CO RAF B LG S STEMLER NE G R fi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "CO RAF B LG S STEMLER NE G R fi"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2206 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1214 CO RAF B LG S STEMLER NE G R fi Yazarlar Kadir Mustafa ÇABUK - Prof.Dr. Alper ÇABUK (Ünite 1-3) Doç.Dr. Yücel GÜNEY (Ünite 5, 6) Arfl.Gör. U ur AVDAN (Ünite 4-6) Yrd.Doç.Dr. Hakan UYGUÇG L (Ünite 7-9) Özge IfiIK - Prof.Dr. Alper ÇABUK - Kadir Mustafa ÇABUK (Ünite 10) Editör Prof.Dr. Alper ÇABUK ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2011 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic, tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Prof.Dr. Levend K l ç Genel Koordinatör Yard mc s Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Ö retim Tasar mc s Doç.Dr. Volkan Yüzer Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Ö r.gör. Gamze Özbilgin Erflen Kitap Koordinasyon Birimi Yrd.Doç.Dr. Feyyaz Bodur Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Co rafi Bilgi Sistemlerine Girifl ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde 250 adet bas lm flt r. ESK fieh R, May s 2011

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... ix Co rafya le lgili Temel Bilgiler... 1 CO RAFYANIN TANIMI, KONUSU VE BÖLÜMLER... 3 Co rafyan n Tan m... 3 Co rafyan n Konusu ve Yararland Bilim Dallar... 3 Co rafyan n Bölümleri... 6 Genel Co rafya... 6 Yerel Co rafya... 6 YER YUVARLA I VE EVREN... 6 Yerin fiekli ve Boyutlar... 8 PARALEL-MER DYEN, ENLEM-BOYLAM... 9 Paralel Daireleri ve Meridyenler... 9 Enlem ve Boylam YEREL SAAT - ULUSLARARASI SAAT D L MLER Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Yaflad m z Yer NSAN VE Ç NDE YAfiADI I YAKIN ÇEVRES Toplum Hayat Yak n Çevremiz Çevremizdeki Yerleflim Birimleri Ülkemizde Yönetim CO RAF YÖNLER VE YÖN BULMA Ana Yönler - Ara Yönler Yön Bulmak çin Kullan lan Yöntemler NSANIN ÜZER NDE YAfiADI I F Z K ÇEVRE Yer Kabu unun Yap s Yer Kabu unun Oluflumu Karalar ve Denizler YER fiek LLER N N OLUfiUMU ç Kuvvetler ve ç Olaylar D fl Kuvvetler ve D fl Olaylar BAfiLICA YERYÜZÜ fiek LLER Da lar Ovalar Platolar ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler Vadiler Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 4. ÜN TE Harita Bilgisi HAR TA B LG S N N ÖNEM HAR TA VE TÜRLER HAR TALARDA ÖLÇEK VE ÇEfi TLER Haritalarda Ölçek Ölçek Çeflitleri HAR TALARDA YÜZEY fiek LLER N N GÖSTER LMES HAR TALARDAN YARARLANMA Harita flaretlerinden Yararlanma Harita Üzerinde Uzunluk Ölçülmesi Harita Üzerinde Alan Hesaplama Uzunluklardan ve Alanlardan Yararlanarak Ölçe i Bulma E im Hesaplama Profil Ç karma PLAN H YERARfi S Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Harita Projeksiyonlar ve Koordinat Sistemleri G R fi HAR TA PROJEKS YONLARI Aç Koruyan Projeksiyonlar Uzunluk Koruyan Projeksiyonlar Alan Koruyan Projeksiyonlar Normal Konumlu Projeksiyonlar Transversal Konumlu Projeksiyonlar E ik Konumlu Projeksiyonlar PROJEKS YON TÜRLER S L ND R K PROJEKS YONLAR Merkator Projeksiyonu... 68

5 çindekiler v Transversal Merkator Projeksiyonu Universal Transversal Merkator Projeksiyonu KON K PROJEKS YONLAR Polikonik Projeksiyon Lambert Komformal Konik Projeksiyon DÜZ PROJEKS YONLAR KOORD NAT S STEMLER Co rafi Koordinat Sistemi (ϕ,λ) Dik Koordinat Sistemi (X,Y) Datum Bilgisi PAFTA BÖLÜMLEME VE ADLANDIRMA Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Yararlan lan nternet Adresleri Ölçme ve Ölçme Bilgisine liflkin Temel Kavramlar ÖLÇME B LG S Uzunluk Birimi Aç Birimi Yay Birimi Alan Birimleri ÖLÇME filem NDE MEYDANA GELEN HATALAR Ölçme fllemlerinde Karfl lafl lan Hatalar Kaba Hatalar Sistematik (Düzenli) Hatalar Tesadüfi (Düzensiz) Hatalar Do ruluk ve Hassasiyet Gerçek ve Görünen Hata Ölçü Dengelemesi, Tolerans De eri UZUNLUK ÖLÇÜMÜ Yatay Mesafe Ölçüm Yöntemi Yatay Ölçmede Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar DETAY ALIMI Ba lama Yöntemi Dik Koordinat Yöntemi (Ortogonal Yöntemi) Alan n Bir Kenar n n Ölçü Do rusu Yap lmas Herhangi Bir Köflegenin Do ru Ölçüsü Yap lmas Birden Fazla Ölçü Do rusunun Kullan lmas Dik Koordinat Yöntemi le Bir Kapal Alan n Detay Ölçümü Ba lama Yöntemi ile Dik Koordinat Yönteminin Karfl laflt r lmas Detay Al m nda Dikkat Edilecek Hususlar Dik Koordinat Yöntemiyle Yap lan Ölçülerin Kontrolü ÜN TE

6 vi çindekiler Ölçü Krokileri Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 7. ÜN TE Temel Ölçme Aletleri ve Haritac l k Hesaplar BAS T ÖLÇME ALETLER Jalon Jalon Sehpas Çekül Çelik fierit Metre Alet Sehpas Total Station Nivo ve Mira GPS D K KOORD NAT S STEM VE TEMEL ÖDEVLER Dik Koordinat Sistemi Trigonometrik ve Jeodezik Daire Temel Ödevler Birinci Temel Ödev kinci Temel Ödev ALAN HESAPLARI Ölçü De erlerine Göre Alan Hesab Al m n Ba lama Yöntemi Kullan larak Yap lmas Durumunda Alan Hesab Al m n Dik Koordinat Yöntemiyle Yap ld Durumlarda Alan Hesab 119 Al m n Kutupsal Yöntem le Yap ld Durumlarda Alan Hesab HAC M HESAPLARI Enkesitlerden Yararlanarak Hacim Hesab Yüzey Nivelman Ölçülerine Göre Hacim Hesab Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Co rafi Bilgi Sistemlerine liflkin Temel Kavramlar TEMEL KAVRAMLAR CO RAF B LG S STEMLER N N TAR HÇES CO RAF B LG S STEMLER B LEfiENLER Personel Yöntem

7 Önsöz vii Donan m Yaz l m Veri CO RAF B LG S STEMLER NDE KULLANILAN ANAL Z YÖNTEMLER. 138 Konumsal Kaynak Envanteri A (fiebeke) Analizleri Yer Seçimi Analizleri Yüzey Analizleri Zamana Ba l Konumsal De ifliklik Analizleri CO RAF B LG S STEMLER N N KULLANIM ALANLARI Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar CBS Veri Tipleri ve Veri Modelleri G R fi CBS VER T PLER Konumsal Veri Tipleri CBS VER MODELLER RASTER VER MODEL VEKTÖR VER MODEL KATMAN YAPISI Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Co rafi Bilgi Sistemlerinde Proje Tasar m ve Sorgulama Teknikleri G R fi KONUMSAL VER TABANI (GEODATABASE) YAPISI VER KAYNAKLARI VE VER TOPLAMA TEKN KLER CBS DE KONUMSAL VER GÖSTER M VE SEMBOLOJ CBS SORGULAMA TEKN KLER CBS DE TEMAT K HAR TA Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar ÜN TE 9. ÜN TE

