HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR"

Transkript

1 Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR Tahsin YOMRALIOĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü, TRABZON, toprak medeniyetinden uydu medeniyetine... Özet: Günümüzün önemli sorunlarõndan biri de ekonomik gelişmelere bağlõ olarak mesleki iş alanlarõnõn dar kapsamlarda kalmasõdõr. Ancak bunun yanõnda disiplinler arasõ uğraşlarõn her geçen gün arttõğõ ve teknolojik gelişmelerin tüm meslek disiplinlerini önemli ölçüde etkilediği de gözlenmektedir. Harita Mühendisliği bu tür gelişmelerden en çok etkilenen meslek gruplarõnõn başõnda gelmektedir. Bilhassa konuma dayalõ bilgilerin toplanmasõ ve paylaşõlmasõ aşamasõnda Harita Mühendisliğine önemli görevler düşmektedir. Teknolojik gelişmelere bağlõ olarak, meslekteki değişimlerin de izlenmesi kaçõnõlmazdõr. Bilhassa, GPS, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Uzaktan Algõlama gibi bilişim teknolojisine bağlõ yeniliklerin Harita Mühendisliğinin gelişimine olan etkileri, uluslar arasõ akreditasyon kriterlerine bağlõ olarak eğitim-öğretimdeki değişimler ve meslek için yeni potansiyel iş sahalarõnõn yaratõlmasõ açõsõndan bir değerlendirme yapõlacaktõr. 1. GİRİŞ Her kurum gibi mülkiyet kurumu da insanlõk tarihi içinde oluşmuş ve gelişmiştir. Başlangõçta toprak, insanlara taksim edilmeden elde edilen ürünün paylaşõlmasõ biçiminde kullanõlmõştõr. İnsan topluluklarõ topraklarõna olan bağõmlõlõklarõ için savaşmõşlar ve uluslarõn sõnõrlarõnõ çizmişlerdir. Bu tarihsel süreçte dünyamõz toprak uygarlõğõna sahne olurken, günümüzde yeni bir süreç başlamõş ve mekandan arõnmõş bilgi uygarlõğõna geçilmiştir. Bu yeni uygarlõk çağdaş teknolojinin bir ürünüdür [Uzun, 1999]. Toprak medeniyetinden uydu medeniyetine geçişin yaşandõğõ bilgi çağõmõzda, geçmişte olduğu gibi günümüzde de bilgi üretenler olarak en etkin görev harita mühendislerine düşmektedir. Harita Mühendisliği ülkemizde değişik isimlerle ifade edilmekle birlikte, akademik anlamda Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği (JFM) olarak kabul görmüştür. JFM en sade şekli ile; yeryüzünün tamamõnõn veya bir kõsmõnõn seçilen ölçek ile bir altlõk üzerinde gösterimi olan haritanõn üretimi için gereken ölçü, hesap ve çizimlerin yapõlmasõ görevini üstlenmiş bir meslektir. Bu amaçla, yeryüzünün biçimi, yapay ve doğal şekli, bunlarõn konumlarõ, birbirleri ile olan ilişkiler matematiksel model ve ölçme yöntemleri ile belirlenir ve grafiksel olarak gösterilir. Diğer bir deyişle harita, modern toplumlar için mekanlarõn kullanõlmasõ ve planlanmasõ için başvurulan zorunlu bir araçtõr. Geçmişten günümüze insan-toprak ilişkisi sürekli olduğundan, insanlarõn tespit ve ölçme gereksinimi de sürekli olmuştur. Bu ihtiyaçlar bir anlamda haritacõlõk mesleğinin ortaya çõkmasõna neden olmuştur. Haritacõlõk çalõşmalarõ, günümüzde, bilgisayar ve uydu teknolojisinin kullanõlmasõyla yüksek doğrulukta ve çok daha hõzlõ yapõlabilmektedir. Yapay uydulardan alõnan görüntülerin analiz edilmesi, uydu aracõlõğõ ile yapõlan gözlemlerin kullanõmõ ile konum 29

2 Harita Mühendisliğinde Yeni Arayõşlar belirlenmesi ve buna ait her türlü bilginin bilgisayar ortamõnda depolanmasõ, işlenmesi ve çizimlerin yapõlmasõ haritacõlõk çalõşmalarõna çağdaş bir boyut kazandõrmaktadõr. Başlangõçta önemli bir uzmanlõk alanõ gerektirmeyen meslek gruplarõnõn sayõlarõ oldukça sõnõrlõ iken, bugün her meslek branşõ kendi içerisinde uzmanlaşarak yeni uğraş alanlarõnõ ortaya çõkarmõştõr. Örneğin geçmişte bir inşaat mühendisi kendi temel branşõ yanõnda günümüzdeki mimar, planlama, harita, jeoloji vb uygulamalõ meslekleri de icra edebilirken, bugün yan dal sayõlabilecek bu türden alanlar da kendi içlerinde önemli bir uzmanlaşma yoluna gitmiştir. Tüm bu değişimlerin temelinde yatan neden, toplumsal yeni ihtiyaçlarõn doğmasõ yanõnda, teknolojideki hõzlõ gelişmelerdir. Haritacõlõk mesleği diğerlerine nazaran bu gelişmelerden sürekli ve en çok etkilenen bir meslek grubudur. Dolayõsõyla haritacõlõk mesleğinin gelişimi bir anlamda teknolojik değişime ayak uydurabilme ile mümkün olup, gelecekte haritacõlõk için yeni arayõşlarõn neler olacağõ şimdiden ortaya konabilmelidir. 2. HARİTACILIK VE DİĞER BİLİM DALLARI Şerbetçi [1998] nin Harita Bilimi Tarihinde Biyografiler adlõ eserinde belirttiği üzere, Haritacõlõk dünyanõn en eski bilimlerinden biri olarak kabul edilir. Özellikle M.Ö.3000 li yõllarda eski Mõsõr da Nil nehrinin taşmasõ ile mevcut sõnõrlarõn örtülerek kaybolmasõ sonucunda bu sõnõrlarõn yeniden oluşturabilmesi için iyi bir ölçü ve geometri bilgisi gerekmiş ve bu anlamda haritacõlõk mesleği doğmuştur. Şekil 1. Mõsõrlõ ölçmecileri iş başõnda [Larsson, 1991] Haritacõlõk Matematik, Fizik, Geometri, Astronomi gibi konularla çok yakõndan ilişkili olup, bazõ ülkelerde Haritacõ için Geometrici veya Trigonometrici ifadesi de kullanõlmõştõr. Antik çağda Aristo nun Metafizik kitabõnda Yer ölçümü için Geometri önerilmişti. Ayrõca FIG bünyesinde de Haritacõ için Geometrici kelimesi kullanõlmaktadõr. Ancak zamanla Geometri kavramõ değişerek bugünkü anlamõnõ bulmuştur. Mühendis kelimesi de Arapça hendeseci yani geometri bilen anlamõndadõr [Şerbetçi, 1998]. Geçmişten günümüze, bir bilim alanõnda yaşanan gelişmeler diğer bilim alanlarõnõ da önemli ölçüde etkilemiş ve etkilemeye de devam etmektedir. Örneğin dürbünün icadõ ile astronomide bir çõğõr açõlmõşken bu gelişmeden başka bilim dallarõ yanõnda haritacõlõk ta yararlanmõş, açõ ölçme de hedef noktalarõ daha iyi görülebilir olduğundan açõlar daha sağlõklõ ölçülebilir duruma gelmiştir. Benzer şekilde uydu tekniğindeki gelişmelerle GPS yöntemi ile koordinat elde etme de haritacõlõğõn çoğu işlerini tamamen değiştirmiştir. Bu şekilde yapõlan sağlõklõ haritalar ve ölçüler, daha doğru projelerin yapõlmasõna yardõmcõ olmuştur. Bu örnekleri çoğaltma mümkündür. Sonuçta tüm bilim 30

3 Yomralõoğlu dallarõ insanlarõn daha rahat ve mutlu yaşamasõnõ amaçlamada birbirlerini destekleyerek ve birbirlerini etkileyerek bir yarõş içine girmişlerdir. Koşullar insanõ mucit yapmakta ve her yeni icat başka icatlarõn oluşmasõna neden olmaktadõr. Bu anlamda haritacõlõğa katkõlarõ olan söz konusu bilim dallarõ ile haritacõlõğõn ilişkilerine yakõndan bakõlacak olur ise [Şerbetçi, 1998]: Haritacõlõk Matematiğin uygulama alanõdõr. Zaman içinde gelişen hesaplama araçlarõndan sõrasõ ile Abaküs, çarpma tablolarõ, logaritma cetvelleri, sürgülü hesap cetvelleri, abaklar, kollu ve elektrikli hesap makineleri, çeşitli bilgisayarlar haritacõlarõn diğer mesleklerden daha çok kullandõklarõ vazgeçilmez aletlerdir. Yine haritacõlõğõn temel taşlarõndan geometri ve trigonometri her haritacõnõn diğer mesleklere göre daha yoğun bilgi sahibi olduğu konulardõr. Fizik alanõ haritacõlarõn çok kullandõğõ ve yararlandõğõ bir alandõr. Ölçülerin fiziki ortamda yapõlmasõ yüzünden bazõ ölçülerde hava sõcaklõğõ ve atmosfer koşullarõnõn dikkate alõnmasõ gerekir. Haritacõnõn kullandõğõ nivo, takeometre veya teodolit gibi optik aletlerin dürbünleri ve içerikleri çeşitli mercek, prizma ve optik düzenekler tamamen fiziğin optik alanõna giren konulardõr. Bunlardan başka ses dalgalarõ ile yapõlan ve özellikle deniz ölçmelerinde kullanõlan aletler haritacõlõğa başka boyutlar getirmiştir. Işõk yolunun geçtiği fiziksel ortamda bir uzay eğrisi çizdiği dikkate alõnmazsa hatalõ sonuçlar elde edilir. Sarkaçlarla yapõlan mutlak ve bağõl yerçekimi ölçüleri ile haritacõlõkta pek çok konularda yararlanõlmaktadõr. Astronomi konusunda verilen bilgilerle haritacõ Yeryuvarõ üzerinde enlem, boylam, zaman ölçü ve hesaplamalarõ dõşõnda haritanõn kuzeye göre yönlendirilebilmesi için kurduğu nirengi ağõnõn bazõ kenarlarõnõn kuzeyden olan Azimutunu ölçme ve hesaplayabilmesi gerekir. Azimut ölçüsü için kutup yõldõzõnõn dõşõnda diğer bazõ gök cisimlerinden de yararlanmaktadõr. Diğer taraftan Yeryuvarõnõn şekli ve büyüklüğünü saptamak amacõ ile ilk zamanlarda meridyen uzunluğu ve bu uzunluğun uçlarõnda enlemlerin de ölçülmesi gerekmekteydi. Daha sonra paralel daire boyunca ve meridyenle açõ yapan uzunluklar ölçülerek elipsoit boyutlarõ hesaplanmaktadõr. Bu ölçüler için çok hassas ölçüler yapan astronomik teodolitler kullanõlmaktadõr. Daha sonralarõ Doppler tekniği ve GPS (Global Positionig System) ile haritacõlõğõn bu türden işlemleri kolaylaştõrõlmõştõr. Jeofizik alanõnda gravimetre ile yerçekimi ve bunlardan yararlanarak bulunan anomalilerle yer altõ kütle dağõlõmõ, haritacõlõkta üçüncü boyut olan yüksekliklerin hesabõ için gereklidir. Çünkü yükseklikler için seçilen sõfõr yüzeyi karalarõn altõndan geçmektedir. Bundan başka hassas açõ ölçülerimizi etkileyen çekül sapmasõnõn hesabõnda da gravimetrik yöntemle yerçekimi ivmesinin ölçülmesi gerekmektedir. Zaten Jeodezinin, ünlü Alman bilgini Helmert in ( ) 1880 de ki Jeodezi yeryüzünün ölçümü ve projeksiyon bilimidir tanõmlamasõna daha sonra Bruns ( ) yerin gravite alanõnõn da ölçülmesi gereğini eklemiş ve daha sonraki bilim adamlarõ örneğin Heitz (1929-), 1991 de Jeodezi, Yeryuvarõna ilişkin gözlemlerin elde edilmesi ve bunlarõn fiziksel modele dönüştürülmesidir şeklinde tanõmlayarak Jeofiziğin mesleğimizdeki önemini vurgulamõştõr. Haritacõ çok kullandõğõ bu bilim dallarõnõn yanõnda az da olsa bazõ diğer bilim dallarõ ile arakesitleri ve ortak alanlarõ vardõr. Büyük ölçekli haritalarda mülkiyet kavramõ sõnõrlarla oluşur. Buralarda ortaya çõkan problemleri çözebilmek, taşõnmazlarõn yönetimi, kamulaştõrma, imar planõ uygulamalarõnõ gerçekleştirmek ve bu tür işlemlerle 31

