ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Veysel Mehmet ŞİMŞEK BAZI TARIMSAL SAVAŞ İLAÇLARININ TURUNÇGİL EKOSİSTEMİNDEKİ ÖNEMLİ PARAZİTOİT VE PREDATÖRLERE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI ADANA, 2011

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAZI TARIMSAL SAVAŞ İLAÇLARININ TURUNÇGİL EKOSİSTEMİNDEKİ ÖNEMLİ PARAZİTOİT VE PREDATÖRLERE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Veysel Mehmet ŞİMŞEK DOKTORA TEZİ BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI Bu Tez 11./.03./.2011 Trihinde Aşğıdki Jüri Üyeleri Trfındn Oybirliği/Oyçokluğu ile Kbul Edilmiştir Prof. Dr. Nedim UYGUN Prof. Dr. M. Rift ULUSOY Prof. Dr. İsmil KARACA DANIŞMAN ÜYE ÜYE... Prof. Dr. Zeynep YOLDAŞ Doç. Dr. Kmil KARUT ÜYE ÜYE Bu Tez Enstitümüz Bitki Korum Anbilim Dlınd hzırlnmıştır. Kod No: Prof. Dr. İlhmi YEĞİNGİL Enstitü Müdürü Bu Çlışm Ç. Ü. Arştırm Projeleri Birimi Trfındn Desteklenmiştir. Proje No: ZF2007D3 Not: Bu tezde kullnıln özgün ve bşk kynktn ypıln bildirişlerin, Çizelge ve fotoğrflrın kynk gösterilmeden kullnımı, 5846 syılı Fikir ve Snt Eserleri Knunundki hükümlere tbidir.

3 ÖZ DOKTORA TEZİ BAZI TARIMSAL SAVAŞ İLAÇLARININ TURUNÇGİL EKOSİSTEMİNDEKİ ÖNEMLİ PARAZİTOİT VE PREDATÖRLERE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Veysel Mehmet ŞİMŞEK ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI Dnışmn : Prof. Dr. Nedim UYGUN Yıl: 2011, Syf: 73 Jüri : Prof. Dr. Nedim UYGUN : Prof. Dr. M. Rıft ULUSOY : Prof. Dr. İsmil KARACA : Prof. Dr. Zeynep YOLDAŞ : Doç Dr. Kmil KARUT Turunçgil yetiştiriciliğinin en önemli sorunlrındn biri bitki korum sorunlrıdır. Bu sorunlrın çözümünde de üreticiler genellikle kimysl mücdeleyi tercih etmektedir. Kimysl mücdelenin sık ve bilinçsiz kullnılmsıd doğl düşmnlrın ölmesine ve doğl dengenin bozulmsın neden olmktdır. Bu çlışm, turunçgil bhçelerinde sık sık kullnıln bzı ilçlrın, yine turunçgil bhçelerinde çok sık görülen bzı predtör ve przitoitlere etkilerini belirlemek mcıyl ele lınmıştır. Denemeler hem lbortuvr hem de rzi koşullrınd yürütülmüş ve ilçlrın etkileri IOBC değerlerine göre sınıflndırılmıştır. Ypıln çlışmlr sonucund IGR grubu pestisitlerden pyriproxyfen ve buprofezin in Cryptolemus montrouzieri Mulsnt ve Sympherobius pygmeus Rmbur lrvlrın; chlorpyrifos ethyl ve sipinosd ın Aphytis melinus DeBch ile Leptomstix dctylopii Howrd erginlerine; chlorpyrifos ethyl, minerl yğ ve prfinik minerl yğ ın S. pygmeus lrvlrın krşı çok zrrlı olduğu tesbit edilmiştir. Pyriproxyfen ve buprofezin in C. montrouzieri erginlerine ve Stethorus gilvifrons Mulsnt lrvlrın; chlorpyrifos ethyl in C. montrouzieri, S. gilvifrons lrvlrın ve erginlerine; spirotetrmt ın A. melinus erginlerine, S. gilvifrons ve S. pygmeus lrvlrın; minerl yğ ın A. melinus erginlerine, C. montrouzieri lrvlrın; S. gilvifrons ergin ve lrvlrın; prfinik minerl yğ ın A. melinus erginlerine ve S. gilvifrons lrvlrın; sipinosd ın C. montrouzieri erginlerine, S. gilvifrons ve S. pygmeus lrvlrın z zrrlı olduğu tesbit edilmiştir. Pyriproxyfen ve buprofezin in A. melinus, L. dctylopii ve S. gilvifrons erginlerine; chlorpyrifos ethyl in C. montrouzieri erginlerine; spirotetrmt ın L. dctylopii, C. montrouzieri, S. gilvifrons erginlerine ve C. montrouzieri lrvlrın; minerl yğ ın L. dctylopii ve C. montrouzieri erginlerine; prfinik minerl yğ ın L. dctylopii, C. montrouzieri, S. gilvifrons erginlerine ve C. montrouzieri lrvlrın; sipinosd ın C. montrouzieri lrvlrın ve S. gilvifrons erginlerine krşı zrrsız olduğu belirlenmiştir. Sonuçlrdn d nlşıldığı gibi, bzı ilçlr bzı türlere krşı çok zrrlı olurken, bzı türlere krşı z zrrlı vey zrrsız olmuş, htt ynı ilç ynı türün değişik dönemlerine frklı etkide bulunmuştur. Anhtr Kelimeler: Turunçgil, Przitoit, Predtör, Trım ilcı, Yn etki I

