(1994) - YOMRALIOĞLU, T. / ÇELİK, K., GIS?, CBS'94-1.Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Sayfa:21-32, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "(1994) - YOMRALIOĞLU, T. / ÇELİK, K., GIS?, CBS'94-1.Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Sayfa:21-32, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon"

Transkript

1 GIS? Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU, Araş.Gör. Kemal ÇELİK Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik -Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü, Trabzon ÖZET : Geographical Information Systems (GIS) veya ülkemizdeki adõyla Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), grafik ve grafik-olmayan veriler ile bütün içerisinde çalõşan bir bilgi sistemi olarak bilinmektedir. Geniş bir uygulama alanõ olmasõna karşõn, GIS'in kesin bir tanõmlamasõ yapõlamamaktadõr. Kullanõcõsõna göre farklõ şekilde yorumlanan GIS, bazen bir sistem, bazen de oluşturulan bilgi sistemi içerisinde kullanõlan teknolojik bir araç olarak görülmektedir. Bu yazõda, GIS'in tarihsel gelişimi dikkate alõnarak, benzeri özellikleri gösteren diğer sistemler ile karşõlaştõrõlmasõ yapõlarak bazõ terimler üzerinde durulmuştur. 1. GİRİŞ Günümüz toplumlarõnca bilginin önemi anlaşõlmõş olacak ki çağõmõz "bilgi çağõ" olarak adlandõrõlmõş ve bu konuda ülkeler büyük bir yarõş içerisine girmiştir. Artõk bir kaynak olarak kabul edilen bilgiden en iyi şekilde yararlanma yoluna gidilmektedir. Bilginin toplumsal gelişmeler üzerindeki önemini Tekeli [1994] Bilgi Çağõ adlõ eserinde şöyle vurgulamaktadõr. " Dünyada bütün toplum, örgüt ve insanlar kadar, her bilimsel disiplini etkisi altõna alan bir devrim bize meydan okuyor. Bilgi çağõ olarak tanõmlanan bu süreçten en çok etkilenecek olan toplumlar ise, gelişmesini henüz tamamlamamõş Türkiye gibi ülkeler olacaktõr. Bilgi çağõnõn etkileri, teknik özellikte olmaktan çok toplumlarõn sosyal, kütürel ve ekonomik yaşamlarõnda görülecektir. Bu etkilerin yarattõğõ toplumsal tepkileri açõklayabilmek için bu konuda felsefi ve bilimsel yaklaşõmlarõn benimsenmesi önem kazanmaktadõr". Prof.Dr.Hasan TEKELİ [1994], s.7 Her alanda olduğu gibi, harita-destekli uygulamalarõn yerine getirilmesinde de bilgiden maksimum düzeyde yararlanarak bilgiyi etkili bir şekilde kullanmak gerekmektedir. Bunu gerçekleştirmek için, günümüz bilgi teknolojisinin bu alanlarda kullanõlmasõ yeterli olacaktõr. Özellikle harita bilgisi olarak nitelendirilen, konuma bağõmlõ grafik ve grafik olmayan yazõlõ bilgilerin bir sistem içerisinde bütünleştirilmesi gerekmektedir. Ancak bu sayede depolanacak bilgiye hõzlõ ve sağlõklõ bir ulaşõm söz konusu olacaktõr.

2 Geographical Information Systems (GIS), bu imkanõ günümüzde kullanõcõya sağlayan önemli bir teknolojik araç olarak mevcuttur. Geniş bir uygulama alanõ bulan GIS, ülkemizde henüz yeni yeni kullanõlmaya başlamõştõr. Mevcut uygulamalar neticesinde yararlarõ daha da iyi görülerek anlaşõlacak olan GIS'in, ülkemizde özellikle kamu kurumlarõnca kullanõlarak diğer müteşebbüs sahiplerinin de bu konuda teşvik edilmesi gerekmektedir. GIS uygulamalarõnõn ülkemizdeki gelişimi yanõnda bir de kavramsal olarak gerekli tanõmlamalarõn yapõlmasõ gerekmektedir. Tam olarak türkçemize çevirdiğimizde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) olarak isimlendirilen bu terimin anlamsal olarak GIS'e karşõlõk gelip gelmediği konusunda henüz yeterli tartõşmalarõn yapõlamadõğõ görülmektedir. Bu nedenle, GIS kavramõ çoğu kez yazõlõm-donanõm sistemleri (örn: Arc/Info, Intergraph, System-9, AutoCAD vd.), Veri Tabanõ Yönetim Sistemleri (Data Base Management Systems - DBMS), Bilgisayar Destekli Çizim ve Tasarõm (Computer Aided Desing - CAD), Arazi Bilgi Sistemleri (Land Information Systems - LIS), Kent Bilgi Sistemi (Urban Information System - UIS) gibi sistemler ile karõştõrõlmaktadõr. Bütün bu sistemler teknolojideki gelişmelere paralel olarak ortaya çõkmakta ve gelişmeye bağlõ olarak zamanla isim değişikliklerine uğramaktadõrlar. Örneğin başlangõçta Çok Amaçlõ Kadastro (Multipurpose Cadastre) olarak ortaya çõkan kavram bugün Arazi Bilgi Sistemi (LIS), hâtta Parsel-destekli Bilgi Sistemi (Parcel-Based Information System) olarak isimlendirilmektedir. Genellikle bu tür isimlendirmeler uygulama biçimine göre yapõlõrlar. Ancak bunlarõn tümü bir bilgi sistemi şemsiyesi altõnda olup, önemli olan, kullanõlacak sistemin esas fonksiyonunun ne olduğunun bilinmesidir (Örn:Tapu-Kadastro Bilgi Sistemi-TAKBİS, Orman Bilgi Sistemi-ORBİS). 2. BİLGİ SİSTEMLERİ Bilgi sistemleri ve bunlarõn sõnõflandõrõlmasõna ilişkin tartõşmalar sadece ülkemizde değil, diğer ülkelerde de yapõlmaktadõr. Ancak teknolojiyi devamlõ olarak transfer etmek zornuda kalan ülkemiz için bu türden tanõmsal sorunlar daha da fazla olmaktadõr. Konuya açõklõk getirmek amacõ ile, bilgi sistemlerinin sõnõflandõrõlmasõna geçmeden önce "bilgi" ve "sistem" kelimeleri ayrõ ayrõ irdeleyelim. Bilgi, insan zekâsõnõn erişebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin tümü olarak tanõmlanabilir [Ağar, 1974]. Genel olarak, öğrenme, araştõrma ve gözlem sonucu ortaya çõkan bilgi, sosyal, bilimsel, ekonomik, kültürel vs konularda araştõrma ve inceleme yapmak, günlük

3 gelişmelere yön vermek, politika üretmek için gerekli olan önemli bir kaynak ve ihtiyaçtõr. Nitekim bugünki gelişmiş toplumlarõn bilgi düzeyleri ve bilgiyi izleme kapasitelerinin yüksek olmasõ neticesinde, diğer toplumlara göre daha saygõn bir yer almõşlardõr. Bilgi, genel olarak üç ana grup halinde sõnõflandõrõlabilir. (A) (B) (C) Mevcut bilgiler a. Sabit bilgiler (özel isim) b. Değişken bilgiler (sõcaklõk, basõnç) c. Birikimli bilgiler (nüfus, tapu, arşiv bilgisi) Üretilebilen bilgiler (koordinat, alan, yenileme) Planlanan bilgiler (imar planõ, uçuş planõ) Bilgi kendiliğinden oluşamaz. Dolayõsõyla bilginin elde edilmesi için mutlak suretle takip edilmesi gereken bir yol, yani bir sistemin var olmasõ gerekir ki toplanacak bilgi verimli hale dönüştürülebilsin. Sistem, bir sonuç elde etmeye yarayan yöntemler düzenidir. Bilginin toplanõp işlenmesi de belli bir sistemin var olmasõnõ gerektirmektedir. Bu amaçla kurulan sistemlere "bilgi sistemleri" adõ verilmektedir. Dolayõsõyla bilgi sistemi, bilgiye kolayca erişip, bilgiyi daha verimli kullanabilmek için oluşturulan bir sistemdir. Bunun yanõnda, günümüzdeki bilgi sistemlerinin temel fonksiyonu "doğru-karar" verebilme kapasitesini artõrmaktõr. Bilgi sistemi, organizasyonlarõn yönetimsel fonksiyonlarõnõ desteklemek amacõ ile bilgiyi toplayan, depolayan, üreten ve dağõtan bir mekanizma olarakta tanõmlanõr [AGI, 1991]. Böyle bir sistem klasik yazõlõ dökümantasyon sistemi olabileceği gibi, bilgisyar destekli bir sistem de olabilir. Böyle bir sistem ile esas amaç planlama, araştõrma ve manejerlik işlevlerinde kullanõcõnõn karar-verme yeteneğini artõrarak, neden ve niçinler ile en doğru kararõ vermesine yardõmcõ olmaktõr. Bir bilgi sistemi Şekil 1'de görüldüğü gibi, gözlem aşamasõndan veri toplama ve analizine kadar uzanan bir dizi işlem akõşõndan oluşur.

