Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi Sayı 12 Ocak 2015

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi Sayı 12 Ocak 2015"

Transkript

1 Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Eletroni Dergisi Sayı 12 Oca 2015 TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE İTHALAT İLİŞKİSİ ÖZET Canan SANCAR 1 Melie ATAY POLAT 2 Bu çalışmada Türiye de eonomi büyüme, enerji tüetimi ve ithalat arasındai nedenselli ilişisi dönemi için zaman serisi yöntemi ile analiz edilmiştir. GSYH nın bağımlı değişen, enerji tüetimi ve ithalatın açılayıcı değişen olduğu modelin birim ö testi sonuçlarına göre seriler I(1) seviyesinde durağandır. Johansen eşbütünleşme testi sonuçlarına göre değişenler uzun dönemde birlite hareet etmetedir. Son olara uygulanan nedenselli testi sonuçlarına göre uzun dönemde enerji tüetimi ve ithalattan GSYH ya doğru te yönlü bir nedenselli ilişisi, ısa dönemde enerji tüetimi ve ithalattan GSYH ya doğru te yönlü; enerji tüetimi ile ithalat arasında ise çift yönlü nedenselli ilişisi tespit edilmiştir. Anahtar elimeler: Eonomi Büyüme, Enerji Tüetimi, İthalat, Zaman Serisi Analizi THE RELATIONSHIP AMONG ECONOMIC GROWTH, ENERGY CONSUMPTION AND IMPORT IN TURKEY ABSTRACT In this study, the causality relationship among economic growth, energy consumption and import in Turey was analysed for the period between using the time series method. The series are stable at I (1) level according to the root unit test results of the model where GDP is a dependant variable and energy consumption and import are explanatory variables. According to Johansen co-integration test results, he variables move together in a long time period. According to the causality test results carried out in the last place it was found a unidirectional causality relationship from energy consumption and import towards GDP in the long term; a unidirectional relationship from energy consumption and import to GDP in the short term; and a bidirectional causality relationship between energy consumption and import and import. Keywords: Economic Growth, Energy Consumption, Import, Time Series Analysis 1 Yrd. Doç.Dr., Gümüşhane Üniversitesi, Kelit Aydın Doğan Mesle Yüseoulu, Muhasebe ve Vergi Bölümü, 2 Yrd. Doç.Dr., Şırna Üniversitesi, İİBF,İtisat Bölümü, 416

2 GİRİŞ Enerji tüetimi ve eonomi büyümenin bir göstergesi olara Gayri Safi Yurtiçi Hasıladai (GSYH) büyüme oranı ile dış ticaret arasındai ilişiler son dönemlerde eonomi literatüründe birço yazarca incelenmiş bir onudur. Özellile enerji bağımlı ülelerin gündeminde daha da önemli bir yer tutan bu ilişiler zinciri ülelerin enflasyon, istihdam ve ödemeler dengesi gibi maro eonomi büyülüleri ile yaından ilişilidir. Diğer taraftan enerji setörünün eonominin sanayi, tarım ve hizmetler gibi diğer setörleriyle olan yapısal bağlılığı ve ayrıca çevre ve enerji politialarıyla olan yaın bağlantıları nedeniyle de üzerinde yoğun bir şeilde tartışılan bir araştırma onusu haline gelmiştir. Literatürde enerji tüetimi ve eonomi büyüme arasındai ilişi ile ilgili ii arşıt görüş mevcuttur. Bu görüşlerden iline göre enerji tüetimi eonomi büyümeyi sınırlayıcı bir fatördür. İinci görüşe göre ise, enerji tüetimi ile eonomi büyüme arasındai ilişi nötrdür. Bu görüş lileratürde tarafsızlı hipotezi olara bilinmetedir. Tarafsızlı hipotezinin temelinde enerji tüetiminin GSYH nın yalnızca üçü bir oranını oluşturduğu ve bu nedenle de çıtı büyümesi üzerinde önemli bir etiye sahip olmadığı düşüncesi yatmatadır (Mehrarai,2007:2939). Tüm dünyada ve özellile gelişmete olan ülelerin sanayileşme ve tenoloji gelişme çabalarına bağlı olara artan enerji talebi ve bunun arşısındai ısıtlı olan enerji aynaları ve Orta Doğuda yaşanan jeopoliti gelişmeler nedeniyle üresel ölçete enerji arzı güvenliği risli bir hale gelmiştir (Sevim, 2012:2). Enerji alanındai her gelişme açınılmaz bir biçimde Türiye nin de içinde bulunduğu gelişmete olan üleleri mevcut durumunu değerlendirmeyi daha da gereli ılmatadır. Ülemiz enerjide %70 leri aşan enerji ithali ile (Yazar, 2010:1) enerji bağımlısı bir üledir. Ülemizde işi başına enerji tüetimi yıllı 3210 hw olup, OECD üleleri ortalaması olan 8100 Wh, Avrupa Birliği(AB) ortalaması olan 6750 Wh, G7 Üleleri ortalaması olan 8900 Wh dan düşütür (Türyılmaz, 2014:5). Anca, Türiye nin bu düşü tüetim mitarına rağmen endi endine yetmemesi, endi aynalarımızın ne durumda olduğu, enerji aynalarının yeterince doğru değerlendirilip değerlendirilmediği sorularını gündeme getirmetedir. 417

3 Türiye nin resmi enerji stratejisi, 2023 e adar ülenin dış aynalara olan bağımlılığını azaltaca, hatta mümün olduğunca sıfıra indirece şeilde, iç aynalardan masimum ölçüde yararlanmayı hedefleyen bir yalaşıma dayanmatadır. Enerji ve Tabii Kaynalar Baanlığı nın Strateji Planı na göre, 2023 yılında eletri üretiminin yüzde 30 unun yenilenebilir aynalardan temin edilmesi hedeflenmetedir (WWF International 2010:5). Enerji tüetimi, GSYH ve ithalat arasındai ilişi ampiri bir onu olup bu ilişinin yönü geliştirilece enerji politiaları ve dış ticaret politiaları açısından da olduça önemlidir. Çalışmamız dönemi için Türiye de enerji tüetimi, GSYH ve ithalat değişenleri arasındai nedenselli ilişisi VEC (Vector Error Correction) Modelleri ile analiz edilmiştir. Bu açıdan çalışmanın başta enerji politiaları olma üzere Ülemizin itisat politiaları için bir çıarımda bulunma fırsatı doğuracağı düşünülmetedir. Çalışmanın giriş bölümünden sonra iinci bölümde literatür araştırmasına, üçüncü bölümde ullanılan veri ve metodolojiye, dördüncü bölümde ampiri bulgulara ve son olara da beşinci bölümde değerlendirme ve sonuç ısmına yer verilmiştir. I. LİTERATÜR Enerji tüetimi ile eonomi büyüme ve dış ticaretin unsurlarından olan ithalat veya ihracat arasındai ilişi literatürde birço çalışmaya onu olmuştur. Bu çalışmalarda üle grupları, çalışılan dönem ve ullanılan yönteme göre farlı sonuçlar elde edilmele birlite genel olara ilişinin yönü enerji tüetimi ve GSYH arasındai ilişi doğrulanmatadır. Enerji tüetimi ile ihracat veya ithalat arasındai ilişi ise daha az sayıdai çalışmada ele alınmış olmala birlite araştırmaların ampiri bulguları bu değişenler arasındai ilişiye yöneli anıtlar sunmatadır. Literatürde yer alan bu çalışmalardan biri olan Zhi-Yong vd. nin (2004) çalışmasında Çin de eonomi büyüme ve enerji tüetimi arasındai ilişiyi dönemi için zaman serisi analizi ile irdelemişlerdir. Çalışmanın ampiri bulgularına göre ii değişen arasında çift yönlü bir nedenselli ilişisi olduğu anca uzun dönemde bu ii değişen arasında eşbütünleşme ilişisi olmadığı sonucuna varılmıştır. Chontanawat vd. (2006), enerji tüetimi ve GSYH ilişisi 30 OECD ülesi için dönemi ve OECD üyesi olmayan olan 78 üle 418