8 viii Önsöz S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE CBS Uygulamalar UYGULAMA UYGULAMA UYGULAMA UYGULAMA UYGULAMA UYGULAMA UYGULAMA UYGULAMA UYGULAMA

9 çindekiler ix Önsöz Dünyada içinde bulundu umuz yüzy la damgas n vuran sektör kuflkusuz biliflim sektörüdür. Sektörel anlamda en çok gereksinim duyulan bileflenler ise internet uygulamalar, telekomünikasyon ve flüphesiz bilgi sistemleri uygulamalar d r. Yeryüzündeki verilerin yaklafl k %80 nin mekansal veri oldu u düflünülürse, öneri projenin önemi ortaya ç kacakt r. Bu yaklafl mla bilgi sistemleri uygulamalar n n biliflim dünyas nda en az %30-%40l k bir pay içerdi i düflünüldü ünde, mekansal bilgi sistemleri, yak n bir gelecekte biliflim sektörünün yaklafl k %25-%35lik bir segmentini kapsayacakt r. Mekansal bilgi sistemleri ya da co rafi bilgi sistemleri, dünyan n bir çok ülkesinde çok genifl bir çerçevede kullan lan bir teknoloji haline gelmifltir. Dolay s ile bu teknolojiye iliflkin çal flmalar ve üretilen mekansal veriler, planlama, jeoloji, hidroloji, ziraat gibi pek çok alanda çal flman n birincil veri kayna n teflkil etmektedir. Bunun yan s ra üniversiteler, enstitüler, özel kurulufllar, firmalar vb. kurulufllar için mekansal veriler çal flmalar n n ve bilimsel araflt rmalar n n yap labilmesi için mutlak suretle gereklidir. Dünyada art k çok yayg n bir kullan m alan na sahip olan co rafi bilgi sistemleri ve uzaktan alg lama verileri ülkemizde de özellikle özel sektor, üniversitelerde ve kamu kurulufllar nda kullan lmaktad r. Ancak özellikle kamu kurulufllar nda CBS teknolojilerinden yararlan lmas son derece önemli olmas na karfl n, bu kapsamda çal flabilecek e itimli personelin yetersizli i nedeniyle CBS yeterince etkin kullan lamamaktad r. Bu bak mdan ülkemizde son y llarda co rafi bilgi sistemlerine yönelim ve ilgi artmakla birlikte, yeterli ve nitelikli insan kayna noksanl nedeniyle bu teknolojiden hak etti i düzeyde yararlan lamamaktad r. Ayr ca kimi kamu kurulufllar ndaki yöneticiler co rafi bilgi sistemleri teknolojisinin gereklili i konusunda bilinçli olmakla birlikte, bu konuda yetiflmifl eleman eksiklikleri olmas nedeniyle, yat r m yap p yapmama konusunda karars z kalmaktad rlar. Say lan tüm bu nedenlerle CBS ve yönetim biliflim sistemleri konusunda insan kaynaklar noksanl n gidermenin gereklili i aç kt r. Ülkemizde bilimsel çal flmalardaki, kamu kurulufllar ndaki ve özel sektördeki co rafi bilgi sistemleri ve yönetim biliflim sistemleri konusunda yetiflmifl eleman noksanl n n giderilmesi sonucu teknoloji etkin olarak kullan labilecek ve her y l özellikle kamu kurulufllar taraf ndan milyonlarca dolar maliyetli olarak oluflturulan sistemler at l durumda kalmayacakt r. Bunun yan s ra özellikle planlama, jeoloji, ziraat, ormanc l k a rl kl çal flmalarda bu teknolojiyi daha yayg n ve etkin olarak kullan lmas sonucu, bu bazdaki çal flmalar n niteli i yükselebilecektir. Editör Prof.Dr. Alper Çabuk

10 1CO RAF B LG S STEMLER NE G R fi Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Co rafyan n konusunu ve bölümlerini aç klayabilecek, Co rafyan n hangi bilim dallar yla ilgisi oldu unu tan mlayabilecek, Teknolojik geliflmelerin ve uzay araflt rmalar n n co rafyan n geliflimine katk s n iliflkilendirilebilecek, Dünya ve evren ile ilgili temel bilgileri yap land rabilecek, Bir yerin enlem ve boylam n saptayabilecek, Yerel ve uluslararas saat sistemlerini ay rt edebileceksiniz. Anahtar Kavramlar Co rafya Yer Yuvarla Evren Paralel Meridyen Enlem Boylam Yerel Saat Uluslararas Saat çerik Haritas Co rafi Bilgi Sistemlerine Girifl Co rafya le lgili Temel Bilgiler CO RAFYANIN TANIMI, KONUSU VE BÖLÜMLER YER YUVARLA I VE EVREN PARALEL-MER DYEN, ENLEM- BOYLAM YEREL SAAT - ULUSLARARASI SAAT D L MLER

11 Co rafya le lgili Temel Bilgiler CO RAFYANIN TANIMI, KONUSU VE BÖLÜMLER Co rafyan n Tan m Co rafya çok genifl kapsaml ve çeflitli konular içeren bir bilimdir. Co rafya ad, geo; yer ve graphein yazmak, tasvir etmek sözcüklerinin birleflmesinden oluflmufltur. Sözcük anlam yerin tasvir edilmesi olarak belirtilen co rafya; yeryüzünde meydana gelen fiziki ve befleri olaylar n da l m n, aralar ndaki iliflkileri neden ve sonuçlar yla aç klayan bir bilimdir fleklinde tan mlanabilir. Co rafyan n Konusu ve Yararland Bilim Dallar nsan n üzerinde yaflad yeryüzü tek boyutlu bir yüzey olmay p derinli i de olan bir ortamd r. Tafl küre (litosfer), hava küre (atmosfer), su küre (hidrosfer) insan n üzerinde ve içinde yaflad ortam n elemanlar ndand r. Canl lar küresi (biyosfer) de insan n çevresindeki di er bir elemand r. Baflka bir anlat mla, yer kabu unun en üst bölümü, atmosferin alt bölümü, deniz ve okyanuslar n üst bölümleri co rafi anlamda yeryüzüne dahildir. Bu nedenle, co rafya yeryüzünü sadece yerkürenin yüzeyi olarak de il, insan etkilemesi durumuna göre derinli i de olan bir ortam olarak ele al r. Sonuç olarak; co rafya, insan etkileyen olaylar kendi prensiplerine göre di er olaylarla iliflkiler kurarak inceler, bunlar n yeryüzündeki da l mlar n neden ve sonuçlar n belirterek gösterir. Co rafya ile ilgili temel konular ve tarihçesi aç s ndan Okuma Parças n ve Yaflam n çinden bölümünü mutlaka okumal s n z. Co rafya, Dünya daki fiziksel, sosyal ve ekonomik olaylar insan ve çevre özellikleri ile olan iliflkileri içinde ve kendi prensipleri aç s ndan inceler. Co rafyan n temel amac ; do al çevreyle insan aras ndaki iliflkileri belirlemek ve bu olaylar n co rafi da l m n, bu da l m n neden ve sonuçlar n ortaya ç kartmakt r. Yer bilimleri grubu içinde yer alan co rafya, yerkürenin çeflitli özelliklerini ve insan etkinliklerini incelerken birçok bilim dal ndan da yararlan r. Co rafyan n yararland bafll ca bilimler afla da s ralanm flt r: AMAÇLARIMIZ Antropoloji: nsan bilimi ya da antropoloji (Latince: anthrop- insan, adam ve logia bilim ; anthropologia, insan n ve insanl n incelenmesini konu alan bilim dal d r. Astronomi: Gökbilim (gök bilimi, astronomi), kökenleri, evrimleri, fiziksel ve kimyasal özellikleri ile gök cisimlerini aç klamaya çal flmak üzere gözleyen bilim dal d r. Astronomi terimi eski Yunanca daki astron ve nomos sözcüklerinden türetilmifl olup, y ld zlar n yasas anlam na gelir. NTERNET NTERNET