4 Harita Mühendisliğinde Yeni Arayõşlar ortaya çõkan mülkiyet haklarõnõn tapu ve kadastrodaki ilişkileri için sağlam bir hukuk bilgisi gerekir. Bu bilim dallarõna ilaveten iyi bir haritacõnõn çizeceği haritanõn sağlõklõ olabilmesi için arazi oluşumu (Jeomorfoloji), projeksiyon bilgisi, çizim tekniği, baskõ tekniği gibi kartoğrafya bilgilerinin yanõ sõra fotogrametrik harita yapõmõnda, uzaktan algõlamada navigasyon ve hava fotoğraflarõnõ yorumlayabilme, gibi konulardan da haberdar olmasõ gerekmektedir. 3. TÜRK HARİTACILIĞINDA EĞİTİM KURUMLARI Harita Genel Müdürlüğünün (1983 den itibaren Harita Genel Komutanlõğõ) 1925 yõlõnda 657 sayõlõ yasa ile kuruluşuna paralel olarak Ankara da Harita Mekteb-i Alisi (Harita Yüksek Okulu) açõlmõş, ancak yõllarõ arasõnda kapatõlmõştõr. 1942/43 öğretim yõlõndan itibaren mezun olanlarõn Mühendislik Eğitimine denk bir eğitim gördükleri Milli Eğitim Bakanlõğõnca kabul edilen Harita Genel Komutanlõğõ bünyesindeki bu okul 1969 yõlõnda ismini Harita Yüksek Teknik Okulu olarak değiştirmiş ve bu isim altõnda öğretimini günümüze dek sürdürmüştür. Süresi iki yõl olan bu okula Harp Okulu mezunlarõ alõnmakta ve askeri hizmetlere dönük olarak eğiterek Mühendis teğmenler mezun etmektedir. Milli Eğitim Bakanlõğõnõn 7 Mayõs 1949 tarih ve sayõlõ emirleri ile İstanbul Teknik Okulunda Harita Kadastro Şubesi açõldõ. İlk yõl alõnan öğrenciler 1. ve 2. Sõnõfa yerleştirilerek Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünün burs desteği ile 1953 yõlõnda ilk mezunlarõnõ verdiler sonuna kadar lisans düzeyinde 3424 ve 261 Y.Müh. Öğrenci mezun olmuştur yõlõnda illerin Bayõndõrlõk idarelerinin Tekniker ihtiyacõnõ karşõlamak üzere Kondoktör Mektebi Alisi olarak açõlan bu okul başlangõçta 2 yõllõktõ de okulun adõ Nafia Fen Mektebi oldu de Teknik Okulu adõnõ aldõ de 4 yõla çõkarõlarak yüksek dereceli okul oldu da Master eğitimine başlandõ, 1969 da İDMMA 1982 de Yõldõz Üniversitesi ve 1992 de Yõldõz Teknik Üniversite oldu. Şubat 2002 itibariyle 4812 mezun vermiştir. Ayrõca Yüksek Lisanstan 298, Doktora programõndan 41 kişi mezun olmuştur. Ülkemizde halen 9000 Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisi olduğu düşünülür ise, bunun yarõya yakõnõ Yõldõz mezunudur. 1968/69 öğretim yõlõnda Trabzon da Karadeniz Teknik Üniversitesi bünyesinde İnşaat Fakültesi içinde önce adõ Almanya daki öğretim kurumlarõna benzer şekilde Jeodezi Enstitüsü olan ve yanlõş anlaşõlmasõ ve diğer bölümlere uymasõ açõsõndan Jeodezi bölümü olarak değiştirilen bölüm açõldõ. 5 yõl süreli ve Y.Müh. mezunu veren bu bölüm 2 yõl sonra 4 yõla indirilerek lisans düzeyinde öğretim yapmaya başladõ. Daha sonralarõ bir düzenleme ile İnşaat Fakültesinden ayrõlarak Jeoloji ve Jeofizik bölümleriyle birlikte Yerbilimleri Fakültesini oluşturdu. Son olarak ta YÖK yasasõ ile Mühendislik-Mimarlõk Bölümü oldu. Bu bölümden Şubat 2002 itibari ile, 1524 (296K-1228E) Mühendis ve 81(14K-67E) Yüksek Mühendis 25 (4K-21E) Doktoralõ mezun olmuştur. 1969/70 Öğretim yõlõnda İTÜ de İnşaat Fakültesi içinde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü açõldõ. Daha önceleri 1929da bu Üniversite bünyesinde açõlan Jeodezi Bölümü rağbet görmeyerek kapanmõştõr. Bu bölümden 1998 sonuna kadar 32

5 Yomralõoğlu lisans düzeyinde 1000 ve Y.Mühendis olarak 100 civarõnda mezun olmuştur. 1991/92 öğretim yõlõndan itibaren bu bölümde İngilizce destekli öğretim yapõlmaktadõr. 1972/73 Öğretim yõlõnda Konya Devlet Mühendislik ve Mimarlõk Akademisi (sonradan Selçuk Üniversitesi) içinde Harita Kadastro Mühendisliği Şubesi açõldõ. Bu bölümde de Yõldõz Teknik Üniversitesinde olduğu gibi 1. Öğretime paralel olarak 2. Öğretim programõ sürdürülmektedir yõlõnda çõkarõlan bir kararname ile bütün bölümlerin ismi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü oldu. Bu bölümde de 1998 sonuna kadar 40 Y.Mühendis, 1250 Mühendis mezun olmuştur [Şerbetçi, 1999]. 1993/1994 öğretim yõlõnda Zonguldak Karaelmas Üniversitesi nde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü açõlmõş ve 1997 yõlõnda ilk mezunlarõnõ (yaklaşõk 20) vermeye başlamõştõr. 1995/96 öğretim yõlõnda Afyon Kocatepe Üniversite sinde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü açõlmõş olup 1999 dan itibaren mezun vermeye başlamõştõr. Samsun 19 Mayõs Üniversitesinde ilk mezunlarõnõ 2001 yõlõnda vermiştir. Bu bölümlerin dõşõnda Aksaray, Harran, Niğde, Erciyes, Sivas Cumhuriyet, Hacettepe Üniversite leri ve KTÜ Gümüşhane Fakültesi ne de lisans düzeyinde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği bölümü açõlmasõna karar alõnmõş, ancak henüz öğrenci kaydõ yapõlmamõştõr. Ülkemizde JFM Lisans eğitimi dõşõnda yalnõzca lisansüstü eğitim veren bazõ üniversitelerde vardõr. Bunlar; 1988 yõlõndan beri Boğaziçi Üniversitesi ne bağlõ Kandilli gözlemevi bünyesindeki Jeodezi Enstitüsü, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü ve ODTÜ bünyesinde faaliyet gösteren Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Enstitüsüdür. 4. HARİTA MÜHENDİSLİĞİNİN ÇALIŞMA ALANLARI Temelde harita üretimi için sahip olduğu bilgi birikimini uygulamaya aktaran JFM leri yasa ile tanõmlanmõş bazõ sorumluklarõ yerine getirmekle yükümlüdür. Bunlarõn başõnda halihazõr harita üretimi ve mülkiyet yönetimi gelmektedir. Özellikle belediyelerin kentsel projeleri hayata geçirmesine esas olan bu tür haritalarõn yapõmõ yanõnda, ülkede kamu ve özel sektörce gereksinim duyulan her türlü haritanõn üretimi yine JFM ne karşõlanõr. Bununla birlikte; Tapu Kadastro işlemlerinin yerine getirilmesi, Kent planlamasõ için gerekli imar planlarõnõn uygulanmasõ, Parselasyon planlarõnõn hazõrlanmasõ, Kamulaştõrma planlarõnõn hazõrlanmasõ, Arazi toplulaştõrma çalõşmalarõ, Yapay uydu konumlarõnõn belirlenmesi, Yeryüzüne ilişkin konum bilgilerinin bilgisayar ortamõnda derlenmesi, Uydu fotoğraflarõnõn analiz edilmesi, Vergilendirme amaçlõ olarak taşõnmazlarõn değerlendirilmesi, Yerkabuğu hareketlerinin ve baraj deformasyonlarõnõn izlenmesi, Ulusal savunma hizmetlerinin yerine getirilmesi, Yol-su-kanalizasyon vb. belediye teknik hizmetlerinin projelendirilmesi, 33

