PAZARLAMA DERSİ Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN
Pazarlama çalışmalarının analiz edilmesi planlanması, organize edilmesi ve kontrolü alanlarının tamamını içeren geniş kapsamlı bir kavramdır. PAZARLAMA YÖNETİMİ: PAZARLAMA YÖNETİMİ # SATIŞ YÖNETİMİ VEYA İDARECİLİK Sadece pazarlama elemanlarına hangi durumda neler yapması gerektiğini anlatan dar kapsamlı bir kavram değil;
Kontrol: pazarlama yöneticisi, elde edilen verileri analiz ve kontrol edebilecek yeterlilikte olmalıdır Analiz:Piyasanın yapısı ve mal konusundaki analizler önemlidir. Bu nedenle, pazarlama yöneticisi bu konularda bilgi sahibi olmalıdır. Planlama: pazarlama yöneticisi mal geliştirme, fiyatlandırma, dağıtım ve faydalanma olanakları oluşturma, tanıtım, vb açıdan beceriye sahip olmalıdır. Örgütleme: pazarlama yöneticisi kadrolama ve motivasyon,vb. konularda bilgi sahibi olmalıdır
Pazarlama Karması Bu bölüm ileriki haftalarda ayrıntılı bir şekilde ele alınacaktır. Önceki derslerden hatırlanacağı gibi!!!!: işletmenin dış çevresinde işletmeye etki eden makro ve mikro etmenler bulunmaktaydı. İşletme özellikle makro etkenler üzerinde bir etkiye sahip değildi. Mikro etmenleri ise çok az etkileyebilmekteydi. İşletmenin ve pazarlama yöneticisinin etkili olabileceği alan işletme içi dinamiklerdir. Bunlardan en önemlisi de pazarlama karmasıdır. İşletmenin yapacağı en akılcı iş makro ve mikro faktörlere göre pazarlama karmasında değişiklikler yapmaktır. ÇEVİKLİK NEDİR? ÇEVİK İŞLETME NEDİR?
Pazarlama Karması; bir işletmenin mallarını pazarlamasını etkileyen faktörler (temel karar değişkenleri) olarak tanımlanabilir. Bu faktörler konusunda 12 li; 3 lü vb. ayırımlar söz konusu olmakla birlikte genel kabul gören ayırım şu şekildedir. MAL product 4 P FİYAT..price TUTUNDURMA.promosyon DAĞITIM..place
MAL Mevcut mallarda değişiklikler yapılması, yeni mallar geliştirilmesi, kalite, çeşitler, marka, stil, ambalaj, garanti, vb Mamul Hayat Devri??? Kısalmıştır... FİYAT Fiyat malın piyasa tarafından kabulü açısından çok önemli bir karar değişkenidir. Fiyat düzeyinin belirlenmesi, indirimler ve krediler, ödeme koşulları, fiyat değişiklikleri, vb. Fiyatlandırma konusundaki yaklaşımlar değişmektedir? Maliyet artı yaklaşımı ve hedef maliyetleme????
TUTUNDURMA Hedef alınan yani hitap edilecek pazara işletmenin malları ile ilgili bilgi verilmeli tüketicileri ikna ederek (kandırarak değil) satın almaları sağlanmalıdır. Bunun içinde kişisel satış, reklam, tanıtma, vb. faaliyetler yürütülmektedir. Bu konuda da hızlı gelişmeler yaşanmaktadır. DAĞITIM Aslında pazarlama aracı olan kuruluşlar işletme dışı bir dinamiktir (mikro çevre) ancak yönetici bu işletmeleri seçmek ve bunlarla bazı davranışlar geliştirme noktasında becerili olabilir. Dağıtım kanalları, satış bölgesi, stoklar, taşıyıcılar, vb.
Stratejik pazarlama: Strateji kelimesinin işletmecilik açısından önemi nedir? Pazarlama ile nasıl ilişkilendirilebilir?