4 için dönemi yıllı verileriyle VAR analizi ile irdelenmiştir. Analiz bulguları enerji tüetiminden GSYH ya doğru nedenselli ilişisi gelişmete olan OECD üyesi ülelerde (%93), OECD üyesi olmayan gelişmete olan ülelere (%77) göre daha yaygındır. Mehrara (2007), işi başına enerji tüetimi ve işi başına GSYH arasındai ilişiyi en büyü petrol ihracatçısı olan 11 Üle için panel veri analizi ile dönemi için incelenmiştir. Çalışmada söz onusu dönemde GSYH dan enerji tüetimine doğru güçlü bir te yönlü nedenselli ilişi olduğu sonucuna varılmıştır. Sadorsy (2012), Güney Ameria nın 7 ülesi için döneminde enerji tüetimi, GSYH, dış ticaret ilişisini Panel Veri Yöntemi ile analiz etmiştir. Analizin ampiri bulgularına göre ısa dönemde enerji tüetimi ile ihracat, GSYH ile İhracat ve GSYH ile ithalat arasında çift yönlü nedenselli ilişisi tespit edilmiştir Kısa dönemde enerji tüetiminden ithalata doğru te yönlü nedenselli ilişisi bulunuren, uzun dönemde enerji tüetimi ile dış ticaretin bileşenleri olan ithalat ve ihracat arasında te yönlü nedenselli ilişisi vardır. Sadorsy (2011) seiz Orta Doğu Ülesi için dönemini apsayan çalışmasında GSYH, dış ticaret ve enerji tüetimi ilişisini Panel Veri Yöntemi ile analiz etmiştir. Çalışmanın ampiri bulgularına göre ısa dönemde ihracattan enerji tüetimine doğru te yönlü, enerji tüetimi ile ithalat arasında ise çift yönlü nedenselli ilişisi tespit edilmiştir. Uzun dönem analizinde ise işi başına ihracat mitarında %1 oranında bir artış işi başına enerji tüetimini %0.11 artırmatadır. Ayrıca, uzun dönemde işi başına ihracattai %1 oranında bir artış enerji tüetimini %0.04 oranında artırmatadır. Çalışmanın ampri sonuçları Orta Doğu Ülelerinde artan dış ticaretin hem ısa hem de uzun dönemde enerji talebini etilediğini göstermetedir. Shahbaz vd.(2013) çalışmalarında OECD nin Yüse, Orta ve Düşü Gelir Grubu ülelerinde enerji tüetimi ve uluslararası ticarette dışa açılı oranı arasındai ilişi dönemi için Panel Veri Analizi ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre değişenler arasında uzun dönemde eş bütünleşme bulunmatadır. Değişenler bütün ülelerde söz onusu dönemde birlite hareet etmetedir. Ayrıca, homojen ve homojen olmayan nedenselli analizleri dışa açılı ve enerji tüetimi arasında çift yönlü nedenselli ilişisi olduğunu ortaya oymatadır. Xie vd. (2013) çalışmalarında Şangay için entleşme, enerji tüetimi ve eonomi büyüme ilişisi dönemi için zaman serisi analiziyle incelenmiştir. Çalışmanın ampiri bulgularına göre uzun dönemde entleşme, enerji tüetimi ve 419

5 eonomi büyüme arasında eşbütünleşme vardır. Kentleşme ve enerji tüetimi uzun dönemde Granger anlamda eonomi büyümenin nedenidir. Enerji tüetimi ve entleşme arasında ise ısa dönemde çift yönlü bir nedenselli ilişisi vardır. Shaeel vd. (2013) Güney Asya eonomileri için döneminde enerji tüetimi, dış ticaret ve eonomi büyüme ilişisini dinami panel Veri Yöntemiyle analiz etmişlerdir. Çalışmada ısa dönemde enerji tüetimi ile ihracat arasında te yön ilişilerin olduğu tespit edilmiştir. Enerji tüetimi ve GSYH arasındai te yönlü nedenselli ilişisinin uzun dönemde de var olduğu sonucuna varılmıştır. Ulusal literatürde Türiye için Soytaş vd. (2001), GSYH ve enerji tüetimi arasındai nedenselli ilişisi Johansen-Juselius Eşbütünleşme ve VEC modelleri ile analiz edilmiştir dönemini apsayan çalışmanın ampiri sonuçlarına göre enerji tüetiminden GSYH ya doğru te yönlü bir nedenselli ilişisi vardır. Bulgular enerji tüetiminin GSYH yı pozitif yönde etilediği ve olası bir enerji dönüşüm programının uzun vadede eonomi büyümeye zarar vereceğine işaret etmetedir. Şengül ve Tuncer in (2006) çalışmasında ticari enerji ullanımı, reel enerji fiyatları endesi ve GSYH arasındai nedenselli ilişileri Türiye nin dönemi yıllı verileri ullanılara incelenmiştir. Nedenselli sınamalarında Toda ve Yamamoto (1995), çalışmasına dayalı gecimesi artırılmış VAR yöntemi ullanılmıştır. Sonuçta, ticari enerji ullanımından GSYİH ye doğru işleyen te yönlü bir nedenselli ilişisi bulunuren, reel enerji fiyatları ile GSYİH arasında çift yönlü ve reel enerji fiyatları endesinden ticari enerji ullanımına doğru işleyen te yönlü bir nedenselli ilişisine rastlanmıştır. Aydın (2010), çalışmasında Enerji tüetimi ile büyüme ilişisi önce toplulaştırılmış denlemlerle incelenmiş daha sonra ayrıştırılmış denlemler ullanılara birincil enerji tüetimini oluşturan aynaların eonomi büyüme üzerindei etisini En Küçü Kareler Yöntemi ile analiz edilmiştir. İl analizde 1996: :04 dönemine ait üçer aylı veriler; iinci analizde ise dönemi yıllı verileri ullanılara zaman baımından bir sınırlama getirilmiştir. Toplulaştırılmış denlemlerle yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre, enerji tüetimi ile eonomi büyüme arasında pozitif yönlü bir ilişi söz onusudur. Enerji tüetimindei %1 li değişme eonomi büyümede %1.03 lü bir artışa neden olmatadır. 420

6 Aytaç (2010), Türiye de enerji tüetimi ve eonomi büyüme ilişisini yıllarını apsayan dönem için incelemiştir. Granger nedenselli ve Ço Değişenli Vetör Otoregresyon (VAR) modellerinin ullanıldığı çalışmada, enerji tüetiminden işgücüne ve eonomi büyümeden sermayeye doğru te yönlü nedenselliğin olduğu sonucuna varılmıştır. Kormaz ve Develi nin (2012), çalışmasında enerji tüetimi, enerji üretimi ile GSYH arasındai nedenselli ilişisi Türiye nin dönemi yıllı verileri ullanılara incelenmiştir. Nedenselli sınamasında Johansen eşbütünleşme ve Granger nedenselli testleri ullanılmıştır. Johansen eşbütünleşme testi sonuçları ele alınan dönem için değişenler arasında uzun dönemli bir ilişinin varlığını göstermiştir. Ayrıca enerji tüetimi ile GSYH arasında çift yönlü nedenselli tespit edilmiştir. Ersoy (2012), OECD üleleri için döneminde birincil enerji tüetimi ile gayrisafi yurtiçi hasıla arasında eşbütünleşme ilişisini araştırmıştır. Çalışmada analiz için Panel Veri Yöntemi ullanılmış, ampiri bulgulara göre birincil enerji tüetimi ile gayri safi yurtiçi hasıla değişenlerinin uzun dönemde eşbütünleşitir. Apolat ve Altıntaş (2013), tarafından Türiye nin döneminde enerji tüetimi ile reel GSYH arasındai eşbütünleşme ve uzun dönemli nedenselli ilişisi analiz edilmiştir. Johansen eşbütünleşme testi ve VECM modeli sonuçları eşbütünleşme ve uzun dönemli ii yönlü nedenselli ilişisinin varlığını ortaya oymuştur. Türiye eonomisi için tespit edilen bu feedbac olgusu Türiye nin uzun dönemli sürdürülebilir büyüme hedefine ulaşabilmesi için enerjiye bağımlı olduğunu göstermiştir. Uzunöz ve Açay (2012), Türiye nin birincil enerji tüetimi ile GSYH arasındai nedenselli ilişisi dönemi için Zaman Serisi Analizi ile incelenmiştir. Analizin ampiri sonuçlarına göre GSYH dan enerji tüetimine doğru te yönlü bir ilişi vardır. Bu durum eonomi büyümenin bir göstergesi olan GSYH dai değişmelerin, sonrasında enerji tüetiminde de değişmelere neden olduğu göstermetedir. II. VERİ VE METODOLOJİ Çalışmada Türiye ye ait yıllarını apsayan yıllı veri seti ullanılmıştır. Eonomi büyüme için GSYH nın alınması enerji tüetimi ile yurtiçinde üretilen mal ve hizmetlerin bağlantılı olmasındandır. Enerji tüetiminin ullanılma amacı ise, üretimde ve tüetimde yaygın ullanımından aynalanmatadır. Dış ticaret göstergesi olara ithalatın ullanılmasının nedeni ise Türiye de dış ticaret açılarının önemli bir yüzdesini oluşturmasıdır. 421

7 Çalışmada GSYH, enerji tüetimi ve ithalat olma üzere üç değişen ele alınmıştır. Çalışmanın analizinde ullanılan değişenler ve değişenlere ait açılamalar Tablo 1 de yer almatadır. Tablo 1. Çalışmada Kullanılan Değişenler ve Açılamaları Değişenler Kısaltmalar Açılama Veri aynağı Dönem GSYH GDP Dolar Dünya Banası Toplam Enerji Tüetimi EC Wh Dünya Banası İthalat IM Dolar Dünya Banası Bu çalışmada reel GSYH, enerji tüetimi ve ithalat arasındai nedenselli ilişisi zaman serisi yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu amaçla il olara çalışmada ullanılan değişenlere ait serilerin durağanlıları birim ö testleri ile analiz edilmiştir. Değişenler arasında uzun dönemli ilişinin olup olmadığını test etme için Johansen eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Son olara çalışmada ullanılan değişenler arasında nedenselli ilişisinin olup olmadığı VECM nedenselli testi ile analiz edilmiştir. Bu bağlamda zaman serisi verilerinde durağanlı sınaması için ullanılan testler ile eşbütünleşme ve VECM nedenselli testi açılanmıştır. A. Birim Kö Testi Zaman serileri itisadi değişenlerin belirli zaman aralığında almış olduğu değerlerle açılanmatadır. Durağan olmayan serilerle yapılan analizler sahte sonuçlar doğuracağından dolayı regresyon sonuçları değişenler arasında gerçe bir ilişiyi göstermeyecetir. Bu durumda bir zaman serisinin istatistisel analizi yapılmadan önce modelde ullanılaca olan serilerin durağanlığı tespit edilmelidir. Birim ö testleri aracılığıyla durağanlı sınanmatadır. Dicey-Fuller testine değişenin gecimeli değerlerinin elenmesi ile oluşturulan Genişletilmiş Dicey-Fuller (ADF) testi ile hata terimlerindei orelasyon sorununun aldırılması amaçlanmatadır (Wojciech and Dere, 1999:101). Bu çalışmada değişenlere ait verilerin durağanlığının sınanmasında Genişletilmiş Dicey-Fuller (ADF) testi ullanılmıştır. Bu test için önerilen sabit model aşağıdai (1) numaralı denlemde gösterilmetedir: y t y m y t1 i ti t (1) i1 422

