Şekil ve Grafiklerin L A TEXile C. izimi Ali Filiz Adnan Mendres Üniversitesi Matematik Bölümü 0900 Adın Özet Bir c.ok bilimsel dergiler ve kitapların basılmasında L A TEX ile azılmış dosalar istenmektedir. Özellikle uluslar arası bilimsel dergiler makalelerin L A TEX ile azılmasını istemektedirler. E ger makalede grafik ve şekiller varsa bu dosaları arıca göndermek zorundaız. Aslında L A TEX ile grafik ve şekil c.izmek biraz emek istemektedir. Burada grafik ve şekillerin L A TEX ile c.izilmesine c.eşitli örmekler verilecektir. Giriş L A TEX ile azılan dosanın uzantısı *.te oldu gu zaman elektronik mail ile dosa gönderilmesinde veri kabı aşanmamaktadır. Anı zamanda azılan tüm azılar metin tipinde oldu gundan te uzantılı dosaların boutu resim uzantılı dosalar göre daha az er tutmaktadır. Bu durum dosanın gönderilme süresini kısaltmaktadır. Bir *.te uzantılı dosa L A TEX ile derlendi ginde kendisi ile birlikte duruma göre uzantıları *.dvi, *.ps, *.au, *.te.bak *.pdf ve *.toc dosaları üretir. *.te dosası kalmak şartı ile di ger dosalar silindi ginde vea bir ere aktarıldı gında *.te dosası c.alıştırıldı gında silinen dosalar tekrar oluşturulur. Bizim dosamızın adı comu.te olsun. Bu dosa üzerinde aşa gıdaki L A TEX in c.alışma prensibini L A TEX komutları ile şekiller ile ifade edelim: Buradan Başla Edit File 3 comu.te LaTeX 3 comu.dvi Önizleme vea dvips Yazıcı email: filiza@adu.edu.tr
Yukarıdaki şekilde verildi gi gibi oklar takip edilirse, azaca gımız dosa bir editör programında (not defteri, emacs, WinEdt vb.) azılır ve comu.te dosası olarak kadedilir. comu.te dosası L A TEX ile derlenir ve comu.dvi oluşur. Bu dosa a hataları ile birlikte azıcıa gönderilir vea azıcıdan önce bir baskı önizleme apılıp, varsa hatalara bakılır ve hatalar düzeltilir ve ilk baştaki sürec. tekrar edilir. Hatalar düzeltildikten sonra istersek azıcıdan bir c.ıktısını alırız. L A TEX e Dışarıdan Şekiller vea Grafiklerin Eklenmesi Başka bir programda oluşturulan bir grafik vea şekil L A TEX e eklemek ic.in öncelikle C, C++ programına benzer bic.imde \usepackage{graphic} graphic.st grafik paket dosası (kütüphanesi) eklenmelidir. Aksi halde program hata mesajı verir ve istenilen grafik görülmez. Elimizde gr4.eps dosası bulunsun. Bunu gr4.eps dosasını orjinal bic.imde L A TEX ic.ine aşa gıdaki bic.imde azarız. \begin{figure} \includegraphics{gr4.eps} \caption{bir eps grafi~ginin orjinal hali} \label{gr4} \end{figure}
.3.. 0.9 0.8 0.7 0.6 0 5 0 5 0 5 30 35 40 45 50 Figure : Bir eps grafi ginin orjinal hali 3
Her zaman grafikleri böle tam safa kaplaacak şekillde erleştirmek istenmeebilir. Dergi editörleri vea aın evleri şekil boutlarında vea safa saısında kısıtlamalar apabilirler. Bu durumda, grafik ile ne ifade etmek istedi gi tam olarak anlaşılıor ve hemen altında a da kenarında ac.ıklama apılmak istenior ise ve 4cm üksekli ginde 4cm genişli ginde olsun, ortada olsun ve 45 derecelik ac.ı ile dönsün isteniorsa aşa gıdaki şekilde azarız: \begin{figure}[thbp] \centering \includegraphics[height=4cm,width =4cm,angle=45]{gr4.eps} \caption{bir eps grafi~gi. $4\times 4$ cm ve 45 derecelik döndürme ile} \label{gr4} \end{figure}.3.. 0.9 0.8 0.7 0.6 0 5 0 5 0 5 30 35 40 45 50 Figure : Bir eps grafi gi. 4 4 cm ve 45 derecelik döndürme ile Elimizde dört adet resim dosası bulunsun.bunlar jpg, tif vea gif uzantılı olabilir. Bunları önce ps vea eps uzantılı dosalara c.evirelim (dosaları bir birine c.eviren herhangi bir program kullanılabilir). Bunların orjinal boutları ne olursa olsun. Biz bunları 4 3.5 cm ebatlarda safanın en ugun erine azmak istersek Figür (3) gibi olur. Bir c.ok kişi harici bir programla c.izim apıp bunu includegraphics Figure 3: Dört adet ps dosasının an ana dizilmesi gibi bir paket kullanarak L A TEXin ic.ine almakla bazı dezavantajları kabullenmiş oluor. Birincisi L A TEX dosası artık tek bir dosa olmaktan c.ıkıor ve c.izim dosaları ile beraber taşınmak zorunda kalınıor. ikincisi Herhangi bir c.izim dosası aktarılamsı unutulursa program hata mesajı vermektedir. 4
