pecya Psikiyatri ve Evsizlik Bir gözden geçirme çal ışmas ı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "pecya Psikiyatri ve Evsizlik Bir gözden geçirme çal ışmas ı"

Transkript

1 Psikiyatri ve Evsizlik Bir gözden geçirme çal ışmas ı Solmaz TÜRKCAN *, Ahmet TÜRKCAN * ÖZET Evsizlik, günümüzde, Amerika ve Avrupa'da en yayg ın sosyal ve toplum sa ğlığı sorunlarından biridir. Bu yaz ıda, ülkemizdeki ak ıl sağlığı çalışanlarının giderek ilgisini çeken evsizlik sorunu gözden, geçirilmektedir. incelemeler sonucu, evsizli ğin çok boyutlu bir sorun oldu ğu ve uygulanacak tedavi stratejilerinin evsiz toplumun çe şitli gereksinimlerine ve özelliklerine uygun olmas ı gerektiği ortaya konmaktad ır. Anahtar kelimeler: Evsizlik, ak ıl sağlığı, tedavi Düşünen Adam; 1996, 9 (4): 8-14 SUMMARY Homelessness is one of the widely spreading social and public health problem in America and Europe today. This article is a review of the problem of homelessness, a field which attracts the increasing concern of mental health professionals also in Turkey. While examining the subject, it is obvious that homelessness in clearly a multimensional problem and that service strageties must reflect the multiple needs and varying characteristics of homeless people. Key words Homelessness, mental health, treatment Son y ıllarda ülkemizin ba şta İstanbul olmak üzere büyük kentlerinde artan say ıda evsiz ile kar şılaşıldığı ileri sürülmekte, konu medya ve bilimsel çevreler tarafından s ıklıkla gündeme getirilmekte, az sayıda da olsa baz ı araştırmalardan yola ç ıkılarak sorunun niteliği ve çözüm yollan tart ışılmaktad ır. Evsizliğin yaygml ık ve nedenlerini belirlemeye yönelik kapsaml ı çal ışmaların bir an önce planlan ıp yürütülmesi ve elde edilen veriler ile önleme, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinin ba şlatılmas ı gerekmektedir. Akıl sağlığı yasas ının, yeterli say ı ve nitelikte psikiyatri kurum ve çal ışılan ile kapsamlı bir psikiyatrik örgütlenmenin olmad ığı, sağlık güvencesinin yayg ınlaşamadığı gerçeğinden yola ç ıkılarak gecikmeden soruna eğilmekte yarar oldu ğu dü şüncesindeyiz. * Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Hastanesi Bu görü şten hareketle, daha önce ayn ı sorunla karşılaşılmış ülkelerin yaklaşımların' yans ıtacak bir gözden geçirme çal ışma yap ılması amaçlanm ıştır. TANIMLAMA "Evsizlik (homelessness)", bir banna ğın olmayışı ve kamuya aç ık mekanlarda uyumakt ır (1). 1982'de Drake ve ark. evsizi, "kendi evi olmayan her tek kişi" olarak tan ımlamışlar, Larew ise alternatif bir yaklaşımda evsizlerin toplumdan uzakla şmış olmaları üzerinde 41urmu ştur. Buna göre evsizlik "uygun yerle şim koşullarının olmayışı ve sosyal marjinalizasyon" olarak nitelendirilmi ştir (2). Evsiz populasyon için çoğu çalışmadaki ortak tan ım, "barınma evleri veya halka aç ık yerlerde uyuyan kişiler" şeklindedir (3). 8

2 Psikiyatri ve Evsizlik: Bir gözden geçirme çal ışmas ı Evsizliğin geniş tan ımı evsiz olma riski olan bi-. reyleri de kapsamaktad ır Örneğin tek kişilik odalı otellerde, cezaevi veya madde ba ğımlılığı programlarının yerleşimlerinde ve hastanede kalan bireyleri içermektedir (4). Ohio Ak ıl Sağlığı Bölümünün çal ışmalarına göre evsizlik şu şeklde tan ımlanm ıştır: Bir süredir bannağm olmayışı veya s ınırlı barınma olanağı. Köprü alt ında, araba, terkedilmi ş bina, otogar, bütün gece aç ık olan kahvehane, veya topluma aç ık herhangi bir alanda bar ınma. Dini organizasyonlar veya kamu servisleri tarafından düzenlemni ş barınaklarda kalma. Bu gibi yerler özellikle evsizler için olu şturulmu ş olup ücretsiz veya çok az ücretlidir. 45 gün veya daha fazla sürelerde ucuz oteller veya motellerde bar ınma. 45 gün veya daha fazla di ğer barınma yerlerinde kalma. Örneğin bir aile yan ında veya arkadaşlarda kalma, geceyi hapiste geçirme gibi (5). ABD Alkol Madde Kötüye Kullan ım ı ve Akıl Sağlığı Kurumu 1983 yılında evsizleri, "uygun bar ınak, gelir ve toplumsal bağları olmayan bireyler" olarak tan ımlam ıştır (2). YAYGINLIK Günümüz toplumlar ının giderek önem kazanan sorunlarından biri de ku şkusuz evsizliktir. ABD'nde evsizliğin, son 20 y ıl içinde büyük sorun haline geldiği bildirilmiştir (1 '6-8) yılında yap ılan çalışmalara göre İngiltere'de yaklaşık 1-2 milyon evsiz olduğu, bunları % 10-20'sinin kad ın olduğu, bu kadınların da yar ısının çocuklu olduğ belirtiln-ıiştir (2). Kaynaklar İngiltere'deki evsiz say ısının kesin olarak bilinmediği ancak evsiz say ısında artış olduğu konusunda görü ş birliği olduğunu ortaya koymakt ır (2 ' 9) y ılları aras ında bu sayının iki kat arttığı, son on y ılda 3 milyondan fazla yeni evsiz olduğu, bunların üçte ikisinin Londra dışında olduğu, civarında yalnız insan ın, geçici olarak, hosteller, oda-kahvalt ı şeklindeki konaklama yerleri ve kadın sığınma evlerinde yaşadığı, evsizliğin gençler aras ında da giderek artmakta oldu ğu ve İngiltere ve Galler'de 25 ya şın altında tek yaşayan evsiz kişinin bulunduğu, resmi istatistikleri bu de ğeri azaltma, bask ı gruplarının ise artt ırma eğiliminde olduğu belirtilmiştir. Yine de resmi istatistiklere göre Britanya'da aile (bu 'nin üzerinde insan demektir) evsiz olarak kabul edilmi ştir ki bu hiç de az ımsanmayacak bir rakamd ır (2). EVS İZLERİN ÖZELLİKLERİ Evsizlerin sosyodemografik özelliklerini inceleyen çalışmalarda, orta ya şlı erkeklerin ön planda oldu ğu belirlenmektedir (2 ' 5 ' 9). İngiltere'deki ara ştırmalar evsizlerin ya ş ortalamalann ın düştüğünü göstermektedir. Erkekler bu grupta ço ğuluğunu oluşturmakta olup, evsizlerin % 10-25'inin kad ın, bunlar ın % 60' ın ın yaş aras ında olduğu, % 50'sinin de çocukları ile birlikte evsiz olduklar ı belirlenmi ştir. ABD'ndeki evsiz popülasyonun % 34'ünü evsiz ailelerin oluşturduğu, psikiyatrik hastalığı olmayan evsizler aras ında etnik az ınlıkların yoğun olduğu, bu grupta düzenli bir çal ışmanın olmadığı ancak geçmi ş dönemde kısa süreli çal ışma öykülerinin olduğu, eğitim düzeylerinin dü şük olduğu, % 50 kadarın ın sosyal ilişkileri olmadığı ve s ırdaşlarmn bulunmad ığı saptanmıştır (2). Başka bir çal ışmada ise evsizlerin % 36's ının akrabalar ı, % 42'sinin güvenebilecekleri arkadaşları olduğunu belirtmelerinden yola ç ıkılarak evsizlerin anlaml ı sosyal ilişkilerden soyutlanmış olmadıkları sonucuna var ılmıştır (5). ABD ve İngiltere' deki evsizlerin heterojen bir grup olu şturdukları ve coğrafi olarak hareket halinde olduklar ı üzerinde durulmaktadır (9). Özellikle genç evsizlerde s ık yerleşim değişikliği (coğrafi mobilizasyon) görüldü ğü bildirilmektedir (2). Ohio'da yürütülen bir çal ışmada 979 evsiz ile görüşülerek, elde edilen sonuçlar bildirilmi ştir: Buna göre % 81'i erkek olan bu grubun ya ş ortalamas ı 34'tür, % 31'i lise mezunudur, üçte biri az ınlıktand ır, dörtte biri hiç evlenmemi ş, yarıya yakını eşinden ayrı, dul veya bo şanmıştır, üçte birinin sava ş gazisi olduğu saptanm ıştır. Ortalama evsizlik süreleri 60 gündür. % 75'i bir y ıl veya daha az süreli evsizdir ve bunlar "yeni evsizler' olarak nitelendirilmektedir. Yapılan görü şmelerde bireyler evsiz olma nedenleri olarak s ıkl ıkla birbirine benzer noktalara dikkat çekmişlerdir: % 50'si ekonomik unsurları (işsizlik, kira verememe, devlet yard ım ının kesilmesi vb.), % 21'i

