Genel Muhasebe Yrd. Doç. Dr. NÂLAN ECE GÜNCELLEMELERDE YENİ 6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU VE VERGİ USUL KANUNU ESAS ALINMIŞTIR
Yayın No. : 3369 Muhasebe Dizisi : 6 2. Bası - Eylül 2016 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-687 - 7 Copyright Bu kitabın bu basısının Türkiye deki yayın hakları BETA Basım Yayım Dağıtım A.Ş. ye aittir. Her hakkı saklıdır. Hiçbir bölümü ve paragrafı kısmen veya tamamen ya da özet halinde, fotokopi, faksimile veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz, dağıtılamaz. Normal ölçüyü aşan iktibaslar yapılamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur. Dizgi : Beta Basım A.Ş. Baskı -Cilt : Yaz n Bas n Yay n Matbaac l k Trz.Tic.Ltd.fiti. (Sertifika No: 12028) İkitelli Çevre Sanayi Sitesi 8. Blok No: 38-40-42-44 Başakşehir/ STANBUL 0212 565 01 22-0212 565 02 55 Kapak Tasarım : Gülgonca Çarpık Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No: 16136) Narlıbahçe Sokak No: 11 Cağaloğlu - İSTANBUL Tel : (0212) 511 54 32-519 01 77 Fax: (0212) 511 36 50 www.betayayincilik.com
Zeynep ve Yunus Emre me
ÖNSÖZ 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu, 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren yürürlüğe girerek birçok alanda değişiklikler ve güncellemeleri de beraberinde getirmiştir. Bu değişiklikler işletmelerin yönetim ve denetim alanlarında olduğu gibi muhasebe işlemlerine de yansımıştır. Sizlere sunulan bu Genel Muhasebe kitabımda, konular revize edilerek ele alınmıştır. Vergi Usul Kanunu ve Yeni Türk Ticaret Kanunu nda geçen esaslar dikkate alınarak özenle seçilmiştir. Bu kitap, işletmelerde muhasebe sisteminin işleyişini, yapısını ve muhasebe sürecini kavramak isteyen kişiler için özel olarak hazırlanmıştır. Muhasebe konusunda kendini hazırlamak ve geliştirmek isteyen herkese sunulan bir çalışmadır. Kitabın düzenlenmesinde emeği geçen Beta Basım Yayıncılık ekibine teşekkür ederim. Okuyucularıma kitabımın birinci baskısına göstermiş oldukları ilgi için teşekkür ederim. Yrd. Doç. Dr. Nalân ECE
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V I. BÖLÜM TİCARET VE TACİR 1. Ticaret ve Tacir Kavramları... 1 2. Türk Ticaret Kanununa Göre Tacirler... 4 3. Vergi Usul Kanununa Göre Tacirler... 5 II. BÖLÜM MUHASEBE KAVRAMI... 9 1. Muhasebenin Tanımı ve Fonksiyonları... 9 2. Muhasebenin Amaçları... 10 3. Muhasebe Bilgi Kullanıcıları... 10 4. Muhasebenin Temel Kavramları... 12 5. Muhasebe Türleri... 15 6. Muhasebe Sistemi ve Temel Öğeleri... 16 7. Muhasebe Süreci... 17 8. Muhasebe Mesleği... 18 III. BÖLÜM MUHASEBEDE KULLANILAN BELGELER... 23 1. Ticari Belgeler... 23 2. Vergi Usul Kanununda Yer Alan Belgeler... 25 3. Türk Ticaret Kanununda Yer Alan Belgeler... 48 4. Şekle Tabi Olmayan Belgeler... 54 IV. BÖLÜM MUHASEBEDE KULLANILAN DEFTERLER... 61 1. VUK ve TTK ya Göre Tutulması Zorunlu Defterler /E-Defter... 61 2. Ticari Defterlerin Tasdiki... 64
VIII 3. Defterlerin Tutulması, Saklanması ve İbraz Zorunluluğu... 65 3. Defterlere Kayıt Yöntemleri... 66 4. Defter Tutma Sistemleri... 68 V. BÖLÜM TEMEL MALİ TABLOLAR... 71 1. Temel ve Yardımcı Mali (Finansal) Tablolar... 71 2. Bilanço (Finansal Durum Tablosu)... 74 3. Gelir Tablosu... 88 4. Bilanço ve Gelir Tablosu İlişkisi... 94 5. Satışların Maliyet Tablosu... 97 6. Fon Akış (Akım) Tablosu... 100 7. Nakit Akış (Akım) Tablosu... 104 8. Kâr Dağıtım Tablosu... 111 9. Özkaynaklar (Özsermaye)... 113 10. Gelir ve Dağıtılmamış Kârlar Tablosu... 114 VI. BÖLÜM HESAP KAVRAMI... 117 1. Hesabın Tanımı ve Şekli... 117 2. Hesaplara İlişkin Terimler... 118 4. Hesapların Sınıflandırılması... 120 5. Mali İşlemlerin Hesaplarda İzlenmesi... 124 6. Hesapların Bilanço Ve Gelir... 125 VII. BÖLÜM TEK DÜZEN MUHASEBE SİSTEMİ... 124 1. Tek Düzen Muhasebe Sisteminin Amacı ve Kapsamı... 127 2. Hesap Sınıfları ve Hesap Kodları:... 127 VIII. BÖLÜM MUHASEBE SÜRECİ... 131 1. Kuruluş / Açılış Bilançosunun Düzenlenmesi... 132 2. Bilgi ve Belgelerin Düzenlenmesi... 133 3. Muhasebe Fişleri... 133 4. Yevmiye Defterine Kayıt... 136 5. Defter-i Kebire (Büyük Defter) Kayıt... 137 6. Yardımcı Defterlere Kayıt... 138 7. Aylık Mizan Düzenlenmesi... 139
IX 8. Dönem Sonu Envanter İşlemleri... 140 9. Gelir- Gider Hesaplarının Kapatılması... 140 10. Kesin Mizan Düzenlenmesi... 142 11. Hesapların Kapatılması... 142 12. Envanter Defterine Kayıt... 143 IX. BÖLÜM HESAPLARIN İŞLEYİŞİ VE ÖZELLİKLERİ... 145 Kaynakça... 251
KISALTMALAR BK Borçlar Kanunu Çek K. Çek Kanunu GV Gelir Vergisi GVK Gelir Vergisi Kanunu İş K. İş Kanunu KDV Katma Değer Vergisi KDVK Katma Değer Vergisi Kanunu KVK Kurumlar Vergisi Kanunu mad. Madde Mersis Merkezi Sicil Kayıt Sistemi MSUGT Muhasebe Standartları Uygulama Genel Tebliği MTK Merkezi Tüzel Kişilik Bilgi Sistemi RG Resmi Gazete SGK Sosyal Güvenlik Kanunu SMMM Serbest Muhasebeci Malî Müşavir SPK Sermaye Piyasası Kurulu YMM Yeminli Malî Müşavir SMK Serbest Meslek Kazancı TDHP Tek Düzen Hesap Planı TFRS Türkiye Finansal Raporlama Standartları TKHK Tüketiciyi Koruma Hakkında Kanun TMS Türkiye Muhasebe Standartları TMSK Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu TST Ticaret Sicili Tüzüğü TTK 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (Yeni TTK) UFRS Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (IFRS) VUK Vergi Usul Kanunu