KATEGORİK VERİLERİN TESTİ (ki-kare testi)

Benzer belgeler
Bir Kompleks Sayının n inci Kökü.

Termodinamiğin Yasaları:

Regresyon ve Korelasyon Analizi. Regresyon Analizi

İSTATİSTİKSEL TAHMİN. Prof. Dr. Levent ŞENYAY VIII - 1 İSTATİSTİK II

Bu malzemelere atıfta bulunmak veya kullanım şartlarını öğrenmek için sitesini ziyaret ediniz

MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ

İSTATİSTİK TERMODİNAMİK

= k. Aritmetik Ortalama. Tanımlayıcı İstatistikler TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER. Sınıflanmış Seriler İçin Aritmetik Ortalama

İki veri setinin yapısının karşılaştırılması

YER ÖLÇÜLERİ. Yer ölçüleri, verilerin merkezini veya yığılma noktasını belirleyen istatistiklerdir.

Parametrik Olmayan İstatistik Çözümlü Sorular - 2

Giriş. Değişkenlik Ölçüleri İSTATİSTİK I. Ders 5 Değişkenlik ve Asimetri Ölçüleri. Değişkenlik. X i ve Y i aşağıdaki gibi iki seri verilmiş olsun:

Ki- kare Bağımsızlık Testi

Çok Parçalı Basınç Çubukları

Sosyoekonomi / / M. Emin İnal & Derviş Topuz & Okyay Uçan. Sosyo Ekonomi. Doğrusal Olasılık ve Logit Modelleri ile Parametre Tahmini

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVAR DERSİ. İçten Yanmalı Motorlarda Performans ve Enerji Dağılımı Deneyi

ÖRNEKLEME TEORİSİ VE TAHMİN TEORİSİ

İSTATİSTİK TERMODİNAMİK

7. Ders. Bazı Kesikli Olasılık Dağılımları

ÖRNEKLEME VE ÖRNEKLEME DAĞILIŞLARI

6. Uygulama. dx < olduğunda ( )

IŞIĞIN KIRILMASI. 1. Ortamların kırılma indisleri n K. , n M. , n L. arasındaki ilişki aşağıdaki gibidir. > n L. > n K. n M. > n M. n L. n K.

Bağımsızlık özelliğinden hareketle Ortak olasılık fonksiyonu (sürekli ise

TAHMİNLEYİCİLERİN ÖZELLİKLERİ Sapmasızlık 3.2. Tutarlılık 3.3. Etkinlik minimum varyans 3.4. Aralık tahmini (güven aralığı)

Tanımlayıcı İstatistikler (Descriptive Statistics) Dr. Musa KILIÇ

BİYOİSTATİSTİK İstatistiksel Tahminleme ve Hipotez Testlerine Giriş Dr. Öğr. Üyesi Aslı SUNER KARAKÜLAH

Parametrik Olmayan İstatistik. Prof. Dr. Cenk ÖZLER

HİPOTEZ TESTLERİ. İstatistikte hipotez testleri, karar teorisi olarak adlandırılır. Ortaya atılan doğru veya yanlış iddialara hipotez denir.

Türkiye İnsani Gelişme Raporu nda İnsani Gelişme Endeksi değerinin ve sıralama değişikliklerinin açıklanması

ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ ve ÖRNEKLEM GENİŞLİĞİ

İSTATİSTİK DERS NOTLARI

BEKLENEN DEĞER VE VARYANS

OLASILIK ve ÝSTATÝSTÝK ( Genel Tekrar Testi-1) KPSS MATEMATÝK. Bir anahtarlıktaki 5 anahtardan 2 si kapıyı açmak - tadır.

MENKUL KIYMET DEĞERLEMESİ

4/16/2013. Ders 9: Kitle Ortalaması ve Varyansı için Tahmin

İşlenmemiş veri: Sayılabilen yada ölçülebilen niceliklerin gözlemler sonucu elde edildiği hali ile derlendiği bilgiler.

BÖLÜM 3 YER ÖLÇÜLERİ. Doç.Dr. Suat ŞAHİNLER

ĐÇI DEKILER 1. TEMEL ĐSTATĐSTĐK KAVRAMLAR VE OTASYO LAR 1

Tahmin Edicilerin ve Test Đstatistiklerinin Simülasyon ile Karşılaştırılması

İstatistik ve Olasılık

1. GAZLARIN DAVRANI I

Sayısal Türev Sayısal İntegrasyon İnterpolasyon Ekstrapolasyon. Bölüm Üç

NİÇİN ÖRNEKLEME YAPILIR?