Stratejik pazarlama ile ilgili bazı kavramlar Strateji Askeri bir terimdir. Savaş kazanma anlamında yol ve iz anlamını taşır. İşletmecilikte ise; Strateji istenen amaca (varılmak istenen sey) nasıl ulaşılacağını belirten temel eylem planıdır. Ör: Amacımız 2006 daki satışımızı %15 arttırmak ise, bu iş için olası stratejiler neler olabilir?
Dağıtımı iyileştirmek, Tutundurmayı arttırmak, Fiyat indirimi, vb. Yani özellikle işletme içi dinamiklerden olan pazarlama karmasında değişiklikler yapılabilir... Planlama: Yarın nerede olacağımıza bugün karar vermektir. Stratejik Yönetim: İşletme yönetiminin planlama, örgütleme, koordinasyon, yürütme ve kontrol gibi fonksiyonları dış çevre üzerinde yoğunlaştırılmaktadır.
Stratejik pazarlama; İşletmenin, rakiplerin ve piyasanın sahip olduğu üstünlüklerin ve zayıflıkların sistematik analizini gerektiren ve bu sayede işletmeye başarı şansı yüksek bir eylem planı geliştirme ve uygulama olanağı sağlayan bir pazarlama anlayışıdır.
Bu anlayışa göre pazarlama modeli 8 adımlı olabilir: Maddeler incelendiğinde ar-ge ve pazarlama çalışmalarının önemi daha da iyi anlaşılabilir. Piyasadaki müşteri gereksinimlerinin incelenmesi Tüketiciyi tatmin edecek fikirlerin oluşturulması Mal ve hizmet kavramlarına yönelik düşüncelerin geliştirilmesi Bu kavramlara yönelik iş analizinin yapılması Kavramlar ve öncelikler setinin ortaya konması Müşteri kabul ve işletme testlerinin yapılması Başlangıçplanlarının geliştirilmesi ve ticari hayata sunulması Orijinal planın düzenli olarak incelenmesi
Başka bir ifadeyle... Stratejik planlama; İşletmenin amaçları ve yetenekleri ile değişen çevre şartlarının stratejik uyumunun sağlanması ve sürdürülmesi sürecidir. Aşamaları; İşletme misyonun tanımlanması İşletme amaç ve hedeflerinin belirlenmesi İşletme str. Seçimi (portföy analizi) Fonksiyonel stratejilerin planlanması
Stratejik planlama;!!!!! İşletmenin ulaşmak istediği noktaya bulunduğu noktadan nasıl gideceğini belirleme sürecidir.!!!!! Neredeyiz?...mevcut durum..durum analizi ve problem analizi Nereye gitmek istiyoruz? misyon, vizyon, hedef Nasıl gideceğiz.. Hangi stratejilerle gidebiliriz. Başarıyı nasıl ölçeceğiz (hedef ve amaçlarımıza ulaşıp ulaşamadığımıza nasıl karar vereceğiz) İşletmenin içinde bulunduğu ortam sürekli değişiklik gösterdiği için hazırlanan planın sürekli revizyonu gerekir. Biten planlarında yenilenmesi şarttır. Bunun için bir izleme değerlendirme sistemi ne ihtiyaç vardır.
Stratejik planlama; sunu bölüm str planı ÖRNEK: ÜNİSAM KAPSAMINDA FAKÜLTE VE OMB. İÇİN HAZIRLADIĞIMIZ ÖRNEK AYRI SUNULAR OLARAK VERİLECEK. Sunu...fak str planı
Durum Analizi; Bir işletmenin herhangi bir girişime başlamadan önceki durumunu sistematik bir şekilde ortaya koymak amacıyla yapılan analizlere durum analizi denir. En yaygını SWOT_ GZTF analizidir.
GZTF ANALİZİNDE ŞİMDİ NEREDEYİZ? SORUSUNUN CEVABI ARANMAKTADIR.
