PAZARLAMA DAĞITIM KANALI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN
Dağıtım kavramı üretilen mal ve hizmetler genellikle üretildikleri yerde zamanda uygun fiyatta ve yeterli miktarda talep edilmemektedir. Mal ve hizmetlerin alıcıya ulaştırılması gerekmektedir. Bu işlemin kendiliğinden olması beklenemez. Bu amaçla yapılan çabalar dağıtım olarak adlandırılmaktadır.
Dağıtım kanalı, Bir malın üreticiden tüketiciye t veya endüstriyel alıcıya akışı ışında izlendiği i yol dur. Dağıtım kanalı yerine pazarlama kanalı terimi de kullanılır. Tüketici veya endüstriyel alıcı
Malların dağıtım kanalındaki hareketi deyince,şu iki hareket söz konusu olur: Malların sahipliklerinin elden ele geçmesi malların fiziksel olarak akışı. Malların sahipliğinin değişmesi sonucunda, malların fiziksel hareketi sağlanır. (ya da mülkiyet değişikliğinden önce de fiziksel dağıtım olabilir) Ör: bir tüketici,bir mağazaya gidip,buzdolabı satın aldığında,buzdolabını sahipliği satıcıdan tüketiciye geçer ve buzdolabı tüketicinin yerine taşınır. Ör: Üretilen odunun depolara taşınması (mülkiyet değişikliği yok) veya depodan müşterinin istediği yere taşınması (mülkiyet değişikliği var)
Dağıtım kanalları çeşitli şekillerde sınıflandırılır. Geleneksel olarak yaygın şekilde yapılan ayırımda kanal üyeleri arasındaki ilişkilerin niteliği esas alınır Buna göre: Direkt (doğrudan) dağıtım Endirekt (dolaylı) dağıtım şeklinde ikiye ayrılır
Doğrudan dağıtım, üretici işletmenin kendi satış örgütüyle;mamulün doğrudan doğruya tüketiciye satışını yapması halidir. doğrudan dağıtımda üretici direkt olarak tüketiciye hitap etmekte ve gerekli pazarlama fonksiyonlarını da kendisi yerine getirmektedir Dağıtımda en kısa ve en basit kanaldır. üretici T T T T Bu kanal,tarım ürünlerinin ve imal edilmiş tüketim mallarının pazarlanmasında çok kullanılır.tarımcılar,ürünlerini yerel pazar yerlerinde yada evden eve dolaşarak satarlar.imalatçılar, postalama yoluyla,kendilerine bağlı perakende satış yerlerinde yada evden eve dolaşarak mallarını doğrudan pazarlamaya çalışırlar. Üretim malları içinde kullanılır. Örneğin, üretilen fidanın doğrudan tüketiciye satımı gibi
Dolaylı Dağıtım: üretici ile tüketici arasındaki alım-satım ilişkisini hukuki ve iktisadi bağımsızlığı olan ticari kuruluşlarca sağlanması halidir. Bağımsız ticari kuruluşlar, dağıtım kanallarının çeşitli düzeylerinde yer alan toptancı,yarı toptancı, komisyoncu, perakendeci,vb.dir. T üretici aracı T T
Tüketim Malları Dağıtım Kanalları (bazı örnekler) ÜRETİCİ TÜKETİCİ ÜRETİCİ PERAKENDECİ TÜKETİCİ ÜRETİCİ TOPTANCI PERAKENDECİ TÜKETİCİ ÜRETİCİ ACENTA TOPTANCI PERAKENDECİ TÜKETİCİ
Üretim Mallarının Dağıtım Kanalları (bazı örnekler) ÜRETİCİ ALICI ÜRETİCİ DAĞITICI ALICI ÜRETİCİ ACENTA ALICI ÜRETİCİ ACENTA DAĞITICI ALICI
ÖRNEKLER TOMRUK ÜRETİCİ ENDÜSTRİYEL ALICI ÜRETİCİ ENDÜSTRİYEL DAĞITICI ENDÜSTRİYEL ALICI YABAN HAYATI ÜRETİCİ ACENTA TÜKETİCİ- ZİYARETÇİ ÜRETİCİ ÜRETİCİ ODOÜ TÜKETİCİ TÜKETİCİ ÜRETİCİ TOPTANCI PERAKENDECİ TÜKETİCİ
Başlıca Dağıtım Kanalı Üyeleri Toptancılar : Doğrudan doğruya perakendecilere ve/ veya diğer toptancılara, endüstriyel, kurumsal alıcı veya kullanıcılara mal satan, fakat son tüketicilere önemsiz miktarlarda satış yapan kişi veya firmaların faaliyetlerine toptancılık denir. Örneğin ecza depoları toptancı sınıfına girmektedir. Türkiye de 350 kadar ecza deposu vardır. Sayıları 120 yi bulan ilaç fabrikalarını mallarını parakentecilere (eczaneler) dağıtırlar
Satış Acenteleri ve Brokerler (Simsarlar) Tipik görevleri alıcı ve satıcıları bir araya getirmektir. Bunun için belirli bir komisyon alırlar. Satış acenteleri, malların zilyedliğini alabilirler de almayabilirler de. Fakat mülkiyetini hiç almazlar.