3 Psikiyatri ve Evsizlik: Bir gözden geçirme çal ışması ise aile içi sorunlan evsizliklerine neden olarak göstermi ştir. Bu çal ışmaya göre evsizlerin % 87'den fazlas ın ın hayatlar ının bir döneminde i ş sahibi olduğu, % 25'inin bir ay önce herhangi bir i şte çal ıştığı, % 9'dan az ının tam veya yar ım günlük kal ıc ı bir işi olduğu belirlenmi ştir. Daha önce i şi olan ancak araştırma s ıras ında çalışmayanların çoğu "i ş aradıklannı ancak bulamad ıklarını" ifade etmi şler, % 21'i ise yetersizlik nedeniyle çal ışamayacaklann ı belirtmişlerdir (5). Los Angeles'de 1985'de yap ılan bir çal ışmaya göre evsizlerin ortalama ya şının 34 olduğu, % 49' unun hiç evlenrnemi ş, % 64'ünün beyaz, % 24'ünün siyah olduğu, ortalama evsiz kalma sürelerinin 25 ay olduğu saptanm ıştır (1 ). Evsizlerin suça yönelik davran ışlara eğilimli olmamakla beraber evsiz ya şamanın şiddet kurban ı olmaya veya yasal olmayan davran ışlara zemin hazırladığı belirtilmi ştir (8). Bu bilgiyle çeli şen başka bir çal ışmada ise, evsizlerin çok s ık suç işledilderi ve bu suçlar ın çoğunu evsiz hale geldikten sonra gerçekle ştirdikleri ileri sürülmektedir (2). Evsizler aras ında çocuk yaşta aileden ayr ı yetişme öyküsünün s ıklığı üzerinde durulan di ğer bir özelliktir (2,11,12) Yap ılan bir çal ışmada evsiz grubun % 23'ünün 17 ya şından önce aile d ışındaki ortamlarda yetiştiği, % 34'ünde evden veya okuldan kaçma öyküsü, cezaevi veya ıslahevi yaşantısı olduğu saptanmıştır (11). Susser ve ark. (3) çalışmas ında kısa süreden beri evsiz olanlar ın, 5 yıldan daha uzun süreli evsizlere göre daha genç oldu ğu ve daha az psikiyatrik sorunlar ı olduğu saptanm ıştır (13). Evsiz akıl hastalannm araştırmac ılar ile ileti şim kurmay ı reddetmesi nedeniyle Cohen ve ark. (14) çalışmalarında çoğunlukla gözlem yap ılabilmiş, olguların sadece be şte biri ile görü şme gerçekle ştirilebilmi ştir. Bu çal ışmada, evsiz ak ıl hastalann ın gözlemi sonucu, a şırı pis ve tra şs ız durumda olduldan, hava s ı- caklığına uygun olmayan kirli giysiler giydikleri, çeşitli çanta veya al ışveriş sepetlerine toplanm ış eşyalar ta şıdıkları, kaldmmlara uzand ıklan, konuşmad ıklan, kamuya aç ık yerlerde tuvalet gereksinimlerini giderdikleri gözlenmi ştir (14). Linn ve ark. (15) çalışmas ında, evsizler ve fakirlik s ı- nırlarındaki insanlarla sürdürülen görü şmelerle, bu grubun en az bir akrabas ında madde kullan ım bo- zulduğu olduğu, aynca be şte birinin akıl hastalığı olan bir akrabas ının bulunduğu öğrenilmiştir. Görüşülen ki şilerin % 12-15'i daha önce cinsel istismara uğradıklarını belirtmi şlerdir. Evsizler, fakirlik s ınırındaki insanlara göre son bir y ıl içinde iki kez daha fazla sald ırıya uğramış, daha fazla h ırsızl ık krban ı olmuş, dört kat daha fazla tecavüze u ğramış, daha çok tutuklanm ışlar, alkol nedeniyle daha ciddi sorunlar yaşamışlardır. Bu grupta daha fazla deliryum tremens ve daha çok hastanede yatarak tedavi öyküsü saptanm ıştır (15). Ball ve ark. (16) çal ışmas ında görüşülen evsizlerin en s ık dile getirdikleri sorunlar ise şunlardır Bannaks ızlik, paras ızlik, işsizlik, açl ık, soğuk, polis tarafından kötü muamele, h ırs ızlık kurban ı olmak, alkolizm, sald ın ve tecavüz kurban ı olmak, bedensel hastal ık, yaln ızlık, akıl hastal ığı (16). SINIFLAMA Evsizlere yönelik s ımflama sistemleri aras ında üç ana s ınıflama dikkati çekmektedir; 1) Zamansal s ıniflaına: Arce ve Vegare (1984) evsizleri tarih ve zamana ba ğlı olarak gruplam ışlardır. a) Süregen evsizler: Sokaklarda ya şayan süregen psikotik olgular veya uzun süredir evsiz olanlar. b) Epizodik evsizler: Tedavisi zor hastalar olarak belirlenen gençler. Bunlar ev ya şantısı ve sokak aras ında gidip gelirler. c) Geçici evsizler: Belirlenebilir bir ak ıl hastalığı olmayan ve akut durumsal krizler nedeniyle geçici olarak evsiz olarak yaşayanlar. 2) Coğrafi s ınıflama: Roth ve 13acon (1986) evsizlere ait dört grup belirlemi ştir. a) Sokak topluluğu b) Evsizlere yönelik hostel veya bar ınaklarda kalanlar c) Otel veya oda-kahvalt ı veren barınaklar gibi geçici yerle şim mekanlar ında uzayan süreler ile kalan aileler d) Başkaları ile yaşayanlar. Örneğin bir aile yan ında veya arkadaşla kalanlar. 10

4 Psikiyatri ve Evsizlik: Bir gözden geçirme çal ışmas ı 3) Tipografik s ınıflama: Bireylerin özellikleri ve gereksinimleri üzerine önerileri içermektedir (Fischer ve Breakey 1986): a) Sokak populasyonu b) Ortayaşta erkeklerden olu şan süregen alkolikler c) Süregen psikotik hastalar (Süregen, zihinsel yetersizlikleri olan, kurumsuzla ştınlm ış eski hastalar) d) Duruma bağlı olarak stres alt ındakiler. Bunlar Arce ve Vergare'nin s ınıflamas ına göre dış güçlerin kurban ı olanlardır. e) Evsiz aileler. Olgular ın % 70'inde bir kad ının önder olduğu bu grubun en çok yay ılım gösteren grup olduğu belirtilmektedir. (Bassin 1990). t) Evsiz, bağlantısız gençler. g) Evsiz kad ınlar (Yaln ız veya çocuklar ı ile birlikte olan) (2). Etkile şim sonucu evsiz ya şam ın seçilmesi: Bu tan ım evsizliğin bir seçim olarak ye ğlendiği durumları kapsamaktad ır ve bu görü ş çeşitli araştırma sonuçlan ile de desteklenmektedir. Evsizlerin % 4'ünden azının bu yaşam biçimini seçtiği ve hostellerde kaldığı belirtilmektedir. Evsizlerin çoğnun kendi istemleri sonucu sokağı yeğledikleri say ın ın genellikle birtakım politik ve ekonomik nedenlerden kaynaklanan resmi bir söylem oldu ğu üzerinde durulmaktad ır (5). EVSİZLİĞİN NEDENLER İ ABD'nde bir yandan evsiz say ısında artış saptan ır iken diğer yandan kimlerin evsiz haline geldi ğini belirleyen unsurlar da tart ışılmaktadır. Susser ve ark. (11) çalışmas ına göre evsizliğe yol açan unsurlar: 1) Geniş toplumsal düzeyde özellikle kurum şuzlaştırma bağlam ında 2) Ara düzeyde özellikle aile ili şkileri bağlamında 3) Bireysel düzeyde özellikle psikiyatrik bozukluk bağlamında ele al ınmaktad ır (11). Roth ve Bean'in (5) çalışmalırnda ise evsizliğin nedenleri olarak şunlar gösterilmiştir: a) Kurumsuzlaştırma (deinstitutionalization) b) Ekonomik unsurlar: İşsizlik, fakirlik, uygun ev edinme olanaklar ının olmamas ı. Enflasyon, i şsizlik ve ücret dağılım ındaki dengesizlikler, ya şlı, fakir, azınlıklar ve çe şitli yetersizlikleri olanlar ı dramatik şekilde etkilerken evsizli ğe yol açmaktad ır. e) Sosyal sorunlar: Evsizlerin % 42'si ebeveynlerinin, akraba ve arkada şların ın, kendileri ile uyum sağlayamamas ı veya sağlamak istememsi nedeni ile durumlarının kötüye gittiğini öne sürmektedir. % 20 olgu evlilik sorunlarını gündeme getirmektedir. Üzerinde durulmas ı gereen ba şka bir bulgu da 25 ya şın altındaki evsizlerin üçte birinden fazlas ının daha önce çe şitli bakım kurumlarında yaşamış oluşudur. Evsizlerin çocukluk ça ğı öykülerinde, aileden ayrılma ve çe şitli kurumlara yerle ştirme s ık olarak belirlenmektedir. Bunlardan travmatik çocukluk ça ğı deneyimleri (zorunlu olarak kurumlarda ya şama, evden kaçmalar) özellikle önem ta şımaktad ır. Bu grupta psikiyatrik bozukluklar ın da daha s ık görüldüğü saptanm ıştır (5). Mossman ve Perlin'in (17) çalışmalarında evsizlikle ilişkili sosyal gelişmeler ise şöyle özetlenmektedir: 1) Son 25 yılda evsiz bireylerin ya ş ortalamalar ında düşme gözlenmesi. 2) Barınma için gereken parada art ış olmas ı ve ucuz barınma olanağı kalmamas ı. 3) Destekleyici yard ım servislerinin fonlann ın ortadan kalkmas ı. 4) Psikiyatrik hastal ığa bağlı yetiyitimi olmayan evsizlerin de çal ışma becerilerinin s ınırlı oluşu ve evsiz olduklarından sonra süregen i şsizlik ile karşılaşmaları. Los Angeles'de yap ılan bir çal ışmada evsizlerin, homoje bir grup olmay ıp farkl ı gereksinimleri ve farkl ı prognozlar ı olan bireylerden olu ştuğu gösterilmi ştir. Örneğin yeni evsizler, ümitsiz ve trajik ya şam olaylarına bağlı olarak ortaya ç ıktıkları halde, eski evsizlerin çoğunlukla psikiyatrik hastal ık öyküsü olduğu görülmektedir (1 ). Susser ve ark. (13) çalışmalarındaki bulgulara dayanarak yapt ıkları yoruma göre, evsiz olman ın nedenlerinin sadece evsiz olanlar ın bireysel yetersizliklerine bağlanmamas ı gerekmektedir ve bireysel yetersizlikler evsiz hale gelmekte önemli rol oynamakla birlikte evsizliğin as ıl temelleri toplumsal düzeyde aranmal ıdır. 11

5 Psikiyatri ve Evsizlik: Bir gözden geçirme çal ışması Lamb ve Lamb' ın (18) görüşü ise evsizli ğin ortaya ç ıkış nedenlerinden birinin de ak ıl sağlığı sistemlerindeki anlay ışlı ve etkin bir çal ışmanın gerçekle ştirilememesi oldu ğu şeklindedir. PSİKİYATRİ AÇISINDAN EVSIZLER Evsizlerde akıl hastal ığının nitelik ve şiddetini değerlendirme ve epidemiyolojik ara ştırma yöntemleri oluşturmada çe şitli sorunlar olduğu belirtilmektedir (3 ' 19). Ancak bu grupta psikiyatrik sorunlar ın sıklığı üzerinde duran çok say ıda yayın olduğu da gözard ı edilmemelidir (4,5,7,8,15,19-21). Morrissey ve Levine'in (8) yapt ıkları değerlendirme çalışmas ında, y ılları aras ındaki araştırma sonuçlarının, evsizlerin % 30-40'nda a ğır ve kal ıc ı akıl hastal ığı olduğunu gösterdi ği bildirilmektedir. Los Angeles'de 1985 y ılında 2 bölgede 529 evsiz ile yapılan çalışmada olguların % 29'unda psikiyatrik nedenle hastaneye yat ış öyküsü olduğu, bunların % 21'inin son bir y ıl içinde psikiyatrik ayaktan tedavi başvurusunda bulunduğu saptanm ıştır. Daha önce psikiyatrik yat ışı olan evsizlerin evsiz kalma süreleri ve suç i şleme oranlar ı, psikiyatrik sorunlar ı olmayanlardan daha yüksek bulunmu ştur (1 ). Roth'un 1986'daki çal ışmasına göre evsizlerin dörtte birinde akıl hastalığı belirlenmi ştir (5). Susser ve ark. çal ışmalarında % 12 oran ında psikiyatrik yat ış öyküsü olduğunu, 223 evsizin kat ıldığı diğer bir çalışmalarında % 17 kesin veya olas ı psikoz öyküsünün olduğunu, % 8'inde kesin şizofreni tan ısına varıldığını bildirmişlerdir. Olguların % 7'sinde görüşme s ıras ında özk ıyım düşüncesinin olduğu belirtilmiştir (11 ' 13). Lamb ve Lamb'in 53 evsiz psikiyatri hasta ile yaptıklar ı çal ışmada, evsiz olma ile ak ıl hastal ığına bağlı yetiyitiminin bağlantılı olduğu saptanm ıştır. Burada akıl hastal ığına bağlı yetersizliklerden düşüncede dezorganizasyon, sorun çözme becerisinde azalma, harekete geçmede beceriksizlik, depresyon ve başkalarının yard ımını kabullenmelerini engelleyen sannlar kastedilmektedir (18). Drake ve ark (19) ise evsizlerin üçte birinde a ğır ve yetiyitimine yolaçan ak ıl hastal ığı belirlenmi ş, Sus- ser ve ark yine bu grupta şizofreni ve bipolar bozukluk oran ın ın genel populasyondan be ş kat fazla olduğunu bildirmi ştir (1). Scott' ın (2) gözden geçirme çal ışmas ında, evsizlerde % 50'ye varan oranda ak ıl hastalığı olduğu, bunlann % 30-50'sini işlevsel psikozlann oluşturduğu ve şizofrenik bozuklukların ön planda görüldü ğü bildirilmiştir. Çok say ıda ara ştırma sonucu, evsizlerde pskiyatrik bozukluk s ıklığının, toplumda beklenenden daha yüksek olduğunu göstermekte olup, bu durumu aç ıklamaya yönelik iki önemli saptama üzerinde durulmaktad ır: 1) Evsiz olman ın önemli nedenlerinden biri süregen psikoza bağlı i şlevsel yetersizliktir. 2) Evsizler aras ında süregen psikotik hastalar ın artışında kurumsuzlaştırman ın etkisi çok fazladır (22). Bu yaklaşıma göre süregen ak ıl hastalar ı "yaşam ın güçlükleri ile başa ç ıkamad ıkları için" evsiz haline gelmektedir. Konuya ili şkin psikiyatrik yay ınlar ilk kez 1980'li y ıllarda, psikiyatrik yakla şım ve uygulamadaki de ğişikliği izleyen dönemde görülmeye başlanmış ve bunlarda toplum sağlığı servisleri ve kurumsuzla ştırman ın başans ızlığ' ına dikkat çekilmi ş- tir (22). Süregen akıl hastaları, semptomlan, yetiyitimleri, çe şitli olanaklardan yararlanamamalan, ba şkalarına bağımlılıklan, şüphecilikleri, ihmal edilmişlikleri gibi özellikleri ile evsiz olmaya aday durumundad ır. Ancak, farkl ı bir görü şün ortaya kondu ğu Cohen ve Thompson'un (22) çal ışmalarında akıl hastalar ın ın evsiz olmalar ının nedeni olarak, semptomlanndan çok ekonomik ve sosyal sorunlar ının rol oynadığı vurgulanmaktad ır. Buna göre son 15 y ılda sosyal, politik ve ekonomik değişiklikler, dü şük fiyatla barınma olanağının ve birçok i ş olanağının ortadan kaykışı sonucunda genel bir fakirle şmenin oluştuğu ve evsizliğe yol açtığı üzerinde durulmaktad ır. Marshall ve Reed'in (9) çalışmas ında evsizlerin % 60' ın ın ilk psikiyatrik başvuru sıras ındaki yaş ortalamas ı= 26 olduğu ve bunun evsiz olmalar ından önceki dönemde gerçekle ştiği, ikinci psikiyatrik yatış sonras ı sosyal uyumlarm ın giderek bozuldu ğu, 12

