AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES"

Transkript

1 Uluslararası Ham Petrol ve Altın Fiyatlarının Amerian Doları ile İlişisi: Amiri Bir Uygulama Mehmet Şentür 1 Yusuf Erem Abaş 2 Uğur Adıguzel 3 Özet Bu çalışmada, uluslararası altın ve etrol fiyatlarının Amerian doları ile etileşimi 1989:01 ve 2013:12 dönemi için araştırılmıştır. Bu bağlamda öncelile ADF ve DF-GLS birim ö testleri yaılmıştır. Bu test sonuçlarına göre her üç değişen de birinci farı alınma suretiyle durağan hale gelmetedir. Birim ö testlerinin ardından Vetör Otoregresif (VAR) modeli eti tei analizi gerçeleştirilmiştir. Buna göre, Amerian dolarında meydana gelen bir standart hatalı şo altın ve etrol fiyatlarını negatif etileren, altın ve etrol fiyatlarında meydana gelen bir standart hatalı şo, Amerian dolarını negatif, birbirlerini ise ozitif etilemetedir. Anahtar Kelimeler: Altın, Ham Petrol, ABD Doları, VAR, Eti-Tei. JEL Sınıflandırması: C22, F31, F33. Abstract In this study, the international gold and crude oil rices interaction with the U.S. dollar between the eriod of 1989:01 and 2013:12 were investigated. In this context, rimarily the ADF and DF-GLS unit root tests were conducted. According to the results of this test, all three variables by taing the first difference is becoming stationary. Following the unit root tests Vector Autoregressive (VAR) model imulse-resonse analysis was carried out. According to imulse-resonse analysis results, a shoc on the U.S. dollar, gold and crude oil rices negative affects. In addition to, gold and crude oil rice shocs resulting on the U.S. dollar negative, and ositive affect each other. Anahtar Kelimeler: Gold, Crude Oil, US Dollar, VAR, Imulse-Resonse. JEL Classification: C22, F31, F33. 1 İrtibat Yazarı: Yrd. Doç. Dr., Kilis 7 Aralı Üniversitesi, İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi, Uluslararası Ticaret ve Lojisti Bölümü, 2 Yrd. Doç. Dr., Adıyaman Üniversitesi, İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi, İtisat Bölümü 3 Yrd. Doç. Dr., Cumhuriyet Üniversitesi, İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi, Uluslararası Ticaret ve Lojisti Bl. 139

2 1. Giriş 1980 li yılların başından itibaren özellile de gelişen eonomilerde finansal iyasalarda ullanılan yatırım araçlarının çeşitliliği artmıştır. Bu çeşitlili, finansal iyasalarda ırılganlıların artmasına ve zaman zaman belirsizli ortamının oluşmasına neden olabilmetedir. Oluşan belirsizli ortamında altın genellile güvenli liman olara tercih edilmete ve etrol ile birlite hisse senedi, hazine bonosu, devlet tahvili gibi sermaye iyasalarında alını satılabilmetedir. Bu nedenle söz onusu emtialar üzerine yaılan ticari faaliyetler gün geçtiçe daha da cazi hale gelmetedir. Emtia fiyatları, üretim maliyetleri üzerinde oluşturduğu eti nedeniyle günümüz gelişmete olan eonomileri için son derece önemli bir göstergedir. Öyle i, sanayi üretiminin temel girdisi olara arşımıza çıan etrol ve ıymetli maden fiyatları üzerinde belirleyici olan altın fiyatlarının seyri, eonomisi sanayi üretimine dayalı gelişmete olan üleler için ço önemlidir. Uluslararası ham etrol ve altın fiyatları Amerian doları cinsinden belirlendiği için Amerian dolarının söz onusu ülenin ulusal arası arşısındai değeri de ham etrol ve altın ithalatında, maliyetleri önemli ölçüde etilemetedir. Amerian dolarının ulusal ara arşısında değer azandığı dönemlerde ham etrol ve altın fiyatlarında bir yüseliş yaşanmasa dahi, ülenin ithalat maliyetlerinde bir artış yaşanmatadır. Altın fiyatları, sanayi üretiminde ullanılan baır, demir, çeli vb. madenlerin fiyatları üzerinde belirleyici rol oynamata, etrol ise hemen her setörde enerji başta olma üzere temel girdi olara ullanılmata ve fiyat dalgalanmaları üretim maliyetlerini ciddi ölçüde etilemetedir. Bu notada, Amerian dolarının değeri de önem arz etmetedir. Öyle i; USD/TL urunun yüselmesi, bir başa ifade ile Amerian dolarının, Tür lirası arşısında değer azanması, Türiye nin söz onusu emtiaları ithal ederen daha yüse maliyetlere atlanması anlamına gelmetedir. Bu da, ülenin ihracat ve eonomi büyümesini yavaşlatabildiği gibi, üretim maliyetlerindei artıştan aynalı olara sanayi üretimindei daralma nedeniyle işsizli ve enflasyon gibi ciddi maro eonomi sorunlarla arşı arşıya almasına da neden olabilmetedir. 2. Altın ve Petrol Fiyatları ile Amerian Dolarının Gelişimi Şeil 1. de 1989: :12 döneminde uluslararası altın fiyatları ve USD/TL urunun, Şeil 2. de ise, ham etrol fiyatları ile USD/TL urunun seyri görülmetedir. Buna göre; her ii grafite de söz onusu dönem içerisinde altın ve etrol fiyatlarının Amerian 140

3 doları ile ters yönlü hareet içerisinde olduğu net bir biçimde görülmetedir. Öyle i; Oca 2001 den bu yana USD/TL urunda yalaşı ii at artış görülmetedir. Bu dönemde, altın ve etrol fiyatlarının yüseliş trendine girdiği dönemlerde USD/TL urunda gerilemeler görülüren, altın ve etrol fiyatlarının düşüş trendine girdiği dönemlerde de USD/TL urunda yüselişler diati çemetedir. Bu seyir özellile de 2008 üresel finans rizinin yaşandığı dönemde belirgin bir biçimde ortaya çımatadır. Şeil : :12 Döneminde Altın Fiyatları ile USD/TL Kurunun Gelişimi Kayna: World Gold Council ve TCMB verilerinden yararlanılara yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Şeil : :12 Döneminde Brent Petrol Fiyatı ile USD/TL Kurunun Gelişimi Kayna: Energy Information Administration ve TCMB verilerinden yararlanılara yazarlar tarafından hazırlanmıştır. 141

4 2. Literatür İncelemesi Uluslararası iyasalarda altın ve etrol fiyatları ile Amerian Doları arasındai etileşimi inceleyen birço çalışma yaılmıştır. Caie v.d. (2005), altın fiyatları ile Amerian doları arasındai ilişiyi dönemi için ARCH GARCH modeli ile incelemişlerdir. Buna göre; altının Amerian dolarına arşı son 30 yıldır ço farlı seviyelerde güvenli liman (hedge) durumunda olduğu ortaya onulmatadır. Bu da, ii temel soru ortaya çıarmatadır: birincisi; neden bir orunma güvenli liman- durumu söz onusu olmuştur? İincisi ise; altının Amerian dolarına arşı oruyucu olduğu seviye neden bu adar farlılaşmıştır? Altın bir güvenli liman gibi görünmetedir. Homojen bir varlı olması münasebetiyle açı azarda süreli olara ticareti yaılabilece durumdadır. Birço itisatçı birço nedenden ötürü altına bir varlı özelliği azandırmıştır ama bu nedenlerin altında asıl olara ara birimlerini üreten otoritelerce üretilememesi yatmatadır. Bu şu anlama gelir; ara tedariini arttıran ve bu yüzden de zaman zaman değerini değiştiren işiler altının değeri için aynısını yaamaz. Yani; altın fiyatları ara iyasasını etilemete anca ontrol meanizmasının dışında, tamamen iyasa oşullarında belirlenmetedir (Caie v.d., 2005: ). Altının, Amerian doları arşısında güvenli liman olara hizmet vermesi ile ilgili olara üç eti söz onusudur. Öncelile, bazı durumlarda, dönüşüm oranlarının dalgalanmasının geçici olduğunu söyleyen sıı belentiler olmuştur. Böyle bir belenti insanların çoğunu ortföylerini yeniden düzenlemeten ço dalgalanmadan uza durmaya itmetedir. İinci olara, dünyada altın üreticisi onumunda bulunan bazı ülelerde meydana gelen rizler ya da arz yönlü volatiliteler, özel setörün altına arşı duruşu etilemiştir. Bu tür sorunlar da tabi i altının arz yönlü belentilerini risli ılabilmetedir. Son olara ise; hüümet ya da merez banalarının altına arşı tutumları farlılaşabilmete devletler altın stolarını artırma yönünde ararlar alabilmetedirler (Caie v.d., 2005: ). Puthuanthong ve Roll (2011) ise; altın ve etrol fiyatlarının Amerian doları, Avro, Sterlin ve Yen arşısındai durumunu dönemi için incelemişlerdir. Bu çalışmada da yazarlar; uluslararası iyasalarda altın ve etrol fiyatlarının Amerian doları ile ölçülmesinden aynalı olara, söz onusu üç değişen arasında bir etileşim olduğunu vurgulamatadırlar. Öyle i; Amerian dolarının diğer ara birimleri ile olan etileşimi dahi bu durumu etileyebilmetedir. Puthuanthong ve Roll (2011) a göre; dönemi için 142