12 4 Co rafi Bilgi Sistemlerine Girifl Co rafyan n yararland bafll ca bilimler; antropoloji (insan kökenini inceleyen bilim), astronomi (uzay bilimi), botanik ( bitkiler bilimi), ekonomi, etnografya, istatistik, hidroloji (sular bilimi), jeofizik (yerkürenin fiziksel özelliklerini inceleyen bilim), jeodezi (yer ölçme bilimi), jeoloji (yer kabu unun oluflumunu, yap s n ve özelliklerini inceleyen bilim), jeopolitik, karto rafya (harita bilimi), meteoroloji (atmosfer olaylar n inceleyen bilim) petrografi (tafllar bilimi), sosyoloji (toplum bilimi), tarih ve zooloji (hayvanlar bilimi) dir. Botanik: Bitkileri ve bitki yaflam n inceleyen bilim dal d r. Bitki bilimi de denilebilir. Bitki morfolojisi, bitki histolojisi, bitki sitolojisi, bitki fizyolojisi, bitki ekolojisi, sistematik botanik gibi alt dallara ayr l r. Bitki co rafyas ise bitkiler alemi ile yeryüzü aras ndaki iliflkileri ve bitkilerin yay l fl n araflt ran botanik ve co rafya ile iliflkili bir bilim dal d r. Ekonomi: S n rs z olan insan gereksinimlerini, s n rl olan kaynaklarla en etkin flekilde karfl layabilmeyi amaçlayan, bu kapsamda üretim, da t m, tüketim, ticaret, de iflim ve bölüflüm vb. ile ilgili etkinliklerin bütününü inceleyen bir bilim dal d r. Ekonomi kelimesi, ev, ve yönetim kelimelerinden gelmektedir. Makro ve mikro ekonomi, normatif ekonomi gibi alt alanlar bulunmaktad r. Etnografya: Toplumlar n kültür unsurlar n tümüyle ele alan bilim dal d r. Kültür oluflumlar n araflt ran bu toplum bilimi Yunanca ethnos, yani insanlar ile graphein yaz m kelimelerinin birleflmesinden meydana gelmifltir. statistik: Bir amaca yönelik olarak veri toplama, tablo ve grafiklerle özetleme, sonuçlar yorumlama, sonuçlar n güven derecelerini aç klama, örneklerden elde edilen sonuçlar kitle için genelleme, özellikler aras ndaki iliflkiyi araflt rma, çeflitli konularda gelece e iliflkin tahmin yapma, deney düzenleme ve gözlem ilkelerini belirleme süreçlerini kapsayan bilim dal d r. statistik, sözcük olarak Latincedeki statisticum collegium (devlet konseyi) ve talyancadaki statista (devlet adam, politikac ) sözcüklerinden türemifltir. Hidroloji: Sözcük anlam su bilimi olan hidroloji, sular n yerküre üzerindeki da l m yla mekanik, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini inceleyen disiplinler aras bir bilimdir. Jeofizik: Yer kabu undaki hareketlerin ve oluflumlar n mekanik olarak incelendi i bilim dal d r. Yer fizi i olarak da bilinen jeofizik, fizi in temel ilkelerinden yararlan larak, su küre ve atmosferi de içerecek biçimde yerin araflt r lmas n konu edinir ve a rl kl olarak yerküre kaynakl afetlerle iliflkili olarak geliflmifltir. Jeodezi: Yer ölçümü anlam ndaki jeodezi, haritac l k ve topo rafyan n kuramlar do rultusunda yer yuvarla n n modellenmesiyle yer yuvarla nda ve d fl alan nda koordinat sistemlerini tan mlayan, referans a lar n oluflturan, mekansal bilgileri bu a ve sistemlerle iliflkilendiren ve zamana ba l de iflimlerini izleyen bilimdir. Jeodezi, genel anlamda yerkürenin fleklini tespit ve yeryüzünü ölçme ifllemlerini konu edinen bir bilim dal d r. Jeoloji: Latince kökeni geos:yer ve logos:bilim sözcükleri olan jeoloji, Türk Dil Kurumu nun tan m na göre: yer bilimidir. Paleontoloji, petrografi, petroloji, fosil yak tlar, mineraloji, tektonik, stratigrafi, jeokimya, volkanoloji, kayaç deformasyon mekanizmalar gibi konularda çal flmalar yapan jeoloji dünyan n kat maddesinin, içeri inin, yap s n n, fiziksel özelliklerinin, tarihinin ve onu flekillendiren süreçlerin incelenmesini içeren, genifl anlam ile ise, yerkürenin günefl sistemi içerisindeki durumundan onun fiziksel ve kimyasal özelliklerine, oluflumundan bu yana geçirdi i de iflikliklere, üzerinde yaflayan canl lar n evrimine kadar genifl bir kapsama sahip bilim dal d r. Jeopolitik: Devletlerin siyasi yap lar ile bu konulara hakim olan co rafya konular n, baflka bir deyiflle; devletlerin co rafi özellikleriyle siyasetleri aras ndaki iliflkileri ve do al etkenlerin politikalar üzerindeki etkilerini inceleyen, politik co rafyan n bir alt dal d r. Kavram n isim babas sveçli Rudolf Kjellen dir. Karto rafya: Haritalar ile u rafl r ve harita üretim sürecinde veri toplamadan kullanmaya kadar her tür ve ölçekteki harita üretim ve harita kullanma çal flmala-