ASİMETRİK EVOLVENT HELİSEL DİŞLİ ÇARKLARIN BİLGİSAYAR SİMÜLASYONU

İstatistik Ders Notları 2018 Cenap Erdemir BÖLÜM 5 ÖRNEKLME DAĞILIMLARI. 5.1 Giriş

Tanımlayıcı İstatistikler

İstatistik ve Olasılık

Bir KANUN ve Bir TEOREM. Büyük Sayılar Kanunu

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI RİSK ANALİZİ VE AKTÜERYAL MODELLEME. aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir? n exp 1.

Dr. AKIN PALA. Damızlık Değeri, genotipik değer, allel frekansları. Damızlık değeri hesabı. Damızlık değeri hesabı. Damızlık değeri hesabı

OLASILIK DAĞILIŞLARI. Ek 1. Moment Türeten Fonksiyon

BİYOİSTATİSTİK Bazı Olasılık Dağılışları Dr. Öğr. Üyesi Aslı SUNER KARAKÜLAH

Sönümlü Serbest Titreşim

ALTERNATİF SİSTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI

Rastgele Değişkenlerin Dağılımları. Mühendislikte İstatistik Yöntemler

EME 3117 SİSTEM SIMÜLASYONU. Girdi Analizi Prosedürü. Dağılıma Uyum Testleri. Dağılıma Uyumun Kontrol Edilmesi. Girdi Analizi-II Ders 9

ˆp x p p(1 p)/n. Ancak anakütle oranı p bilinmediğinden bu ilişki doğrudan kullanılamaz.

ÖRNEKLEME TEORİSİ VE TAHMİN TEORİSİ

İSTATİSTİK 2. Tahmin Teorisi 07/03/2012 AYŞE S. ÇAĞLI.

Değişkenler Arasındaki İlişkiler Regresyon ve Korelasyon. Dr. Musa KILIÇ

5. Ders. Dağılımlardan Rasgele Sayı Üretilmesi Ters Dönüşüm Yöntemi

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İKT351 Ekonometri I, Ara Sınavı

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum Minimum Problemleri

Örnek A. Benzer tipteki 40 güç kaynağının dayanma süreleri aşağıdaki gibidir. Genişletilmiş frekans tablosu oluşturunuz;

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır.

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ BEKLENEN DEĞER. X beklenen değeri B[X] ile gösterilir. B[X] = İST 213 OLASILIK DERSİ BEKLENEN DEĞER VE MOMENTLER

SÜREKLİ ŞANS DEĞİŞKENLERİ. Üstel Dağılım Normal Dağılım

Herhangi bir oranın belli bir değere eşit olmadığını test etmek için kullanılır.

Tanımlayıcı İstatistikler

ALTERNATİF SİSTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI

İSTATİSTİKSEL TAHMİNLEME VE HİPOTEZ TESTİ

Bileşik faiz hesaplamalarında kullanılan semboller basit faizdeki ile aynıdır. Temel formüller ise şöyledir:

Kontrol Sistemleri. Frekans Ortamında Karalılık

Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI

İSTATİSTİK II. Hipotez Testleri 1

Hipotez Testleri. Mühendislikte İstatistik Yöntemler

Kİ-KARE TESTLERİ A) Kİ-KARE DAĞILIMI VE ÖZELLİKLERİ

HİPOTEZ TESTLERİ VE GÜVEN ARALIKLARI

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI Ki-Kare Analizleri

Kİ-KARE TESTLERİ. şeklinde karesi alındığında, Z i. değerlerinin dağılımı ki-kare dağılımına dönüşür.

Yrd.Doç.Dr.İstem Köymen KESER

ÖRNEKLEME TEORİSİ VE TAHMİN TEORİSİ

ÖLÇÜM, ÖLÇÜM HATALARI ve ANLAMLI RAKAMLAR

Merkezi Eğilim (Yer) Ölçüleri

denklemini sağlayan tüm x kompleks sayılarını bulunuz. denklemini x = 64 = 2 i şeklinde yazabiliriz. Bu son kompleks sayıları için x = 2iy

t Dağılımı ve t testi

Quality Planning and Control

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler

İstatistiksel Yorumlama

ISF404 SERMAYE PİYASALARI VE MENKUL KIYMETYÖNETİMİ

TĐCARĐ MATEMATĐK Bileşik Faiz

EME Sistem Simülasyonu. Giriş. Olasılık Dağılımı. Rassal Degiskenler

Polinom İnterpolasyonu

Tahmin Edici Elde Etme Yöntemleri

5. Ders Yeterlilik. f(x 1 ; x 2 ; :::; x n ; ) = g (T (x 1 ; x 2 ; :::; x n ); ) h(x 1 ; x 2 ; :::; x n )

Tanımlayıcı İstatistikler

Transkript:

KATEGORİK VERİLERİN TESTİ (k-kar tst).. K-kar dağılışı.. Bağımsızlık tst... x tablolarda bağımsızlık (ora/homojt) tstlr... rxc tablolarda bağımsızlık (ora/homojt) tstlr.3. İy uyum tstlr.3.. Normal dağılışa uyum tst.3.. Tkdüz dağılışa uyum tst.3.3. Bom dağılışıa uyum tst.3.4. Posso dağılışıa uyum tst Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - İSTATİSTİK

KATEGORİK VERİLERİN TESTİ Örkt ld dl souçları çoğu kz olasılık kurallarıa gör tork bkl souçlar l ks br uyum çrsd olmadığı görülür. Örğ br mtal paraı kz atılışıda 5 tura 5 yazı glms tork olarak bklms rağm bu souç çok adr ld dlblr. Bll br olayı mümkü souçlar st aşağıdak tablodak gb olsu (E) olaaklı olay st E E E 3 E k (G) gözlml rkas G G G 3 G k (B) bkl rkaslar B B B 3 B k Bu vrlr dayalı olarak gözl (G) rkaslar l bkl (B) rkaslar arasıda mvcut tutarsızlığı br ölçüsü olarak k-kar dağılışı kullaılır k ) k k ) ( G ) ( G B ) B ( G B B ( G... B B k B B N= B j= G j N G j N yukarıdak k-kary şdğr br ormüldür. B j j s gözl rkaslar l bkl rkaslar tamam ayıdır s gözl rkaslar l bkl rkaslar ayı dğldr. Burada sözü dl vrlr, br vya daha azla brbrd ayrık vya katgorlr ayrılmış şkld sııladırılabl gözlmlr aalz l lgldr. İlgll dğşk hr katgor çrs gr gözlmlr sayısıdır. Burada statstksl hpotz kou olarak tp problm söz kousudur.. Sıılama amaçlı kullaıla k ya da daha çok dğşk arasıdak bağımsızlığı vya lşk tst vya dğr br dyşl oraları karşılaştırılması. Gözlmlr blrl br olasılık dağılışıda glp glmdğ tst. CI-SQUARE (K-Kar)DAĞILIMI K-kar dağılımı matmatksl olarak tk paramtrl (v, srbstlk drcl) br dağılımdır. K-kar dağılımıı özl br hal ola stadart ormal dağılışı kars(z ), v= srbstlk drcl br k-kar dağılışıdır. Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - İSTATİSTİK

v= s.d v=5 s.d v= s.d. ( x ) Z Z x K-kar sadc pozt dğrlr ç taımlıdır, tk modlu v sağa çarpık br dağılıştır. Srbstlk drcs (v) büyüdükç çarpıklık azalır, srbstlk drcs çok büyük dğrlr ç kkar (dağılışı v ortalamalı v v stadart sapmalı) hm hm ormal dağılışa bzr. Acak uygulamada v büyük dğrlr almaz. ( ) Rd bölgs =.5 Eğr örklm statstğ hsaplaırk populasyo paramtrs kullaılmada bkl rkaslar hsaplaablyorsa, srbstlk drcs v = k alıır Eğr örklm statstğ hsaplaırk (m) adt populasyo paramtrs l bkl rkaslar hsaplaablyorsa, srbstlk drcs v = k - m alıır Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 3 İSTATİSTİK

. BAĞIMSIZLIK (homojlk) TESTİ... x tablolarda bağımsızlık (homojt) tstlr B B Dğşk A. A Dğşk A. B.. vya dğr br adyl burada tst amacı oraları karşılaştırılmasıdır B dğşk A dğşk B B A p p p j p. A p p p j p. p p. p p. : A v B brbrd bağımsız : A v B brbrd bağımsız dğl Eğr P(A B)=P(A)P(B) s A v B brbrd bağımsızdır Dğr br adyl : p j p olmalıdır. p p =p.p. p j=p.p.j =, j=, Bkl ücr Frkası; E j=p j pˆ.. pˆ.. pˆ pˆ. pˆ... Eˆ p ˆ.... p p p p p p Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 4 İSTATİSTİK

E. p E. p. pˆ p p p pˆ Ê. pˆ.. Ê. pˆ.. O Eˆ Eˆ j Eˆ j j j j Eˆ j j j sd sd=k-m- sd=4--= m=örkt ld dl paramtr sayısı k=tablodak hücr sayısı s rd dlr. hsap tab Örk: Akcğr kasr l havada taşıabl asbstl şt çalışma arasıda br lşk olup olmadığı araştırılmak styor. : Akcğr kasr l asbstl şt çalışma arasıda br lşk yoktur. : Akcğr kasr l asbstl şt çalışma arasıda br lşk vardır. Asbstl Ortamda Dğl Asbstl Ortamda Toplam Akcğr Kasr Dğl 4 5 Akcğr Kasr 49 446 495 Toplam 5 45 5 Ê j 45*5 5 5=(5*5)/5 45 495 4455 Ê.. 5(5).. 5(45) 5 Ê 45 5 5 Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 5 İSTATİSTİK

Ê.. 495(5).. 495(45) 495 Ê 4455 5 5 h O ˆ j Ej Eˆ j j 5 5 4 45 + 45 49 495 + 495 446 4495 + 4495 =5.6..5 sd=(r-)(c-)=(-)(-)= 6.63 5..,.5,. 5.6 6.63 rd dlmz.. 5. 5.6 rd dlr. Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 6 İSTATİSTİK

Örk: yıl sür l radyoakt artıkları buluduğu br bölgd yaşaya kşlr üzrd gözl vrlrd yola çıkılarak radyoakt thlk l ka basıcı arasıdak lşk araştırılmak styor. Ka Basıcı Düzszlğ(Tasyo) O Gözl Gözlmy j Radyoakt thlky maruz kalmış 5 48 3 Radyoakt thlky maruz kalmamış 48 7 3 5 6 E j 48.39 5.6 5.6 68.39 3(5) 6 :Radyoakt maddy maruz kalmaı, tasyo problm üzrd br tks yoktur. :Radyoakt maddy maruz kalmaı, tasyo problm üzrd br tks vardır. 5 48.39 48.39 48 5.6 + 5.6 48 5.6 + 5.6 7 68.39 + 68.39 =.6.5.3.5, s.d.=(-)(-)=.6.3.5 rd dlmz. Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 7 İSTATİSTİK

... rxc tablolarda bağımsızlık (homojt) tstlr c c. c... r r r rc r.... c : pj p j... prj j=,,...,c Dğşk B c p p p c p p p c Dğşk A... p r r p p r rc = j Ê j Ê j, rc B 3 4 3 5 5 A 5 5 6 5 8.33 6.67 5 8.33 6.67 5 8.33 6.67 * 6 3 5 5 =3.3 =. 4 8.33 + 6.67 =4.74 8.33 6.67 =4.9.5<p<. arasıda s o.5 +...+ rd dlr. Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 8 İSTATİSTİK

Ayı populasyou arklı k arklı özllğ arasıdak lşk clyorsa. potslr aşağıdak şkld kurulur. : Populasyodak k özllk arasıda lşk yoktur : Populasyodak k özllk arasıda lşk vardır. Açıklama : s.d. = k--m = rc--(r-)-(c-) = rc--r+-c+ = rc-r-c+ = (r-)(c-) k = tablodak hücr sayısı m = vrlrd tahm dl bağımsız paramtr sayısı Örk: Br şltmdk prsol çalıştığı pozsyo l csyt ortaya koya tablo aşağıdak gbdr. Prsol çalıştığı pozsyo l csyt arasıda br lşk olup olmadığıı %.5 alamlılık svysd tst dz. O j Erkk Kadı Toplam Müdür 56 74 33 Ş 4 4 83 Elma 66 34 Toplam 363 5 53 : Prsol çalıştığı pozsyo l csyt arasıda br lşk yoktur. : Prsol çalıştığı pozsyo l csyt arasıda br lşk vardır. 33 363 53 E ˆj 33.5 96.5 58.7 4.3 7.8 9. r c O ˆ j Ej Eˆ j j 56 33,5 74 96,5 4 58,7 4 4,3 33,5 66 7,8 34 9, 7,8 olduğu ç o rd dlr. 96,5 9, 6,8 58,7,5; 4,3,6,.5; r = 3 c = r c,5; 3 x Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 9 İSTATİSTİK