Şimdi de asıl amacımız olan L A TEX in kendi imkanları ile grafik oluşturmaa c.alışalım. Bunun ic.in \begin{picture}...\end{picture} arasına ugun komutlar azılmalıdır. Anı noktadan farklı önlere do gru giden okları c.izelim: Aşa gıda = tanh() fonksionunun grafi gi verilmiştir. β = v/c = tanhχ χ Köşeleri A(0,0), B(3,0), C(0, ve D(3,) noktalarında bulunan dikdörtgeni c.izelim ve köşelerinde noktaların koornitlarını azdıralım: C(0,) D(3,) A(0,0) B(3,0) Tarladan toplanan pamu gun ipli ge dönüştürülüp kumuş apılması ve son olarak ceket apılması aşamasını grafik ile gösterelim: İplik Kumaş Ceket Pamuk Aşa gıda \begin{picture}...\end{picture} komutları ile c.izilmiş farklı grafikler ve şekiller verilmiştir. 5
6 6 tl [t] tr Kutu Kutu kutu [l] bl kutu ic) [b] Kutu [r] br A α α c t L } {{ } v t L h = c τ L A B h Kütle merkezi Yer c.ekimi 6
ct A E A A A E A P P P P P ct A α = α α E 3 Do gru E Deklemi α E B B A B A f() π π akış θ + Figure 4: Fourier serisinin grafi gi Herhangi bir üc.genin alanını veren formül aşa gıdaki şekilde verelim: 7
C a b B A c u := a + b + c Alan = u(u a)(u b)(u c) 3 matri Kullanımı Fen Bilgisi kitabında hepimizin bildi gi ve gördü gü ve suun dolaşımını şekil ile vermek isteelim: \matri{ {\tt{okonus}} \ar@/^3pc/[rr]^{\tt{buharlaşma}} & *+++[F-]{H_O} & {\tt{atmosfer}} \ar@/^3pc/[ll]^{\tt{uzaklaşması}} } Yukarıda\tt ifadesi metin ifadesini,\ar@ a şeklinde olaca gını, ^3pc ifadsinde 3 erine 5 vea 7 rakamını azarsak aın daha da büüdü günü görece giz. Buharlaşma Okonus H O Atmosfer Okonuslara dönüş Adın dan C. anakkale e gelirken u gramak zorunda oldu gumuz büükşehir İzmir oldu guna göre bunu farklı bir şekil ile verelim Adın İZMİR C. anakkale A Cebir derslerinde aşa gıdaki ifadelerden biri gerekli olabilir: B C A B /A B /B A A B B A U X Z Y p X P h g X f Y 0 Y q g f Z 8
A f B g;h g f;g C h D λω λ λω λ λc λp λpω λp 3 0 0 S a/0 b/0 b/ a/0 a/ 4 pspicture Paketi ile Grafik C. izimi Burada c.izece gimiz ifadeler \begin{pspicture}...\end{pspicture} arasına azılmalıdır. Öncelikle \begin{pspicture}(-,-3)(3,4) ile c.izilecek olan grafi gin ebatları belirlenmelidir. Di ger durumlar istenilen şekilde düzenlenebilir. \pspolgon komutu bir c.okgen c.iziminde kullanılır. \psaes koordinat eksenkleri c.izilir. \psline komutu ile iki noktadan gec.en do gru c.izilir. \psplot{-.5}{.5}{ ep} komutu ile = parabolü.5.5 arasında olaca gını belirtir. \psplot{-0.}{.5}{ sub} ifadesi ile = do grusunun grafi gi c.izilmiştir. \psplot{0}{.0}{ ep div} komutu ile = parabolünün grafi gi verilmiştir. Aşa gıda c.eşitli örnekler verilmiştir. 3 3 3 9
3 A(, ) 3 O(0, 0) A(7/4, 7/4) 3 3 = p 3 3 (0, 0) p O(0, 0) A(, ) 0
(, 4) = 3 3 3 (0, 0) (, 0) (0, 0) = = (0, 0) (, 0) = Burada L A TEX ile c.eşitli grafiklerin c.izimleri farklı paketler ile nasıl c.izilebilece gi verilmiştir. E [kev / ] 5.6 5.4 5. 5 4.8 4.6 4.4 4. 4 38 40 4 44 46 48 50 5 54 56 Z
M L L References [] M. Goossens, F. Mittelbach, A. Samarin, The LATEX Companion, ISSN 360-75,998. [] M. Goossens, S. Rahtz, F. Mittelbach, The LATEX Graphics Companion, 999. [3] John D. Hobb, User s Manual, http://cm.bell-labs.com/who/hobb/ [4] Donald E. Knuth, The METAFONT book, ADDISON-WESLEY, 99, ISBN 0-0-3445-4 und ISBN 0-0-3444-6 (soft). [5] Leslie Lampert, LATEX - A Document Preparation Sstem, ADDISON-WESLEY, 994 (3th Printing November 00), ISBN 005983. [6] Helmut Kopka, LATEX - Eine Einführung, ADDISON-WESLEY, 99, ISBN 3-8939-434-7. [7] Helmut Kopka, Erweiterungsmöglichkeiten, ADDISON-WESLEY, 99, ISBN 3-8939-434-7. [8] Keith Reckdahl, Using Imported Graphics in LaTeXe, ftp://ftp.dante.de/te-archive/info/epslate.ps, ftp://ftp.dante.de/te-archive/info/epslate.pdf.