6 Psikiyatri ve Evsizlik: Bir gözden geçirme çal ışması i şsizlik ve cezaevi ya şantıların ın da sıklıkla belirlendiği ortaya konmu ştur. Ayn ı araştırmada şizofrenik evsizlerin, hostellerin duygusal d ışavurumun dü şük olduğu ortam ını sevdikleri ifade edilmi ştir. Roth ve Bean'in (5) çal ışmas ına göre evsizlerin % 30'u en az bir kere psikiyatri polikliniklerine ba ş- vurduklarını belirtmi şlerdir. Ayn ı çal ışmaya göre evsizlerin pozitif belirtiler ölçe ği sonuçları depresyon, anksiyete, özk ıyım, self mutilasyon, grandiozite, perseküsyon, hallüsinasyon alt ölçeklerinde yüksek puan aldıklarını göstermektedir. Psikiyatrik aç ıdan diğer önemli bir sorunu ço ğul tan ısı olan olgular olu şturmaktad ır. Drake ve ark. (19) psikotik bozukluklar ve madde kullan ım bozuklu ğu şeklinde ikili tan ısı olan olgular, evsizlerin % 10-20' sini olu şturmaktad ır. Bu olgular ın çoğunlukla yaşlı ve erkek, evsiz kalma sürelerinin ise uzun oldu ğu, yaşam koşulları ve sağlıklann ın diğer evsizlerden daha kötü olduğu, daha çok tutukland ıklan, daha saldırgan olduklar ı, aileleri ile bağlantılarının az olup yardım önerilerini kabul etmedikleri belirtilmektedir. Evsizlerde belirlenen özgül psikiyatrik hastal ıklar gözönünde tutulduğunda sadece psikotik bo-. zukluklar ve madde kullan ım bozuklukları akla gelmemelidir. Ki şilik bozuklukları, anksiyete bozukluklar ı, fobiler ve çe şitli depresif tablola ın da bu grupta s ık olduğu üzerinde dun ılmaktadır (4). Toplum genelinde ilgi çeken di ğer bir nokta, evsizlerin saldırgan ve uyumsuz davran ışlar sergiledikleri düşüncesidir. Evsizlerin ya şam koşulların ın.,lntisosyal kişilik özelliklerine uyan davran ışlara yol açtığı bildirilmektedir. Ancak evsiz olman ın' antisosyal ki şilik bozukluğuna neden oldu ğunu destekleyen veri yoktur. Bu bulgulann bir k ısm ında belirlenen antisosyal ki şilik bozukluğu semptomlarının başlang ıc ı s ıklıkla evsiz yaşamdan önce de vard ır ve çoğunlukla öyküde davran ım bozukluğu semptomlar' da bildirilmi ştir (23). EVSİZLERE YÖNEL İK TEDAVİ YAKLAŞİMLARİ Evsizlere yönelik yaklaşım ın psikiyatrik, fiziksel ve sosyal sorunlara yönelik olmas ı gerekti ği belirtilmektedir (2). Evsizlerin yaşam ko şulların ın insanlararas ı iletişimde azalma, edilgenlikte ve ba şkalarına bağunl ılıkta artış ile paralel oldu ğu düşünülürse uygulanan yaldaşımlarm sosyal ili şkileri kurmaya ve sürdürmeye yönelik olarak düzenlenmesi ve özellikle psikososyal rehabilitasyon programlar ının uygulanmas ı önerilmektedir (6). Evsiz psikiyatrik hastalar ın sorunlarının psikiyatriye bilimsel ve etik alanda yenileme olana ğı sunduğu vurgulanmaktad ır. Bunlardan bilimsel olan ı psikiyatri çalışanlarının psikiyatrik hastal ıkların evsizlerde ortaya ç ıkış nedenleri hakk ında dü şünmeleri ve soruna yönelik çözümler üretmeleridir. Etik olan ı ise psikiyatri çal ışmalarının evsizliğin kültürel, ekonomik, adli ve politik bağlamdaki yönlerini düşünmeye yönelmeleridir. Bütün bu de ğerlendirmeler sonucu evsiz psikiyatrik hastalara nas ıl yard ım etmeli, nas ıl eyleme geçmeli gibi sorunlara çözüm bulunabilir (17). Cohen ve Thompson'un 1992 y ılında evsiz psikiyatrik hastalara yönelik tedavi yakla şımlarını değerlendirdikleri çal ışmalarında bu olguların s ıkl ıkla tedaviyi reddettiği üzerinde durulmaktad ır (22). Baz ı yazarlar bu hastalar ın tedaviye direncinin dezorganize dü şüncelerinden kaynakland ığı düşünülmekte, vaolan psikiyatrik sorunlar ının yan ısıra sosyal ili şkileri, vatanda ş olarak temel hak ve ayrıcalıkları üzerinde de durulmaktad ır. Evsizlere yönelik psikiyatrik yaklaşım ın etiketleyici veya güç kullan ıc ı değil babacan olmas ı gerektiği vurgulanmaktad ır (9,18,21,24,25). Tedavi konusunda onam vermeye yetkin olmayan, kendileri ve çevreleri için tehlikeli olanlar veya a ğır yetersizlikleri olanlar ın istemleri d ışında hastaneye yatınlmalan gerekti ği belirtilirken bu oran ın olguların ancak % 5-7 kadar ını oluşturduğu bildirilmektedir (22). Bu bireylerin uzun süreli tedavi ve izlenmesine yönelik multidisipliner, esnek, topluma dayal ı ve bilgilendirici tedavi ve bak ım hizmeti verilmelidir (9 ' 17). Süregen psikiyatrik sorunlar ı olan bireylerin evsiz hale gelmesini önleme çal ışmaların ın bir parças ı olarak, barınma olanaklar ı artt ırılmas ı, toplum servislerinin her düzeyde e şgüdümlü çal ışmas ı ve iyi- 13