Bu analiz amacı; örgütün bugünkü durumu ve işletme yapısı ile çevredeki değişmelere karşı kuvvetli ve zayıf yönlerini belirlemek çevreden gelebilecek fırsat ve tehlikeleri saptamaktır. PROAKTİF DAVRANIŞ (evet) REAKTİF DAVRANIŞ (hayır)...
SWOT GZTF ANALİZİ G:güçlü istenilen Z:zayıf istenmeyen T: tehdit istenmeyen F: fırsat istenilen FAKTÖRÜN TİPİ FAKTÖRÜN YERİ İSTENEN İSTENMEYEN İÇSEL ÜSTÜNLÜKLER ZAYIFLIKLAR DIŞSAL FIRSATLAR TEHDİTLER
ÖRNEK : ORMAN FAKÜLTESİ İÇİN HAZIRLAMIŞ OLDUĞUMUZ ÖRNEK İSE ŞU ŞEKİLDEDİR
Güçlü yönlerimiz: 1. Ülke orman fakülteleri içinde en çok tercih edilen fakülteler arasında olmak 2. Ülke sorunlarını kavrayabilen konularında yetişmiş, gelişime açık genç bir öğretim elemanı yapısına sahip olmamız 3. Diğer orman fakülteleri ile uyumlu, geniş içerikli zorunlu ders müfredatı yanında farklı konularda uzmanlaşmaya yönelik çok sayıda seçmeli derse sahip olmak 4. Bölge ormancılığı konusunda bilgi düzeyi bakımından saygın bir yerde olma 5. Ülke içinde bilim dalları bazında entegrasyon ve iletişim 6. Uluslar arası düzeyde bilimsel ilişki ve tanınmış olma 7. Bilimsel altyapı eksikliklerinin tamamlanması konusunda istekli ve hırslı olmak 8. Üniversite yerleşkesi içinde diğer fakültelerle bir arada bulunmak
Zayıf f Yönlerimiz: Y 1. Altyapı eksikliklerimiz (bina,( bina, derslik, laboratuar, çalışma odası,, uygulama alanı) 2. Lisans ve lisansüst stü öğrenci renci sayısının n azlığı 3. Makro nedenlere bağlı olarak orman mühendisi m istihdam olanaklarının sınırlı olması nedeniyle tercih edilme oranının n düşük d k olması ve sonuçta öğrenci niteliğinin inin yetersizliği 4. Öğrencilerde; analiz, sentez ve sorgulamaya yönelik y analitik bir bakış açısının n oluşturulmas turulmasındaki güçg üçlükler 5. Donanım m (teknik araç-gere gereç) ) ve yazılım m (bilgisayar programları) ) eksikliği 6. Kamu, özel ve tüzel t kuruluşlardan lardan bilimsel araştırma rma talebi azlığı ve kurum ve kuruluşlarla larla ilişki ve iletişimin imin yeterli düzeyde d olmaması 7. Yurtiçi i ve yurtdışı ışındaki bilimsel etkinliklere katılım m için i in (finansal) güçlükler 8. Akademik ve toplumsal gelişim im için i in iletişim im eksikliği 9. Araştırma rma ve eğitime itim-öğretim için i in arazide uygulama yapma zorlukları (ulaşı şım, konaklama vb.) 10. Bazı bölüm m ve anabilim dallarında öğretim retim elemanı yetersizliği 11. Tanıtım m olanaklarının n kısıtlk tlı olması 12. Akademik personelin ekonomik ve sosyal yönden y yeterli tatmin düzeyine d eriştirilememesi