4 Kullan c šhtiyaçlar Kullan c faaliyeti Ç kt -sonuç üretimi Planlama Veri toplama Veri depolama š lem-analiz Şekil.1: Basit anlamda bir bilgi sisteminde işlem akõşõ [Star ve Estes, 1990] 2.1. Bilgi Sistemlerinin Sõnõflandõrõlmasõ Günümüzdeki kurum ve kuruluşlar, bilginin önemini daha iyi kavrayarak, bilgi paylaşõmõna ilişkin mevcut faaliyetlerde maliyeti azaltõp, verimin artmasõnõ hedeflemişlerdir. Bunu gerçekleştirmek için de bilgisayardan yararlanma yoluna gidilmektedir. Nitekim mevcut bir sistemin daha verimli çalõşmasõ için insan ve bilgisayar faaliyetleri ve sisteme katkõlarõ karşõlaştõrõldõğõnda birbirlerine göre üstünlükleri olduğu da görülmektedir (Tablo 1). Tablo 1: Bilgi işlemede insan ve bilgisayar kapasitelerinin karşõlaştõrõlmasõ [Martin, 1992] Faaliyet İnsan Bilgisayar Yerleşim masrafõ pahalõ ucuz Zamana göre performans azalma sabit Yenileme masrafõ pahalõ ucuz Kalõcõlõk-Süreklilik zayõf çok iyi Hesap kapasitesi zayõf çok iyi Beklenmedik olaya hakimiyet iyi zayõf Ortak çalõşma anlayõşõ çok iyi zayõf Konuşma yeteneği iyi zayõf Bilgi sisteminin mutlak suretle bilgisayar destekli olmasõ zorunlu değildir. Herhangi bir bilgi sistemi klasik yöntemler ile olabileceği gibi klasik+bilgisayar bütünleşikli bir sistem de olabilir. Esas olan, bilgi sisteminin ana fonksiyonu olan kullanõcõ, plancõ, araştõrmacõ ve yöneticilerin karar verme kapasitesini artõrmaktõr. Bilgisayar burada sadece işleme hõz kazandõrõcõ bir araç niteliğindedir.

5 Özellikle bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler "bilgi sistemi" kavramõnõn günümüzde daha sõkça telafüz edilmesine neden olmaktadõr. Geniş bir uygulama alanõ olan bilgi sistemleri uygulama şekillerine göre sõnõflandõrõlmaktadõr. Ancak, bilgi sistemlerine kurum ve kuruluşlar kendi uygulanmalarõ açõsõndan baktõklarõndan ve bazende bu sistemleri ortaklaşa kullandõklarõndan bilgi sistemlerinde belirgin bir sõnõflandõrma yapmak zor olmaktadõr. Ancak, Şekil 2'de belirtildiği gibi, bilgi sistemlerini başlangõçta iki gruba ayõrmak mümkündür. 1. Konumsal Olmayan Bilgi Sistemleri (KOBS) : Bu tür bilgi sistemleri daha çok kuruma veya organizasyona yönelik yönetimsel fonksiyonlarõ içerirler. Örneğin bir kurumun çalõşmasõ için gerekli yasal düzenlemeler, çalõşma prensibleri, kişilerin üstleneceği görevler ve bu görevlerin yerine getirilmesinde yine kişiler veya kurumlar arasõ işbirliğinin neler olduğu veya olmasõ gerektiği hususu konumsal olmayan bilgi sisteminin kapsamõ dahilindedir. Çok basit anlamda KOBS için bir örnek olarak, herhangi bir kurum bünyesindeki sekreteryalõk işlemi verilebilir. 2. Konumsal Bilgi Sistemleri (KBS) : Objelerin sadece koordinatõ ile değil, aynõ zamanda öznitelik bilgileri ile de tanõmlanmasõnõ konu alan bir bilgi sistemidir. KBS'nin en önemli özelliği, herhangi bir obje'nin mutlak suretle x,y,z koordinat bilgisi ile tanõmlanmasõ ve bunun yanõsõra, o objenin özelliklerini tanõmlayõcõ alfasayõsal bilgisinin de var olmasõdõr. Bilgisayar teknolojisindeki gelişmelere pararlel olarak, grafik ve grafik olmayan bilgiler bir sistem dahilinde ilişkilendirilmiş ve buna bağlõ olarakta yeni uygulama alanlarõ ortaya çõkmõştõr. Konumsal bilgi ile çalõşanlar sistemlerde kesin bir sõnõflandõrma yapõlmamakla birlikte bazõ araştõrmacõlar [Cowen, 1987; Dale ve McLaughlin, 1988; Larsson, 1991] Şekil.2'ye benzer bir sõnõflandõrmayõ yapmaktadõr Konumsal Bilgi Sistemlerindeki Gelişmeler Konumsal bilgi sistemlerine ilişkin ilk çalõşmalar 1960'õn sonlarõ ve 1970'li yõllarõn başõnda başlamõştõr. Başlangõçta bilgisayar destekli çizim ve tasarõm (CAD) şeklinde gelişen KBS teknolojisinin ilk uygulandõğõ yerlerin başõnda, Harvard Üniversitesi Grafik Laboratuvarõ; Coloroda kamu servisleri şirketler grubu; Houston gaz şirketi; Kanadadoğal kaynaklarõn yönetimi kurumu gelmektedir. Genelde, organizasyon gruplarõ ve özel şirketler kendi ticari işlemlerini geliştirmek amacõ ile CAD sistemlerini kullanmõşlardõr.

6 BšLGš SšSTEMLERš KONUMSAL-OLMAYAN BšLGš SšSTEMLERš KONUMSAL BšLGš SšSTEMLERš šdari Sistem Yasal Sistemler Haberle me KONUM BšLGšLERš ARAZš BšLGšLERš Çevresel Altyap Kadastral Sosyoekonomik Mühendislik Bilgiler Bilgiler Bilgileri Bilgiler Toprak Kamu hizmetlerimülkiyet SaŸl k šklim Binalar DeŸerlendirme Nüfus Jeoloji Ula m Tapu-sicil Seçim Bitki örtüsü šleti im Emlak Göç Yabani hayatkanalizasyon Vergi Araziye Yönelik Ki iye Yönelik Nokta ve Poligon Referansl Parsel Referansl Şekil.2 : Bilgi Sistemlerin Sõnõflandõrõlmasõ GIS'in teorik anlamda ortaya çõkmasõ, 1960'lõ yõllarõn sonunda Harvard Üniversitesinde gerçekleştirilen bir proje ile olmuştur. Bu proje neticesinde, gölgeli eğim haritalarõnõn bilgisayar aracõlõğõ ile üretilebileceği anlaşõlmõş ve bu amaçla SYMAP adõ verilen bir program geliştirilmiştir. 1970'li yõllarda yine aynõ üniversitede, poligon işlemlerinin yapõlarak veri katmanõ oluşumuna imkan sağlayan ODYSSEY adlõ program geliştirlmiştir. Bu ürünler, GIS fonksiyonunu yerine getiren konumsal veri işlem alanõndaki ilk uygulamalar olarak bilinirler [Montgomery ve Schuch, 1993].

7 Bilgisayar destekli haritacõlõk (AM-Automated Mapping) ve Tesislerin Yönetimi (FM- Facilities Management) teknolojiside ilk olarak 1960'lõ yõllarda ticari piyasada görülmeye başlamõştõr. Colorado Kamu Servisleri şirketinde (CPCo) kullanõlmaya başlayan AM/FM teknolojisi, daha sonra yazõlõ veriler (tabular data) ile birleştirilmek istenmiştir. Konumsal veriye dayalõ olarak, IBM ve CPCo işbirliği ile AM/FM sistemi "Geo-tesisleri Veri Tabanõ" adlõ bir sisteme dönüştürülmüştür. AM/FM sistemleri genellikle endüstriyel amaçlõ problemlerin çözümü için geliştirilmiş bilgisayar destekli çizim ve tasarõm işlemlerini yerine getiren bir CAD ürünüdür. CAD sistemleri çok çeşitli grafiksel katmanlarõn ayrõ ayrõ çizimine ve edit edilmesine imkan vermektedir. İki ve üç boyutlu çizimlerde CAD ile yapõlabilmektedir. Ancak tablo vb yazõlõ bilgilerin işlenmesi CAD ile mümkün olmadõğõndan, ayrõ bir veri tabanõna ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyaç, Veri Tabanlarõ 'nõ (DBASE) ortaya çõkarmõştõr. Veri Tabanõ Yönetim Sistemleri (Database Management Systems - DBMS) olarakta bilinen DBASE sistemleri, tablo formundaki yazõlõ bilgileri (Tabular data), depolayan ve işleyen sistemlerdir. Oluşturulmasõ düşünülen veri tabanõ kullanõcõlar tarafõndan tasarlanarak, gerekli yazõlõm destekleri ile gerçekleştirilir. DBMS'de veri tabanlarõna ilişkin yapõlar, verilerin birbiri ile olan ilişkileri dikkate alõnarak belli bir formda tasarlanõrlar. Genellikle, hiyerarşik (hierarchical), ağ (network) ve ilişkisel (relational) veri modelleri, veri tabanõ oluşturmada kullanõlan modellerdir. Bunlardan ilişkisel veri modeli günümüzde en yaygõn olarak kullanõlanõdõr. CAD teknolojisi ile çalõşan AM/FM sistemleri, nokta ve lineer özelliklerin, örneğin; boru, kablo, elektrik, su, kanal vb hat kapaklarõnõn gösteriminde kullanõlmaktadõr. Bu tür tesislere ilişkin yazõlõ bilgiler ise ayrõ bir veri tabanõnda depolanõr. Dolayõsõyla bir bütün içerisinde olmayan bu tür sistemler ile etkili bir konumsal veri işlemi yapmak mümkün değildir. Nitekim GIS ile CAD sistemlerinin ayrõldõğõ en önemli nokta, grafik ve grafik olmayan veri tabanlarõnõn bu sistemler içerisindeki işlevleridir. Özellikle, CAD kullanõcõsõ, grafik işleme herhangi bir kodlama ve veri tabanõ tasarõmõ yapmaksõzõn başlayabilir. Oysa GIS gibi bir sistemde başlangõçta bir kodlama ve veri tabanõ tasarõmõ şarttõr. Bu nedenle GIS gibi daha etkili sistemlerin oluşturulmasõ kaçõnõlmaz olmuştur. Bu zorunluluk bugünki konumsal bilgi sistemlerini ortaya çõkarmõştõr.

8 Dale ve McLaughlin [1988], konumsal bilgileri özelliklerine ve kullandõklarõ veri tiplerine göre, Şekil.2 'de görüldüğü gibi genel olarak dört grupta toplamaktadõrlar. Bunlar; 1. Çevresel (Environmental) Bilgi Sistemi : Çevrenin fiziksel, kimyasal veya biyolojik yapõsõnõ ve bunlarõn çevreye olan etkilerini insan-çevre ilişkisi ile irdeleyen bir bilgi sistemidir. Örneğin; hava kirliliği, bitki örtüsü, doğal kaynaklar). 2. Altyapõ-Mühendislik (Infrastructure) Bilgi Sistemi : Mühendislik, alt ve üst yapõlarõ ve bunlar arasõndaki ilişkileri irdeler. Yeraltõ ve yerüstü tesislerin yapõlanmasõ, korunmasõ, bakõm-onarõm ve yerel idarelerce yapõlan diğer temel hizmetlerinin yerine getirilmesi bu bilgi sisteminin temel görevleridir. 3. Kadastral (Cadastral) Bilgi Sistemi : Kadastro işlemlerini esas alarak, mülkiyete ilişkin görevlerin yerine getirilmesinde, parsel bazõnda, arazi kullanmasõ, planlama ve mülkiyet haklarõ arasõndaki ilişkileri düzenler. 4. Sosyo-ekonomik Bilgi Sistemi : Ülke veya bölge bazõnda sosyal ve ekonomik yapõlaşma için gerekli olan bilgilerin toplanmasõ ve işlenmesini esas alan bilgi sistemidir. Özellikle, istatistik, nüfus vb demografik verileri ile idari bölge zonlarõnõn tespitini kapsamõna alõr. 3. GIS? GIS, bazõ araştõrmacõlara göre konumsal bilgi sistemlerin tümünü içeren bir kavram, bazõlarõna göre konumsal bilgi sistemi içerisinde özel amaçla kullanõlan bir sistem olarak yorumlanmaktadõr. Dolayõsõyla, bilgi sistemlerinin sõnõflandõrõlmasõnda, GIS'in yeri konusundaki tartõşmalar hâla devam etmektedir. Ancak şu bir gerçek ki, GIS genellikle uygulama şekline göre değişik isimler ile ifade edilmektedir. Bunlardan bazõlarõ Tablo.2'de listelenmiştir. GIS kullanõcõlarõnõn farklõ disiplinlerden olmasõ nedeniyle, bu kavram değişik şekillerde tanõmlanmaktadõr. Maguire [1991] 'nin de belirttiği gibi, GIS dünyada konumsal bilgi ile ilgilenenler arasõnda geniş bir merak uyandõrmõş durumda. Gelişmelerdeki hõzlõ

9 değişiklikler, özellikle ticari beklentiler, farklõ uygulama ve fikirler, GIS'in kesin bir tanõmõnõn yapõlamamasõna neden olmaktadõr. Tablo 2 : Uygulama şekillerine göre GIS çeşitleri [Maguire, 1992] Kadastral Bilgi Sistemi (Cadastral Information System) Görüntü işlem tabanlõ Bilgi Sistemi (Image based Information System) Arazi Veri Sistemi (Land Data System) Arazi Bilgi Sistemi (Land Information System) Coğrafik referanslõ Bilgi Sistemi (Geographically referenced Inf. Sys.) Doğal Kaynak Yönetimi Bilgi Sistemi (Natural Resource Management Inf. Sys.) Ticari Analiz Bilgi Sistemi (Market Analysis Information System) Çok Amaçlõ Kadastro (Multipurpose Cadastre) Planlama Bilgi Sistemi (Planning Information System) Mülkiyet Bilgi Sistemi (Property Information System) Toprak Bilgi Sistemi (Soil Information System) Mekansal Bilgi Sistemi (Spatial Information System) Mekansal Karar-destekli Bilgi Sistemi (Spatial decision support Inf. Sys.) Kent Bilgi Sistemi (Urban Information System) GIS için yapõlan tanõmlardan bazõlarõ ; "GIS, belirli bir gaye ile yeryüzüne ait verilerin toplanmasõ, depolanmasõ, sorgulanmasõ, transferi ve görüntülenmesi işlevlerini yerine getiren araçlarõn tümüdür" [Burrough, 1986] "GIS, genel harita bilgilerini görüntülemeye yarayan bilgi yönetimi sisteminin bir şeklidir " [Devine ve Field, 1986] "GIS, Coğrafik bilgileri bir bilgisayar ortamõnda depolayan ve analiz eden bir araçtõr" [ESRI, 1987] "GIS, konumsal veya coğrafik koordinatlarõ referans alan ve bu veriler ile çalõşmayõ dizayn eden bir bilgi sistemidir" [Star ve Estes, 1990] "GIS, yeryüzü referanslõ verileri toplayan, depolayan, kontrol eden, işleyen, analiz eden ve görüntüleyen bir sistemdir" [AGI, 1991]

10 Özet olarak; "GIS, konuma dayalõ gözlem ve ölçmeler neticesinde elde edilen grafik ve grafik olmayan verileri bir bütün içerisinde işlemeye yarayan teknolojik bir araçtõr". Yukarõda yapõlan tanõmlardan da anlaşõlacağõ gibi GIS'in bir sistem mi, yoksa bir araç mõ, olduğu konusunda tartõşmalar vardõr. Özellikle ülkemizde yeni yeni uygulama alanõ bulan GIS konusunda, bir kavram bütünlüğü oluşturmak amacõ ile konunun tartõşõlmasõ gerekmektedir. Türkçemize Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) olarak geçen bu kavram ile ülkemizde ifade edilmek istenen; 1. Diğer bilgi sistemlerini kapsayan bir konumsal bilgi sistemi mi? 2. Konumsal bilgi sistemi içerisinde yer alan ve klasik coğrafik bilgi amaçlõ bir sistemin oluşturulmasõ mõ? 3. Harita bilgilerini bilgisayar ortamõnda işlemeye yarayan bir yazõlõm mõ dõr? Kavramsal anlaşmazlõklarõn ortadan kaldõrõlmasõ için, bu sorular õşõğõnda CBS'nin yerinin belirginlenmesi veya yeniden isimlendirilmesi gerekir. Öncelikle bir bilgi sistemi isimlendirmesi ve bu sistem şemsiyesi altõnda uygulamaya yönelik özel amaçlõ bilgi sistemlerinin sõnõflandõrõlmasõnõn yapõlmasõ gerekmektedir. Ancak bu tür özel amaçlõ sistemlerinin işlevlerini tam olarak yerine getirmek için de teknolojik bir araça ihtiyaç vardõr ki bu da bugün GIS olarak isimlendirilen yazõlõm-donanõm bileşenidir. Herhangi bir bilgi sisteminden söz ediliyor ise, başlangõçta bu sistem için mutlak suretle bir tasarõm var demektir ve bu tasarõm kurumdan kuruma farklõ olabilmektedir. Oysa bugün dünya piyasalarõnda, GIS adõ altõnda bir çok sistem satõlmaktadõr. Kurum ve kuruluşlar bilgi sistemi tasarõmõnõ yaparak, kullanõlacak yazõlõm ve donanõmõ piyasadan temin etmektedirler. Ancak bunlar yeterli olmayõp, satõn aldõklarõ bu tür sistemler ek bir takõm yazõlõmlarõ da kendileri geliştirmek zorundadõrlar. Örneğin bir bölge bazõnda Arazi Bilgi Sistemi (ABS) geliştirilmek isteniyor ise bu Konumsal Bilgi Sistemin bir fonksiyonudur ve bir tasarõm ve uygulama gerektirir. Bu tasarõm her zaman için standart olmayõp bölge özelliklerine göre farklõlõk gösterir. ABS'nin beklenen verimi sağlamasõ için teknojik araç olan GIS'in bu sistem içerisinde kullanõlmasõ gerekir. Aynõ şekilde küçük ölçekli harita verisi kullanõlarak bir ABS geliştirilmek istenir ise, bunu da CBS olarak isimlendirebiliriz. Bu aşamada GIS, CBS içerisinde bir araç olarak ta kullanõlabilir. Terim karmaşõklõğõ olmamasõ açõsõndan GIS yerine "Konumsal Veri İşlem Sistemi (KVİS)" kullanõlabilir.

11 4. SONUÇ Bilgi sistemlerindeki hõzlõ gelişmeler haritaya yönelik uygulamalarõ önemli bir şekilde etkilemiş ve etkilemeye de devam etmektedir. Başlangõçta CAD sistemleri kullanõlarak yapõlan çizim işlemleri, zamanla veri tabanlarõ ile ilişkilendirerek bugünkü konumsal bilgi sistemlerinin doğmasõna neden olmuştur. Konuma dayalõ hertürlü veriyi toplama, depolama, işleme ve görüntüleme görevlerini yerine getiren teknojik araçlar, harita altlõk bilgilerini daha verimli kullanõlõr bir hale getirmiştir. Uluslararasõ ticari alanlarda GIS olarak adlandõrõlan bu tür sistemler ülkemizde henüz kullanõlmaya başlanmõştõr. Teknolojik araçlar ile birlikte ülkemize transfer edilen terimlerin tam olarak ifade edilememesinden dolayõ GIS'in ne olduğu tam olarak anlaşõlamamõştõr. Özellikle, GIS'in bir sistem mi yoksa bir araç mõ olduğu tartõşõlmaktadõr. Bir objenin konum bilgisi olarak, o objenin x,y,z koordinatlarõ yanõnda bir de öznitelik bilgilerinin bilinmesi gerekmektedir. Yani grafik ve grafik olmayan bilgiler herhangi bir sistem içerisinde bütünleşik halde olmalõdõr. Bu şekildeki bir bütünleşik yapõnõn oluşturulmasõ Konumsal Bilgi Sistemi (KBS) 'nin konusudur. Dolayõsyla KBS, genel çatõyõ oluşturur. Bu çatõ altõnda özel amaçlõ bilgi sistemleri bulunabilir. Bunlara örnek olarak şu sistemler verilebilir; kadastro parselini esas alarak büyük ölçekli harita verileri ile mülkiyet verileri arasõndaki ilişkileri irdeleyen Arazi Bilgi Sistemi (ABS), herhangi bir nokta'yõ referans alarak, özellikle küçük ölçekli harita verileri ile bölge veya ülke genelindeki doğal veya beşeri ilişkileri açõklamayõ amaçlayan Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS), altyapõ tesisleri ile üst yapõlara ilişkin kamu hizmetlerini esas alarak, kentsel faaliyetlerin planlõ bir şekilde yerine getirilmesini ve bu faaliyetlerin yönetilmesini amaçlayan Kentsel Coğrafi Bilgi Sistemi (KCBS), orman bölgelerini esas alarak, ormanlarõn sõnõflandõrmasõnõ, bakõmõ ve korumasõ ile orman envanterlerinin çõkarõlmasõnõ amaçlayan Orman Bilgi Sistemi (ORBİS), vd. KBS çatõsõ altõndaki tüm bu sistemler özel amaca yönelik sistemlerdir. Bu sistemler uygulayõcõlarõ tarafõndan tasarlanarak gerçekleştirilirler. Ancak, bütün bu sistemler içerisinde veri toplama, depolama, işleme ve görüntüleme ihtiyaçlarõnõ hõzlõ ve sağlõklõ bir şekilde yerine getirecek olan bir yazõlõm+donanõm'a da ihtiyaç vardõr. Bigisayar teknolojisi olan bu sistem, Konumsal Veri İşlem Sistemi (KVİS) 'i olarak adlandõrõlõr.

12 KVİS'e örnek olarak, Arc/Info, Intergraph, System 9, MapInfo, SmallWorld, Span gibi sistemler verilebilir. KAYNAKLAR AGI (1991), GIS Dictionary, Ver.1.1, Association for Geographical Information Standards Committee Publication, UK. Ağar, T. (1974), İnsan-Bilinç-Sistem Sevk ve İdare İkilemleri, Sistem Yayõn Dizisi: 1, Ankara. Burrough, P. (1986), Principles of Geographical Information Systems for Land Resources Assessment, Oxford. Cowen, D. (1987), GIS vs. CAD vs. DBMS: What are the differences?, GIS'87, American Congress on Surveying and Mapping, and American Society for Photogrammetry and Renote Sensing, Vol.1, s Dale, P. ve McLaughlin, J. (1988), Land Information Management, Oxford University Press, Oxford. Devine, H., ve Field, R., (1986), The gist of GIS, Journel of Forest, August, s ESRI (1987), Arc/Info Programmers Manual, Vol.I, Environmental Systems Research Institute, Redlands, California. Larsson, G. (1991), Land Registration and Cadastral Systems: Tools for Land Information and Management, Longman Scientific&Technicals. Maguire, D.J., (1991), An Overview and Definition of GIS, In Maguire D.J., Goodchild M, Rhind D (eds.), Geographical Information Systems: Principles and Applications, Vol.1, Longman, London. Martin, C. (1992), Information Systems: A management perspective, McGraw-Hill Book Company. Montgomery, G. ve Schuch, H. (1993), GIS Data Conversion Handbook, GIS World Books, GIS World Inc., USA. Star, J. ve Estes, J. (1990), Geographical Information Systems: An Introduction, Prentice Hall, New Jersey. Tekeli, H. (1994), Bilgi Çağõ, Simavi Yayõnlarõ Deneme İncelemeDizisi:15, İstanbul.

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar Dr. Tahsin YOMRALIO LU Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Yomralõoğlu, Tahsin Coğrafi bilgi sistemleri: Temel kavramlar ve uygulamalar

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TANIMLAYICILARI İÇİN ÖNERİLER

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TANIMLAYICILARI İÇİN ÖNERİLER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ COĞRFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TNIMLYICILRI İÇİN ÖNERİLER Hande

Detaylı

GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN ORTA ÖLÇEKLİ CBS ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ

GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN ORTA ÖLÇEKLİ CBS ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN

Detaylı

KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME

KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU, Araş.Gör. Osman DEMİR Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik -Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ

NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ Doğan

Detaylı

Türk Akreditasyon Kurumu. Doküman No.: P509 Revizyon No: 01. Kontrol Onay. İmza. İsim

Türk Akreditasyon Kurumu. Doküman No.: P509 Revizyon No: 01. Kontrol Onay. İmza. İsim Doküman Adõ: GÜVENLİK SÜREÇLERİ Doküman No.: P509 Revizyon No: 01 5 01 Bilgi İşlem Personelin Bilgilerin Gizliliği konusundaki taahhütlerine ilişkin paragraf eklendi. Sayfa No Rev. Revizyon Nedeni Yürürlük

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN YAZILIM GELİŞTİRME

YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN YAZILIM GELİŞTİRME Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr Planlamada Uygulama Araçları Yrd. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM,yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr II. Ders_İçerik 6. Planlamada Veri Yönetimi Coğrafi Bilgi

Detaylı

BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI

BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI I Gİ R İŞ Bilgi, geleneksel faktörlerin yanõ sõra üretimin en temel girdisi haline gelmiştir. Dünya ekonomisindeki küreselleşme ile bilgi ve iletişim teknolojilerindeki

Detaylı

İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI

İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞU Araş.Gör. Bayram UZUN Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü 61080 - Trabzon 1. GİRİŞ Kentin

Detaylı

DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK

DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK Dursun Z. ŞEKER

Detaylı

TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU

TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU Özgün

Detaylı

MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ VE BİR ÖRNEK UYGULAMA

MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ VE BİR ÖRNEK UYGULAMA Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ

Detaylı

CBS de KURUMSALLAŞMA MA SÜRECİ. Prof Dr Tahsin YOMRALIOĞLU. www.gislab. İnsanlar. Yöneticiler. Görevleri. bilgi. information.

CBS de KURUMSALLAŞMA MA SÜRECİ. Prof Dr Tahsin YOMRALIOĞLU. www.gislab. İnsanlar. Yöneticiler. Görevleri. bilgi. information. CBS de KURUMSALLAŞMA MA SÜRECİ Prof Dr Tahsin YOMRALIOĞLU LU www.gislab gislab.ktu.edu.tr Yeryüzü Kaynakları İnsanlar İhtiyaçları Yöneticiler Görevleri BİLGİ information bilgi BİLİŞİM teknoloji 1 Bilgi

Detaylı

POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ

POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ Serkan ÖĞÜT Alarko-Carrier San. ve Tic. A.Ş. KISA ÖZET Genel olarak pompalar, sõvõlara hidrolik enerji kazandõrarak bir yerden bir yere naklini sağlamak ve akõşkanlarõn enerji

Detaylı

APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA UYGULAMASI

APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA UYGULAMASI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA

Detaylı

SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr

SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr Ulaşõlabilir GIS SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr GIS Uygulamaları Semineri 16 Aralık 98 ANKARA Ulaşõlabilir GIS Çözümleri Erol Parmakerli SAYISAL GRAFİK Coğrafi verilerin toplanmasõ ve kaydedilmesinin

Detaylı

HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR

HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR Tahsin YOMRALIOĞLU Karadeniz Teknik

Detaylı

BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI

BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI Mehmet ÇETE, Tahsin YOMRALIOĞLU

Detaylı

TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK

TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK Zaide DURAN,

Detaylı

Teminatlandõrma ve Kar/Zarar Hesaplama

Teminatlandõrma ve Kar/Zarar Hesaplama Giriş Borsada kullanõlan elektronik alõm satõm sisteminde (VOBİS) tüm emirler hesap bazõnda girilmekte, dolayõsõyla işlemler hesap bazõnda gerçekleşmektedir. Buna paralel olarak teminatlandõrma da hesap

Detaylı

E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri

E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri Haluk Tanrõkulu haluk.tanrikulu@telekom.gov.tr Her yerde WEB Web sayfa sayõsõ dünyadaki insan sayõsõndan çoktur. Daha fazla band genişliği = Çok daha fazla disk Alanõ

Detaylı

ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN İRDELENMESİ

ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN İRDELENMESİ (1997) - YOMRALIOĞLU, T. / UZUN, B., Özelleştirme Mevzuatõnõn Taşõnmaz Mülkiyeti Açõsõndan İrdelenmesi, İşletme ve Finans Dergisi, Sayõ:120,Ankara ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN

Detaylı

GIS Her Yerde...1. e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7

GIS Her Yerde...1. e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7 Giriş GIS Her Yerde...1 GIS Her Yerde Semineri Sunum Özetleri e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7 Uydu görüntüleri satõşõnda web tabanlõ GIS uygulamasõ...10

Detaylı

TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ

TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ ARDA HAKAN ÖZGÜL TÜNEL KALIP TEKNOLOJİSİ İLE ÜRETİLEN TOPLU KONUTTA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Konut tiplerindeki (değişik yapõ tipleri) biçimsel çeşitlilik kullanõcõ

Detaylı

GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ

GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ YÖNTEM İbrahim KALAYCI, Ayhan

Detaylı

KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ)

KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ) KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ) Turgut ÖZDEMİR 1, Ayşe TURABİ 2, Füsun ÜÇER 3, Ayhan ARIK 4 SUMMARY The present transportation infrastructures couldn t enough

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ HarYük.Müh. Erdinç EREN * Prof.Dr. Türkay TÜDEŞ **, Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU ** * Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü,

Detaylı

DIGITAL CHART OF THE WORLD COĞRAFİ VERİ TABANININ KARTOGRAFİK OLARAK KULLANIMI

DIGITAL CHART OF THE WORLD COĞRAFİ VERİ TABANININ KARTOGRAFİK OLARAK KULLANIMI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ DIGITAL CHART OF THE WORLD COĞRAFİ VERİ TABANININ KARTOGRAFİK OLARAK KULLANIMI

Detaylı

FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI

FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI Caner GÜNEY 1, Ö. AVCI 2, A.Ö. DOĞRU 2,C. KILIÇ

Detaylı

Girdilerin en efektif şekilde kullanõlmasõ ve süreçlerin performansõnõn yükseltgenmesi,

Girdilerin en efektif şekilde kullanõlmasõ ve süreçlerin performansõnõn yükseltgenmesi, GENEL TANIM Hepimizin bildiği üzere Endüstri Mühendisliği, insan, makine, malzeme ve benzeri elemanlardan oluşan üretim ve hizmet sektöründeki bu bütünleşik sistemlerin incelenmesi, planlamasõ, örgütlenmesi,

Detaylı

TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ

TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ Orhan MATARACI, Mustafa İLKER Tapu

Detaylı

35 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz.

35 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz. 3. MALİYET YÖNETİMİ 35 3.1 GİRİŞ Bu bölüm, tüm proje evrelerinde tümleşik ve kapsamlõ bir maliyet yönetim sistemi yardõmõ ile, proje maliyetlerinin yönetilmesi, kontrol edilmesi ve izlenmesi hususunda

Detaylı

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU Doç. Dr. Mustafa S. KAÇALİN Kõrgõzistan Türkiye Manas Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türkoloji Bölümü İlgi tamlamasõ, iyelik tamlamasõ, ad tamlamasõ gibi

Detaylı

Nitelikli Elektronik Sertifikanõn İptal Edilmesi EİK m.9 f.1 e göre,

Nitelikli Elektronik Sertifikanõn İptal Edilmesi EİK m.9 f.1 e göre, 15 Ocak 2004 tarihinde T.B.M.M. tarafõndan kabul edilerek yasalaşan ve 23 Ocak 2004 tarihli ve 25355 sayõlõ Resmi Gazete de yayõnlanan 5070 sayõlõ Elektronik İmza Kanunu ( Kanun veya EİK ) -25. maddesinde

Detaylı

İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER

İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER Mustafa ATASOY, Osman DEMİR,

Detaylı

HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Sema Bilge OCAK, Tülin ZENGİN, Şeref TURHAN Ankara Nükleer Araştõrma ve Eğitim Merkezi (ANAEM), 06100 Beşevler-

Detaylı

44 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz.

44 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz. 4. SÜRE YÖNETİMİ 44 4.1 GİRİŞ İnsanlarõ, ekipmanlarõ, araçlarõ ve parayõ projede en etkin biçimde kullanmak için, etkin çalõşan bir süre yönetim sistemine ihtiyaç vardõr. Doğru planlama, programlama ve

Detaylı

İ Ç İ N D E K İ L E R

İ Ç İ N D E K İ L E R STEEL ÜÇ BOYUTLU ÇELİK YAPILAR B Ö L Ü M 1 İ Ç İ N D E K İ L E R BÖLÜM 1. İÇİNDEKİLER BÖLÜM 2. GİRİŞ Bölüm 2-1 SİSTEM VE YAZILIM GEREKSİNİMLERİ 2 KURULUM 2 PROGRAMIN YAPISI 3 ÇALIŞMA ORTAMI İLE İLK TEMAS

Detaylı

BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ

BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ SÜKRÜKTÜR BAKIMINDAN İKİ YAPININ İNCELENMESİ HAZIRLAYAN ARDA HAKAN ÖZGÜL 1 BÖLÜM 1 1.1. SİSTEM Sistem, konuşma dilimizde değişik anlamlarda kullanõlmaktadõr. Fakat

Detaylı

KAMU YÖNETİMİNİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI ULUSAL BİLGİ SİSTEMİ VERİ TABANI TASARIMI

KAMU YÖNETİMİNİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI ULUSAL BİLGİ SİSTEMİ VERİ TABANI TASARIMI İçindekiler ÖNSÖZ SUNUŞ GİRİŞ KAMU YÖNETİMİNİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI I 1 - GİRİŞ 1 2 - TÜRKİYE SÜRECİ 3 3 - İDARİ YAPILANMA 4 4 - MEVZUAT YAPILANMASI 4 5 - PERSONEL YAPILANMASI 5 6 - KAMU YÖNETİMİNİN

Detaylı

POMPALARDA ÖMÜR BOYU MALİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ

POMPALARDA ÖMÜR BOYU MALİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ POMPLRD ÖMÜR OYU MLİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ ora Nalbantoğlu larko Carrier Sanayi ve Ticaret.Ş. KIS ÖZET u gün kullanmakta olduğumuz enerji kaynaklarõnõ gelecekteki nesillerden ödünç aldõk. Gelecekteki

Detaylı

ERP KURUMSAL KAYNAK PLANLAMA

ERP KURUMSAL KAYNAK PLANLAMA ERP KURUMSAL KAYNAK PLANLAMA Mustafa Fatih YEGÜL YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALI Ocak 2002 ANKARA İÇİNDEKİLER I. GİRİŞ... 1 II. KURUMSAL

Detaylı

1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn yönetime katõlõmõ, serbest seçimler, partiler)

1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn yönetime katõlõmõ, serbest seçimler, partiler) Walter Bajohr 1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Düşünce özgürlüğü, basõn-yayõn özgürlüğü - Hukuk devleti (İnsan haklarõ, bağõmsõz yargõ) - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ REFORMU: GENEL EĞİLİMLER VE ÜLKE DENEYİMLERİ

KAMU YÖNETİMİ REFORMU: GENEL EĞİLİMLER VE ÜLKE DENEYİMLERİ KAMU YÖNETİMİ REFORMU: GENEL EĞİLİMLER VE ÜLKE DENEYİMLERİ OSMAN YILMAZ İKTİSADİ SEKTÖRLER VE KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HUKUKİ TEDBİRLER VE KURUMSAL DÜZENLEMELER DAİRESİ BAŞKANLIĞI ŞUBAT 2001 ISBN 975

Detaylı

Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri

Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri Özet Bulgular 09 Ekim 2002 TS/BAS/02-83 TÜSİAD tarafõndan hazõrlanan Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri

Detaylı

KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI

KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ JEODEZİ VE FOTOGRAMETRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalı YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI SEMPOZYUMU BİLDİRİLER

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU

POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU Serkan ÖĞÜT Alarko-Carrier San. ve Tic. A.Ş. KISA ÖZET Enerji tasarrufunun temelde üç önemli faydasõ bulunmaktadõr.en kõsa vadede şahõs veya firmalar için görünen faydasõ maliyetlerin

Detaylı

(Noise in Pumps) Reşat Gün Taşel Alarko-Carrier

(Noise in Pumps) Reşat Gün Taşel Alarko-Carrier POMPALARDA GÜRÜLTÜ (Noise in Pumps) Reşat Gün Taşel Alarko-Carrier 1973 yõlõnda İstanbul da doğan Reşat Gün Taşel, Özel Saint Michel Fransõz Lisesi nden 1991 yõlõnda mezun oldu. İstanbul Teknik Üniversitesi

Detaylı

E-Business ve B2B nin A B C si

E-Business ve B2B nin A B C si E-Business ve B2B nin A B C si Hazõrlayan : Cengiz Pak diyalog Bilgisayar Üretim Sistemleri Yazõlõm ve Danõşmanlõk Ltd. Şti Büyükdere Caddesi No : 48 / 4 Mecidiyeköy İstanbul URL : www.diyalog.com Öneri

Detaylı

ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ

ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ Ercan ÖZGAN *, Tuncay KAP* Özet - Karayollarõnda, esnek üst yapõ tabakalarõndan olan binder ve aşõnma tabakalarõ trafik etkisi

Detaylı

sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede, 15 adet Internet bağlantõ noktasõ

sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede, 15 adet Internet bağlantõ noktasõ GENEL BİLGİ Ege Üniversitesi Tõp Fakültesi Tõp Kütüphanesi 1956 yõlõnda hizmet vermeye başlamõştõr. Kütüphane yaklaşõk 2000 m² kullanõm alanõna sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede,

Detaylı

Zeminlerde Statik ve Dinamik Yükler Altõnda Taşõma Gücü Anlayõşõ ve Hesabõ

Zeminlerde Statik ve Dinamik Yükler Altõnda Taşõma Gücü Anlayõşõ ve Hesabõ Zeminlerde Statik ve Dinamik Yükler Altõnda Taşõma Gücü Anlayõşõ ve Hesabõ Prof. Dr. S. Feyza ÇİNİCİOĞLU İstanbul Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü 1. Giriş Bir yapõ sistemi genel olarak iki kõsõmda

Detaylı

Daha yeşil bir gelecek için suyun

Daha yeşil bir gelecek için suyun Daha yeşil bir gelecek için suyun dönüşümü Yağmur sularõ, sel sularõ, arõndõrõlmõş sularõn tamamõ, istenildiği şekilde arõtõldõğõ durumda, sulama, meracõlõk, sebze ve meyvecilik, endüstriyel üretim alanõ

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE DEĞİŞİM CBS KULLANIMI

YEREL YÖNETİMLERDE DEĞİŞİM CBS KULLANIMI TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 18 22 Nisan 2011, Ankara YEREL YÖNETİMLERDE DEĞİŞİM CBS KULLANIMI Ahmet Yıldızhan 1, Emrah Türkyılmaz 2 1 İKÜ,

Detaylı

81221- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. porselenden 81229- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. diğer.