7 Psikiyütti ve Evsizlik: Bir gözden geçirme çal ışmas ı leştirmeleri önerilmektedir. Yap ılan çalışmalar, özelle şmiş klinik programlarına kat ılması salanan süregen psikiyatrik hastalar ın evsizlikten kurtulduğunu göstermektedir (18'26). Evsizlere yönelik psikiyatrik yalda şımlarda bağımlılık servislerinin rolü de vurgulanmaktad ır. Aynca AIDS'e karşı eğitim çal ışmalarının yapılmas ı, daha önce enfekte olanlar ın tedavi ve bak ım ı da gerekmektedir (13). Lamb, akıl sağlığı sisteminin çe şitli olanaktan olmas ına rağmen, evsizlere yönelik olarak teknik olanaklar ın tümünün kullan ılmadığı üzerinde durmaktad ır. Bunlar, bannd ırma, tedavi, rehabilitasyon servisleri ve bu servisler aras ındaki işbirliğini içermektedir (211. Evsizlere yönelik, uygun say ıda ve yeterli büyüklükte, kademeli, süpervizyonlu toplumsal yerle şim birimleri olu şturulmas ı önemlidir (7). Bu gruba yönelik ak ıl sağlığı hizmetlerinde: Anlayışlı ve kabullenici psikiyatrik yakla şım ve rehabilitasyon servislerinin olu şturulmas ı Genel tıbbi değerlendirme ve bak ım hizmetleri Krize müdahale servislerinin olu şturulmas ı Süregen psikotik hastalara yönelik sorumluluk sistemi, her hastadan sorumlu olacak bir ak ıl sağlığı çalışan ının olmas ı Aile organizasyonlar ı (süregen psikiyatrik hastaların gereksinimleri ve haklar ı ile ilgili) İstemsiz yatışa ait yasal düzenlemeler Ekonomik kaynaklar ve uygulama sistemleri aras ında eşgüdümlü çal ışmanın sağlanmas ı Süregen psikotik hastalar ının bakımı ile ilgili uygun say ıda profesyonelin yetir ştirilme ve istihdam edilmesi Genel sosyal servislerin kurulmas ı ve etkin çalışmas ı Mevcut sağaltım yöntemleri ve rehabilitasyona yan ıt vermeyen hastalar için yeni yakla şımlar getirilmesi Epidemiyolojik verilerin elde edilmesi ve değerlendirilmesi Sadece barındırmaya değil aynı zamanda desteklemeye yönelik bar ınaklar oluşturulmas ın ın gerekti ği aç ıktır (8). KAYNAKLAR 1.Susser E, Moore R, Link B: Risk factors for homelessness. Am J Epidemiology 2: , Scott J: Homelessness and mental illness. British Journal of Psychiatry 162:314-24, Susser E, Conover S, Struening EL: Problems of epidemiologic method in assessing the type and extent of mental illness among homeless adults. Hospital and Community Psychiatry 3:261-65, Fischer PJ Breakey WR: The epidemiology of alcohol, drug and mental disorders among homeless persons. American Psychologist 11: , Roth D, Bean GJ: New perspectives on homelessness: Findings from a statewide epidemiological study. Hospital and Community Psychiatry 7:712-19, Grunberg J, Eagle PF: Shelterization: How the homeless adapt to shelter living. Hospital and Community Psychiatry 5:521-25, Lamb HR, Talbott JA: The homeless mentally ill. The perspective of the American Psychiatic Association. JAMA 4: , Morrissey JP, Levine IS: Research discuss latest findings, examine needs of homeless mentally ill persons. Hospital and Community Psychiatry 8:811-12, Marshall EJ, Reed IL: Psychiatric morbidity in homeless women. British Journal of Psychiatry 160:761-68, Gelberg L, Linn LS, Leake BD: Mental health, alcohol and drug use and criminal history among homeless adults. Am J Psychiatry 145:191-96, Susser E, Struening EL, Conover S: Childhood experiences of homeless men. Am J Psychiatry 144: , Aday LU: Health status of vulnerable populations. Annu Rev Public Health 15: , Susser E, Struening EL, Conover S: Psychiatric problems in homeless men. Arch Gen Psychiatry 46:845-50, Cohen NL, Putnam JF, Sullivan AM: The mentally ill homeless: Isolation and adaption. Hospital and Community Psychiatry 9:922-24, Linn LS, Gelberg L, Leake B: Substance abuse and mental health status of homeless and domiciled lowincome users of a medical clinic. Hospital and 'Community Psychiatry 3: , Ball JB, Havassy BE: A survey of the problems and needs of homeless consumers of acute Psychiatric services. Hospital and Community Psychiatry 9:917-21, Mossman D, Perlin ML: Psychiatry and the homeless mertally ill: A reply to Dr. Lanıb. Am J Psychiatry 149:951-57, Lamb HR, Lamb DM: Factors conributing to homelessness among the chronically and severely mentall ill. Hospital and Community Psychiatry 3: , Drake RE: Homelessness and dual diagnosis. Amirecan Psychologist November , Gelberg L, Linn LS: Social and physical health of homeless adults previously treated for mental health problems. Hospital and Community Psychiatry 5:510-16, Lamb HR: Improving our public mental health systems. Arch Gen Psychiatry 46:743-44, Cohen O, Thompson K: Homeless mentall ill or mentally ill homeless. Am J Psychiatry 149:816-23, North CS, Smith EM, Spitznagel EL: Is antisocial personality a valid diagnosis among the homeless? Am J Psychiatry 150:578-83, Lamb HR: Will we save the homeless mentilly ill? Am J Psychiatry 5: , Bennett MI, Guderr ıan JE, Jenkins L, Brown A, et al: The value of hospital-based treatment for the homeless mentally Am J Psychiatry 10: , Caton CLM, Wyatt RJ, Grunberg J, et al: An evaluation of a mantel health program for homeless men. Am J Psychiatry 3:286-89,

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI

ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI -ÖN ÇALIŞMA- Dr. Nasibe ÜNSALAN*, Dr. Özkan PEKTAŞ**, Dr. Ayhan KALYONCU**, Dr. Devran TAN*, Dr. Hasan MIRSAL**, Dr. Mansur

Detaylı

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK *

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK * Süregen Psikotik Bozukluğu Olan Hastalar ın Tedavi, Bak ım ve Uyum Sorunlar ı Bağlam ında Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi'ndeki Uygulamalar ve Ya şanan Başak ÖZÇEL İK

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET. pecya SUMMARY

S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET. pecya SUMMARY 1831 Adli Olgunun Tan ı Dağılımı ve Tan ı-suç Bağlant ıs ın ın S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET AMAÇ: Psikiyatrik hastal ıklar ile suç ilişkisi son y ıllarda

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur.

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Ayşe Devrim Başterzi Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Epidemiyoloji ve eğitim mi? Eğitim ve epidemiyoloji mi?