8 Denlemde Δ birinci far işlemcisi, t bir zaman trendi, ε hata terimi, y t ullanılan seriler ve m ise hata terimlerinin ardışı bağımlılığını giderme için Aaie veya Schwarz Bilgi Kriterleri tarafından belirlenen bağımlı değişenin gecime sayısını göstermetedir. ADF birim ö testinde boş hipotezi birim ö varlığını yani serilerin durağan olmadığını, alternatif hipotez ise birim ö yoluğunu yani serilerin durağan olduğunu ifade etmetedir. Bu testte test istatistileri riti değerlerden üçü olduğu durumda sıfır hipotezi reddedilmete ve serilerin durağan olduğu sonucuna ulaşılmatadır. B. Johansen Eşbütünleşme Testi Eşbütünleşme testi ile seriler arasında uzun dönem denge ilişisinin varlığı sınanmatadır. Engle ve Granger yönteminin ço denlemli olara genelleştirilmiş hali olan Johansen (1988) eşbütünleşme testi VAR (Vector Auto Regression) analizine dayanmatadır. Denlem sistemi aşağıdai şeildedir: X t X X X 1 t t t t (2)... i 1 i i 1,..., Bu denlemde ; atsayılar matrisidir ve atsayılar matrisinin ranı sistemde mevcut olan eşbütünleşme ilişi sayısını vermetedir. matrisinin ranı sıfıra eşit olduğu durumda X vetörünü oluşturan değişenler arasında eşbütünleşme ilişisinin olmadığı anlaşılır. Ranın 1 e eşit olması durumunda değişenler arasında bir eşbütünleşme ilişisinin var olduğu; 1 den büyü olması durumunda ise değişenler arasında birden ço eşbütünleşme ilişisinin varlığından söz edilmetedir (Johansen and Juselius, 1990:170). Johansen eşbütünleşme testinde seriler arasında eşbütünleşi bir ilişinin varlığı iz (trace) ve özdeğer (maximum eigenvalue) istatistileri ullanılara araştırılmatadır. İz (trace) istatistiği (3) numaralı denlemde; özdeğer (maximum eigenvalue) istatistiği ise (4) numaralı denlemde gösterilmetedir (Enders, 1995:392): n ( r) T ln(1 ˆ ) (3) trace ir1 i r, r 1) T ln(1 ˆ ) (4) max ( r1 423

9 Bu denlemlerde i, matrisinden tahmin edilen arateristi veya endi değerlerinin ölerini; T ise ullanılabilir gözlem sayısını ifade etmetedir. İz istatistiğinde ranın r ye eşit ya da r den üçü olduğunu ifade eden boş hipotez ile alternatif hipotez arşılaştırılmatadır. Bu arşılaştırma iz ve masimum özdeğer test istatistilerinin riti değerlerle arşılaştırılması yoluyla yapılmatadır. Test istatistilerinin riti değerden büyü olması durumunda boş hipotez reddedilmete ve alternatif hipotez abul edilmetedir. Özdeğer istatistiğinde ise ranın r ye eşit olduğunu ifade eden boş hipotez, arşılaştırılmatadır. r+1 olduğunu ifade eden alternatif hipotezle C. Vetör Hata Düzeltme Modeline Dayalı Granger Nedenselli Testi Nedenselli analizi, ii değişen arasındai nedensel bir ilişinin varlığını ve te ya da çift yönlü ilişiyi test etme amacıyla ullanılmatadır. Granger (1988) seriler arasında eşbütünleşme ilişisinin varlığı durumunda en az te yönlü nedenselli ilişisinin olduğunu ifade etmiştir. Engle ve Granger (1987), değişenler arasında eşbütünleşme ilişisinin bulunduğu durumda standart Granger nedenselli modelinin sadece ısa dönem ilişileri göstermesi nedeniyle uygun olmadığını ifade etmiştir. Engle ve Granger (1987) tarafından geliştirilen Vetör Hata Düzeltme Modeli (VECM) ile düzeyinde durağan olmayan anca farı alındığında aynı derecede durağan olan bütünleşi zaman serilerinin nedenselliği sınanabilmetedir. VECM ile nedenselliğin aynağı hem uzun hem de ısa dönem açısından ayrı ayrı tespit edilebilmetedir. VECM, standart Granger nedenselli modeline hata düzeltme terimi (ECM) elenere oluşturulmatadır. Hata düzeltme teriminin negatif ve istatistii açıdan anlamlı olması, ısa dönemli sapmaların belirli bir dönem sonunda düzeltileceği ve bir dengeye yaınlaşacağını ifade etmetedir (Arısoy, 2005:11-12). Ele alınan değişenler arasındai ısa dönemli dinami davranışları saptama için ullanılan vetör hata düzeltme modelleri aşağıdai gibidir: GDP it b b11ipgdpit p b12ipecit p IM 1i 13ip it p 1i it 1 1it (5) p1 p1 p1 b ECM u 424

10 EC it b b21ipecit p b22ipgdpit p IM 2i 23ip it p 2i it 1 2it (6) p1 p1 p1 b ECM u IM it b b31ipimit p b32ipgdpit p EC 3i 33ip it p 3i it 1 3it (7) p1 p1 p1 b ECM u Denlemlerde; değişenin birinci dereceden far operatörünü, ECM hata düzeltme terimini ve gecime sayısını göstermetedir. 1i, 2i ve 3i sırasıyla GDP, EC ve IM nin uzun dönem ilişisini gösteren hata düzeltme terimlerinin atsayılarıdır., ve ısa dönem dinamilerini göstermete, önlerinde yer alan atsayılar da ısa dönem ilişilerini yansıtmatadır. Son olara t; zamanı, terimlerini göstermetedir. II. ARAŞTIRMANIN BULGULARI A. Birim Kö Testi Bulguları u it ; otoorelasyonlu olmayan hata Değişenler arasında ortaya çıması muhtemel sahte bir ilişiden açınma için öncelile serilerin durağanlığı Genişletilmiş Dicey-Fuller (ADF) birim ö testi ile hem seviye hem de birinci farları için incelenmiş ve test sonuçları Tablo 2 de sunulmuştur. Değişenler Tablo 2. Genişletilmiş Dicey-Fuller (ADF) Test Sonuçları Seviye Değeri Birinci Far Değeri ADF- Test İstatistiği Gecime Uzunluğu %1 Kriti Değer Değişenler ADF- Test İstatistiği Gecime Uzunluğu %1 Kriti Değer GDP ΔGDP * EC ΔEC * IM ΔIM * Not: Tahmin edilen model sabit içermetedir. Gecime Uzunluları Schwarz Bilgi Kriterine göre Otomati Belirlenmiştir. (*) İşareti Test İstatistiğinin %1 Önem Düzeyine Göre Anlamlılığını Temsil Etmetedir. 425

11 Her üç değişen için ADF birim ö testi sonuçları değişenlerin durağan olmadığını, diğer bir deyişle serilerin birim ö içerdiğini göstermetedir. Durağan olmayan serilerin farları alınara durağan hale getirilmetedir. Değişenlerin birinci farları alındığında %1 önem düzeyinde durağanlaştıları tespit edilmiştir. Teni ifadesiyle seriler I(1) seviyesinde durağandır. I(1), seviye itibariyle durağan olmayan serilerin birinci derece farlarının durağan olduğunu ifade eder. B. Eşbütünleşme Test Bulguları Bu çalışmada değişenlerin aynı seviyede durağan olduları tespit edilditen sonra değişenler arasındai uzun dönemli ilişilerin varlığı Johansen Eş-bütünleşme analizi ile araştırılmıştır. Değişenler arasındai uzun dönemli bir ilişinin olup olmadığını test etme için Maximum Eigen Değer ve Trace istatistileri ullanılmatadır. Johansen Eş-bütünleşme testiyle değişenler arasındai uzun dönemli ilişi araştırılıren urulan VAR da önemli bir rolü olan gecime sayısı tespit edilmeye çalışılmıştır. VAR modelinin gecime uzunluğunun tespiti için LogL, LR, FPE, AIC, SC ve HQ riterleri uygulanmıştır. Tablo 3. Gecime Uzunluğu Test Sonuçları Gecime Uzunluğu LogL LR FPE AIC SC HQ NA 4.45e e * 7.06e e e+21* * * * Tablodan urulaca Johansen testi için seçilece VAR modeli en uygun gecime uzunluğu dört olara belirlenmiştir. Değişenler arasında eşbütünleşmenin varlığı Johansen eşbütünleşme yöntemi ullanılara tahmin edilmiş; elde edilen sonuçlar Tablo 4 ve Tablo 5 de sunulmuştur. 426