5 Amerian doları, Avro, Sterlin ve Yen ile altın ve etrol fiyatları arasında negatif yönlü bir ilişi mevcuttur. Bu demetir i, altın ve etrol fiyatlarındai volatiliteler anılan ara birimlerini ters yönde etilemetedir. Söz onusu dönemde bu ilişi nadiren tersine dönmete olu bu da istisnadan başa bir şey değildir. Lizardo ve Mollic (2010) ise; etrol fiyatları ile Amerian doları arasındai etileşimi ele almışlar ve Amerian dolarının 2001 den günümüze adar onvertibl ara birimlerine arşı değer aybettiğini ortaya oymuşlardır. Para dönüşüm oranı modelinin de açıladığı üzere ara tedariindei ve çıtısındai farlılıları denetleyere, etrol fiyat şolarının Amerian dolarının değerini nasıl etilediğini inceleyen Lizardo ve Mollic (2010), bu ii değişen arasındai ilişiyi Norveç dışındai tüm üleler için ço güçlü olara görmüşlerdir. Ayrıca; uzun dönemde etrol fiyatları bir ço ez Amerian dolarındai volatilitelere neden olmuş ve bu durum amiri bulgularla da ortaya onulmuştur. Genel olara, etrolün gerçe fiyatındai bir artış Amerian dolarında önemli bir değer aybına neden olmatadır. Diğer taraftan önemli bir bulgu daha vardır i o da; Jaonya gibi etrol ithal eden ülelerin ara birimlerinin de Amerian doları ile ilişili olara, etrol fiyatındai artış arşısında değer aybettiğidir. Petrol üresel eonomide yaygın bir ullanıma sahi olduğundan ve uluslararası azarda da Amerian doları ile hesalandığı için uluslararası iyasalarda etrole olan aşırı tale, fiyatları yuarı çetiği gibi bir yandan da etrol ihraç eden ülelerin elinde birien aşırı Amerian doları rezervi nedeniyle Amerian dolarının değerini düşürmetedir. Bu durum, Amerian doları ile ilişilendirilen tüm ara birimlerinin değerini de olumsuz etilemetedir. Öz olara; etrol fiyat şolarının ısa dönemde Amerian dolarının değerinde bir düşüşe neden olduğu gözlemlenmetedir (Lizardo ve Mollic, 2010: 407). Altın ve etrol fiyatlarındai bu yüselişler, emtia fiyatlarına yatığı eti ile ham madde ve ara malı maliyetini yüseltmete ve bu da hemen tüm dünyada bir üresel resesyona neden olmatadır. Bunun yanında ülelerin eonomi yaısını da bozara Amerian dolarını da değersiz hale getirdiğinden eonomi bunalımı açınılmaz ılmatadır. Joy (2011) e göre; altın fiyatları ile Amerian doları arasındai ilişi son 25 yılda olduça farlı bir trend azanmıştır. GARCH dinami şartlı bağıntı modeline dayalı deneysel sonuçlar ışığında altın fiyatlarındai değişimin Amerian doları fiyatlarındai değişimle olan bağlantısı genellile negatiftir. Yani, altın fiyatındai bir artış Amerian doları fiyatındai bir düşüşe neden olmatadır. Ama bu bağıntı zaman içerisinde sabit almamıştır. Son 7 yıldır, 143

6 bağıntı artan bir şeilde negatif yönlü basısını şiddetlendirmetedir. Öyle i; 2008 yılı son 30 yılın en sert hareetine tanılı etmiştir. Burada ortaya çıan durum altının Amerian dolarına göre daha güçlü bir yatırım sahası olduğudur. Petrol fiyatları ile altın arasındai ilişinin varlığını inceleyen bir diğer çalışma da Zhang ve Wei (2010) tarafından oentegrasyon ve nedenselli testleri ile gerçeleştirilmiştir. Ham etrol iyasası ve altın iyasası arasındai etileşimi üç farlı ersetiften inceleyen geniş çalı bir amiri çalışma yürütmüşlerdir. Bu ersetifler fiyat oentegrasyonu, fiyat nedenselliği ve fiyat eşfidir (Zhang ve Wei, 2010: 176). Son dönemde, hem ham etrol fiyatları hem de altın fiyatları arasındai çeim ii atına çımıştır. Aynı zamanda şuna da diat çememiz gereiyor i ham etrol fiyatları ile altın fiyatları arasında ozitif anlamda yüse derecede bir bağıntı vardır ve bu bağıntı örneleme süresinde seviyesindedir. Yani altın fiyatları ile ham etrol fiyatları % 92 oranında birbirlerinden etilenmetedir. Bu da ii azarın benzer trendleri ullandığını ve etili fiyat bilgisi içerdiğini göstermetedir. Öte yandan her ii iyasada da dengeli ve uzun süreli ilişi söz onusudur. Bu ilişinin temelinde de Amerian doları dönüşüm oranı, eonomi temeller, jeooliti olaylar gibi orta fatörlerden etilenmeleri yatmatadır. Bunun yanında aynı gün içerisinde altın fiyatlarının ham etrol fiyatları üzerindei etisi, ham etrol fiyatlarının altın fiyatları üzerindei etisinden 5 at daha fazladır. Üsteli ham etrol ve altın azarları arasındai uzun süreli dengenin sadece ısa süreli ve sınırlı bir şeilde endini düzenleyebildiği ortaya onulmatadır. Bu yüzden, ham etrol fiyatlarını ısa sürede değiştiren ana fatörleri incelediğimizde, altın iyasasındai değişenliğinin egemen bir fatör olara düşünülmesi geremetedir ve bu bilgi desteleyici bir referans sağlamatadır (Zhang ve Wei, 2010: ). Ham etrol iyasası ile altın iyasası arasında lineer Granger nedenselliği bulunmatadır. Özellile, ham etrol fiyatındai bir düşüş, altın fiyatının da düşmesine neden olmata anca bunun tersi olmatadır. Bu da şu anlama gelmetedir. 21. yy. ın il biraç yılında ham etrol fiyatı altın fiyatını etilemiştir ama bunun tersi olmamıştır. E olara, önemli derecede lineer olmayan Granger nedenselliğine sahi değildirler. Bu yüzden, ham etrol azarı ile altın azarı arasındai etileşimin diret ve açı olduğu tartışılmala birlite ham madde azarında ham etrolün rolünün altınıninden daha fazla olduğu ortaya onulmatadır (Zhang ve Wei, 2010: ). Ham etrol fiyatları ağır metal ve sanayi 144

7 üretimini de önemli ölçüde etilemetedir. Bu da ülelerin sanayi üretimlerini düşürmete ve ihracat otansiyellerini zayıflatmatadır. Tuly ve Lucey (2006) yamış olduları analizde APGARCH modelinin söz onusu veri tablolarına uygulanabildiği sonucuna GARCH, manivela ve güç etilerini atara varmışlardır. Uzun süreli altın fiyatı verilerini ullanara, altını etileyen maro eonomi te değişenin Amerian doları olduğunu ortaya oymuşlardır (Tuly ve Lucey, 2006: 324). Sjaastad (2008) ise; dönemine ilişin bulgularında; altın fiyatlarının Avro, Amerian doları ve Yen ile etileşim içerisinde olduğunu vurgulamışlar ve söz onusu dönem için altının üresel enflasyonun bir nedeni olmadığını belirtmişlerdir. Ayrıca; altını enflasyona arşı güvenli liman olara öneren Narayan et. al. (2010) da, dönemi için gelece iyasalarını (future maret) incelemişlerdir. Buna göre; etrol iyasasındai bir yüseliş, üresel çata enflasyona neden olmata, oluşan bu enflasyon da urları bası altına alma suretiyle güvenli liman olara atfedilen altına olan talebi artırmatadır. Oluşan bu aşırı tale ise iyasa dinamilerini alt üst edere altın fiyatlarını artırmatadır. Niteim, etrol ve altın fiyatları Amerian doları arşısında birlite hareet etmetedirler. Üsteli altının uluslararası iyasalarda enflasyona arşı güvenli liman olara tercih edilmesi durumu sadece sot iyasalarda değil future iyasalarında da endisini göstermetedir (Narayan et. al., 2010: 3303). 3. Veri ve Metodoloji 3.1. Veri Bu çalışmada 1989:1-2013:12 yılları arasında dünya eonomisinde gerçeleşen aylı Amerian Brent etrolünün Avrua (FOB) sot satış fiyatı (OIL) ve altının ons fiyatı (GOLD) ile Amerian dolarının, Tür lirası arşısındai değeri (USD) arasındai ısa ve uzun dönemli ilişiler birim ö ve eti tei analizleri yaılara sınanmıştır. Bu ilişilerin test edilmesinde; USD/TL uru, Türiye Cumhuriyet Merez Banası (TCMB) eletroni veri tabanından (EVDS), Amerian Brent etrolünün Avrua (FOB) sot satış fiyatı, Enerji Bilgi Yönetimi nden (U.S. Energy Information Administration), altın ons fiyatı ise, Dünya Altın Konseyi (World Gold Council) eletroni veri tabanından tedari edilmiştir. Ayrıca, tüm veriler aylı ortalama olara ullanılmıştır Metodoloji 145

