Özel Bütçeli İdareler Kapsamında ÜNİVERSİTE MUHASEBESİ Doç. Dr. Sinan ASLAN
Yay n No : 2262 E itim Dizisi : 135 1. Bask Aral k 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-180 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m Yay m Da t m A.fi. ye aittir. Her hakk sakl d r. Hiçbir bölümü ve paragraf k smen veya tamamen ya da özet halinde, fotokopi, faksimile veya baflka herhangi bir flekilde ço alt lamaz, da t lamaz. Normal ölçüyü aflan iktibaslar yap lamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur. Dizgi : Beta Bas m A.fi. Bask - Cilt : Net K rtasiye Tan. ve Matbaa San. Tic. Ltd. fiti. T aksim Cad. Yo urtcu Faik Sok. No: 3 Taksim Beyo lu/ ST. (Sertifika No. 13723) Tel.: (0-212) 249 40 60 Kapak Tasar m : Gülgonca Çarp k Beta BASIM YAYIM DA ITIM A.fi. Himaye-i Etfal Sokak Talas Han No. 13-15 Ca alo lu - STANBUL Tel : (0-212) 511 54 32-519 01 77 Fax: (0-212) 511 36 50 www.betayayincilik.com
Canım Oğlum Arda ASLAN a
İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 BİRİNCİ KISIM KAMU KESİMİ, KAMU MALİ YÖNETİMİ VE KAMU MUHASEBESİ BÖLÜM 1 KAMU KESİMİ, KAMU MALİ YÖNETİMİ VE TÜRKİYE 1.1. KAMU KESİMİNE GENEL BAKIŞ...5 1.1.1. Kamu Kesimi Tanımı ve Devlet İlişkisi...5 1.1.2. Kamu Kesimi Yapısı ve Kapsamı...5 1.2. KAMU MALİ YÖNETİMİ...7 1.2.1. Kamu Mali Yönetimi Kavramı...7 1.2.2. Kamu Mali Yönetiminde Yeniden Yapılanma...7 1.2.3. Kamu Mali Yönetiminde Yeniden Yapılanma Nedenleri...8 1.2.3.1. Devletin Toplumsal Refahı Arttırma Anlayışı...8 1.2.3.2. Devletten Beklentilerin Artması...8 1.2.3.3. Küreselleşme ile Gelen Değişim Baskısı...8 1.2.3.4. Global Krizler ve Yeniden Yapılanma...9 1.2.3.5. Bütçelerin Yıllık Hazarlanmasının Olumsuz Yönleri...9 1.2.3.6. Çağdaş Muhasebe Sistemi ve Şeffaflığın Önem Kazanması...9 1.2.3.7. Denetimin Ayrı Bir Disiplin Olarak Kabul Edilmesi...9 1.3. TÜRKİYE DE KAMU MALİ YÖNETİM YAPISI...10 1.3.1. Türkiye de Kamu Mali Yönetiminde Yeniden Yapılanma...10 1.3.1.1. 1050 Sayılı Kanunun Yeteriz Kalması...10 1.3.1.2. Dağınık Bütçenin Olumsuzlukları...11 1.3.1.3. Mali Yönetimin Saydam Olmaması...11
VI 1.3.1.4. Kamu Kaynaklarının Verimsiz Kullanılması...11 1.3.1.5. Harcama Yetki ve Sorumluluk Dengesinin Kurulamaması...11 1.3.1.6. Harcama Sürecinde Katı Ön Kontrol Uygulamasının Varlığı...12 1.3.1.7. Uluslararası Kuruluşlara Üyelik...13 1.3.2. Türk Kamu Mali Yönetiminde Yeniden Yapılanma Süreci...13 1.3.3. Türk Kamu Mali Yönetiminde Örgütsel Yapı...14 1.3.4. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu nun Türk Kamu Mali Yönetimine Getirdikleri...19 BÖLÜM 2 KAMU MALİ YÖNETİMİ İÇİNDE KAMU MUHASEBESİ VE TÜRKİYE 2.1. KAMU MUHASEBESİNE TEORİK YAKLAŞIM...23 2.1.1. Kamu Mahusebesi Kavram, Amaç ve Kapsamı...23 2.1.2. Kamu Muhasebesi Kayıt Yöntemleri...24 2.1.2.1. Nakit Esasına Dayalı Devlet Muhasebesi...25 2.1.2.2. Uyarlanmış Nakit Esasına Dayalı Devlet Muhasebesi...25 2.1.2.3. Uyarlanmış Tahakkuk Esasına Dayalı Devlet Muhasebesi...25 2.1.2.4. Tahakkuk Esasına Dayalı Devlet Muhasebesi...26 2.1.3. Kamu Muhasebesi Sistemleri...26 2.1.3.1. Kameral Muhasebe Sistemi...26 2.1.3.2. Schneider Muhasebe Sistemi...27 2.1.3.3. Canstante Muhasebe Sistemi...28 2.1.3.4. Logismografi Muhasebe Sistemi...28 2.1.4. Kamu Muhasebesine İlişkin Görüşler...29 2.1.5. Kamu Muhasebesi Alanında Yaşanan Uluslararası Gelişmeler...30 2.2. TÜRKİYE DE KAMU MUHASEBESİ...31 2.3. 5018 SAYILI YASANIN GETİRDİĞİ MUHASEBE SİSTEMİ İLE ÖNCEKİ MUHASEBE SİSTEMİNİN KARŞILAŞTIRILMASI...32
VII İKİNCİ KISIM YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDA MUHASEBE SİSTEMİ BÖLÜM 3 MUHASEBE SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ 3.1. MUHASEBENİN TANIMI VE AMACI...37 3.2. MUHASEBENİN FONKSİYONLARI...38 3.3. MUHASEBE SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI...39 3.3.1. Personel ve Donanım Organizasyonunun Oluşturulması...39 3.3.2. Belge Düzeninin Oluşturulması...40 3.3.3. Kayıt Düzeninin Oluşturulması...42 3.3.4. Hesap Planının Oluşturulması...43 3.3.5. Raporlama Düzeninin Oluşturulması...45 3.4. MUHASEBE SÜRECİ...46 3.4.1. Açılış Bilançosunun Düzenlenmesi...47 3.4.2. Mali Nitelikteki Her Bir İşlemin Muhasebeleştirilmesi...47 3.4.3. Aylık Mizanların Düzenlenmesi...48 3.4.4. Dönem Sonu Envanter İşlemlerinin Yapılması...48 3.4.5. Dönem Gelir Tablosunun Düzenlenmesi...50 3.4.6. Sonuç (Gelir-Gider)...51 3.4.7. Kesin Mizanın Düzenlenmesi...51 3.4.8. Dönem Sonu Bilançosunun Düzenlenmesi...51 3.4.9. Bilanço Hesaplarının Kapatılması...51 3.4.10. Yeni Dönem Hesaplarının Açılması...51 BÖLÜM 4 ÜNİVERSİTELERDE MUHASEBE SİSTEMİ 4.1. ÜNİVERSİTELERDE MUHASEBE SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ...53 4.2. ÜNİVERSİTELERDE MUHASEBE SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI...54 4.2.1. Personel ve Donanım Organizasyonunun Oluşturulması...54 4.2.2. Belge Düzeninin Oluşturulması...59 4.2.3. Kayıt Düzeninin Oluşturulması...62
VIII 4.2.4. Hesap Planının Oluşturulması...64 4.2.5. Raporlama Düzeninin Oluşturulması...175 4.3. ÜNİVERSİTELERDE MUHASEBE SÜRECİ...179 BÖLÜM 5 YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARINDA KULLANILMASI ZORUNLU OLAN HESAPLAR, İŞLEYİŞİ VE UYGULAMALAR 5.1. BİLANÇO HESAPLARI...183 5.1.1. Dönen Varlıklara İlişkin Hesaplar ve İşlemler...183 5.1.2. Duran Varlıklara İlişkin Hesaplar ve İşlemler...277 5.1.3. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara İlişkin Hesaplar ve İşlemler...349 5.1.4. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklara İlişkin Hesaplar ve İşlemler...372 5.1.5 Özkaynaklara İlişkin Hesaplar ve İşlemler...380 5.2. FAALİYET HESAPLARI...387 5.3. BÜTÇE HESAPLARI...402 EKLER...425 KAYNAKÇA...455