12 Hipotezler Tablo 4. İz (Trace) Test Sonuçları İz (Trace) %5 Kriti Özdeğer İstatistiği Değer Yo * En Fazla En Fazla Sonuç 1 tane eşbütünleşi denlem var Hipotezler Tablo 5. Masimum Öz Değer (Max-Eigen Value) Test Sonuçları Öz (Max-Eigen) %5 Kriti Özdeğer İstatistiği Değer Yo * En Fazla En Fazla Sonuç 1 tane eşbütünleşi denlem var Johansen eşbütünleşme test sonucunda İz (Trace) ve En Büyü Özdeğer (Max- Eigen Value) aynı yönde sonuçlar verere, modelde en fazla 1 adet eşbütünleşme denleminin var olduğu %5 riti değerde reddedilmediğini göstermetedir. İi test istatistiğinin de aynı yönde sonuç vermesi modelin ararlılığı için olumlu bir durum olara yorumlanabilir. Johansen testi sonucunda değişenlerin uzun dönemde birlite hareet ettilerini, diğer bir deyişle eşbütünleşi oldularını göstermetedir. C. Vetör Hata Düzeltme Modeli (VECM) ve Değişenler Arasında Nedenselliğin Araştırılması Çalışmada uygulanan eş-bütünleşme testi sonucunda değişenler arasında eşbütünleşme ilişisi bulunduğundan dolayı, nedenselli ilişisi hata düzeltme modeline dayalı (VECM) Granger Nedenselli testi yardımıyla incelenmiştir. Türiye nin eonomi büyüme ile ilgili oluşturulan hata düzeltme modelleri tahmin sonuçları Tablo 6 da özetlenmetedir. 427

13 GDP EC IM Bağımlı Değişen Tablo 6. Hata Düzeltme Modeli (ECM) Sonuçları Bağımsız Değişenler (Kısa Dönemli Nedenselli) GDP EC IM ECM (Uzun Dönemli Nedenselli) Ki-Kare değeri Katsayı Olasılığı *** ** Olasılı değeri * Ki-Kare değeri Katsayı Olasılığı *** Olasılı değeri Ki-Kare değeri Katsayı Olasılığı *** - Olasılı değeri Not: (***), (**), (*) Sırasıyla %1 seviyesinde anlamlı, %5 seviyesinde anlamlı ve %10 seviyesinde anlamlı olduğunu göstermetedir. GSYH, enerji tüetimi ve ithalat arasındai ilişinin incelendiği bu çalışmada hata düzeltme modeli ile değişenler arasındai ısa ve uzun dönemli ilişi incelenmiştir. Tablo 6 incelendiğinde GDP değişeninin bağımlı değişen olduğu modelde EC değişeninin gecimeli değerlerinin tamamının sıfıra eşit olduğu boş hipotezi ile EC değişeni veya gecimeli değerlerinden en az biri sıfıra eşit değildir alternatif hipotezi test edilmiştir. Wald testi sonucunda i-are istatisti değerinin 0.01 den üçü olması, boş hipotezin reddedildiği anlamına gelmetedir. Bu durum ısa dönemde EC den GDP ye doğru bir nedenselli olduğu şelinde yorumlanabilir. Aynı modelde IM değişeninin gecimeli değerlerinin tamamının sıfıra eşit olduğu boş hipotezi ile IM değişeni veya gecimeli değerlerinden an az biri sıfıra eşit değildir alternatif hipotezi test edilmiştir. Wald testi sonucunda i-are istatisti değerinin 0.05 ten üçü olması, boş hipotezin reddedildiği anlamına gelir. Bu durum ısa dönemde IM den GDP ye doğru bir nedenselli olduğu şelinde yorumlanabilir. EC değişeninin bağımlı değişen olduğu modellerde Wald testi sonuçlarına göre IM den EC ye doğru bir nedenselli ilişisi olduğu tespit edilmiştir. Son olara IM değişeninin bağımlı değişen olduğu modellerde Wald testi sonuçlarına göre EC den IM ye doğru bir nedenselli ilişisi bulunmuştur. Uzun dönemde enerji tüetimi ve ithalattan GSYH ya doğru te yönlü nedenselli ilişisi tespit edilmiştir. Aynı zamanda, enerji tüetimi ve ithalattan 428

14 GSYH ya ısa dönemde te yönlü bir nedenselli olduğu ve enerji tüetiminden ithalata ve ithalattan enerji tüetimine doğru çift yönlü bir nedenselli ilişisi olduğu söylenebilir. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Eonomi büyüme ve dış ticareti etileyen bir fatör olan enerjiye yöneli çalışmalar son dönemlerde sıça tartışılır hale gelmiştir. Bu çalışmaların hız azanması enerjinin yalnızca bireylerin yaşamlarını sürdürmelerinde gereli olan barınma, ısınma gibi faaliyetlerin arşılanması değil, aynı zamanda enerjinin üretim ve tüetim gibi temel eonomi faaliyetlerinin gerçeleştirilmesinde gereli olmasından aynalanmatadır. Çalışmamızda, Türiye için döneminde GSYH, enerji tüetimi ve ithalat arasındai ilişi analiz edilmiştir. İl olara GSYH nın bağımlı değişen, enerji tüetimi ve ithalatın açılayıcı değişen olduğu modelde değişenlere ait serilerin durağanlığı sınanmıştır. Birim ö testi sonuçlarına göre serilerin seviye düzeyinde birim ö içerdileri, birinci farları alındığında ise durağan olduları gözlemlenmiştir. Değişenler arasında uzun dönemli ilişi Johansen eşbütünleşme testi ile incelenmiş ve GSYH, enerji tüetimi ve ithalat arasında bahsedilen dönemde uzun dönemli bir ilişinin varlığı tespit edilmiştir. Son olara değişenler arasındai nedenselli ilişisi hata düzeltme modeline dayalı nedenselli testi ile incelenmiştir. Nedenselli sonuçlarına göre, uzun dönemde enerji tüetiminden ve ithalattan GSYH ya doğru te yönlü bir nedenselli ilişisi tespit edilmiştir. Aynı zamanda ısa dönemde enerji tüetiminden ve ithalattan GSYH ya te yönlü; enerji tüetimi ile ithalat arasında da çift yönlü nedenselli ilişisi bulunmuştur. Eonomi büyüme, enerji tüetimi ve ithalat arasındai bu güçlü ilişiler Türiye gibi enerji bağımlısı gelişmete olan üleler açısından gelişmiş ülelere göre daha da önem arz etmetedir. Eonomi faaliyetlerin temelinde enerji tüetimi yatmatadır. Enerjide dışa bağımlılı enerji talebindei artışa ve ülelerin yeterli enerji aynaları rezervlerine sahip olmadılarından aynalanmatadır. Dolayısıyla dış ticaret açıları yüse enerji fiyatlarına bağlı olara üle eonomilerini olumsuz etilemetedir. Gelişmete olan bir üle olara Türiye nin dış ticaretinin önemli bir ısmını enerji tüetimi oluşturmatadır. Ülemiz fosil enerji aynaları açısından ıt aynalara sahip olduğundan enerji ihtiyacının önemli bir 429

15 ısmını ithalat yoluyla arşılamatadır. Bu bağımlılı üretimin ve buna bağlı olara da alınmamızın önünde bir engel olara arşımıza çımatadır. Diğer taraftan fosil enerji aynalarının tüendiği ve çevreyi de irlettiği gereçesiyle üleler yönlerini yenilenebilir enerji aynalarına çevirmişlerdir. Ülemiz yenilenebilir enerji aynaları açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Yenilenebilir enerji aynalarının değerlendirilmesi açısından hem amu ve özel setör hem de yerel ve bireyler bazında onuya yöneli farındalı artırılmalıdır. Böylece, daha yaşanılabilir bir çevrede ve daha yaşanılabilir oşullar altında yaşamın refah içinde sürdürülebilirliği devam edebilecetir. KAYNAKÇA AKPOLAT, Ahmet Göçe ve Nurullah ALTINTAŞ (2013), "Enerji Tüetimi İle Reel GSYİH Arasındai Eşbütünleşme Ve Nedenselli İliş isi: Dönemi", Çanırı Karatein Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2 (3),s ARISOY, İbrahim (2005), Türiye de Kamu Harcamaları ve Eonomi Büyüme İlişisi ( ), Türiye Eonomi Kurumu, Erişim Tarihi , HYPERLINK " SOY 05.pdf. AYDIN, Fatma Fehime, (2010), "Enerji Tüetimi ve Eonomi Büyüme", Erciyes Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi,(35), s AYTAÇ, Deniz (2010), "Enerji ve Eonomi Büyüme İlişisinin Ço Değişenli VAR Yalaşımı ile Tahmini", Maliye Dergisi,, ss MUCUK, Eran ve Doğan UYSAL (2010), "The Impact of Energy Consumption on Exports: The Turish Case", Asian Journal of Business Management. 1( 2), s CHONTANAWAT Jaruwan, Lester C. HUNT ve Pierse RİCHARD(2010), "Causality between Energy Consumption and GDP: Evidence from 30 OECD and 78 Non-OECD Countries", Surrey Energy Economics Centre (SEEC),Department of Economics University of Surrey, Cilt 113, s