4 ABSTRACT PhD. THESIS INVESTIGATION OF SIDE EFFECTS OF SOME PESTICIDES ON IMPORTANT PARASITOIDS AND PREDATORS IN CITRUS ECOSYSTEM Veysel Mehmet ŞİMŞEK ÇUKUROVA UNIVERSITY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF PLANT PROTECTION Supervisor : Prof. Dr. Nedim UYGUN Yer: 2011, Pges: 73 Jury : Prof. Dr. Nedim UYGUN : Prof. Dr. M. Rift ULUSOY : Prof. Dr. İsmil KARACA : Prof. Dr. Zeynep YOLDAŞ : Assoc. Prof. Dr. Kmil KARUT The most importnt problems in citrus production re plnt protection issues. Frmers generlly prefer chemicl control to solve these problems. Commonly nd unconsciously used pesticides cuse deths on nturl enemies nd thus result in destruction of the nturl blnce. In this study, side effects of commonly used pesticides on some predtors nd prsitoids existing in citrus orchrds were investigted. Trils were crried out under both lbortory nd field conditions nd the effects of pesticides were clssified ccording to IOBC stndrds. Pyriproxyfen nd buprofezin with IGR group pesticides; chlorpyrifos-ethyl nd sipinosd; chlorpyrifos-ethyl, minerl oil nd prffinic minerl oil were found to be very hrmful to Cryptolemus montrouzieri Mulsnt nd Sympherobius pygmeus Rmbur lrve, to Aphytis melinus DeBch nd Leptomstix dctylopii Howrd dults, nd to S. pygmeus lrve, respectively. Pyriproxyfen nd buprofezin; chlorpyrifosethyl; spirotetrmt; minerl oil; prffinic minerl oil; sipinosd were determined to be slightly hrmful to C. montrouzieri dults nd Stethorus gilvifrons Mulsnt lrve, to C. montrouzieri, S. gilvifrons dults nd lrve, to A. melinus dults nd S. gilvifrons nd S. pygmeus lrve, to A. melinus dults, C. montrouzieri lrve; S. gilvifrons dults nd lrve, to A. melinus dults ve S. gilvifrons lrve, to C. montrouzieri dults, S. gilvifrons ve S. pygmeus lrve, respectively. Pyriproxyfen nd buprofezin; chlorpyrifos-ethyl; spirotetrmt; minerl oil; prffinic minerl oil; sipinosd were determined to be hrmless to A. melinus, L. dctylopii nd S. gilvifrons dults; to C. montrouzieri dults; to L. dctylopii, C. montrouzieri, S. gilvifrons dults nd C. montrouzieri lrve; to L. dctylopii nd C. montrouzieri dults; to L. dctylopii, C. montrouzieri, S. gilvifrons dults nd C. montrouzieri lrve; to C. montrouzieri lrve nd S. gilvifrons dults, respectively. The results obtined from this study indicted tht some insecticides were very hrmful to some tested species, while they were less hrmful or hrmless to the other species nd even the sme insecticide hd different effect on different stges of sme species. Keywords: Citrus, Prsitoid, Predtor, Pesticide, Side effect II

5 TEŞEKKÜR Doktor çlışmmı yöneten ve her şmsınd büyük destek, ilgi ve yrdımını gördüğüm dnışmnım Syın Prof. Dr. Nedim UYGUN, tez izleme komitesinde yer lrk tezimin yönlendirilmesinde ki ktkılrındn dolyı Syın Prof. Dr. Zeynep YOLDAŞ ve Doç.Dr. Serdr SATAR ve ynı zmnd tezin değerlendirilmesi sırsındki ktkılrındn dolyı Syın Prof. Dr. Rift ULUSOY, Prof. Dr. İsmil KARACA ve Doç. Dr. Kmil KARUT teşekkürlerimi sunrım. Tezim süresince bn destek veren Turunçgil Zrrlılrı Lbortuvrındki rkdşlrım Gül SATAR, Murt ADA, Url CANBOLAT ve Mirç YAYLA y, Adn Ziri Mücdele Ensitisü Biyolojik Mücdele Şubesinin değerli çlışnlrın, özellikle Ferd YARPUZLU ve Mehmet KARACAOĞLU n, çlışm rkdşlrım, doktor ypmm için beni teşvik eden ve olnk sunn Dr. İlhn KURAL ve yrdımını gördüğüm herkese teşekkür ederim. Doktor çlışmlrım esnsınd tüm bölüm olnklrındn yrrlnmmı sğlyn Ç.Ü. Zirt Fkültesi Bitki Korum Bölüm Bşknlığı n, mddi destek veren Ç.Ü. Bilimsel Arştırm Projeleri Birimi ne (Proje no: ZF2007D3) teşekkürlerimi sunrım. Son olrk çlışmlrım esnsınd desteğini esirgemeyen ve çlışmlrımı kolylştırn ileme, eşim Dilek ŞİMŞEK ve kızım Semine ŞİMŞEK e gösterdikleri sbırdn dolyı teşekkür ederim. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ.....I ABSTRACT... II TEŞEKKÜR... III İÇİNDEKİLER... IV ÇİZELGELER DİZİNİ.... VIII ŞEKİLLER DİZİNİ...XII SİMGELER VE KISALTMALAR... XIV 1.GİRİŞ ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL ve METOD Lbortuvr Çlışmlrı Üretim Çlışmlrı Bitki Üretimi Av ve Konukçulrın Üretimi Predtör ve Przitoitlerin Üretimi Bzı Trımsl Svş İlçlrının Przitoit ve Predtörlere Etkilerinin Sptnmsı Denenen ilçlr ve özellikleri Denemeye Alınck Przitoit ve Predtörlere Ait Bilgiler İlçlrın Etkilerinin Sptnmsı (1). Aphytis melinus Erginlerine İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı (2). Leptomstix dctylopii Erginlerine İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı IV