6 Harita Mühendisliğinde Yeni Arayõşlar Karayolu, demiryolu, tünel, enerji nakil hatlarõ ve su kanallarõ geçiş güzergahlarõnõn belirlenmesi, gibi çalõşmalar JFM liğini doğrudan veya dolaylõ olarak ilgilendirdiğinden Harita Mühendisleri bu gibi çalõşma ortamlarõnda yönetim ve denetim görevlerini yerine getirmektedir. Sonuçta değişik amaçlõ bir çok haritacõlõk faaliyeti çok farklõ kurumlar tarafõndan yerine getirilmektedir. Ülkemizde harita çalõşmalarõnõ gerçekleştiren başlõca kurumlar olarak; Belediyeler Tapu-Kadastro Genel Müdürlüğü Harita Genel Komutanlõğõ Devlet Su İşleri İller Bankasõ Karayollarõ Bayõndõrlõk ve İskan Bakanlõğõ Turizm Bakanlõğõ Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Tarõm Reformu Genel Müdürlüğü Orman Genel Müdürlüğü Türkiye Kömür İşletmeleri Devlet Demir Yollarõ Türkiye Elektrik Kurumu Üniversiteler Özel sektör Diğer Kamu kuruluşlarõ... olarak sõralanabilir. Hizmetler sektöründe yer alan haritacõlõk; ülke savunmasõndan kadastro ve vergilendirmeye, imar planõ ve altyapõ projelendirmelerine, enerji ve sulama hizmetlerine, çevre düzenlemelerine, ormanlarõn korunmasõna, arazi düzenleme ve toprağa bağlõ tüm kaynaklarõn değerlendirmesi ile kalkõnma planlarõnõn yapõmõna kadar pek çok hizmetlerin ana altlõğõnõ oluşturmaktadõr. 5. HARİTA KURULTAYLARINA GENEL BAKIŞ Yakõn tarihte ülkemizde gerçekleşen haritacõlõk uygulamalarõnda yaşanan gelişmeler hakkõnda genel bir bilgi sahibi olabilmek için, Türkiye de gerçekleşen Harita Kurultaylarõnõn içeriklerini irdelemek yeterli olacaktõr. HKMO tarafõndan 1987 yõlõndan itibaren 8 kurultay düzenlenmiştir. 9. Harita Kurultayõ, 2003 yõlõnda düzenlenecektir. Bu kurultaylarda haritacõlõk alanõndaki bilimsel, teknolojik gelişmeler ve değişimler iki yõllõk aralõklarla tartõşõlarak değerlendirilmekte ve kamuoyu ile paylaşõlmaktadõr. Kurultaylarda meslek sorunlarõ ve bunlarõn ülke sorunlarõyla etkileşimleri ele alõnmakta, çözüm yollarõ hedeflenmekte, meslek alanõna yansõmalarõ da çeşitli oturumlarda irdelenmektedir. Başlangõcõndan günümüze kadar yapõlan Harita Kurultaylarõnda gündeme oturan konu başlõklarõ özetle aşağõdaki şekildedir. 1. Harita Kurultayõ (23 Şubat 27 Şubat 1987) 34

7 Yomralõoğlu Harita, kadastro, imar uygulamalarõ ve kõrsal alan düzenleme çalõşmalarõna yönelik hizmetler daha etkin bir biçimde yürütülmelidir. Özel sektör olanaklarõndan yararlanõlmalõdõr. Çok amaçlõ kadastro üretimine geçilmelidir. Harita bilgileri, Arazi Bilgi Sistemi oluşturma açõsõndan değerlendirilmelidir. Ulusal bir yer kontrol noktalarõ ağõ kurumlar arasõ eşgüdümle oluşturulmalõdõr. Büyük ölçekli harita ve kadastro faaliyetlerinden bir kurum sorumlu olmalõdõr. Fotogrametrik yöntemin kullanabilirliği için düzenlemeler getirilmelidir. 2. Harita Kurultayõ (06 Şubat 10 Şubat 1989) Gizlilik kavramõnõn neden olduğu olumsuzluklarõn aşõlmalõ ve sektör içindeki bilgi akõşõ sağlanmalõdõr. Sektör hizmetlerinde yabancõ firmalarõn ve mühendislerin görevlendirilmesine kesinlikle gereksinim yoktur. Doğru bilgiye olan gereksinimden teknolojik gelişimin sektörümüzdeki yansõmasõ olan Bilgi Sistemleri ne olan ihtiyaç göz ardõ edilmemelidir. Sektördeki yeniden düzenleme çalõşmalarõnõn bir parçasõ olarak çağdaş bilgilerle donatõlmõş bir mühendisler topluluğu oluşturulmalõdõr. Sektörümüzdeki en önemli sorunlardan biri olan standartlar konusu için somut çözüm önerileri getirilmelidir. Harita Mühendisliği, arazi toplulaştõrmasõnda proje yürütücülüğünü üstlenmelidir. 3. Harita Kurultayõ (28 Ocak 01 Şubat 1991) Kentsel altyapõ tesisi haritalarõnõn oluşturulmasõ gereklidir. Kadastro bilgi ve belgelerinin çeşitli faaliyetlerde kullanabilecek şekilde üretimi sağlanmalõdõr. Sayõsal üretim için gerekli ihtiyaçlar bir bütün içinde değerlendirilmelidir. Ülke Üçüncü Derece Yüzey Ağõ projesi en kõsa zamanda gerçekleştirilmelidir. Kadastro teknik hizmetleri, özel sektör olanak ve kaynaklarõyla üretimine daha yoğun devam etmelidir. Harita bilgilerinin üretilmesi ve arşivlenmesi ile ilgili karmaşayõ gidermek için Harita kadastro hizmetlerinin tümünden sorumlu yeni bir devlet kuruluşu örgütlenmelidir. 4. Harita Kurultayõ (01 Şubat 4 Şubat 1993) Değerleme haritalarõ ve teknik altyapõ tesisleri ile ilgili yönlendirici haritalarõn hazõrlanmasõna zaman geçirmeden başlanmalõdõr. Kadastro bilgi ve belgeleri çalõşmalarda kullanõlabilecek içerik ve standartlara ulaşmalõdõr. Sağlõklõ bir kentleşme için asgari koşul olan kent bilgi sistemi oluşturulmalõ ve standartlar geliştirilmelidir. Ülke 3. derece yüzey ağõ projesi her türlü büyük ölçekli harita ve planlar için dayanak olacak şekilde, en kõsa zamanda gerçekleştirilmelidir. Harita kadastro bilgi sistemi diğer sektörlerde oluşturulacak bilgi sistemlerinin mekan boyutlu altlõğõnõ oluşturacak biçimde hazõrlanmalõdõr. 35

8 Harita Mühendisliğinde Yeni Arayõşlar Harita ve harita bilgilerinin temin ve kullanma yönetmeliği günümüz koşullarõna uygun hale getirilmelidir. 5. Harita Kurultayõ (31 Ocak 3 Şubat 1995) İmar Affõ ve getirilmek istenen düzenlemeler üzerinde durulmuştur. Çarpõk kentleşmenin oluşmasõ, kamu arazileri ve özel mülkiyetlerdeki aykõrõ yapõlaşma irdelenerek kentleşmenin imar aflarõ ile değil, arsa üretmek temeliyle haritakadastro hizmetleri olduğu gözden uzak tutulmamalõdõr. Uydu ölçme yöntemlerinin gelişmesi ve mesleğimizde kullanõmõ için test ve deneme çalõşmalarõnõn yoğunlaşmasõ doğrultusunda, mesleki standartlarda, genel kurallarda büyük bir değişikliğe gidilmelidir. Bilgi Sistemlerinin kurulmasõ için bütün harita ve kadastro sistemi değişime zorlanmalõdõr. 6. Harita Kurultayõ (03 Mart - 07 Mart 1997) Sektörde insan kaynaklarõndan başlayarak kurumsal yapõlara kadar yeniden yapõlanma gerekmektedir. Her ölçekte harita işlerinin, kadastro çalõşmalarõnõn, bilgi sistemlerinin, kentsel-kõrsal düzenlemelerin ve özel uygulamalarõn kurumsal tanõmlarõ yeniden yapõlmalõdõr. Kõrsal ve kentsel düzenlemeler konusunda sorunlar çözülememiştir. Habitat II, ülkemiz insan yerleşimleri açõsõndan sonuçlarõ özenle değerlendirilecek bir etkinliktir. Coğrafi/Kent Bilgi Sistemleri konusunda görevler açõsõndan dağõnõklõk giderilmelidir. Fotogrametri ve Uzaktan Algõlama alanlarõndaki gelişmelerden yerel ve bölgesel yönetimler faydalanmalõdõr. Önceki kurultaylarda yaşanan tartõşmalarõn aksine GPS ile ilgili uygulama ve yönetsel anlamda yönetmelik oluşturulmalõ, uygulanabilirliği sağlanmalõ ve kontrol mekanizmalarõ yaygõnlaştõrõlmalõdõr. İçinde bulunduğumuz yeni koşullarda bundan çağõn gerektirdiği harita mühendisliği formasyonunu yeniden tanõmlamak zorundayõz. 7. Harita Kurultayõ (01 Mart 05 Mart 1999) FIG in öngördüğü 2014 projesi olarak ifade edilen, kadastro çalõşmalarõnõn tek bir çatõ altõnda toplanmasõ projesine şimdiden başlanmalõdõr. Mevcut kadastro iyileştirilmeli ve güncelleştirilmelidir. Çok amaçlõ kadastro için kavramlar birleştirilmeli ve kadastro hizmetleri tek elden yürütülmelidir. Kentleşme, Türkiye nin toplumsal yapõsõnda çarpõk kentleşme ve gecekondulaşma gibi olumsuz sonuçlara neden olmaktadõr. Kent Bilgi Sisteminin modern kent yaşamõndaki önemi vurgulanmalõdõr. Uzaktan Algõlama yöntemi ile yapõlan çalõşmalar, İstanbul ve çevresinde orman ve yapõlaşmamõş alanlar azalõrken, yerleşim alanõ ve yollarõn arttõğõnõ göstermiştir. Bu çalõşmalar artõrõlmalõ ve uzaktan algõlama kullanõmõ yaygõnlaştõrõlmalõdõr. Sayõsal Fotogrametri, temelde Analitik Fotogrametri ye benzemekle birlikte otomasyona bir adõm daha yaklaşma anlamõnõ taşõmaktadõr. CBS, kavramlaşma aşamasõnõ geçmiş ve somut uygulamalar başlamõştõr. Bu uygulamalar daha sonraki çalõşmalarõn genişlemesi için mutlaka başarõlõ olmalõdõr. 36

9 Yomralõoğlu 8. Harita Kurultayõ (19 Mart- 23 Mart 2001) Bilgi Sistemleri konusunda standartlar hala oluşmamõş ve her kurum kendi bilgi sistemi kurallarõna sahip olmuştur. Bu yüzden ulusal bazda standartlarõn oluşturulmasõ gereklidir. Kent bilgi sistemi yapõlanmasõnda belediyeler, kamu kuruluşlarõ ve özel sektör olmak üzere prototipler oluşturulmalõdõr. Teknik ve teknolojik gelişmelerin paralelinde örgütlenme, mevzuat, yatõrõm ve planlama gibi yönlerden yeniden yapõlanma sağlanmalõdõr. Kamu arazilerinin günün teknolojiye uygun bir şekilde envanterinin çõkarõlmasõ, planlanmasõ ve yönetilmesinde Harita ve Kadastro sektörü önemli rol almalõdõr. Yeni BÖHYY bir an önce yürürlüğe girmelidir. Uluslararasõ yaklaşõmlar õşõğõnda ulusal mesleki politikalar geliştirilmeli ve kamu, özel sektör ve üniversiteler birlikte üretmeyi öğrenmelidir. VIII. Beş Yõllõk kalkõnma Planõnda belirtilen ve mesleğimizle alakalõ olan konular hususunda kamu ve özel sektörümüzün henüz hazõr değildir. Gelişigüzel eğitim kurumlarõ açõlmamalõ, üniversiteler uyum çerçevesinde takõm mantõğõ ile çalõşmalõ ve eğitim-öğretim sonrasõ meslek eğitimine önem verilmelidir. 9. Harita Kurultayõ (31 Mart- 4 Nisan 2003) Harita ve Kadastro Mühendisliğinde değişim, geleceği, politikalarõ, mesleki standartlar, mesleki sorumluluk, eğitim, kalite yönetimi, proje yönetimi, yerkabuğu hareketleri, uzay teknolojileri, Ölçme yöntemleri, coğrafi bilgi sistemleri, taşõnmaz değerlendirilmesi ve Harita Bilgilerinin üretilmesi yönetmeliği kurultayõn temel konu başlõklarõdõr. 6. HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ÖDEVLER Yaşadõğõmõz çağa adõnõ veren bilgi teknolojisi ile hedeflenen bilgi toplumlarõnõn oluşturularak, insanlarõn çağdaş yaşam koşullarõ ile daha rahat ve huzurlu ortamlara kavuşturulmasõdõr. Böyle bir hedef için tüm meslek disiplinlerine önemli görevler düşmekle birlikle, bilgi çağõnõn temel unsuru olan veriyi sağlayacak ve onu anlaşõlõr formatlarla insanlõk hizmetine sunacak meslek grubunun başõnda harita mühendisleri gelmektedir. Bilgi geçmişte yalõn halde konumdan bağõmsõz olarak algõlanõrken, bugün artõk bilginin bir bütünlük arz etmesi için mutlaka konuma da ihtiyaç olduğu anlaşõlmõştõr. Tarihsel gelişim süreci içerisinde haritacõlõk, bilgi teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak bilgisayar ve uydu alanlarõndaki hõzlõ değişimlerin devamlõ olarak etkisinde kalarak, klasik haritacõlõktan dijital haritacõlõğa doğru önemli bir sõçrama yapmõştõr. Özellikle Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), konum bilgilerinin toplanmasõ, yönetimi, analizi ve sonuçlarõnõn yine dijital olarak sunulmasõnõ sağlayarak, grafik ve grafikolmayan bilgilerin denetimi için önemli bir destek sağlamõştõr [Yomralõoğlu, 2000]. Veri depolama kapasitelerinin artmõş olmasõ, veri işlem hõzõnõn mükemmele erişmesi, karmaşõk verilerin analizi ile mevcut bilgilerden yeni bilgilerin üretilerek insanlarõn doğru karar vermelerine yardõmcõ olunmasõ ve sonuçlarõn her türlü altlõğa uygun olarak görsel zenginliklerle üretilmesi, CBS nin haritacõlõğa vermiş olduğu önemli bir destektir. Böylece bilgi toplumunun ihtiyacõ olan veriler çok yönlü, hõzlõ ve sağlõklõ olarak kullanõma sunulmuştur. 37