s.d.= (3-)(-) =.5.6 6.8 Populasyodak kd çok özllklr arasıdak lşk clyorsa, kurulacak hpotzlr bu özllklr oralarıı ştlğ üzr olacaktır. Örğ aşağıdak gb. p ) :Eğtm svys l söz kousu şt başarı arasıda br lşk yok( p p ( p : ğtm svy oraları, p : başarı oraları) : Eğtm svys l söz kousu şt başarı arasıda br lşk var ( p ) = 4 Eğtm Svys Süprvsor Lsy Gtmmş Ls Trk Ls Mzuu Toplam Notu (başarı) o o o o Tatmkar 4 63 56 65 7 4 Tatmkar Dğl 8 6 7 4 35 3 6 Toplam o o 8 o - 4-4.8 63 56 7 49.87 65 7-5 5.35 8 6 4.66 7 4-7 49.4 35 3 5 5.83.5 r c 5.3 h O Eˆ j j o 5.3 Eˆ j j /.5, 5.99 rd dlmz Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - İSTATİSTİK

(r-)(c-)=(-)(3-)= Rd Bölgs.5 5.5 5.99 İy uyum tstlrd kullaılablck dğr bazı hpotz örklr aşağıda vrlmktdr. : p + p 3 = p + p 4 : p -p + p 3 -p 4 = vya şdğr olarak Bu tp hpotzlr gllrsk : l p +l p +...+l p = yazılablr. Kullaıla tst statstğ ; = ( l ( l l p l... l o p... l p ) ) şkld hsaplaır. v l srbstlk drcl,l l karşılaştırılarak tst dlr. Örk: 4 laboratı bll br sür çd kırmış oldukları cam malzm sayıları aşağıdak gb gözlmştr. Laborat kırıla cam malzm bkl dğr E 3 45 3 8 4 7 Toplam 3 : P P4 P P3 (.5) :. Laborat l 4. Laborat,. v 3. Laboratlara gör daha az dkkatldr. : P P4 P P3 Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - İSTATİSTİK (3 45 8 57) 4,89.5, 3 ( ) ( ).5 3.84

rd dlr. Yats sürkllk düzltms ( G B,5) B ( G B,5) B ( Gk Bk,5) + B k Örk : Br mtal para kz havaya ırlatılıyor, 5 tura v 85 yazı gldğ gör. Mtal paraı hlsz olup olmadığıı,5 v. öm svylrd hpotz tst yapıız. (5 ) (85 ) 4,5,95, 3, 84 rd dlr,99, 6,63 rd dlmz Katgor vya sıı sayısı (yazı v tura) k=, s.d. v = k- = -= Yats s düzltms l (5,5) (85,5) corrctd 4, 5 Yukarıda ld dl souçlar gçrllğ korumaktadır. Cotgcy katsayısı Br olasılık tablosu çrsd sııları bağımsızlığı vya brlşm, lşk drcs göstr br ölçüdür. C N k= sıra + kolo sayısı max C = ( k ) / k Özllklr v sıılar arası korlasyo katsayısı r N( k ) Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - İSTATİSTİK

Örk : Özllk I Özllk Toplam Gözlml rkas NP N(-P) N Bkl rkas Np N(-p)=Nq N ( NP Np) ( N( P) N( p)) N ( P p) N ( P p) N( P p) ( P p) N(( P p)( ) Np Nq Np Nq p q pq pq / N Bu souçlar l Örk : N G j N spatlaablr. B j j Gözlmlr İylşlr İylşmylar Toplam Srum kullaa grup 75 5 Srum kullamaya grup 65 35 Toplam 4 6 Bkl rkaslar İylş İylşmy Toplam Srum kulaalar 7 3 Srum kullamayalar 7 3 Toplam 4 6 (75 7) 7 (5 3) 3 (65 7) 7 (35 3) 3,38,38 C,84,38 C ç max dğr Bkl dğrlr İylş İylşmy Toplam Srum kullaalar Srum kullamayalar Toplam ( 5) 5 ( 5) 5 ( 5) 5 ( 5) 5 C,77 ld dlr. Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 3 İSTATİSTİK