16 ERSOY Ahmet Yağmur, (2012), "OECD Ülelerinde Eonomi Büyüme Odalı Enerji Tüetiminin Eonometri Modeli", Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 21, ENGLE, Robert F., C.W.J. GRANGER (1987), Co-Integration and Error Correction: Representation, Estimation and Testing, Econometrica, Vol. 55, No. 2, pp ENDERS, Walter (1995), Applied Econometric Time Series, New Yor: Wiley. GRANGER, Clive W.J. (1988), Causality, Cointegration and Control, Journal of Economic Dynamics and Control, Vol. 12, pp JOHANSEN, Soren, K. JUSELIUS (1990), Maximum Lielihood Estimation and Inference on Cointegration with Applications to the Demand for Money, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, Vol. 52, No. 2, pp KORKMAZ, Özge ve Abduladir DEVELİ (2012), "Türiye de Birincil Enerji Kullanımı, Üretimi ve Gayrisafi Yurtiçi Hasıla Arasındai İlişi", Douz Eylül Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi, S.2 : Cilt 27,s MEHRARA, Mohsen (2007), "Energy consumption and economic growth: The case of oil exporting countries", Energy Policy, Elsevier, Cilt 35., s SADORSKY, Perry, (2012), "Energy consumption, output and trade in South America", Energy Economics, Elsevier, Volume 34.,pp SADORSKY, Perry (2011), "Trade and energy consumption in the Middle East", Energy Economics, Elsevier, Issue 5,Volume s SEVİM, Cen (2012), Küresel Enerji Politiaları ve Yeni Enerji Düzeni" Türiye 12. Enerji Kongresi, Anara : Dünya Enerji Konseyi Tür Milli Komitesi, s SHAHBAZ, Muhammad, Nasreen SAMİA ve Hui CHONG ( "2013), Causality between Trade Openness and Energy Consumption: What Causes What in High, Middle and Low Income countries", Munich Personal RePEc Archive, V , s SHAKEEL, Muhammad, Iqbal Mazhar ve Majeed Muhammad Tariq (2013); Energy Consumption, Trade and GDP: A Case Study of South Asian Countries, Munich Personal RePEc Archive. 431

17 SOYTAS, Ugur, Ramazan SARI ve Ozlem ÖZDEMİR (2001), "Energy Consumption And GDP Relatıon in Turey: A Coıntegratıon And Vector Error Correctıon Analysıs", Global Business and Technology Association, s ŞENGÜL, Seda ve İsmail TUNCER (2006), "Türiye de Enerji Tüetimi ve Eonomi Büyüme: ", Itisat Isletme ve Finans, Cilt 21, s TÜRKYILMAZ, Oğuz (2010), Türiye'de Enerji Görünümü ve Geleceği, TMMOB Maina Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu, WWF International (2010), Yenilenebilir Enerji Geleceği ve Türiye, WWF-Türiye, s. 4-8 XIE, Pinjie, Shi Quansheng ve Hou Jianchao (2013), "Research on Nexus among Urbanization, Economic Growth and Energy Consumption in Shanghai" International Conference on Applied Social Science Research,s YAZAR, Yusuf (2010), Türiye'nin Enerjidei Durumu ve Geleceği, Araştırma Raporu, Siyaset, Eonomi ve Toplum Araştırmaları Vafı, s.31 ZHI-YONG, Han et al.(2004), "On the Cointegration and Causality between Chinese GDP and Energy Consumption", Institute of Policy and Management, s. 1. WOJCIECH, Charemza W., Deadman F. DEREK (1999), New Directions in Econometric, Practice Edward Elgar Publishing Limited, 2nd Edition, UK. 432

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003 Türiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındai Nedenselli İlişisi: 1984-2003 The Causal Relationship Between Exchange Rates and Inflation in Turey:1984-2003 Yrd.Doç.Dr. Erem GÜL* Yrd.Doç.Dr. Ayut EKİNCİ**

Detaylı

TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TODA VE YAMAMOTO NEDENSELLİK YAKLAŞIMI 1

TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TODA VE YAMAMOTO NEDENSELLİK YAKLAŞIMI 1 Eonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 2, Yıl 2, Sayı, 206 The International Journal of Economic and Social Research, Vol. 2, Year 2, No., 206 TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ:

Detaylı

FİNANSAL KALKINMA, TİCARİ AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ

FİNANSAL KALKINMA, TİCARİ AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ FİNANSAL KALKINMA, TİCARİ AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ Salih TÜREDİ * Metin BERBER ** ÖZ Bu çalışmada, finansal alınma ve ticari açılı ile eonomi büyüme ilişisi,

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES Uluslararası Ham Petrol ve Altın Fiyatlarının Amerian Doları ile İlişisi: Amiri Bir Uygulama Mehmet Şentür 1 Yusuf Erem Abaş 2 Uğur Adıguzel 3 Özet Bu çalışmada, uluslararası altın ve etrol fiyatlarının

Detaylı

Türkiye de Sanayileşme, Finansal Gelişme, Ekonomik Büyüme ve Kentleşmenin Enerji Tüketimi Üzerindeki Etkisi: Çoklu Yapısal Kırılmalı Bir Araştırma

Türkiye de Sanayileşme, Finansal Gelişme, Ekonomik Büyüme ve Kentleşmenin Enerji Tüketimi Üzerindeki Etkisi: Çoklu Yapısal Kırılmalı Bir Araştırma EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cilt: 5 Sayı: 2 Nisan 25 ss. 97-26 Türiye de Sanayileşme, Finansal Gelişme, Eonomi Büyüme ve Kentleşmenin Enerji Tüetimi Üzerindei Etisi: Çolu Yapısal Kırılmalı

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK VE VERİMLİLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE SAĞLIK VE VERİMLİLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: NEDENSELLİK ANALİZİ Kastamonu Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi Eim 2015, Sayı:10 TÜRKİYE DE SAĞLIK VE VERİMLİLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: NEDENSELLİK ANALİZİ Murat Can GENÇ 1 Özet: Sağlı, verimliliği artırma

Detaylı

Türkiye de Enerji Tüketimi, Ekonomik Büyüme ve Dışa Açıklık İlişkisi: ARDL Modeli

Türkiye de Enerji Tüketimi, Ekonomik Büyüme ve Dışa Açıklık İlişkisi: ARDL Modeli 7 Türkiye de Enerji Tüketimi, Ekonomik Büyüme ve Dışa Açıklık İlişkisi: ARDL Modeli Özet Mustafa ÖZÇAĞ 1 Çalışmanın temel amacı Türkiye de nihai enerji tüketimi ile ekonomik büyüme ve dışa açıklık arasındaki

Detaylı

Jell Sınıflandırması: Q 20, Q42, 047, C22

Jell Sınıflandırması: Q 20, Q42, 047, C22 Arş.Gör. Veysel İNAL 1 Doç. Dr. Selim İNANÇLI 2 Arş.Gör. Mustafa ÇALIŞKAN 3 Alternatif Enerjinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Saklı Testi Bu çalışmada Türkiye de GSYH nın yıllık büyümesi ile toplam enerji

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

MALİYE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ

MALİYE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ MALİYE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ RESEARCH JOURNAL OF PUBLIC FINANCE March 2017, Vol:3, Mart 2017, Cilt:3, Issue:1 Sayı:1 ISSN: 2149-5203 ISSN: 2149-5203 journal homepage: www.maliyearastirmalari.com Türiye

Detaylı

Đşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Cilt 1. Sayı ss ISSN:

Đşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Cilt 1. Sayı ss ISSN: Business and Economics Research Journal Volume 1. Number 3. 2010 pp. 57-68 www.berjournal.com Đşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi ss. 57-68 ISSN: 1309-2448 Gelişmekte Olan Ülkelerde Elektrik Tüketimi

Detaylı

IJ ER ISSN:

IJ ER ISSN: IJ ER International Journal of Social Sciences and Education Research Online, http://dergipar.gov.tr/ijsser Volume: 3(5), 207 Hisse senedi fiyat endesi ile maroeonomi değişenler arasındai ilişinin analizi:

Detaylı

TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Güz 2013, Cilt:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:65-77 TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ Şahabettin GÜNEŞ * AN ANALYSIS ON THE EXCHANGE

Detaylı

MIXED REGRESYON TAHMİN EDİCİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. The Comparisions of Mixed Regression Estimators *

MIXED REGRESYON TAHMİN EDİCİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. The Comparisions of Mixed Regression Estimators * MIXED EGESYON TAHMİN EDİCİLEİNİN KAŞILAŞTIILMASI The Comparisions o Mixed egression Estimators * Sevgi AKGÜNEŞ KESTİ Ç.Ü.Fen Bilimleri Enstitüsü Matemati Anabilim Dalı Selahattin KAÇIANLA Ç.Ü.Fen Edebiyat

Detaylı

Türkiye de Reel Döviz Kuru, Tarımsal İhracat ve Tarımsal İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Reel Döviz Kuru, Tarımsal İhracat ve Tarımsal İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ www.dergipark.gov.tr/turkjans Türkiye de Reel Döviz Kuru, Tarımsal İhracat ve Tarımsal İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisi Ergün ŞİMŞEK Amasya Üniversitesi Amasya

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ Doç.Dr. Muhsin KAR * Arş.Grv. Esra KINIK ** Özet Enerji ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki araştırmacıların

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ ÖZET Ayberk ŞEKER 1 (Yalova Üniversitesi, ayberk.seker@yalova.edu.tr)

Detaylı

141 Araştırma Makalesi. Türkiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Almon Gecikme Modeli ile İncelenmesi

141 Araştırma Makalesi. Türkiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Almon Gecikme Modeli ile İncelenmesi KSÜ Doğa Bil. Derg., 9(), 4-46, 6 KSU J. Nat. Sci., 9(), 4-46, 6 4 Araştırma Maalesi Türiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişisinin Almon Gecime Modeli ile İncelenmesi Nusret ÖBAY *, Şenol ÇELİK Bingöl

Detaylı

Turizm Sektörünün Türkiye nin Ekonomik Büyümesi Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi Yaklaşımı

