1. BÖÜM A DAGAARI MDE SRU - 1 DEİ SRUARIN ÇÖZÜMERİ 1. 5. T x x x uvvet vektörüü degede uzaklaşa ucu ile hız vektörüü ları çakışık olalıdır. Bua göre şeklide. Dal ga la rı ge li ği de ge ok ta sı a ola ak siu uzak lık ol du ğu a gö re, şe kil de ki dal ga ı ge li ği c dir. 3. Şekle baktığıızda, = 1 c & = 6 c Dalgaları yayıla hızı, x 100 V = = = 4 c/ s t 5 Dalgaları periyodu, 6 3 T = = = V 4 s Ç 5x = 100 c 100c x = 0 c dir. λ = 4x olduğua göre dalga boyu, λ = 80 c λ = 0,8 Dalgaları yayıla hızı, V = λ. f de = 0,8. 4 Hareket süresi, = 3, /s dir. x = V. t de 16 = 3,. t & t = 5 s buluur. 4. I 1 II 6. gelik (c) 5 rtalar ayı olduğua göre, V 1 = V dir. 0 4 6 8 10 1 14 16 zaa (s) V 1 = V λ 1. f 1 = λ. f 8. f 1 = 4. f f 1 = f f > f 1 dir. 5 Ge lik - za a gra fi ği e bak tı ğı ız da dal ga la rı pe ri yo duu T = 8 s ol du ğu u gö rü rüz. Dal ga la rı ya yıl a hı zı 16 c/s olduğua göre dalga boyu, = V.T = 16.8 = 18 c buluur. DAGAAR 143
MDE SRU - DEİ SRUARIN ÇÖZÜMERİ MDE SRU - 3 TEİ SRUARIN ÇÖZÜMERİ 1. 1. 1,8 kg g=18n Ataı t = 0 aıda 9 saiye sora kouu ve hareket yöü şekildeki gibi λ = V. T ifadeside, λ = F.T λ = g. T 18 1 1 =. = 6. = 05, 3 3. Ataları t = 0 aıda 5 saiye sora kouları ve hareket yöleri şekildeki gibi. V y o F x o 3. F V = bağıtısıa göre, F artıca V artar. V artıca x o artar, y o azalır. Ataı t = 0 aıda 8 saiye sora kouu ve hareket yöü şekildeki gibi 4. At a ı ok ta sı e ge li ok ta sı a gel di ği a, bi leş ke at a ı gö rü ü ü şe kil de ki gi bi 144 DAGAAR
5. 9. ve at a la rı şe kil de ki kou da kar şı la şa rak üst üs te bi er ler. Bi leş ke at a ı gö rü ü ü şe kil de ki gi bi At a la rı t = 0 aı da 4 sai ye so ra gö rü ü le ri şe kilde ki gi bi 6. 10. At a lar şe kil de ki ko u da kar şı la - şa rak üst üs te bi er ler. At a la rı gö rü ü le ri şe kil de ki gi bi Atalar t = 0 aıda 6 saiye sora şekildeki kouda ilk kez birbirii södürür. 7. 8 11. x = V. t = 4. 6 = 4 Ataı t = 0 aıda 6 saiye sora kouu ve hareket yöü şekildeki gibi Atalar t = 0 aıda 1 saiye sora şekildeki kouda ilk kez birbirii södürür. 8. 1. Ataları t = 0 aıda 3 saiye sora görüüleri şekildeki gibi Atalar t = 0 aıda 5 saiye sora şekildeki kouda ilk kez birbirii södürür. DAGAAR 145