Perakendeciler Perakendeciler, ticari bir amaçla kullanmama, tekrar satmama ve kişisel ve ailesel gereksinimleri için kullanmaları koşuluyla, mal ve hizmetlerin doğrudan doğruya son tüketicilere pazarlanmasıyla ilgili tüm faaliyetlerde bulunan kişi ve kuruluşlard lardır. Sayıları her zaman imalatçı ve toptancılardan çok daha fazladır.
Tüketiciler Tüketiciler, dağıtım kanallarının en büyük halkasını oluştururlar. Tüketim, pazarlama ve perakendecilik stratejileri tüketicilere yönelik olarak hazırlanır.
Dağıtımda Birden Çok Kanal Kullanılması Üretici işletme birbirinden farklı pazarlara ulaşmaya çalışıyorsa birden çok kanaldan yararlanma yoluna gidebilir. Nedeni; Aynı mamulün hem nihai tüketicilere, hem de endüstriyel pazara sunulması.(daktilo, buzdolabı gibi) Birbirleriyle bağlantılı olmayan mallar iletilmesi(margarin ve boya veya lastik mamuller ve plastik maddeler gibi) Aynı pazara hitap etmekle beraber, alıcının sayısı veya pazarın değişik kısımlarındaki kullanım yoğunluğun farklı olması
Dağıtım kanalındaki akımlar Fiziksel akım (dağıtım) Malların üretim aşamasından sonra tüketiciye teslimine kadar yapılan işlemlerdir [Tedarik Kaynağı Nakliyeciler/Depolar İmalatçı Nakliyeciler Dağıtıcılar (Aracılar) Nakliyeciler Alıcılar] Mülkiyet akımıtoptancı gibi bazı kanal üyeleri malı alırken mülkiyetini de devralırlar [Tedarik Kaynağı İmalatçı Dağıtıcı Alıcılar] Ödemeler akımı Fiziksel akım ve mülkiyet akımını takiben ters yönlü bir ödemeler akımı söz konusudur. Bilgi akımı Malların fiziki akımının sağlanabilmesi için bilgi gereklidir. Tutundurma akışları
Fiziksel dağı ğıtım Malların üretim aşamasından sonra tüketiciye teslimine kadar yapılan işlemlerdir Fiziksel dağıtım, birbirleriyle ilişkisi olan çeşitli eylemlerden ya da alt sistemlerden oluşur. Taşıma. Depolama (stoklama) Yükleme ve boşaltma. Stok denetimi. Sipariş olma ve sipariş yerine getirme (sipariş işleme) Koruyucu ambalajlama. Üretimi zamanlama.
Ormancılık İşletmelerinde Fiziki Dağı ğıtım Odun üretimi orman amenajman planları yardımıyla düzenlenir. Çoğunlukla da piyasadaki talep dikkate alınamamaktadır. Piyasadaki talepten daha fazla arz veya talebe göre daha az üretim olabilmektedir. Arzın yetersiz olduğu durumlarda potansiyel bir gelir kaybı ortaya çıkmaktadır. Böyle durumlarda arzın yetersiz olduğu yerlere taşı şıma yapılması gerekir. (bu durumda yükleme ve boşaltma gibi eylemlerde ortaya çıkmaktadır) Depolardan taşıma nakliyat kooperatiflerince veya alıcılar tarafından yapılmaktadır. Bazen kooperatiflerin tekel oluşturması satışlarda sorunlara neden olabilmektedir.
Arz fazlası var ise bu durumda depolama ve stok (sorunları) gündeme gelmektedir. Depo yerlerinin seçimi, depoda bekleme süresi, depo kapasiteleri vb. hem taşıma hem de depolama ve stok bakımından önemlidir. Stok kararları ve durumu önemlidir. (elde bulundurma veya bulundurmamanın alternatif maliyetleri) Odun harici ürünler içinde dağıtım söz konusudur.
Suyun dağıtımı son tüketicilere veya endüstriyel tüketicilere aracılar vasıtasıyla yapılabilmektedir. Yaban hayatında ya doğrudan yada aracılar (acentalar) yardımıyla dağıtım yapılabilmektedir. Fidan üretiminde fiziksel dağıtım işine orman idaresi genellikle karışmaz. Hizmet dağıtımı; hizmetleri sağlayanlardan ayırmak mümkün değildir. Bu nedenle tüketicilerin kaynağa yaklaştırılması gerekmektedir. BİTTİ...