Örk : Br Mdl dyd 35 bzly sarı v yuvarlak, 8 yşl v yuvarlak, buruşuk v sarı, 3 buruşuk v yşl olarak gözlmlmştr. 35+8++3=556 gözlm mvcuttur. Mdl kauua gör bkl oraları 9 : 3 : 3 : olması grkmktdr.. Bkl oraları toplam sayısı 9+3+3+=6 dır. Bua gör bkl rkaslar Yuvarlak sarı 556 (9/6) = 3,75 Yuvarlak yşl 556(3/6) =4,5 Buruşuk sarı 556(3/6) = 4,5 Buruşuk yşl 556(/6)= 34,75 dr (35 3,75) (8 4,5) (4,5) (3 34,75),47 3,75 4,5 4,5 34,75 k=4,99,3,3 sıır hpotz rd dlmz..3 İYİ UYUM TESTLERİ dr. İy uyum tstlr, örk vrlr dayaarak populasyo dağılımı hakkıdak varsayımı tst Örğ: :Populasyo 5 ortalamalı, 5 stadart sapmalı ormal dağılımdır. o hsap o,v tablo dğr (krtk dğr) kullaılır. v= g : Örk d kullaıla dğrlr sayısı g : Örkt tahml populasyo paramtr sayısı doğru k doğru k Örk Gözl rkas olasılık bkl p E =.p p E =.p............ k k p k E k =.p k Toplam : p l, l p,..., pk lk Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 4 İSTATİSTİK

k O p h p = k ( E ) E >, k s rd. Örk :3 bzr mşrubat sçlrk, trchlr gözl dğrlr Toplam Örk(çck markası) p E p O ( -E ) ( E ) 8 /3 (8-) 9/ /3 (-) / 3 5 /3 (5-) 6/ O =33. 33 6/.364 h E : p = p = p 3 : mşrubat trchlrd marka ömsz (üorm dağılış) : mşrubat trchlrd marka öml h =,364 <, = 4,6 =, svysd rd dlmz. rd bölgs =. 4.6.3. İYİ UYUM TESTİ:TEK DÜZEN DAĞILIŞI İÇİN (x) p= N N N N o toplam gözlm sayısı Br lotary d kazaa umara 4 dgttr. (446, 83 gb) kazaa umaralardak dgtlr şasa bağlıdır. Kazaa dgt populasyouu tk düz olduğu varsayılıyor. N=,,,3,4,5,6,7,8,9. Dgtlr hr br ayı olasılıklı (/N=/) Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 5 İSTATİSTİK

A sml kş bu oyuu düzl oyuyor v kazaa umaraları br yr yazıyor v gçmşt sık kazaa /karşılaşıla 4 dgt sayıyı kullaarak düzl br şkld oyu oyuyor. 4 kazaa dgt br şas örğ olarak tst ç kullaıldı. =.5 svysd örk dağılımıı tk düz olup olmadığıı tst dz.( gözlm var) : Örk dağılımı tkdüz : Örk dağılımı tkdüz dğl Dgt Gözlmlr( ) Bkl( ) 4 4 /4 54 4 4 96 96/4 3 4-9 8 8/4 3 39 4 - /4 4 35 4-5 5 5/4 5 36 4-4 6 6/4 6 56 4 6 56 56/4 7 38 4-4 4/4 8 3 4-9 8 8/4 9 39 4 - /4 o =4 66/ 4 6.55 h 4 4, =, sd= g =--=9, N.5,9 9.99 h 6.55 rd dlmz..3. İYİ UYUM TESTİ: BİNOM DAĞILIŞI İÇİN :örk büyüklüğü (dm sayısı) p:br dm başarı olasılığı x x P( x) p q x,,..., ; p q x r kutuda ta sldr satılıyor. Kutularda kusurlu sldrlr olablyor. lk kutulardak kusurlu sayıları bom dağılışı göstrdğ bldğ =.5 svysd tst dlck. Şasa bağlı kutu alııyor; ()= sldr clyor. Toplam sldr kusurlu buluuyor. E( x) P( x) x x P( x) p q x Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 6 İSTATİSTİK