13 1. Ünite - Co rafya le lgili Temel Bilgiler r n konu edinir. Karto rafya, genel bir tan mla, harita ve harita benzeri gösterimlerle iletilecek bilgileri toplayan, bu bilgileri iflleyen, bu gösterimlerde kullan lan grafik iflaretlerin özelliklerini belirleyen, haritan n çizimsel tasar m, bas m ve kullan m yöntemlerini gelifltirmeye yönelik çal flmalar yapan ve co rafi bilginin grafik, kabartma veya say sal formda sunulmas n, iletiflimini, organizasyonunu ve kullan lmas n sa layan teknik bir bilim dal d r. Bu bilimle u raflanlara karto raf denir. Karto raflar, yeryüzü üzerinde gördükleri gerçek objeleri ya da elde ettikleri bilgiler ile flekillendirdikleri konular belirli karto rafik kurallar çerçevesinde bir haritaya aktar rlar. Bu bilgilerin haritaya aktar lmas ndaki amaç, haritaya aktar lan bilginin di er insanlara ulaflt r lmas ve di er bilim dallar taraf ndan kullan lmas na imkân vermektir. Meteoroloji: Gök olaybilim olarak Türkçelefltirilmifl olan, hava bilimi ya da bilgisi anlam na gelen meteoroloji, atmosfer içinde oluflan s cakl k de iflmelerini, rüzgar, y ld r m, ya mur, dolu gibi olaylar inceleyen bir bilim dal d r. Atmosferin özellikle alt katmanlar nda meydana gelen hava olaylar n n oluflumunu ve de iflimini nedenleriyle inceleyen meteoroloji, ayr ca k sa dönemli tahminler yapmay da amaçlar. Matematik, co rafya, istatistik ve fizikten yararlan r. Petrografi: Yer biliminin, yer kabu unun kütlelerini inceleyen dal d r. Jeoloji ile iliflkili olan bu bilim dal nda kayac n mineral içeri i ve dokusal yap s n n ayr nt l bir flekilde incelenmesi amaçlan r ve böylece do ada var olan kayaçlar n minerallerini, kimyasal bileflimlerini, yap ve dokular n ve do ada bulunufl flekillerini ortaya koymay hedefler. Sosyoloji: Sociology kelimesi, Latince de, genel anlamda insan iflaret eden, üye, arkadafl veya dost anlam ndaki, socius kelimesinden gelen socio- ve bilim anlam na gelen logy ekinden oluflan sosyoloji, toplum ve insan n etkileflimi üzerinde çal flan bir sosyal bilimdir. Toplum bilimi alan nda çal flan bir kifliye de sosyolog (toplum bilimci) denir. Toplum bilimciler, bir veya daha fazla uzmanl k alan nda veya alt dallar nda çal flmaktad r. Tarih: Geçmiflte yaflanm fl olaylara iliflkin bilinenleri, objektif bir flekilde insan kay tlar na, yaz l ya da sözlü kaynaklara dayanarak, yer-zaman göstererek, nedensonuç iliflkisini anlatarak inceleyen ve bu bilinenlere ba l olarak SIRA geçmiflte S ZDE yaflanm fl olaylar güncel düflünce çerçevesinde yorumlanmas yla tarihi bilgileri ortaya ç karan bilim dal d r. Zooloji: Zoo hayvanlar toplulu u ve logos bilim sözcüklerinin birlefltirilmesiyle türetilmifl bir sözcük olup biyolojinin hayvanlar çeflitli yönleriyle inceleyen alt dal d r. Yukar da say lan bilimlerin hepsi co rafya ile ilgili oldu u kadar, co rafi SIRA S ZDE bilgi sistemleri ile de iliflkilidir. Ayr ca yukar da say lan bu alanlarda co rafi bilgi sistemlerinden oldukça yayg n flekilde yararlan lmaktad r. SIRA S ZDE 5 SIRA S ZDE Co rafya neden birçok bilim dal ndan yararlan r? Aç klay n z. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ 1 Yukar da say lan bilimler içerisinde yer alan karto rafya ve jeodezi, do rudan co rafi bilgi sistemleri ile iliflkili olan bilim dallar d r. Bu bilim dallar, co rafi bilgi sistemlerinin ortaya ç kmas nda ve yayg nlaflmas nda a rl kl olarak hizmet verirler. SIRA S ZDE SIRA S ZDE AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ NTERNET NTERNET

14 6 Co rafi Bilgi Sistemlerine Girifl Co rafya, konuyu veya alan esas alma flekline göre Genel Co rafya ve Yerel Co rafya olmak üzere iki bölüme ayr l r. Matematik co rafya: Yerkürenin biçimini, boyutlar n, hareketlerini, bu hareketlerin sonuçlar n ve co rafi koordinatlar n inceler. Hidro rafya: Yeryüzündeki yüzey ve yer alt sular ile ilgili konular inceler. klim bilimi: Yeryüzünde görülen iklim tiplerini ve bunlar n özelliklerini inceler. Klimatoloji de denilen iklim bilimi, temelde meteorolojinin verilerinden yararlan r. Biyoco rafya: Yeryüzündeki hayvan ve bitki topluluklar n n da l m n ve bunlar etkileyen flartlar inceler. Jeomorfoloji: Yeryüzü flekillerini tan mlar, bunlar s n fland r r ve zaman içindeki de iflimlerini inceler. Co rafyan n Bölümleri Co rafya, konular n ifllenifli bak m ndan birbirinden farkl ancak birbirini bütünleyen iki ana bölüme ayr l r: Genel Co rafya Yerel Co rafya Genel Co rafya Genel co rafyada esas olan konudur. Co rafya konular n ayr ayr ele al r ve bunlar yeryüzünün bütününde veya bir bölümünde inceler. Nüfusun da l fl, iklim tipleri, yer flekilleri, volkanizma olaylar gibi konular genel co rafyan n inceleme alan na girer. Olaylar n oluflum nedenlerini, biçimlerini, da l fllar n ve bu da l - fl n sonuçlar n inceler. Genel co rafya, kapsad konulara göre; Fiziki co rafya, Befleri co rafya, Ekonomik co rafya olmak üzere üç ana dala ayr l r. Do al çevrede bulunan canl ve cans z varl klar kendisine konu edinen fiziki co rafya, yeryüzü biçimlerini, sular, bitkileri ve hayvanlar inceler. Fiziki co rafyan n alt gruplar flunlard r: Matematik co rafya Hidro rafya klim bilimi Biyoco rafya Jeomorfoloji Fiziki co rafyan n temel olarak ele ald alanlar aç klay n z. 2 Ekonomik co rafya: Befleri ve ekonomik co rafya, insanlar n do al çevre flartlar içinde daha iyi yaflayabilmeleri için uygulad klar befleri ve ekonomik etkinlikleri inceler. Nüfus, yer- Hizmetlerin ve mallar n üretimini, tüketimini ve yeryüzündeki da l m n leflme, göç olaylar, ulafl m, tar m, ticaret, endüstri, üretim, turizm gibi konular befleri ve ekonomik co rafya ele al r. inceler. Demografi: Yeryüzündeki Befleri co rafyan n alt gruplar flunlard r: veya bir bölgedeki nüfusun Nüfus co rafyas cinsiyet, yafl, medeni durum ve di er özelliklerine göre Yerleflme co rafyas da l m n, ölüm, do um ve göç olaylar n inceler. Ekonomik co rafya da; Maden SIRA co rafyas S ZDE Siyasi co rafya: Siyasal s n rlar ve ülkelerin siyasal Sanayi co rafyas iflleyifllerini inceler. Tar m co rafyas Sosyal AMAÇLARIMIZ ve kültürel co rafya: Ulafl m co rafyas gibi alt gruplara ayr l r. AMAÇLARIMIZ nsan nüfusunu, etnik köken, din, dil ve di er kültürel özellikleri Yerel Co rafya aç lar ndan K T Ainceler. P Yerel co rafyada K T Aesas P al nan konu de il aland r. Yeryüzünün bir bölümündeki co rafi konular bir bütün olarak ele al n r, olaylar n karfl l kl etkileri ve bulunduklar yer ile ilgileri bir bütün olarak incelenir ve de erlendirilir. Bu incelemelerin konusu, bölgeler ise bölge co rafyas, ülkeler ise ülkeler co rafyas, k talar ise k ta co rafyas ad yla an l r. NTERNET 3 Co rafyan n SIRA bölümlerini S ZDE flematik olarak gösteriniz. NTERNET YER YUVARLA I VE EVREN Bütün gök cisimleri ile onlar bar nd ran s n rs z gök bofllu una evren denir. Bir baflka deyiflle, evren sonsuz uzayda bulunan tüm madde ve enerji biçimlerini içeren bütünün ad olarak da ifade edilebilir.