8 VAR modeli, analize oşulan bütün değişenleri bir bütün olara ele almatadır. Bir başa deyişle, VAR modeli ile yaılan çalışmalarda, değişenler eşanlı olara incelenmetedir. Bu model, yaısal model üzerinde herhangi bir ısıtlama getirmesizin dinami ilişileri verebilmete ve bu sebele zaman serileri için sılıla ullanılmatadır (Keating, 1990: ). Zaman serileri üzerinde yaılan eonomi çalışmalarda ço ullanılan, VAR modeli, herhangi bir itisat teorisinden yola çıara, değişenlerin içseldışsal ayrımını geretirmediği için, bu yönüyle eşanlı denlem sistemlerinden ayrılmatadır (Charemza ve Dere, 1992: 182). Ayrıca VAR modellerinde bağımlı değişenlerin gecimeli değerlerinin yer alması, geleceğe yöneli güçlü tahminlerin yaılmasını mümün ılmatadır (Kumar, et. al. 1995: 365). Sims (1980) tarafından geliştirilen VAR analizinde değişenler sırayla bağımlı değişen olara alınmata ve endisi ile diğer değişenlerin gecimeli değerleri üzerine otimal bir gecime uzunluğu ile analize oşulmatadır. Çalışmada ullanılan VAR denlemleri aşağıdai gibidir: t 1 1 t 1 t 1 t (1) USD GOLD OIL GOLD OIL USD 1 2 t 2 t 2 t (2) OIL USD GOLD 1 3 t 3 t 3 t (3) VAR analizinde, eti-tei fonsiyonuyla da bir değişene verilen şoun diğer değişenler üzerinde nasıl bir eti oluşturduğu belirlenmetedir. 4. Amiri Bulgular USD/TL uru, altın fiyatı ve ham etrol fiyatı serilerinin durağanlılarını bir başa ifadeyle birim ö içeri içermedilerini bulma amacıyla il olara Dicey and Fuller (1979) tarafından ullanılan Augment Dicey Fuller (ADF) birim ö testi ile Elliot, Rothenberg, Stoc (1996) tarafından geliştirilen DF-GLS birim ö testi ullanılmıştır. DF- GLS birim ö testi ADF birim ö testinin tamamlayıcısı niteliğindedir. ADF testi, seriler trendli olduğunda verimli olamamata ve oto orelasyon sorununu tam olara çözememetedir. Anca DF-GLS testi serileri trendden ayırmata ve oto orelasyon sorununu ortadan aldırmatadır. Asimtoti dağılıma sahi olan bu testin, modelde deterministi terimler yer aldığında Dicey-Fuller birim ö testine oranla daha iyi sonuçlar verdiği görülmetedir. Tablo 1. USD, GOLD ve OIL için ADF Birim Kö Testi Sonuçları 146

9 Düzey Değeri Birinci Far Değişenler Sabitli Trendli ve Sabitli Sabitli Trendli ve Sabitli USD (3) (3) (2) (2) GOLD (6) (6) (5) (5) OIL (1) (1) (0) (0) *Parantez içindei değerler SIC riterine göre seçilen gecime uzunlularını göstermetedir. Tablo 2. USD, GOLD ve OIL için DF-GLS Birim Kö Testi Sonuçları Düzey Değeri Birinci Far Değişenler Sabitli Değişenler Sabitli Değişenler USD (3) (3) (2) (2) GOLD (6) (6) (10) (10) OIL (1) (1) (0) (0) *Parantez içindei değerler SIC riterine göre seçilen gecime uzunlularını göstermetedir. ADF ve DF-GLS birim ö testi sonuçlarına göre her üç değişen de birim ö içermetedir. USD, OIL ve GOLD değişenlerinin birinci farı alındığında her üç değişen de durağan hale gelmetedir. Dolayısıyla her üç değişen de I(1) dir. Eti tei analizi ise, değişenlerin birisinde meydana gelen bir standart hatalı şo arşısında diğer değişenlerin vermiş olduları teileri göstermetedir. Vetör Otoregresif (VAR) modeline dayalı etitei analizi sonuçları Şeil 3. de görülmetedir. Buna göre, USD endisinde meydana gelen bir standart hatalı şo arşısında üç çeyre ozitif tei vermetedir. Yine, USD da meydana gelen bir standart hatalı şoa, GOLD ve OIL yalaşı ii çeyre negatif tei vermete ve altıncı çeyreten sonra tei tamamen ortadan almatadır. Öte yandan, GOLD da meydana gelen bir standart hatalı şo endisini yalaşı ii çeyre ozitif etilemetedir. Bunun yanında, USD ve OIL üzerinde de yalaşı ii çeyre negatif eti söz onusu olmatadır. Son olara OIL de meydana gelen bir standart hatalı şo arşısında USD yalaşı ii-üç çeyre negatif tei veriren, GOLD ii, OIL ise üç çeyre ozitif tei vermetedir. GOLD ve OIL da meydana gelen şolara değişenlerin vermiş olduğu teiler hemen hemen altıncı çeyreten sonra ortadan almatadır. 147

10 Resonse to Generalized One S.D. Innovations ± 2 S.E. Resonse of DUSD_TL to DUSD_TL Resonse of DUSD_TL to DGOLD Resonse of DUSD_TL to DOIL Resonse of DGOLD to DUSD_TL Resonse of DGOLD to DGOLD Resonse of DGOLD to DOIL Resonse of DOIL to DUSD_TL Resonse of DOIL to DGOLD Resonse of DOIL to DOIL Şeil 3. USD, PP ve OP için Eti-Tei Fonsiyonları Sonuç Altının ons fiyatı, Amerian doları ve ham etrol fiyatları üzerine yaılan birço çalışma bulunmatadır. Çalışmaların genelinde altın ve etrol fiyatları ile Amerian doları arasında ters yönlü bir ilişinin varlığı söz onusudur. Bu çalışmadan elde edilen amiri bulgular da bu görüşleri desteler nitelitedir. Bu bağlamda, öncelile değişenlerin durağan olu olmadılarını belirleme için birim ö testleri yaılmıştır. Yaılan bu analizler sonucunda her üç değişenin de birim ö içerdiği sonucuna ulaşılmış ve değişenler birinci farları alınma suretiyle analize oşulmuşlardır. Buna e olara, VAR modeline dayalı etitei analizi sonuçlarına göre de, altın ve etrol fiyatları arasında ozitif yönlü bir ilişi mevcuttur. Bir diğer ifade ile söz onusu emtiaların fiyatları aynı yönde hareet etmetedirler. Amerian doları ise, bu değişenler ile ters yönlü bir ilişi içerisindedir. Öyle i; altın ve etrol fiyatları Amerian dolarını negatif etilemetedir. Sonuç olara, altın ve etrol fiyatları yüseliş trendi içerisindeyen, Amerian doları, Tür lirası arşısında değer aybetmete, tersi durumda da değer azanmatadır. 148

11 Kaynaça Caie, F., Mills, T.C., Wood G., 2005, Gold as a Hedge against the Dollar. Journal of International Financial Marets Institutions and Money, Vol. 15, Charemza, W.W. and Dere, D.F., 1992, New Directions in Econometric Practise General to Sesific Modelling,Cointegration and Vector Autoregressions, England: Edward Elgar Pub. Joy, M., 2011, Gold and the US Dollar: Hedge or Haven? Finance Research Letters, Vol. 8, Issue. 3, Keating, John, 1990, Identifying VAR Models Under Rational Exectations, Journal of Monetary Economics, Vol: 25, No: 3. Kumar, V., Leona, R.P. and Gasing, J. N., 1995, Aggregate and Disaggregate Sector Forecasting Using Consumer Confidence Measures, International Journal of Forecasting. Lizardo, R.A., Mollic, A.V., 2010, Oil Price Fluctuations and US. Dollar Exchange Rates, Energy Economics, Vol. 32, Narayan, P.K., Narayan, S., Zheng, X., 2010, Gold and Oil Futures Marets: Are Marets Efficient? Alied Energy, Vol.87, Puthuanthong, K., Roll, R., 2011, Gold and the Dollar (and the Euro, Pound and Yen). Journal of Baning and Finance, Vol. 35, Issue. 8, Sims, Christoher A., 1980, Macroeconomics and Reality, Econometrica, Vol: 48, Issue:1. Sjaastad, L.A., 2008, The Price of Gold and the Exchage Rates: Once Again, Resources Policy, Vol Tuly, E., Lucey, B.M., 2007, A Power GARCH Examination of the Gold Maret, Research in International Business and Finance, Vol Zhang, Y.J., Wei, Y.M., 2010, The Crude Oil Maret and the Gold Maret: Evidence for Cointegration, Causality and Price Discovery, Resources Policy, Vol TCMB, Eletroni Veri Dağıtım Sistemi, evds.tcmb.gov.tr U.S. Energy Information Administration (EIA), eia.gov Wolrd Gold Council, gold.org 149