1. MDE SRU - 4 TEİ SRUARIN ÇÖZÜMERİ I. ek le 1 de ile tile at a baş yu ka rı, ya sı ya at a baş aşa ğı dır. 1 M hafif a r hafif II. ekle de ise iletile ve yasıya atalar baş yukarıdır. 1 3. a r yay 1 Z a r yay ve Z ağır yaylarıda ilk kez iletile ataları şekli şekildeki gibi 4. I. yay II. yay III. yay Bu a gö re, 1 ek le i de ya sı ya, ek le ide ile ti le ve ya sı ya at a lar aşa ğı da ki şe kil deki gi bi dir. x 3x x 5x 1 Ata her defasıda düz dödüğüe göre, sürekli kalı yayda ice yaya geçiyor. Bua göre; I II III kalı ice çok ice olalıdır.. a r yay hafif yay 5. V a r 3x x ok ta sı da ile ti le at a 5 böl e, ya sı ya at a 4 böl e yol al ış tır. Bu a gö re; ya yı ağır, ya yı ha fif yay dır. ok ta sı da ile ti le ve yası ya at a lar baş yu ka rı ol du ğu da, ve okta la rı a ula şa at a lar baş yu ka rı dır. I. yar gı doğ ru dur. ok ta sı da ge çe at a ı hı zı, ya sı ya at a ı hı zı da bü yük tür. II. yar gı doğ ru dur. ya yı da iler le ye at a ı ge iş li ği, de ki de da ha bü yük tür. III. yar gı doğ ru dur. a r yay x hafif yay Ağır yay da ge le at a ok ta sı a gel di ği de ya sı ya at a x yo lu u al ış tır. Bu za a içi de ile ti le at a da ha fif yay da 5x yo lu u alarak sa bit ta ya sı ış tır. Bu du ru da at a la rı hız la rı ora ı, x Va r t = = Vhafif 5x 5 t 146 DAGAAR
6. gele ata MDE SRU - 5 TEİ SRUARIN ÇÖZÜMERİ yas ya ata yay yay 1. ararlı dalgaları oluşabilesi içi, gergi ipi uzuluğu kararlı dalgaları dalga boyuu yarısı ola i ta katları olalıdır. İpi uzuluğu, gele ata ice yay kal yay de gele ata ters dödüğüde ice yay, kalı yaydır. x x ya yı da ye ge le at a düz iler ler. a sı ya ı da düz dö er. İ ce yay da hız da ha bü yük ola cağı da, ay ı sü re de da ha faz la yol alır. =. 3 = 3 & = 3. = = 4 & = 4. = olduğuda haroikler oluşur. = 7 3 oluflaz. oldu uda ip üzeride haroikler. Telde 3 tae iğ oluştuğua göre oluşa ses 3. haroik sestir. Ses dalgalarıı frekası teel frekas ciside, f =.f t şeklide yazılabilir. luşa sesi frekası 150 s 1 olduğua göre, 7. f =.f t 150 = 3.f t f t = 50 s 1 1 Z 3. yayı e ağır, Z yayı e hafif yaydır. F=80N Bua göre V Z > V > V =100c Telde oluşa dalgaları dalga boyu, =. 100 = 4. & = 50 c I. yargı yalıştır. Dalgaları yayıla hızı, 8. V =.f = 0,5.100 = 50 /s II. yargı doğrudur. Telde oluşa frekas 4. haroik ses frekasıdır. Teel ses frekasıa f dersek, At a ilk ko u u da 5t sü re so ra şe kil de ki ko u da ola bi lir. f =.f t 100 = 4.f f = 5 s 1 III. yargı doğrudur. DAGAAR 147
4. ararlı dalgaları oluşabilesi içi, gergi ipi uzuluğu, =. = 13,,,... olası gerekir. Telde tae iğ (haroik) oluştuğua göre teli boyu, 4 =. =. = 4 c 5. Telde oluşa dalgaları yayıla hızı, F F 00 V = = = = 10 / s 04,, 0, Tel titreştiğide 4 ta iğ oluştuğua göre dalgaları frekası, =. V =. f V 0, = 4. f 10 1 0, = 4. & f = 100 s buluur. f Dalgaları frekasları, V =.f eşitliğide, V F = V =. f 3F =. f... =. f. f... ve eşitlikleri taraf tarafa oralaırsa, II. ol: F 3F 3. f =. f f f 1 1 =. & =. = 1 f 3 6 Dalgaları frekası, F f =. eşitliğii her iki yay içi yazacak olursak, 6. F 3F V, V, I. ol: aylar özdeş olduğuda boyca yoğulukları, μ = μ = μ ayları uzulukları eşit ve iğ sayıları = 1, = olduğuda dalga boyları, =. = 1. =. Bu eşitliklerde, 1 F f =. 