15 1. Ünite - Co rafya le lgili Temel Bilgiler Evrende milyonlarca y ld z, gezegen, meteor gibi gök cisimleri bulunur. Gök cisimlerini birbirinden ay ran en önemli özellik, bir bölümünün s ve fl k yaymas (y ld zlar), bir bölümünün ise y ld zlardan ald klar s ve fl yans tmas d r (gezegenler). Gök cisimleri binlerce galaksi halinde gruplaflm fllard r. Galaksilerin içindeki y ld zlar n kimileri de bir araya gelerek y ld z sistemleri ni oluflturur. Dünyam z da, Samanyolu Galaksisi içinde binlerce y ld z sisteminden biri olan günefl sistemi içinde yer al r. Dünya; yer, yer yuvarla ve yerküre diye de adland r l r. Günefl sisteminde; Günefl ile birlikte gezegenler, bunlar n uydular, kuyruklu y ld zlar, asteroidler, gök tafllar, gaz ve toz bulutlar bulunur. Günefl sistemi kütlesinin %99 unu Günefl, %1 kadar n da Günefl in etraf nda belirli yörüngelerinde dolanan 9 gezegen oluflturur. Bu gezegenler, Günefl e olan uzakl klar na göre flu flekilde s ralan rlar: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün ve Plüton. Bu gezegenlerin çevresinde dolanan, kendilerinden daha küçük gök cisimleri (uydular) de bulunmaktad r. Merkür, Venüs, Dünya ve Mars iç gezegenler, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün ve Plüton ise d fl gezegenler olarak adland r l rlar. Gezegenler, hem kendi çevrelerinde hem de Günefl etraf nda dönerler. Gezegenlerin dönüfl süreleri birbirinden farkl d r. Örne in; kendi çevresinde bir dönü- Galaksi ad n n kökeni eski Yunancadaki, bizim galaksimizi belirtmek üzere kullan lan sütlü, süt gibi, sütsü anlamlar na gelen galaxias (γαλαξιασ) sözcü ü ya da süt dairesi anlam ndaki kyklos galaktikos (κψκλοσ γαλακτικοσ) terimidir. Bu terim ve dolay s yla bat kültüründe Samanyolu için kullan lan Süt Yolu terimi eski Yunan mitolojisindeki bir mitosdan kaynaklan r: Bir gece, Zeus ölümlü bir kad ndan olan o lu Herakles i, farkettirmeden uykuya dalm fl olan Hera n n gö süne koyar. Bebek Herakles, Hera n n memelerinden akan sütü içecek ve böylece ölümsüz olacakt r. Fakat Hera, gece uyan p tan mad bir bebe i emzirdi ini farkedince onu f rlat p atar ve boflalan memesinden ç kan süt de gece gökyüzüne f flk r p akar. Hikayeye göre, iflte geceleyin gökte sönük bir fl kla p r ldar halde gördü ümüz Süt Yolu (Türkçede Samanyolu) denilen kuflak böyle oluflmufltur. (Kaynak: Vikipedi). 7 fiekil 1.1 Samanyolu Galaksisi Kaynak: fiekil 1.2 Satürn Asteoroid kufla GÜNEfi Yer Mars Merkür Venüs Jüpiter Uranüs Plüton Neptün Günefl Sistemine Giren Gezegenler ve Bunlar n Yörüngeleri.

16 8 Co rafi Bilgi Sistemlerine Girifl 4 flünü Jüpiter 9 saat 50 dakikada, Neptün 15 saat 08 dakikada, Dünya ise 24 saatte tamamlar. Günefl çevresindeki bir dolan m n, Merkür 88 günde, Dünya 365 gün 6 satte, Jüpiter 11 y l 316 günde, Neptün ise 249 y lda gerçeklefltirir. Gezegenlerle SIRA y ld zlar S ZDEaras ndaki temel fark nedir? Yerin fiekli ve Boyutlar Yerküre olarak da Günefl sisteminde yer alan dokuz gezegenden biri olan yerküre (Dünya), üzerinde canl lar n yaflad bilinen tek gezegendir. Di er gezegenlerde yaflam n olup ol- adland r lan Dünya m z Evren denilen sonsuz gök bofllu u içindeki Günefl mad na iliflkin araflt rmalar sürmekte olup Dünya d fl nda bir gezegende canl lar n bulundu u, bugüne kadar kan tlanamam flt r. Sistemi nde yer al r. Yerküre, ekvatordan fliflkin, kutuplardan bas k, küremsi Dünya n n küre fleklinde oldu unu ilk öne süren yonya l filozof Pitagaros olmufltur. Daha sonra Aristotales, Dünya n n ay üzerine düflen gölgesinin daire flek- görünümde Geoid adl bir D KKAT flekle sahiptir. Pozitif SIRA bilimler S ZDEaç s ndan linde oldu unu belirterek, bunu yerkürenin yuvarlakl n n kan t olarak göstermifltir. 16. yüzy lda Kopernik in, daha sonrada Keppler in çal flmalar Dünya n n bi- evren, gök cisimlerini bar nd ran uzay ve karanl k uzay n toplam d r. çimi ve hareketleri ile ilgili önemli bilgilere ulaflmam z sa lam flt r. 18. yüzy lda AMAÇLARIMIZ gerçeklefltirilen hassas ölçmeler AMAÇLARIMIZ fiekil 1.3 sonucunda, yerkürenin kutuplardan bas k ve küreye çok yak n bir flekilde oldu u saptan- K Yerkürenin T A P Uzaydan Görünüflü m flt r. 20. yüzy l n ortalar ndan itibaren uzaydan çekilen foto raflarla yerkürenin biçimi kesin Kaynak: olarak kan tlanm flt r. Yerkürenin NTERNET NTERNET ekvator kesiminden fliflkin, kutuplardan bas k olan kendine özgü küremsi flekline geoid ad verilir. Dünya n n küreye benzer yuvarlak biçiminin en önemli sonuçlar flu flekilde say labilir: Yap lan hassas ölçümler Günefl fl nlar, yeryüzünün de iflik k s mlar na farkl aç larla düfler. Kimi sonucunda Dünya n n boyutlar ile ilgili flu bilgilere yerler (ekvator ve çevresi) günefl fl nlar n y l boyunca dik ve dike yak n bir ulafl lm flt r: Ekvator çevresi: km aç da al rken, kimi yerlerde (kutuplara yak n yerlerde) bu aç çok fazla daral r. Bu da iklim kuflaklar n n oluflmas na yol açar. Meridyen çevresi: km Ekvator yar çap : km Günefl fl nlar n n ulaflt yerler ayd nl k, ulaflamad yerler ise karanl kt r. Kutuplar yar çap : km Dünya n n kendi ekseni etraf nda dönmesiyle gece ve gündüzün oluflumu Yar çaplar aras ndaki fark: gerçekleflir. 21 km Dünyan n yüzölçümü: Kendi ekseni etraf nda dönmesi sonucu oluflan merkezkaç kuvvetinin etkisiyle km 2 Dünyan n hacmi: km 3 Kutuplarda bas kl k oran : yerkürenin ekvator kesiminde bir fliflkinlik, kutuplarda ise bir bas kl k oluflmufltur. Bas kl k oran n n 1/297 oldu u kutuplarda yer çekimi biraz daha fazlad r. 1/297 5 Dünyan n kutuplardan bas kça, ekvatordan fliflkince olmas n n nedenini aç klay n z.

17 1. Ünite - Co rafya le lgili Temel Bilgiler 9 PARALEL-MER DYEN, ENLEM-BOYLAM Dünya üzerindeki herhangi bir noktan n bulundu u yerin bilinmesi büyük önem tafl r. Buna o yerin, co rafi konumu denir. Bir yerin, bölgenin, ülkenin vb. co rafi konumunu pek çok bilgiyle anlatmak olas d r. Bir bölge veya ülkenin, hangi k tada veya k talar aras nda bulundu u, çevresindeki denizler, komflu ülkeler, önemli ticaret yollar na göre durumu, hangi iklim kufla nda yer ald, farkl ekonomik, siyasi ve kültürel topluluklara göre konumu, o yerin özel konumunu belirler. Bir bölgenin veya ülkenin, hangi meridyenler ve paralel daireleri aras nda bulundu unu belirten konumuna o yerin matematik konumu ad verilir. Paralel Daireleri ve Meridyenler Bir harita veya küreye bakt m zda birbirini dik kesen birtak m çizgiler görürüz. Dünya yüzeyinden geçti i varsay lan bu çizgilere paralel daireleri ve meridyen yaylar denir. Küre fleklindeki Dünya y eflit iki parçaya bölen daire ekvator olarak adland - r lm flt r. Ekvator, her iki kutuptan eflit uzakl kta bulunan en büyük paralel dairedir. Ekvatorun kuzeyindeki kuzey yar m kürede ekvatordan kuzey kutup noktas - na kadar 90 tane (kuzey paralelleri), güneyindeki güney yar m kürede de ekvatordan güney kutup noktas na kadar 90 tane (güney paralelleri) olmak üzere 180 tane paralel dairesi bulunmaktad r. fiekil 1.4 Paralel Daireleri (1), Meridyenler (2), Ekvator, Dönenceler (3), Enlem ve Boylam ile stanbul un Konumu (4) 1 K 2 K Bafllang ç meridyeni Ekvator 3 G Paralel daireleri Kuzey kutup noktas 90 kuzey paraleli kuzey paraleli Kuzey kutup dairesi Yengeç dönencesi O lak dönencesi Güney kutup dairesi güney paraleli 90 güney paraleli Güney kutup noktas Ekvator, dönenceler kuzey paraleli 0 ekvator güney paraleli 0 bafllang ç meridyeni 4 G Meridyenler Güney Kuzey stanbul 41 kuzey paraleli 0 ekvator 29 do u meridyeni stanbul un konumu: kuzey enlemi ile do u boylam ndad r

