İLKÖĞRETİM TRAFİK GÜVENLİĞİ DERS KİTABI

Transkript

1 İLKÖĞRETİM TRAFİK GÜVENLİĞİ DERS KİTABI Bu ki tap, Mil lî Eği tim Ba kan lı ğı Ta lim ve Ter bi ye Ku ru lu Baş kan lı ğı nın 30 Nisan 2012 ta rih ve 28 sa yı lı ka ra rıy la öğ re tim yı lın dan iti ba ren, beş yıl sü rey le ders ki ta bı ola rak ka bul edil miş tir. Mehmet Metin FİDAN Şahap YILMAZ Bah çe ka pı Mah Sok. Nu.: Şaş maz/an KA RA tel.: (0-312) belgeç: (0-312)

2 Bu kitabın tamamının ya da bir kısmının, kitabı yayınlayan şirketin izni olmaksızın elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması, yayımlanması ve depolanması yasaktır. Bu kitabın tüm hakları, TUNA MATBAACILIK AŞ ye aittir. Haberleşme Adresi TUNA MATBAACILIK AŞ Bahçekapı Mah Sok. Nu.: Şaşmaz/ANKARA tel.: (0-312) (pbx) belgeç: (0-312) e-posta: [email protected] SERTİFİKA NO: ISBN: Editör Şaban ERARSLAN Dil Uzmanı Riyazi CANBOLAT Görsel Tasarım Uzmanı Nurcan KAYA Program Geliştirme Uzmanı Türkan YILDIRIM Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı Zafer ÜNAL Rehberlik - Gelişim Uzmanı Emel TEKELİ Baskı ve Cilt tel.: (0-312) (pbx) belgeç: (0-312) e-posta: [email protected] Baskı Yeri ve Yılı Ankara,

3 Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; O benimdir, o benim milletimindir ancak. İSTİKLÂL MARŞI Bastığın yerleri toprak! diyerek geçme, tanı: Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı. Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl! Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl? Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl... Hakkıdır, Hakk a tapan, milletimin istiklâl! Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım! Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım. Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım. Garbın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar, Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar, Medeniyet! dediğin tek dişi kalmış canavar? Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma, sakın. Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın. Doğacaktır sana va dettiği günler Hakk ın... Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın. Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ? Şühedâ fışkıracak toprağı sıksan, şühedâ! Cânı, cânânı, bütün varımı alsın da Huda, Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüdâ. Ruhumun senden, İlâhi, şudur ancak emeli: Değmesin mabedimin göğsüne nâmahrem eli. Bu ezanlar -ki şahadetleri dinin temeli- Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli. O zaman vecd ile bin secde eder - varsa- taşım, Her cerîhamdan, İlâhi, boşanıp kanlı yaşım, Fışkırır ruh-ı mücerred gibi yerden na şım; O zaman yükselerek arşa değer belki başım. Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl! Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl. Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl: Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet; Hakkıdır, Hakk a tapan, milletimin istiklâl! Mehmet Âkif ERSOY 3

4 ATATÜRK ÜN GENÇLİĞE HİTABESİ Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegâne temeli budur. Bu temel, senin, en kıymetli hazinendir. İstikbalde dahi, seni, bu hazineden, mahrum etmek isteyecek, dahilî ve haricî, bedhahların olacaktır. Bir gün, istiklâl ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şeraitini düşünmeyeceksin! Bu imkân ve şerait, çok nâmüsait bir mahiyette tezahür edebilir. İstiklâl ve cumhuriyetine kastedecek düşmanlar, bütün dünyada emsali görülmemiş bir galibiyetin mümessili olabilirler. Cebren ve hile ile aziz vatanın, bütün kaleleri zapt edilmiş, bütün tersanelerine girilmiş, bütün orduları dağıtılmış ve memleketin her köşesi bilfiil işgal edilmiş olabilir. Bütün bu şeraitten daha elîm ve daha vahim olmak üzere, memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler. Hattâ bu iktidar sahipleri şahsî menfaatlerini, müstevlilerin siyasî emelleriyle tevhit edebilirler. Millet, fakr u zaruret içinde harap ve bîtap düşmüş olabilir. Ey Türk istikbalinin evlâdı! İşte, bu ahval ve şerait içinde dahi, vazifen; Türk istiklâl ve cumhuriyetini kurtarmaktır! Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asîl kanda, mevcuttur! 4

5 Mustafa Kemal ATATÜRK 5

6 İÇİNDEKİLER ORGANİZASYON ŞEMASI ÜNİTE: TRAFİK BİLİNCİ...11 TRAFİK KURALLARI İNSAN VE İNSAN HAYATI İÇİNDİR NEDEN GÜVENLİ YOL? GÜVENLİ OYUN YERLERİ GÜVENLİ SÜRÜŞ İÇİN KURALLARA UYARIM EMNİYET KEMERİ HAYAT KURTARIR BEN BİR YAYAYIM...31 ULAŞIMIN HAYATIMIZDAKİ YERİ IŞIKLI TRAFİK İŞARET CİHAZLARI VE TRAFİK İŞARET LEVHALARINI ÖĞRENİYORUM...37 IŞIKLI TRAFİK İŞARET CİHAZLARI VE TRAFİK İŞARET LEVHALARINI KORURUM KARŞIYA GÜVENLİ YERLERDEN VE KURALLARA UYGUN GEÇERİM...47 YAYA KALDIRIMINDA YÜRÜRKEN YAYA KALDIRIMI BULUNMAYAN YOLLARDA YÜRÜME TAŞITLARA BİNİŞ VE TAŞITLARDAN İNİŞLERDE KURALLARA UYALIM YOLCULUKTA NELERE DİKKAT ETMELİYİZ? TOPLU TAŞIMA ARAÇLARINA ZARAR VERMEYELİM ADIMINIZA DİKKAT! KARANLIKTA YÜRÜRKEN GÜVENLİ YOLCULUK TRAFİK KAZALARINI ÖNLEYELİM...70 ÖĞRENDİKLERİMİ DEĞERLENDİRİYORUM ÜNİTE: İLK YARDIM...79 ACİL DURUM HAYAT KURTARAN İLK YARDIM İLK YARDIM ÇANTASI BASİT İLK YARDIM YAPABİLİRİM...87 AMBULANSA YOL VER, HAYAT KURTAR ÖĞRENDİKLERİMİ DEĞERLENDİRİYORUM...94 DERS YILI SONU ETKİNLİĞİ SÖZLÜK KAYNAKÇA

7 ORGANİZASYON ŞEMASI Ünite numarası 1. Ünite Trafik Bilinci Ünitenin adı Ünitenin bölümleri Trafik Güvenli i Trafik Bilgisi Trafik Kurallar Trafikte Al nacak Önlemler 11 Ünitenin adı Konuyla ilgili hazırlık çalışmasının yer aldığı bölüm 1. Ünite: Trafik Bilinci Dü flü ne lim, tar tı şa lım : Trafikte neden ben yerine biz demeliyiz? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Aferin! Trafikte sadece kendini de il, arkada n da dü ünüyorsun. Trafik polisinin konuyla ilgili uyarı ve bilgilendirme sözlerine yer verilen bölüm Konu başlığı TRAFİK KURALLARI İNSAN VE İNSAN HAYATI İÇİNDİR Akşam ailece televizyon izlerken bir yandan sohbet ediyorduk. Televizyondaki trafik kazası haberi üzerine bir anda sessiz kaldık. Meydana gelen trafik kazasında bir aileden üç kişi hayatını kaybetmiş, iki kişi de yaralı olarak hastaneye kaldırılmıştı. Anneme baktığımda ağlamaklı bir hâldeydi. Bu ailenin yerinde biz de olabilirdik! diyerek mufağa geçti. Konu metni Konu ile ilgili resim 12 7

8 Trafik Güvenli i Okula, alışverişe, parka giderken kullanılan yolların güvenli olup olmadığı öğrenilmeli, en kısa yoldan gitmek yerine uzun olsa bile daha güvenli yollar tercih edilmelidir. Güvenli olmayan yollar tercih edilmemeli, bu yolları tercih edenler trafik kazalarına karşı uyarılmalı, her zaman güvenli yollar kullanılmalıdır. Güvenlik unsurlarının bulunmadığı yerlerden geçmek zorunda kalındığında trafikte tehlike oluşturmayacak şekilde yürünmelidir. Bölümün adı Konu metni Konu ile ilgili resim Trafikle ilgili sloganlar bölümü B R YERE G DERKEN EN KISA YOLU DE L, EN GÜVENL YOLU SEÇEL M. Değerlendirme çalışmalarının yer aldığı bölüm Güvenli yolların özellikleri nelerdir? Neden kısa yol değil de güvenli yol tercih edilmeli ve büyüklerden yardım alınmalıdır? 17 ÖÇK s Öğrenci çalışma kitabı sayfasına yönlendirme sayfalarının verildiği bölüm Bakal m ö rendiniz mi? A ÖĞRENDİKLERİMİ DEĞERLENDİRİYORUM Aşa ğı da ki cüm le le ri oku yu nuz. Doğ ru olan la rın sonundaki kutucuğa D, yan lış olan la rın sonundaki kutucuğa Y ya zı nız. Konuyla ilgili ölç me ve de ğerlen dir me çalışmaları bölümü 1. Taşıtlara sıra ile binmek kargaşayı önleyerek trafik akışını olumlu yönde etkiler. 2. Taşıtlardan inerken taşıtın sol taraftaki kapısı kullanılmalıdır. 3. Emniyet kemerini takmak yasal zorunluluktur. 4. Trafik işaret levhaları trafiğin akışını kolaylaştırır. 5. Trafik işaret levhalarının anlamlarını bilmek fazla önemli değildir. 6. Yaya kaldırımında taşıt trafiğine uzak yerden ve dikkatli olarak yürünmelidir. 7. Yaya kaldırımında arkadaşlarla şakalaşmak, koşmak normal bir davranıştır. 8. Yaya kaldırımsız yollarda gece veya görüşün az olduğu durumlarda yürümek gerektiğinde el feneri taşınmalıdır. 9. Yolun her yerinden karşıya geçilebilir. 10. Karşıya geçişlerde ve yaya kaldırımında yürürken yaşlı, hamile, engelli ve küçük çocuklara her zaman yardımcı olunmalıdır. 11. Trafik işaret levhaları sadece sürücüler için konulmuştur. 12. Trafik işaret levhaları yaya ve sürücülere trafikte nasıl davranmaları gerektiğini anlatır. 13. Yaya kaldırımsız yollarda gidiş yönüne göre yolun sol tarafından yürünmelidir. 14. Bir yere gitmek istediğimizde en kısa yol değil, uzun da olsa en güvenli yol tercih edilmelidir. 15. Karşıya geçerken alt ve üst geçitleri kullanmak önemli değildir. 16. Taşıtlara sıra ile binilmeli ve taşıtlardan sıra ile inilmelidir. 74 8

9 Bakal m ö renmi miyiz? Üniteler sonunda öğrenilen bilgiler belirlemek amacıyla ölçme değerlendirme çalışmalarının yer aldığı bölüm Trafik Bilinci ve İlk Yardım üniteleri so nun da öğ ren dik le ri nizi belirlemek için ken di nizi de ğer len di re bi lir siniz. Bu nu ya pa bil mek için aşa ğı da ki so ru la rı ce vap layı nız. A DERS YILI SONU ETKİNLİĞİ Afla ğ da ki cüm le le ri oku yu nuz. Doğ ru olan la r n sonundaki kutucuğa D, yan l fl olan la r n sonundaki kutucuğa Y ya z n z. 1. Trafik işaret levhaları sadece sürücüler için konulmuştur. 2. Trafik işaretleri yolun durumu, yerleşim yeri ve çeşitli hizmet birimleri hakkında bilgi verir. 3. Yaya kaldırımsız yollarda gidiş yönüne göre yolun sol tarafından yürünmelidir. 4. Bir yere gitmek istediğimizde en kısa yol değil, uzun da olsa en güvenli yol tercih edilmelidir. 5. Karşıya geçerken alt ve üst geçitleri kullanmak önemli değildir. 6. Taşıtlara sıra ile binilmeli ve taşıtlardan sıra ile inilmelidir. 7. Otomobillerin arka koltuğunda oturanların emniyet kemeri takmaları zorunlu değildir. 8. Yaya geçidi levhası, yayaların güvenli olarak karşıya geçebilecekleri yeri gösterir. 9. Yaya kaldırımında yürürken ortopedik ve görme engelli kişilere yardımcı olunmalıdır. 10. Trafiğe çıkmadan günlük hava durumuna göre önlem alınmalıdır. 11. Üzeri açık taşıtlarda yolculuk yapmak yasak değildir. 12. Herhangi bir trafik kazası ile karşılaşıldığında ilk önce 110 İtfaiye aranmalıdır. 13. Kaykay, kızak, paten gibi araçlar her yerde kullanılabilir. 14. Herhangi bir trafik kazası ile karşılaşıldığında ilk önce 112 Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetleri aranmalıdır. 15. Yaralı bir kişiye herkes tarafından ilk yardım yapılabilir. 101 B Aşa ğı da ki ifa de le ri, nok ta lı yer le re uy gun söz cük le ri ya za rak ta mam la yı nız. 1. Tra fik işa ret lev ha la rı na... ver mem. 2. Ya ya kal dı rı mı bu lun ma yan yer ler de yü rür ken yo lun ken di gi diş yö nü me gö re... ta ra fın dan gi de rim. 3. İlk yar dım sa de ce bu ko nu da... al mış ki şi ler ce ya pıl ma lı dır. 4. Ço cuk lar ta şıt la rın... kol tu ğun da yol cu luk yap ma lı ve em niyet ke me ri ni tak ma lı dır. 5. Bi sik let, kay kay, pa ten, kı zak gi bi araç lar kul la nı lır ken diz lik, dir sek lik ve... ta kıl ma lı dır. 6. Bi sik let, kay kay, pa ten, kı zak vb. araç lar ta şıt tra fi ği ne ka pa lı... alan la rın da kul la nıl ma lı dır. 7. Bi sik let, kay kay, pa ten, kı zak vb. araç lar kul la nı lır ken dö nüş ler de dik kat li olun ma lı ve... gi dil me me li dir. 8. Okul geçidi, alt ve üst geçit,... geçiş yerlerindendir. 9. Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetlerinin telefon numarası Taşıtlara binerken sıra olmalı ve... yaratılmamalıdır. C Aşa ğı da ki re sim le ri ve an lam la rını ok çizerek eş leş ti ri niz. Paten Plaster Okul geçidi Yaya geçidi Kask 102 9

10 SÖZLÜK Sözlük bölümü A acil: İve di, ace le et me yi ge rek ti ren. ak ro ba si: Cam baz l k, ak ro bat lık. al g : Bir fle ye dik ka ti yö nel te rek o fle yin bi lin ci ne var ma, id rak. alkol: Her türlü alkollü içki. am bu lans: Has ta ve ya ya ra lı ta şı ma ya uy gun ha zır lan mış özel araç, can kur ta ran. ani: Bir anda oluveren, apansız, ansızın, birdenbire. an ti sep tik: Mik rop la r öl dü rü cü özel li ği olan. araç: Kara yollarında kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adı. B ban ket: fiehirler aras yollar n iki taraf nda yayalar n yürümesine ve tafl tlar n trafiği aksatmadan du ra bil me si ne ya ra yan ça k l ve ya top rak yol. bi sik let: Tekerlekleri pedal aracılığıyla ayakla döndürülen binek aracı, çiftteker. bi sik let yo lu: Ka ra yo lu nun sa de ce bi sik let li le rin kul la n mı na ay r lan k s m. C-Ç cad de: Şe hir için de ana yol. ci haz: Ay gıt, alet, ta kım. D dir sek lik: Ko ru mak ama c y la dir se ğe ge çi ri len fley. diz lik: Ko ru mak ama c y la di ze ge çi ri len fley. dö ne meç: Bir yo lun yön de ğifl tir di ği yer, vi raj. du rak: Tren, tramvay, otobüs, minibüs vb. genel tafl tlar n durmak zorunda olduğu veya durabileceği yer. 107 KAYNAKÇA Kaynakça bölümü Fah ret tin Öz kan, Lüt fi ye He di ye Ay lanç, Ham di Öz kan, Tra fik, Çev re, İlk Yar dım, Mo tor ve Araç Tek ni ği, Ser hat Ya yın cı lık, İz mir, Gö nül Bay ram, Özen Bay ram, Be lir li Gün ler ve Haf ta lar, Ko za Ya yın Da ğı tım, An ka ra, İb ra him Pı nar, Ka ra yol la rı Tra fik Ka nu nu, Seç kin Ya yı ne vi, An ka ra, İlk Yar dım El Ki ta bı, Si vil Sa vun ma Mü dür lü ğü, Ya yın Nu.: 55, An ka ra, Ka ra yol la rı Tra fik Ka nu nu ve Ce za Reh be ri, Ba yın dır lık ve İs kân Ba kan lı ğı, Ka ra yol la rı Ge nel Mü dür lü ğü Ya yın la rı, An ka ra, KAY GEP Tra fik Eği tim Se ti , Ba yın dır lık ve İs kân Ba kan lı ğı, Ka ra yol la rı Ge nel Mü dür lü ğü Ya yın la rı, An ka ra, Nazan Serenli, İlk Yardım, Mozaik Yayınları, İstanbul, Rıd van Ege, Ka za lar, Ön len me si, Ha ber leş me, Acil Yar dım, Teş ki lat lan ma, Emel Matba acı lık, An ka ra, Rıd van Ege, Tra fik Fa ci asın dan Na sıl Kur tu la lım, An ka ra, Tra fik Ka za la rı Öze ti, Ba yın dır lık ve İs kân Ba kan lı ğı, Ka ra yol la rı Ge nel Mü dür lü ğü Ya yın la rı, An ka ra, TDK Türk çe Söz lük, Türk Dil Ku ru mu Ya yın la rı, An ka ra, TDK Ya zım Kı la vu zu, Türk Dil Ku ru mu Ya yın la rı, An ka ra, İN TER NET KAY NAK LA RI GA ZE TE HA BER LE Rİ KAY NAK LA RI (1) 03 Nisan 2010, Milliyet gazetesi (İnternet sitesi). (2) 07 Ocak 2002, Milliyet gazetesi (İnternet sitesi). (3) 22 Ekim 2006, Sa bah ga ze te si

11 1. Ünite Trafik Bilinci Trafik Güvenliği Trafik Bilgisi Trafik Kuralları Trafikte Alınacak Önlemler 11

12 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Trafikte neden ben yerine biz demeliyiz? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Aferin! Trafikte sadece kendini değil, arkadaşını da düşünüyorsun. TRAFİK KURALLARI İNSAN VE İNSAN HAYATI İÇİNDİR Akşam ailece televizyon izlerken bir yandan sohbet ediyorduk. Televizyondaki trafik kazası haberi üzerine bir anda sessiz kaldık. Meydana gelen trafik kazasında bir aileden üç kişi hayatını kaybetmiş, iki kişi de yaralı olarak hastaneye kaldırılmıştı. Anneme baktığımda ağlamaklı bir hâldeydi. Bu ailenin yerinde biz de olabilirdik! diyerek mufağa geçti. 12

13 Trafik Güvenliği Annem bir süre sonra odaya geldiğinde babam ona, Üzüntünü anlıyorum. Bu konuda herkes senin gibi duyarlı olmalı birbirini düşünmeli. Çünkü hergün televizyon, radyo, gazete gibi iletişim araçlarında çok sayıda trafik kazası haberiyle karşılaşıyoruz. Biz de trafikte her zaman bir tehlikeyle karşılaşabilir, trafik kazası yaşayabiliriz. Bunu hiç unutmamalıyız. Bu bir eğitim sorunu dedi. Gazetedeki kaza haberini sesli bir şekilde okumaya başladı. İstanbul Bostancı da Trafik Kazası Bostancı da kırmızı ışıkta geçen bir otomobilin neden olduğu trafik kazasında 1 i ağır, 3 kişi yaralandı. Kaza, saat sıralarında Bostancı Sahil Yolu Turgut Özal Bulvarı döner kavşakta meydana geldi. Görgü tanıklarının iddiasına göre Turgut Özal Bulvarı ndan sahil yoluna çıkmak isteyen otomobil sürücüsü kırmızı ışıkta geçti. Sürücü, sahil yolundan Kadıköy yönüne giden başka bir otomobile çarparak otomobiliyle takla attı. Ters dönen otomobilin içinde sıkışan sürücüyü çevredekiler kurtarırken otomobilin içinde kalan arkadaşı için olay yerine itfaiye çağrıldı. Kazazede, ters dönen otomobilin içinden itfaiye ekiplerinin otomobil kapısını kesmesi ile çıkartıldı. Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesine kaldırılan yaralının hayati tehlikesinin bulunmadığı, Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesine kaldırılan sürücünün ise durumunun ağır olduğu ve yoğun bakıma alındığı belirtildi. Hafif yaralanan diğer otomobilin sürücüsüne ise olay yerine gelen ambulansta müdahale edildi. Polis, kazayla ilgili soruşturmayı sürdürüyor. Gazete haberi (1) Babam sonra bana dönerek Trafik eğitiminin temel amacı, trafikte tehlike yaratmamak ve tehlikelerden korunmaktır. Sen bu yıl trafik güvenliği dersi okuyacaksın. Trafik kuralları insanları trafik kazalarından korumak için konulmuştur. Ancak aldığın eğitimi davranışına yansıtmazsan hiçbir anlamı olmaz. Unutma ki yaptığın her davranış sadece seni değil, herkesi ilgilendirmektedir. Bu nedenle trafikte sadece kendini değil, diğer kişileri de düşünmeli ve kurallara uymalısın. Merak ettiğin ve öğrenmek istediğin bilgileri öncelikle öğretmenlerine ve bizlere sormalısın. Derste öğrendiklerini bizlerle paylaşmalısın. Bizim de senden öğreneceklerimiz vardır. dedi. 13

14 1. Ünite: Trafik Bilinci Televizyondaki trafik kazası haberi ve babamın anlattıkları beni çok etkilemişti. O gece rahat uyuyamadım. Okula gittiğimde ilk işim bunları arkadaşlarıma anlatmak oldu. Ayrıca onlara bulduğum afişi de gösterdim, çok beğendiler. O gün arkadaşlarımızla herkesin trafik bilincini kazanması için trafik konusunda öğrendiklerimizi çevremizdekilerle paylaşmaya karar verdik. (Bu kitap için yazılmıştır.) 14

15 Trafik Güvenliği TRAFİKTE EN ÖNEMLİ ŞEY İNSAN HAYATIDIR. Trafik eğitimi niçin önemlidir? Trafik kazalarnı önlemek için sadece kurallar koymak yeterli midir? Neden? 15 ÖÇK s

16 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Güvenli yol denilince aklınıza ne geliyor? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Oku la gi der ken ve okul dan ge lir ken arkadaşların gibi gü ven li yol la rı seç me li sin. NEDEN GÜVENLİ YOL? Bulunduğumuz yer ile gitmek istediğimiz yer arasında birden fazla yol olabilir. Bu yollardan han gi si ni ter cih ede ce ği miz önem li dir. Bu ter ci hi ya par ken yol la rın kı sa ya da uzak oluşuna göre karar vermemeliyiz. Büyüklerimizden de yardım alarak belirlediğimiz alt ve üst geçitlerin, trafik ışıklı işaret cihazlarının, trafik polisinin, yaya ve okul geçitleri ile trafik işaret levhalarının bulunduğu gü ven li yo lları kullanmaya özen göstermeliyiz. 16

17 Trafik Güvenliği Okula, alışverişe, parka giderken kullanılan yolların güvenli olup olmadığı öğrenilmeli, en kısa yoldan gitmek yerine uzun olsa bile daha güvenli yollar tercih edilmelidir. Güvenli olmayan yollar tercih edilmemeli, bu yolları tercih edenler trafik kazalarına karşı uyarılmalı, her zaman güvenli yollar kullanılmalıdır. Güvenlik unsurlarının bulunmadığı yerlerden geçmek zorunda kalındığında trafikte tehlike oluşturmayacak şekilde yürünmelidir. BİR YERE GİDERKEN EN KISA YOLU DEĞİL, EN GÜVENLİ YOLU SEÇELİM. Güvenli yolların özellikleri nelerdir? Neden kısa yol değil de güvenli yol tercih edilmeli ve büyüklerden yardım alınmalıdır? 17 ÖÇK s

18 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Güvenli olmayan yerlerde oynamanın sakıncaları neler olabilir? Tartışınız. Oynadığınız yer hiç güvenli değil. Güvenli yerleri seçmelisiniz. GÜVENLİ OYUN YERLERİ Arkadaşlarımızla okul çıkışında futbol oynamaya karar verdik. Arkadaşlarımızdan biri yolun kenarındaki boş arsada oynayabileceğimizi söyledi. Ben hemen itiraz ettim. Geçen gün orada oynarken heyecanla topun peşinden yola çıktığımı, gelen bir taşıtın zorlukla durduğunu ve tehlike atlattığımı söyledim. Bir arkadaşım da yaya kaldırımında yakan top oynarken böyle bir olayla karşılaştığını anlattı. 18

19 Trafik Güvenliği Arkadaşım, bu olaydan sonra güvenli oyun yerlerinin nereleri olabileceğine ilişkin ailesinden ve İnternetten elde ettiği bilgileri derlediğini, bu bilgileri trafik güvenliği dersinde okumayı düşündüğünü belirtti. Arkadaşımız araştırma sonuçlarını derste şöyle anlattı: Yaya ve taşıt yolunda oynamak tehlikelidir. Oyun yerleri her şeyden önce güvenli olmalıdır. Oyun yerlerinin seçimi yapılırken buraların taşıt trafiğinden uzak olmasına dikkat etmeliyiz. Taşıt yoluna yakın yerlerde oynarsak her an bir kaza geçirebiliriz. Örneğin, oynadığımız top yola kaçabilir. Biz de onu almak için oyun heyecanıyla kontrolsüz biçimde taşıt yoluna çıkabiliriz. Bunun sonucunda yaralanabilir, sakat kalabilir ya da ölebiliriz. Bunları düşünerek her zaman güvenli oyun yerlerinde oynamalıyız. Cadde ve sokaklarda kesinlikle oynamamalıyız. Ayrıca terk edilmiş ıssız yerlerde, demir yolları üzerinde, yıkıntılarda, inşaat alanlarında ve çöp dökülen yerlerde oynamaktan da kaçınmalıyız. (Bu kitap için yazılmıştır.) 19

20 1. Ünite: Trafik Bilinci OYUN OYNAMAK İÇİN GÜVENLİ YERLERİ TERCİH EDİN. Güvenli oyun yerleri nerelerdir? Cadde ve sokaklarda oyun oynamanın sakıncaları nelerdir? ÖÇK s

21 Düflünelim, tartışalım : Bisiklet, paten, kaykay, kızak gibi araçlar kullanılırken uyulması gereken kurallar nelerdir? Tartışınız. Trafik Güvenliği Ço cuk lar, bisikleti taşıt trafiğinin olmadığı güvenli yerlerde kullanıyorsunuz. Eminim bisikleti ulaşım aracı olarak kullanabilmek için on bir yaşını bitirmiş olmanız gerektiğini de biliyorsunuzdur. GÜVENLİ SÜRÜŞ İÇİN KURALLARA UYARIM Öğretmenimiz derse başlarken Çocuklar, hepiniz bisiklet, paten, kaykay, kızak gibi araçları kullanmayı çok seviyorsunuz. Peki, bunları kullanırken uyulması gereken kuralları biliyor musunuz? diye sordu. Biz daha düşünürken arkadaşımız Sezen, sürekli parmak kaldırarak uymamız gereken kuralları tek tek söylüyordu. Hepimiz şaşırmıştık. 21

22 1. Ünite: Trafik Bilinci Arkadaşlarımız Sezen sınıf panosunu göstererek Bakın panoda hepsi yazılı. Ben sizin için araştırıp güvenli sürüş kuralları listesi hazırladım. Size okuyayım. dedi ve aşağıdaki listeyi okudu. Bisiklet on bir yaşından sonra ulaşım aracı olarak kullanılabilmektedir. Bu nedenle bisiklet, kaykay, paten gibi araçlara taşıt trafiğine kapalı oyun alanlarında binilmelidir. Bu araçları kullanırken başı korumak için kask, dirsekleri korumak için dirseklik ve dizler için dizlik takılmalıdır. Bisiklet sürücünün boyuna uygun, bisikletin kornası ve freni çalışır durumda olmalıdır. Bisiklete tek binilmeli, selesine ikinci bir kişi alınmamalıdır. Bisiklet her zaman yolun sağından sürülmelidir. Bisiklet, kaykay, paten, kızak gibi araçları kullanırken hızlı gidilmemeli, akrobatik hareketler yapılmamalı, sağa ve sola dönüşlerde dikkatli olunmalı, ani ve hızlı hareket edilmemelidir. Güvenli sürüş kurallarına uymazsak ve gereken güvenlik önlemlerini almazsak her an bir kaza geçirebilir ve yaralanabiliriz. Sezen hazırladığı listenin sonunda Güvenli sürüş için gereken güvenlik önlemlerini alalım, kurallara uyalım, uymayanları uyaralım. sözünü hepimiz alkışladık. Arkadaşlarımızla bundan sonraki derslere hazırlıklı geleceğimize söz verdik. 22

23 Trafik Güvenliği Bir Öykü: İnecektim Zaten Nasrettin Hoca birgün bisiklete binmiş. Bisikleti aşırı hızlı sürdüğü gibi ellerini bırakıp akrobatik hareketler yaparak alımlı çalımlı geziyormuş. Tam oyun oynayan çocukların yanından geçiyormuş ki dengesini kaybedip düşmüş. Çocuklar başlamışlar gülmeye. Çalımı bozulan hoca fena öfkelenmiş: Ne gülersiniz be! İnecektim zaten, demiş. (Bu kitap için uyarlanmıştır.) Kıssadan hisse: Bisiklete binerken ellerimizi bırakmamalı, akrobatik hareketler yapmamalıyız. Kask, dizlik ve dirseklik takarak gerekli güvenlik önlemlerini de almalıyız. 23 Görsel tasarımcı tarafından Akşehir Kaymakamlığı İnternet sitesindeki Nasrettin Hoca figüründen faydalanılarak çizilmiştir.

24 1. Ünite: Trafik Bilinci Boyunuza uygun bisiklete binmezseniz ne gibi tehlikelerle karşılaşırsınız? Bisikletin selesine neden ikinci bir kişi alınmamalıdır? Bisiklet hangi yaştan itibaren ulaşım aracı olarak kullanılabilir? Bir Öykü: Bisikleti Kim Sırtlanır? Nasrettin Hoca bir gün bisiklete biner, pazara doğru yola çıkar. Oğlu da yanında yürüyerek yol alırlar. Az ilerleyince, bir grup insanla karşılaşırlar. Hoca topluluğa selam verir. Adamlar selamı alır almaz başlarlar dedikoduya: İnsafsız adam! Kendisi bisiklete binmiş, küçücük çocuğu yürütüyor. Zavallı çocuk nasıl yürüsün? Söylenenleri duyan Hoca bisikletten iner, oğlunu bindirir. Kendisi onun yanında yürüyerek yola devam ederler. Biraz ileride bir grup insan sohbet hâlindedirler. Yaklaşınca selam verir Hoca hürmetle. Birkaç adım atmadan onlar da başlar dedikoduya: Zamane çocuğu ne olacak! Kendisi bisiklete binmiş, utanmadan yaşlı babasını yürütüyor. Üstelik bisiklet de boyuna göre çok büyük. On bir yaşından da küçük gibi. Bu yaşı bitirmeyenler bisikleti ulaşım aracı olarak kullanmamalı. 24

25 Trafik Güvenliği Sözler kulağına kadar gelen Hoca durur, düşünür. Bu sefer kendisi de biner bisiklete. Herhâlde şimdi oldu. der mırıltıyla. O sırada karşılaştıkları birkaç adama da selam verir. Adamlar selamı alırlar almasına ama durmaz çeneleri: Yahu şu insanlar hiç bisiklete binmesini bilmiyor. Aynı anda iki kişi bisiklete binerse her an dengelerini kaybedip düşebilirler, diye söylenirler. Onlar böyle konuşurken Hoca ile oğlu kendilerini yerde bulur. Artık akla uygun bir tek seçenek kalmıştır. İnerler baba oğul bisikletten, başlarlar bisikletin yanında yürümeye. Memlekette adam mı yok? Karşılaşırlar yine bir toplulukla ve selamlaşırlar muhabbetle. Bu seferki topluluk basar kahkahayı: Enayilere bak! Bisiklet bomboş, hiçbirisi binmemiş. 25

26 1. Ünite: Trafik Bilinci Kafası iyice karışan Hoca, sarığının altına sokar parmaklarını, şaşkın ve düşünceli kaşır kafasını. Sinirli sinirli parlar gözleri. Sonra seslenir oğluna: Tut oğlum ucundan. Kaldır. Haydi hooooop! Alırlar sırtlarına bisikleti ve öylece revan olurlar yola. (Bu kitap için uyarlanmıştır.) Kıssadan hisse: Bisiklete tek binmeli, selesine bir başkasını bindirmemeliyiz. Bisikletin boyumuza uygun olmasına da dikkat etmeliyiz. HIZDA DEĞİL, KURALLARA UYMADA YARIŞALIM. Bisiklet kullanılırken yapılmaması gereken davranışlar nelerdir? Niçin? Bisiklet, kaykay, paten vb. araçları kullanırken hangi kurallara uyulmalıdır? ÖÇK s

27 Trafik Güvenliği Düflünelim, tartışalım : Emniyet kemeri niçin takılır? Tartışınız. Sakın unutma!.. Sen de taşıt içindeyken emniyet kemerini her zaman kullanmalısın. EMNİYET KEMERİ HAYAT KURTARIR Otomobilimize bindiğimde ön koltukta oturmayı çok istememe rağmen babam arka koltuğa oturmamı ve emniyet kemeri takmamı istiyordu. Bunun nedenini babama sorduğumda, güvenlik için olduğunu söyledi. Babam, buna uyulmazsa ne gibi tehlikelerle karşılaşılabileceğini araştırmamı istedi. 27

28 1. Ünite: Trafik Bilinci Eve dön dü ğü müz de İnternet ten bu konuyu araştırdım. Emniyet kemerinin kazalarda yaralanmaları azaltan bir güvenlik aracı olduğunu, taşıtların ani fren yapması veya bir kaza anında yolcuların koltuktan fırlamalarını önlediğini öğrendim. Böylece ölüm oranında da azalma oluyor du. Emniyet kemerinin yaş grubuna, kiloya ve boya göre farklı kullanıldığını, emniyet kemeri takmanın yasal bir zorunluluk olduğunu öğrendim. Öğrendiklerimi anlattığımda babam çok memnun oldu. Bana, Kızım sen bebekliğinde çocuk güvenlik koltuğunda oturuyordun. Şimdi arka koltukta oturuyorsun. Gelecek sene ise yaşın uygun olacağı için ön koltuğa oturabileceksin. Emniyet kemerini yasal zorunluluktan değil, güvenliğimiz için gerekli olduğuna inanarak takmalıyız. dedi. Ben de araştırmaların sonucunda bulduğum; kimlerin emniyet kemeri takması gerektiği hangi yaştaki çocukların çocuk güvenlik koltuğunda yolculuk etmelerine ilişkin bilgileri sizle paylaşmak istedim. (Bu ki tap için ya zıl mış tır.) Kimler Emniyet Kemeri Takmalı? Otomobillerde ve yolcu taşımak için tescil edilmiş ara zi ta şıt la rın da ön ve ar ka kol tuk lar da; mi ni büs, kam yon ve kam yo net ler de ise sü rü cü ile yanında oturan yolcuların emniyet kemeri takması zorunludur. Şehirler arası otobüslerde; Sürücüler ve ön koltuklarda, Önün de boş luk olan en ar ka kol tuk lar da, Önünde kapı ve merdiven boşluğu bulunan koltuklarda oturan yolcular da emniyet kemeri takmak zorundadırlar. Çocuklar yolculuk sırasında kucakta tutulmamalı yaşı ve ağırlığına uygun çocuk güvenlik koltuğu kullanılmalıdır. Yolculuk sırasında çocuklar taşıtların ön koltuğuna oturtulmamalıdır. 28

29 Trafik Güvenliği Hangi Yaşta Hangi Koltuk? 1 yaşına kadar (13 kiloya kadadar) bebekler için yapılmış olan ana kucağı modeli, arka koltuğa, bebeğin yüzü arkaya bakacak şekilde monte edilmelidir. 4 yaşına kadar (9-18 kg. arası), hareketli çocuk güvenlik koltukları kullanılmalı, bunlar arka koltuğa öne bakacak şekilde monte edilmelidir. 4 yaşından sonra ise (15-36 kg. arası), çocuk, boy ve kilo olarak hareketli koltukları kullanamayacaktır ve henüz emniyet kemeri de kullanmaya hazır olmadığından yükseltici koltuklar kullanılmalıdır. Emniyet kemeri, ancak 12 yaşından sonra takılmalıdır. Araştırmalara göre otomobile doğru şekilde yerleştirilen çocuk koltuğu yaralanmaları önemli ölçüde azaltmaktadır. Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden yararlanarak cevaplayınız. 1. Emniyet kemeri takmanın faydaları nelerdir? 2. Otomobillerde çocuklar hangi koltukta oturmalıdır? Niçin? 4. Kaç yaşına kadar olan çocuklar için güvenlik koltuğu kullanılmalıdır? Çocuk güvenlik koltuğunu kullanmanın ne gibi faydaları vardır? 5. Emniyet kemerinin yaş grubuna, kiloya ve boya göre ayarlanmasının önemi nedir? 29

30 1. Ünite: Trafik Bilinci Yukarıdaki afişlerin anlamları nelerdir? Buradaki sloganların günlük hayatımızda etkin olarak kullanılması sonucu trafik kazalarının azalıp azalmayacağı konusunda arkadaşlarınızla tartışınız. Bu afişlerdeki sloganlar, emniyet kemeri takmanın güvenliğimiz için gerekli olduğu duygusu oluşturdu mu? EMNİYET KEMERİ TAŞITTAKİLERİN YAŞAMINI KORUR. Emniyet kemerini niçin takmamız gerekir? Taşıtlarda hangi koltukta oturanlar emniyet kemeri takmalıdır? Özel ta şıt lar da bebek ve ço cuk la r nerede ve nasıl yolculuk yapmalıdır? ÖÇK s

31 Trafik Bilgisi Düflünelim, tartışalım : Trafikte hangi durumlarda yaya, yolcu ve sürücü oluyorsunuz? Tartışınız. Trafikte bir yere yaya olarak veya taşıt içinde yolcu olarak gidebilirsiniz. Yaya iken tra fik po li si nin işa ret le ri ne, ışık lı trafik işa ret ci haz la rı na ve tra fik işaret lev ha la rı na uy ma nız ge rek tiği ni unut ma ma lı sı nız. BEN BİR YAYAYIM Babamın işi nedeniyle yeni bir semte taşınmıştık. Bu, benim için yeni bir okul demekti. Eski arkadaşlarımı çok özleyecektim. Ağabeyim, annem ve babam oturmuş sohbet ediyorduk. Annem ve babam her zamanki gibi nasihatlerine başladılar. Okula giderken trafikte nelere dikkat etmem gerektiğini anlatıyorlardı. Ama ben onları dinleyecek durumda değildim. Çünkü yeni okulumda yeni arkadaşlar edinecek olmam beni çok heyecanlandırıyordu. Eski okuluma, evimizden uzak olduğu için okul servis aracı ile gidiyordum. Yeni okulum evimize yakındı, yürüyerek gidecektim. Yani okula giderken artık yolcu değil yaya olacaktım. Bir an servis aracının sürücüsü Mehmet amca aklıma geldi. Onu da çok özleyecektim. Bizi kendi çocukları gibi korurdu. 31

32 1. Ünite: Trafik Bilinci Okulun ilk günüydü. Heyecandan çok az uyumuştum. Annem akşam olduğu gibi nasihatlerine tekrar başladı: Bak Elif, okula yürüyerek gideceksin, çok dikkatli olmalısın. Sokaklarda trafik daha az yoğundur. Yine de sen tedbirli olmalısın. Sokaklarda ve trafiğin yoğun olduğu caddede yolun kenarında bulunan yaya kaldırımından yürümelisin. Geçmen gereken bir kavşak var. Orada örncelikle trafik polisinin işaretine uymalısın. Eğer trafik polisi yoksa karşıya geçmek için trafik ışıklarının yayalar için yeşil yanmasını beklemelisin. Sakın kırmızı ışıkta geçme. Biliyorsun yayalar için sadece yeşil ve kırmızı ışık var. Sürücüler için ise yeşil ve kırmızı ışıktan önce yanan ve hazırlan anlamına gelen sarı ışık yanar. Yaya ve okul geçidinden önce buralara yaklaşıldığını gösteren trafik işaret levhalarını göreceksin. Üşenme sakın, yaya ve okul geçitlerini kullan, başka yerden geçme. dedi. Beni öperek uğurladı. İçimden, Ben bunları zaten biliyorum. Babam ve annem hiç sıkılmadan bana hep nasihat ediyor ne gerek var ki? diye düşünüyordum. 32

33 Trafik Bilgisi Okuluma az bir yol kalmıştı. Heyecandan ve biraz da dalgınlıktan olsa gerek yaya geçidine gelmeden karşıya geçmeye çalıştım. O sırada yoldan gelen taşıt sürücüsü aracını zorlukla durdurmuştu. Çok karkmuştum. O an annem ve söyledikleri aklıma geldi. Yeni arkadaşlarımla tanışmanın heyecanını unutmuş, akşam annem ve babama sarılıp onların söylediklerini yapmadığım için özür dilemekten başka bir şey düşünmüyordum. (Bu kitap için yazılmıştır.) Yukarıdaki resimde Elif in hatalı davranışının ne olduğunu söyleyiniz. Bu davranış aracı kullanan sürücüyü hangi durumla karşı karşıya bırakmıştır? Yaya ve okul geçitlerini kullanmazsak neler olabilir? Trafik polisine, ışıklı trafik işaret cihazlarına ve trafik işaret levhalarına neden ihtiyaç duyarız? Yayalar, neden trafik kurallarına uymalıdırlar? Trafik işaret levhalarının anlamlarını bilmezsek ne gibi olumsuzluklarla karşılaşırız? Yandaki sayfada Elif in okulunun da bulunduğu re sim de ne ler gö rü yor su nuz? Cadde, sokak, yaya, sürücü, yolcu, yaya geçidi, ışıklı trafik işaret cihazı, yaya kaldırımı ve taşıtları gösteriniz. Trafik te dü ze ni sağ la mak için ne ler ya pıl mış? Ya pı lan dü zen le me ler trafikte ne gi bi ko lay lık lar sağ lı yor? 33

34 1. Ünite: Trafik Bilinci Evden çıkınca yola, Çok dikkatli olalım; Trafik kuralına Sıkı sıkı uyalım. TRAFİK KURALLARINA UYALIM Taşıt gelmediğini Görünce iki yandan; Yürüyelim karşıya, Dikkatlice durmadan. Trafik lambasında, Kırmızı da duralım; Yeşil ışık yanınca Geçmeye başlayalım. Kaldırımdan gidelim, Caddeye inmeyelim; Trafik kazasına Hiç meydan vermeyelim. Daima yaya geçit Yolu tercih edelim; Trafik polisini Dikkatle izleyelim. Dikkatli olan insan, Uyar bu kurallara; Kurallara uyanlar Uğramaz kazalara. Caddenin bir yanından Diğer yana geçerken, Önce sol, sonra sağa Bakalım yürümeden. Naim YALNIZ TRAFİKLE İLGİLİ ÖGELERİ ÖĞRENMEMİZ BİZİ BİLİNÇLİ YAYA, YOLCU VE SÜRÜCÜ YAPAR. Trafikte hangi ögelere uymanız gerekmektedir? Bir yere yaya olarak giderken trafikle ilgili hangi ögelerle karşılaşırsınız? Trafikte güvenliğimiz için ne tür düzenlemeler yapılmaktadır? 34 ÖÇK s

35 Trafik Bilgisi Düflünelim, tartışalım : Ulaşımda kullanılan taşıtlar olmasaydı günlük yaşantımızda ne gibi zorluklarla karşılaşırdık? Tartışınız. Ulaşım için kara, demir, deniz ve hava yollarından en çok kara yolunu kullanma nedenlerimiz nelerdir? ULAŞIMIN HAYATIMIZDAKİ YERİ Babam, bu bayram Siirt teki halam n yan nda geçireceğimizi söylediğinde hepimiz çok mutlu ol mufl tuk. Ben ve kardeşim de ha la m çok seviyor, aynı yaşlardaki kuzenlerimle iyi an la fl yorduk. On la r gö re cek ol ma n n se vin ci ni ya flar ken babam, İlk önce neyle gideceğimize karar verelim. dedi. Annem düşüncesini şöyle belirtti: Otobüsle gidelim, diyeceğim ama bayramda trafik yoğun olur. Uçakla gidemez miyiz? Uçak sözü beni çok heyecanland rd. Uçağa ilk defa binecektim. Babam, Uçakla çabuk ve güvenli gideriz ama bay ram mas raf la r m z çok ola cak, uçak bi raz pa ha l olur. de di. 35

36 1. Ünite: Trafik Bilinci Ab lam görüşünü, Kur ta lan a ka dar tren le gi de bi li riz. Ge ri ye 25 km yolumuz ka l yor. Enifl tem bi zi ara bay la al r. Ger çi yol cu luk bi raz uzun sü re cek ama gü ven li, ra hat ve ucuz olur. şeklinde dile getirdi. Babam, Keflke Siirt te deniz olsayd gemiyle giderdik. Daha eğlenceli ve ekonomik olurdu. diye espri yapt. (Bu ki tap için ya z l m fl t r.) ULAŞIM YOLLARI, BİR VÜCUDA HAYAT VEREN DAMARLAR GİBİDİR. Ula şım yol la rın ı hız, güvenlik ve ekonomiklik bakımından karşılaştırınız. Ulaşım türünü seçerken nelere dikkat edersiniz? ÖÇK s

37 Trafik Bilgisi Düflünelim, tartışalım : Trafik işaret levhaları niçin konulmuştur? Bize ne gibi yararlar sağlar? Tartışınız. Bu levhaya iyi bakın. Bu, sizin karşıya güvenli geçebileceğiniz yerlerden birini gösteriyor. Sizce bu işaret levhasının adı ne olabilir? IŞIKLI TRAFİK İŞARET CİHAZLARI VE TRAFİK İŞARET LEVHALARINI ÖĞRENİYORUM Tra fik te yayalar için konulmuş işaret levhalarından hangilerini gördünüz? Gördüğünüz işa ret lev ha larının renkleri ve şekilleri neden farklıdır? Trafik işaret levhalarının anlamlarını neden bilmemiz gerekiyor? Bilmezsek ne gibi sorunlarla karşılaşırız? 37

38 1. Ünite: Trafik Bilinci Aşağıdaki trafik işaret levhalarının adlarını ve bu levhaların bulunduğu yerde nasıl davranılması gerektiğini belirtiniz. Trafik işaret levhalarında üçgen şeklinde olanın tehlike uyarı, daire şeklinde olanın düzenleme, kare şeklinde olanın bilgilendirme amaçlı olduğunu biliyor musunuz? Işıklı Trafik İşaret Cihazlarına Uymalıyız Annemle birlikte alışverişe gidiyorduk. Işıklı trafik işaret cihazının bulunduğu bir kavşakta beklerken yayalar için kırmızı ışık yanıyordu. Bize doğru hızla gelen araç sürücüsü o sırarda karşıya geçen kurallara uymayan dikkatsiz yayaya çarptı. Gördüğüm manzara beni hem çok ürküttü hem de çok üzdü. Işıklı trafik işaret cihazlarının anlamlarının herkes tarafından bilinmesi ve bunlara mutlaka uyulması gerektiğinin ne kadar önemli olduğunu düşündüm. Eve varır varmaz ışıklı trafik işaret cihazlarının anlamlarını araştırdım. Elde ettiğim bilgileri paylaşmak için ayrıntılı olarak yazdım ve ertesi gün arkadaşlarıma okudum. Eminim bu bilgiler sizin de işinize yarayacaktır. Işıklı trafik işaret cihazları, trafiğin düzenli ve güvenli bir şekilde akışını ve sürücülerle yayaların yolu sırasıyla kullanmalarını sağlar. Trafik akışının yoğun olduğu kavşak ve yaya geçitlerine konulan bu cihazlar, belirli aralıklarla yanıp söner. Araç sürücüleri ve yayalar, ışıkların durumuna göre yolu sırayla kullanırlar. 38

39 Trafik Bilgisi Ya ya lar için ko nu lan ışık lı trafik işa ret ci haz la rı, kırmı zı ve ye şil ol mak üze re iki renk ten olu şur. Üze rin de, du ran bir in san fi gü rü bu lu nan ya da DUR yazan kır mı zı ışık, yolun yayalara kapalı olduğu nu gös te rir. Bu ışık yan dı ğı sü re ce ya ya la rın ta şıt yo lu na gir me le ri ya sak tır. Üze rin de, yü rü yen bir in san fi gü rü ya da GEÇ yazan ye şil ışık, yolun yayalara açık olduğunu göste rir. Bu ışık yan dı ğı sü re ce ya ya lar kar şı ya geç mek üze re ta şıt yo lu na gi re bi lir ler. Ayrıca karşıya geçmek isteyen görme engelli yayalara sesli uyarı veren ışıklı trafik işaret cihazları da bulunmaktadır. Sü rü cü ler için ko nu lan ışık lı işa ret ci haz la rı; kır mı zı, sa rı ve ye şil ol mak üze re üç renk tir. Kır mı zı ışık, yolun araç trafiğine kapalı olduğu nu ve mut la ka du rul ma sı ge re ktiğini bildirir. 39

40 1. Ünite: Trafik Bilinci Sa rı ışık, uyarı anlamında olup yanış sırasına gö re yo lun tra fi ğe açıl mak ve ya ka pan mak üze re ol du ğu nu bil di rir. Sa rı ışı ğın kır mı zı ışık la bir lik te yan ma sı, yo lun tra fi ğe açıl mak üze re ol du ğu nu gös te rir. Bu du rum da, bek le mek te olan sü rü cü le rin ha re ke te ha zır lan ma la rı ge re kir. Ye şil ışık sön dük ten son ra ya nan sa rı ışık, yo lun tra fi ğe ka pan mak üze re ol du ğu nu bil di rir. Bu du rum da, sü rü cü le rin araç la rı nı ya ya ge çidindeki güvenlik şeridinde dur dur ma la rı ge re kir. Ye şil ışık, yolun trafiğe açık olduğunu gösterir. Bu ışık yandığı zaman geçilir. Sürücü ve yayalar, ışıklı işaret cihazlarına uymak zorundadırlar. (Bu kitap için yazılmıştır.) Bir Öykü: Hangi Trafik İşaret Levhası Daha Önemli? Trafik işaret levhaları, kendi aralarında tartışıyorlardı. Her biri kendisinin daha önemli olduğunu savunuyordu. Işıklı trafik işaret cihazı, Ben çok önem li yim. Ben olmasaydım yayalar ve sürücüler ne zaman geçeceklerini, ne zaman duracaklarını bilemezlerdi, dedi. 40

41 Mecburi yaya yolu levhası atıldı: Trafik Bilgisi Ben daha önemliyim. Bir yolun tamamının veya bir kısmının sadece yayaların kullanımına ayrıldığını gösteriyorum. Araçların buraya girmelerinin yasak olduğunu bildiriyorum. Yaya giremez levhası hemen söze karıştı: Asıl önemli olan benim. Yayaların bu yola girmelerinin yasaklanmış olduğunu, bu yola girerlerse bir tehlike ile karşılaşabileceklerini gösteriyorum. Yaya geçidi levhas söze kar flt : Ben yaya geçidinin bulunduğu yere gelindiğini gösteriyorum. Yaya ve sürücüleri, ilk geçiş hakkının yayalara ait olduğu konusunda bilgilendiriyorum. As l önem li olan be nim. 41

42 1. Ünite: Trafik Bilinci Bu arada Okul geçidi levhası, Ben okul geçidine yaklaşıldığı uyarısını yapıyorum. Sürücüler taşıtlarının hızlarını azaltır ve geçme yasağına uyar. Geçitten geçen veya geçmekte olan öğrencilere ilk geçiş hakkını verirler, diye gürledi. Kontrolsüz demir yolu geçidi levhası kendi kendine söylenip duruyordu: Ben tren le rin kara yolu üzerinden geç ti ği ye ri gös terme sey dim çok ka za olurdu. Her tra fik işa ret lev hası kendisinin da ha önem li olduğunu söylemeye çalışıyordu. Bu arada trafik polisimiz, Durun arkadaşlar. Boşa tartışıyorsunuz. Trafiğin güvenli ve düzenli akışında hepinizin önemli bir yeri var. Bu nedenle anlamlarınızın bilinmesi, korunmanız ve size zarar verenlerin uyarılması gerekir, dedi. (Bu kitap için yazılmıştır.) 42

43 Trafik Bilgisi TRAFİK İŞARET LEVHALARI, TRAFİĞİN DİLİDİR. Trafik işaret levhalarının şekilleri nasıldır? Bu levhalar şekillerine göre ne ifade ederler? Yayalar için konulan ışıklı trafik işaret cihazları hangi renklerden oluşur? Yaya giremez işaret levhasının bulunduğu yolda yayalar nasıl davranmalıdır? Trafik işaret levhalarından hangisi diğerlerine göre daha önemlidir? ÖÇK s

44 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Işıklı trafik işaret cihazları ile tra fik işa ret lev ha la rı ol ma say dı ne gibi sorunlarla karşılaşılırdı? Tartışınız. Ne ya pı yor sun? On la rı ko ru man ge re kir ken bir de za rar mı ve ri yor sun? IŞIKLI TRAFİK İŞARET CİHAZLARI VE TRAFİK İŞARET LEVHALARINI KORURURUM Işıklı trafik işaret cihazları ve tra fik işa ret lev ha la rı; Trafik düzenini ve güvenliğini sağlamak, Kara yolundan yararlananlara yol, trafik durumu ve yakın çevre ile ilgili bilgiler vermek, Ya sak la ma ve kı sıt la ma la rı bil dir mek amacıyla kara yolunun üzerine, kenarına vb. yerlere kolayca görülebilecek biçimde konulmaktadır. 44

45 Trafik Bilgisi Işıklı trafik işaret cihazları ile trafik işaret levhaları; sürücü, yaya ve yolculara trafikte nasıl davranacaklarını ve uymaları gereken kuralları göstermektedir. Bunlar âdeta trafiğin dilidir. Bu nedenle anlamlarını öğrenmek ve onları korumak herkesin görevi olmalıdır. Işıklı trafik işaret cihazları ve trafik işaret levhaları, yaya ve sürücülerin en büyük yardımcısıdır. Yaya, sürücü ve yolcuların güvenliği için bu kadar yararlı olan ışıklı trafik işaret cihazları ile trafik işaret levhalarının korunması gerekir. Bunların korunması, bir vatandaşlık görevi olduğu gibi kanunen de zorunludur. Bu cihazların ve levhaların yapımı için harcanan paralar bizden alınan vergilerle karşılanmaktadır. Trafik işaret levhalarının kırılması, sökülmesi, alınması veya yerlerinin değiştirilmesi yasaktır. Ayrıca bu levhaların çizilmesi, üzerlerine yazı yazılması veya bir şey yapıştırılması da yasaktır. Aksine davrananlar, suç işlemiş olurlar ve verdikleri zararı da ödemek zorundadırlar. 45

46 1. Ünite: Trafik Bilinci Trafik işaret levhalarına zarar verenler, kazalara neden olabilirler. Bir tehlike uyarı işaret levhasını görmeyen sürücünün kaza yapma olasılığı yüksektir. Bu nedenle bu tür davranışlarda bulunanlar uyarılmalı, gerekiyorsa en yakın polis veya jandarmaya bildirilmelidir. IŞIKLI TRAFİK İŞARET CİHAZLARI İLE TRAFİK İŞARET LEVHALARI, TRAFİĞİN AKIŞINI KOLAYLAŞTIRMAK VE KAZALARI ÖNLEM İÇİN KONULMUŞTUR. Işıklı trafik işaret cihazları ve trafik işaret levhaları hangi amaçla konulmaktadır? Işıklı trafik işaret cihazları ve trafik işaret levhaları niçin korunmalıdır? Işıklı trafik işaret cihazları ve trafik işaret levhalarına zarar verenlere nasıl davranılmalıdır? ÖÇK s

47 Trafik Bilgisi Düflünelim, tartışalım : Karşıya geçerken yaya geçidini veya okul geçidini kullanıyor musunuz? Niçin? Lüt fen! Kar şı ya ge çişler de gü ven li ge çiş yer leri ni kul lan. KARŞIYA GÜVENLİ YERLERDEN VE KURALLARA UYGUN GEÇERİM Bir hafta sonu arkadaşlarımızla tiyatrodan çıkmış gezerek evlerimize gidiyorduk. Banket veya yaya kaldırımından yürüyorduk. Karşıya geçişlerde ya ya alt ve üst ge çit le ri ni, tra fik po li si veya ışıklı trafik işaret cihazlarının bulunduğu yaya geçitleri gibi güvenli geçiş yerlerini kullanıyorduk. Çünkü kendi güvenliğimiz ve başkalarının güvenliği için bu yerleri kullanmamız ve bu gibi kurallara uymamız gerektiğini öğrenmiştik. 47

48 1. Ünite: Trafik Bilinci Trafik polisinin bulunduğu yerlerde karşıya geçerken trafik polisine uyuyorduk. Yaya geçitlerinde yeşil ışık yanmış olsa bile araçların durmasını bekliyor ve sürücü ile göz göze gelerek geçişin güvenli olduğunu anladıktan sonra geçiyorduk. Karşıya geçişlerde yeşil ışığı yol üzerinde değil, yaya kaldırımında ve yola iki adım mesafede bekliyorduk. Geçiş sürelerini de gösteren yeşil ışıklara dikkat ediyorduk. Kalan geçiş süresi yeterli değilse bir sonraki ışığı bekliyorduk. 48

49 Trafik Bilgisi Yola devam ederken bir arkadaşımızı evine bırakmak için kara yolunda karşıya geçmemiz gerektiğinde güvenli bir geçiş yeri bulamadık. Çaresizce düşünürken arkadaşlarımızdan biri, Merak etmeyin. Böyle güvensiz geçiş yerlerinden nasıl geçileceğini biliyorum. Önce sola, sonra sağa, tekrar sola, yolun ortasına gelince tekrar sağa bakarak geçmeliyiz. Bir gün babamla böyle bir yerden geçmiştik. Bana, böyle du rum lar da, Dur, Bak, Din le, Ka rar Ver ve Geç ko mut la rı nı ha tır la. de miş ti. Babasından öğ rendiği komutlara uyarak karşıya geçtik. Hepimiz çok mutluyduk. Bu durumu sınıftaki diğer arkadaşlarımızla da paylaşmaya karar ver dik. 49

50 1. Ünite: Trafik Bilinci Ertesi gün trafikteki davranışlarımızı arkadaşlarımızla paylaştık. Arkadaşlarımızdan birisi Anlattıklarınız trafikte hepimizin yapması gereken davranışlar. Ben de bu konuyu daha önce araştırmıştım. Anlattıklarınıza katkı sağlamak istiyorum. dedi. Arkadaşlar, ani olarak yola inmemeli, duran araçların önünden, arkasından geçmemeliyiz. Çevre yolu ve otoyollarda kesinlikle karşıya geçmemeliyiz. Görme, duyma ve ortopedik engelli bireylere karşıya geçişlerinde yardımcı olmalıyız. Ülkemizde trafik sağ taraftan işlemektedir. Bazı ülkelerde ise trafik ülkemizden farklı olarak soldan işlemektedir. Bu ülkelere gittiğimizde trafiğin akış yönünün ülkemizden farklı olduğunu göz önünde bulundurarak karşıya geçişlerde bu duruma göre davranmalıyız. dedi. (Bu ki tap için ya zıl mış tır.) 50

51 Trafik Bilgisi TRAFİK Yollarda insanlar, Her çeşit taşıtlar, Gider gelir, Buna trafik denir. Daima yürürüm Yolun sağından. Karşıya geçerken bakarım Önce sola, Sonra sağa, Tekrar sola, Yol ortasına varınca Bir daha sağa. Kırmızı yanınca Dururum, Yeşilde geçerim.... Yol üstünde değil Bahçelerde oynarım. Mustafa KAYNAR Belirli Günler ve Haftalar 51

52 1. Ünite: Trafik Bilinci Bir Öykü: Kırmızı Başlıklı Kız Annesi, kırmızı başlıklı kızı yiyecek vermesi için hasta olan büyük annesine gönderir. Ona yolda trafik canavarına dikkat etmesini ve güvenli yolları ve güvenli geçiş yerlerini seçerek gitmesini tembihler. Kırmızı başlıklı kız, annesinin söylediklerini düşünerek yola çıkar. Bir süre yürüdükten sonra karşıya geçmek için taşıt trafiğini kontrol eder. Trafik çok yoğundur ve geçmesi de çok tehlikelidir. Biraz ilerideki yaya üst geçidini görür. Oraya kadar gitmeyeyim, buradan geçerim. diye düşünürken annesinin sözlerini hatırlar. Üşenmeden yaya üst geçidine kadar yürür ve güvenle karşıya geçer. Büyük annesine ulaşmak için az bir yolu kalmıştır. Ancak tedbiri elden bırakmamalıdır. Çünkü trafikte bir anlık tedbirsizlik onu trafik canavarına yenik düşürecektir. Kırmızı başlıklı kız güvenli olmayan yerlerden geçerek çok kısa sürede büyük annesine ulaşabileceğini bilmektedir. Fakat annesinin sözlerini hatırlayıp uzun olmasına rağmen güvenli yolları ve güvenli geçiş yerlerini tercih etmeye devam etmektedir. Önce trafik polisinin bulunduğu bir kavşakta onun geç işaretinden sonra karşıya geçer. Biraz ileride karşıya geçmek için ise yaya geçidini kullanır. Güvenli geçiş için yayalar için yeşil ışık yanmasını bekler. 52

53 Trafik Bilgisi Artık büyükannesinin evinin önündedir. Kapıyı büyük annesi açar ve sevinçle torununa sarılır. Zorlukla nefes alan büyük anne bir süre sonra kendine gelir ve kırmızı başlık giymiş torununa Biraz geç kaldın, umarım yolda başına bir şey gelmemiştir. der. Kırmızı başlıklı kız Daha kısa yoldan daha hızlı gelebilirdim ama annemin sözlerini dinleyerek biraz daha uzun ve güvenli geçiş yerleri olan yoldan geldim. der. Büyük anne Aferin benim kızıma! Böyle yaparak trafik canavarına yakalanmamışsın. Dönüşte de aynı yolu izlemelisin. Böylelikle tehlikelerle karşılaşmazsın. der. Kırmızı başlıklı kız yine güvenli geçiş yerlerini kullanarak neşe içinde eve döner. (Bu kitap için uyarlanmıştır.) Kıssadan hisse: Bir yere giderken güvenliğimiz için kırmızı başlıklı kızın yaptığı gibi güvenli geçiş yerlerini kullanmalıyız. GÜVENLİ GEÇİŞ YERLERİ BİZİ SEVDİKLERİMİZE ULAŞTIRIR. Karayolunda karşıya geçişlerde kullanılması gereken güvenli geçiş yerleri nerelerdir? Işıklı trafik işaret cihazının bulunduğu yaya geçitlerinde karşıya geçerken nelere dikkat edilmelidir? Güvenli bir geçiş yeri bulunmayan yerlerden kar şı ya geç mek zo run da kalındığında nasıl davranılmalıdır? 53 ÖÇK s

54 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Yaya kaldırımında yürürken kurallara uyulmaması durumunda ne gibi olumsuzluklar yaşanabilir? Tartışınız. Bu ra sı ya ya kal dı rı mı, oyun ala nı de ğil! Lüt fen ya ya kal dı rım la rın da koş ma ya lım. YAYA KALDIRIMINDA YÜRÜRKEN Arkadaşlarımızla okuldan çıkmış, yaya kaldırımından yürüyerek evlerimize gidiyorduk. Ben, koltuk değneklerimle daha yavaş hareket ettiğim için kimseyi engellemeyecek şekilde taşıt trafiğine en uzak taraftan yürüyordum. Bu sırada arkadaşlarımdan birisi diğerini kovalıyor, ikisi de güreşerek şakalaşıyordu. Bir arkadaşımız ise taşıt trafiğine çok yakın yerden yürüyordu. Onlar bu davranışlarının trafiğin düzenli ve güvenli akışını engelleyerek kazalara neden olabileceğini düşünmüyorlardı. Arkadaşlarımı yaya kaldırımının taşıt trafiğine uzak tarafından yürümeleri, koşmamaları, itişmemeleri konusunda uyarmalıydım. 54

55 Trafik Kuralları Ayrıca kal dı rım da bu lu na bi le cek ağaç, çu kur, lev ha vb. en gel le re dik kat etmeleri; yaya kaldırımında yürürken ya da beklerken çocuklara, yaşlılara, hamilelere ve engellilere hassasiyet göstermelerinin ve onlara yardımcı olmalıdır. Diğer yayaların geçişini engellemeyecek biçimde yürümeleri gerektiğini söylemeliydim. Yaya kaldırımında bisiklet, paten, kaykay vb. araçların kullanılmaması gerektiğini belirtmeliydim. Ancak düşündüğüm hiçbir şeyi yapamıyordum. Var gücümle arkadaşlarımı uyarmaya çalışıyordum. Sesim sanki kısılmıştı. Bir anda annemin sesiyle uyandım. Annem, Emir, hadi kalk! Okula geç kalacaksın. diye beni uyandırmaya çalışıyordu. Kendi kendime gülmeye başladım. Meğer hepsi bir rüyaymış. Okulda rüyamı arkadaşlarıma anlattım. Arkadaşlarım, Emir, üstün açık kalmış senin. diye espri yaptılar. Hepsi beraber gülüştük. (Bu kitap için yazılmıştır.) KALDIRIMLAR YAYALARIN, YOLLAR İSE TAŞITLARINDIR. YAYALAR, LÜTFEN YAYA KALDIRIMININ SAĞINDAN YÜRÜYÜNÜZ. Yaya kaldırımında yürürken hangi kurallara uyulmalıdır? Yaya kaldırımında çocuklara, yaşlı, hamile ve engelli kişilere nasıl davranılmalıdır? ÖÇK s

56 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Yaya kaldırımı olmayan yollarda yayalar neden gidiş yönüne göre sol tarafından yürümelidirler? Tartışınız. Ya ya kal dı rı mı ol mayan yol da tek sı ra hâ lin de yü rümelisiniz. YAYA KALDIRIMI BULUNMAYAN YOLLARDA YÜRÜME Yaz tatilinde ailece, köyde bulunan büyük annem ve büyük babamı ziyarete gidiyorduk. Ha va ka rar mak üze rey di. Bir te pe yi aştığımızda ken di gi difl yön le ri ne gö re yo lun sol ta ra f n dan yürüyen ancak neredeyse yola kadar ulaşmış bir arkadafl grubu gördük. Babam onlar son anda fark etti. Annem, Yolun neresinden yürüneceğini biliyorlar ama nas l yürümeleri gerektiğini bilmiyorlar. Biri onlara yaya kaldırımı olmayan yollarda, yolun kenarındaki banketten tek sıra hâlinde ve taşıt trafiğine uzak olan taraftan yürümeleri gerektiğini anlatmalı. dedi. Banket sözcüğünün ilk defa duymuştum. Anneme banketin ne demek olduğunu sorduğumda annem, yaya yolu ayrılmamış kara yolunda taşıt yolu kenarından başlayan, yayaların yürümesi ve taşıtların trafiği aksatmadan durabilmesine yarayan çakıl veya toprak kısımdır. dedi. 56

57 Trafik Kuralları Annem daha sözünü yeni bitirmişti ki bankette yola çok yakın yerden yürüyen iki kişi gördük. Biri cep telefonu ile konuşuyor, diğeri de müzik dinleyerek yürüyordu. Babamın çaldığı kornayı bile duymadılar. Her sürücü babam kadar dikkatli olmayabilirdi. Yaya kaldırımı olmayan yolda yürürken nasıl davranacağımızı bilmemiz gerekir. (Bu kitap için yazılmıştır.) DİKKATLİ VE SAYGILI OLALIM, KURALLARA UYALIM. Yaya kaldırımı olmayan yollarda yürümek zorunda kalan yayalar nereden ve nasıl yürümelidir? ÖÇK s

58 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Günlük yaşantınızda nerelerde sıra oluyorsunuz? Tartışınız. Top lu ta şı ma araçla rı na sı ra ile bi nip bu araç lar dan sı ray la inersek so run ya şa ma yız. TAŞITLARA BİNİŞ VE TAŞITLARDAN İNİŞLERDE KURALLARA UYALIM Durakta sıra olmuş, bekliyorduk. Uzun süre otobüs gelmediğinden durak çok kalabalıktı. İnsanların yüz ifadelerinde uzun süre beklemenin getirdiği etkiler belli oluyordu. Nihayet uzaktan otobüs göründü. Durakta da bir hareketlilik başladı. Bir anda üç beş kişi sıranın ön tarafına doğru hareket etti. Sırada bekleyen ve iyice sabırsızlanan insanlar, Biz burada boşuna mı bekliyoruz? di ye rek tep ki gös ter di ler. Bu sırada otobüs durağa tam yanaşamadan durmak zorunda kalmıştı. Trafiğin akışı olumsuz etkilenmiş ve trafik tıkanmıştı. Toplu taşıma aracının arkasında bekleyen araçlar korna çalıyordu. Ortam bir anda gerildi. Sıranın başına doğru koşuşup topluca binmeye çalışanlar yaptıkları hatanın farkına vardılar. Özür dileyerek sıranın sonuna geçtiler. Bu davranışları ile yaptıkları hatanın meydana getireceği tartışmayı da önlemiş oldular. Otobüs durağa yanaşıp tam olarak durduktan sonra dü zen li bir şe kil de, sı ray la oto bü se bin dik ve oto büs ha re ket etti. Yolcular da olaydan bir ders çıkarmış olacaklar ki sonraki duraklarda otobüsten, kargaşaya yol aç ma dan, taşıt tam durduktan sonra sı ray la in di ler. 58

59 Trafik Kuralları Toplu taşıma araçlarında benzer sorunları yaşamamak için kurallara mutlaka uymalıyız. Zorunlu olmadıkça özel taşıtlar yerine toplu taşıma araçlarını kullanmalıyız. Böylece daha az yakıt tüketerek ülke ekonomisine katkıda bulunduğumuz gibi trafik yoğunluğunu azaltarak ulaşımda kolaylık sağlamış oluruz. Taşıtlara biniş ve taşıtlardan inişlerde taşıtın kaldırım tarafındaki sağ kapılarının kullanılması gerektiğini unutmamalıyız. Sol taraftan binip inmemiz durumunda bir tehlikeyle karşı karşıya kalabileceğimizi bilmeliyiz. (Bu ki tap için ya zıl mış tır.) UNUTMAYALIM, KURALLARA UYMAK BİR ÜLKENİN GELİŞMİŞLİĞİNİ GÖSTERİR. Toplu taşıma araçlarına binişlerde ve bu taşıtlardan inişlerde kurallara uymazsak ne gibi sorunlarla karşılaşırız? Özel taşıtlar yerine toplu taşıma araçlarının tercih edilmesi ne gibi yararlar sağlar. Taşıtlara biniş ve inişlerde kaldırım tarafındaki (sağ) kapıların kullanılmasının nedenleri nelerdir? 59 ÖÇK s

60 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Yolcu olarak ne gibi sorumluluklarımız vardır? Tartışınız. Ayakta yolculuk yapıyorsan ani fren, kasis ve dönemeçlerde düşebileceğini dikkate alarak sıkı tutunmalısın. YOLCULUKTA NELERE DİKKAT ETMELİYİZ? Hafta sonu arkadaşımı ziyarete gidiyordum. Bindiğim toplu taşıma aracında oturacak yer kalmadığından ayakta yol cu luk ya pı yor dum. Çan tam dan kitabımı çı kar mak için bir an tutunduğum yeri bı rak tım. O an da kendisine soru soran yolcu nedeniyle dikkati dağılan sü rü cü ani fren yap tı. Dengemi kaybettim, neredeyse dü şü yor dum. Son anda yanımda duran bir amcanın da yardımıyla ayakta kalmayı başardım ve sıkı bir şekilde tutundum. Yanımdaki amca bana, Taşıt içinde sıkı tutunmalısın, yoksa böyle ani frenlerde, kasislerde ve dönemece girildiğinde taşıtın sarsılması nedeniyle düşüp yaralanabilirsin. dedi. Ayrıca yolculuk sırasında itişmenin, taşıtın kapısından ya da penceresinden el, kol ve baş çıkarmanın 60

61 Trafik Kuralları tehlikeli olduğunu söyledi. Toplu taşıma araçlarında diğer yolcularla bağırarak konuşmanın, cep telefonuyla uzun süre ve yüksek sesle konuşmanın, sesini çok açarak müzik dinlemenin de başkalarını rahatsız edeceğini belirtti. Aksine davranan kişilerin hem kendilerinin hem de başkalarının hayatını tehlikeye atabileceğini vurguladı. Koltukta oturan teyze ise otururken öndeki koltuğun itilmemesi ve birbirini iterek şakalaşılmaması gerektiğini, aksi takdirde diğer yolcuların rahatsız olacağını ve tartışma yaşanabileceğini söyledi. Ayrıca yaşlılara, hamilelere, engellilere yer verilmesi ve onlara saygılı davranışlar gösterilmesi gerektiğini de belirtti. Bu arada bana yardımcı olan amca yanımızdan geçen ve cep telefonuyla konuşan sürücüyü göstererek Hem kendinin hem de başkalarının hayatını tehlikeye atıyor. Cep telefonu ile konuştuğu için dikkati dağılmış durumda, heran bir kaza yapabiliriz. Biri onu araç kullanırken cep telefonu ile konuşmaması gerektiği konusunda uyarmalı. dedi. (Bu ki tap için ya zıl mış tır.) YOLCU OLMAK, SORUMLULUKLARI AZALTMAZ. Ayakta yolculuk yaparken niçin sıkı tutunulmalıdır? Yolculuk sırasında sürücüyü meşgul etmenin sakıncaları nelerdir? Yolculukta hangi davranışlarımız bizi ve başkalarını tehlikeye düşürebilir? Toplu taşıma araçlarında başkalarını rahatsız edecek davranışlar nelerdir? Yolculuk sırasında sürücünün cep telefonu ile konuşmasının sakıncaları nelerdir? 61 ÖÇK s

62 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Toplu taşıma araçlarını niçin korumamız gerekir? Tartışınız. Onlar hepimizin malı. Sakın zarar vermeyin. TOPLU TAŞIMA ARAÇLARINA ZARAR VERMEYEL M Ablamla birlikte derslerimizle ilgili araştırma yapmak üzere kütüphaneye gitmeye karar verdik. Durakta bindiğimiz toplu taşıma aracı ile yolculuğumuz başladı. Ablamla neşe içinde kimseyi rahatsız etmeyecek şekilde sohbet ederken yan koltukta oturan iki çocuk dikkatimizi çekti. Koltuklara bir şeyler çizdiklerini sandık. Durun, ne yapıyorsunuz? diye seslendim. Bu arada ablam, çocuklara, Size hiç yakışıyor mu? Bunlara zarar verilmemesi gerektiğini bilmiyor mu su nuz? Otobüs, tren, yer altı treni, uçak, vapur gibi top lu ta şı ma araç la rı ve diğer araçlar millî servetimiz, hepimizin malı. Onları korumalıyız. diye uyarılarda bulundu. 62

63 Trafik Kuralları Çocuklar, Biz zarar vermiyoruz, önceden çizilen ve yazılanları silmeye çalışıyoruz. Bu araçların hepimizin ödediği vergilerle alındığını; boyanmaması, çizilmemesi, kirletilmemesi, koltuklarının kesilmemesi, üzerine yazı yazılmaması, taş atılmaması gerektiğini bi li yo ruz. de di ler. Du ru mu anlayınca özür dileyip onlara bu davranışlarından dolayı teşekkür ettik. Onlar, Siz doğrusunu yapıyorsunuz. Biz de geçenlerde otobüse taş atan çocukları uyarmıştık. diye cevap verdiler. (Bu kitap için yazılmıştır.) TOPLU TAŞIMA ARAÇLARINI VE DİĞER ARAÇLARI KORUYALIM. Toplu taşıma araçlarına ve diğer araçlara niçin zarar vermemeliyiz? Toplu taşıma araçlarına zarar verenleri engellemek için ne yapmalıyız? ÖÇK s

64 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Günlük hava tahminlerini öğrenmek niçin önemlidir? Tartışınız. Afe rin! Ha va ko şul la rına gö re gi yin miş sin. ADIMINIZA DİKKAT! ACİLLER DOLDU TAŞTI s tan bul u et ki si al t na alan kar ya ğ fl, k r k ve bur kul ma fli kâ ye tiy le has ta ne le re bafl vu ran lar n sa y s n da pat la ma yap t. Kar ne de niy le ka y p dü flen ler de en s k el, bi lek ve köp rü cük ke mi ği k r k la r na rast lan dı. Acil ser vis dok tor la r, kar l ve buz lu yol da yü rür ken düfl me mek için ne ler ya p l ma s ge rekti ği ni flöy le s ra l yor lar: El le ri ni zi as la ce bi ni ze sok ma yın. Kı rık, çı kık olay la rı nın en önem li ne den le rin den bi ri, el ler cep te ol du ğu için den ge nin sağ la na ma ma sı dır. Adım la rı nı zı kü çül tün, ayak la rı nı zı sü rü ye rek yü rü yün. Dik ka tin kay bol ma ma sı için çok sık ara lık lar la ye re ba kın. Ayak ka bı nı zın ta ba nı las tik ve ya kau çuk, müm kün se tır tık lı ol ma lı. Pan to lo nu nuz yü rü me ni zi en gel le ye cek ka dar uzun ve ge niş pa ça lı ol ma ma lı. Omuz ve dir sek böl ge si des tek li ka ban ve mont lar ter cih edil me li. Yet ki li ler, üşü me mek için ku lak la rın ka pa tıl ma sı hâ lin de ta şıt la rın se si ve kor na sı du yulma ya ca ğın dan bir tra fik ka za sı ile kar şı la şı la bi le ce ği ni be lirt ti ler. Kar lı ve buz lu yol lar da tu tu na rak yü rü me nin, ça tı lar da olu şan buz sar kıt la rı na dik kat et me nin öne mi ni vur gu la dı lar. Ayrıca bu araçların kayarak tehlike oluşturabileceğini düşünerek dikkatli olunması gerektiğine dikkat çektiler. Şem si ye nin gör me yi en gel le ye cek şe kil de tu tul ma ma sı ve ha va ko şulla rı na gö re gi yi nil me si ge rek ti ği ni de açık la dı lar. Sis li ha va lar da ise gö rüş me sa fe si az olaca ğın dan dik kat li olun ma sı nı ve ko lay gö rül me yi sağ la ya cak ön lem ler alın ma sı nı söy le di ler. Ay rı ca gü neş li ha va lar da ışığın gö zü olum suz et ki le me me si için gü neş göz lü ğü kul lan ma nın öne mi ni di le ge tir di ler. Yetkililer ayrıca; yayaların sisli, yağmurlu, karlı ve güneşli hava koşullarında uygun kıyafet seçerek sürücülerin kendilerini fark edebilecekleri önlemleri almaları, araçların buzlanma nedeniyle kayabileceğine de dikkat etmeleri gerektiğini belirttiler. 64 Gazete haberi (2)

65 Trafikte Alınacak Önlemler GÜNLÜK HAVA DURUMUNU BİLMEK VE TEDBİR ALMAK YAŞANTIMIZDA BİR ALIŞKANLIK OLMALIDIR. Sisli, yağmurlu, karlı, buzlu ve güneşli hava koşullarında karşılaşılabilecek tehlikeler nelerdir? Olumsuz hava şartlarının trafiğe etkileri nelerdir? ÖÇK s

66 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Trafikte karanlıkta daha iyi görülmek için ne gibi önlemler alınmalıdır? Tartışınız. Afe rin! Açık renk gi yin mişsin, karanlıkta da ha ko lay gö rü lüyor sun. Daha kolay görülmek için karanlıkta üzerine gelen ışıkta parlayan yansıtıcı malzeme de bulundurabilirsin. KARANLIKTA YÜRÜRKEN Aşağıdaki resmi inceleyiniz. Soruları cevaplayınız. Karanlıkta yürüyen yayaların hangi önlemleri aldıklarını görebiliyor musunuz? Daha başka önlemler alınabilir mi? Karanlıkta yürürken bu önlemler alınmazsa ne gibi tehlikelerle karfl lafl - labilir? Yansıtıcı özelliği olan ve açık renkli kıyafet giyilmesi, okul eşyalarında ve kıyafetlerde ışığı yansıtıcı özelliği olan etiketlerin bulunması, el feneri taşınması niçin önemlidir? 66

67 Aşağıdaki resimde yayaların uygun olmayan davranışları nelerdir? Böyle davranırlarsa hangi tehlikelerle karşılaşırlar? Trafikte Alınacak Önlemler KOLAY GÖRÜLMEYİ SAĞLA, TRAFİK KAZASINA UĞRAMA! Yansıtıcı malzemelerin özellikleri nelerdir? Trafikte karanlıkta yürürken hangi önlemler alınmalıdır? Trafikte kolay görülmeyi sağlayacak önlemler alınmazsa karşılaşılacak tehlikeler nelerdir? 67 ÖÇK s