Örk kusurlu oraı pˆ. 5 Kutulardak kusurlu sayıları aşağıdak gb kayıt dlmştr. lk kutulardak kusurlu sldr sayıları : = bom dağılışı göstryor. : = bom dağılışı göstrmyor. Kutulardak Kusurlu Sayısı Gözl Kutu Sayısı E(x)= P( x ) (x) P(x) =p(x) 39.3585 35.85 34.3773 37.73.887 8.87 3 4 4 5 6 vya daha azla TOPLAM x P( x) p q x x P(x=)=.5.95. 3585 9 P(x=)=.5.95. 3773 8 P(x=)=.5.95. 887.. ( x) P( x). N ().3585() 35.85 ().3773() 37.73 ().887() 8.87 Kutu sayısı Kutudak kusurlu sayısı - ( ) / 39 35.95 3.5.768 34 37.73-3.73.3687 8.87.3.677 3 4 5.96 4.33 5.3 7.55 -.55 6.3 7 vya daha azla. Toplam. h. 7533 Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 7 İSTATİSTİK

sd = g 4 4 (kutudak kusurlu sayısıı sıı sayısı) g = kullaıla paramtr sayısı (bom paramtrs p=.5) x.5, 5.99 P( x) p q x x rd dlmz. Örk: Br rapty kz atılmış v svr ucu yukarıya gllr sayıları br rkas tablosu olarak aşağıda vrlmştr. a) Raptylr svr ucu yukarıya glck şkld düşms olasılığıı hsaplayıız. b) Svr ucu yukarıya glck şkld düş rapty sayısıı Bom Dağılımı göstrp göstrmdğ.5 öm svysd tst dz. Svr ucu yukarıya gl Frkas (O rapty sayısı ) 5 7 4 3 67 4 43 5 7 N= a) pˆ = (toplam svr ucu yukarıya gl rapty sayısı)/(toplam dm) 5 p ˆ 7 4 673 434 75 5.567 b) : Svr ucu yukarıya glck şkld düş rapty sayısı =5 ola Bom dağılımıa uygudur. : Svr ucu yukarıya glck şkld düş rapty sayısı =5 ola Bom uymamaktadır. dağılımıa P x x x x p p Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 8 İSTATİSTİK

5 5 5 4 P.567.433. 5 P.567.433. 996 5 5 3 3 3 P.567.433. 69 P 3.567.433. 347 5 4 5 5 4 5 P 4.567.433. 37 P 5.567.433. 586 E = N. p 3.4 < 5 olduğuda dolayı alttak satır l brlştrlr. P(x) E,5 3,4,996 9,9,69 5,8,347 68,34,37 44,74,586,7 NOT: rhag br bkl dğr ( E ) ads 5 t küçük s o dğr kds yakı br gözlm klr. Svr ucu yukarıya gl rapty sayısı Frkas (O ) Bkl Frkas ( E ) O E v d az 3,96 3,5593 4 5,8,3954 3 67 68,34,6 4 43 44,74,676 5 7,7,3787 h 8,47 t, v v = m--a m: grup sayısı a: tahm dl parmtr sayısı v = 5--=3 h 8,47 t.5,3 7.8473 olduğuda o rd dlr. Souç yorumu : Svr ucu yukarıya glck şkld düşü rapty sayısı =5 ola bom dağılışıa uymamaktadır. E Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 9 İSTATİSTİK

.3.3 İYİ UYUM TESTİ: NORMAL DAĞILIŞ İÇİN Br kmyasal şltmdk satışları ormal dağılış göstrdğ düşüülüyor. gülük satışlar şasa bağlı olarak alııyor. Satış Mktarı Gü Sayısı ( ltr) <34 34 - <35.5 3 35.5- <37 37 - <38.5 35 38.5- <4 43 4 -<4.5 5 4.5-<43 7 43 -<44.5 44.5-<46 46 - x 4( ltr) S x =.5( ltr) =.5 svysd satışları ormal dağılış göstrdğ tst dz. Satışları Gözlmlr Satış Sııları Sııladırılması Olasılığı P - P 34.8.64 3 7.8 34 35.5 3.77 5.54 5.8 4.776 35.5- <37.79 5.84 4.6.95 37 - <38.5 35.59 3.84 3.6.336 38.5- <4 43.57 45.4 -.4.5 4 - <4.5 5.57 45.4 5.86.767 4.5- <43 7.59 3.84-4.84.7357 43 - <45.79 5,84-5.84.53 45 =<.77.8 5.54 7.8.64 6.8 5. 393 = P = 5. 94 RED -α α 34 µ=4 Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - İSTATİSTİK

Z x 34 4.4.5 P(-.4<x<) = P(<x<.4) =.498.5 - P(-.4<x<) =.8 =.8()=.64 : dağılış ormal :dağılış ormal dğl v= g 8 5 8 g= (paramtr sayısı),.5,5.7.3.4 İYİ UYUM TESTİ: POISSON DAĞILIŞI İÇİN P( x) x! x x : hsaplaa brm zamada olay sayısı : hr brm zamada ortalama olay oraı br bra dolum şltmsd br bra şşs kırılıca dolum sstm durduruluyor; kırıla cam şş sstmd alııp atılıyor. Ürtmdk bu duruşları ( =3) güd ortalama 3 duruş ola posso dağılışı göstrdğ düşüülüyor. gülük şas örğ alııyor. =.5 svysd hpotz tst styor. Br güdk duruş sayısı Gözl gü sayısı x 3 9 3 4 3 5 6 vya daha azla 3 : yukarıdak vrlr 3 paramtrl posso dağılışı göstryor. yukarıdak vrlr 3 paramtrl posso dağılışı göstrmz. : Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - İSTATİSTİK

x P( x) x! x * P x - 3.498 5.976 -.976.48.494 7.98.7.39 9.4 6.88..67 3.4 6.88-4.88.886 4 3.68.6.84.4 5.8.96 -.96.363 6 vya 3.84.8.9.846 daha azla.. 4.383 P x 3 3 x! 3 3! 3 3! x P.498() 5. 976 P.494() 7. 98. P(6 )=-P()-P()-...-P(5)= -.498-.494-...-.8=.84 güd =3 duruş ola posso dağılışı göstryor.5;6.59 h 4.383 olduğu ç rd dlmz. v g 7 6, g= çükü paramtrs örkt tahmlmd. h İy uyum tstlrd kullaılablck dğr bazı hpotz örklr aşağıda vrlmktdr. : p + p 3 = p + p 4 vya şdğr olarak : p -p + p 3 -p 4 = Bu tp hpotzlr gllrsk : l p +l p +...+l p = yazılablr. Kullaıla tst statstğ ; = ( l ( l l p l... l o p... l p Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - İSTATİSTİK ) ) şkld hsaplaır. v l srbstlk drcl l karşılaştırılarak tst dlr.,l Örk: 4 laboratı bll br sür çd kırmış oldukları cam malzm sayıları aşağıdak gb gözlmştr.

Laborat kırıla cam malzm bkl dğr E 3,5 45,5 3 8,5 4 57,5 Toplam 3 : P P4 P P3 (.5) :. Laborat l 4. Laborat,. v 3. Laboratlara gör daha az dkkatldr. : P P P P 4 (3 45 8 57) 3 ( ) ( ) 3 4,89.5.5, 3.84 rd dlr. NORMALLİK TESTİ X,X,...X gb gözlm olsu. ( x x) Çarpıklık Katsayısı: Ç 3 s Basıklık katsayısı: B 3 4 s ( x Bowma- Shlto ormallk tst x) 3 4 Ç B 6 ( B 3) 4 Bu statstk Bowma-Shlto statstğ şk dğrlr l karşılaştırılır. Örk: =78 Ç =.433 B =3.5553 (.433) B 78 6 (.5553) 4.36 BOWMAN-SELDON İSTATİSTİĞİ Örk hacm(). sıırı.5 sıırı Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 3 İSTATİSTİK

.3 3.6 3.49 3.7 4.7 3.99 5.9 4.6 75 3.9 4.7 3.4 4.9 5 3.3 4.34 5 3.43 4.39 3.48 4.43 5 3.54 4.5 3 3.68 4.6 4 3.76 4.74 5 3.9 4.8 8 4.3 5.46 4.6 5.99 Pro. Dr. Lvt ŞENYAY X - 4 İSTATİSTİK