Turizm Sektörünün Türkiye nin Ekonomik Büyümesi Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi Yaklaşımı YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Turizm Setörünün Türiye nin Eonomi Büyümesi Üzerindei Etisi: VAR Analizi Yalaşımı Yrd. Doç. Dr. Ozan BAHAR Muğla Üniversitesi,

Detaylı

TÜRKİYE NİN İKTİSADİ BÜYÜMESİNDE TURİZM SEKTÖRÜNÜN KATKISI

TÜRKİYE NİN İKTİSADİ BÜYÜMESİNDE TURİZM SEKTÖRÜNÜN KATKISI TÜRKİYE NİN İKTİSADİ BÜYÜMESİNDE TURİZM SEKTÖRÜNÜN KATKISI Harun TERZİ * Uğur Korut PATA ** ÖZ Bu çalışmada Türiye de 1964-2014 dönemi yıllı verilerle, gayri safi yurtiçi hasıla ile üleye gelen turist

Detaylı

TÜRKYE NN THALAT TALEB FONKSYONUNUN SINIR TEST YAKLAIMI LE EBÜTÜNLEME ANALZ :

TÜRKYE NN THALAT TALEB FONKSYONUNUN SINIR TEST YAKLAIMI LE EBÜTÜNLEME ANALZ : Dou Üniversitesi Dergisi, 5 (1) 24, 27-34 TÜRKYE NN THALAT TALEB FONKSYONUNUN SINIR TEST YAKLAIMI LE EBÜTÜNLEME ANALZ : 197-22 THE COINTEGRATION ANALYSIS OF TURKEY S IMPORT DEMAND FUNCTIONS WITH BOUNDS

Detaylı

Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması

Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması Politeni Dergisi Cilt:3 Sayı: 3 s. 09-3, 00 Journal of Polytechnic Vol: 3 No: 3 pp. 09-3, 00 Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması Tevfi GÜLERSOY, Numan

Detaylı

Toplam Elektrik Üretimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği ( )

Toplam Elektrik Üretimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği ( ) Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2013 17 (3): 327-344 Toplam Elektrik Üretimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği (1980-2010) Ahmet UZUN (*) - Ö. Selçuk EMSEN (**) Ömer YALÇIKAYA

Detaylı

Enerji ve Makroekonomik Değişkenler Arasındaki İlişki: Türkiye Açısından Bir Uygulama

Enerji ve Makroekonomik Değişkenler Arasındaki İlişki: Türkiye Açısından Bir Uygulama Muhasebe ve Finansman Dergisi Nisan/2013 Enerji ve Makroekonomik Değişkenler Arasındaki İlişki: Türkiye Açısından Bir Uygulama ÖZET Gülcan ÇAĞIL Sibel Yılmaz TÜRKMEN Özgür ÇAKIR Enerji verileri ile makroekonomik

Detaylı

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 1, s

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 1, s Niğde Üniversesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 1, s.1-12 1 SABİT SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL NEDENSELLİK ANALİZİ ÖZ Ahmet ŞAHBAZ 1 Bu çalışmada sab sermeye yatırımları ve

Detaylı

TÜRKİYE DE İHRACAT VE İTHALAT ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DÖNEMİ İÇİN TEST EDİLMESİ

TÜRKİYE DE İHRACAT VE İTHALAT ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DÖNEMİ İÇİN TEST EDİLMESİ Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2016, C.21, S.3, s.961-969. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2016,

Detaylı

TÜRKİYE DE PETROL TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ *

TÜRKİYE DE PETROL TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ * Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt 70, No. 3, 2015, s. 769-787 TÜRKİYE DE PETROL TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ * Öz Yrd. Doç. Dr. Sefer Uçak Balıkesir Üniversitesi Sındırgı

Detaylı

PETROL PRICE DEVELOPMENTS IN THE ANALYSIS OF THE EFFECTS OF TURKEY'S CURRENT ACCOUNT DEFICIT

PETROL PRICE DEVELOPMENTS IN THE ANALYSIS OF THE EFFECTS OF TURKEY'S CURRENT ACCOUNT DEFICIT Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.289-299. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2009,

Detaylı

Rusya Borsası nın Petrol Fiyatlarına Bağımlılığı Dependence on Oil Prices of Russian Stock Market

Rusya Borsası nın Petrol Fiyatlarına Bağımlılığı Dependence on Oil Prices of Russian Stock Market 632 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2016 Rusya Borsası nın Petrol Fiyatlarına Bağımlılığı Dependence on Oil Prices of Russian Stoc Maret Asst. Prof. Dr. Dile Özdemir (Atatür University,

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ Abdulkadir KAYA Ünal GÜLHAN Bener GÜNGÖR Öz Bu çalışmada, finansal piyasalardaki gelişmelerin ekonomik büyümeye katkıda bulunduğunu iddia eden

Detaylı

Türkiye de Birincil Enerji Kullanımı, Üretimi ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) Arasındaki İlişki *

Türkiye de Birincil Enerji Kullanımı, Üretimi ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) Arasındaki İlişki * Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Türkiye de Birincil Enerji Kullanımı, Üretimi ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) Arasındaki İlişki * Özge KORKMAZ 1 Abdülkadir

Detaylı

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi Douz Eylül Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi, Cilt:6, Sayı:, Yıl:, ss.39-49. olletif Ris Modellemesinde anér Yöntemi ervin BAYAN İRVEN Güçan YAAR Özet Hayat dışı sigortalarda, olletif

Detaylı

Kİ KARE TESTLERİ. Biyoistatistik (Ders 2: Ki Kare Testleri) Kİ-KARE TESTLERİ. Sağlıktan Yakınma Sigara Var Yok Toplam. İçen. İçmeyen.

Kİ KARE TESTLERİ. Biyoistatistik (Ders 2: Ki Kare Testleri) Kİ-KARE TESTLERİ. Sağlıktan Yakınma Sigara Var Yok Toplam. İçen. İçmeyen. Biyoistatisti (Ders : Ki Kare Testleri) Kİ KARE TESTLERİ Yrd. Doç. Dr. Ünal ERKORKMAZ Saarya Üniversitesi Tıp Faültesi Biyoistatisti Anabilim Dalı uerormaz@saarya.edu.tr Kİ-KARE TESTLERİ 1. Ki-are testleri

Detaylı

Eğitim ve Bilim. Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41. Türkiye deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinlik Çözümlemesi. Anahtar Kelimeler.

Eğitim ve Bilim. Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41. Türkiye deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinlik Çözümlemesi. Anahtar Kelimeler. Eğitim ve Bilim Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41 Türiye dei Vaıf Üniversitelerinin Etinli Çözümlemesi Gamze Özel Kadılar 1 Öz Oran analizi ve parametri yöntemlerin eğitim urumlarını ıyaslaren yetersiz alması

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği M. TIRAŞOĞLU ve B. Y. TIRAŞOĞLU Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği Arş. Gör. Muhammed TIRAŞOĞLU İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü muhammed.tirasoglu@istanbul.edu.tr

Detaylı

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2013, Cilt: 6, Sayı: 1, s

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2013, Cilt: 6, Sayı: 1, s Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2013, Cilt: 6, Sayı: 1, s. 163-172. 163 SAĞLIK GÖSTERGELERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ahmet AY* 1 ÖZ Oktay KIZILKAYA** 2 Emrah KOÇAK*** 3 İçsel

Detaylı

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 18, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 18, 2013 TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ:

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 9 () 2009: 25-259 TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ ANALYSIS OF THE CASUAL RELATIONSHIP BETWEEN R&D EXPENDITURES

Detaylı

KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES

KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES Mehmet YÜCEER, İlnur ATASOY, Rıdvan BERBER Anara Üniversitesi Mühendisli Faültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan- 0600 Anara (berber@eng.anara.edu.tr)

Detaylı

TÜRK İMALAT SANAYİİ NDE UZUN DÖNEM ÜCRET-FİYAT-İSTİHDAM İLİŞKİLERİNİN EKONOMETRİK OLARAK İNCELENMESİ. Kıvılcım METİN* Şenay ÜÇDOĞRUK** ÖZET

TÜRK İMALAT SANAYİİ NDE UZUN DÖNEM ÜCRET-FİYAT-İSTİHDAM İLİŞKİLERİNİN EKONOMETRİK OLARAK İNCELENMESİ. Kıvılcım METİN* Şenay ÜÇDOĞRUK** ÖZET TÜRK İMALAT SANAYİİ NDE UZUN DÖNEM ÜCRET-FİYAT-İSTİHDAM İLİŞKİLERİNİN EKONOMETRİK OLARAK İNCELENMESİ Kıvılcım METİN* Şenay ÜÇDOĞRUK** ÖZET Bu çalışmada 1962-1992 yılları arasında Türk İmalat Sanayiinde

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE PETROL FİYATLARI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ: AMPİRİK ANALİZ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE PETROL FİYATLARI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ: AMPİRİK ANALİZ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE PETROL FİYATLARI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ: AMPİRİK ANALİZ Sultan KOÇAK Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü / TÜRKİYE, E-mail: sultankocak072010@hotmail.com Feyza

Detaylı

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011 ÖZ TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 Nurgün TOPALLI 1 Turizm ülkelerin ekonomik ve sosyal alanlarında önemli bir hizmet sektörü olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın

Detaylı

Türkiye de Reel Kesim ile Bankacılık Kesimi Arasındaki İlişkinin Analizi: Sektörel Bir Yaklaşım