Detaylı

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Doç. Dr. Fatih Öncü Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikolojik taciz Bedensel Ruhsal Bedensel ve ruhsal Çalışma hayatında mobbing veya psikolojik

Detaylı

Eğitim Tarihleri: 5-6/ 11 /2016 ve / 11 /2016 (2 hafta Cumartesi ve Pazar toplam: 32 saat) Eğitim Ücreti: 400 TL + KDV (Öğrencilere %25 indirim

Eğitim Tarihleri: 5-6/ 11 /2016 ve / 11 /2016 (2 hafta Cumartesi ve Pazar toplam: 32 saat) Eğitim Ücreti: 400 TL + KDV (Öğrencilere %25 indirim Eğitim Tarihleri: 5-6/ 11 /2016 ve 12-13 / 11 /2016 (2 hafta Cumartesi ve Pazar toplam: 32 saat) Eğitim Ücreti: 400 TL + KDV (Öğrencilere %25 indirim uygulanmaktadır.) Katılımcı Sayısı: 50 kişi ile sınırlıdır.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Giriş 1 Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 Normal Dışı Davramışları Belirlemede Öznellik 2 Gelişimsel Değişimlerin Bir Bireyin Davranışsal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

pecya Çocuk Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Çocuklar ın Demografik Özellikleri İle ilgili Bir Çal ışma

pecya Çocuk Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Çocuklar ın Demografik Özellikleri İle ilgili Bir Çal ışma Çocuk Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Çocuklar ın Demografik Özellikleri İle ilgili Bir Çal ışma Sema Tanr ıöver*, Nihat Kaya**, Ümran Tüzün*, Kay ıhan Aydoğmuş*. ÖZET İstanbul Üniversitesi tıp Fakültesi

Detaylı

Toplum Psikiyatrisi ÖZET

Toplum Psikiyatrisi ÖZET Toplum Psikiyatrisi Armağan Y. SAMANCI*, Hüsnü ERKMEN*, Ercan ÖZMEN* ÖZET Toplum psikiyahlsi hizmetleri geleneksel hastane a ğırlıkl ı yaklaşım ın yerine geçmektedir. Şimdiye kadar elde edilen örnekler,

Detaylı

Duygusal ve Davran sal Bozukluklar n Tan m 2

Duygusal ve Davran sal Bozukluklar n Tan m 2 Ç NDEK LER Bölüm 1 Giri 1 Duygusal ve Davran sal Bozukluklar n Tan m 2 Normal D Davram lar Belirlemede Öznellik 2 Geli imsel De i imlerin Bir Bireyin Davran sal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki Etkileri

Detaylı

pecya Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları*

pecya Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları* Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları* Erol ÖZMEN**, M.Murat DEMET**, Leyla GÜLSEREN**, Sava ş KÜLTÜR** ÖZET Bu çalışmada ön planda somatik yakınmalar ile psikiyatri

Detaylı

Türkiye'de Madde Kullananlar ın Profili: Hastane verilerinin incelenmesi. Ahmet TÜRKCAN ÖZET. pecya SUMMARY

Türkiye'de Madde Kullananlar ın Profili: Hastane verilerinin incelenmesi. Ahmet TÜRKCAN ÖZET. pecya SUMMARY Türkiye'de Madde Kullananlar ın Profili: Hastane verilerinin Ahmet TÜRKCAN ÖZET Türkiye'de madde kullananlara ait hastane verileri çoğunlukla 'e lara ili şkindir. Poliklinik başvuruları ve özel kurumlara

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD 1 Psikiyatride İlaç Etkisinin Hastalık merkezli Modeli 2 Alternatif İlaç merkezli İlaç Modeli 3 Fiziksel Tedaviler Ve Hastalık merkezli Model 1 Psikiyatride

Detaylı

Pakize Ç. GEYRAN **, Hüseyin SOYSAL **, Niyazi UYGUR ** ÖZET. pecya SUMMARY

Pakize Ç. GEYRAN **, Hüseyin SOYSAL **, Niyazi UYGUR ** ÖZET. pecya SUMMARY Ruhsal Hastal ığı Olan Erişkinlerde HIV Enfeksiyonu ile Ili şkili Riskli Davranışlar * Pakize Ç. GEYRAN **, Hüseyin SOYSAL **, Niyazi UYGUR ** ÖZET Bu çalışmada ruhsal hastalığı olan erişkinlerde HIV enfeksiyonu

Detaylı

pecya Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin incelenmesi Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN *

pecya Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin incelenmesi Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN * Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN * ÖZET Bu çalışma huzurevinde kalan ya şlıların psikososyal yönlerini, ya şlıl ıkta ilgili düşüncelerini ortaya

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi. Dr. Zehra Arıkan

Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi. Dr. Zehra Arıkan Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi Dr. Zehra Arıkan Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Glaxo, Sanovel, Bilim Epidemiyoloji Tıbbi araştırmaların yöntem bilimi Sağlık sorunlarının tanımlanması, nedenlerinin

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

ÖZET. GiR İŞ lann diğer hastalara göre şiddet ögesi yoğun olan violent

ÖZET. GiR İŞ lann diğer hastalara göre şiddet ögesi yoğun olan violent PS İKİYATRİK HASTALIKLAR VE SUÇ * Dr. F. MANER'** Dr. Z. E.KAYATEKİN ** Dr. E. ABAY ** Dr. S. SAYGILI ** Dr. A. İ. Ş ENER ** ÖZET Suç işleyen psikiyatrik hastalar ı incelemek amacıyla yapılan bu çahşmada

Detaylı

Suç işlemiş Şizofrenlerin Demografik Özellikleri ve Suç Profili * ÖZET SUMMARY. pecya

Suç işlemiş Şizofrenlerin Demografik Özellikleri ve Suç Profili * ÖZET SUMMARY. pecya Suç işlemiş Şizofrenlerin Demografik Özellikleri ve Suç Profili * Niyazi UYGUR **, Mehmet IŞIKLI **, Kültegin ÖGEL**, Ali R ıza ÇELİKER ** ÖZET Çalışma, şizofreni tan ıs ına varılm ış, suç işlemiş ve işlememi

Detaylı

pecya Zorunlu Klinik Tedavi Sonras ı Yineleyici Suç işleyen Adli Psikiyatri Olgular ının Tan ı ve Suç Niteliği Açısından Değerlendirilmesi

pecya Zorunlu Klinik Tedavi Sonras ı Yineleyici Suç işleyen Adli Psikiyatri Olgular ının Tan ı ve Suç Niteliği Açısından Değerlendirilmesi Zorunlu Klinik Tedavi Sonras ı Yineleyici Suç işleyen Adli Psikiyatri Olgular ının Tan ı ve Suç Niteliği Açısından Fatih ÖNCÜ *, Hüseyin SOYSAL *, Niyazi UYGUR **, Füsun ÖZDEMIR *, Solmaz TÜRKCAN ***,

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR BU DERSTE ŞUNLARı KONUŞACAĞıZ: Anormal davranışı normalden nasıl ayırırız? Ruh sağlığı uzmanları tarafından kullanılan belli başlı anormal davranış modelleri nelerdir? Anormal davranışı

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ. Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ. Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı Son yıllarda Gaziantep in hızlı sanayi büyümesinin getirdiği göç ve nüfus artışı, beraberinde

Detaylı

Dr. Aytuğ Balcıoğlu Çankaya Belediyesi Sosyal Yardım İşleri Müdürü

Dr. Aytuğ Balcıoğlu Çankaya Belediyesi Sosyal Yardım İşleri Müdürü Kentsel Çevre ve Ruh Sağlığı İlişkisi: Ruh Sağlığını Koruma, Sosyal İyi Olma Hali ve Toplulukçu Yeterliliği Geliştirme Amaçlı bir Programın Oluşturulması Dr. Aytuğ Balcıoğlu Çankaya Belediyesi Sosyal Yardım

Detaylı

pecya Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma

pecya Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma Pınar DEMİRARSLAN*, Peykan G. GÖKALP*, Kültegin ÖGEL**, Ali N. BABAO ĞLU*** ÖZET Bu çalışman

Detaylı

KANADA DAK STAT S Z KADINLAR: GERÇEKLER TABLOSU

KANADA DAK STAT S Z KADINLAR: GERÇEKLER TABLOSU RIGHTS OF NON-STATUS WOMEN NETWORK KANADA DAK STAT S Z KADINLAR: GERÇEKLER TABLOSU Kanada da insanlar n stat s z olma nedenleri Bir çok insan geçici oturum izni ile Kanada ya geliyor. Oturum s relerini

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI

ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI STAJIN TANITIMI EĞİTİM DÖNEMİ STAJ SÜRESİ YERLEŞKE EĞİTİM BİRİMLERİ DERSHANE : Dönem V : 5 iş günü : Cebeci Hastanesi : Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Detaylı

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilimdalı 49.Ulusal Psikiyatri Kongresi 27 Eylül 2013, İzmir Açıklama 2012-2013