Fırsatlarımız: 1. Fiziksel altyapı sağlanmasına yönelik girişimler (bina, oda, derslik,laboratuar vb.) 2. Ekosistemin korunması ve doğal kaynakların sürdürülebilirliği açısından orman fakültelerine verilen önemin giderek artması 3. Başta kırsal kalkınma olmak üzere bölgesel ve ulusal kalkınmaya yönelik yöntem ve uygulamaların geliştirilmesi (kırsal kalkınma merkezinin kurulma düşüncesi) 4. Üniversite, TUBİTAK, DPT ve kurumsal projelerden destek sağlama 5. AB eğitim/değişim programlarından yararlanabilme imkanı 6. Yeni öğretim elemanlarının tedarik edilmesi konusunda bürokratik engellerin kaldırılması 7. Üniversite -Teknokent işbirliği içine dahil olabilme 8. Ormancılık uygulamalarındaki meslektaşlarımızla ve mezunlarımızla olan ilişkilerin geliştirilmesi 9. Ormancılık, özellikle de Akdeniz ormancılığı açısından ekolojik ve sosyokültürel çeşitliliğin olduğu bir bölgede konuşlandırılmış olmamız 10. Bazı ormancılık uygulamalarında özelleştirme imkanları ve buna bağlı olarak mezunlarımızın iş olanaklarının genişlemesi 11. Akademik personelin ekonomik ve sosyal yönden durumunun iyileştirilmesi
Tehditlerimiz: 1. Mezunlarımızın işlendirilmesinde makro politikaların etkinliğinin yüksek olması 2. Zaten düşük olan meslek popülaritesinin gittikçe azalmasına bağlı olarak seçkin öğrencilerin bölümü tercih etmesindeki azalma 3. Fiziksel koşulların ( bina, oda, laboratuar,pilot tesis, araç,gereç, vb.) yeterli düzeye getirilememesi 4. Projelerden yeterli finansal desteğin sağlanamaması yada proje kaynaklarının hedeflenen ölçüde kullanılamaması 5. AB programları kapsamında yeterli bağlantıların sağlanamaması, öğrenciöğretim üyesi değişiminden yeterince yararlanamama 6. Öğretim elemanı kadrosunun kısıtlanması ve koşullarının ağırlaştırılması 7. Bütçe-kaynak yetersizliğinden dolayı fakülteye ayrılan finansal ve teknik desteğin azalması 8. Uygulamalı araştırma imkanlarının kısıtlanması ve buna bağlı olarak bilimsel çalışmaların (yayın, patent, yöntem, vb.) azalması 9. Lisansüstü öğrenime giriş koşullarının (Yabancı dil ve LES) ağırlaştırılması ve ilginin azalması 10. Ücret yetersizliğinin giderek artması 11. Öğretim üyesi atama ve sözleşme yenileme kriterlerinin ağırlaştırılması ve atamalarla ilgili hükümetin tutumu ve huzursuz ortam
ÖDEV : KİTAPTA YER ALAN ÖRNEĞİ...syf.147 İNCELEYİNİZ İşletmenin yeni bir pazara girme isteği ve kararı ile ilgili...
Problem analizi işletmenin içinde bulunduğu sorun çoğunlukla tek bir problemden kaynaklanmaz. Bir çok problemin bileşkesi olarak ortaya çıkar. Ör; bir işetmenin zarar ediyor olması dağıtım sisteminde gecikmelerin yaşanması, mal kusurlarının bulunması (kalite, fonksiyonellik, vb) maliyet problemi, vb. nedenlerden kaynaklanabilir. Bir problem başka bir problemin kaynağı da olabilir. Yani, problemler arasında bir neden sonuç ilişkisi vardır. Kalitesiz üretim sonucu maliyetlerin artması veya kaliteli üretim için bir maliyete katlanılmasının gerekliliği gibi. Zararın devamı ise işletme sürekliliğini zora sokmaktadır.
Problem analizi sırasında ilgililerin görüşlerine baş vurulur. Geniş katılımlı bir beyin fırtınası yapılır. Beyin fırtınası toplantılarında her bölüm yöneticisi veya temsilcisi problem listesi yapmaktadır.