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003 Türiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındai Nedenselli İlişisi: 1984-2003 The Causal Relationship Between Exchange Rates and Inflation in Turey:1984-2003 Yrd.Doç.Dr. Erem GÜL* Yrd.Doç.Dr. Ayut EKİNCİ**

Detaylı

Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi Sayı 12 Ocak 2015

Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi Sayı 12 Ocak 2015 Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Eletroni Dergisi Sayı 12 Oca 2015 TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE İTHALAT İLİŞKİSİ ÖZET Canan SANCAR 1 Melie ATAY POLAT 2 Bu çalışmada Türiye de eonomi

Detaylı

TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TODA VE YAMAMOTO NEDENSELLİK YAKLAŞIMI 1

TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TODA VE YAMAMOTO NEDENSELLİK YAKLAŞIMI 1 Eonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 2, Yıl 2, Sayı, 206 The International Journal of Economic and Social Research, Vol. 2, Year 2, No., 206 TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ:

Detaylı

Turizm Sektörünün Türkiye nin Ekonomik Büyümesi Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi Yaklaşımı

Turizm Sektörünün Türkiye nin Ekonomik Büyümesi Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi Yaklaşımı YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Turizm Setörünün Türiye nin Eonomi Büyümesi Üzerindei Etisi: VAR Analizi Yalaşımı Yrd. Doç. Dr. Ozan BAHAR Muğla Üniversitesi,

Detaylı

Türkiye de Sanayileşme, Finansal Gelişme, Ekonomik Büyüme ve Kentleşmenin Enerji Tüketimi Üzerindeki Etkisi: Çoklu Yapısal Kırılmalı Bir Araştırma

Türkiye de Sanayileşme, Finansal Gelişme, Ekonomik Büyüme ve Kentleşmenin Enerji Tüketimi Üzerindeki Etkisi: Çoklu Yapısal Kırılmalı Bir Araştırma EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cilt: 5 Sayı: 2 Nisan 25 ss. 97-26 Türiye de Sanayileşme, Finansal Gelişme, Eonomi Büyüme ve Kentleşmenin Enerji Tüetimi Üzerindei Etisi: Çolu Yapısal Kırılmalı

Detaylı

TÜRKİYE DE 1980 SONRASI KAMU HARCAMALARI, VERGİ GELİRLERİ ve EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE 1980 SONRASI KAMU HARCAMALARI, VERGİ GELİRLERİ ve EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ Pamuale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Pamuale University Journal of Social Sciences Institute ISSN1308-2922 EISSN2147-6985 Article Info/Maale Bilgisi Received/Geliş: 09.08.2017 Acceted/Kabul:

Detaylı

FİNANSAL KALKINMA, TİCARİ AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ

FİNANSAL KALKINMA, TİCARİ AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ FİNANSAL KALKINMA, TİCARİ AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ Salih TÜREDİ * Metin BERBER ** ÖZ Bu çalışmada, finansal alınma ve ticari açılı ile eonomi büyüme ilişisi,

Detaylı

IJ ER ISSN:

IJ ER ISSN: IJ ER International Journal of Social Sciences and Education Research Online, http://dergipar.gov.tr/ijsser Volume: 3(5), 207 Hisse senedi fiyat endesi ile maroeonomi değişenler arasındai ilişinin analizi:

Detaylı

Rusya Borsası nın Petrol Fiyatlarına Bağımlılığı Dependence on Oil Prices of Russian Stock Market

Rusya Borsası nın Petrol Fiyatlarına Bağımlılığı Dependence on Oil Prices of Russian Stock Market 632 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2016 Rusya Borsası nın Petrol Fiyatlarına Bağımlılığı Dependence on Oil Prices of Russian Stoc Maret Asst. Prof. Dr. Dile Özdemir (Atatür University,

Detaylı

Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi

Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi M. Ozan AKI Yrd.Doç Dr. Erdem UÇAR ABSTRACT: Bu çalışmada, sıvıların seviye ölçümünde dalgalanmalardan aynalı meydana

Detaylı

KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES

KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES Mehmet YÜCEER, İlnur ATASOY, Rıdvan BERBER Anara Üniversitesi Mühendisli Faültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan- 0600 Anara (berber@eng.anara.edu.tr)

Detaylı

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi Douz Eylül Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi, Cilt:6, Sayı:, Yıl:, ss.39-49. olletif Ris Modellemesinde anér Yöntemi ervin BAYAN İRVEN Güçan YAAR Özet Hayat dışı sigortalarda, olletif

Detaylı

MALİYE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ

MALİYE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ MALİYE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ RESEARCH JOURNAL OF PUBLIC FINANCE March 2017, Vol:3, Mart 2017, Cilt:3, Issue:1 Sayı:1 ISSN: 2149-5203 ISSN: 2149-5203 journal homepage: www.maliyearastirmalari.com Türiye

Detaylı

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems Available online at www.alphanumericournal.com alphanumeric ournal Volume 3, Issue 1, 2015 2015.03.01.OR.02 MATEMATİKSEL PROGRAMLAMA İLE TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNDE ETKİNLİK PLANLAMASI Murat ATAN * Sibel

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

Sanayi Sektörü İş Hacminin Ekonometrik Analizi* Econometric Analysis of Industrial Sector Turnover. Yrd. Doç. Dr. S.

Sanayi Sektörü İş Hacminin Ekonometrik Analizi* Econometric Analysis of Industrial Sector Turnover. Yrd. Doç. Dr. S. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu University Journal of Social Sciences Sanayi Setörü İş Hacminin Eonometri Analizi* Econometric Analysis of Industrial Sector Turnover Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

İstatistikçiler Dergisi

İstatistikçiler Dergisi www.istatisticiler.org İstatistiçiler Dergisi (008) 68-79 İstatistiçiler Dergisi BAĞIMLI RİSKLER İÇİ TOPLAM HASAR MİKTARII DAĞILIMI Mehmet PIRILDAK Hacettepe Üniversitesi Fen Faültesi, Atüerya Bilimleri

Detaylı

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 1, s

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 1, s Niğde Üniversesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 1, s.1-12 1 SABİT SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL NEDENSELLİK ANALİZİ ÖZ Ahmet ŞAHBAZ 1 Bu çalışmada sab sermeye yatırımları ve

Detaylı

TÜRKİYE DE İÇ BORÇLANMA-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: DÖNEMİ ANALİZİ 1

TÜRKİYE DE İÇ BORÇLANMA-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: DÖNEMİ ANALİZİ 1 Eonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 11, Yıl 11, Sayı 1, 2015 The International Journal of Economic and Social Research, Vol. 11, Year 11, No. 1, 2015 TÜRKİYE DE İÇ BORÇLANMA-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ:

Detaylı

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%)

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%) 4. Cari Denge 211 yılında GSYH nin yüzde 9 una kadar ulaşan cari açık, devam eden dönemde uygulanan makroihtiyati tedbirler ve kredilerdeki yavaşlama neticesinde azalma eğilimine girmiştir (Grafik-4.1).

Detaylı

Biyoistatistik (Ders 7: Bağımlı Gruplarda İkiden Çok Örneklem Testleri)

Biyoistatistik (Ders 7: Bağımlı Gruplarda İkiden Çok Örneklem Testleri) ÖRNEKLEM TESTLERİ BAĞIMLI GRUPLARDA ÖRNEKLEM TESTLERİ Yrd. Doç. Dr. Ünal ERKORKMAZ Saarya Üniversitesi Tıp Faültesi Biyoistatisti Anabilim Dalı uerormaz@saarya.edu.tr BAĞIMLI İKİDEN ÇOK GRUBUN KARŞILAŞTIRILMASINA

Detaylı

MIXED REGRESYON TAHMİN EDİCİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. The Comparisions of Mixed Regression Estimators *

MIXED REGRESYON TAHMİN EDİCİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. The Comparisions of Mixed Regression Estimators * MIXED EGESYON TAHMİN EDİCİLEİNİN KAŞILAŞTIILMASI The Comparisions o Mixed egression Estimators * Sevgi AKGÜNEŞ KESTİ Ç.Ü.Fen Bilimleri Enstitüsü Matemati Anabilim Dalı Selahattin KAÇIANLA Ç.Ü.Fen Edebiyat

Detaylı

LiberalleĢme ve Türkiye nin Ekonomik Coğrafyası

LiberalleĢme ve Türkiye nin Ekonomik Coğrafyası LiberalleĢme ve Türiye nin Eonomi Coğrafyası Ebru Arıcıoğlu Niğde Üniversitesi, Ġ.Ġ.B.F., Ġtisat Bölümü, Niğde ebruaricioglu@gmail.com ġeip Yazgan Ağrı Ġbrahim Çeçen Üniversitesi, Ġ.Ġ.B.F., Ġtisat Bölümü,

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK VE VERİMLİLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE SAĞLIK VE VERİMLİLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: NEDENSELLİK ANALİZİ Kastamonu Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi Eim 2015, Sayı:10 TÜRKİYE DE SAĞLIK VE VERİMLİLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: NEDENSELLİK ANALİZİ Murat Can GENÇ 1 Özet: Sağlı, verimliliği artırma

Detaylı

ile plakalarda biriken yük Q arasındaki ilişkiyi bulmak, bu ilişkiyi kullanarak boşluğun elektrik geçirgenlik sabiti ε

ile plakalarda biriken yük Q arasındaki ilişkiyi bulmak, bu ilişkiyi kullanarak boşluğun elektrik geçirgenlik sabiti ε Farlı Malzemelerin Dieletri Sabiti maç Bu deneyde, ondansatörün plaalarına uygulanan gerilim U ile plaalarda birien yü Q arasındai ilişiyi bulma, bu ilişiyi ullanara luğun eletri geçirgenli sabiti ı belirleme,

Detaylı

ELECO '2012 Elektrik - Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 Aralık 2012, Bursa

ELECO '2012 Elektrik - Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 Aralık 2012, Bursa ELECO '2012 Eletri - Eletroni ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 ralı 2012, Bursa Lineer Olmayan Dinami Sistemlerin Yapay Sinir ğları ile Modellenmesinde MLP ve RBF Yapılarının Karşılaştırılması

Detaylı

EXPORT-FOREIGN DIRECT INVESTMENT RELATIONSHIP IN TURKISH ECONOMY:A TIME SERIES ANALYSIS. Abstract. Özet

EXPORT-FOREIGN DIRECT INVESTMENT RELATIONSHIP IN TURKISH ECONOMY:A TIME SERIES ANALYSIS. Abstract. Özet Eonomi ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 6, Cil:3, Yıl:, Sayı:1, 3:117-16 TÜRK EKONOMİSİNDE İHRACAT VE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM İLİŞKİSİ: BİR ZAMAN SERİSİ ANALİZİ Mura KARAGÖZ İnönü Üniversiesi, İİBF,

Detaylı

DÜŞÜK SICAKLIKTA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK OPTİMİZASYONU

DÜŞÜK SICAKLIKTA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK OPTİMİZASYONU Isı Bilimi ve eniği Dergisi, 33, 2, 111-117, 2013 J. of hermal Siene and ehnology 2013 IBD Printed in urey ISSN 1300-3615 DÜŞÜK SICAKLIKA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUMA SİSEMİNİN ERMOEKONOMİK

Detaylı

ANKARA İLİ DELİCE İLÇESİ KÖPRÜSÜNÜN CPM METODU İLE MÜHENDİSLİK KRİTERLERİNİN BELİRLENMESİ

ANKARA İLİ DELİCE İLÇESİ KÖPRÜSÜNÜN CPM METODU İLE MÜHENDİSLİK KRİTERLERİNİN BELİRLENMESİ P A M U K K A L E Ü N İ V E R S İ T E S İ M Ü H E N D İ S L İ K F A K Ü L T E S İ P A M U K K A L E U N I V E R S I T Y E N G I N E E R I N G C O L L E G E M Ü H E N D İ S L İ K B İ L İ M L E R İ D E R

Detaylı

EMTİA FİYATLARI BİRBİRLERİNİ ETKİLER Mİ? ASİMETRİK FREKANS NEDENSELLİK ANALİZİ 1

EMTİA FİYATLARI BİRBİRLERİNİ ETKİLER Mİ? ASİMETRİK FREKANS NEDENSELLİK ANALİZİ 1 EMTİA FİYATLARI BİRBİRLERİNİ ETKİLER Mİ? ASİMETRİK FREKANS NEDENSELLİK ANALİZİ 1 Yrd. Doç. Dr. Melik Kamışlı Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, Bozüyük MYO, (melik.kamisli@bilecik.edu.tr) Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

TÜRKİYE DE PİYASA GÖSTERGELERİNDEN PARA POLİTİKASI BEKLENTİLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 1

TÜRKİYE DE PİYASA GÖSTERGELERİNDEN PARA POLİTİKASI BEKLENTİLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 1 TÜRKİYE DE PİYASA GÖSTERGELERİNDEN PARA POLİTİKASI BEKLENTİLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 1 Harun Alp a, Haan Kara a, Gürsu Keleş a, Refet Gürayna b, Musa Ora a ÖZET Bu çalışmanın amacı, Türiye de hangi piyasa aracının

Detaylı

KREDİ YILLIK FAİZ ORANLARI BİLDİRİM FORMU (%) Banka adı : INTESA SANPAOLO S.p.A İTALYA İSTANBUL MERKEZ ŞUBESİ Para cinsi : TÜRK LİRASI

KREDİ YILLIK FAİZ ORANLARI BİLDİRİM FORMU (%) Banka adı : INTESA SANPAOLO S.p.A İTALYA İSTANBUL MERKEZ ŞUBESİ Para cinsi : TÜRK LİRASI Para cinsi : TÜRK LİRASI (12 ay dahil)(*) 2-İhracat Kredileri 20% 25% 30% 3-İthalat Kredileri 20% 25% 30% 6-İşletme Kredileri 20% 25% 30% (e) Diğer - - - 16-Diğer Krediler 20% 25% 30% Para cinsi : USD

Detaylı

Dr. Mehmet AKSARAYLI

Dr. Mehmet AKSARAYLI Dr. Mehmet AKSARAYLI Şans Değişeni: Bir dağılışı olan ve bu dağılışın yaısına uygun freansta oluşum gösteren değişendir. Şans Değişenleri KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER ve OLASILIK DAĞILIMLARI Kesili Şans

Detaylı

Kablosuz Algılayıcı Ağlarda Karınca Koloni Optimizasyonu Kullanılarak Yapılan Optimum Yönlendirme İşlemi

Kablosuz Algılayıcı Ağlarda Karınca Koloni Optimizasyonu Kullanılarak Yapılan Optimum Yönlendirme İşlemi Kablosuz Algılayıcı Ağlarda Karınca Koloni Optimizasyonu Kullanılara Yapılan Optimum Yönlendirme İşlemi Derviş Karaboğa 1 Selçu Ödem 2 1,2 Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Mühendisli Faültesi, Erciyes Üniversitesi,

Detaylı

141 Araştırma Makalesi. Türkiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Almon Gecikme Modeli ile İncelenmesi

141 Araştırma Makalesi. Türkiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Almon Gecikme Modeli ile İncelenmesi KSÜ Doğa Bil. Derg., 9(), 4-46, 6 KSU J. Nat. Sci., 9(), 4-46, 6 4 Araştırma Maalesi Türiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişisinin Almon Gecime Modeli ile İncelenmesi Nusret ÖBAY *, Şenol ÇELİK Bingöl

Detaylı

Ufuk Ekim Accepted: January 2011. ISSN : 1308-7231 yunal@selcuk.edu.tr 2010 www.newwsa.com Konya-Turkey

Ufuk Ekim Accepted: January 2011. ISSN : 1308-7231 yunal@selcuk.edu.tr 2010 www.newwsa.com Konya-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 011, Volume: 6, Number: 1, Article Number: 1A0156 ENGINEERING SCIENCES Yavuz Ünal Received: October 010 Ufu Eim Accepted: January 011 Murat Kölü Series

Detaylı

Petrol Fiyatının Hisse Senedi Piyasası Üzerindeki Etkisi

Petrol Fiyatının Hisse Senedi Piyasası Üzerindeki Etkisi Petrol Fiyatının Hisse Senedi Piyasası Üzerindeki Etkisi Erhan İŞCAN * Özet Petrol fiyatlarının iktisadi aktiviteyi etkileyen en önemli bileşenlerinden biri olmasının yanında genel piyasa anlayışı hisse

Detaylı

ÜLKEMİZ EGE KIYILARI İÇİN DENİZ SEVİYELERİNİN UZUN DÖNEM DEĞİŞİMLERİ

ÜLKEMİZ EGE KIYILARI İÇİN DENİZ SEVİYELERİNİN UZUN DÖNEM DEĞİŞİMLERİ 7. Kıyı Mühendisliği Sempozyumu - 45 - ÜLKEMİZ EGE KIYILARI İÇİN DENİZ SEVİYELERİNİN UZUN DÖNEM DEĞİŞİMLERİ Mustafa DOĞAN 1, H. Kerem CIĞIZOĞLU 2, D. Uğur ŞANLI 3, Aslı ÜLKE 4 1 Araş. Gör. İnş. Y. Müh.,

Detaylı

Sigma 27, 190-196, 2009 Research Article / Araştırma Makalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION

Sigma 27, 190-196, 2009 Research Article / Araştırma Makalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendisli ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma 7, 19-19, 9 Research Article / Araştırma Maalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION Derya

Detaylı

ANKARA İLİ DELİCE İLÇESİ KÖPRÜSÜNÜN CPM METODU İLE MÜHENDİSLİK KRİTERLERİNİN BELİRLENMESİ

ANKARA İLİ DELİCE İLÇESİ KÖPRÜSÜNÜN CPM METODU İLE MÜHENDİSLİK KRİTERLERİNİN BELİRLENMESİ PAMUKKALE ÜNÝVERSÝTESÝ MÜHENDÝSLÝK YIL FAKÜLTESÝ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING CÝLT COLLEGE MÜHENDÝSLÝK BÝLÝMLERÝ SAYI DERGÝSÝ JOURNAL OF ENGINEERING SAYFA SCIENCES : 1995 : 1 : 2-3 : 95-103 ANKARA

Detaylı

autürk k a z a n c ı n ı z, k a z a n c ı m ı z

autürk k a z a n c ı n ı z, k a z a n c ı m ı z autür R a a n c ı n ı, a a n c ı m ı Autür Türiye'nin il altınban ve altınmati ağı projesi Halımı en değerli varlığımı, profesyonelce çalışara dünyanın altın aynalarını eşfediyoru ve değerli hale getiriyoru.