7 (3). Cryptolemus montrouzieri nin Lrv ve Erginlerine İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı (4). Stethorus gilvifrons un Lrv ve Erginlerine İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı (5). Sympherobius pygmeus un Lrvlrın İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı (6). İlçlrın Etkilerinin Değerlendirilmesi Doğ Çlışmlrı Zrrlılrın Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Aonidiell urntii nin Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Plnococcus citri nin Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Pnonychus citri nin Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Przitoitlerin ve Predtörlerin Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Aonidiell urntii nin przitoitlerinin populsyon yoğunluğunun sptnmsı Plnoccocus citri nin przitoitlerinin populsyon yoğunluğunun sptnmsı Aonidiell urntii, Plnococcus citri ve Pnonychus citri nin predtörlerinin populsyon yoğunluğunun sptnmsı Doğ Çlışmlrınd İlçlrın Przitoit ve Predtörlere Etkilerinin Değerlendirilmesi BULGULAR VE TARTIŞMA Lbortuvr Çlışmlrı Sonuçlrı V

8 Aphytis melinus Erginlerine İlçlrın Klıntı Etkileri Leptomstix dctylopii Erginlerine İlçlrın Klıntı Etkileri Cryptolemus montrouzieri ye İlçlrın Klıntı Etkileri Cryptolemus montrouzieri Lrvlrın İlçlrın Klıntı Etkileri Cryptolemus montrouzieri Erginlerine İlçlrın Klıntı Etkileri Stethorus gilvifrons İlçlrın Klıntı Etkileri Stethorus gilvifrons Lrvlrın İlçlrın Klıntı Etkileri Stethorus gilvifrons Erginlerine İlçlrın Klıntı Etkileri Sympherobius pygmeus Lrvlrın İlçlrın Klıntı Etkileri Doğ Çlışmlrı Sonuçlrı Aonidiell urntii ile Bulşık Bir Turunçgil Bhçesinde İlçlrın Aonidiell urntii ile Predtör ve Przitoitlere Etkisi Plnococcus citri ile Bulşık Bir Turunçgil Bhçesinde İlçlrın Plnococcus citri ile Predtör ve Przitoitlere Etkisi Pnonychus citri ile Bulşık Bir Turunçgil Bhçesinde İlçlrın Pnonychus citri ile Predtörlere Etkisi SONUÇLAR VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ VI

9 VII

10 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 3.1. Denemelerde kullnıln trımsl svş ilçlrın ticri dı, ktif mdde dlrı ve ornı, dozlrı, kimysl grubu ve etki şekilleri Çizelge 3.2. Denemlerde kullnıln przitoit ve predtörlerin dı, tkımı ve fmilysı, biyolojik dönemi ve yşı, lındığı yer ve v vey konukçulrı Çizelge 3.3. İlçlrın lbortuvr denemelerindeki etkilerinin IOBC sınıf değerleri Çizelge 3.4. İlçlrın trl denemelerindeki etkilerinin IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.1. İlçlrın Aphytis melinus erginlerine klıntı etkileri Çizelge 4.2. İlçlrın Aphytis melinus erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn przitoit syısı, çıkn przitoitlerin / ornı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.3. İlçlrın Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkileri Çizelge 4.4. İlçlrın Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn przitoit syısı, çıkn przitoitlerin / ornı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.5. İlçlrın Cryptolemus montrouzieri lrvlrın klıntı etkileri Çizelge 4.6. İlçlrın Cryptolemus montrouzieri lrvlrın klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn lrv syısı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri VIII

11 Çizelge 4.7. İlçlrın Cryptolemus montrouzieri erginlerine klıntı etkileri Çizelge 4.8. İlçlrın Cryptolemus montrouzieri erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn lrv syısı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.9. İlçlrın Stethorus gilvifrons lrvlrın klıntı etkileri Çizelge İlçlrın Stethorus gilvifrons erginlerine klıntı etkileri Çizelge İlçlrın Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkileri Çizelge İlçlrın Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn lrv syısı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge Aonidiell urntii ile bulşık bir limon bhçesinde 2007 yılınd ypıln denemelerde A. urntii ile predtör ve przitoitlerin syısı, ilçlrın predtörlere ve przitoitlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Çizelge Aonidiell urntii ile bulşık bir limon bhçesinde 2008 yılınd ypıln denemelerde A. urntii ile predtör ve przitoitlerin syısı, ilçlrın predtörlere ve przitoitlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Çizelge Plnococcus citri ile bulşık bir ltıntop bhçesinde 2008 yılınd ypıln denemelerde P. citri ile predtör ve przitoitlerin syısı, ilçlrın predtörlere ve przitoitlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Çizelge Plnococcus citri ile bulşık bir ltıntop bhçesinde 2009 yılınd ypıln denemelerde P. citri ile predtör ve przitoitlerin syısı, ilçlrın predtörlere ve przitoitlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri IX

12 Çizelge Pnonychus citri ile bulşık portkl bhçesinde 2008 yılınd ypıln denemelerde P. citri ve predtör syısı, ilçlrın predtörlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Çizelge Pnonychus citri ile bulşık portkl bhçesinde 2009 yılınd ypıln denemelerde P. citri ve predtör syısı, ilçlrın predtörlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri X