68 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Oto büs, oto mo bil, kam yon kamyonet ve traktör han gi amaç la üre til miş tir. Bunların üretim amacı dışında kullanılmasının sakıncalarını tartışınız. Ne yapmaya çalışıyorsun. Taşıtlara asılmanın tehlikeli olduğunu bilmelisin. GÜVENLİ YOLCULUK Bazı taşıtlar yük, bazı taşıtlar da yolcu taşımak için yapılmıştır. Yük taşımak için yapılmış üzeri açık ta şıt lar da ya da yük üze rin de yol cu luk ya pmak çok tehlikelidir. Bu şekilde yolculuk yapanlar, yol kenarındaki ağaçların dallarına, yüksekliği az olan üst geçitlere, alçaktan geçen elektrik tellerine ta kı lıp ka zaya uğrayabilirler. Ayrıca olumsuz hava koşullarından etkilenebilirler. 68

69 Trafikte Alınacak Önlemler Ta şıt la ra ası la rak ve ya tu tu narak gitmek de kazaya yol açabilir. Bu tür davranışlarda bulunanlar, sü rü cü le rin ani fren yap ma sı; çukur, ka sis ve dönemece gi ril mesi durumunda ta şıt tan dü şüp yaralanabilirler. Bu nedenle yük üzerinde, üzeri açık taşıtlarda yolculuk yapılmamalı, taşıtlara asılarak ve tutunarak gidilmemelidir. KAZADAN SONRA KEŞKE DEMEK YERİNE ÖNCEDEN ÖNLEM ALMAK GEREKİR. Üzeri açık taşıtlarda veya yük üzerinde yolculuk yapmanın, tehlikeleri nelerdir? Taşıtlara asılma ve tutunmanın neden olacağı tehlikeler nelerdir? ÖÇK s

70 1. Ünite: Trafik Bilinci Düflünelim, tartışalım : Trafik kazalarının nedenlerinin neler olduğunu tartışınız. Kazaları önlemek hiç de zor değil. Dikkatli olup kurallara uyarsak bu tür durumlarla karşılaşmayız. TRAFİK KAZALARINI ÖNLEYELİM Arkadaşlarımızla sınıfta trafik kazalarının nedenlerini tartışıyorduk. Bir arkadaşımız, Bence herkes bildiği bir kaza nedenini söylesin ve bunları tahtaya yazalım. dedi. Bu fikir hepimizin hoşuna gitmişti. Bir süre sonra tahtayı dolduracak kadar trafik kazası nedeni yazmıştık. Bu arada bir ar ka da şı mız, Ben ce bu nu Emniyet Genel Müdürlüğü ile Türkiye İstatistik Kurumunun İnternet sitelerinden araştırıp ne kadar doğru yazdığımızı belirleyelim? dedi. Araştırmalarımızdan sonra şu sonuca ulaştık: Trafik kazalarının %96 sı sürücülerden, %3 ü yaya ve yolculardan, %1 i de taşıt, yol ve çevreden kaynaklanmaktadır. Tra fik Ka za la r n n Bafl l ca Ne den le ri 1. n san a) Sürücü b) Ya ya c) Yol cu 2. Yol 3. Ta fl t 4. Çev re 70

71 Trafikte Alınacak Önlemler Sü rü cü, Ya ya, Yol cu ve Araç tan Kay nak la nan Ne den ler Trafik polisi ve trafik işaret levhalarına uymamak Taşıt yoluna birdenbire inmek Yolda oynamak 71

72 1. Ünite: Trafik Bilinci Duran araçların önünden, arkasından veya aralarından yola çıkmak Taşıt tamamen durmadan inip binmeye çalışmak, ayakta yolculuk ederken tuttunmamak 72

73 Trafik kurallarını bilmemek, güvenli geçiş yerlerini kullanmamak Taşıt penceresinden el, kol ve başı çıkarmak Trafikte Alınacak Önlemler Dikkatsiz, yorgun, uykusuz ve alkollü olarak araç kullanmak Öndeki aracı hatalı geçmek Faz la hız yap mak Ha ta lı bi çim de dur mak ve park et mek Araçların bakımının zamanında yapılmaması, eski ve aşınmış lastikler ile lastik patlaması taşıtlardan kaynaklanan kaza nedenleridir. Kara yollarının bakım onarımlarının zamanında yapılmaması sonucu bozuk yollar da kazalara neden olmaktadır. Geçit, park yeri, kaldırım ve trafik işaretlerinin yetersiz olması ile kötü hava koşulları çevreden kaynaklanan kaza nedenleridir. Arkadaşlarımızla tahtaya yazdığımız kaza nedenleri ile ulaştığımız bilgilerin birçoğunun örtüştüğünü gördük. Trafik kazalarının nedenlerini bilmek bizi mutlu etmişti. Ancak bir arkadaşımız, Bil mek ta bi ki gü zel ama önem li olan bilinenleri davranışa dönüştürmek. Bun la rı bi lip uy gun davranışlar göstermediğimiz sürece hiçbir anlamı yok. dedi. Bize de bu sözü alkışlamak kalmıştı. (Bu kitap için yazılmıştır.) TRAFİKTE ÖNCE SİZ ÖRNEK OLUN, DİĞERLERİNİN DEĞİŞTİĞİNİ GÖRECEKSİNİZ. Trafik kazalarının yaya, yolcu ve sürücüden kaynaklanma oranı nedir? Yaya, yolcu ve sürücülerin kazalara neden olan davranışları nelerdir? Taşıtlardan kaynaklanan kaza nedenleri nelerdir? Yollar hangi durumlarda kazalara neden olur? 73 ÖÇK s

74 Bakalım öğrendiniz mi? A ÖĞRENDİKLERİMİ DEĞERLENDİRİYORUM Aşa ğı da ki cüm le le ri oku yu nuz. Doğ ru olan la rın sonundaki kutucuğa D, yan lış olan la rın sonundaki kutucuğa Y ya zı nız. 1. Taşıtlara sıra ile binmek kargaşayı önleyerek trafik akışını olumlu yönde etkiler. 2. Taşıtlardan inerken taşıtın sol taraftaki kapısı kullanılmalıdır. 3. Emniyet kemerini takmak yasal zorunluluktur. 4. Trafik işaret levhaları trafiğin akışını kolaylaştırır. 5. Trafik işaret levhalarının anlamlarını bilmek fazla önemli değildir. 6. Yaya kaldırımında taşıt trafiğine uzak yerden ve dikkatli olarak yürünmelidir. 7. Yaya kaldırımında arkadaşlarla şakalaşmak, koşmak normal bir davranıştır. 8. Yaya kaldırımsız yollarda gece veya görüşün az olduğu durumlarda yürümek gerektiğinde el feneri taşınmalıdır. 9. Yolun her yerinden karşıya geçilebilir. 10. Karşıya geçişlerde ve yaya kaldırımında yürürken yaşlı, hamile, engelli ve küçük çocuklara her zaman yardımcı olunmalıdır. 11. Trafik işaret levhaları sadece sürücüler için konulmuştur. 12. Trafik işaret levhaları yaya ve sürücülere trafikte nasıl davranmaları gerektiğini anlatır. 13. Yaya kaldırımsız yollarda gidiş yönüne göre yolun sol tarafından yürünmelidir. 14. Bir yere gitmek istediğimizde en kısa yol değil, uzun da olsa en güvenli yol tercih edilmelidir. 15. Karşıya geçerken alt ve üst geçitleri kullanmak önemli değildir. 16. Taşıtlara sıra ile binilmeli ve taşıtlardan sıra ile inilmelidir. 74

75 17. Otomobillerin arka koltuğunda oturanların emniyet kemeri takmaları zorunlu değildir. 18. Boş inşaat alanları varsa buralarda oyun oynanabilir. 19. Deniz yolu ulaşımı, özel bir yol yapımı gerektirmeyen güvenli ve ucuz ulaşım şeklidir. 20. Bisiklet, paten, kaykay vb. araçları kullanırken dizlik, dirseklik takarak güvenlik önlemleri alınmalıdır. 21. Yolculuk sırasında yüksek sesle konuşulur. 22. Trafik kazalarının önemli nedenlerinden biri de uykusuz ve alkollü iken araç kullanmaktır. 23. Durakta toplu taşıma araçlarını beklerken sıra olmak düzen sağlar ve kargaşayı önler. 24. Toplu taşıma araçları çizilmemeli, koltukları kesilmemeli ve her zaman korunmalıdır. 25. Karanlıkta yürürken açık renk giysiler giyilmeli, eşyaların üzerinde yansıtıcı bulundurulmalıdır. B Aşağıdaki ifadeleri noktalı yerlere verilen uygun sözcükleri yazarak tamamlayınız. yaya, yansıtıcı, güvenli, durması, önlemlerini, insan, gerekli, meşgul, zarar, geçitler, dirseklik, trafik 1. Taşıtlara binerken ve inerken tam olarak... beklenmelidir. 2. Oyun oynamak için... oyun yerleri seçilmelidir. 3. Değişik hava koşullarında, yayalar karşılaşabileceği tehlikelere karşı gereken güvenlik... almalıdır. 4. Yayalar, karanlıkta yürürken sürücülerin kendilerini daha kolay fark edebilmesi için açık renkli giysiler giymeli ya da üzerlerinde... bulundurmalıdır. 5. Trafikte en önemli şeyin... hayatı olduğu hiçbir zaman unutulmamalıdır. 6. Bisiklet, kaykay, paten, kızak vb. araçlar kullanılırken kask, dizlik,... kullanılmalıdır. 7. Emniyet kemeri güvenliğimiz için... olduğu düşünülerek takılmalıdır. 8. Her zaman ışıklı işaret cihazı ve trafik işaret levhaları korunmalı ve onlara... verilmemelidir. 9. Karşıya geçişlerde öncelikli olarak alt ve üst... kullanılmalıdır. 10. Toplu taşıma araçlarında yolculuk yaparken sürücüyle konuşulmamalı ve... edilmemelidir. 75

76 C Re sim ler deki mal ze me le rle ad la rını ok çi ze rek eş leş ti ri niz. Dizlik Sele Zil Kask Ç Aşa ğı da ki so ru la rın her bi ri nde dört seçenek ve ril miş tir. Doğ ru ola nı bu la rak işa ret le yi niz. 1. Aşağıdakilerden hangisi taşıtlardan inerken uyulması gereken kurallardan biridir? A) Ta şı tın sol kapısından inilmelidir. B) Taşıttan inerken çok acele edilmelidir. C) Taşıtın tam durması beklenmemelidir. D) Ta şı tın sağ kapısından inilmelidir. 2. Aşağıdaki ulaşım türlerinden hangisi diğerlerine göre daha güvenli, rahat ve ekonomiktir? A) Hava yolu ulaşımı B) Demir yolu ulaşımı C) Kara yolu ulaşımı D) Deniz yolu ulaşımı 3. Aşağıdakilerden hangisi yan lış tır? A) Ta şıt için de sessiz olmak, gerektiğinde al çak ses le ko nufl ma k B) Taşıt beklerken sıraya girmek C) Toplu taşıma araçlarına zarar vermek D) Toplu taşıma araçlarını korumak ve temiz tutmak 4. Yaya kaldırımının bulunmadığı yollarda yürümek zorunda kalındığında yolun hangi tarafından gidilmelidir? A) Kendi gidiş yönümüze göre sol taraftan B) Kendi gidiş yönümüze göre sağ taraftan C) Taşıt trafiğinin az olduğu taraftan D) İstenilen taraftan 5. Taşıt yolunda, yayaların karşıya güvenli geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleriyle be lir len miş ala na ne de nir? A Kavşak B) Yaya geçidi C) Yaya yolu D) Yaya kaldırımı 76

77 6. Aşağıdakilerden hangisi kontrolsüz demir yolu geçidi levhasıdır? A) B) C) D) 7. Aşağıdakilerden hangisi yaya geçidi trafik işaret levhasıdır? A) B) C) D) 8. Aşağıdakilerden hangisi okul geçidi trafik işaret levhasıdır? A) B) C) D) 9. Aşağıdakilerden hangisi tehlike uyarı trafik işaret levhalarının şeklidir? A) B) C) D) 10. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Taşıtlardan inerken taşıtın sağ kapısını kullanmak B) Toplu taşıma araçlarını beklerken sıra olmak C) Yolculuk yaparken şoförü meşgul etmek D) Yolculuk sırasında itişip kakışmamak 77

78 D Aşağıdaki soruları cevaplayınız. 1. Karayolu ulaşımı diğer ulaşım türlerine göre neden daha az güvenlidir? Toplu taşıma araçlarına biniş ve bu araçlardan inişlerde nelere dikkat edilmelidir? Üzeri açık taşıtlarda yolculuk yapılırsa ne gibi tehlikelerle karşılaşılır? Emniyet kemeri takmanın yararları nelerdir? İlk yardım niçin bu alanda eğitim almış kişilerce yapılmalıdır?

79 2. Ünite İlk Yardım 79

80 2. Ünite: İlk Yardım Düflünelim, tartışalım : 112 Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetlerinin gereksiz yere aranması ve uzun süre meşgul edilmesinin sakıncaları neler olabilir? Tartışınız. Herhangi bir trafik kazasında veya acil bir durumda 112 Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetlerini aramalı; kendin, bulunduğun yer ve kaza hakkında kısa, açık ve anlaşılır bilgi vermelisin. ACİL DURUM Gerektiğin de 112 Acil Yar dım ve Kurtarma Hizmetleri Aranmalı Sağ l k Ba kan l ğ yet ki li le ri ta ra f n dan bir ka za du ru mun da veya her türlü acil durumda 112 Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetlerinin aranabileceği belirtildi. Acil durum bildirilirken bildirimde bulunan kişinin kendisi, bulunulan yer, hasta veya yaralı sayısı ile ilgili olarak doğru, kısa, açık ve anlaşılır bilgi vermesi gerektiği açıklandı. Ay rıca 112 Acil Yar dım ve Kurtarma Hizmetlerinin ge rek siz ye re aran ma ma sı nın öne mi vurgulandı. Bu nu ma ra nın meş gul edil me si nin ih ti yaç du yan ki şi le rin Acil Yar dım Mer ke zi ne eri şi mi ni ge cik ti re ce ği ifa de edil di. Bu nun so nu cun da za ma nın da mü da ha le edi le me yen ya ra lı ların sa kat kal ma ve ölüm ris ki nin ar ta ca ğı na dik kat çe kil di. Bütün uğraşlara rağmen 112 Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetleri merkezine ulaşılamaması durumunda 155 Polis İmdat, 156 Alo Jandarma veya 110 İtfaiye numaralarının aranabileceği belirtildi. Ağır yaralanmalı durumlarda yaralının bir yakınının da sağlık kuruluşuna gitmesinin gerektiği hatırlatıldı. Ayrıca insanların kan ve organ bağışı konusunda daha duyarlı olmalarını, bir gün kendilerinin de ihtiyacı olabileceğini gözönünde bulundurarak kan ve organ bağışı yapmalarının önemine dikkat çekildi. 80 Gazete haberi (3)

81 İlk Yardım ACİL DURUMDA 112 ACİL YARDIM VE KURTARMA HİZMETLERİ SİZİN YANINIZDA. 112 Acil Yar dım ve Kurtarma Hizmetleri hangi durumlarda aranmalıdır? Bir tra fik ka za sın da 112 Acil Yar dım ve Kurtarma Hizmetleri aran dı ğın da ne tür bilgiler verilmeli ve nelere dikkat edilmelidir? 112 Acil Yar dım ve Kurtarma Hizmetleri merkezine ulaşılamadığında hangi numaralar aranmalıdır? Kan ve organ bağışı niçin önemlidir? ÖÇK s

82 2. Ünite: İlk Yardım Düflünelim, tartışalım : İlk yardım eğitimi almamış kişilerin ilk yardım yapması doğru mudur? Tartışınız. Ne ya pı yor sun? Ona za rar ve re bi lir sin! HAYAT KURTARAN İLK YARDIM Bir bayram günüydü. Otomobilimizle Eskişehir de oturan büyük babamı ziyaret gidiyorduk. Babam otomobili dikkatli ve kurallara uygun olarak kullanıyordu. Önümüzde bir otobüs gidiyordu. Yolda, geçme yasağını gösteren bir trafik işaret levhası vardı. Babam otobüsü geçmeye kalkışmadı. Ancak, arkamızdan gelen başka bir otomobil bizi geçti. Babam, Şunun yaptığına bak! Umarım öndeki otobüsü de geçmeye kalkmaz. dedi. 82