10 Harita Mühendisliğinde Yeni Arayõşlar CBS nin yanõnda yoğun veri toplama işlevlerini de üstlenen GPS ve Uzaktan Algõlama teknolojileri de bir anlamda CBS için itici bir ivme niteliğindedir. Bugün, koordinat bilgisi sağlamak sorun olmaktan çõkmõş, uydulardan sağlanan veriler ile çok geniş alanlara ait bir çok veri yeterli duyarlõlõkta elde edilmiştir. ±1 metreden daha düşük bir hassasiyete sahip olan uydu görüntüleri, özellikle büyük ölçekli haritalarõn üretilmesi ve güncellenmesine yeni bir anlayõş getirecektir. Bu nedenle uzaktan algõlama teknolojisindeki baş döndürücü gelişmeler sadece harita üretimi için değil, aynõ zaman da doğal kaynaklarõnõn tespiti, tarõm, çevre, orman, sağlõk, turizm, ticaret, jeoloji, planlama gibi coğrafik bilgiye ihtiyaç duyan bir çok meslek grubu için devrim niteliğinde olup, bilgi toplumlarõnõn oluşmasõna en önemli katkõyõ sağlayacaktõr. Tüm bu mesleklerin ortak paydasõ olan konum bilgisi haritacõnõn uğraş alanõ olduğuna göre, tüm haritacõlarõn bu gelişmelere öncülük edebilmesi için şimdiden göreve hazõr olmalarõ gerekir. Dolayõsõyla Harita Mühendisleri bilgi toplumu olma yolunda konumsal anlamda bir çok değişik fonksiyonu üstlenebilecek bir meslek durumuna gelmiştir. Özellikle aşağõda verilen temel işlevlere sahip çõkõlmasõ ve bunlarõn yerine getirmesi mesleğin çok aktif hale gelmesine yardõmcõ olacaktõr: Dijital Harita Üretimi Dijital (Sayõsal) Harita, değişik yöntem ve cihazlarla doğrudan sayõsal olarak veya mevcut çizgisel haritalardan sayõsallaştõrõcõlar kullanõlarak elde edilen, çeşitli standart veya formatlarda vektör veya raster yapõdaki sayõsal değerler ile bunlarõn işlenmesi, zenginleştirilmesi veya genelleştirilmesi ile elde edilen, çeşitli katmanlara ayrõlabilen sayõsal bilgiler olarak tanõmlanmaktadõr [Harita ve Harita Bilgilerini Temin ve Kullanma Yönetmeliği, 1994]. Bu tür haritalarõn üretilmesi diğer tüm gelişmelerin temel altlõğõ olacağõndan veri kalitesi dikkate alõnarak sağlõklõ veri/bilgiler haritacõlar tarafõndan bir an önce üretilmeye başlanmasõ gerekmektedir. İnternet ile gelişen bilgi paylaşõmõ ve sanal yönetim anlayõşlarõ da dikkate alõndõğõnda, dijital veri önemli bir gereksinimdir. Unutulmamalõ ki üretilecek dijital haritalar, sadece bilgisayar ortamõna aktarõlmakla kalmayõp, mutlaka topolojik veri yapõlarõ ile akõllõ hale dönüştürülmüş olmalõdõrlar. Günümüzde her ne kadar veriler elden elde geziyor olsa da, gelecekte veriye harcanan emeğin değeri çok daha net olarak anlaşõlacaktõr. Numarataj ve Adresleme Özellikle kentlerde oluşturulmaya çalõşõlan kent bilgi sistemlerinin sağlõklõ bir şekilde kurulmasõ, kullanõlmasõ ve yaşatõlmasõ için en temel araçlarõn başõnda cadde/sokaklarõn isimlendirilmesi ve binalarõn numaralandõrõlmasõ gelmektedir. Numarataj olarak adlandõrõlan bu işlemlerin yetersiz olmasõ halinde bir çok adres karmaşõklõğõ yasal iletişimi etkilediği gibi vergi kayõplarõna da neden olmaktadõr. Bu tür haritalarõn sokak bazõnda her binanõn konumu ile ilişkilendirilip cadde/sokak haritalarõ hazõrlanmalõ ve adres bilgi sistemleri geliştirilecek standartlara göre veri tabanlarõna kayõt edilmelidir. Adres bilgileri sadece kamu hizmetleri için değil aynõ zamanda özel teşebbüs tarafõndan atõlõm gerektirecek çağdaş projeler için de bir gereksinimdir. Adres bilgilerini içeren kent sokak haritalarõnõn da yine haritacõlar tarafõndan üretilmesi, bu haritalarõn doğru ve anlaşõlõr olarak kamu hizmetine sunulmasõ da önemlidir. 3D Kadastro Bilgi teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak, mülkiyet bilgilerinin çağdaş anlamda kullanõlmasõ için üç boyutlu kadastro kavramõ çok daha etkin olarak gündeme gelmiştir. Mülkiyet yapõsõnõn üç boyutlu olarak irdelenmesi için öncelikle bu 38

11 Yomralõoğlu anlamda verilere ihtiyaç vardõr. Özellikle kentlerde kadastral, kat mülkiyeti yapõsõ grafik ve sözel bilgilerin sorgulanmasõ anlamõnda hazõr hale getirilmeli ve bu bilgiler tapu bilgileri ile birlikte kullanõcõya sunulmalõdõr. Mevcut mülkiyet yapõsõnõn görsel anlamda çok daha doğru algõlanmasõ yanõnda, parsel bazõnda projelendirme işlemleri de daha dinamik olacaktõr. Taşõnmaz Değer Haritalarõnõn Üretilmesi Öteden beri ülkemizde süre gelen eksikliklerden biri de vergilendirme açõsõndan taşõnmaz değer haritalarõnõn üretilememiş olmasõdõr. Ülke ekonomisine önemli bir katkõ sağlayan toprağa bağlõ -başta emlakvergilerinin sağlõklõ bir şekilde tespiti ve toplanmasõ her şeyden önce iyi bir altlõğõn varlõğõna bağlõdõr. Özellikle taşõnmazlarõn değerlendirilmesi ve bunlarõn haritalanmasõ ardõndan tapu ve adres bilgileriyle ilişkilendirilmesi haritacõlar için gecikmiş ancak gelecekte önemli bir uğraş alanõ olacaktõr. Emlakçõlõk - Taşõnmaz ekspertizliği profesyonel anlamda ülkemizde eksikliği hissedilen mesleklerden biridir. Oysa içerik olarak emlakçõlõk taşõnmaz yönetimiyle doğrudan ilişkilidir. Taşõnmazõn konumu, yasal mevzuatõ, imar-kadastro-çevre ilişkilerinin bütün olarak değerlendirilmesi, profesyonellik gerektirir ki bu bilgi birimi haritacõlarda mevcuttur. Ancak haritacõlar tarafõndan yeterince sahip çõkõlmayan bu alan, günümüzde maalesef istenen konumunda değildir. Bunun bir sonucu olarak ülke taşõnmazlarõ üzerinde önemli ölçüde spekülasyonlar yapõlmakta ve haksõz rantlar oluşmaktadõr. Bu da toplumun taşõnmaz yönetimine bakõş açõsõ üzerinde olumsuz bir etki yaratmakta, sonuçta çoğu zaman fatura haritacõlara çõkarõlmaktadõr. GPS Harita Mühendisleri GPS ölçülerini gerçekleştirecek olan profesyonel kişilerdir. Unutulmamalõdõr ki, bir çok değişik GPS ölçüsü ile CBS desteklenebilmektedir. Hava fotogrametrisi ve dijital ortofoto haritalarõnõn üretilmesi için gerek duyulan sabit nokta sõklaştõrma işlemlerinde GPS önemli bir role sahiptir. Yine kadastral katmanlarõn güncellenmesi, arazide parsel kõrõklarõnõn dinamik ölçümü, rogar, yangõn vanasõ, şebeke düğümleri gibi altyapõ tesislerinin detaylarõnõn tespitinde yine GPS aktif bir şekilde kullanõlõr. GPS in araç takip sistemlerinde kullanõlmasõ da artõk günümüzde yoğun bir uygulama alanõdõr. ÇED Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) çalõşmalarõnda haritaya dayalõ konumsal veri ihtiyacõ önemli bir yer tutmaktadõr. Yapõlacak çalõşmalarõn daha gerçekçi olmasõ kullanõlan verinin kalitesine bağlõdõr. Coğrafik verilerin kullanõlarak çok değişik amaçlõ konum analizleri gerçekleştirilip, nitelikli ve nicelikli güvenilir bilgiler elde edilir. Bu bakõmdan, özellikle ÇED açõsõndan CBS nin analitik potansiyeli büyük önem taşõr. ÇED çalõşmalarõnda genelde karayollarõ, boru hatlarõ, konut gelişim projeleri, kõyõ ve taşkõn koruma çalõşmalarõ, barajlar, turizm yatõrõm projeleri, limanlar ve enerji hatlarõ konularõnda yoğunluklu olarak konum verisine ihtiyaç vardõr. Tarõm Tarõmda bitki deseni tahmini, rekolte tahmini, çayõr ve mera alanlarõnõn belirlenmesi, nadasa bõrakõlan alanlarõn belirlenmesi, bitki gelişiminin izlenmesi, toprak tasnifi, sulama ve drenaj etütleri, su toplama havzasõ etüt ve planlamasõ, su kaynaklarõnõ koruma planlamasõ, tarõm ve hayvancõlõğa ilişkin kaynak tahminleri, kõrsal yerleşim yerlerinin belirlenmesi gibi birçok tarõmsal amaçlõ çalõşma için konum bilgisi önemlidir. 39