13 XI

14 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 3.1. İlçlm kulesi (), bir det przitoit deneme ünitesi (b), przitoit deneme ünitesinin genel görünüşü (c), bir det predtör deneme ünitesi (ç), predtör deneme ünitesinin genel görünüşü (d), deneme ünitesinin ltın ve üstüne yerleştirilen cm levh (e), içerisine tek tek predtör ergin ve lrvlrının slındığı cm silindir (f), ilçlmlrdn sonr cnlı kln bireylerin yumurt verimini belirlemek için kullnıln kvnozlrın genel görünümü (g) Şekil 4.1. Aphytis melinus erginlerindeki ilç uygulmlrındn 2, 24 ve 48 st sonrki % ölüm ornlrı Şekil 4.2. Leptomstix dctylopii erginlerindeki ilç uygulmlrındn 2, 24 ve 48 st sonrki % ölüm ornlrı Şekil 4.3. Cryptolemus montrouzieri lrvlrındki ilç uygulmlrındn 24, 48 st ve 20 gün sonrki % ölüm ornlrı Şekil 4.4. Cryptolemus montrouzieri erginlerindeki ilç uygulmlrındn 24, 48 st ve 7 gün sonrki % ölüm ornlrı Şekil 4.5. Stethorus gilvifrons lrvlrındki ilç uygulmlrındn 24 ve 48 st sonrki % ölüm ornlrı Şekil 4.6. Stethorus gilvifrons erginlerindeki ilç uygulmlrındn 24 ve 48 st sonrki % ölüm ornlrı Şekil 4.7. Sympherobius pygmeus lrvlrındki ilç uygulmlrındn 12, 24, 48 st ve 15 gün sonrki % ölüm ornlrı Şekil 4.8. Aonidiell urntii ile bulşık bir turunçgil bhçesinde 2007 yılınd ypıln ilç denemesindeki A. urntii ile predtör ve przitoit syısı (det) XII

15 Şekil 4.9. Aonidiell urntii ile bulşık bir turunçgil bhçesinde 2008 yılınd ypıln ilç denemesindeki A. urntii ile predtör ve przitoit syısı (det) Şekil Plncoccus citri ile bulşık bir turunçgil bhçesinde 2008 ypıln ilç denemesindeki P. citri ile predtör ve przitoit syısı (det) Şekil Plncoccus citri ile bulşık bir turunçgil bhçesinde 2009 ypıln ilç denemesindeki P. citri ile predtör ve przitoit syısı (det) Şekil Pnonychus citri ile bulşık bir turunçgil bhçelerinde 2008 yılınd ypıln ilç denemesindeki P. citri ile predtör syısı (det) Şekil Pnonychus citri ile bulşık bir turunçgil bhçelerinde 2009 yılınd ypıln ilç denemesindeki P. citri ile predtör syısı (det) XIII

16 SİMGELER VE KISALTMALAR C : Sntigrt derece % : Yüzde IGR : Insect Growth Regultors (Böcek Gelişim Düzenleyici) cm : sntimetre cm² : sntimetre kre g : grm l : litre ml : mililitre SH : Stndrt Ht EC : Emülsiye olbilen konsntre SC : Süspnsiyon konsntre CB : Konsntre yem M : Ölüm ornı % R : Çoğlmy etki % E : Toplm etki % TUİK : Türkiye İsttistik Kurumu IOBC : Interntionl Orgnistion for Biologicl Control XIV

17 XV

18 1. GİRİŞ Veysel Mehmet ŞİMŞEK 1. GİRİŞ Turunçgiller, yklşık 115 milyon ton ile Düny d en çok üretilen meyve grubunu oluşturmktdır. Türkiye de üretilen turunçgil miktrı 2007 yılı verilerine göre yklşık 3 milyon ton olup düny turunçgil üretiminin % 2.7 sini oluşturmktdır (Anonymous, 2010). Türkiye de turunçgil üretimi meyve yetiştiriciliğinde önemli bir yere ship olup, toplm meyve üretiminin %18.13 ünü oluşturmktdır (TÜİK, 2008). Türkiye de turunçgil üretimi en çok Akdeniz Bölgesi nde ypılmkt, Ege Bölgesi ise ikinci sırd yer lmktdır (Tuzcu ve Yeşiloğlu, 2002). Türkiye turunçgil bhçelerinde, yetiştiriciliği olumsuz yönde etkileyebilecek 92 zrrlı, 34 hstlık, 16 nemtod ve 155 det de ybncı ot türü bulunmktdır. Bunlrın bir bölümü ekonomik zrr oluşturmkt diğer bir bölümü ise potnsiyel zrrlı durumunddır (Uygun ve rk., 2001). Bu zrrlı kompleksiyle mücdelede, üreticiler trfındn en çok kullnıln yöntem ise kimysl mücdeledir. Günümüzde kimysl mücdele ypılırken insn sğlığının, groekosistemin, çevrenin ve biyolojik çeşitliliğin korunmsı önem kznmıştır. Bun bğlı olrk zrrlılrl mücdelenin sürdürülebilir trımsl üretimin dikkte lınrk ypılmsı kçınılmz olmuştur. Bunun sonucu olrk yrrlrı ynınd, olumsuz etkileri de bulunn kimysl mücdele yöntemi sorgulnmy bşlnmıştır. Bütün dünyd olduğu gibi ülkemizde de, turunçgillerde zrrlılrl mücdelede pestisitler kullnılmktdır. Bu pestisitlerden IGR grubun bğlı olnlrın, insn ve hyvn sğlığını tehdit etmemesi ve çevreyi dh z kirletmesi nedeniyle kullnımı giderek rtmktdır. Türkiye de dhil olmk üzere bir çok ülkede IGR grubu pestisitlere ruhst lmd kolylıklr sğlnmktdır. Tüm pestisitlerde olduğu gibi IGR grubu pestisitlerin de doğl düşmnlr etkisinin olmmsı y d düşük düzeyde olmsı istenmektedir. Anck, turunçgillerde IGR grubun bğlı pestisitlerden buprofezin ve pyriproxyfen kullnıln bhçelerde Rodoli crdinlis Mulsnt (Coleopter: Coccinellide) populsyonunun düştüğü, kullnılmyn bhçelerde ise R. crdinlis 1