81221- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. porselenden 81229- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. diğer. I. ÜRÜN TANIMI VE ÇEŞİTLERİ Sõhhi Tesisat ürünleri genellikle banyo ve mutfaklarda kullanõlan ve hijyenik yönüyle öne çõkan küvvet, lavabo, klozet, rezervuar, musluk gibi sürekli suyla temas halindeki

Detaylı

WEB KARTOGRAFYA. İSTANBUL, email: ulugtek@itu.edu.tr 2 Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği

WEB KARTOGRAFYA. İSTANBUL, email: ulugtek@itu.edu.tr 2 Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ WEB KARTOGRAFYA Necla ULUĞTEKİN 1, İ. Öztuğ BİLDİRİCİ 2 1 İstanbul Teknik

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

Finansal İstikrar ve Finansal İstikrara Yönelik Kamusal Sorumluluk Çerçevesinde Para Politikasõ: Türkiye Analizi

Finansal İstikrar ve Finansal İstikrara Yönelik Kamusal Sorumluluk Çerçevesinde Para Politikasõ: Türkiye Analizi Finansal İstikrar ve Finansal İstikrara Yönelik Kamusal Sorumluluk Çerçevesinde Para Politikasõ: Türkiye Analizi Yrd. Doç. Dr. Burak Darõcõ ÖZET 2008 Global Finansal Kriz sürecinde finansal istikrarõn

Detaylı

SANAL YÖNETİMİN İŞLETME VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ

SANAL YÖNETİMİN İŞLETME VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ SANAL YÖNETİMİN İŞLETME VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ Meriç BEBİTOĞLU DIGITURK Kampanyalar Müdürü Anadolu Üniv. Yön. ve Org. Doktora Programõ GİRİŞ Yönetim, sürekli gelişen ve kendini yenileyen bir olgu olma

Detaylı

Abdülkadir ERDEN (erden@metu.edu.tr, http://design.me.metu.edu.tr/aerden/)

Abdülkadir ERDEN (erden@metu.edu.tr, http://design.me.metu.edu.tr/aerden/) Endüstri&Otomasyon MEKATRONİK TEKNOLOJİ ve UYGULAMALARI Abdülkadir ERDEN (erden@metu.edu.tr, http://design.me.metu.edu.tr/aerden/) Makina Mühendisliği Bölümü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara GİRİŞ

Detaylı

YÜZYILIMIZDA KADASTRODA İÇERİK VE KAPSAM

YÜZYILIMIZDA KADASTRODA İÇERİK VE KAPSAM Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ YÜZYILIMIZDA KADASTRODA İÇERİK VE KAPSAM Cemal BIYIK, Kamil KARATAŞ Karadeniz

Detaylı

HANGİ SERAMİK NEREYE DÖŞENİR?

HANGİ SERAMİK NEREYE DÖŞENİR? SERAMİK NEDİR? Seramik, en basit tarifiyle, çok yüksek sõcaklõkta pişirilmiş toprak demektir. Seramiğin tarihi, uygarlõk tarihi kadar eskidir. ilk seramiğin Milattan Önce 6000 yõlõnda Anadolu da üretildiği

Detaylı

BELEDİYEDE YAPILAN CBS ÇALIŞMALARINDAN ELDE EDİLEN 2 BOYUTLU VE 3 BOYUTLU TEMATİK HARİTALARIN SUNUMU

BELEDİYEDE YAPILAN CBS ÇALIŞMALARINDAN ELDE EDİLEN 2 BOYUTLU VE 3 BOYUTLU TEMATİK HARİTALARIN SUNUMU TMMOB COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ KONGRESİ 2011 31 Ekim - 04 Kasım 2011, Antalya BELEDİYEDE YAPILAN CBS ÇALIŞMALARINDAN ELDE EDİLEN 2 BOYUTLU VE 3 BOYUTLU TEMATİK HARİTALARIN SUNUMU Eylem Kaya 1, M. Erkan

Detaylı

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Prof. Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü ITU Faculty of Civil Engineering Department of Geomatics Engineering http://web.itu.edu.tr/tahsin

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ HARİTA TABANLI PLANLAMA VE YÖNETİM Prof.Dr. Vahap TECİM Dokuz Eylül Üniversitesi HARİTADAN DA ÖTE COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ BİLGİ SİSTEMİ Donanım Yazılım Veriler Personel Yeryüzü

Detaylı

VİA Veri / İnternet Adaptörü. Özet Bilgi

VİA Veri / İnternet Adaptörü. Özet Bilgi VİA Veri / İnternet Adaptörü Özet Bilgi MST/YMM-KKH 26 Ağustos 2002 1 Tanõm Taktik Veri / İnternet Adaptörü (VIA), CNR bölgesinde çevrim düzeninde çalõşan taktik telsizlere yerel alan ağõ (LAN) oluşturma

Detaylı

İGABİS. İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi

İGABİS. İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi İGABİS İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi İGDAŞ * 12 milyonluk bir Mega Kent te * 1,7 milyonu bulan abonesiyle * İstanbul un %55 ine ulaşan * Hızla büyüyen ve gelişen bir DOĞALGAZ DAĞITIM kuruluşudur. İGDAŞ IN

Detaylı

FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE

Detaylı

OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ

OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ Mustafa Sinan YARDIM 1, Müştak AĞRİKLİ 2 SUMMARY The aim of this study is to set up a discussion about the application

Detaylı

SAP2000. Üç boyutlu Yapõlarõn Lineer ve Nonlineer Statik ve Dinamik Çözümlenmesi ve BAŞLARKEN

SAP2000. Üç boyutlu Yapõlarõn Lineer ve Nonlineer Statik ve Dinamik Çözümlenmesi ve BAŞLARKEN SAP2000 Üç boyutlu Yapõlarõn Lineer ve Nonlineer Statik ve Dinamik Çözümlenmesi ve Boyutlandõrõlmasõ Yazõlõmlarõ Serisi BAŞLARKEN COMPUTERS & ENGINEERING Versiyon 10 Eylül 2005 Türkçesi: Nisan 2006 TELİF

Detaylı

SEKTÖREL KURUMSALLAŞMA ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

SEKTÖREL KURUMSALLAŞMA ÜZERİNE DÜŞÜNCELER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ SEKTÖREL KURUMSALLAŞMA ÜZERİNE DÜŞÜNCELER Doğan UÇAR 1, Necla ULUĞTEKİN 1,

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ULUSAL GRAVİTE DATUMU VE ULUSAL GRAVİTE AĞI NIN (KUGA-2001) OLUŞTURULMASI. Ali KILIÇOĞLU Orhan FIRAT

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ULUSAL GRAVİTE DATUMU VE ULUSAL GRAVİTE AĞI NIN (KUGA-2001) OLUŞTURULMASI. Ali KILIÇOĞLU Orhan FIRAT ÖZET KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ULUSAL GRAVİTE DATUMU VE ULUSAL GRAVİTE AĞI NIN (KUGA-2001) OLUŞTURULMASI Ali KILIÇOĞLU Orhan FIRAT Kuzey Kõbrõs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Ulusal Gravite Datumu nun belirlenmesi

Detaylı

GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5. A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9

GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5. A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9 1 içindekiler GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5 A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9 B- PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLAMA SÜRECİ... 10 1- Program Dönemi Stratejisinin

Detaylı

SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE

SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukukî Dayanak ve Tanõmlar Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacõ; sağlõk tesislerinde yaşanan, hasta haklarõ ihlalleri

Detaylı

İMAR VE ŞEHİRLEŞME KANUN TASARISI ÜZERİNE BİR İNCELEME

İMAR VE ŞEHİRLEŞME KANUN TASARISI ÜZERİNE BİR İNCELEME Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İMAR VE ŞEHİRLEŞME KANUN TASARISI ÜZERİNE BİR İNCELEME Şaban İNAM, Tayfun

Detaylı

TARİHİ YAPILARDA DEFORMASYON ÖLÇMELERİ

TARİHİ YAPILARDA DEFORMASYON ÖLÇMELERİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu16-18 Ekim 2002 Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ TARİHİ YAPILARDA DEFORMASYON ÖLÇMELERİ Halil ERKAYA R.Gürsel HOŞBAŞ V.Engin

Detaylı

Endüstri Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapõlmasõ Hakkõnda Kanun

Endüstri Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapõlmasõ Hakkõnda Kanun Endüstri Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapõlmasõ Hakkõnda Kanun Kanun No. 5195 Kabul Tarihi: 22.6.2004 MADDE 1.- 9.1.2002 tarihli ve 4737 sayõlõ Endüstri Bölgeleri Kanununa 1 inci maddeden sonra gelmek

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ LİSANS DERS BİLGİ FORMU COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ LİSANS DERS BİLGİ FORMU COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ DÜZCE ÜNİVERSİTESİ DERSİN ADI ORMAN FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ LİSANS DERS BİLGİ FORMU COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ DERSİN KODU PM 327 DERSİN TÜRÜ Seçmeli (Zorunlu/Seçmeli) ÖN KOŞUL DERSİN DÖNEMİ Sonbahar