Türkiye de Reel Kesim ile Bankacılık Kesimi Arasındaki İlişkinin Analizi: Sektörel Bir Yaklaşım Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 7(2). 1-9 2015 Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi http://iibfdergi.aksaray.edu.tr Türkiye de Reel Kesim ile Bankacılık

Detaylı

Türkiye de Sağlık Harcamaları, Sağlık Harcamalarının Nisbi Fiyatı ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Türkiye de Sağlık Harcamaları, Sağlık Harcamalarının Nisbi Fiyatı ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2014 Cilt:21 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye de Sağlık Harcamaları, Sağlık Harcamalarının Nisbi Fiyatı ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

THE RELATIONSHIP BETWEEN TOURISM REVENUES AND ECONOMIC GROWTH IN TURKEY: A CAUSALITY ANALYSIS

THE RELATIONSHIP BETWEEN TOURISM REVENUES AND ECONOMIC GROWTH IN TURKEY: A CAUSALITY ANALYSIS Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2008, C.13, S.2 s.351-360. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2008,

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1 TÜRKİYE DE KÂĞIT TÜKETİMİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Ali Rıza SANDALCILAR * Özet Bu çalışmanın

Detaylı

İHRACAT VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: BOOSTRAP PANEL GRANGER NEDENSELLİK TESTİ Nurgün TOPALLI*

İHRACAT VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: BOOSTRAP PANEL GRANGER NEDENSELLİK TESTİ Nurgün TOPALLI* İHRACAT VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: BOOSTRAP PANEL GRANGER NEDENSELLİK TESTİ Nurgün TOPALLI* Özet: Bu çalışmada Brezilya, Çin, Hindistan, Endonezya, Güney Kore, Filipinler, Malezya, Tayland ve

Detaylı

TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ Journal of Yasar University 2010 20(5) 3320 3330 TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ RESEARCH AND DEVELOPMENT INVESTMENTS IN TURKEY AND THE RELATIONSHIP

Detaylı

Sığır Sayısı, Süt Üretimi ve Süt Fiyatı Arasındaki Uzun Dönem İlişkisinin Belirlenmesi: 1980-2013 Dönemi-Türkiye Örneği

Sığır Sayısı, Süt Üretimi ve Süt Fiyatı Arasındaki Uzun Dönem İlişkisinin Belirlenmesi: 1980-2013 Dönemi-Türkiye Örneği Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi http://dergi.siirt.edu.tr/index.php/ziraat Araştırma Makalesi / Research Article Turk J Agric Res (2014) 1: 196-202 TÜTAD ISSN: 2148-2306 Sığır Sayısı, Süt Üretimi

Detaylı

Türkiye de Ar-Ge, Patent ve Ekonomik Büyüme İlişkisi ( )

Türkiye de Ar-Ge, Patent ve Ekonomik Büyüme İlişkisi ( ) B.E.A. TÜRKİYE DE AR-GE, PATENT VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ (1970-2012) YALOVA SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ 127 Türkiye de Ar-Ge, Patent ve Ekonomik Büyüme İlişkisi (1970-2012) Mehmet KARAKAŞ 1* Mehmet ADAK

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi, Kişi Başına GSYİH, CO2 Emisyonu ve Petrol Tüketimi İlişkisi

Türkiye de Elektrik Tüketimi, Kişi Başına GSYİH, CO2 Emisyonu ve Petrol Tüketimi İlişkisi 163 Türkiye de, Kişi Başına GSYİH, CO2 Emisyonu ve Petrol İlişkisi Özet Erdem HEPAKTAN 1 Yasin SERTKAYA 2 Teknolojinin gelişmesi ile birlikte, gelişmiş ülkeler ve gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi

Detaylı

Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri

Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri Muhasebe ve Finansman Dergisi Nisan/2014 Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri Murat YILDIRIM Yılmaz BAYAR Abdülkadir KAYA

Detaylı

Sigma 27, 190-196, 2009 Research Article / Araştırma Makalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION

Sigma 27, 190-196, 2009 Research Article / Araştırma Makalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendisli ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma 7, 19-19, 9 Research Article / Araştırma Maalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION Derya

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DERGİSİ YIL: 7 * CİLT/VOL.: 7 * SAYI/ISSUE:

DİCLE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DERGİSİ YIL: 7 * CİLT/VOL.: 7 * SAYI/ISSUE: YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİNDE FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN ANALİZİ Öz Dilek ŞAHİN Bu çalışmanın amacı finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi analiz etmektir. Bu kapsamda

Detaylı

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 2, 2015 407 TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Cüneyt KILIÇ Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi:

Detaylı

ELEKTRİK TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN AMPİRİK ANALİZİ: G-8 ÜLKELERİ

ELEKTRİK TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN AMPİRİK ANALİZİ: G-8 ÜLKELERİ ELEKTRİK TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN AMPİRİK ANALİZİ: G-8 ÜLKELERİ Özet Dilek KUTLUAY ŞAHİN Çankırı Karatekin Üniversitesi İ.İ.B.F İktisat Bölümü Ekonomik büyümeyi sağlayan önemli faktörlerden

Detaylı

OECD ÜLKELERİNDE CO2 EMİSYONU, ELEKTRİK TÜKETİMİ VE BÜYÜME İLİŞKİSİ 1

OECD ÜLKELERİNDE CO2 EMİSYONU, ELEKTRİK TÜKETİMİ VE BÜYÜME İLİŞKİSİ 1 OECD ÜLKELERİNDE CO2 EMİSYONU, ELEKTRİK TÜKETİMİ VE BÜYÜME İLİŞKİSİ 1 Suzan ERGÜN Melike ATAY POLAT ÖZ Bu çalışmada, 1980-2010 yılları arasında OECD ülkelerinde CO2 emisyonu, elektrik tüketimi ve ekonomik

Detaylı

Malzeme Bağıyla Konstrüksiyon

Malzeme Bağıyla Konstrüksiyon Shigley s Mechanical Engineering Design Richard G. Budynas and J. Keith Nisbett Malzeme Bağıyla Konstrüsiyon Hazırlayan Prof. Dr. Mehmet Fırat Maine Mühendisliği Bölümü Saarya Üniversitesi Çözülemeyen

Detaylı

FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ

FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ ESRA BOSTANCIOĞLU 1, EMEL DÜZGÜN BİRER 2 ÖZET Bir binanın fonsiyon ve performansının değerlendirilmesinde; diğerlerinin yanında maliyet önemli bir parametredir.

Detaylı

Anahtar Kelimeler : Kredi, Mevduat, Ekonomik Büyüme, Nedensellik JEL Sınıflaması : E44, C22, G21

Anahtar Kelimeler : Kredi, Mevduat, Ekonomik Büyüme, Nedensellik JEL Sınıflaması : E44, C22, G21 TÜRKİYE DE BANKACILIK FAALİYETLERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ Yrd.Doç.Dr. Pınar PEHLİVAN 1 Öğr.Gör.Dr. Lale DEMİRLİOĞLU 2 Doç.Dr. Hatice YURTSEVEN 3 Bankacılık sektörünün en önemli

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

Sosyo Ekonomi. Temel Bileşenler Yöntemiyle Türk Sermaye Piyasası Gelişiminin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkilerinin Bir Analizi

Sosyo Ekonomi. Temel Bileşenler Yöntemiyle Türk Sermaye Piyasası Gelişiminin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkilerinin Bir Analizi Sosyoekonomi / 2009-1 / 090104. Fatih YÜCEL Sosyo Ekonomi Ocak-Haziran 2009-1 Temel Bileşenler Yöntemiyle Türk Sermaye Piyasası Gelişiminin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkilerinin Bir Analizi Fatih YÜCEL fatihyucel@nigde.edu.tr

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 12, Sayı 1, 2011 303 ÜST ORTA GELİR GRUBU ÜLKELERİNDE DIŞ TİCARET VE İKTİSADİ BÜYÜME

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 12, Sayı 1, 2011 303 ÜST ORTA GELİR GRUBU ÜLKELERİNDE DIŞ TİCARET VE İKTİSADİ BÜYÜME C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 12, Sayı 1, 2011 303 ÜST ORTA GELİR GRUBU ÜLKELERİNDE DIŞ TİCARET VE İKTİSADİ BÜYÜME Murat NİŞANCI *, İlyas KARABIYIK ** ve Metin UÇAR *** Özet Bu çalışmada

Detaylı

TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ- EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: NEDENSELLİK ANALİZİ (1963-2010)

TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ- EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: NEDENSELLİK ANALİZİ (1963-2010) TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ- EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: NEDENSELLİK ANALİZİ (1963-2010) Türkiye de Turizm Gelirleri-Ekonomik Büyüme İlişkisi: Nedensellik Analizi (1963-2010) Özet Turizm bir ülkenin ekonomik,

Detaylı

DÖVİZ KURU VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRK TURİZM SEKTÖRÜ İÇİN BİR ANALİZ

DÖVİZ KURU VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRK TURİZM SEKTÖRÜ İÇİN BİR ANALİZ Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yıl: 2016/2, Sayı:24 Journal of Süleyman Demirel University Institute of Social Sciences Year: 2016/2, Number:24 DÖVİZ KURU VE EKONOMİK BÜYÜME:

Detaylı

SAKARYA HAVZASI AYLIK YAĞIŞLARININ OTOREGRESİF MODELLEMESİ

SAKARYA HAVZASI AYLIK YAĞIŞLARININ OTOREGRESİF MODELLEMESİ PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİ SLİK FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİSLİK B İ L İ MLERİ DERGİSİ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 006 : : : 7-6 SAKARYA HAVZASI