3F f =. eşitliklerii taraf tarafa oralarsak, f f 1 F. = = = 3F. 3 1 6 buluur. = & = 148 DAGAAR
TEST 1 ÇÖZÜMER A DAGAARI 1. düfley P R S yatay 4. 1 ay üzerideki P, R ve S oktalarıı hareket yöleri şekildeki gibi. fiekil-i 1 I II III fiekil-ii atası 1 yöüde, atası yöüde ilerlerse atalar birbirii södürür. I. yargı yalıştır. atası yöüde, atası 1 yöüde ilerlerse atalar birbirii södürezler. II. yargı doğrudur. ve ataları yöüde ilerlerlerse atalar birbirii södürezler. III. yargı doğrudur. 5. II. yayda III. ye geçerke yasıya ata baş yukarı yasıdığıa göre III kalı, II ice yaydır. μ III > μ II olalıdır. 1 ek le i e ge le at a baş yu ka rı ya sı dı ğı da I. yay i ce, II ise ka lı dır. μ II > μ I ol a lı dır. Bu duruda III. yay kalı, II. yay ice ve I çok ice yaydır. At a lar bir bi ri de uzak la şı yor lar. Her iki si de ilk ya sı a da ters dö er ler. Çü kü lar sa bittir. Bua gö re de se, halde, μ III > μ II > μ I şeklidedir. 3. y(c) 5 λ=4c 6. ararlı dalgaları oluşabilesi içi, gergi ipi uzuluğu, kararlı dalgaları dalga boyuu yarısı 0 5 4 6 Dalgaları dalga boyu λ = 4 c dir. Dalgaları periyodu. V = T 4 0 = T T 1 = s 5 x(c) ola i ta katları olalıdır. İpi uzuluğu, =. = 1,, 3,... fleklide ta say d r. Bu duruda, 6 = 1& = 1. = 3 c 6 = & =. = 6 c 6 = 3& = 3. = 9 c şeklide olabilir. İpi boyu = c olaaz. DAGAAR 149
7. 10. fiekil-i 8. Ataları t = 0 aıda 6 saiye sora görüüü şekildeki gibi at a sı düz dö e rek ya sır ke at a sı ya sıak üze re e ge le bir böl e si ka lır. Her iki at a baş aşa ğı oldu ğu da birbi ri i güç le di rir. fiekil-ii atasıı hareketi oka zıt yöde, atasıı hareketi ok yöüde olabilir. III. yargı doğru olabilir. atasıı hareketi ok yöüde, atasıı hareketi oka zıt yöde olabilir. II. yargı doğru olabilir. I. yargı yalıştır. + Bileflke 9. fiekil-i fiekil-ii Ataları t = 0 aıda 14 s sora ilk kez görüüü Şekil-II deki gibi 150 DAGAAR