18 10 Co rafi Bilgi Sistemlerine Girifl Dünya n n merkezinden 1 er derecelik aç ile çizilen paralel dairelerinin birbirine olan uzakl klar ayn d r; ancak çaplar ve çevreleri ekvatordan kutuplara do ru azal r, kutup noktalar nda s f r olur. En büyük paralel daire olan ekvatorun uzunlu u km dir ve 0 lik paralel daire olarak gösterilir. En küçük paralel daireleri ise, kuzey kutup noktas n ve güney kutup noktas n oluflturan 90 kuzey paraleli ile 90 güney paralelidir. Meridyenlerin uzunluklar birbirine eflittir ve her meridyenin bir karfl t vard r. Karfl l kl iki meridyen yay birlikte bir çember olufltururlar. Örne in; stanbul un üzerinden geçti i kabul edilen 29 do u meridyeninin karfl t 151 bat meridyenidir. Paralel daireleri; ekvatordan kutuplara do ru uzan r, aralar nda eflit uzakl k (111 km) bulunur, kutuplara yaklaflt kça küçülür ve kutuplarda bir nokta haline gelirler. Meridyenler; iki kutup noktas n birlefltiren ve ekvatoru dik olarak kesen yar m dairelerdir. Ekvator üzerinde, aralar ndaki uzakl k eflit olan (111 km) meridyenler, kutuplara uzand kça birbirine yaklafl r ve kutuplarda bir noktada birleflirler. Dairenin çevresi 360 oldu undan, aralar nda 1 er derecelik uzakl k bulunan 360 meridyen yay bulunur. ngiltere deki Greenwich gözlem evinden geçti i kabul edilen meridyen yay bafllang ç meridyeni olarak kabul edilir ve 0 lik meridyen olarak adland r l r. Bafllang ç meridyeninin do usunda yer alan 180 meridyen do u meridyenleri, bat s nda yer alan 180 meridyen de bat meridyenleri olarak adland r l r. 180 lik meridyen bir tanedir ve 0 lik meridyen yay n n tam karfl s nda bulunur. 6 SIRA S ZDE SIRA S ZDE 33 bat meridyeninin karfl t hangi meridyendir? Neden? Enlem ve Boylam Paralel daireleri ve meridyen yaylar aras ndaki noktalar n yerlerini bulmak için, bir derecelik yaylar dakikalara ve saniyelere bölünmüfltür. Böylece, üzerinden bir paralel dairesi SIRA ve S ZDE meridyen geçmeyen noktalar n ekvatora ve bafllang ç meridyenine olan uzakl n bulmak kolaylafl r. Buna göre; yeryüzündeki bir noktan n, ekvatora olan uzakl n n derece, dakika ve saniye cinsinden aç de erine enlem denir. Ayn noktan n, bafllang ç merid- yenine olan uzakl n n derece, dakika ve saniye cinsinden aç de erine ise boylam ad verilir. AMAÇLARIMIZ Bir noktan n enlem ve boylam belirtilirken, hangi yar m kürede oldu u ve bafllang ç meridyeninin hangi taraf nda bulundu u da söylenir. Örne in; stanbul un enlem ve boylam AMAÇLARIMIZ belirtilirken 41 00' 16'' kuzey ve 28 58' 59'' do u olarak belirtilir. Böylece enlem ve boylam (co rafi K koordinatlar ) T A P verilen bir yer, Dünya üzerinde kolayl kla bulunabilir. AMAÇLARIMIZ Koordinatlar n hava ve deniz ulafl m nda büyük yarar vard r. Denizcilikte, koordinatlar yard m ile s, kayal k kesimler ve dar bo azlar n yerleri kolayl kla bu- AMAÇLARIMIZ lunur. Hava ulafl m nda da uçaklar n izleyece i yolun belirlenmesinde koordinatlardan yararlan l r. Enlem ve boylama göre belirlenen konuma matematik konum denir. Türkiye nin matematik konumu; Türkiye, kuzey paralelleri ile do u NTERNET NTERNET meridyenleri aras ndad r. fleklinde belirtilir. Bir yerin enlemi o yerin; klimi, NTERNET Bitki NTERNET örtüsü, Hayvan topluluklar, Toprak çeflitleri, Ürün çeflitleri, Yerleflme özellikleri, Akarsu rejimleri, Deniz sular n n özellikleri üzerinde etkili olur.

19 1. Ünite - Co rafya le lgili Temel Bilgiler Bir yerin boylam, o yerin yerel saatini belirler. Günefl in herhangi bir zamandaki konumu, çeflitli boylamlarda farkl oldu undan günün saati boylamlara göre farkl l k gösterir. YEREL SAAT - ULUSLARARASI SAAT D L MLER Dünya kendi ekseni etraf nda bat dan do uya do ru döner. Bütün meridyenler s ras yla Günefl in karfl s ndan geçerler. Yeryüzünde, her bir nokta için, Günefl in o noktadaki meridyen üzerinden geçmesi ile düzenlenen saate yerel saat denir. 11 Yerel saatin hesaplanmas nda meridyen yaylar esas al n r. Ayn meridyen yay üzerindeki her noktada yerel saat ayn iken, farkl meridyen yaylar üzerindeki noktalar n ye- rel saatleri farkl olur. Bir noktada yerel saat ayarlan rken, o noktadan geçen meridyene günefl fl nlar n n dik gelmesi göz önünde tutulur. Günefl, gökyüzünde en yüksek noktaya geldi i an, saatler tam ye ayarlan r. AMAÇLARIMIZ Günlük yaflam m zda AMAÇLARIMIZ yerel saatin kullan lmas pratikte Ticari iliflkilerin kolaylaflt r lmas, haberleflme ve ulafl m n SIRA düzenlenmesi S ZDE için pek mümkün de ildir. ulusal ve uluslararas saat uygulamalar na gereksinim duyulmufltur. Yurdumuzda yerel saat, sadece dini törenlerin Dünya n n kendi ekseni etraf ndaki bir dönüflünü 24 saatte tamamlad göz zamanlar n n önünde tutuldu unda, 1 saatte 15 meridyenlik (360 : 24 = 15 meridyen) bir mesafe saptanmas nda ald, bir derecelik meridyen yay n n dönme h z n n da yaklafl k 4 dakika ol- kullan lmaktad r. Çünkü slamiyet te namaz, ezan, du u saptan r. oruç vb. ibadet zamanlar Dünya üzerinde saat farkl l klar ndan do an kar fl kl klar önlemek için, Dünya 24 saat dilimine ayr lm flt r. Buna göre, her 15 meridyenlik bölüm bir saat dilimi Ay n hareketleriyle ve Günefl in do ufl ve bat fl na göre ayarlanmaktad r. olarak kabul edilmifltir. Ayn saat diliminde yer alan her yerde ayn saat aya- NTERNET NTERNET r kullan l r. Bafllang ç saat dilimi ( 0 numaral dilim) olarak do u ve Meridyenler ve paralel daireleri kullan larak bir yerin enlem ve boylam 2 bat meridyenleri aras kabul edilmifl, di er saat dilimleri de buna göre belirlenebilir ve matematik 2 konumu bulunur. ayarlanm flt r. AMAÇLARIMIZ Bir ülkenin s n rlar içerisinde bulunan belirli bir yerden geçen meridyen AMAÇLARIMIZ esas al narak ayarlanan saat düzenine ulusal saat denir. Türkiye de, zmit yak nlar ndan geçen 30 do u meridyeni esas al nm fl ve Do u Avrupa Saat K Dilimi T A Polarak an - lan 2 numaral saat dilimi ulusal saat olarak belirlenmifltir. Bir yerin yerel saatini o yerin hangi özellikleri belirler? 7 nternetten evren ve yerküre ile ilgili bilgilere ulaflarak bunlar gözden NTERNET geçiriniz. Birkaç noktan n koordinatlar n saptayarak enlem ve boylamlar n bulup harita üzerinde gösteriniz. NTERNET AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ

20 12 Co rafi Bilgi Sistemlerine Girifl fiekil 1.5 Uluslararas Saat Dilimleri Kaynak:

CO RAF B LG S STEMLER NE G R fi

CO RAF B LG S STEMLER NE G R fi T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2206 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1214 CO RAF B LG S STEMLER NE G R fi Yazarlar Kadir Mustafa ÇABUK - Prof.Dr. Alper ÇABUK (Ünite 1-3) Doç.Dr. Yücel GÜNEY (Ünite

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve uzayi kesfet 13/2/6 19:35 Page 34 Uzay Keflfediyoruz n yaln zca biri! de in is kc gö da y sa evrendeki sonsuz Dünya bizi eviiz ve ister isiniz? ak n ta z r la flu renek, ko Evrendeki adresiizi ö Her Yer

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km .2 Uzunluklar Ölçme Kilometre 1. Grafik: Servis Arac n n Ald Yollar 1. Yandaki grafik, okul servis arac n n bir hafta boyunca ald yolu (km) göstermektedir. Grafi e göre afla daki sorular cevaplay n z.

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan...

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan... YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM EDİTÖR Turgut MEŞE Bütün hakları Editör Yayınevine aittir. Yayıncının izni olmaksızın kitabın tümünün veya bir kısmının elektronik, mekanik ya da fotokopi yoluyla basımı, çoğaltılması

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC STANBUL-2010 Yay n No : 2332 flletme-ekonomi Dizisi : 386 1. Bas m - Mart 2009 2. Bas m - Nisan 2010 ISBN 978-605 - 377-253 - 8 Copyright

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Ölçme Bilgisi Ders Notları

Ölçme Bilgisi Ders Notları 1. ÖLÇÜ BİRİMLERİ Ölçme Bilgisi: Sınırlı büyüklükteki yeryüzü parçalarının ölçülmesi, haritasının yapılması ve projelerdeki bilgilerin araziye uygulanması yöntemleri ile bu amaçlarla kullanılacak araç

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

Temel Kaynak 4. Ülkeler

Temel Kaynak 4. Ülkeler SOSYAL B LG LER Temel Kaynak 4 Uzaktaki Arkadafl m Ülkeler Dünya n n 1/4 i karalarla kapl d r. Karalar, büyük parçalar hâlinde de bulunmaktad r. Buna k ta denir. Dünya da 6 k ta vard r. Bunlar, Asya Amerika

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

I. ÜN TE. SANAT TAR H NE G R fi KONULAR

I. ÜN TE. SANAT TAR H NE G R fi KONULAR I. ÜN TE SANAT TAR H NE G R fi KONULAR 1- SANAT VE SANAT TÜRLER 2- SANAT TAR H NED R? 3- KÜLTÜR-SANAT L fik S 4- SANAT- TOPLUM L fik S 5- SANAT TAR H N N D ER B L M DALLARIYLA L fik S 6- SANAT ESERLER

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli CEV 361 CBS ve UA Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli 1 Yerin Şekli Ekvator çapı: 12756 km Kuzey kutuptan güney kutuba çap: 12714 km

Detaylı

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi.

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. KES RLER Bunlar biliyor musunuz? Bütün: Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. Yar m: Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Kesir: Bir bütünün bölündü ü eflit parçalar n birini veya

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 287-291 287 KİTAP İNCELEMESİ Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri Editörler Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice

Detaylı

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ I Doç. Dr. Yonca Deniz GÜROL YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ II YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ Yay n No : 2377 flletme-ekonomi Dizisi : 447 1. Bask Ocak 2011 - STANBUL

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1: BİLİM TARİHİ... 1 Giriş... 1

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1: BİLİM TARİHİ... 1 Giriş... 1 İÇİNDEKİLER Bölüm 1: BİLİM TARİHİ... 1 Giriş... 1 1.1. İlk Çağ da Bilgi ve Bilimin Gelişimi... 2 1.1.1. İlk Uygarlıklarda Bilgi ve Bilimin Gelişimi... 2 1.1.2. Antik Yunan da Bilgi ve Bilimin Gelişimi...

Detaylı

ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85

ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85 TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ () TEMEL ALAN YETERLİLİKLERİ ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85 ANKARA 13 OCAK 2011 İÇİNDEKİLER 1.BÖLÜM: ÖĞRENİM ALANLARI VE ÇALIŞMA YÖNTEMİ...3 1.1.ISCED 97

Detaylı

Yay n No : 2592 Teknik Dizisi : 151. 2. Bask - Kas m 2011 - STANBUL

Yay n No : 2592 Teknik Dizisi : 151. 2. Bask - Kas m 2011 - STANBUL Prof. Dr. YALÇIN YÜKSEL Deniz Mühendisli i Serisi - No 2 DEN Z TABANI H DROD NAM ve KIYI MORFOLOJ S (PLANLAMA ve TASARIM) Yay n No : 2592 Teknik Dizisi : 151 2. Bask - Kas m 2011 - STANBUL ISBN 978-605

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

Olasılık ve İstatistik Dersinin Öğretiminde Deney ve Simülasyon

Olasılık ve İstatistik Dersinin Öğretiminde Deney ve Simülasyon Olasılık ve İstatistik Dersinin Öğretiminde Deney ve Simülasyon Levent ÖZBEK Fikri ÖZTÜRK Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi İstatistik Bölümü Sistem Modelleme ve Simülasyon Laboratuvarı 61 Tandoğan/Ankara

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE Ü N T E L E N D R L M fi Y I L L I K P L A N ARAÇ GEREÇLER, YÖNTEM VE Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, proje ve performans formlar, resim kâ - d, boya, sözlük, yaz m k lavuzu Gözlem ve inceleme, tart

Detaylı

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev EGEM MARLIK 00/ - 0 Yap Tan t m Genel görünüm O live Park Evleri Mimari Tasar m : M art D Mimarl k, Metin K l ç Mimari Proje ve Uygulama Ekibi: Özgür Dinçer, Gökhan Yadel, Okan Taflk ran, brahim Deniz,

Detaylı

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi I Prof. Dr. Kas m KARAHAN flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi Hizmet Pazarlamas II Yay n No : 1695 flletme-ekonomi Dizisi : 194 2. Bask - Aral k 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 589-4 Copyright

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i Uluslararas Yüksekö retim Kongresi: Yeni Yönelifller ve Sorunlar (UYK-2011) 27-29 May s 2011, stanbul; 2. Cilt / Bölüm XI / Sayfa 1359-1364 Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi

Detaylı

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI Haberler 4857 SAYILI fi KANUNU LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI 14 May s 2004 tarihinde Sendikam z Binas Mesut Erez Konferans Salonunda 4857 Say l fl Kanunu le lgili Yönetmeliklerin

Detaylı

14/05/2004 31/05/2004

14/05/2004 31/05/2004 ARAZİ ÇALIŞMASI 1 EKİP - 11 14/05/2004 31/05/2004 2 İçindekiler Ekip Çalışması Ekip Elemanları Donanım Yapılan İşlemler Maliyet Sonuç 3 Ekip Çalışması Bir işin gerçekleştirilebilmesi için değişik beceri

Detaylı

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de KURUMLARDAN ELDE ED LEN KAR PAYLARININ VERG LEND R LMES VE BEYANI Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I.- G R fi T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de flirketlerce

Detaylı

ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER

ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER 3.1. ORGAN K K MYANIN TAR HÇES VE KONUSU 3.2. ORGAN K MADDELERDE C, H, O ve N ARANMASI a. Organik Maddelerde C ve H Aranmas b. Organik Maddelerde N Aranmas

Detaylı

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMAÇ Madde 1-(1) Bu Yönergenin amacı; Avrupa Birliğine üye ve aday ülkeler arasında

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi FOTOGRAMETRİ I Fotogrametrik Temeller Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi Tanımlar Metrik Kameralar Mercek Kusurları

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

SIVILARI ÖLÇME. Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir.