19 1. GİRİŞ Veysel Mehmet ŞİMŞEK populsyonund bir değişim olmdığı ypıln çlışmlrl sptnmıştır (Lee ve Grften-Grdel, 2000). Türkiye de turunçgil bhçelerinde Torblı koşnil Icery purchsi Mskell (Hemipter: Mrgrodide), Turunçgil unlubiti Plnococcus citri Risso (Hemipter: Pseudococcide), Turunçgil beyzsineği Dileurodes citri (Ashmed), Defne beyzsineği Prbemisi myrice (Kuwn) ve Turunçgil pmuklu beyzsineği Aleurothrixus floccosus (Mskel) (Hemipter: Aleyrodide) krşı biyolojik mücdele bşrılı bir şekilde yürütülmektedir (Uygun ve rk., 2001). Bu çlışm ile turunçgil bhçesindeki zrrlılr krşı kullnıln bzı trımsl svş ilçlrının turunçgil bhçelerinde bulunn önemli przitoitlerden Aphytis melinus DeBch (Hymenopter: Aphelenide) ve Leptomstix dctylopii Howrd (Hymenopter: Encyrtide) ye ve predtörlerden Cryptolemus montrouzieri Mulsnt (Coleopter: Coccinellide), Stethorus gilvifrons Mulsnt (Coleopter: Coccinellide) ile Sympherobius pygmeus Rmbur (Neuropter: Hemerobiide) etkileri rştırılmıştır. 2

20 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Veysel Mehmet ŞİMŞEK 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Bşpınr ve Uygun (1990), Turunçgil bhçelerinde değişik zrrlılr krşı kullnıln methidtion, crbosulfn, furthiocrb, pirimicrb, fluvlinte ve yzlık beyz yğlrı Cryptolemus montrouzieri Mulsnt (Coleopter: Coccinellide) ve Coccinell septempunctt L. (Coleopter: Coccinellide) nın pup ve erginleri üzerine etkilerini dldırm, püskürtme ve kuru film yöntemleriyle lbortuvrd rştırmışlrdır. C. montrouzieri ve C. septempunctt nın tüm dönemlerine krşı methidtion, crbosulfn ve furthiocrb ın yüksek, fluvlinte in ort derecede, pirimicrb ve yzlık beyz yğın ise düşük etki gösterdiğini belirtmişlerdir. Erkılıç ve rk. (1994), Turunçgil ve meyve bhçelerinde değişik zrrlılr krşı kullnıln buprofezin, fenoxycrb, diflubenzuron, yzlık beyz yğ, bromopropylte, methidthion, pirimicrb, fluvlinte ve deltmetrin i Chilocorus bipustultus L. (Coleopter: Coccinellide) ve Cybocephlus fodri minor (Endrody- Young) (Coleopter: Cybocephlide) un ergin ve lrvlrın etkisini dldırm, püskürtme ve kuru film yöntemi ile denemişler ve methidthion, fluvlinte ve deltmetrin in her üç yöntemde de diğer ilçlr göre dh toksik olduğunu belirtmektedirler. Krc ve rk (1994), Aphytis melinus DeBch (Hymenopter: Aphelenide) un ergin öncesi dönemlerine yzlık beyz yğın çok zrrlı olduğunu belirtmektedirler. Mendel ve rk. (1994), Buprofezin, fenoxycrb, pyriproxyfen ve chlorfluzuron ı Comperiell bifscit (Howrd) (Hymenopter: Encrytide), Encyrtus infelix Embleton (Hymenopter: Encrytide), Cryptochetum icerye Williston (Dipter: Cryptochetide), Rodoli crdinlis Mulsnt (Coleopter: Coccinellide), Chilocorus bipustultus L. (Coleopter: Coccinellide) ve Eltophilus hebricus Pericrt (Hemipter: Anthocoride) krşı test etmişlerdir. Buprofezin, fenoxycrb ve pyriproxyfen uygulnmış R. crdinlis lrvlrının hiçbirinin ergin döneme geçemediğini tesbit etmişlerdir. Bernrdo ve Viggini (2000), Scchropolyspor spinos bkterisinden doğl olrk elde edilen spinosyn (A+D) bileşiği oln spinosd ın Leptomstix dctylopii 3

21 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Veysel Mehmet ŞİMŞEK Howrd (Hymenopter: Encyrtide) ye oln etkilerini lbortuvr ve yrı trl koşullrınd test etmişlerdir. Lbortuvr çlışmlrınd tüm dozlrın L. dctylopii yi 1. günden itibren % 100 öldürdüğünü ve yrı trl denemelerinde ise 1.gün % 60 öldürdüğünü kydetmektedirler. Lee ve Grften-Grdel (2000), Böcek gelişim düzenleyici (IGR) pestisitlerden pplud (buprofezin) ve esteem (pyriproxifen) in turunçgillerde bulunn Aphytis sp. ve Comperiell sp. ne etkilerini rzi şrtlrınd rştırmışlrdır. İlçlrın yğ ile krışım hlinde tılmsınd Aphytis sp. ve Comperiell sp. nin populsyonund düşme olduğunu tesbit etmişlerdir. Her iki ilcın d kullnıldığı bhçelerde Rodoli crdinlis populsyonunun düştüğünü, kullnılmyn bhçelerde ise R. crdinlis populsyonund bir değişim olmdığını belirtmektedirler. Miret ve Grci-Mri (2001), Turunçgillerde kullnıln pestisitleri lbortuvr ve trl denemeleri olrk önemli doğl düşmnlrdn Rodoli crdinlis, Cles nocki Howrd (Hymenopter: Aphelinide), Euseius stipultus (Athis-Henriot) (Acrin: Phytoseiide), Cryptolemus montrouzieri, Leptomstix dctylopii, Lysiphlebus testceipes Cresson (Hymenopter: Aphidiide) e krşı yn etkilerini rştırmışlrdır. IOBC sınıf değerlerine göre chlorpyrifos u R. crdinlis (1-2), C. nocki (2-3), E. stipultus (2), C. montrouzieri (2), L. dctylopii (3) ve L. testceipes ( 3) olrk sptmışlrdır. Pyriproxyfen i R. crdinlis (4), C. nocki (2-3), E. stipultus (1), C. montrouzieri (4) olrk ve minerl yğlrı R. crdinlis (1), C. nocki (2-3), E. stipultus (1-2), C. montrouzieri (1), L. testceipes (2) olduğunu bildirmişlerdir. Bşpınr ve rk. (2002), Cryptolemus montrouzieri lrv ve erginlerine, Leptomstix dctylopii ve Phytoseiulus persimilis (Athis-Henriot) (Acrin: Phytoseiide) erginlerine krşı deltmethrin, zdirchtin, zdirchtin su ekstrtı, yzlık beyz yğ ve chlorfenppyr ı önerilen dozlrınd püskürtme ve film yöntemiyle uygulmışlrdır. Elde edilen sonuçlr göre; deltmethrin, C. montrouzieri lrv ve erginlerine ve hem de L. dctylopii erginlerine kullnıln her iki yöntemde de çok zrrlı olduğunu tesbit etmişlerdir. Chlorfenppyr ın ise, P. persimilis erginlerine püskürtme yöntemiyle çok zrrlı bulunmsın krşın, film yöntemiyle zrrlı olmdığını belirtmişlerdir. Yzlık beyz yğın, C. montrouzieri ve 4

22 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Veysel Mehmet ŞİMŞEK P. persimilis erginlerine kısmen ort derecede zrr verdiğini, zdirchtin ve zdirchtin su ekstrtının C. montrouzieri erginlerine film yönteminde oldukç zrrlı bulunmsın krşın, diğer tüm doğl düşmnlr her iki yöntemde de zrrsız bulunduğunu belirtmektedirler. Chen ve Liu (2002), Pyriproxyfen ktif mddeli IGR grubu insektisiti Chrysoperl rufilbris Burmeister (Neuropter: Chrysopide) in yumurt, lrv ve puplrın etkilerini lbortuvrd test etmişlerdir. Yumurt, L1 ve L3 dönemlerine krşı etkili ve L2 ve puplrın krşı ise etkisinin olmdığını belirtmektedirler. Güven ve Göven (2003), Pmuk ve bğ lnlrınd kullnıln 13 det pestisitin Chrysoperl crne (Stephens) (Neuropter: Chrysopide) y krşı etkilerini IOBC/WPRS grubunun hzırlmış olduğu Pesticide nd Beneficil Orgnisms metodun göre rştırmışlr ve test edilen pestisitlerden IGR grubun bğlı oln flufenuxuron un neden olduğu ergin öncesi ölümünün % 93 olduğunu kydetmektedirler. Grften-Grdel ve rk. (2003), Kliforniy d turunçgillerde zrrlılrl mücdelede kullnıln insektisitleri Icery purchsi Mskell (Homopter: Mrgrodide) nin vcısı Rodoli crdinlis in lrv ve erginlerine krşı test etmişlerdir. İlçlı turunçgil yprklrın mruz kln erginlerde en fzl ölümün imidcloprid ve cyfluthrin de olduğunu, üremeyi en fzl imidcloprid, cyfluthrin, fenpropthrin ve buprofezin in etkilediğini ve lrvlrın ergin olmsını ise en fzl imidcloprid, buprofezin ve pyriproxyfen in engellediğini bildirmişlerdir. Michud (2003), Lbortuvr şrtlrınd meyve sineği tuzklrı Nu- Lure/mlthion ve GF-120 (spinosd) yi predtörlere ve przitoitlere krşı denemişlerdir. Nu-Lure ve GF-120 Aphytis melinus ve Lysiphlebus testceipes krşı yüksek ölüm meydn getirmiş m GF-120 in coccinellidlere etkisininin düşük olduğunu belirtmişlerdir. Willims ve rk (2003), Spinosd ı lbortuvr ve rzi şrtlrınd 52 doğl düşmn türüne 226 denemeyle test etmişlerdir. Predtörlere etkisini lbortuvr denemelerinin %71 inde ve rzi denemelerinin %79 und zrrsız olrk bulmuşlrdır. Przitoitlere etkisini ise lbortuvr denemelerinin %78 inde ve rzi denemelerinin %86 sınd ort derece zrrlı vey çok zrrlı olrk bulmuşlrdır. 5

23 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Veysel Mehmet ŞİMŞEK Jmes (2004), Lbortuvr şrtlrınd buprofezin i Hrmoni xyridis (Pls) (Coleopter: Coccinellide), Stethorus punctum picipes (Csey) (Coleopter: Coccinellide), Orius tristicolor (White) (Hemipter: Anthocoride), Geocoris pllens Stl (Hemipter: Lygeide) ve Geocoris punctipes (Sy) (Hemipter: Lygeide) in ergin öncesi dönemlerine krşı test etmiş ve H. xyridis lrvlrının % 3.1 inin ergin döneme ulşbildiğini, puplrının ise % 65 inin ergin olduğunu sptmışdır. S. punctum picipes yumurtlrın bir etkisinin olmdığını, erken dönem lrvlrının % 71.1 in ergin döneme geçemediğini, geç dönem lrvlrının % 80 inin ve puplrının % 92.3 ünün ergin döneme ulşbildiğini bildirmiştir. O. tristicolor un erken dönem nimflerinin buprofezin den etkilenmediğini m G. punctipes ve G. pllens nimflerinin % 47.7 ve % 85 ornınd etkilendiğini ve yrıc Wshington yletinde bğ IPM progrmlrınd buprofezin kullnımının sorgulnmsı gerektiğini belirtmişlerdir. Liu ve Stnsly (2004), Pyriproxyfen ve buprofezin uygulnmış beyzsinek yumurtlrını Delphstus ctline (Horn) (Coleopter: Coccinellide) y besin olrk vermişler ve pyriproxyfen uygulnmış yumurtlrl beslenen erkek ve dişi bireylerin yşm süresinde bir zlm sptmzken, buprofezin in bu süreyi düşürdüğünü ve her iki ilcınd fertil yumurt syısını rttırdığını tesbit etmişlerdir. Rothwngl ve rk (2004), Pyriproxyfen, zdirchtin ve kinoprene ktif mddeli 3 IGR grubu insektisitleri ruhst dozlrınd kullnrk Leptomstix dctylopii nin turunçgil unlubiti ni przitlediğindeki ölüm, przitleme ve cinsiyet ornının etkilerini rştırmışlrdır. Yptıklrı rştırmd pyriproxyfen ve zdirchtin de ölüm ornı % 5 olurken, kinoprene de bu ornın % 100 lere ulştığını, her üç insektisitte de kontrole göre przitlenme ornınd düşüş ve cinsiyet ornınd erkek bireye doğru rtış sptndığını bildirmektedirler. Glvn ve rk (2005), Spinosd ve indoxcrb ı Hrmoni xyridis in cnlı klm, gelişme ve üreme gücüne etkilerini rştırmışlr ve her iki ilcınd H. xyridis in cnlı klm, gelişme ve üreme gücünü düşürdüğünü tesbit etmişlerdir. Nsreen ve rk (2005), Lbortuvr şrtlrınd Chrysoperl crne lrvlrın difenthiuron, buprofezin, thiodicrb, imidcloprid, crbosulfn, methmidophos, cetmiprid ve thimethoxm ın yn etkilerini test etmişlerdir. 6

24 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Veysel Mehmet ŞİMŞEK Uygulmdn 48 st sonr buprofezin ve thiodicrb ı z zrrlı diğerlerini ise çok zrrlı olrk bulmuşlrdır. Bozsik (2006), Lbortuvr şrtlrınd beş frklı insektisidin Coccinell septempunctt erginlerine yn etkilerini rştırmışdır. Pyriproxyfen, imidcloprid ve Bcillus thuringiensis subsp. tenebrionis i C. septempunctt erginlerine krşı zrrsız olduğunu tesbit etmişlerdir. Cloyd ve Dickinson (2006), Lbortuvr şrtlrınd Plnococcus citri Risso (Homopter: Pseudococcide) nin doğl düşmnlrı Cryptolemus montrouzieri ve Leptomstix dctylopii ye buprofezin, pyriproxyfen, flonicmid, cetmiprid, dinotefurn ve clothinidin in yn etkilerini rştırmışlrdır. Dinotefurn, cetmiprid ve clothinidin i L. dctylopii ye krşı çok zrrlı (% 100) ve cetmiprid, dinotefurn ve clothinidin i ise C. montrouzieri ye krşı çok zrrlı (% 100), buprofezin, pyriproxyfen ve flonicmid i ise zrrsız (%10-20) olrk bulmuşlrdır. Ferreir ve rk (2006), Lbortuvr şrtlrınd Chrysoperl extern (Hgen) (Neuropter: Chrysopide) nın frklı iki populsyonunun lrvlrın krşı phosmet, methoxyfenozide, tebufenozide, emmectin, spinosd, etofenprox ve chlorpyrifos un etkilerini cnlı klm ornı, süresi, lrv ve pup gelişme süresi ve lrvlrdn elde edilen erginlerin döl verimi üzerine rştırmışlrdır. İlçlrın toksik etkisi IOBC değerlerine göre toplm etki (E) üzerinden değerlendirilmişlerdir. Bento Gonçlves populsyonun emmectin i zrrsız (1), methoxyfenozide, etofenprox, tebufenozide, spinosd ve phosmet i z zrrlı (2) ve chlorpyrifos u çok zrrlı (4) olrk bulmuşlrdır. Vcri populsyonun emmectin i zrrsız (1), phosmet i ort derece zrrlı (3) ve chlorpyrifos u çok zrrlı (4) olrk belirlemişlerdir. Prbhker ve rk (2007), Lbortuvr şrtlrınd yedi frklı insektisidi Aphytis melinus, Eretmocerus eremicus Rose nd Zolnerowich (Hymenopter: Aphelinide), Encrsi formos Ghn (Hymenopter: Aphelinide) przitoit erginleri ve Gontocerus shmedi Girult (Hymenopter: Mymride) erginleri üzerine yn etkilerini rştırmışlrdır. Alınn sonuçlr göre chlorpyrifos u dört fydlıy krşı çok toksik, pyriproxyfen ile buprofezin i ise z toksik olrk sptmışlrdır. 7