12 Harita Mühendisliğinde Yeni Arayõşlar Özellikle CBS, tarõmsal alanlarõn uydu görüntüleriyle tespit edilerek, tarõmsal iyileştirme, bitki örtüsünün varsa hastalõklõ bölgelerini tespit etme ve zirai vergilendirme konusunda da belirleyici rol oynamaktadõr. Özellikle ekim yapõlacak alanlarda izinsiz yapõlan uygulamalarõn uydu görüntüleriyle kolayca belirlenerek ziraat denetimi artõrõlõr. Yine bu görüntüler vasõtasõyla, tarõm tipine bağlõ olarak, çiftçilerin ödeyecekleri vergiler doğrudan hesaplanarak mükelleften otomatik olarak verginin tahsili yoluna gidilir. Bu tür veriler çiftçilerin kredilendirilmesinde de belirleyici etken olur. Ticaret/Pazarlama Sektörü Konum bilgisinin yaygõn olarak kullanõldõğõ alanlardan biri de pazarlama sektörüdür. Ticari kuruluşlarõn yatõrõm öncesi gerek duyacağõ fizibilite çalõşmalarõ için doğru ve güncel bilgilere ihtiyacõ olduğu gibi, pazarlama sektöründeki gelişmeler de coğrafik etkenlere bağlõdõr. Bu anlamda yerleşim alanlarõ, nüfus yapõsõ, yatõrõm alanlarõ, ulaşõm, mülkiyet yapõlarõ önemli bilgilerdir. Bu tür bilgilerin haritalarla bağlantõlõ olarak karar vericilere sunulmasõ planlama ve yatõrõm süreçlerine önemli katkõlar sağlar. Ticari uygulama alanlarõndan biri de, sigorta bedellerinin belirlenmesine yönelik risk faktörlerinin tespitidir. Sigorta bedellerinin reel olarak belirlenmesi amacõyla, bu bedelleri belirleyen temel faktörler olan; nerede, ne, kim, bina yaşõ, kat adedi gibi unsurlar haritalarõn üzerine aktarõlarak detaylõ bilgiler sağlanmõş olmalõdõr. Altyapõ Tesisi Yönetimi Su, kanalizasyon, elektrik ve gaz dağõtõmõ gibi işlemlerde her türlü altyapõ ağlarõnõn planlamasõ, yapõmõ, bakõmõ, finansõ ve bunlara yeni fonksiyonlarõn ilave edilmesi söz konusudur. Elektrik, gaz vb dağõtõm şebekeleri, yapõ itibariyle hem grafik hem de her fiziki eleman için çok miktarda tablosal bilgi içeren ve bunun yanõ sõra dinamik olarak sürekli büyüyen, gelişen bir yapõya sahip olan bir sistemdir. CBS sistemleriyle; operatörler şebekeleri kullanarak harita üzerinden arõzalarõn oluşturduğu konumlarõ tespit etmekte ve ulaşõm ağõnõ da dikkate alarak arõza ve denetim ekiplerini bölgeye sevk etmektedirler. Bunun yanõnda altyapõ ağlarõnõn bilgisayardan izlenmesi, harcamalarõn tespiti, bakõm-onarõm, herhangi bir doğal afet sonrasõ meydana gelebilecek zararõn belirlenmesi gibi alanlarda da yine konum verisinden faydalanõlõr. Afet Yönetimi Afet yönetimi denilince akla öncelikle depremler gelmektedir. Deprem önlenemez bir doğa olgusudur, ancak felaket önlenebilir bir olaydõr. Bilhassa deprem öncesinde, sõrasõnda ve sonrasõnda dinamik haritalar insanlara ve yöneticilere önemli katkõlar sağlayabilir. Dünyada meydana gelen depremler ve bunlara karşõ planlamadan afet yönetimine kadar birçok faaliyeti gerektiren çabalar bilhassa CBS ile en aza indirgenmeye çalõşõlmaktadõr. Deprem öncesi oluşturulan deprem simülasyon modelleriyle depremin öncesi ve etkisi hakkõnda önemli bilgiler elde edilmektedir. Depreme hazõrlõklõ olmak için coğrafya üzerindeki tüm doğal ve yapay yerleşim bilgileri ile yer altõ jeolojik katmanlarõ arasõnda sağlam ilişkiler kurulmalõdõr. Bu tür bilgiler ve ilişkiler ancak güncel ve dinamik haritalar ile sağlanabilir. Turizm ve Kültür Turizm amaçlõ üretilen haritalarõn, artõk dijital anlamda çok daha fazla bilgiyle donatõlmõş olmasõ gereği ortaya çõkmõştõr. Turistler gezilecek ve görülecek yerlerin konumlarõ yanõnda buralara ait detaylõ bilgilere de ihtiyaç duymaktadõr. Bu gereksinimler CBS kullanõmõnõ kaçõnõlmaz kõlar. Ayrõca kültür varlõklarõnõn 40

13 Yomralõoğlu korunmasõna yönelik çalõşmalarõn sağlõklõ olabilmesi için, bu tür mekanlarõn tespiti ve envanterlerinin oluşturulmasõ gerekmektedir. Bu düşünceyle; eldeki bilgilerin standartlaştõrõlmasõ, eksiklerin tamamlanmasõ, tüm verilerin sayõsal ortamda toplanmasõ, uluslararasõ enformasyon sistemlerine uyumun sağlanmasõ ve arşivin uluslararasõ düzeyde kullanõlabilir kõlõnmasõ önem taşõmaktadõr. CBS Müşavirliği CBS nin tasarlanmasõ ve uygulanmasõ açõsõndan, bir harita mühendisi önemli bir yardõmcõ eleman görevini üstlenebilecek pozisyondadõr. CBS müşavirlik hizmetleri kapsamõnda, analiz gereksinimleri, sistem planlama, sistem özellikleri, sistem uygulamasõ, koordinasyon ve veri kalite kontrolü, proje dönüşümleri, kullanõcõ eğitimi ve sistem desteği düşünülebilir. Bunlara ilave olarak, harita mühendisleri, CBS için gerek duyulan kadastral veri katmanlarõ, topoğrafik haritalar ve meta veriler için uygun standartlarõn oluşmasõna da önemli bir katkõ sağlayacaktõr. Veri tabanõ kurulmasõ ve yaşatõlmasõ Konum bilgilerini içeren veri tabanlarõnõn oluşturulmasõ açõsõndan harita mühendisleri nitelik sahibidirler. Bazõ yasal nedenlerden dolayõ özellikle mülkiyet verilerinin resmi denetim altõnda sayõsallaştõrõlmasõ gerekse de, özel firmalar topoğrafik harita üretimi yapabilmektedir. Bu şekilde bir çok konumsal veri üretilmesi yanõnda, topoğrafik haritayõ temel altlõk alacak diğer haritalarda bir veri gerektirmektedir. Bu veriler daha çok kadastral haritalar, şebeke planlarõ, imar planlarõ gibi analog haritalarõn sayõsallaştõrõlmasõndan elde edilir. Harita mühendisleri söz konusu haritalara ait veri katmanlarõnõ oluşturma yeteneğine sahip iken, konumsal veriler de bir veri tabanõnda toplanmaktadõr. Veri tabanlarõnõn oluşturulmasõ yanõnda, bu verilerin güncellenmesi için yine arazi çalõşmalarõna gereksinim vardõr. Bu tür işlemlerin düzenli bir şekilde süreklilik arz edecek biçimde yine haritacõlar tarafõndan sağlanmasõ gerekir. Dolayõsõyla veri tabanlarõnõn yaşatõlmasõ da haritacõlara bağlõ bir işlevdir. Bilhassa kentlerde, haritacõlar, bilgilerin güncellenmesi açõsõndan sorumluluk üstlenerek, belki mahalle veya benzeri idari bölgeler kapsamõndaki tüm konumsal verilerin tespiti ve güncellenmesi için lisanslõ ve tek sorumlu olma zorunluluğu vardõr. CBS yazõlõmõ geliştirme ve sistemlerin entegrasyonu Vasõflõ haritacõlar farklõ sistemlerin entegrasyonunu sağlayabilir. Uygun yazõlõmlarõn seçimi, sistemlere yüklenmesi ve veri tabanõ konfigürasyonlarõnõn gerçekleşmesi gerekir. Ancak yazõlõmlarõn ihtiyaçlara göre özelleştirilmesi gerekebilir, bu durumda haritacõlar özel ihtiyaçlara yönelik programlar ve ara-yüzler geliştirebilir. Bilhassa kamu kesiminde var olan sistemlerde CBS nin tüm yeteneklerinden yararlanmaya yönelik destek programlarõ ve eğitimleri sağlanabilir. Nitekim bugün dünyada, CBS de çekirdek yazõlõmlara yeni menuler ekleyerek, ara-yüzler geliştiren harita firmalarõnca oluşturulmuş önemli bir CBS pazarõ mevcuttur. Gelişmiş yabancõ yazõlõmlarõn Türkçe içeriğe kavuşturulmasõ yanõnda Türkçe tabanlõ yazõlõmlarõn geliştirilmesine de ihtiyaç vardõr. 7. SONUÇ 2000 li yõllara girerken bilginin gücü çok daha belirgin bir hal almõştõr. Yeryüzünde üretilen bilgiler yanõnda, uydularla elde edilen bilgi miktarõ da her geçen gün çoğalmaktadõr. İstatistiklere göre her yõl toplanan bilgiler bir önceki yõla oranla en az iki kat artmaktadõr. Bunun doğal bir sonucu olarak ta bilgi hacminin büyüklüğü ve 41