Detaylı

ENERJİ TÜKETİMİ İLE REEL GSYİH ARASINDAKİ EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1961-2010 DÖNEMİ

ENERJİ TÜKETİMİ İLE REEL GSYİH ARASINDAKİ EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1961-2010 DÖNEMİ ENERJİ TÜKETİMİ İLE REEL GSYİH ARASINDAKİ EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1961-2010 DÖNEMİ Özet Ahmet Gökçe AKPOLAT Nurullah ALTINTAŞ Bu çalışmada Türkiye nin 1961-2010 döneminde enerji tüketimi

Detaylı

RASGELE SÜREÇLER. Bir X rasgele değişkenin, a ve b arasında tekdüze dağılımlı olabilmesi için olasılık yoğunluk fonksiyonu aşağıdaki gibi olmalıdır.

RASGELE SÜREÇLER. Bir X rasgele değişkenin, a ve b arasında tekdüze dağılımlı olabilmesi için olasılık yoğunluk fonksiyonu aşağıdaki gibi olmalıdır. RASGELE SÜREÇLER Eğer bir büyülüğün her t anında alacağı değeri te bir şeilde belirleyen matematisel bir ifade verilebilirse bu büyülüğün deterministi bir büyülü olduğu söylenebilir. Haberleşmeden habere

Detaylı

Dinamik Sistem Karakterizasyonunda Averajlamanın Hurst Üsteli Üzerinde Etkisi

Dinamik Sistem Karakterizasyonunda Averajlamanın Hurst Üsteli Üzerinde Etkisi Uluslararası Katılımlı 7. Maina eorisi Sempozyumu, Izmir, 4-7 Haziran 205 Dinami Sistem Karaterizasyonunda Averalamanın Hurst Üsteli Üzerinde Etisi Ç. Koşun * S. Özdemir İzmir Institute of echnology İzmir

Detaylı

28/5/2009 TARİHLİ VE 2108/30 SAYILI KURUL KARARI 11 HAZİRAN 2009 TARİHLİ VE 27255 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR.

28/5/2009 TARİHLİ VE 2108/30 SAYILI KURUL KARARI 11 HAZİRAN 2009 TARİHLİ VE 27255 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR. 28/5/2009 TARİHLİ VE 2108/30 SAYILI KURUL KARARI 11 HAZİRAN 2009 TARİHLİ VE 27255 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: ELEKTRĠK PĠYASASI DENGELEME VE UZLAġTIRMA YÖNETMELĠĞĠ

Detaylı

Malzeme Bağıyla Konstrüksiyon

Malzeme Bağıyla Konstrüksiyon Shigley s Mechanical Engineering Design Richard G. Budynas and J. Keith Nisbett Malzeme Bağıyla Konstrüsiyon Hazırlayan Prof. Dr. Mehmet Fırat Maine Mühendisliği Bölümü Saarya Üniversitesi Çözülemeyen

Detaylı

Dinamik Programlama Tekniğindeki Gelişmeler

Dinamik Programlama Tekniğindeki Gelişmeler MADENCİLİK Aralı December 1991 Cilt Volume XXX Sayı No 4 Dinami Programlama Teniğindei Gelişmeler Developments in Dynamic Programming Technique Ercüment YALÇIN (*) ÖZET Bu yazıda, optimum nihai açı işletme

Detaylı

MOBİLYA ENDÜSTRİSİNDE AŞAMALAR ARASINDA FİRE BULUNAN ÇOK AŞAMALI TEDARİK ZİNCİRİ AĞININ OPTİMİZASYONU. Ercan ŞENYİĞİT 1, *

MOBİLYA ENDÜSTRİSİNDE AŞAMALAR ARASINDA FİRE BULUNAN ÇOK AŞAMALI TEDARİK ZİNCİRİ AĞININ OPTİMİZASYONU. Ercan ŞENYİĞİT 1, * Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 25 (1-2) 168-182 (2009) http://fbe.erciyes.edu.tr/ ISSN 1012-2354 MOBİLYA ENDÜSTRİSİNDE AŞAMALAR ARASINDA FİRE BULUNAN ÇOK AŞAMALI TEDARİK ZİNCİRİ AĞININ

Detaylı

Eğitim ve Bilim. Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41. Türkiye deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinlik Çözümlemesi. Anahtar Kelimeler.

Eğitim ve Bilim. Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41. Türkiye deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinlik Çözümlemesi. Anahtar Kelimeler. Eğitim ve Bilim Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41 Türiye dei Vaıf Üniversitelerinin Etinli Çözümlemesi Gamze Özel Kadılar 1 Öz Oran analizi ve parametri yöntemlerin eğitim urumlarını ıyaslaren yetersiz alması

Detaylı

24 Nisan Haftalık Ekonomik Takvim TCMB, BOJ VE ECB KARARLARI KÜRESEL PİYASALARDA YAKINDAN TAKİP EDİLECEK

24 Nisan Haftalık Ekonomik Takvim TCMB, BOJ VE ECB KARARLARI KÜRESEL PİYASALARDA YAKINDAN TAKİP EDİLECEK 24-28 Nisan 2017 TCMB, BOJ VE ECB KARARLARI KÜRESEL PİYASALARDA YAKINDAN TAKİP EDİLECEK Yurtdışı gelişmeleri incelediğimizde, ABD de açıklanan veriler karmaşık bir tablo çizerken dolar endeksinin hafta

Detaylı

PI KONTROLÖR TASARIMI ÖDEVİ

PI KONTROLÖR TASARIMI ÖDEVİ PI ONTROLÖR TASARIMI ÖDEVİ ONTROLÖR İLE TASARIM ontrolör Taarım riterleri Taarım riterleri genellile itemine yapmaı geretiğini belirtme ve naıl yaptığını değerlendirme için ullanılır. Bu riterler her bir

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda İşlem Hacmi İle Getiri İlişkisi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda İşlem Hacmi İle Getiri İlişkisi Muhasebe ve Finansman Dergisi Temmuz/2013 İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda İşlem Hacmi İle Getiri İlişkisi ÖZET Halime TEMEL NALIN Sevinç GÜLER Bu çalışmanın amacı, İMKB 100 Endeksinde işlem hacmi

Detaylı

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü www.sde.org.tr ANALİZ 2014/2 2013 YILI ALTIN ANALİZİ Dr. M. Levent YILMAZ Ekonomistlerin çoğu zaman yanıldığı ve nedenini tahmin etmekte zorlandığı bir

Detaylı

FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ

FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ ESRA BOSTANCIOĞLU 1, EMEL DÜZGÜN BİRER 2 ÖZET Bir binanın fonsiyon ve performansının değerlendirilmesinde; diğerlerinin yanında maliyet önemli bir parametredir.

Detaylı

ELEKTRİK GÜÇ SİSTEMLERİNDE SALINIM DİNAMİKLERİNİN KAOTİK OLAYLARININ İNCELENMESİ

ELEKTRİK GÜÇ SİSTEMLERİNDE SALINIM DİNAMİKLERİNİN KAOTİK OLAYLARININ İNCELENMESİ ELEKTRİK GÜÇ SİSTEMLERİNDE SALINIM DİNAMİKLERİNİN KAOTİK OLAYLARININ İNCELENMESİ Yılmaz Uyaroğlu M. Ali Yalçın Saarya Üniversitesi, Mühendisli Faültesi, Eletri Eletroni Mühendisliği Bölümü, Esentepe Kampüsü,

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

PETROL FİYATLARI İLE BIST 100 ENDEKSİ KAPANIŞ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

PETROL FİYATLARI İLE BIST 100 ENDEKSİ KAPANIŞ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ PETROL FİYATLARI İLE BIST 100 ENDEKSİ KAPANIŞ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ Arzu ÖZMERDİVANLI Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Muhasebe ve Vergi Bölümü Özet: Hisse

Detaylı

TÜRKİYE DE YAŞAM BEKLENTİSİ EĞİTİM SÜRESİ İLİŞKİSİ: MVAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfettin Erdoğan 1

TÜRKİYE DE YAŞAM BEKLENTİSİ EĞİTİM SÜRESİ İLİŞKİSİ: MVAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfettin Erdoğan 1 The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Managemen 008, Volume III Fall TÜRKİYE DE YŞM EKLENTİSİ EĞİTİM SÜRESİ İLİŞKİSİ: MVR MODELİ İLE İR NLİZ Seyfein Erdoğan ÖZET Hilal ozur Eğiim harcamaları, beşeri

Detaylı

FİNANSAL AKTİF FİYATLARI VE BORSA GETİRİSİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA

FİNANSAL AKTİF FİYATLARI VE BORSA GETİRİSİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA FİNANSAL AKTİF FİYATLARI VE BORSA GETİRİSİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA Mehmet ŞENTÜRK * Yusuf Ekrem AKBAŞ ** ÖZ Dünyada yaşanan finansal küreselleşmenin etkisi ve sermayenin uluslararası