83 İlk Yardım Ba bam sö zü nü he nüz bi tir miş ti ki önü müz de ki oto mo bil, oto bü sü de geç ti. Tam o sı ra da, bir fren sesi duyuldu ve korkunç bir gürültü koptu. Babam hemen arabayı sağa yanaştırıp durdurdu. Bu arada, önümüzdeki otobüs de sürücüsünün direksiyonu sağa çevirmesiyle yoldan çıktı. Neyse ki devrilmedi. Gördüğümüz manzara korkunçtu. Otobüsü geçmeye çalışan otomobil sürücüsü, karfl dan ge len oto mo bi li gö rün ce yoldan çıkıp ağaca çarp mış tı. Hemen otomobilimizden indik. Babam önce 112 Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetlerini arad. Ka za ye ri, ka za nın oluş bi çi mi ile ya ra lı sa yı sı ve ya ra lı la rın du ru mu na iliş kin bil gi ver di. Bu sı ra da otobüsten inen yolculardan biri, olabilecek diğer bir kazayı önlemek amacıyla yansıtıcı koyarak güvenlik önlemi almaya çalışıyordu. Bir diğeri ise otomobilde sıkışan bir yaralıyı çekerek gelişigüzel çıkarmaya çalışıyordu. Oradakiler, bu kişiye engel oldular. Böylece yaralının sakat kalması ya da hayatının tehlikeye girmesi önlenmiş oldu. 83

84 2. Ünite: İlk Yardım Bir süre sonra trafik polisleri ve sağl k görevlileri olay yerine geldiler. İyi ki yaralıyı yerinden kımıldatmamışsınız. Yoksa yaralı sakat kalabilirdi. dediler. Daha sonra yaralıları ambulansla en yak n sağl k kurulufluna götürdüler. Babam yan m za geldi. Yaralı adam, eğitimini almadığı hâlde ilk yard m yapmaya çal flan ki fli yü zün den za rar gö re bi lir di. Bu nedenle basit müdaheleler dışında ilk yardım sağlık personeli ya da bu eğitimi almış kişiler tarafından yapılması gerekir. de di. O gün, doğ ru ya pı lan ilk yard m n hayat kurtarmadaki önemini daha iyi anlad m. (Bu ki tap için ya zıl mış tır.) İLK YARDIM EĞİTİMİ AL, KAZA ANINDA MÜDAHALE ET, HAYAT KURTAR! Bir kaza anında ilk yardım kimler tarafından yapılmalıdır? ÖÇK s

85 İlk Yardım Düflünelim, tart flal m : İlk yardım çantası taşıtların neresinde bulundurulmalı ve sizce içinde hangi malzemeler olmalıdır? Tartışınız. Ta şıt lar da ilk yar dım çan ta sı bu lun du rulma sı nın zo run lu ve önem li ol du ğu nu unutmayın! İLK YARDIM ÇANTASI Bir hafta sonu babamla birlikte otomobilimizi temizlemeye karar verdik. Babam otomobili te miz ler ken ben de ba ba ma yar dım edi yor dum. Otomobilin içini temizlerken sağ arka k s mda ilk yardım çantasını gördüm. Babama, İlk yardım çantası sürekli burada duruyor ba ba c ğ m, bu çan ta ne ifle ya r yor? di ye sor dum. Ba bam, İlk yardım çantasının bütün taşıtlarda bulunması gerekir. Ka za lar da meydana gelen hafif yaralanmalarda çantadaki malzemeleri kullanarak basit ilk yard m yap labilir. dedi. Ben de Şimdiye kadar ilk yardım çantasını hiç açmadım. Bunun için de ne tür mal ze me ler var? di ye sordum. Babam ilk yard m çantas n açarak içindeki malzemeleri gösterdi. Bu malzemelerden antiseptik solüsyonun yaralar n temizlenmesinde, plasterin sarg malzemelerinin tutturulmas nda kullan ld ğ n söyledi. Turnikenin ise kol ve bacaktaki kanamalar durdurmak için uyguland - ğ n belirtti. Yan klar n korunmas nda alüminyum yan k örtüsünün, yaralı ve kanamal bölgelere müdahalelerde de t bbi eldivenin kullan lmas n n önemini vurgulad. lk yard m çantas ndaki diğer malzemelerin de hangi durumlarda ve nas l kullan ld klar n anlatt. Bu malzemelerin nas l 85

86 2. Ünite: İlk Yardım kullan lacağ na iliflkin bir uygulama da yapt k. Babam koluma k rm z kalemle bir çizgi çizerek Bu nu kanayan bir yara kabul edelim. dedi. Sonra eline t bbi eldiven takarak kolumun kanayan bölümünü antiseptik solüsyonla temizledi. Hidrofil gaz sterili yaran n üzerine koydu. Sarg bezi ile sar p bezin ucunu plasterle tutturdu. Böylece ilk yard m çantas n n ne kadar önemli olduğunu anlad m. (Bu ki tap için ya zıl mış tır.) Hidrofil gaz steril Esmark bandajı Fener Üçgen sargı bezi Çengelli iğne Makas Antiseptik solüsyon Plaster Yara bandı Tıbbi eldiven Turnike Alüminyum yanık örtüsü TAŞITLARDA İLK YARDIM ÇANTASI BASİT YARALANMALARIN SİGORTASI. Taşıttaki ilk yardım çantasında hangi malzemeler bulundurulmalıdır? Bunlar hangi durumlarda kullanılmalıdır? 86 ÖÇK s

87 Düflünelim, tartışalım : Bisiklet, kaykay, paten, kızak gibi araçlar kullanılırken oluşabilecek ka za lar da hangi durumlarda ilk yardım yapılmalıdır? Tartışınız. İlk Yardım Afe rin. İyi ki ilk yardımı öğ ren miş sin. BA SİT İLK YAR DIM YA PA Bİ Lİ RİM Arkadaşlarımla birlikte bisiklet sürüyordum. Bisiklete binmeden önce frenin çalışır durumda olup olmadığını kontrol etmeyi unutmuşum. Bisikletimi sağ taraftan sürüyordum. Ancak kendimi o kadar kaptırmışım ki hız yaptığımın farkında değildim. Aniden karşıma bisikletiyle bir arkadaşım çıktı. Duramadım ve ona hızla çarptım. Ben ka za yı hiçbir yara almadan at lat tım. Ama ar ka da şımın bazı yerlerinde sıyrık ve bereler 87

88 2. Ünite: İlk Yardım vardı. Arkadaşıma zarar verdiğim için çok üzülmüştüm. Ama hafif yaralanmalarda ilk yardım uygulamasının nasıl yapılacağını biliyordum. Arkadaşımın sıyrık ve berelerini o an da an ti sep tik solüsyon bulamadığım için sabun ve su ile temizleyip yara bandı ile kapatarak ilk yardım uygula dım. Bu olay ba na iyi bir ders ol du. (Bu ki tap için ya zıl mış tır.) Bir Öykü: Polyanna Polyana herkesin sevdiği bir kızdır. Bu sevimli çocuk, bir gün patenleriyle kayarken kenarda onu izleyen arkadaşlarına gösteri yapmak istedi. Bu sırada dikkati dağıldı ve düştü. Polyana tedbirsiz davranıp gereken güvenlik önlemlerini almadığı için dizinde bereler oluştu ve kanama oldu. Neyse ki hafif bir şekilde yaralanmıştı. Onu izleyen arkadaşlarının arasında bulunan Metin, babasının arabasından getirdiği ilk yardım çantası ile ilk müdahaleyi yaptı. Önce antiseptik solüsyon 88

89 İlk Yardım ile bereleri temizledi. Üzerine yara bandı yapıştırdı. Dizindeki ağrı azalan Polyana derin bir soluk aldı ve Sadece yaralandım. Öyleyse hasta sayılmam. Buna çok sevindim. dedi. Arkadaşları küçük kızın yanında onu izlerken içlerinden Mustafa; Sevindin mi? diye sordu. Evet, yaşadığım sürece yatağından çıkamayan bir hasta olmaktansa dizimin berelenmesine seviniyorum. Biliyor musunuz, böyle basit yaralanmalar insanı ömrü boyunca yatakta yatmaya zorlayan hastalıklara benzemiyor. Bereler iyileşiyor. 89

90 2. Ünite: İlk Yardım Polyana arkadaşlarına bakarak durmadan konuşuyordu: Daha büyük bir kaza geçirip ağır bir şekilde yaralanabilirdim. Sakat kalabilir hatta hayatımı kaybedebilirdim. Arkadaşları: Seni sevindirecek ne kadar da çok şey varmış, dediler. Polyana tatlı tatlı güldü. (Bu kitap için uyarlanmıştır.) Kıssadan hisse: Hafif yaralanmalara müdahale edebilmek için ilk yardım uygulamasını hepimiz bilmeliyiz. Başımıza gelebilecek daha büyük kazaları düşünerek gereken güvenlik önlemlerini almalıyız. HER AN BİR KAZA OLABİLİR, BASİT İLK YARDIMI BİL. Düştüğü için dizinde sıyrıklar oluşan arkadaşınıza nasıl ilk yardım yaparsınız? ÖÇK s

91 İlk Yardım Düflünelim, tartışalım : Siren çalarak giden ambulansa trafikteki diğer araç sürücülerinin neden yol vermesi gerektiğini tartışınız. Üzgün olduğunu görüyorum. İçinde biz de olabilirdik. AMBULANSA YOL VER, HAYAT KURTAR Bir yaz günüydü. Otomobilimizle Antalya ya gidiyorduk. Otomobili kullanan babamın kurallara uyan, dikkatli, iyi bir sürücü olduğunu bildiğimizden annem de ben de gayet huzurlu ve rahat bir yolculuk yapıyorduk. Ben, diğer araç sürücülerinin yoldaki davranışlarını izliyor; bazılarının trafik kurallarına hiç uymadıklarını görüyordum. 91

92 2. Ünite: İlk Yardım Babamın aracın hızını iyice azalttığını ve yolun en sağına yanaştığını fark ettim. Ne olduğunu anlamaya çalışırken yanımızdan siren çalarak lambaları yanıp sönen ambulansın hızla geçtiğini gördüm. Babam her zamanki dikkatli hâliyle ambulansı daha çok gerideyken görmüş ve onun geçişini kolaylaştırmak için hızını azaltarak yolun en sağına yanaşmıştı. Onun trafikteki bu davranışlarını hep izliyordum. İleride onun gibi iyi ve sorumluluk sahibi bir sürücü olmayı istiyordum. Ambulansın kısa süre içinde yoğun trafiğe rağmen yerleşim dışında bir yere çabucak gelmesi beni çok mutlu etmiş ve şaşırtmıştı. Babama Ambulans ne çabuk geldi. dediğimde babam, Duyarlı ve bilinçli sürücüler olduğunda bu çok kolay. Ambulans geçiş üstünlüğününe sahip olan bir araç. Ambulansın siren sesini duyan her sürücü aracını yavaşlatmalı, gerekiyorsa durarak ambulansın kolayca geçmesini sağlayacak şekilde yolu açmalıdır. 92

93 İlk Yardım Sürücülerin, ambulans geçtikten sonra da trafiğin düzenini bozmayacak ve ambulansın kolayca yoluna devam etmesini sağlayacak tedbirleri almaları gerekir. dedi. Annem de Herkesin bu konuda, her zaman bilinçli ve duyarlı olması, sorumluluk taşıması gerekir. dedi. (Bu kitap için yazılmıştır.) DUYARLI OL, AMBULANSA YOL VER. Sirenlerini çalarak gelen bir ambulansa diğer araç sürücüleri nasıl davranmalıdır? Belirtiniz. 93 ÖÇK s

94 Bakalım öğrendiniz mi? ÖĞRENDİKLERİMİ DEĞERLENDİRİYORUM A Aşa ğı da ki cüm le le ri oku yu nuz. Doğ ru olan la rın sonundaki kutucuğa D, yan lış olan la rın sonundaki kutucuğa Y ya zı nız. 1. Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetlerinin te le fon nu ma ra sı 110 dur. 2. Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetleri arandığında taşıtların hasar durumları ile ilgili bilgiler de verilmelidir. 3. İlk yardım, bu alanda eğitim almış kişilerce yapılmalıdır. 4. Taşıtlarda ilk yardım çantası kolayca erişilebilecek bir yerde bulundurulmalıdır. 5. Ağır yaralılar, yakınları ile birlikte bir sağlık kuruluşuna gönderilmelidir. 6. Hafif yaralanmalarda yaralı bölge ilk olarak antiseptik solüsyonla temizlenmelidir. 7. Her zaman kan ve organ bağışı konusunda duyarlı olunmalıdır. 8. Ambulansın trafikte diğer araçlara göre geçiş üstünlüğü bulunmaz. 9. Sürücülerin, araçlarındaki ilk yardım çantasında yer alan malzemeleri tanımaları ve bunların kullanımlarını bilmeleri gerekli değildir. 10. Trafikte ambulansın siren sesini duyan sürücülerin ambulansa yol vermesi gerekmez. 94

95 B Aşağıdaki ifadeleri noktalı yerlere, verilen uygun sözcük ve sözcük gruplarını yazarak tamamlayınız. kullanılacağı eğitim ilk yardım bandaj plaster sürücüler meşgul üstünlüğüne antiseptik bez yayalar 1. Yanlış yapılan... yaralıya zarar verebilir. 2. Sargı malzemelerini tutturmak için... kullanılır. 3. Eklem yerine destek vermek, hareketi kısıtlamak ve şişmeye engel olmak için kullanılan ilk yardım malzemesine... adı verilir. 4. Ka za ze de le re ilk yardım uy gu la ma s yap mak ol duk ça önem li olup bu uy gula ma n n... al m fl ki fli ler ce ya p l ma s ge rek li dir. 5. İlk yardım çantasında bulunan ilk yardım malzemelerinin neler olduğu ve nasıl... öğrenilmelidir. 6. Ambulansa trafikteki diğer... tarafından yol verilmelidir. 7. Kaza anında ağır yaralanmalar varsa öncelikle... numaralı telefon aranmalıdır. 8. Ambulans trafikte geçiş... sahiptir. 9. Bi sik let, kay kay, pa ten vb. araç la ra bi ner ken olu şa n ha fif ya ra lan ma lar da ya ra, veya sabun ve suyla temizlenmelidir. 10. Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetlerinin telefon numarası gereksiz yere... edilmemelidir. 95

96 C Aşağıdaki ilk yardım malzemelerinin resimleriyle adlarını ok çizerek eşleştiriniz. Sargı bezi Üçgen sargı bezi Yara bandı Plaster Esmark bandı Ç Aşa ğı da ki so ru la rın her bi ri nde dört seçenek ve ril miş tir. Doğ ru ola nı bu la rak işa ret le yi niz. 1. Aşağıdakilerden hangisi taşıtlardaki ilk yardım çantasında bulunması gereken malzemelerden biri değildir? A) Plaster B) Yara bandı C) Kolonya D) Sargı bezi 2. Sıyrık, çürük, ezik gibi basit yaralanmalarda yaraya en uygun müdahale aşağıdakilerden hangisidir? A) Antiseptik solisüyonla temizlenir. B) Sargı bezi ile sarılr. C) Yara bandı sarılır. D) Su ile yıkanıp silinir. 3. Bir kaza anında yaralıya aşağıdakilerden hangisi ilk yardım uygulaması yapmalıdır? A) Kaza yerine ilk gelen kişi B) Yolcular C) Kazada yaralanmayanlar D) İlk yardım eğitimi almış olanlar 96

97 4. Sirenini çalıştırarak trafikte yol alan ambulansa diğer sürücüler nasıl yol vermelidir? A) Hızlarını yavaşlatıp sağ tarafa yanaşırlar. B) Normal şeritlerinden giderler. C) Orta şeritten giderler. D) Sol şeride geçerler. 5. Yaralanmalı bir trafik kazasında öncelikli olarak aşağıdaki telefonlardan hangisi aranmalıdır? A) 110 İtfaiye B) 112 Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetleri C) 155 Polis İmdat D) 156 Jandarma İmdat D Aşağıdaki soruları cevaplayınız. 1. Paten, kızak, bisiklet gibi araçlar kullanılırken daha çok hangi tür yaralanmalar olur? Bu yaralanmalarda neler yapılmalıdır? Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetleri arandığında hangi bilgiler, nasıl verilmelidir?

98 3. İlk yardım uygulamasını kimler yapmalıdır? Taşıtlardaki ilk yardım çantalarında neler olmalıdır? Bisiklet, kaykay, kızak, paten gibi araçları kullanırken oluşabilecek sıyrığa nasıl müdahale edilmelidir?