Problem listelerinin ardından en önemli problem çekirdek problem olarak belirlenmektedir. Çekirdek problemin oluşmasına neden olan problemler problem ağacının köküne çekirdek problemden doğan nedenler ve sonuçlar ise ağacın dallarına yerleştirilir. Çekirdek problemle ilişkisi tam olarak açıklanamayanlar ilgili problem olarak çekirdek problemin yanına işaretlenir. (bağımsız değişkenler olarak) Oluşturulan problem ağacına göre çözümler geliştirilmekte ve işletme kaynakları bu yönde işe koşulmaktadır. ÖDEV:Bu kapsamda sayfa 148 de yer alan şekli inceleyiniz.
Stratejik planda, Misyon, vizyon ve Amaç ifadeleri Stratejik yönetim sürecinin ilk evresinde örgüt felsefesinin ve misyonun belirlenmesi gerekmektedir. Misyon: Kuruluşun varlık nedenini, yaptığı işi, işi yapma şeklini ve kimin için yaptığını açıkça ifade eden bir tanımdır. İşletmenin misyonu onun varlığının nedenidir. Faaliyetlerin sınırlayıcısıdır. Biz neyiz., işimiz nedir?, gelecekte işimiz ne olmalı?, gibi temel sorulara cevap verir. Yani misyon işletmenin bugün ve gelecekteki faaliyetlerinin tanımlanmasıdır. Misyon işletmenin genel amacından doğar. Genel amaç toplumun ihtiyacını karşılamada işletmenin rolünü tanımlarken misyon bu toplumsal amacın daha spesifik ve kesin rolünü tanımlar.
Misyon oluşturulurken ve yazılırken; Kısa, açık ve çarpıcı bir şekilde ifade edilmesine, Hizmetin amacının tanımlanmış olmasına, Hizmet verilecek kişi ve kuruluşların tanımlanmış olmasına, Sunulacak mal ve hizmetin belirlenmiş olmasına Toplumsal hayatta üstlenilmesi planlanan rolün belirlenmesine özen gösterilmelidir. Ör 1: Bir kağıt fabrikasının misyonu Türk halkına gereksinim duyduğu güvenli ve çevre dostu kağıt ürünlerini ucuz kaliteli ve sürekli bir biçimde sunmak olarak belirlenebilir.
Örnek 2: Orman fakültesi misyonu Orman ve orman kaynaklarına bağlı tüm değerlerin korunması, çok yönlü planlanması, üretimi, zararlıları ile mücadelesi, işletilmesi, ekonomisi, endüstrisi ve pazarlanması konularında bilimsel ve teknik bilgiyle donatılmış, çağdaş, paylaşımcı, katılımcı ve bilinçli teknik elemanlar yetiştirmek, Eğitim-öğretim, bilimsel yayın ve etkinlikler yapmak suretiyle Üniversitemizin güçlenmesine ve gelişmesine katkıda bulunmak, Yöresel, bölgesel, ulusal ve uluslar arası ölçekte bilimsel ve teknik bilgi üretmek ve paylaşmaktır.
Vizyon: Kuruluşun geleceğini sembolize etmekte ve uzun vadede neleri yapmak istediğinin açık ifadesi olmaktadır. Kısa ve akılda kalıcı ilham verici ve iddialı gelecekteki başarıları ve ideal durumu tanımlayan Tüm çalışan, hizmet sunan ve diğer kesimler için çekici olmalıdır. Ör 1: Bir kağıt fabrikasının vizyonu Önümüzdeki on yılda geri kazanılmış kağıt üretim ve pazarında Türkiyenin bir numarası olmaktır.
Örnek 2: Orman fakültesi vizyonu Önümüzdeki on yılda Disiplinler arası işbirliğine dayalı çağdaş eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetlerini yürüten, bilimsel çalışmaları uluslararası ilişkilerlerle geliştirerek sürdürebilir kılan, ulusal alanda lider, dünyada saygın bir fakülte olmak
Misyon ve vizyonun belirlenmesinden sonra bunlara uyumlu olarak stratejik amaçlar belirlenmektedir.