SIVILARI ÖLÇME. Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir. S v lar Ölçme MATEMAT K SIVILARI ÖLÇME Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir. Baflka hangi ürünleri litreyle al rs n z? S v lar ölçme birimi litredir. Litre = L Arda, evlerindeki

Detaylı

VOB-DOLAR/ONS ALTIN. VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES

VOB-DOLAR/ONS ALTIN. VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES VOB-DOLAR/ONS ALTIN VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES Copyright Vadeli fllem ve Opsiyon Borsas A.fi. Aral k 2010 VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES V A D E L fi L E M V E O P S Y O

Detaylı

Seramik nedir? alfabesi 6

Seramik nedir? alfabesi 6 Seramik in alfabesi 6 Seramik nedir? Seramik, en basit tarifiyle, çok yüksek s cakl kta piflirilmifl toprak demektir. Serami in tarihi, uygarl k tarihi kadar eskidir. lk serami in Milattan Önce 6000 y

Detaylı

RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG

RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG ÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARI Doç.. Dr. Ercan ÖZGAN Düzce Üniversitesi YAPILARDA OLU AN R SKLER N NEDENLER GENEL OLARAK 1. Tasar m ve Analiz Hatalar 2. Malzeme Hatalar 3. çilik Hatalar

Detaylı

KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI KPSS. GENEL KÜLTÜR ve GENEL YETENEK

KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI KPSS. GENEL KÜLTÜR ve GENEL YETENEK KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI KPSS GENEL KÜLTÜR ve GENEL YETENEK KPSS Sınavına hazırlık dosyalarımız son 3 yılda yapılan sınavlarda çıkmış sorular baz alınarak hazırlanmıştır. İtinalı çalışmalarımıza rağmen

Detaylı

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi özcan DEMİREL 1750 Üniversiteler Yasası nın 2. maddesinde üniversiteler, fakülte, bölüm, kürsü ve benzeri kuruluşlarla hizmet birimlerinden oluşan özerkliğe ve kamu

Detaylı

Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre I (Elektrik ve Manyetik Alanın Toplumsal ve Çevresel Etkileri)

Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre I (Elektrik ve Manyetik Alanın Toplumsal ve Çevresel Etkileri) ĐLKÖĞRETĐM ANABĐLĐM DALI FEN BĐLGĐSĐ EĞĐTĐMĐ BĐLĐM DALI DOKTORA PROGRAMI 2013 2014 EĞĐTĐM ÖĞRETĐM PLANI GÜZ YARIYILI DERSLERĐ Dersin Kodu Dersin Adı T P AKTS ĐFE 600* Seminer 0 3 6 ĐFE 601 Đleri Nicel

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler 2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar Konsolide Olmayan Veriler Rakamlarla Halkbank 70 y l Kooperatif ve KOB kredilerinde 70 y ll k tecrübe ve genifl müflteri taban Halkbank n rekabette kuvvetli yönleridir.

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

GENEL BEŞERÎ ve EKONOMİK COĞRAFYA

GENEL BEŞERÎ ve EKONOMİK COĞRAFYA GENEL BEŞERÎ ve EKONOMİK COĞRAFYA 5. BASKI Hayati DOĞANAY Ünal ÖZDEMİR İbrahim Fevzi ŞAHİN Prof. Dr. Hayati DOĞANAY Doç. Dr. Ünal ÖZDEMİR Doç. Dr. İbrahim Fevzi ŞAHİN GENEL BEŞERÎ VE EKONOMİK COĞRAFYA

Detaylı

Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi

Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi Ünite Planı Öğretmenin Adı, Soyadı Okulunun Adı Okulunun Bulunduğu Mahalle Okulun Bulunduğu İl Emine ÇELİKCİ Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi Koyunbaba mahallesi ÇORUM Ünit Bilgisi Ünite Başlığı

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

G D S 4 2013 MART. Sınıf Ders Ünite Kazanım. 9. sınıf Dil ve Anlatım Türkçenin Ses Özellikleri 1. Türkçedeki seslerin özelliklerini açıklar.

G D S 4 2013 MART. Sınıf Ders Ünite Kazanım. 9. sınıf Dil ve Anlatım Türkçenin Ses Özellikleri 1. Türkçedeki seslerin özelliklerini açıklar. G D S 4 2013 MART Sınıf Ders Ünite Kazanım 9. sınıf Dil ve Anlatım Türkçenin Ses Özellikleri 1. Türkçedeki seslerin ni açıklar. 9. sınıf Dil ve Anlatım Türkçenin Ses Özellikleri 2. Türkçedeki ses uyumlarının

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

MATEMAT K 1 ÜN TE II KÜMELER

MATEMAT K 1 ÜN TE II KÜMELER ÜN TE II KÜMELER 1. TANIM 2. KÜMELER N GÖSTER M a) Liste yöntemi ile gösterimi b) Venn flemas ile gösterimi c) Ortak özelik yöntemi ile gösterimi 3. KÜMELER N KARfiILAfiTIRILMASI a) Kümenin elaman say

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Editörden... YGS COĞRAFYA Soru - Cevap

Editörden... YGS COĞRAFYA Soru - Cevap II YGS COĞRAFYA Soru - Cevap EDİTÖR Turgut MEŞE YAZAR Komisyon Katkıda Bulunanlar İnan AYDIN Adem GÜNEŞ Tüm hakları Editör Yayınevi'ne aittir. Yayınevinin izni olmaksızın, kitabın tümünün veya bir kısmının

Detaylı

KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K... 1

KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K... 1 Ç NDEK LER ÖNSÖZ.................... iii 3. BASKIYA ÖNSÖZ........... v KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K............................ 1 1. Bilimsel Yöntem..............................................................

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

YILDIZLAR NASIL OLUŞUR?

YILDIZLAR NASIL OLUŞUR? Zeki Aslan YILDIZLAR NASIL OLUŞUR? Yıldız nedir sorusunu insanlık yüz binlerce belki de milyonlarca yıldır soruyordu? Fakat yıldızların fiziksel doğası ve yaşam çevrimleri ancak 1900 lü yıllardan sonra

Detaylı

ODTÜ- UYGULAMALI HĠDROGRAFĠ EĞĠTĠMĠ SERTĠFĠKA PROGRAMI DERS PROGRAMI-2011 DÖNEMĠ

ODTÜ- UYGULAMALI HĠDROGRAFĠ EĞĠTĠMĠ SERTĠFĠKA PROGRAMI DERS PROGRAMI-2011 DÖNEMĠ ODTÜ- UYGULAMALI HĠDROGRAFĠ EĞĠTĠMĠ SERTĠFĠKA PROGRAMI DERS PROGRAMI-2011 DÖNEMĠ T: Teorik; P: Pratik/Uygulamalı Saha Çalışması Modül 1: Temel Dersler (130 saat) 1. Hafta : 10-14 Ekim 2011 (30+10 sa) Temel

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı