Editörler Yrd.Doç.Dr. Rana ATABAY Yrd.Doç.Dr. N. Öykü İYİGÜN Güncel Yaklaşımlar Işığında Etik Yazarlar Adnan Çorum Ali Görener Ali Altuğ Biçer Dursun Bingöl Ela Arı Engin Çağlak Figen Yıldırım Gözde Öymen Kale Gülay Öztürk Halil İbrahim Yenigün İdil Tamer Kerem Toker Melih Bulu Murat Yalçıntaş N. Öykü İyigün Nihat Alayoğlu Nurullah Genç Oya Şakı Aydın Zeynep Bayazıt Şahinoğlu İstanbul - 2015 Beta
Yayın No : 3210 İşletme Ekonomi Dizisi : 701 1. Baskı - Mart 2015 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-246 - 6 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m Yay m Da t m A.fi. ye ait tir. Her hak k sak l d r. Hiç bir bö lü mü ve pa rag ra f k s men ve ya ta ma men ya da özet halinde, fotokopi, faksimile veya baflka herhangi bir flekilde ço alt lamaz, da t lamaz. Normal ölçüyü aflan iktibaslar yap lamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur. Dizgi Bask -Cilt : Beta Bas m A.fi. : Yazın Basın Yayın Matbaacılık Trz. Tic. Ltd. Şti. İkitelli Çevre Sanayi Sitesi 8. Blok No: 38-40-42-44 Başakşehir/İSTANBUL (Sertifika No: 12028) 0212 565 01 22-0212 565 02 55 Kapak Tasar m : Beta Yayınları Beta BASIM YAYIM DA ITIM A.Ş. (Sertifika No. 16136) Narl bahçe Sokak No. 11 Ca alo lu - STANBUL Tel : (0-212) 511 54 32-519 01 77 Fax: (0-212) 513 87 05-511 36 50 www.betayayincilik.com
ÖNSÖZ Küreselleşen dünyada günümüz işletmeleri için en önemli konulardan biri kuşkusuz ki etik tir. Etik, birey ve grupların davranışlarını düzenleyen ilkeler topluluğudur. Bilinen en klasik tanımıyla neyin iyi veya kötü ve neyin doğru veya yanlış olduğunu muhakeme etmeyi ve iyi veya doğru olanı tercih etmeyi ve bunu bir ilke haline getirebilmeyi ifade etmektedir. 2000 li yıllardan itibaren dünyanın farklı ülkelerinde gerçekleşen finansal skandalların, işletmelerde yanlış uygulanan yönetim teknikleri ve dolayısıyla yaşanan başarısızlıkların, daha bilinçli hale gelen tüketiciler ve toplum ile güçlenen sivil toplum kuruluşlarının etkisiyle işletmelerin, sürdürülebilir başarının anlamını sorgulamaları gerekmektedir. Bu açıdan, etiğin işletmelerden ayrı düşünülemeyeceği ve özellikle iş hayatının temel dinamiklerinde iyi ve doğrunun egemen kılınmasının önemi ortaya çıkmaktadır. Bu amaçla, editörlüğünü yaptığımız bu derleme çalışmasında işletmelerin sadece kendi faaliyet ve iş süreçlerine odaklanmadan, daha makro bir bakış açısıyla diğer disiplin ve unsurlardan da etkilenebileceğini hesaba katarak, etiği farklı üniversitelerde çalışan akademisyenlerden oluşan bir yazar ekibi ile güncel yaklaşımlar ışığında değerlendirmeye çalıştık. Güncel Yaklaşımlar Işığında Etik adlı kitabımızın işletmelerin iç dinamikleri ve iş süreçleri ile ilgili olan bölümleri: İşletmenin Dayanılmaz Cazibesi, Prof. Dr. Dursun Bingöl ve Prof. Dr. Nurullah Genç tarafından; Kurumsal Yönetim Işığında Etik, Yrd. Doç. Dr. N. Öykü İyigün tarafından; Aile İşletmeleri ve Etik, Yrd. Doç. Dr. Murat Yalçıntaş ve Doç. Dr. Melih Bulu tarafından; Etiksel İklim ve Güven, Yrd. Doç. Dr. İdil Tamer tarafından ve İş Ahlakı Ekseninde İnsan Kaynakları Yönetimi ve Etik, Yrd. Doç. Dr. Nihat Alayoğlu tarafından kaleme alınmıştır. Etiğin diğer disiplin ve unsurları ekseninde olan bölümleri: Siyaset Etiği: Siyasetin Ahlakı, Ahlakın Siyaseti veya Ahlakın Siyasette İmkânları, Yrd. Doç. Dr. Halil İbrahim Yenigün tarafından; Yeni Medya ve Etik: Yeni Sorulara Eski Cevaplar mı?, Doç. Dr. Oya Şakı Aydın tarafından; Etiksel Yaklaşımlar Işığında Politik İletişim ve Yeni Medyanın Rolü, Doç. Dr. Figen Yıldırım ve Yrd. Doç. Dr. Zeynep Bayazıt Şahinoğlu tarafından; Karşılaştırmalı Reklam Savaşlarının Etik Değerlendirilmesi, Doç. Dr. Gülay Öztürk ve Yrd. Doç. Dr. Gözde Öymen Kale tarafından; Gazetecilik Etiği, Yrd. Doç. Dr. Engin Çağlak tarafından;
IV Mühendislik ve Etik, Yrd. Doç. Dr. Adnan Çorum tarafından; Muhasebenin Etik Karakteri, Yrd. Doç. Dr. Ali Altuğ Biçer tarafından; Tedarik Zincirinde Sürdürülebilirlik ve Etik, Öğr. Gör. Kerem Toker ve Doç. Dr. Ali Görener tarafından ve son olarak Sosyal Sorumluluk Sahibi Tüketim ve Etik: Türkiye Örneği, Öğr. Gör Ela Arı tarafından kaleme alınmıştır. Güncel Yaklaşımlar Işığında Etik adlı kitabımızın hazırlanmasına katkı sağlayan tüm değerli yazarlara ve kitabın tasarımı ve basımında büyük emeği geçen Sn. Seyhan Satar Bey nezdinde Beta Yayınevi ekibine en içten teşekkürlerimizi sunarız. Saygılarımızla, İstanbul, 2015 Editörler: Yrd. Doç. Dr. Rana ATABAY İstanbul Ticaret Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Uluslararası Ticaret Bölümü Yrd. Doç. Dr. N. Öykü İYİGÜN İstanbul Ticaret Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Uluslararası Ticaret Bölümü
İÇİNDEKİLER İşletmenin Dayanılmaz Cazibesi Prof. Dr. Dursun BİNGÖL Prof. Dr. Nurullah GENÇ...1 Kurumsal Yönetim Işığında Etik Yrd. Doç. Dr. N. Öykü İYİGÜN...13 Aile İşletmeleri ve Etik Yrd. Doç. Dr. Murat YALÇINTAŞ Doç. Dr. Melih BULU...35 Etiksel İklim ve Güven Yrd. Doç. Dr. İdil TAMER...51 İş Ahlâkı Ekseninde İnsan Kaynakları Yönetimi ve Etik Yrd. Doç. Dr. Nihat ALAYOĞLU...69 Siyaset Etiği: Siyasetin Ahlâkı, Ahlâkın Siyaseti veya Ahlâkın Siyasette İmkânları Yrd. Doç. Dr. Halil İbrahim YENİGÜN...95 Yeni Medya ve Etik: Yeni Sorulara Eski Cevaplar Mı? Doç. Dr. Oya ŞAKI AYDIN...117 Etiksel Yaklaşımlar Işığında Politik İletişim ve Yeni Medyanın Rolü Yrd.Doç.Dr. Zeynep BAYAZIT ŞAHİNOĞLU Doç.Dr. Figen YILDIRIM...135 Karşılaştırmalı Reklam Savaşlarının Etik Değerlendirilmesi Doç. Dr. R. Gülay ÖZTÜRK Yrd. Doç. Dr. Gözde ÖYMEN KALE...153 Gazetecilik Etiği Yrd. Doç. Dr. Engin ÇAĞLAK...171
VI Mühendislik ve Etik Yrd. Doç. Dr. Adnan ÇORUM...185 Muhasebenin Etik Karakteri Yrd. Doç. Dr. Ali Altuğ BİÇER...199 Tedarik Zincirinde Sürdürülebilirlik ve Etik Öğr. Gör. Kerem TOKER Doç. Dr. Ali GÖRENER...213 Sosyal Sorumluluk Sahibi Tüketim ve Etik: Türkiye Örneği Öğr. Gör. Ela ARI...237