Amaçların yazılabilmesi için; kuruluş misyonu için neler yapılmalıdır?, kuruluş kısa ve uzun vadede neleri başarmayı amaç edinmiştir?, mevcut faaliyetler dış çevre ile uyumlu mudur?, değilse hangi değişiklikler yapılmalıdır?, kuruluş diğer kamu veya özel kuruluşlarla benzer yada ortak amaçlara sahip midir? Şeklindeki soruların cevaplanmış olması gerekir. Amaç birden fazla olabilir... Ör 1: Bir kağıt fabrikasının stratejik amaç gelişen ambalajlık kağıt talebini yeterli düzeyde ve sürekli karşılamak için çevreyi gözeten güven ve kalite özellikleri taşıyan kağıt ürünleri üretecektir.
Örnek 2: Orman fakültesi Amaç 1: Çağdaş ve bilimsel eğitim-öğretimin gerektirdiği nitelikli kadrolarla, evrensel ormancılık problemlerini bilim ve akıl yoluyla çözen, alanında bilimsel çalışmalar yapabilen, uluslararası rekabete hazır teknik eleman yetiştirmek Amaç 2 Ormancılıkla ilgili her türlü araştırmayı yapabilmek ve bu amaç için dünya standartlarına uygun araştırma altyapısını oluşturmak Amaç 3 Orman Fakültesi Olarak Ulusal ve Uluslararası Alanda Daha Fazla Söz Sahibi Olma, vb.
Görüldüğü gibi misyondan stratejik amaca gidildikçe işletmenin yapmak istedikleri daha net olarak ortaya konulmakta ve anlaşılmaktadır. Ancak buda yeterli değildir stratejik amaçların hedeflerle desteklenmesi gerekmektedir.
Hedef; Amaçların gerçekleştirilmesi için ortaya konan özel, ölçülebilir, iddialı fakat gerçekçi, zaman boyutu belli alt amaçlardır. Ör : Bir kağıt fabrikası için iki yılın sonunda geri dönüştürülmüş kağıt satışlarının %30 arttırılması
Örnek 2: Orman fakültesi Amaç 1 için; Hedef ve Performans göstergeleri H.1. Eğitim-öğretim olanaklarının çağımız koşullarına uygun hale getirilmesi (Çalışma salonu, derslik ve laboratuar sayısı; uygulamalı ders saati sayısı; arazi uygulaması ve teknik gezi sayısı) H.2. Ormancılık sektörünün beklentileriyle uyumlu bir eğitim sistemi (Yıllık mezun sayısı; Mezunların başarı notu ortalaması; istihdam edilen mezun sayısı; ders değerlendirme anket sonuçları) H.3. Uluslararası ölçekte gelişmiş fakültelerle öğrenci ve öğretim elemanı değişimi (Değişim programlarına katılmak isteyen öğrenci ve öğretim elemanı sayısı; Değişim programlarına katılan öğrenci ve öğretim elemanı sayısı; Yurtdışındaki üniversite ve araştırma birimleri ile yapılan ortak proje ve yayın sayısı) H.4. Öğretim üyelerinin çalışma olanakları (ofis olanakları, bilgisayar, vs.) (Öğretim üyesi memnuniyet anket sonuçları; teknolojik yöntemleri kullanan öğretim elemanı sayısı)
PAZAR BÖLÜMLENDİRME... Pazarın heterojenliğinden dolayı (NEDEN HETEROJEN?) belirli pazarlama karmalarının geçerli olabileceği alt pazarların belirlenmesi ihtiyacı bulunmaktadır. Pazar bölümlendirme bir mal için söz konusu olan heterojen pazarın her biri homojen özellikler gösteren alt pazarlara bölünmesidir.