Detaylı

Açıklama 2011-2012. Araştırmacı:----- Danışman:------ Konuşmacı: ------

Açıklama 2011-2012. Araştırmacı:----- Danışman:------ Konuşmacı: ------ Açıklama 2011-2012 Araştırmacı:----- Danışman:------ Konuşmacı: ------ Asistan Hekim Kılavuzu Dr. İshak Sayğılı Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbın diğer alanları ile

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients Genel ve Ruh Sa ğlığı Hastanelerinde Çal ışan Hemşirelerin Şizofreniye Bak ış Açılar ın ın Karşılaştırılması Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET Amaç: Ruh sağlığı hastanelerinde çalışan hemşirelerin

Detaylı

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** ÖZET Bu çal ışmada Erzurum Yeti ştirme Yard ımda ve aileleri ile birlikte lise çağındaki erkek gençler arasında

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

pecya İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri

pecya İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri Seher AYAN *, Aytül GÜRSU HAR İRİ **, Gülcan UZUNER ÖZER ***, Osman ÖNAL **, M. Emin CEYLAN ****, Nihal CEYLAN ** ÖZET

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet TEMEL Kadına yönelik şiddetin tanımlanması: Fiziksel şiddet? Duygusal şiddet? Ekonomik şiddet? Cinsel şiddet? İhtiyaç- Hizmet

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1- (1)

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet. Keziban Uçar Karabulut

Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet. Keziban Uçar Karabulut Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet Keziban Uçar Karabulut Şiddet; aşırı duygu durumunu, bir olgunun yoğunluğunu, sertliğini, kaba ve sert davranışı, beden gücünün kötüye kullanılmasını, bireye ve topluma

Detaylı

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL Kurum ve kuruluşlarla ilişki bulunmamaktadır CEZA SORUMLULUĞU KALDIRILAN OLGULARDA ZORUNLU AYAKTAN TEDAVİYE UYUMU ETKİLEYEN ETMENLER Dr.Sena Yenel Özbay CEZA SORUMLULUĞUNUN KALDIRILMASI Suç eyleminin gerçekleştiği

Detaylı

pecya Adli Psikiyatride Çocuk ve Ergen Suçlar ı *

pecya Adli Psikiyatride Çocuk ve Ergen Suçlar ı * Adli Psikiyatride Çocuk ve rgen Suçlar ı * Niyazi UYGUR**, Solmaz TÜRKCAN**, Pakize GYRAN** ÖZT Çalışmada, 1991-1992 y ıllarında Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Hastanesi Adli Psikiyatri Birimine

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Kadına Yönelik Fiziksel ve Cinsel Şiddet: Üç Grup Evli Çiftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma

Kadına Yönelik Fiziksel ve Cinsel Şiddet: Üç Grup Evli Çiftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma Kadına Yönelik Fiziksel ve Cinsel Şiddet: Üç Grup Evli Çiftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma Evrim ERBEK *, Nezih ERADAMLAR **, Emrem BE ŞTEPE *, Hülya AKAR ***, Latif ALPKAN **** ÖZET Amaç: Bu çalışmada,

Detaylı

ÜNİTE II: PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİNDE TEMEL KAVRAMLAR VE UYGULAMA STANDARTLARI

ÜNİTE II: PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİNDE TEMEL KAVRAMLAR VE UYGULAMA STANDARTLARI Koruyucu Ruh Sağlığı Hizmetleri Tedavi Edici Ruh Sağlığı Hizmetleri Rehabilite Edici Ruh Sağlığı Hizmetleri ÜNİTE II: PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİNDE TEMEL KAVRAMLAR VE UYGULAMA STANDARTLARI Psikiyatri Hemşireliğinin

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır.

Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır. Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır. TIP EĞİTİMİNDE SOSYAL PSİKİYATRİ Prof.Dr. Orhan DOĞAN Üsküdar Üniversitesi, İstanbul Tıp eğitiminde psikiyatri Tıp

Detaylı

- Dünya'da aile içi şiddet: - Yanlış İnanış: "Aile içi şiddet sanıldığı kadar yaygın değildir."

- Dünya'da aile içi şiddet: - Yanlış İnanış: Aile içi şiddet sanıldığı kadar yaygın değildir. - Yanlış İnanış: "Aile içi şiddet sanıldığı kadar yaygın değildir." - Gerçek: Dünya üzerinde her ırk ve ülkeden dört aileden birinde aile içi şiddet görülür. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumunun yaptırdığı

Detaylı

ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI

ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI Programın Amacı: Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Konsültasyon ve Staj Programı nın amacı, asli olarak bilimsel bilgi ve mesleki etik kuralları gözeterek ruh

Detaylı

DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ:

DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ: DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ: Bu anket durumunuz hakkında bilgi edinmede bize yardımcı olacaktır. Bu anket sorununuza uygun yaklaşımda yardımcı olacaktır. Cevaplarınız gizli tutulacaktır. Lütfen

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları)

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) Şermin Yalın Sapmaz Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Akıl hastalığı nedir?

Akıl hastalığı nedir? Turkish Akıl hastalığı nedir? (What is mental illness?) Akıl hastalığı nedir? Yaklaşık her beş Avustralyalının biri akıl hastalığı geçirecektir ve çoğumuz yaşamlarımızın bir döneminde bir akıl sağlığı

Detaylı

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Görüşmecinin Adı- Soyadı:

Detaylı

Dr. Oğuzhan Zahmacıoğlu Yeditepe Üni. Tıp Fak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı

Dr. Oğuzhan Zahmacıoğlu Yeditepe Üni. Tıp Fak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı Dr. Oğuzhan Zahmacıoğlu Yeditepe Üni. Tıp Fak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı Gebe Ergenlerin Kendilik Algıları Gebe ergenlerin puan ortalaması, diğer ergenlere göre daha yüksek tespit edilmiş!

Detaylı

ALMANYA DA YAŞAYAN TÜRK EROİN BAĞIMLILARININ ÖZELLİKLERİ

ALMANYA DA YAŞAYAN TÜRK EROİN BAĞIMLILARININ ÖZELLİKLERİ ALMANYA DA YAŞAYAN TÜRK EROİN BAĞIMLILARININ ÖZELLİKLERİ Dr. Özlem Yalnız 1, Dr. Özkan Pektaş 2, Dr. Emre Şahin 1, Dr. Ö. Ayhan Kalyoncu 2, Dr. Hasan Mırsal 2, Dr. Mansur Beyazyürek 3 1 Uzm. Dr. Balıklı

Detaylı

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 17.09.2004 KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Dr. Ay e Okanlı Özet: Kadının sa lı ını tehdit eden, a rılı vücut de i

Detaylı

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

Hastanın tedaviye karşı iç görüsüz ve uyumsuz olması Kendisine veya çevresine zarar verme riskinin yüksek olması

Hastanın tedaviye karşı iç görüsüz ve uyumsuz olması Kendisine veya çevresine zarar verme riskinin yüksek olması SAYFA NO 1 / 5 1. AMAÇ: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği işleyiş düzenini açıklamak, sorumluları tanımlamaktır. 2. KAPSAM: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve

Detaylı

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory T ıp Fakültesi Öğrencilerinde Depresyon Belirtilerinin Da ğıl ımı Bilal BAKİR*, U. Reha YILMAZ**, İsmail YAVAŞ***, Mahir GÜLEÇ* ÖZET Depresyon en s ık görülen ruhsal bozukluktur. Depresif belirtilerin,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4.

ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4. ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4. ÖĞRENİM DURUMU: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi 9 Eylül Üniversitesi

Detaylı

KLİNİĞİMİZDE YATARAK TEDAVİ GÖREN YURTDIŞINDA YAŞAYAN TÜRKLERDE MADDE KULLANIM PROBLEMLERİ VE KÜLTÜREL ÖZELLİKLERLE İLİŞKİSİNİN SAPTANMASI

KLİNİĞİMİZDE YATARAK TEDAVİ GÖREN YURTDIŞINDA YAŞAYAN TÜRKLERDE MADDE KULLANIM PROBLEMLERİ VE KÜLTÜREL ÖZELLİKLERLE İLİŞKİSİNİN SAPTANMASI KLİNİĞİMİZDE YATARAK TEDAVİ GÖREN YURTDIŞINDA YAŞAYAN TÜRKLERDE MADDE KULLANIM PROBLEMLERİ VE KÜLTÜREL ÖZELLİKLERLE İLİŞKİSİNİN SAPTANMASI Kalyoncu A., Yılmaz S., Bolten A., Mırsal H., Pektaş Ö., Beyazyürek

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZLERİ. Hazırlayan: Dr. Meryem Merve Ören Danışman: Prof. Dr. A. Emel Önal

TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZLERİ. Hazırlayan: Dr. Meryem Merve Ören Danışman: Prof. Dr. A. Emel Önal TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZLERİ Hazırlayan: Dr. Meryem Merve Ören Danışman: Prof. Dr. A. Emel Önal 1 Dünyada Gelişmeler 2 Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Yaklaşık otuz yıldır (1984, 1987, 1996), ülkelerin ruh

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

İsmet KIRPINAR ** pecya ÖZET

İsmet KIRPINAR ** pecya ÖZET Erzurum Numune Hastanesi Psikiyatri Kliniğinde Yatan Hastalarda Ruhsal Bozukluklar Nedeni İle T ıp Dışı Kişilere Ba şvurma Davranışı Üzerine Bir Araştırma * İsmet KIRPINAR ** ÖZET Özellikle geri kalm ış

Detaylı

POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM

POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM DR FARUK UĞUZ KONYA N.E.Ü MERAM TIP FAKÜLTESI PSIKIYATRI A.D. ÖĞR. ÜYESI Açıklama Son iki yıl içinde ilaç endüstrisi vd sivil toplum kuruluşları ile

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Ailelerinde Obsesif Kompulsif Belirti Puanlar ı : Karşılaştırmal ı bir klinik çal ışma* ÖZET.

Obsesif Kompulsif Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Ailelerinde Obsesif Kompulsif Belirti Puanlar ı : Karşılaştırmal ı bir klinik çal ışma* ÖZET. Obsesif Kompulsif Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Ailelerinde Obsesif : Karşılaştırmal ı bir klinik çal ışma* Ayşe AVCI**, Halime ASLAN*** ÖZET Çalışmada Temmuz 1994-Aral ık 1994 tarihleri arasında Çukurova

Detaylı

Depresif rahatsızlık nedir?

Depresif rahatsızlık nedir? Turkish Depresif rahatsızlık nedir? (What is a depressive disorder?) Depresif rahatsızlık nedir? Depresyon sözcüğü genel olarak hepimizin yaşamımızın bazı dönemlerinde hissettiğimiz üzüntüyü tanımlamak

Detaylı

pecya Adli Psikiyatri ve Kurun ıdışı izleme*

pecya Adli Psikiyatri ve Kurun ıdışı izleme* Adli Psikiyatri ve Kurun ıdışı izleme* Solmaz TÜRKCAN, Doğan YE ŞİLBURSA, Ömer SAATÇ İOĞLU, Latif ALPKAN, Niyazi UYGUR ÖZET Psikotik hastaların kurumların dışında kalarak tedavilerini sürdürememeleri,

Detaylı

pecya Alopesi Areatal ı Çocuklarda Psikiyatrik Eş Tan ılar Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET

pecya Alopesi Areatal ı Çocuklarda Psikiyatrik Eş Tan ılar Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET Amaç: Alopesi Areata (AA) etyolojisinde psikososyal etmenler ve psikiyatrik bozukluklar ın da etkili olduğu düşünülen, dermatoloji pratiğinde yayg ın

Detaylı

Medaim YANIK, 1 Mine ÖZMEN 2

Medaim YANIK, 1 Mine ÖZMEN 2 140 Yanık ve Özmen Psikiyatri polikliniğine başvuran hastalarda çocukluk çağı kötüye kullanım/ihmal yaşantıları ile intihar, kendine fiziksel zarar verme ve dissosiyatif belirtiler arasındaki ilişki Medaim

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004 EVDE BAKIM HİZMETLERİ Ayşe Güler Aralık 2004 Tanım Bireylere yaşam siklusu içinde, kendi yerleşim alanlarında sağlık hizmeti sağlayan, sağlık bakım sunum sisteminin geniş ve bütüncül bir parçasıdır. Diyabet

Detaylı

Yetiyitimi Kavranu ve Ruhsal Hastal ıklarda Rehabilitasyon ÖZET. pecya SUMMARY

Yetiyitimi Kavranu ve Ruhsal Hastal ıklarda Rehabilitasyon ÖZET. pecya SUMMARY Yetiyitimi Kavranu ve Ruhsal Hastal ıklarda Rehabilitasyon Çağatay KARŞIDAĞ *, Şafak TAKTAK *, Nihat ALPAY ** ÖZET Psikiyatrik hastalıkların kişiyi ve toplumu ne düzeyde ve nas ıl etkilediğini araştıran

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Ekmeklik Bu ğday (Triticum aestivum L.)' ı n Belirli Geli ş me Dönemlerindeki Su Stresinin Baz ı Kalite Özelliklerine Etkisi

Ekmeklik Bu ğday (Triticum aestivum L.)' ı n Belirli Geli ş me Dönemlerindeki Su Stresinin Baz ı Kalite Özelliklerine Etkisi TARIM BILIMLERI DERGISI 2001, 7 (3), 21-28 Ekmeklik Bu ğday (Triticum aestivum L.)' ı n Belirli Geli ş me Dönemlerindeki Su Stresinin Baz ı Kalite Özelliklerine Etkisi Mustafa GÜLER Geliş Tarihi: 02.01.2001

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Dersin Adı ve Kodu: Psik 302 Psikopatoloji Dersin ön koşulları: Yok Ders yeri(sınıf): 312 nolu sınıf Ders Günü ve Saati: Salı: 08:30-11:20 Kredisi:

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Cinsellik ve Çift Uyumu Aras ındaki İlişki: Üç Grup Evli Ciftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma ÖZET. pecya ABSTRACT

Cinsellik ve Çift Uyumu Aras ındaki İlişki: Üç Grup Evli Ciftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma ÖZET. pecya ABSTRACT Cinsellik ve Çift Uyumu Aras ındaki İlişki: Üç Grup Evli Ciftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma Evrim ERBEK *, Emrem BE ŞTEPE **, Hülya AKAR ***, Latif ALPKAN ****, Nezih ERADAMLAR ***** ÖZET Amaç: Bu araştırman

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

Klinik psikoloji (bağımlılık odaklı) yüksek lisans programı, iki yıl süren, teorik ve uygulamalı dersler içeren tezli bir yüksek lisans programıdır.

Klinik psikoloji (bağımlılık odaklı) yüksek lisans programı, iki yıl süren, teorik ve uygulamalı dersler içeren tezli bir yüksek lisans programıdır. Klinik psikoloji (bağımlılık odaklı) yüksek lisans programı, iki yıl süren, teorik ve uygulamalı dersler içeren tezli bir yüksek lisans programıdır. Program temelde bir klinik psikoloji programıdır ancak

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine Başvuran Hastaların Sosyodemografik Özellikleri ile Tanı Grupları Arasındaki İlişki

Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine Başvuran Hastaların Sosyodemografik Özellikleri ile Tanı Grupları Arasındaki İlişki ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2014;4(3): 14-18 ISSN: 2146-443X Düzce Üniversitesi sbedergi@duzce.edu.tr Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine

Detaylı

PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER

PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER Editörler Prof. Dr. Ömer Aydemir - Prof. Dr. Ertuğrul Köroğlu in De erli Türk Hekimlerine Arma an d r. HYB Bas m Yay n 226 PS KOLOJ VE PS K YATR D Z S 36 PS K YATR

Detaylı