99 6. İlk yardım hayat kurtarır. sözünü açıklayan bir kompozisyon yazınız

100 7. İlk yardımın önemini anlatan bir afiş çiziniz. Bu afişe uygun bir slogan yazınız. SLOGAN

101 Bakalım öğrenmiş miyiz? Trafik Bilinci ve İlk Yardım üniteleri sonunda öğrendiklerinizi belirlemek için kendinizi değerlendirebilirsiniz. Bunu yapabilmek için aşağıdaki soruları cevaplayınız. A DERS YILI SONU ETKİNLİĞİ Afla ğ da ki cüm le le ri oku yu nuz. Doğ ru olan la r n sonundaki kutucuğa D, yan l fl olan la r n sonundaki kutucuğa Y ya z n z. 1. Trafik işaret levhaları sadece sürücüler için konulmuştur. 2. Trafik işaretleri yolun durumu, yerleşim yeri ve çeşitli hizmet birimleri hakkında bilgi verir. 3. Yaya kaldırımsız yollarda gidiş yönüne göre yolun sol tarafından yürünmelidir. 4. Bir yere gitmek istediğimizde en kısa yol değil, uzun da olsa en güvenli yol tercih edilmelidir. 5. Karşıya geçerken alt ve üst geçitleri kullanmak önemli değildir. 6. Taşıtlara sıra ile binilmeli ve taşıtlardan sıra ile inilmelidir. 7. Otomobillerin arka koltuğunda oturanların emniyet kemeri takmaları zorunlu değildir. 8. Yaya geçidi levhası, yayaların güvenli olarak karşıya geçebilecekleri yeri gösterir. 9. Yaya kaldırımında yürürken ortopedik ve görme engelli kişilere yardımcı olunmalıdır. 10. Trafiğe çıkmadan günlük hava durumuna göre önlem alınmalıdır. 11. Üzeri açık taşıtlarda yolculuk yapmak yasak değildir. 12. Herhangi bir trafik kazası ile karşılaşıldığında ilk önce 110 İtfaiye aranmalıdır. 13. Kaykay, kızak, paten gibi araçlar her yerde kullanılabilir. 14. Herhangi bir trafik kazası ile karşılaşıldığında ilk önce 112 Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetleri aranmalıdır. 15. Yaralı bir kişiye herkes tarafından ilk yardım yapılabilir. 101

102 B Aşa ğı da ki ifa de le ri, nok ta lı yer le re uy gun söz cük le ri ya za rak ta mam la yı nız. 1. Tra fik işa ret lev ha la rı na... ver mem. 2. Ya ya kal dı rı mı bu lun ma yan yer ler de yü rür ken yo lun ken di gi diş yö nü me gö re... ta ra fın dan gi de rim. 3. İlk yar dım sa de ce bu ko nu da... al mış ki şi ler ce ya pıl ma lı dır. 4. Ço cuk lar ta şıt la rın... kol tu ğun da yol cu luk yap ma lı ve em niyet ke me ri ni tak ma lı dır. 5. Bi sik let, kay kay, pa ten, kı zak gi bi araç lar kul la nı lır ken diz lik, dir sek lik ve... ta kıl ma lı dır. 6. Bi sik let, kay kay, pa ten, kı zak vb. araç lar ta şıt tra fi ği ne ka pa lı... alan la rın da kul la nıl ma lı dır. 7. Bi sik let, kay kay, pa ten, kı zak vb. araç lar kul la nı lır ken dö nüş ler de dik kat li olun ma lı ve... gi dil me me li dir. 8. Okul geçidi, alt ve üst geçit,... geçiş yerlerindendir. 9. Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetlerinin telefon numarası Taşıtlara binerken sıra olmalı ve... yaratılmamalıdır. C Aşa ğı da ki re sim le ri ve an lam la rını ok çizerek eş leş ti ri niz. Paten Plaster Okul geçidi Yaya geçidi Kask 102

103 Ç Aşa ğı da ki so ru la rın her bi rin de dört se çe nek ve ril miş tir. Se çe nek ler den sa dece bi ri doğ ru dur. Doğ ru ola nı bu la rak işa ret le yi niz. 1. Aşağıdakilerden hangisi mecburi yaya yolu trafik işaret levhasıdır? A) B) C) D) 2. Aşağıdakilerden hangisi okul geçidi trafik işaret levhasıdır? A) B) C) D) 3. Aşağıdakilerden hangisi tehlike uyarı trafik işaret levhalarının şeklidir? A) B) C) D) 4. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Taşıtlardan inerken taşıtın sağ kapısını kullanmak B) Toplu taşıma araçlarını beklerken sıra olmak C) Yolculuk yaparken şoförü meşgul etmek D) Yolculuk sırasında itişip kakışmamak 5. Kaykay, kızak, paten ve bisiklet kullanılırken başa takılan güvenlik malzemesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Dizlik B) Kask C) Şapka D) Bileklik 103

104 D Aşağıdaki soruları cevaplayınız. 1. Yaya olarak trafikteki sorumluluklarımız nelerdir? Trafik işaret levhalarını şekillerine göre sınıflandırınız Yaya kaldırımında yürürken nelere dikkat edilmelidir? Karşıya geçişlerde nereler kullanılmalıdır? Güvenli yol denilince ne anlıyorsunuz? Yaya kaldırımı olmayan yollarda yolun hangi kısmında yürünmelidir? Niçin?

105 7. Trafikte gece yürürken ne gibi önlemler alınmalıdır? Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetleri arandığında hangi bilgiler, nasıl verilmelidir? Taşıtlara biniş ve taşıtlardan inişlerde hangi kurallara uyulmalıdır? Emniyet kemeri takmanın gerekçeleri nelerdir? Yolcular trafikte nelere dikkat etmelidir? Toplu taşıma araçlarına neden zarar verilmemelidir? İlk yardım uygulamasını kimler yapmalıdır?

106 14. Taşıtlardaki ilk yardım çantalarında neler olmalıdır? Bisiklet, kaykay, kızak, paten gibi araçlar nerelerde kullanılmalıdır? Bisiklet, kaykay, kızak, paten gibi araçlar kullanılırken hangi güvenlik önlemleri alınmalıdır? Güvenli geçiş yeri bulunmayan bir yerden karşıya geçmek istenildiğinde hangi kurallara uyulmalıdır? Olumsuz hava şartlarında trafikte ne gibi tehlikelerle karşılaşılabilir? Kara yolu ulaşımı diğer ulaşım türlerine göre neden daha yaygın olarak kullanılmaktadır? Trafikte sirenlerini çalıştırarak gelen ambulansa sürücüler nasıl yol vermelidir?

107 SÖZLÜK A acil: İvedi, acele etmeyi gerektiren. ak ro ba si: Cambazl k, akrobatlık. al g : Bir fleye dikkati yönelterek o fleyin bilincine varma, idrak. alkol: Her türlü alkollü içki. am bu lans: Hasta veya yaralı taşımaya uygun hazırlanmış özel araç, cankurtaran. ani: Bir anda oluveren, apansız, ansızın, birdenbire. an ti sep tik: Mikroplar öldürücü özelliği olan. araç: Kara yollarında kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adı. B ban ket: fiehirler aras yollar n iki taraf nda yayalar n yürümesine ve tafl tlar n trafiği aksatmadan durabilmesine yarayan çak l veya toprak yol. bi sik let: Tekerlekleri pedal aracılığıyla ayakla döndürülen binek aracı, çiftteker. bi sik let yo lu: Kara yolunun sadece bisikletlilerin kullan mına ayr lan k sm. C-Ç cad de: Şe hir için de ana yol. ci haz: Ay gıt, alet, ta kım. D dir sek lik: Korumak amac yla dirseğe geçirilen fley. diz lik: Korumak amac yla dize geçirilen fley. dö ne meç: Bir yo lun yön de ğifl tir di ği yer, vi raj. du rak: Tren, tramvay, otobüs, minibüs vb. genel tafl tlar n durmak zorunda olduğu veya durabileceği yer. 107

108 E eko no mi: İnsanların yaşayabilmek için üretme, ürettiklerini bölüşme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden doğan ilişkilerin bütünü, iktisat. emniyet kemeri: Uçak, otomobil vb.nde güvenlik için bele takılan kemer. F far: Taşıtların ön bölümünde bulunan, kısa ve uzun mesafeyi aydınlatmaya yarayan ışık düzeneği. fener: Saydam bir maddeden yapılmış veya böyle bir madde ile donatılmış, içinde ışık kaynağı bulunan aydınlatma aracı. fren: Bir taşıtın hızını azaltmaya ya da onu durdurmaya yarayan donanım. G-Ğ gemi: Su üstünde yüzen, insan ve yük taşımaya yarayan büyük taşıt. gü ven li yol: Kavflaklar, yaya ve okul geçitleri belirlenmifl, gerekli güvenlik önlemleri al nm fl yol. H hava yolu: Hava taşıtlarının uçuş sırasında izlemeye zorunlu oldukları yol. hava yolu ulaşımı: Hava taşıtlarıyla yolu, yük vb. taşıma işi. hofl gö rü: Her fleyi anlay flla karfl layarak olabildiği kadar hofl görme durumu. I-İ ile ti flim: Duygu, düflünce veya bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla baflkalar na aktar lmas. ilk yar d m: Kaza, hastal k, yang n, deprem vb. tehlikeli ve ani durumlarda hastaya kesin tedavi öncesi, olay yerinde uygulanan ilk ve ivedi ifllem, s hhi imdat. ilk yar d m çan ta s : Trafikte kaza an nda yaral ya ilk müdahaleyi yapmak için gerekli olan malzemenin bulunduğu çanta. itifl me: Birbirini itme. 108

109 J-K ka rar: Bir ifl veya sorun hakk nda düflünülerek verilen kesin yarg. ka sis: Kara yolunda oluşmuş çukurlar ve tümsekler. kask: Başı darbelerden korumak için sertleştirilmiş sentetik maddelerden yapılmış sağlam başlık. kay kay: Türlü maddelerden yapılmış, altında tekerlekler bulunan, üzerinde kayılan alet. ka za: Can ve ya mal kay bı na, za ra rı na se bep olan kö tü olay. kı zak: Kar ve ya buz üze rin de ka ya rak yol alan te ker lek siz ta şıt. kor na: Motorlu taşıtlarda, bisikletlerde sesle işaret vermek için kullanılan ve içinden hava geçirilerek çalınan boru, klakson. ku ral: Bir sa na ta, bir bi li me, bir dü flün ce ve dav ra n fl sis te mi ne te mel olan, yön ve ren il ke, ni zam. L lam ba ça lış tır ma düğ me si: Otomatik olmayan ışıklı trafik işaret cihazlarının yayalar tarafından kullanılabilmesi için cihazı çalıştırmaya yarayan düğme. lev ha: Bir ye re as l mak için ya z l m fl ya z, tab lo, re sim, ta be la. M-N mec bu ri ya ya yo lu: Tamamı veya bir kısmı sadece yayaların kullanımına ayrılmış yol. meş gul et mek: 1. Vaktini almak. 2. Uğraştırmak. 3. Oyalamak. mü da ha le: Karışma, araya girme. O-Ö okul ge çi di: Okul önlerinde öğrencilerin geçmesi için taşıt yolunda ayrılmış ve trafik işaretleriyle belirlenmiş alan, geçmeye yarayan yer. okul taşıtı: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlerin taşınmasında kullanılan taşıt. otobüs: Yolcu taşıyan, motorlu büyük taşıt. 109

110 P pa nik: Topluluğu kaplayan ani dehflet duygusu, büyük korku. pa ten: Alt nda tekerlekleri bulunan ve düz yerlerde kaymakta kullan lan ayakkab. R ru lo: Dürülerek boru biçimi verilmifl deri veya kâğ t tomar. S-Ş say gı: Değeri, üstünlüğü, yaşlılığı, yararlılığı, kutsallığı dolayısıyla bir kimseye, bir şeye karşı dikkatli, özenli, ölçülü davranmaya sebep olan sevgi duygusu, hürmet. sıy rık: Çarpma veya vurma sonucunda vücutta hafifçe kazınmış, zedelenmiş, soyulmuş, kanamış yer. so kak: İl, ilçe vb. yerleşim bölgelerinde, iki yanında evler olan, caddeye oranla daha dar veya kısa olabilen yol. so rum lu luk: Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetkisi alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi, mesuliyet. stan dart: 1. Belli tipe göre yap lm fl veya ayr lm fl. 2. Belirli ölçülere, yasaya, kullan ma uygun olan. ste ril: Her çe şit mik rop tan arın mış. sü rü cü: Karada kullanılan motorlu veya motorsuz araçları sürüp yöneten kimse. T ta fl t: Tafl ma arac, vas ta. tehlike: Büyük zarar ve yok olmaya yol açabilecek durum, gerçekleşme ihtimali bulunan fakat istenmeyen durum. t b bi: T pla ilgili, hekimlikle ilgili. t p: Hastal klar iyilefltirmek, hafifletmek veya önlemek amac yla baflvurulan teknik ve bilimsel çal flmalar n tümü. 110

111 top lu ta fl ma: Bir flehir halk n n ulafl m gereksiniminin çok say da insan tafl maya elveriflli büyük tafl ma araçlar yla karfl lanmas n sağlayan ulafl m sistemi. tra fik ifla ret lev ha la r : Trafiği düzenlemek amac yla gerekli yerlere konulan özel iflaretli levhalar n tümü. trafik kazası: Kara yolu üzerinde hareket hâlindeki bir veya birden fazla aracın karıştığı, ölüm, yaralanma ve maddi zararla sonuçlanan olaylar. U-Ü üst geçit: Trafik akışını kesmemek için bir yolun üstünden geçirilen köprü biçiminde üstü açık yol. V viraj: Bir yolun kıvrıldığı yer, dönemeç. Y-Z yan s t c : Ifl ğ n geriye yans mas n sağlamak amac yla kullan lan araç, reflektör. ya ya: Yürüyerek giden kimse. ya ya alt ge çi di: Yayalar n karfl ya güvenli geçiflleri için yer alt ndan yap lm fl geçitler. ya ya ge çi di: Caddelerde yayalar n karfl ya geçmesi için ayr lm fl bölüm. ya ya kal d r m : Sokaklarda, caddelerde yayalar n yürümesi için yap lm fl yüksekçe yer, kald - r m, tre tu var. ya ya üst ge çi di: Yayalar n karfl ya güvenli geçiflleri için yolun üzerinden geçen geçitler. ya ya yo lu: Sadece yayalar n kullan lmas na ayr lan yol. yol: 1. Karada insanların ve hayvanların geçmesi için açılan veya kendi kendine oluşmuş, yürüme ye uy gun yer. 2. Genellikle yerleşim alanlarını bağlamak için düzeltilerek açılmış ulaşım şeridi. yol cu: Mo tor lu ya da mo tor suz ta şıt için de bir yer den baş ka bir ye re se ya hat eden kim se. yük: Araba, hayvan vb. nin tafl d ğ fleylerin hepsi. 111

112 KAYNAKÇA Fahrettin Özkan, Lütfiye Hediye Aylanç, Hamdi Özkan, Tra fik, Çev re, İlk Yar dım, Mo tor ve Araç Tek ni ği, Serhat Yayıncılık, İzmir, Gö nül Bay ram, Özen Bay ram, Be lir li Gün ler ve Haf ta lar, Koza Yayın Dağıtım, Ankara, İbrahim Pınar, Ka ra yol la rı Tra fik Ka nu nu, Seçkin Yayınevi, Ankara, İlk Yardım El Kitabı, Si vil Sa vun ma Mü dür lü ğü, Ya yın Nu.: 55, An ka ra, Ka ra yol la rı Tra fik Ka nu nu ve Ce za Reh be ri, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, KAY GEP Tra fik Eği tim Se ti , Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, Nazan Serenli, İlk Yardım, Mozaik Yayınları, İstanbul, Rıdvan Ege, Ka za lar, Ön len me si, Ha ber leş me, Acil Yar dım, Teş ki lat lan ma, Emel Matba acı lık, An ka ra, Rıdvan Ege, Tra fik Fa ci asın dan Na sıl Kur tu la lım, Ankara, Tra fik Ka za la rı Öze ti, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü Yayınları, An ka ra, TDK Türk çe Söz lük, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, TDK Ya zım Kı la vu zu, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, İN TER NET KAY NAK LA RI GA ZE TE HA BER LE Rİ KAY NAK LA RI (1) 03 Nisan 2010, Milliyet gazetesi (İnternet sitesi). (2) 07 Ocak 2002, Milliyet gazetesi (İnternet sitesi). (3) 22 Ekim 2006, Sa bah ga ze te si. 112