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı

A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri

A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri Durum I: Kırılma Tarihinin Bilinmesi Durumu Kırılmanın bilinen bir tarihte örneğin tarihinde olduğunu önceden bilinmesi durumunda uygulanır. Örneğin,

Detaylı

SESSION 4C: Uluslararası Ticaret II 455

SESSION 4C: Uluslararası Ticaret II 455 SESSION 4C: Uluslararası Ticaret II 455 Kırgızistan da Dış Ticaret ve Yurtdışından Transferlerin Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya Etkisi: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı The Effect of Foreign Trade and Remittances

Detaylı

TÜRKİYE DE 1980 SONRASI KAMU HARCAMALARI, VERGİ GELİRLERİ ve EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE 1980 SONRASI KAMU HARCAMALARI, VERGİ GELİRLERİ ve EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ Pamuale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Pamuale University Journal of Social Sciences Institute ISSN1308-2922 EISSN2147-6985 Article Info/Maale Bilgisi Received/Geliş: 09.08.2017 Acceted/Kabul:

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY Yrd. Doç.Dr. Abdulkadir KAYA Erzurum Teknik Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 37 Temmuz 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 37 Temmuz 2013 TÜRKİYE DE SAĞLIK-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Şadan ÇALIŞKAN Doç. Dr., Uşak Üniversitesi, İİBF İktisat Bölümü, sadan.caliskan@usak.edu.tr Mustafa KARABACAK Arş. Gör., Uşak Üniversitesi, İİBF İktisat Bölümü,

Detaylı

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2011, s. 1-19 AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ Seymur AGHAYEV Öz Çalışmada 1995: 01 2010: 04 dönemine ait aylık

Detaylı

İktisat Bölümü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2011.

İktisat Bölümü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2011. 1/5 Ayşen Araç Özgeçmiş (güncelleme, Aralık 2016) Eğitim Doç. Dr. Ayşen Araç Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Beytepe 06800 Ankara/Türkiye Tel:+90(312)2978651/164;

Detaylı

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: DÖNEMİ

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: DÖNEMİ ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cilt/Vol. : 11 - S ayı/no: 3 : 135 148 (2011) TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ZAMAN

Detaylı

Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi

Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi M. Ozan AKI Yrd.Doç Dr. Erdem UÇAR ABSTRACT: Bu çalışmada, sıvıların seviye ölçümünde dalgalanmalardan aynalı meydana

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ( )

REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ( ) REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1997-2015) Yasemin YURTOĞLU Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Bölümü Doktora Öğrencisi yaseminyurtoglu@hotmail.com

Detaylı

Farklı Madde Puanlama Yöntemlerinin ve Farklı Test Puanlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Farklı Madde Puanlama Yöntemlerinin ve Farklı Test Puanlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması Eğitimde ve Psiolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, Yaz 200, (), -8 Farlı Madde Puanlama Yöntemlerinin ve Farlı Test Puanlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması Halil YURDUGÜL * Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

Sunulan Bildiriler Presented Proceedings

Sunulan Bildiriler Presented Proceedings Sunulan Bildiriler Presented Proceedings TÜRKĠYE DE EKONOMĠK BÜYÜME, NĠHAĠ ENERJĠ TÜKETĠMĠ VE DIġ TĠCARET AÇIĞI ARASINDAKĠ ĠLĠġKĠ Economic Growth, The Relationship Between Final Energy Consumption And

Detaylı

Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697. Year: 2015 Volume: 2 Issue: 1

Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697. Year: 2015 Volume: 2 Issue: 1 Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697 A STUDY OF THE RELATIONSHIP BETWEEN BANKING SECTOR S PROFITABILITY AND INTEREST RATES ON DEPOSITS USING JOHANSEN COINTEGRATION AND GRANGER

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatları İle Döviz Kuru Arasındaki Dinamik İlişkinin Belirlenmesi; Avrasya Örneği

Hisse Senedi Fiyatları İle Döviz Kuru Arasındaki Dinamik İlişkinin Belirlenmesi; Avrasya Örneği SESSION 3A: Küresel Kriz ve Finans 183 Hisse Senedi Fiyatları İle Döviz Kuru Arasındaki Dinamik İlişkinin Belirlenmesi; Avrasya Örneği Bekir Elmas, Atatürk Üniversitesi Ömer Esen, Atatürk Üniversitesi

Detaylı

Zaman Serileri Ekonometrisine Giriş

Zaman Serileri Ekonometrisine Giriş Zaman Serileri Ekonometrisine Giriş Düzmece Bağlanım ve Eştümleşim Ekonometri 2 Konu 25 Sürüm 2,0 (Ekim 2011) UADMK Açık Lisans Bilgisi İşbu belge, Creative Commons Attribution-Non-Commercial ShareAlike

Detaylı

TÜRKİYE DE İÇ BORÇLANMA-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: DÖNEMİ ANALİZİ 1

TÜRKİYE DE İÇ BORÇLANMA-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: DÖNEMİ ANALİZİ 1 Eonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 11, Yıl 11, Sayı 1, 2015 The International Journal of Economic and Social Research, Vol. 11, Year 11, No. 1, 2015 TÜRKİYE DE İÇ BORÇLANMA-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ:

Detaylı

BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ THERMOECONOMIC ANALYSIS OF A BIOGAS ENGINE POWERED COGENERATION SYSTEM

BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ THERMOECONOMIC ANALYSIS OF A BIOGAS ENGINE POWERED COGENERATION SYSTEM Isı Bilimi ve Teniği Dergisi, 33,, 91, 13 J. of Thermal Science and Technology 13 TIBTD Printed in Turey ISSN 133615 BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ Ayşegül

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ercan ŞAHBUDAK Cumhuriyet Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü,

Yrd. Doç. Dr. Ercan ŞAHBUDAK Cumhuriyet Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, ISSN: 2149-9225 Yıl: 2, Sayı: 3, Mart 2016, s. 85-96 Yrd. Doç. Dr. Ercan ŞAHBUDAK Cumhuriyet Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, erhoca-346@hotmail.com Yrd. Doç. Dr. Dilek ŞAHİN Cumhuriyet

Detaylı

DÜŞÜK SICAKLIKTA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK OPTİMİZASYONU

DÜŞÜK SICAKLIKTA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK OPTİMİZASYONU Isı Bilimi ve eniği Dergisi, 33, 2, 111-117, 2013 J. of hermal Siene and ehnology 2013 IBD Printed in urey ISSN 1300-3615 DÜŞÜK SICAKLIKA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUMA SİSEMİNİN ERMOEKONOMİK

Detaylı

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 4, 2010 297 PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR

Detaylı

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems Available online at www.alphanumericournal.com alphanumeric ournal Volume 3, Issue 1, 2015 2015.03.01.OR.02 MATEMATİKSEL PROGRAMLAMA İLE TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNDE ETKİNLİK PLANLAMASI Murat ATAN * Sibel

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 18, Sayı 1, ENERJİ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 18, Sayı 1, ENERJİ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 18, Sayı 1, 2017 129 ENERJİ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME Özet Hacı Ahmet KARADAŞ Şerife Merve KOŞAROĞLU Esengül SALİHOĞLU 3 Günümüzde enerji faktörü üretim

Detaylı

Sosyo Ekonomi. Türkiye de Adalet Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri. Effects of Justice Expenditure on Economic Growth in Turkey

Sosyo Ekonomi. Türkiye de Adalet Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri. Effects of Justice Expenditure on Economic Growth in Turkey Sosyoekonomi / 2011-1 / 110101. Fatih DEYNELİ Sosyo Ekonomi Ocak-Haziran 2011-1 Türkiye de Adalet Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri Fatih DEYNELİ fdeyneli@pau.edu.tr Effects of Justice

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: MUHİTTİN KAPLAN Doğum Tarihi: 16 ARALIK 1969 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İKTİSAT (İNG) MARMARA ÜNİVERSİTESİ 1992 Y. Lisans

Detaylı

Matris Unutma Faktörü İle Uyarlanmış Kalman Filtresinin Başarım Değerlendirmesi

Matris Unutma Faktörü İle Uyarlanmış Kalman Filtresinin Başarım Değerlendirmesi Fırat Üniv. Fen Bilimleri Dergisi Fırat Unv. Journal of Science 25(), 7-76, 23 25(), 7-76, 23 Matris Unutma Fatörü İle Uyarlanmış Kalman Filtresinin Başarım Değerlendirmesi Özet Cener BİÇER * Esin KÖKSAL

Detaylı

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 4, 2010 297 PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR

Detaylı

Biyoistatistik (Ders 7: Bağımlı Gruplarda İkiden Çok Örneklem Testleri)

Biyoistatistik (Ders 7: Bağımlı Gruplarda İkiden Çok Örneklem Testleri) ÖRNEKLEM TESTLERİ BAĞIMLI GRUPLARDA ÖRNEKLEM TESTLERİ Yrd. Doç. Dr. Ünal ERKORKMAZ Saarya Üniversitesi Tıp Faültesi Biyoistatisti Anabilim Dalı uerormaz@saarya.edu.tr BAĞIMLI İKİDEN ÇOK GRUBUN KARŞILAŞTIRILMASINA

Detaylı

Türkiye de Mevduat Banka Kredisi Ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi*

Türkiye de Mevduat Banka Kredisi Ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi* Türkiye de Mevduat Banka Kredisi Ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi* Özet N.Serap VURUR** Ercan ÖZEN*** Bu çalışmanın amacı, Türkiye de mevduat, banka kredileri ve ekonomik büyüme arasındaki karşılıklı

Detaylı