14 Harita Mühendisliğinde Yeni Arayõşlar yoğunluğu, bilgilerin karmaşõk bir yapõ almasõna neden olmuş ve çevremizde yoğun bir bilgi birikimi ve trafiği yaşanmaktadõr. Bilgi temelde, yazõlõ (rapor) ve çizili (harita) formda olup, istatistiklere göre bu bilgilerin %80'e varan kõsmõ konuma bağlõ veri niteliğindedir. Bilgiyi etkin kullanan toplumlarõn çok daha hõzlõ ve dinamik bir gelişme göstermeleri yanõnda, yine bu toplum bireylerinin çağdaş hizmetlerden maksimum düzeyde yararlandõklarõ görülmektedir. İnsanlarõn bilgi toplumu olma yönündeki gayretleri, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda daha iyi olma arzusundandõr. Bilhassa yerel idarelerin hizmet için devamlõ arayõş içerisinde olmalarõ, teknolojik ve bilimsel gelişmeleri yakõndan takip etmeleri bu arzularõnõ gerçekleştirmek içindir. Bugün, bilgi teknolojisindeki hõzlõ gelişmeler bilim ve sanatõn yanõnda artõk yönetsel işlevlerde de etkili olmaktadõr. Yaşadõğõmõz bilgi çağõnda, bilgi teknolojisi çok değişik alanlarõnda insanlõğa hizmet vermektedir. Özellikle konuma bağlõ bilgilerin yönetilmesinde CBS birçok konumsal uygulamada önemli rol oynamaktadõr. Uydu teknolojisi ile CBS nin entegrasyonu artõk yeryüzündeki doğal ve yapay kaynaklarõn çok daha verimli yönetilmesine neden olmuştur. Bu bağlamda, harita mühendisleri CBS nin kurulmasõ, geliştirilmesi ve korunmasõ için önemli bir role sahiptir. Alõnan mesleki eğitim ve tecrübe bu türden işlerin ancak haritacõlar tarafõndan profesyonelce yapõlacağõnõ gösterir. Özellikle haritacõlar verinin anlamlõ hale gelmesini sağlamak, verinin değerlendirilmesi ve hassasiyeti hakkõnda da bilgi sahibidir. Veri ekonomik olarak iyi kullanõlmak zorundadõr. Dolayõsõyla haritacõ, ekonomik bir veri altlõğõnõ üretmiş olur. Plancõlar, çevreciler, istatistikçiler, diğer mühendisler kendi uzmanlõklarõ bakõmõndan araziye ait bilgileri çok iyi değerlendiriyor olsalar bile, haritacõlarõn araziye ilişkin verileri toplamasõ, işlemesi ve değişik formlarda sunmasõ çok daha profesyonelcedir. 8. KAYNAKLAR Larsson, G., (1991), Land Registration and Cadastral Systems, Longman, London. UK. Şerbetçi, M. (1998), Harita Bilimi Tarihinde Biyografiler, HKMO, İstanbul. Şerbetçi, M. (1999), Cumhuriyetin 75.yõlõnda Türkiye de Haritacõlõk Eğitiminin Tarihi, HKMO, Ankara. Uzun, B., (1999), XXI.yüzyõlda Toprak Mülkiyet Kurumunun Yeniden Düzenlemesi Üzerine Bazõ Düşünceler, Kadastro ve Mülkiyet Sempozyumu, KTÜ, Trabzon. Yomralõoğlu, T. (2000), Coğrafi Bilgi Sistemleri: Temel Kavramlar ve Uygulamalar, Seçil Ofset, İstanbul. 42

GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN ORTA ÖLÇEKLİ CBS ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ

GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN ORTA ÖLÇEKLİ CBS ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN

Detaylı

TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ

TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ Orhan MATARACI, Mustafa İLKER Tapu

Detaylı

APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA UYGULAMASI

APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA UYGULAMASI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA

Detaylı

BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI

BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI I Gİ R İŞ Bilgi, geleneksel faktörlerin yanõ sõra üretimin en temel girdisi haline gelmiştir. Dünya ekonomisindeki küreselleşme ile bilgi ve iletişim teknolojilerindeki

Detaylı

KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ)

KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ) KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ) Turgut ÖZDEMİR 1, Ayşe TURABİ 2, Füsun ÜÇER 3, Ayhan ARIK 4 SUMMARY The present transportation infrastructures couldn t enough

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN YAZILIM GELİŞTİRME

YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN YAZILIM GELİŞTİRME Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN

Detaylı

KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME

KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU, Araş.Gör. Osman DEMİR Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik -Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

TEMATİK BİLGİ TABANLI KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMASI : TRABZON ÖRNEĞİ

TEMATİK BİLGİ TABANLI KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMASI : TRABZON ÖRNEĞİ TEMATİK BİLGİ TABANLI KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMASI : TRABZON ÖRNEĞİ Arş. Gör. Selçuk REİS ve Doç. Dr. Tahsin YOMRALIOGLU Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü Karadeniz Teknik Üniversitesi, 61080

Detaylı

BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI

BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI Mehmet ÇETE, Tahsin YOMRALIOĞLU

Detaylı

TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU

TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU Özgün

Detaylı

Girdilerin en efektif şekilde kullanõlmasõ ve süreçlerin performansõnõn yükseltgenmesi,

Girdilerin en efektif şekilde kullanõlmasõ ve süreçlerin performansõnõn yükseltgenmesi, GENEL TANIM Hepimizin bildiği üzere Endüstri Mühendisliği, insan, makine, malzeme ve benzeri elemanlardan oluşan üretim ve hizmet sektöründeki bu bütünleşik sistemlerin incelenmesi, planlamasõ, örgütlenmesi,

Detaylı

e-devlet İÇERİSİNDE e-kadastro VE e-tapu NUN YERİ

e-devlet İÇERİSİNDE e-kadastro VE e-tapu NUN YERİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER e-devlet İÇERİSİNDE e-kadastro VE e-tapu NUN YERİ Şaban İNAM 1, Hakan AYBER

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar Dr. Tahsin YOMRALIO LU Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Yomralõoğlu, Tahsin Coğrafi bilgi sistemleri: Temel kavramlar ve uygulamalar

Detaylı

Endüstri Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapõlmasõ Hakkõnda Kanun

Endüstri Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapõlmasõ Hakkõnda Kanun Endüstri Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapõlmasõ Hakkõnda Kanun Kanun No. 5195 Kabul Tarihi: 22.6.2004 MADDE 1.- 9.1.2002 tarihli ve 4737 sayõlõ Endüstri Bölgeleri Kanununa 1 inci maddeden sonra gelmek

Detaylı

(1994) - YOMRALIOĞLU, T. / ÇELİK, K., GIS?, CBS'94-1.Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Sayfa:21-32, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon

(1994) - YOMRALIOĞLU, T. / ÇELİK, K., GIS?, CBS'94-1.Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Sayfa:21-32, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon GIS? Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU, Araş.Gör. Kemal ÇELİK Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik -Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü, 61080 Trabzon ÖZET : Geographical Information

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü TOPOGRAFYA (HRT3351) Yrd. Doç. Dr. Ercenk ATA

Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü TOPOGRAFYA (HRT3351) Yrd. Doç. Dr. Ercenk ATA Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü Ders Adı Kodu Yerel Kredi ECTS Ders (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuvar (saat/hafta) Topografya HRT3351 3 4 3 0 0 DERSİN

Detaylı

MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ VE BİR ÖRNEK UYGULAMA

MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ VE BİR ÖRNEK UYGULAMA Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ

Detaylı

35 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz.

35 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz. 3. MALİYET YÖNETİMİ 35 3.1 GİRİŞ Bu bölüm, tüm proje evrelerinde tümleşik ve kapsamlõ bir maliyet yönetim sistemi yardõmõ ile, proje maliyetlerinin yönetilmesi, kontrol edilmesi ve izlenmesi hususunda

Detaylı

SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr

SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr Ulaşõlabilir GIS SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr GIS Uygulamaları Semineri 16 Aralık 98 ANKARA Ulaşõlabilir GIS Çözümleri Erol Parmakerli SAYISAL GRAFİK Coğrafi verilerin toplanmasõ ve kaydedilmesinin

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TANIMLAYICILARI İÇİN ÖNERİLER

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TANIMLAYICILARI İÇİN ÖNERİLER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ COĞRFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TNIMLYICILRI İÇİN ÖNERİLER Hande

Detaylı

TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ

TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ ARDA HAKAN ÖZGÜL TÜNEL KALIP TEKNOLOJİSİ İLE ÜRETİLEN TOPLU KONUTTA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Konut tiplerindeki (değişik yapõ tipleri) biçimsel çeşitlilik kullanõcõ

Detaylı

ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN İRDELENMESİ

ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN İRDELENMESİ (1997) - YOMRALIOĞLU, T. / UZUN, B., Özelleştirme Mevzuatõnõn Taşõnmaz Mülkiyeti Açõsõndan İrdelenmesi, İşletme ve Finans Dergisi, Sayõ:120,Ankara ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN

Detaylı

Türk Akreditasyon Kurumu. Doküman No.: P509 Revizyon No: 01. Kontrol Onay. İmza. İsim

Türk Akreditasyon Kurumu. Doküman No.: P509 Revizyon No: 01. Kontrol Onay. İmza. İsim Doküman Adõ: GÜVENLİK SÜREÇLERİ Doküman No.: P509 Revizyon No: 01 5 01 Bilgi İşlem Personelin Bilgilerin Gizliliği konusundaki taahhütlerine ilişkin paragraf eklendi. Sayfa No Rev. Revizyon Nedeni Yürürlük

Detaylı

DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK

DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK Dursun Z. ŞEKER

Detaylı

İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER

İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER Mustafa ATASOY, Osman DEMİR,

Detaylı

KONYA ÜNİVERSİTESİ BÖLÜMÜ

KONYA ÜNİVERSİTESİ BÖLÜMÜ KONYA ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ 1 NECMETTİN E İ ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 11 Fakülte 4 Enstitü 2 Yüksekokul 1 Konservatuar 50 yıllık İlahiyat ve Eğitim Fakültesi 30 yıllık Tıp Fakültesi ile yeni bir

Detaylı

İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI

İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞU Araş.Gör. Bayram UZUN Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü 61080 - Trabzon 1. GİRİŞ Kentin

Detaylı

HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Temel Haritacılık Kavramları_Ders#4 Yrd.Doç.Dr. H.Ebru ÇOLAK KTÜ. Mühendislik Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü TEMEL HARİTA BİLGİLERİ Çevre Düzeni Planı: Ülke ve

Detaylı

İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ

İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ R. Gürsel HOŞBAŞ 1, Nihat ERSOY

Detaylı

Haritacılık Bilim Tarihi

Haritacılık Bilim Tarihi Haritacılık Bilim Tarihi Tanışma - Giriş, Tanım ve Kavramlar - 1 Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF901 Haritacılık Bilim Tarihi Sunu 1 http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI 27 ŞUBAT BEYLİKDÜZÜ FUAR VE KONGRE MERKEZİ Sayõn konuklar, değerli basõn mensuplarõ, Türk Sanayicileri

Detaylı

DPT Bünyesindeki Kurullar:

DPT Bünyesindeki Kurullar: DPT Bünyesindeki Kurullar: Yüksek Planlama Kurulu ve Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu Mustafa Ateş Nisan 2001 Sayfada yer alan bilgiler Kurullar Sekreteryasõ Uzmanõ Mustafa Ateş in, 1999 yõlõnda Teşkilatça

Detaylı

POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ

POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ Serkan ÖĞÜT Alarko-Carrier San. ve Tic. A.Ş. KISA ÖZET Genel olarak pompalar, sõvõlara hidrolik enerji kazandõrarak bir yerden bir yere naklini sağlamak ve akõşkanlarõn enerji

Detaylı

E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri

E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri Haluk Tanrõkulu haluk.tanrikulu@telekom.gov.tr Her yerde WEB Web sayfa sayõsõ dünyadaki insan sayõsõndan çoktur. Daha fazla band genişliği = Çok daha fazla disk Alanõ

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ HarYük.Müh. Erdinç EREN * Prof.Dr. Türkay TÜDEŞ **, Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU ** * Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü,

Detaylı

İSTANBUL METROPOLİTAN ALANININ DEPREM RİSK ANALİZİ ÖZET

İSTANBUL METROPOLİTAN ALANININ DEPREM RİSK ANALİZİ ÖZET İSTANBUL METROPOLİTAN ALANININ DEPREM RİSK ANALİZİ ÖZET DEPREM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştõrma Enstitüsü İstanbul, Mayõs 2002 İSTANBUL METROPOLİTAN ALANININ

Detaylı

SEKTÖREL KURUMSALLAŞMA ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

SEKTÖREL KURUMSALLAŞMA ÜZERİNE DÜŞÜNCELER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ SEKTÖREL KURUMSALLAŞMA ÜZERİNE DÜŞÜNCELER Doğan UÇAR 1, Necla ULUĞTEKİN 1,