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ 13. OKULLAR ARASI MATEMATİK YARIŞMASI 8. SINIF ELEME SINAVI TEST SORULARI

ÖZEL EGE LİSESİ 13. OKULLAR ARASI MATEMATİK YARIŞMASI 8. SINIF ELEME SINAVI TEST SORULARI 1. x,y,z pozitif tam sayılardır. 1 11 x + = 8 y + z olduğuna göre, x.y.z açtır? 3 B) 4 C) 6 D)1 3 1 4. {,1,1,1,...,1 } 1 ümesinin en büyü elemanının diğer 1 elemanın toplamına oranı, hangi tam sayıya en

Detaylı

Aşınmadan aynalanan hasar, gelişmiş ülelerde gayri safi milli hasılanın % 1-4 ü arasında maliyete sebep olmata ve bu maliyetin % 36 sını abrasiv aşınm

Aşınmadan aynalanan hasar, gelişmiş ülelerde gayri safi milli hasılanın % 1-4 ü arasında maliyete sebep olmata ve bu maliyetin % 36 sını abrasiv aşınm TİMAK-Tasarım İmalat Analiz Kongresi 6-8 Nisan 006 - BALIKESİR RSM TEKNİĞİ UYGULANARAK DERLİN MALZEMESİNİN OPTİMUM AŞINMA DEĞERİNİN TAHMİN EDİLMESİ Aysun SAĞBAŞ 1, F.Bülent YILMAZ ve Fatih ALTINIŞIK 3

Detaylı

Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması

Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması Politeni Dergisi Cilt:3 Sayı: 3 s. 09-3, 00 Journal of Polytechnic Vol: 3 No: 3 pp. 09-3, 00 Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması Tevfi GÜLERSOY, Numan

Detaylı

TÜRKİYE NİN İKTİSADİ BÜYÜMESİNDE TURİZM SEKTÖRÜNÜN KATKISI

TÜRKİYE NİN İKTİSADİ BÜYÜMESİNDE TURİZM SEKTÖRÜNÜN KATKISI TÜRKİYE NİN İKTİSADİ BÜYÜMESİNDE TURİZM SEKTÖRÜNÜN KATKISI Harun TERZİ * Uğur Korut PATA ** ÖZ Bu çalışmada Türiye de 1964-2014 dönemi yıllı verilerle, gayri safi yurtiçi hasıla ile üleye gelen turist

Detaylı

Bugün, Fed Başkanı Janet Yellen ve Başkan Yardımcısı Stanley Fischer ın Açıklamaları Takip Edilecek

Bugün, Fed Başkanı Janet Yellen ve Başkan Yardımcısı Stanley Fischer ın Açıklamaları Takip Edilecek 05 Mayıs 2017 Bugün, Fed Başkanı Janet Yellen ve Başkan Yardımcısı Stanley Fischer ın Açıklamaları Takip Edilecek Yurtdışı gelişmeleri incelediğimizde, Euro Bölgesi nde beklentilerin üzerinde açıklanan

Detaylı

SERVOVALF VE HİDROLİK SİSTEMDEN OLUŞAN ELEKTROHİDROLİK BİR DÜMEN SİSTEMİNİN KONUM KONTROLÜ

SERVOVALF VE HİDROLİK SİSTEMDEN OLUŞAN ELEKTROHİDROLİK BİR DÜMEN SİSTEMİNİN KONUM KONTROLÜ GEMİ İNŞAATI VE DENİZ TEKNOLOJİSİ TEKNİK KONGRESİ 08 BİLDİRİLER KİTABI SERVOVALF VE HİDROLİK SİSTEMDEN OLUŞAN ELEKTROHİDROLİK BİR DÜMEN SİSTEMİNİN KONUM KONTROLÜ Fevzi ŞENLİTÜRK, Fuat ALARÇİN ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

Haftalık Ekonomik Takvim

Haftalık Ekonomik Takvim 20-24 Şubat 2017 Haftaya dikkatler FOMC Toplantı Tutanaklarında olacak Hafta genelinde ABD de tarafında Yellen ve Fischer tarafından yapılan açıklamaları takip ettik. Yellen 2017 yılında faiz artırım miktarının

Detaylı

Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri

Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri Muhasebe ve Finansman Dergisi Nisan/2014 Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri Murat YILDIRIM Yılmaz BAYAR Abdülkadir KAYA

Detaylı

Makale KAZANLARDA EKSERJĐ ANALĐZĐ

Makale KAZANLARDA EKSERJĐ ANALĐZĐ Maale KAZANLARDA EKSERJĐ ANALĐZĐ Arş. Gör. Kemal ÇOMAKLI * Prof. Dr. Bedri YÜKSEL ** Atatür Üniversitesi Mühendisli Faültesi Maine Müh. Böl. ERZURUM email: (*) comali@atauni.edu.tr (**) byusel@atauni.edu.tr

Detaylı

KRONĐK BÖBREK YETMEZLĐĞĐ HASTALIĞINDA ÖNEMLĐ FAKTÖRLERĐN BELĐRLENMESĐ

KRONĐK BÖBREK YETMEZLĐĞĐ HASTALIĞINDA ÖNEMLĐ FAKTÖRLERĐN BELĐRLENMESĐ ISSN:0- e-journal of New World Sciences Academy 009, Volume:, Number:, Article Number: A000 PHYSICAL SCIENCES Received: November 00 Acceted: June 009 Series : A ISSN : 0-0 009 www.newwsa.com Yüsel Öner,

Detaylı

2. TRANSFORMATÖRLER. 2.1 Temel Bilgiler

2. TRANSFORMATÖRLER. 2.1 Temel Bilgiler . TRANSFORMATÖRLER. Temel Bilgiler Transformatörlerde hareet olmadığından dolayı sürtünme ve rüzgar ayıpları mevcut değildir. Dolayısıyla transformatörler, verimi en yüse (%99 - %99.5) olan eletri maineleridir.

Detaylı

Altın-Petrol Paritesi ile Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik: Altın ve Petrol Üreten 7 Ülke Üzerine Bir Araştırma

Altın-Petrol Paritesi ile Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik: Altın ve Petrol Üreten 7 Ülke Üzerine Bir Araştırma Doğuş Üniversitesi Dergisi, 18 (2) 2017, 69-83 Altın-Petrol Paritesi ile Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik: Altın ve Petrol Üreten 7 Ülke Üzerine Bir Araştırma Causality between Gold-Oil Parity and Real

Detaylı

Türk Milleti bir ölür, bin dirilir

Türk Milleti bir ölür, bin dirilir Ne x t Le v e l A a d e mi Kaymaaml ı Sı navı nahazı r l ı Tür çeaçı Uçl usor u Banası Tür i ye de Bi ri l Necat i beycd.50.yı li şhanı Apt.no: 19/ 5 Çanaya/ ANKARA 03124189999 Sevgili Kaymaam Adayları,

Detaylı

LOGRANK TESTİ İÇİN GÜÇ ANALİZİ VE ÖRNEK GENİŞLİĞİNİN HESAPLANMASI ÖZET

LOGRANK TESTİ İÇİN GÜÇ ANALİZİ VE ÖRNEK GENİŞLİĞİNİN HESAPLANMASI ÖZET IAAOJ, Scientific Science, 05, 3(), 9-8 LOGRANK TESTİ İÇİN GÜÇ ANALİZİ VE ÖRNEK GENİŞLİĞİNİN HESAPLANMASI Nesrin ALKAN, Yüsel TERZİ, B. Barış ALKAN Sinop Üniversitesi, Fen Edebiyat Faültesi, İstatisti

Detaylı

Ders 2 : MATLAB ile Matris İşlemleri

Ders 2 : MATLAB ile Matris İşlemleri Ders : MATLAB ile Matris İşlemleri Kapsam Vetörlerin ve matrislerin tanıtılması Vetör ve matris operasyonları Lineer denlem taımlarının çözümü Vetörler Vetörler te boyutlu sayı dizileridir. Elemanlarının

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Petrol Fiyatı, SVAR, Türkiye. Jel Kodları: F31, Q02, Q43

Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Petrol Fiyatı, SVAR, Türkiye. Jel Kodları: F31, Q02, Q43 1 Döviz Kuru Ve Petrol Fiyatı İlişkisi: Küresel Finans Krizi Sonrası Deneyimler Engin DÜCAN Mehmet ŞENTÜRK Özet Petrol fiyatları ile döviz kuru arasında yıllardır süregelen ilişkinin varlığı birçok çalışmada

Detaylı

Çok Yüksek Mobiliteli Sönümlemeli Kanallardaki OFDM Sistemleri için Kanal Kestirimi

Çok Yüksek Mobiliteli Sönümlemeli Kanallardaki OFDM Sistemleri için Kanal Kestirimi 9-11 Aralı 2009 Ço Yüse Mobiliteli Sönümlemeli Kanallardai OFDM Sistemleri için Kanal Kestirimi İstanbul Üniversitesi Eletri-Eletroni Mühendisliği Bölümü {myalcin, aan}@istanbul.edu.tr Sunum İçeriği Giriş