Detaylı

DEĞERLENDİRME RAPORU RAPOR NO:2

DEĞERLENDİRME RAPORU RAPOR NO:2 e-dönüşüm TÜRKİYE PROJESİ KISA DÖNEM EYLEM PLANI DEĞERLENDİRME RAPORU RAPOR NO:2 DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI TEMMUZ 2004 İÇİNDEKİLER Sayfa I) KDEP Eylem Gerçekleşme Durumlarõ: Değerlendirme Tablosu... 3

Detaylı

Türkiye deki Yabanc lar için Gazeteler

Türkiye deki Yabanc lar için Gazeteler Yusuf Kanl Kuşkusuz 45 yõllõk tarihiyle ülkemizin günlük ilk İngilizce gazetesi olmasõ nedeniyle genel yayõn yönetmenliğini yapmakta olduğum Turkish Daily News gazetesi hem diğer yabancõ dilde yayõn yapan,

Detaylı

POLİGON NOKTALARININ GPS İLE ÖLÇÜLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

POLİGON NOKTALARININ GPS İLE ÖLÇÜLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER POLİGON NOKTALARININ GPS İLE ÖLÇÜLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME Metin SOYCAN,

Detaylı

ULUSAL MÜŞTERİ MEMNUNİYET İNDEKSLERİ

ULUSAL MÜŞTERİ MEMNUNİYET İNDEKSLERİ ULUSAL MÜŞTERİ MEMNUNİYET İNDEKSLERİ Ali Türkyõlmaz* Coşkun Özkan** *Fatih Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, 34900 Büyükçekmece İstanbul E-mail:aturkyilmaz@fatih.edu.tr **İstanbul Teknik Üniversitesi,

Detaylı

BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRESĠ BAġKANLIĞI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE

BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRESĠ BAġKANLIĞI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRESĠ BAġKANLIĞI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKĠ DAYANAK, ĠLKELER ve TANIMLAR Amaç Madde 1- Bu

Detaylı

Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü Akreditasyon Üst Kurulu DERS DOSYASI HAZIRLAMA REHBERİ

Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü Akreditasyon Üst Kurulu DERS DOSYASI HAZIRLAMA REHBERİ Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü Akreditasyon Üst Kurulu DERS DOSYASI HAZIRLAMA REHBERİ Ocak 2003 Hazõrlayan ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ AKREDİTASYON ÜST KURULU Başkan Prof. Dr. Erdal EMEL Başkan Yardõmcõlarõ

Detaylı

İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ

İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ R. Gürsel HOŞBAŞ 1, Nihat ERSOY

Detaylı

ÖĞRETĠM ELEMANLARININ ÖZGEÇMĠġLERĠ

ÖĞRETĠM ELEMANLARININ ÖZGEÇMĠġLERĠ ÖĞRETĠM ELEMANLARININ ÖZGEÇMĠġLERĠ 1. Adı Soyadı: Güler YALÇIN 2. Doğum Tarihi: 21/10/1975 3. Ünvanı: Yrd. Doc. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Jeodezi ve Fotogrametri Müh. A.B.D

Detaylı

e-devlet İÇERİSİNDE e-kadastro VE e-tapu NUN YERİ

e-devlet İÇERİSİNDE e-kadastro VE e-tapu NUN YERİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER e-devlet İÇERİSİNDE e-kadastro VE e-tapu NUN YERİ Şaban İNAM 1, Hakan AYBER

Detaylı

Medya ve Demokrasi. Prof. Dr. Suat Gezgin

Medya ve Demokrasi. Prof. Dr. Suat Gezgin Prof. Dr. Suat Gezgin Basõn, parlamenter demokrasilerin vazgeçilmez bir yapõ taşõdõr ve basõn özgürlüğü olgusu da yine demokratik ülkelerde ortaya konulmuş bir kavramdõr. 17. yüzyõldan başlayarak yazõlõ

Detaylı

Hazine Müsteşarlõğõndan:

Hazine Müsteşarlõğõndan: Hazine Müsteşarlõğõndan: Emeklilik Şirketlerindeki Birikimli Hayat Sigortalarõndan Bireysel Emeklilik Sistemine Aktarõmlara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2004/2) Amaç ve Kapsam Madde 1 Bu Tebliğin amacõ, 7.4.2001

Detaylı

Copyright Netcad Mühendislik Bilgisayar Tic.Ltd. Şti. 1999. Dökümanda Bulunanİlgili Modüllerin Versiyonlarõ : BAĞLANTI YÖNETİCİSİ İŞLEM ADIMLARI...

Copyright Netcad Mühendislik Bilgisayar Tic.Ltd. Şti. 1999. Dökümanda Bulunanİlgili Modüllerin Versiyonlarõ : BAĞLANTI YÖNETİCİSİ İŞLEM ADIMLARI... Netcad 4.0 GIS Bu belgedeki tüm bilgiler önceden uyarõ yapõlmadan değiştirilebilir ve Ulusal Cad ve GIS Çözümleri Mühendislik Bilgisayar A.Ş. adõna verilmiş herhangi bir taahhüt niteliği taşõmaz. Bu belgede

Detaylı

KENT BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI: PELİTLİ BELEDİYESİ ÖRNEĞİ Giriş İçindekiler Problemin Tanımı Çalışmanın Amacı Yapılan Çalışmalar Tasarım Uygulama Yazılım Güncelleme Test Bulgular Sonuç ve Öneriler

Detaylı

Almanya daki Türkler Entegrasyon veya Gettolaflma

Almanya daki Türkler Entegrasyon veya Gettolaflma Almanya daki Türkler Entegrasyon veya Gettolaflma Prof. Dr. Faruk fien Giriş Türkiye nüfusunun yaklaşõk % 8 nin ülke dõşõnda yaşadõğõ tüm dünyadaki Türklerin en kalabalõk grubu Federal Almanya da yaşamaktadõr.

Detaylı

ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR. N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ

ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR. N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ Mayõs 2001 ISBN 975 19 2763-3 (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet Planlama Teşkilatõnõn görüşlerini yansõtmaz.

Detaylı

HUKUK ELEKTRONİK YAŞAM VE TİCARETİN HİZMETİNDE* VEYA SİBER UZAYDA HUKUKUN YÜKSELİŞİ 1 BİRİNCİ KISIM BİRİNCİ BÖLÜM GENEL BİR BAKIŞ

HUKUK ELEKTRONİK YAŞAM VE TİCARETİN HİZMETİNDE* VEYA SİBER UZAYDA HUKUKUN YÜKSELİŞİ 1 BİRİNCİ KISIM BİRİNCİ BÖLÜM GENEL BİR BAKIŞ T.C. Başbakanlõk Dõş Ticaret Müsteşarlõğõ Ekonomik Araştõrmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü e-ticaret Genel Koordinatörlüğü HUKUK ELEKTRONİK YAŞAM VE TİCARETİN HİZMETİNDE* VEYA SİBER UZAYDA HUKUKUN

Detaylı

T A S A R I M A G i R i Ş

T A S A R I M A G i R i Ş T A S A R I M A G i R i Ş Dr. Hasip Yeniova İÇİNDEKİLER 1.1. Giriş 1 1.2. Tasarõmda karşõlaşõlan kõsõtlamalar 1 1.3. Tasarõmõn amaçlarõ 3 1.4. Verilerin toplanmasõ 3 1.5. Tasarõm probleminin alternatif

Detaylı

PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK

PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK Öğretmen Kitaplarõ Dizisi PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK TEORY ve UYGULAMA Prof. Dr. Hasan Tan İstanbul, 2000 3. BASKI İÇİN ÖNSÖZ İlk baskõsõ 1986 yõlõ içinde okuyucularõn hizmetine sunulmuş olan bu kitap,

Detaylı

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ... 3 1 Toz ve Gaz Emisyonlarõnõn Kontrolü...4-5 Toz...4-5 Havada Hidrojen Siyanür (HCN) Gazõ... 6 2 Gürültü Kontrolü... 7 3 Kimyasal

Detaylı

İNTERNET ORTAMINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI

İNTERNET ORTAMINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İNTERNET ORTAMINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI Caner GÜNEY, Rahmi

Detaylı