar hattı kurulmalıdır. 7- Sosyal Medyanın Sosyal Çığırtkanlığı adlı yazıya göre Sosyal medya ortamında dolaşmaya başlayan bir gıda ürünü ile ilgili söylenti ile bir anda o markaya yönelik bir tüketici boykotu başlayabilir. Böyle bir durumda o markanın sahibi olan şirketin kendi markalarını savunmaları ikna edici olacaktır. a) Doğru b) Yanlış 8- Halka Açık Şirketlerde BT Denetimi adlı makaleye göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır. a) Halka açık şirketlerde BT denetimlerinin önemi, diğer pek çok kuruluştan çok daha yüksektir. b) BT denetimleri bir çok farklı amaç doğrultusunda gerçekleştirilebilir. c) Halka açık şirketlerde bilgi teknolojileri denetimi konusunda en büyük sorumluluklardan birisi kamu otoritelerine düşmektedir. d) BT denetimi her türlü denetim faaliyetinin bir bileşeni değil, kendi başına bir denetim alanıdır. e) Denetim çalışmaları sadece eksiklikleri bulmak amacı taşıyamaz. Bu uygulamayla CIA unvanına sahip olan iç denetçiler, 1 yıl için 12 krediyi aşmamak kaydıyla CPE kredisi kazanma şansına sahip olacaklardır. Bu çerçevede, derginin her sayısında verilen soruların en az %75 ini doğru cevaplandıranlar 3 CPE kredisine hak kazanacaklardır. Soruların yanıtlarını isminiz, e-mail adresiniz ve üyelik numaranızla birlikte tide@tide.org.tr adresine ya da 0212 212 55 26 numaralı faksa gönderebilirsiniz.

92 SUMMARY English Summary Our dear readers, we feel the pleasure of meeting you again with the 31st volume of our magazine. Forth quarter of 2011 has been extensively busy for TİDE and our members. The main activity of TİDE was national internal audit conference. 15th national internal audit conference with View Point theme has been successfully and with significant interest has been hold on October 17, 2011. Following the presentation and openning speeches, keynote speaker, Mr. Richard Chambers, President of IIA, has shared his opinions from different perspectives. In the Reflections section of our magazine we tried to give a place to this conference. In the Iceberg section of our magazine, we tried to give a broad place to new commercial code which will have profound affects in business. Audit partners of the big four audit companies shared their expectations with notifying a common message to professionals. Green pencil section including well equiped articles will be useful for our collegues. Fraud risk assessment, urgency case management, data analysis techniques and governance structure and internal audit s role in the way to compliance to Solvency II are the four articles in this section. Effectiveness of hotline practices including tips for ethics management is our article in the seal section of the magazine. In the close up section of our magazine TİDE s corporate communications committee and İşbank s internal audit function. We have given a place to recent developements in our profession including quality assurance review, social media and IT audit in publicly held corporations in the remaining sections of the magazine We wish you will read our magazine with pleasure and we will be waiting for any kind of opinions, comments and recommendations of yours. We wish to meet you again in our next volume

BAKIŞ AÇISI 15. Türkiye İç Denetim Kongresi ne katılan değerli katılımcılarımıza, konuşmacılarımıza ve bu kongrenin düzenlenmesine destek veren sponsorlarımıza teşekkür ederiz. Ahmet Bal Ahmet Türkay Varlı Ali Aras Ali Çiçekli Ali Kamil Uzun Ali Selim Dai Altuğ Koraltan Atilla Gökçe Bülent Yıldırım Bülent Tarhan Cansen Başaran Symes Dr. Cüneyt Sezgin Dilek Çilingir Köstem Dorukhan Acar Ege Cansen Erdal Batmaz Ersin Emir Güldem Karaçalı Hilali Yıldırım İdil Gürdil İmdat Ersoy Menteş Albayrak Mete Türkyılmaz Mustafa Günbulut Mustafa Kemal Tapkan Dr. Nazif Burca Özlem Aykaç İğdelipınar Richard Chambers Stephan Schmid Tumin Gültekin