Detaylı

Ar-Ge Yatırımları ve Büyüme: İmalat Sektörü Üzerine Ampirik Bir Çalışma

Ar-Ge Yatırımları ve Büyüme: İmalat Sektörü Üzerine Ampirik Bir Çalışma Istanbul University Journal of the School of Business İstanbul Üniversitesi İşletme Faültesi Dergisi Vol/Cilt: 45, No/Sayı:1, May/Mayıs 016, 53-64 ISSN: 1303-173 http://dergipar.ulabim.gov.tr/iuisletme

Detaylı

COGRAFI BILGI SISTEMI DESTEKLI TRAFIK KAZA ANALIZI ÖZET

COGRAFI BILGI SISTEMI DESTEKLI TRAFIK KAZA ANALIZI ÖZET COGRAFI BILGI SISTEMI DESTEKLI TRAFIK KAZA ANALIZI Darçin AKIN *, Yasasin ERYILMAZ ** ÖZET Bu maalede cografi bilgi sistemi (CBS) desteli bir trafi aza analizinin nasil yapilabilecegi ve aza verilerinin

Detaylı

ABD de Açıklanacak Olan Veriler Dolar Fiyatlamalarında Volatilitenin Artmasına Neden Olabilir

ABD de Açıklanacak Olan Veriler Dolar Fiyatlamalarında Volatilitenin Artmasına Neden Olabilir ABD de Açıklanacak Olan Veriler Dolar Fiyatlamalarında Volatilitenin Artmasına Neden Olabilir Cuma günü, Jackson Hole Sempozyumunda Fed Başkanı Janet Yellen ın yaptığı açıklamalar sonrasında dolar ve dolar

Detaylı

Günlük Bülten 12 Eylül 2014

Günlük Bülten 12 Eylül 2014 Bülten 12 Eylül 21 PİYASALAR Döviz Piyasası Sabah saatlerinde 2,2 seviyesini aşan USD/TL kuru temmuz ayı cari açık verisinin beklentilere paralel açıklanmasıyla gerileyerek 2,192 seviyesine kadar geldi.

Detaylı

BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ THERMOECONOMIC ANALYSIS OF A BIOGAS ENGINE POWERED COGENERATION SYSTEM

BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ THERMOECONOMIC ANALYSIS OF A BIOGAS ENGINE POWERED COGENERATION SYSTEM Isı Bilimi ve Teniği Dergisi, 33,, 91, 13 J. of Thermal Science and Technology 13 TIBTD Printed in Turey ISSN 133615 BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ Ayşegül

Detaylı

EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR *

EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR * Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14 (1) 2013, 112-124 EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR * THE EFFECTS OF EURO/TL VOLATILITY ON THE PERFORMANCE

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 14 Sayı: 1 sh Ocak 2012

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 14 Sayı: 1 sh Ocak 2012 DEÜ MÜHENDİSLİ FAÜLTESİ MÜHENDİSLİ BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 4 Sayı: sh. 39-47 Oca 202 ARIŞIMLI İİLİ LOJİSTİ REGRESYON MODELİNE İLİŞİN BİR UYGULAMA (AN APPLIACTION FOR MIXTURE BINARY LOGISTIC REGRESSION

Detaylı

Kİ KARE TESTLERİ. Biyoistatistik (Ders 2: Ki Kare Testleri) Kİ-KARE TESTLERİ. Sağlıktan Yakınma Sigara Var Yok Toplam. İçen. İçmeyen.

Kİ KARE TESTLERİ. Biyoistatistik (Ders 2: Ki Kare Testleri) Kİ-KARE TESTLERİ. Sağlıktan Yakınma Sigara Var Yok Toplam. İçen. İçmeyen. Biyoistatisti (Ders : Ki Kare Testleri) Kİ KARE TESTLERİ Yrd. Doç. Dr. Ünal ERKORKMAZ Saarya Üniversitesi Tıp Faültesi Biyoistatisti Anabilim Dalı uerormaz@saarya.edu.tr Kİ-KARE TESTLERİ 1. Ki-are testleri

Detaylı

Jell Sınıflandırması: Q 20, Q42, 047, C22

Jell Sınıflandırması: Q 20, Q42, 047, C22 Arş.Gör. Veysel İNAL 1 Doç. Dr. Selim İNANÇLI 2 Arş.Gör. Mustafa ÇALIŞKAN 3 Alternatif Enerjinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Saklı Testi Bu çalışmada Türkiye de GSYH nın yıllık büyümesi ile toplam enerji

Detaylı

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EXCHANGE RATE VOLATILITY AND ECONOMIC GROWTH: THE CASE OF TURKEY

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EXCHANGE RATE VOLATILITY AND ECONOMIC GROWTH: THE CASE OF TURKEY DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EXCHANGE RATE VOLATILITY AND ECONOMIC GROWTH: THE CASE OF TURKEY Yrd.Doç.Dr. Hidayet ÜNLÜ Süleyman Demirel Üniversitesi İtisat Bölümü hidayetunlu@sdu.edu.tr

Detaylı

Türkiye Ekonomisi Đçin Beşeri Sermaye ve Bilgi Sermayesi Birikimine Dayalı Bir Đçsel Büyüme Modeli *

Türkiye Ekonomisi Đçin Beşeri Sermaye ve Bilgi Sermayesi Birikimine Dayalı Bir Đçsel Büyüme Modeli * Eonomi-te Volume / Cilt: 1 No: 2 May / Mayıs 2012, 21-60 Türiye Eonomisi Đçin Beşeri Sermaye ve Bilgi Sermayesi Biriimine Dayalı Bir Đçsel Büyüme Modeli * Erinç eldan ** Özet Bu çalışmanın amacı Türiye

Detaylı

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 4, 2010 297 PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 13 Ekim 2014, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 13 Ekim 2014, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 41 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ercan Ergüzel Ezgi Gülbaş Ali Can Duran 1 DenizBank

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 405 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 3

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 405 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 3 ONOKUZ MAYIS ÜNİVERSİESİ MÜHENİSLİK FAKÜLESİ KİMYA MÜHENİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 405 KİMYA MÜHENİSLİĞİ LABORAUVARI - 3 ENEY 5: KABUK ÜP ISI EĞİŞİRİCİ ENEYİ (SHALL AN UBE HEA EXCHANGER) EORİ ISI RANSFERİ Isı,

Detaylı

Günlük Bülten 25 Mart 2014

Günlük Bülten 25 Mart 2014 Bülten Mart 01 PİYASALAR Döviz Piyasası Yaklaşan seçimler nedeniyle bir süredir gelişmekte olan ülke para birimlerinden negatif ayrışan TL haftanın ilk gününde de Dolar karşısında değer kaybeden para birimlerinden

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği M. TIRAŞOĞLU ve B. Y. TIRAŞOĞLU Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği Arş. Gör. Muhammed TIRAŞOĞLU İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü muhammed.tirasoglu@istanbul.edu.tr

Detaylı

Sanayi Üretim Endeksi Bülteni

Sanayi Üretim Endeksi Bülteni Endeks Haziran 13 Sanayi Üretim Endeksi MTEA 12 126 12 122 12 Toplam Sanayi Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi yılı Haziran ayında bir önceki aya göre %1, azaldı. Takvim etkisinden

Detaylı

Türkiye de piyasa göstergelerinden para politikası beklentilerinin ölçülmesi *

Türkiye de piyasa göstergelerinden para politikası beklentilerinin ölçülmesi * . İtisat İşletme ve Finans 25 (295) 2010 : 21-45 www.iif.com.tr doi: 10.3848/iif.2010.295.2849 Türiye de piyasa göstergelerinden para politiası belentilerinin ölçülmesi * Harun Alp **, Haan Kara, Gürsu

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 13 Şubat 2017, Sayı: 7. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 13 Şubat 2017, Sayı: 7. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 7 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

SAKARYA HAVZASI AYLIK YAĞIŞLARININ OTOREGRESİF MODELLEMESİ

SAKARYA HAVZASI AYLIK YAĞIŞLARININ OTOREGRESİF MODELLEMESİ PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİ SLİK FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİSLİK B İ L İ MLERİ DERGİSİ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 006 : : : 7-6 SAKARYA HAVZASI

Detaylı

GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009

GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009 GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009...ekonomikarastirma@halkbank.com.tr... YURTİÇİ GELİŞMELER Yurtiçi Piyasalar-Döviz B ankalararası döviz piyasasında dolar kuru bugün açılışta, euro dolar paritesine odaklı

Detaylı

Sanayi Üretim Endeksi Bülteni

Sanayi Üretim Endeksi Bülteni Endeks 216 Temmuz 216 13 12 126 124 122 12 11 116 Sanayi Üretim Endeksi MTEA Toplam Sanayi Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi 216 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre %7 azaldı.

Detaylı

Esmer Irkı Sığırlarda Süt Verimi Üzerine Etkili Faktörlerin Path Analizi İle Belirlenmesi

Esmer Irkı Sığırlarda Süt Verimi Üzerine Etkili Faktörlerin Path Analizi İle Belirlenmesi Kafas Univ Vet Fa Derg 7 (5): 859-86, 0 DOI:0.9775/vfd.0.688 REEARCH ARTICLE Esmer Irı ığırlarda üt Verimi Üzerine Etili Fatörlerin Path Analizi İle Belirlenmesi Yalçın TAHTALI * Aziz ŞAHİN * Zafer ULUTAŞ

Detaylı