PAZAR BÖLÜMLENDİRME için işletmeler bazı değerlendirmeler yapmalıdır: Tüketici istek ve ihtiyaçlarının farklılaşması nedeniyle farklı satın alma davranışı gösteren tüketiciler bölümler olarak sınıflandırılmalıdır. Farklı satın alma özellikleri gösteren tüketici bölümlerinin sayısı her birimdeki potansiyel tüketici sayısı ile fiili tüketiciye dönüşme oranı tahmin edilmelidir. Hedef Pazar seçimini etkileyen makro çevre faktörleri değerlendirilmeli, potansiyel fırsatlar belirlenmelidir.
Pazar bölümlendirme farklı değişkenler kullanılarak yapılabilir. Bunlar; coğrafi faktörler(iklim, nüfusun kente, kırsala dağılımı, vb) demografik faktörler (yaş, cinsiyet, din, gelir dağılımı, vb) Psikolojik faktörler (risk alma,, sosyalleşme, vb) Yaşam tarzı (tutuculuk, yeniliklere açık olma, vb) Endüstriyel pazarlar için kullanılan ölçütler farklılıklar gösterebilir. Dağıtım kanallarının yapısı, mal özellikleri, ülke, vb. ölçütlerde işin içine katılabilir.
Yöneticilerin hedef Pazar seçerken yapmaları gereken faaliyetler: Pazar bölümlendirmesinde ölçütlerin geliştirilmesi Pazarın belli ölçülere göre bölümlendirilmesi Pazar bölümlerine rakip işletmelerin katılım paylarının belirlenmesi Hizmet istemeyen ya da yeterince götürülemeyen Pazar bölümlerinin gösterilmesi, En yüksek fırsatların bulunduğu tahmin edilen Pazar bölümlerine karar verilmesi Pazar bölümlerini hedef Pazar seçeneği yapan çekici özelliklerin belirlenmesi
Hedef Pazarlama Hedef Pazar; işletmenin hitap edeceği makul ölçüde benzer özelliklere sahip (belirli ölçüde homojen) tüketici gurubudur. Hedef pazarı belirleme Pazar bölümlendirilmesini takiben çeşitli bölümlerin değerlendirilerek bir veya bir kaçının seçilmesidir. Bunu yapan işletme pazarda edinmek istediği pozisyonu belirler. (Pazar pozisyonunu belirleme) Örneğin; bir otomobil markası ucuz araba diğeri ise kalite sembolü olabilir.
Hedef Pazar seçiminde 3 strateji uygulanır: Farklılaştırılmamış (tüm Pazar) stratejisi : Pazar tek Pazar olarak görülmekte bölümlendirme yapılmamaktadır işletme F M T D TÜKETİCİ hedef pazar
Hedef Pazar seçiminde 3 strateji uygulanır: Yoğunlaştırılmış strateji: (Tek bölüm): pazarın bir bölümü seçilir ve bu bölüm üzerinde yoğunlaşılır. işletme F M T D hedef pazar1 hedef pazar2 İşletme pazarda bir bölümü seçer örnekte, 1 veya 2 ve ve tek bir pazarlama karması ile bu bölüm üzerinde yoğunlaşılır.
Hedef Pazar seçiminde 3 strateji uygulanır: Farklılaştırılmış strateji (Çok bölüm) İki veya daha çok hedef pazarın seçilmesidir. Her bölüm için ayrı pazarlama karması kullanılır. F M T D hedef pazar1 işletme F M T D hedef pazar2 F M T D hedef pazar3
Pazarlama ve etik Pazarlamanın sosyal boyutunun önemli olduğu daha önce vurgulanmıştı. Hatırlayınız!!!!! Kemal Sunal filmi örneği... Önemli olan tüketici tatmini ve bunun sürekliliğidir.. Amerikan pazarlama derneği tarafından ilan edilen bir dizi etik değer kitabımınızda 159. sayfada verilmiştir. İnceleyiniz.