Detaylı

TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK

TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK Zaide DURAN,

Detaylı

GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ

GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ YÖNTEM İbrahim KALAYCI, Ayhan

Detaylı

Teminatlandõrma ve Kar/Zarar Hesaplama

Teminatlandõrma ve Kar/Zarar Hesaplama Giriş Borsada kullanõlan elektronik alõm satõm sisteminde (VOBİS) tüm emirler hesap bazõnda girilmekte, dolayõsõyla işlemler hesap bazõnda gerçekleşmektedir. Buna paralel olarak teminatlandõrma da hesap

Detaylı

YÜZYILIMIZDA KADASTRODA İÇERİK VE KAPSAM

YÜZYILIMIZDA KADASTRODA İÇERİK VE KAPSAM Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ YÜZYILIMIZDA KADASTRODA İÇERİK VE KAPSAM Cemal BIYIK, Kamil KARATAŞ Karadeniz

Detaylı

FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI

FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI Caner GÜNEY 1, Ö. AVCI 2, A.Ö. DOĞRU 2,C. KILIÇ

Detaylı

İMAR VE ŞEHİRLEŞME KANUN TASARISI ÜZERİNE BİR İNCELEME

İMAR VE ŞEHİRLEŞME KANUN TASARISI ÜZERİNE BİR İNCELEME Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İMAR VE ŞEHİRLEŞME KANUN TASARISI ÜZERİNE BİR İNCELEME Şaban İNAM, Tayfun

Detaylı

ERP projelerinde en çok yapõlan 8 hata

ERP projelerinde en çok yapõlan 8 hata ERP projelerinde en çok yapõlan 8 hata Hazõrlayan : Cengiz Pak diyalog Bilgisayar Üretim Sistemleri Yazõlõm ve Danõşmanlõk Ltd. Şti Büyükdere Caddesi No : 48 / 4 Mecidiyeköy İstanbul URL : www.diyalog.com

Detaylı

E-Business ve B2B nin A B C si

E-Business ve B2B nin A B C si E-Business ve B2B nin A B C si Hazõrlayan : Cengiz Pak diyalog Bilgisayar Üretim Sistemleri Yazõlõm ve Danõşmanlõk Ltd. Şti Büyükdere Caddesi No : 48 / 4 Mecidiyeköy İstanbul URL : www.diyalog.com Öneri

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP)

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT II: ANA PLAN Ağustos

Detaylı

44 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz.

44 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz. 4. SÜRE YÖNETİMİ 44 4.1 GİRİŞ İnsanlarõ, ekipmanlarõ, araçlarõ ve parayõ projede en etkin biçimde kullanmak için, etkin çalõşan bir süre yönetim sistemine ihtiyaç vardõr. Doğru planlama, programlama ve

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VIII: PROJE RAPORLARI

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VIII: PROJE RAPORLARI No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VIII: PROJE RAPORLARI

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr Planlamada Uygulama Araçları Yrd. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM,yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr II. Ders_İçerik 6. Planlamada Veri Yönetimi Coğrafi Bilgi

Detaylı

BELEDİYE BİLGİ SİSTEMİNE GEÇİŞTE MÜLKİYET VERİLERİNİN İRDELENMESİ

BELEDİYE BİLGİ SİSTEMİNE GEÇİŞTE MÜLKİYET VERİLERİNİN İRDELENMESİ BELEDİYE BİLGİ SİSTEMİNE GEÇİŞTE MÜLKİYET VERİLERİNİN İRDELENMESİ Arş.Gör. Recep NİŞANCI ve Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü, Karadeniz Teknik Üniversitesi, 61080

Detaylı

GIS Her Yerde...1. e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7

GIS Her Yerde...1. e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7 Giriş GIS Her Yerde...1 GIS Her Yerde Semineri Sunum Özetleri e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7 Uydu görüntüleri satõşõnda web tabanlõ GIS uygulamasõ...10

Detaylı

Fotogrametri Anabilim dalında hava fotogrametrisi ve yersel fotogrametri uygulamaları yapılmakta ve eğitimleri verilmektedir.

Fotogrametri Anabilim dalında hava fotogrametrisi ve yersel fotogrametri uygulamaları yapılmakta ve eğitimleri verilmektedir. FOTOGRAMETRİ ANABİLİM DALI Fotogrametri eski Yunancadaki Photos+Grama+Metron (Işık+Çizim+Ölçme) kelimelerinden Eski Yunancadan bati dillerine giren Fotogrametri sözcüğü 3 kök sözcükten oluşur. Photos(ışık)

Detaylı

NETTOP MODÜLÜ İŞLEM ADIMLARI

NETTOP MODÜLÜ İŞLEM ADIMLARI NETTOP MODÜLÜ İŞLEM ADIMLARI Amaç: Kadastro parsellerinin işletme bazõnda birleştirilerek endeks değerlerine göre ifrazõnõ gerçekleştirmek ve kullanõma sunmak. Kapsam: Grafik Verilerin Oluşturulmasõ Sözel

Detaylı

Daha yeşil bir gelecek için suyun

Daha yeşil bir gelecek için suyun Daha yeşil bir gelecek için suyun dönüşümü Yağmur sularõ, sel sularõ, arõndõrõlmõş sularõn tamamõ, istenildiği şekilde arõtõldõğõ durumda, sulama, meracõlõk, sebze ve meyvecilik, endüstriyel üretim alanõ

Detaylı

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Kurumsal Yatõrõmcõ Yöneticileri Derneği K u r u l u ş u : 1 9 9 9 www.kyd.org.tr info@kyd.org.tr KYD Aylõk Bülten Ağustos 2003 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU

POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU Serkan ÖĞÜT Alarko-Carrier San. ve Tic. A.Ş. KISA ÖZET Enerji tasarrufunun temelde üç önemli faydasõ bulunmaktadõr.en kõsa vadede şahõs veya firmalar için görünen faydasõ maliyetlerin

Detaylı

KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI

KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ JEODEZİ VE FOTOGRAMETRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalı YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI SEMPOZYUMU BİLDİRİLER

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 8 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Yrd.Doç.Dr. H. Ebru ÇOLAK Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalı www.gislab.ktu.edu.tr/kadro/ecolak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Geographical

Detaylı

1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn yönetime katõlõmõ, serbest seçimler, partiler)

1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn yönetime katõlõmõ, serbest seçimler, partiler) Walter Bajohr 1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Düşünce özgürlüğü, basõn-yayõn özgürlüğü - Hukuk devleti (İnsan haklarõ, bağõmsõz yargõ) - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn

Detaylı

PANEL: SEKTÖR SORUNLARI

PANEL: SEKTÖR SORUNLARI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya Katõlõmcõlar PANEL: SEKTÖR SORUNLARI Hüseyin ERKAN (Başkan) Ömür DEMİRKOL (Harita Genel Komutanlõğõ)

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VII: KURUMSAL GELİŞME

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VII: KURUMSAL GELİŞME No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VII: KURUMSAL GELİŞME

Detaylı

ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ

ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ Ercan ÖZGAN *, Tuncay KAP* Özet - Karayollarõnda, esnek üst yapõ tabakalarõndan olan binder ve aşõnma tabakalarõ trafik etkisi

Detaylı

DEĞERLENDİRME RAPORU RAPOR NO:2

DEĞERLENDİRME RAPORU RAPOR NO:2 e-dönüşüm TÜRKİYE PROJESİ KISA DÖNEM EYLEM PLANI DEĞERLENDİRME RAPORU RAPOR NO:2 DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI TEMMUZ 2004 İÇİNDEKİLER Sayfa I) KDEP Eylem Gerçekleşme Durumlarõ: Değerlendirme Tablosu... 3

Detaylı

SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2582 ÖİK: 594 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU KENTİÇİ ULAŞIM ALT KOMİSYONU RAPORU

SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2582 ÖİK: 594 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU KENTİÇİ ULAŞIM ALT KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2582 ÖİK: 594 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU KENTİÇİ ULAŞIM ALT KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2001 ISBN 975 19 2729-3 (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet Planlama

Detaylı

sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede, 15 adet Internet bağlantõ noktasõ

sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede, 15 adet Internet bağlantõ noktasõ GENEL BİLGİ Ege Üniversitesi Tõp Fakültesi Tõp Kütüphanesi 1956 yõlõnda hizmet vermeye başlamõştõr. Kütüphane yaklaşõk 2000 m² kullanõm alanõna sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede,

Detaylı

Hazine Müsteşarlõğõndan:

Hazine Müsteşarlõğõndan: Hazine Müsteşarlõğõndan: Emeklilik Şirketlerindeki Birikimli Hayat Sigortalarõndan Bireysel Emeklilik Sistemine Aktarõmlara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2004/2) Amaç ve Kapsam Madde 1 Bu Tebliğin amacõ, 7.4.2001

Detaylı

1950 lerde terk etmişlerdir. Bu günkü çözümler insanlarõ, insanlarõn hareketliliği ni hedef almaktadõr.

1950 lerde terk etmişlerdir. Bu günkü çözümler insanlarõ, insanlarõn hareketliliği ni hedef almaktadõr. KARAYOLU TRAFİK DÜZENLEMELERİ İLE YOLAĞI KULLANIMINDA VERİMLİLİĞİN ARTIRILMASI Bugün dünyanõn gelişmiş ülkelerinde dahi trafik ve ulaşõm sorunu tam anlamõyla çözümlenememiştir. Özellikle 1960 lardan sonra

Detaylı

Elektronik Ticaret Bülteni Eylül 2007. Haberler. e-devlet sõralamasõnda Türkiye 9. sõraya yükseldi

Elektronik Ticaret Bülteni Eylül 2007. Haberler. e-devlet sõralamasõnda Türkiye 9. sõraya yükseldi Haberler e-devlet sõralamasõnda Türkiye 9. sõraya yükseldi Brown Üniversitesi tarafõndan gerçekleştirilen ve 198 ülkedeki kamu sitelerinin değerlendirildiği araştõrma raporuna göre Türkiye, bu yõl 27.

Detaylı

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI KPSS-2007/4 TERCİH KILAVUZU T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi Ankara KPSS-2007/4 TERCİH KILAVUZU T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI 1. GENEL BİLGİLER, TEMEL İLKE

Detaylı

ERP nin A B C si. diyalog 2002 ERP nin ABC si 1. Hazõrlayan : Cengiz Pak. diyalog Bilgisayar Üretim Sistemleri Yazõlõm ve Danõşmanlõk Ltd. Şti.