TEST ÇÖZÜMER A DAGAARI 1. y 3. y(c) y y λ λ λ / 0 10 T r λ λ y y G 1 G 0 5 10 15 0 5 x(c) y λ M λ M / λ M Verile uzuluğuda kayağıda yayıla dalgaları dalga boyu, M Dalga boyu ardışık iki tepe veya çukur arası uzaklıktır. Bua göre λ = 0 c, gelik ise dalgaı yatay dege kouuda ola aksiu uzaklığıdır. Bua göre r = 10 c dir. λ = 4 br, λ = 6 br, λ M = 4 br 4. Bua göre, λ > λ = λ M Ataı oktası oktasıa geldiği a, bileşke ataı görüüü şekildeki gibi. 5. ay lar da ki at a ı hız la rı alı a yol lar la doğ ru ora tı lı dır. İ ce yay da hız da ha bü yük tür. a lı yayda i ce ya ya ge çer ke ya sı ya at a düz dö er. İle ti le ise ge le le ay ı faz da dır. x x Ö de ki at a sa bit ta ters dö e rek ya sır. Ar kada ki ya sı ak üze re e ge le 1 böl e si ka lır. Zıt fazlı ola lar bir bi ri i söülerler. iletile yas ya Bileflke ata DAGAAR 151
6. 9. ve ataları ilk kez karşılaştıklarıda, bileşke ataı görüüü şekildeki gibi ve ataları ilk kez karşılaştıklarıda bileşke ataı görüüü şekildeki gibi 7. F 1. i. i 3. i 4. i 5. i 6. i 7. i Tel üzeride topla 7 tae iğ oluşuştur. I. yargı kesilikle doğrudur. Teli uzuluğu, =. 4 = 7. = 14 c II. yargı kesilikle doğrudur. Dalgaları periyodu veya frekası biliediğide hız içi kesi birşey söyleeez. F 10. Dalgaları hızı; V = dalgaları frekası ve V ye bağlı olarak, =. V =. & f =. V f 4 F f = F f = III. yargı içi kesi birşey söyleeez. 8. +y M N P R S yt y U At a lar ilk kez N - P ara sı da üst üs te ge lir ler ve ge lik y Gö rü ü ü şe kil de ki gi bi 15 DAGAAR
Adı ve Soyadı :... Sııfı :... Nuara :... Aldığı Not :... Bölü azılı Soruları (ay Dalgaları) 1. y (c) 3 =8c 3. 0 4 8 1 y x (c) 3 a) Dalgaları geliği, y = 3 c dir. b) Dalgaları dalga boyu, λ = 8 c dir. c) Dalgaları yayıla hızı, 8 V = = T 1 = 40 c/ s dir. 5 4. At a la rı t = 0 aı da 7 sa i ye so ra şekildeki gibi kouda ilk kez birbirii södürür. 1 V hafif hafif yay x a r yay fiekil-i. P hafif yay x 1 x V a r a r yay fiekil-ii 35 c a) Dalgaları frekası, kayağı frekasıa eşittir. x = V hafif. t 1 x = V ağır. t ı x = 8. 1 8 = V ağır. 1 x = 8 V ağır = 4 /s f kayak = f dalga = 0,5 s 1 (Hz) b) Bir dalgaı periyodu ile frekası arasıdaki ilişki, ft. = 1 1. T = 1 & T = 4s 4 c) P ara sı da ki uzak lık 35 c ve bu uzak lık da 3λ + = 3,5λ dır. Bu du ru da dal ga la rı dalga bo yu, 3,5λ = 35 λ = 10 c 1 5 d) Dalgaları hızı, V =. f = 10. = c/ s 4 5. /4 / / /4 6c + + + = 6 c 4 4 3 = 6 c = 4 c 16 da lg a 1 f = = 8 s s V =. f = 4. 8= 3c/ s DAGAAR 153
6. 10. Telde 10. haroik oluştuğuda ve teli boyu 400 c olduğuda dalgaları dalga boyu, = 4 4 = 10. & = 5 Ataları t = 0 aıda 6 saiye sora görüüleri şekildeki gibi 7. Tel üzeride 4 tae iğ oluştuğua göre oluşa ses 4. haroik sestir. Teel sesi frekası 100 s 1 olduğua göre, f =.f t f 4 = 4.100 f 4 = 400 s 1 8. At a ı t = 0 aı da 5 saiye sora görüüü şekildeki gibi 9. Ataları t = 0 aıda 4 saiye sora kouları ve hareket yöleri şekildeki gibi 154 DAGAAR