KARİYER DANIŞMALNLIĞI. Doç. Dr. Mustafa KOÇ

Transkript

1 KARİYER DANIŞMALNLIĞI B Doç. Dr. Mustafa KOÇ

2

3 Günümüzde danışanın mesleki kaygılarına eşlik eden psikolojik sorunlara yönelik müdahale teknikleri daha çok kullanılmaktadır.

4 Danışanın hem kendi özelliklerini incelemek hem mesleklerle ilgili farkındalığını arttırmak için yapılandırılmış uygulamalardır. Alıştırmalarda danışman danışana her aşamada ne yapacağı anlatılır.

5 Alıştırmalar, yazılı yönergeler, görsel imgeler kullanılarak yapılabileceği gibi rol oynama yoluyla da yapılabilir. Alıştırmanın sonunda danışmanın sorduğu sorular aracılığıyla danışanın durumu değerlendirmesi ve bazı çıkarımlarda bulunması beklenir.

6 Alıştırma 1: Sevilen Etkinlikler: Bu alıştırmanın amacı, insanların genellikle unuttukları olumlu yaşantıları hatırlatmak ve meslek planlamasına yardımcı olabilecek öğeleri belirlemektir. Danışandan yaşamında hoşlandığı bazı etkinlikleri listelemesi istenir

7 . Listenin hazırlamasının ardından, aşağıdaki sorulardan yararlanılarak listedeki her etkinlik tartışılır ve incelenir: 1.Bu etkinliği ne kadar zamandır yapıyorsun? 2.Bu etkinlikleri kendine, çevreye, dünyaya yararı açısından değerlendirir misin? 3.Etkinlikleri ne kadarı planlı, ne kadarı anlık yapılıyor? 4.Etkinliklerin ne kadarını kendi başına, ne kadarını başkalarıyla birlikte gerçekleştiriliyor? 5.Bu etkinliklere eşlik eden düşünce ve duyguların nelerdir?

8 Alıştırma 2: Başarılı yaşantılar: Bu alıştırmanın amacı, başarı olarak kabul edilen ve bundan kaynaklanan tatmin duygusu yaşanmış geçmiş anılara odaklanarak kişinin benlik saygısını arttırmak ve mesleğinde kullanabileceği beceri ve yetenekleri fark etmesini kolaylaştırmaktır. Danışandan başarılarının listesini yapması ve bu başarının onu ne kadar tatmin ettiğini yazması istenir. Danışandan yaşamındaki herhangi bir başarıyı ayrıntılı bir şekilde tanımlaması istenir. Örneğin, futbol oynamaktan hoşlanan biri, bir maçı kazandıkları zamanı tanımlayabilir. Danışman tanımlama işlemini sorularıyla kolaylaştırabilir:

9 1. Bu etkinliği senin için önemli kılan nedir? 2. Başarıda senin rolün nedir? 3. Diğerlerinin katkısı ne? 4. Onlar hangi rolleri üstlendiler? 5. Bu etkinlikte nelerden hoşlandın? 6. Nelerden hoşlanmadın? 7. Senin başarılı olmanı sağlayan kişisel özelliklerin ve yeteneklerin nelerdir? 8. Maç öncesi nasıl hazırlandın? 9. Bu etkinliğin yaşamındaki diğer şeylerle ilgisi var mı?

10 Alıştırma 3: Aktarılabilen Beceriler: Bu alıştırmada, danışanın günlük yaşamında kullanmakta olduğu becerilerin yanı sıra ilgi ve yeteneklerine ilişkin farkındalık kazanması ve bu konularda yakın çevresinden geri bildirim alması hedeflenir. Danışana önceden oluşturulmuş bir beceri listesi verilir. Danışan yakın çevresinden 3-4 kişiye bu listeyi vererek kendisini değerlendirmesini ister. Danışan, beceri dökümü aracılığıyla yeterlilik düzeylerini inceleyebilir;

11 ayrıca, farkında olmadığı bazı özelliklerini de yakınlarından alacağı geri bildirim sayesinde anlayabilir, fark edebilir. Değerlendirme yaparak geri bildirim sağlayacak kişiler danışan için önemli olan kişilerden seçilmelidir. Bu kişilerin değerlendirmeleri ne yıkıcı olmalı ne hep memnuniyet belirtmelidir. Danışma sürecinde bu becerilerin kariyer alanında nasıl değerlendirilebileceği ele alınabilir.

12 Bu alıştırma hiçbir şeyi değiştirmeyecek bile olsa, iş ve iş dışında kendisi için neyin önemli olduğunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Danışanın iş yaşamı ile iş yaşamı dışındaki değerleri ayırt etmesine yardım edilebilir. Yaratıcılık iş dışında önemliyken, işte gerekli görülmeyebilir.

13 Değerlerin yaşam olaylarına ve yaşa bağlı olarak değişebileceği üzerinde durulabilir. Danışana değerler listesi/kartları verilerek kendisi için nelerin önemli olduğunu sıralaması ve daha sonra işaretledikleri üzerinde tartışılarak uygulanan bir alıştırmadır. Mesleki değer ölçeği uygulanıp sonuçları danışana iletilebilir ve yorumlama aşamasında da yukarıdaki içerik tartışılabilir.

14 Danışanın benlik saygısını arttırmak ve ileride önüne çıkacak fırsatları değerlendirmesini sağlayacak olumlu benlik imgesi geliştirmesi amacıyla yapılır. Danışandan olumlu özelliklerini yazması istenir. Nathan ve Hill, alıştırmanın iki yöntemle yapılabileceğini ileri sürmektedir: Birinci yöntemde kendisini iyi hissettiği anları, durumları ve yaşantıları düşünmesi istenir.

15 İkinci yöntemde: kendimi iyi hissederim." şeklindeki eksik bırakılmış tümceleri tamamlaması istenir. Danışan alıştırmayı oturum sırasında yapamazsa, evde düşünerek not alması, sonraki oturumda notları üzerinden konuşması da mümkündür.

16 Danışan, danışmanla birlikte aşağıdaki durumları gözden geçirip koşulları fark eder. Özellikle işini kaybetmiş, eski işini yapamayacak ve yeni bir meslek arama durumunda olan yetişkin danışanlarla kullanılır.

17 1. Adım: Şu an ne yapıyorum? Şu ana kadar neler yaptım? Neleri yapmaktan hoşlanıyorum? Ne yapmaktan hoşlanmıyorum?

18 2. Adım: Ne yapabilirim? İsteklerim, gereksinimlerim, yapabildiklerim hakkında düşünmek ve iş dünyası hakkında bilgi edinmek. Yetenek, yeterlik, beceri ve özelliklerim neler? Ulaşabileceğim işler nelerdir?

19 3. Adım: Önümdeki seçenekler nelerdir? Danışanın kendisine uygun olasılık ve seçenekleri çözümlemesi ve ilgilendiği meslekler hakkında daha çok bilgiye nasıl ulaşacağı konusunda bilgilenmesi gerekir.

20 4. Adım: Bana uygun meslek hangisidir? Olası seçeneklerden hangisini yapabilirim? Danışanın kararını sonlandırma yollarını planlama ve plana göre davranma aşamasıdır.