ERP nin A B C si. diyalog 2002 ERP nin ABC si 1. Hazõrlayan : Cengiz Pak. diyalog Bilgisayar Üretim Sistemleri Yazõlõm ve Danõşmanlõk Ltd. Şti. diyalog 2002 ERP nin ABC si 1 ERP nin A B C si Hazõrlayan : Cengiz Pak diyalog Bilgisayar Üretim Sistemleri Yazõlõm ve Danõşmanlõk Ltd. Şti. Büyükdere Caddesi No : 48 / 4 Mecidiyeköy İstanbul URL : www.diyalog.com

Detaylı

KOSGEB STRATEJİK PLANI ( 2008 2012 )

KOSGEB STRATEJİK PLANI ( 2008 2012 ) KOSGEB Stratejik Planı KOSGEB STRATEJİK PLANI ( 2008 2012 ) KOSGEB Stratejik Planı BAKAN SUNUŞU Ülke ekonomisinin can damarõ olan küçük ve orta ölçekli işletmeler; işsizliğe getirdiği çözümler ve bölgesel

Detaylı

Eski Yunanca'dan batı dillerine giren Fotogrametri sözcüğü 3 kök sözcükten oluşur. Photos(ışık) + Grama(çizim) + Metron(ölçme)

Eski Yunanca'dan batı dillerine giren Fotogrametri sözcüğü 3 kök sözcükten oluşur. Photos(ışık) + Grama(çizim) + Metron(ölçme) FOTOGRAMETRİ FOTOGRAMETRİ Eski Yunanca'dan batı dillerine giren Fotogrametri sözcüğü 3 kök sözcükten oluşur. Photos(ışık) + Grama(çizim) + Metron(ölçme) Buna göre ışık yardımı ile ölçme (çizim yapabilme)

Detaylı

Almanya daki Türkler Entegrasyon veya Gettolaflma

Almanya daki Türkler Entegrasyon veya Gettolaflma Almanya daki Türkler Entegrasyon veya Gettolaflma Prof. Dr. Faruk fien Giriş Türkiye nüfusunun yaklaşõk % 8 nin ülke dõşõnda yaşadõğõ tüm dünyadaki Türklerin en kalabalõk grubu Federal Almanya da yaşamaktadõr.

Detaylı

SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE

SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukukî Dayanak ve Tanõmlar Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacõ; sağlõk tesislerinde yaşanan, hasta haklarõ ihlalleri

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN 34. GENEL KURUL AÇILIŞ KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN 34. GENEL KURUL AÇILIŞ KONUŞMASI TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN 34. GENEL KURUL AÇILIŞ KONUŞMASI 22 Ocak 2004 SABANCI CENTER Sayõn Başkan, değerli üyeler, değerli basõn mensuplarõ

Detaylı

ANKARA BÜLTENİ İ Ç İ NDEKİ LER

ANKARA BÜLTENİ İ Ç İ NDEKİ LER TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ ANKARA TEMSİLCİLİĞİ ANKARA BÜLTENİ [Hizmete Özel] TS-ANK-05-014 17 Ocak 2005 Sayõ : 2005-01-A İ stanbul Meşrutiyet Caddesi No: 74 Tepebaşõ 80050 İstanbul - Türkiye

Detaylı

GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5. A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9

GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5. A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9 1 içindekiler GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5 A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9 B- PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLAMA SÜRECİ... 10 1- Program Dönemi Stratejisinin

Detaylı

Türk Akreditasyon Kurumu. LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA PROGRAMLARI PROSEDÜRÜ Doküman No.: P704 Revizyon No: 03. Hazõrlayan Kontrol Onay

Türk Akreditasyon Kurumu. LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA PROGRAMLARI PROSEDÜRÜ Doküman No.: P704 Revizyon No: 03. Hazõrlayan Kontrol Onay Doküman Adõ: YETERLİLİK DENEYLERİ VE LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA PROGRAMLARI PROSEDÜRÜ Doküman No.: Revizyon No: 03 5.2,5.3 03 5.2 ve 5.3 maddeleri değiştirildi 3, 4 02 5.2. Karşõlaştõrma Ölçümleri

Detaylı

BİTKİSEL ÜRETİM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU SÜS BİTKİLERİ ALT KOMİSYON RAPORU

BİTKİSEL ÜRETİM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU SÜS BİTKİLERİ ALT KOMİSYON RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2645 - ÖİK: 653 BİTKİSEL ÜRETİM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU SÜS BİTKİLERİ ALT KOMİSYON RAPORU ANKARA 2001 ISBN 975 19 2909-1 (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet Planlama

Detaylı

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU Doç. Dr. Mustafa S. KAÇALİN Kõrgõzistan Türkiye Manas Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türkoloji Bölümü İlgi tamlamasõ, iyelik tamlamasõ, ad tamlamasõ gibi

Detaylı

81221- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. porselenden 81229- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. diğer.

81221- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. porselenden 81229- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. diğer. I. ÜRÜN TANIMI VE ÇEŞİTLERİ Sõhhi Tesisat ürünleri genellikle banyo ve mutfaklarda kullanõlan ve hijyenik yönüyle öne çõkan küvvet, lavabo, klozet, rezervuar, musluk gibi sürekli suyla temas halindeki

Detaylı

Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri

Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri Özet Bulgular 09 Ekim 2002 TS/BAS/02-83 TÜSİAD tarafõndan hazõrlanan Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri

Detaylı

SUHAVZALARI, KULLANIMI VE YÖNETİMİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU

SUHAVZALARI, KULLANIMI VE YÖNETİMİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2555 ÖİK: 571 SUHAVZALARI, KULLANIMI VE YÖNETİMİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2001 Ö N S Ö Z Devlet Planlama Teşkilatõ nõn Kuruluş ve Görevleri Hakkõnda

Detaylı

NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ

NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ Doğan

Detaylı

Nitelikli Elektronik Sertifikanõn İptal Edilmesi EİK m.9 f.1 e göre,

Nitelikli Elektronik Sertifikanõn İptal Edilmesi EİK m.9 f.1 e göre, 15 Ocak 2004 tarihinde T.B.M.M. tarafõndan kabul edilerek yasalaşan ve 23 Ocak 2004 tarihli ve 25355 sayõlõ Resmi Gazete de yayõnlanan 5070 sayõlõ Elektronik İmza Kanunu ( Kanun veya EİK ) -25. maddesinde

Detaylı

ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR. N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ

ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR. N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ Mayõs 2001 ISBN 975 19 2763-3 (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet Planlama Teşkilatõnõn görüşlerini yansõtmaz.

Detaylı

ELEKTRONİK SANAYİİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU

ELEKTRONİK SANAYİİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2559 ÖİK: 575 ELEKTRONİK SANAYİİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2001 Ö N S Ö Z Devlet Planlama Teşkilatõ nõn Kuruluş ve Görevleri Hakkõnda 540 Sayõlõ Kanun

Detaylı

BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ

BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ SÜKRÜKTÜR BAKIMINDAN İKİ YAPININ İNCELENMESİ HAZIRLAYAN ARDA HAKAN ÖZGÜL 1 BÖLÜM 1 1.1. SİSTEM Sistem, konuşma dilimizde değişik anlamlarda kullanõlmaktadõr. Fakat

Detaylı

DİŞ HEKİMLİĞİNDE DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN KULLANIMI

DİŞ HEKİMLİĞİNDE DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN KULLANIMI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ DİŞ HEKİMLİĞİNDE DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN KULLANIMI Ferruh YILDIZ, Hakan KARABÖRK,

Detaylı

Bildirge metninin geniş çapta dağõtõmõnõn arzu edilir olduğunu düşünerek,

Bildirge metninin geniş çapta dağõtõmõnõn arzu edilir olduğunu düşünerek, BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ANTLAŞMASI DOĞRULTUSUNDA DEVLETLER ARASINDA DOSTÇA İLİŞKİLER VE İŞBIRLİĞİNE İLİŞKİN ULUSLARARASI HUKUK İLKELERİ KONUSUNDAKİ BİLDİRGE VE EKİ Genel Kurul, Devletler arasõnda dostça ilişkiler

Detaylı

SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI

SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2554 ÖİK: 570 HARİTA, TAPU KADASTRO, COĞRAFİ BİLGİ VE UZAKTAN ALGILAMA SİSTEMLERİ (ARAZİ VE ARSA POLİTİKALARI, ARAZİ TOPLULAŞTIRMASI, ARAZİ KULLANIMI) ÖZEL İHTİSAS

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ BEÜ ZONGULDAK MYO MİMARLIK VE ŞEHİR PL. BÖL. HARİTA VE KADASTRO PROGRAMI ZHK 117 TEMEL HUKUK DERSİ NOTLARI

Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ BEÜ ZONGULDAK MYO MİMARLIK VE ŞEHİR PL. BÖL. HARİTA VE KADASTRO PROGRAMI ZHK 117 TEMEL HUKUK DERSİ NOTLARI TEMEL HUKUK TANIŞMA TANIM ve KAVRAMLAR Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ BEÜ ZONGULDAK MYO MİMARLIK VE ŞEHİR PL. BÖL. HARİTA VE KADASTRO PROGRAMI ZHK 117 TEMEL HUKUK DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz/

Detaylı

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ... 3 1 Toz ve Gaz Emisyonlarõnõn Kontrolü...4-5 Toz...4-5 Havada Hidrojen Siyanür (HCN) Gazõ... 6 2 Gürültü Kontrolü... 7 3 Kimyasal

Detaylı

üçüncü değerlendirme raporu

üçüncü değerlendirme raporu Avrupa nõn Çevre sorunlarõ: üçüncü değerlendirme raporu Özet Avrupa Çevre Ajansi Mizanpaj: Brandenborg a/s Yasal uyarõ Bu yayõnõn içeriği Avrupa Komisyonu ya da diğer Avrupa Topluluklarõ kurumlarõnõn resmi

Detaylı

TMMOB TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ TMMOB DEMOKRASİ KURULTAYI BİLDİRGESİ 21 MAYIS 1998 ANKARA

TMMOB TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ TMMOB DEMOKRASİ KURULTAYI BİLDİRGESİ 21 MAYIS 1998 ANKARA TMMOB TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ TMMOB DEMOKRASİ KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ 21 MAYIS 1998 ANKARA TMMOB Demokrasi Kurultayõ 13-14 Aralõk 1997 ve 21 Mayõs 1998 tarihlerinde yapõlmõştõr. Bu kitapçõkta,

Detaylı

Kent İçi Trafik Güvenliği: Problemler ve Çözüm Önerileri* Prof. Dr. Nebi Sümer

Kent İçi Trafik Güvenliği: Problemler ve Çözüm Önerileri* Prof. Dr. Nebi Sümer Kent İçi Trafik Güvenliği: Problemler ve Çözüm Önerileri* Prof. Dr. Nebi Sümer Trafik ve Ulaşõm Güvenliğinden sorumlu kurum ve kuruluşlarla, ilgili alandaki bilim insanlarõnõ bir araya getirmeyi amaçlayan

Detaylı

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ... 3 1 Toz ve Gaz Emisyonlarõnõn Kontrolü...4-5 Toz...4-5 Havada Hidrojen Siyanür (HCN) Gazõ... 6 2 Gürültü Kontrolü... 7 3 Kimyasal

Detaylı

8 YILLIK KESİNTİSİZ TEMEL EĞİTİM

8 YILLIK KESİNTİSİZ TEMEL EĞİTİM 8 YILLIK KESİNTİSİZ TEMEL EĞİTİM ÖNSÖZ 8 YILLIK KESİNTİSİZ EĞİTİM Bu kez sizlere bir kitap özeti değil bir rapor özeti sunuyoruz: Avrupa Yuvarlak Masa European Round Table (ERT) kuruluşu tarafõndan hazõrlanan

Detaylı

DOĞU ANADOLU PROJESİ ANA PLANI

DOĞU ANADOLU PROJESİ ANA PLANI T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI DOĞU ANADOLU PROJESİ ANA PLANI YÖNETİCİ ÖZETİ RAPORU HAZIRLAYAN ORTAK GİRİŞİM ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ FIRAT ÜNİVERSİTESİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ KAFKAS ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP)

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VI: MEKANSAL GELİŞME

Detaylı