25 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Veysel Mehmet ŞİMŞEK Rill ve rk (2008), Lbortuvr şrtlrınd iki IGR ve bir neonicotinoid insektisidi Aphytis melinus un ergin öncesi ve ergin dönemlerine krşı etkilerini rştırmışlrdır. Pyriproxyfen ve buprofezin in A. melinus un ergin öncesi ve ergin dönemlerine krşı önemli bir etkisinin olmdığını sptmışlrdır. Uygulmdn 48 st sonr cetmiprid in A. melinus erginlerine krşı yüksek ölüm meydn getirdiğini tesbit etmişlerdir. Brück ve rk (2009), Spirotetrmt ın yn etkisinin Coccinell spp., Stethorus spp. ve Chilocorus nigritus (Fbricius) (Coleopter: Coccinellide) zrrsız vey z zrrlı olduğunu, Aphelinus mli Hldemn (Hymenopter: Aphelinide), Aphytis lingnnensis Compere (Hymenopter: Aphelenide), Coccidoxenoides spp., Trichogrmm cryptophlebie Ngrj (Hymenopter: Trichogrmmtide) ve Chrysoperl spp. y zrrsız olduğunu belirtmişlerdir. Jlli ve rk (2009), Lbortuvr şrtlrınd pirimicrb, imidcloprid, dimethote, lmbd-cyhlothrin, flonicmid ve spinosd ı Adli bipunctt (L.) (Coleopter: Coccinellide) lrv ve erginlerine krşı test etmişlerdir. Pirimicrb, flonicmid ve spinosd ı z zrrlı, dimethote ve lmbd-cyhlothrin i ise çok zrrlı olrk bulmuşlrdır. Mndour (2009), Spinosd ı Chrysoperl crne nın frklı gelişme dönemlerine krşı test etmiş, üreme gücü ve erginlerin cnlı klm sürelerini belirlemiştir. Spinosd ın yumurt ve puplr krşı zrrsız, L1 dönemine krşı ciddi bir etkisinin olduğunu ve L1-ergin cnlı klmsını zlttığını bidirmiştir. Quinones-Pndo ve rk (2009), Lbortuvr ve rzi şrtlrınd tebufenozide ve chlorpyrifos u Hrmoni xyridis, Chrysoperl crne, Chrysoperl rufilbris ve Chrysop nigricornis un yumurt, lrv ve erginlerine denemişlerdir. Tebufenozide nin coccinellidler üzerine önemli bir etkisi olmzken, C. rufilbris in yumurtlrını ve C. crne nın erginlerini öldürdüğünü tesbit etmişlerdir. Chlorpyrifos un crysopidlerin tüm dönemlerine krşı etkili olduğunu ve H. xyridis in yumurtlrın etkili olduğunu bildirmişlerdir. Trl denemesinde 4.gün syımlrınd chlorpyrifos d predtörlerde ciddi bir düşüş olduğunu ve diğer syımlrd ise kontrol ile ynı grubt yer ldığını belirtmişlerdir. 8

26 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Veysel Mehmet ŞİMŞEK Sum ve rk (2009), Lbortuvr şrtlrınd chlorpyrifos-methyl, buprofezin, pyriproxyfen, spinosd ve minerl yğlrı Aphytis melinus, Coccophgus lycimni Wlker (Hymenopter: Aphelinide) ve Leptomstix dctylopii ergin dişilerine değme etkilerini ve üreme güçlerine oln etkilerini rştırmışlrdır. Chlorpyrifosmethyl ve spinosd ın değme etkisini ve üreme gücüne oln etkisini denenen przitoitler için % 100 olrk bulmuşlrdır. Buprofezin in A. melinus değme etkisini % 71.8, üreme gücüne etkisini % 89.7 ve L. dctylopii ye değme etksini % 35.3, üreme gücüne etkisini % 10.9 olrk sptmışlrdır. Pyriproxyfen in A. melinus değme etkisini % 54.4, üreme gücüne etkisini % 1.1 ve L. dctylopii ye değme etksini % 41.5, üreme güçüne etkisini % 28.2 olrk bulmuşlrdır. Minerl yğ ın ise L. dctylopii ye değme etksini % 53.2, üreme gücüne etkisini % 9.5 olrk sptmışlrdır. C. lycimni y krşı test edilen tüm ilçlrın üreme gücüne etkisini % 100 olrk tesbit etmişlerdir. Krcoğlu ve Str (2010), lbortuvr şrtlrınd Binodoxys ngelice (Hlidy) (Hymenopter: Brconide) nın ergin ve puplrın krşı spinosd, chlorpyrifos-ethyl, yzlık yğlr, prfinik yğ, spirotetrmt ve pyriproxyfen in yn etkilerini kuru film ve dldırm yöntemleri ile belirlemişlerdir. Elde edilen sonuçlr IOBC ye göre değerlendirilmiş ve erginlerde chlorpyrifos-ethyl in ilk iki stin sonund 4 sınıf değerini ldığını sptmışlrdır. Prfinik yğ ve yzlık yğlrın ise 24 stin sonund yine ynı sınıft yer ldığını, pyriproxyfen etken mddeli ilcın ise 48 stin sonund nck 4 sınıf değerine ulştığını tesbit etmişlerdir. Spinosd ı z etkili sınıft ve spirotetrmt ı ise kontrolle ynı sınıf değerinde zrrsız olrk bulmuşlrdır. Przitoitin pup döneminde ise etken mddelerin dhil olduğu sınıflr sırsı ile chlorpyrifos-ethyl, prfinik yğ ve yzlık yğlr için 4, pyriproxyfen için 2, spinosd ve spirotetrmt için 1 olrk belirtilmiştir. Moens ve rk (2010), Lbortuvr şrtlrınd Brevicoryne brssice (L.) (Homopter: Aphidide) nın predtörü Episyrphus bltetus DeGeer (Dipter: Syrphide) lrvlrın krşı flonicmid, pirimicrb, spinosd, spirotetrmt ve thicloprid i denemişlerdir. Pirimicrb ve spinosd ı çok zrrlı, flonicmid i z zrrlı, spirotetrmt ve thicloprid in ise zrrsız olduğunu tesbit etmişlerdir. 9

27 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Veysel Mehmet ŞİMŞEK 10

28 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK 3. MATERYAL ve METOD 3.1. Lbortuvr Çlışmlrı Üretim Çlışmlrı Bitki Üretimi Denemelerde v ve ynı zmnd konukçu olrk kullnılck Aspidiotus nerii Bouche (Hemipter: Dispidide) ile Plncoccus citri Risso (Hemipter: Pseudococcide) üretimi için pttes yumrulrı, Tetrnychus cinnbrinus (Boisduvl) (Acri: Tetrnychide) üretimi için ise fsulye ve mısır bitkisi kullnılmıştır. Piysdn stın lınn pttesler yıknıp kurutulduktn sonr +4 ºC de krnlık odd depolnmıştır. Dh sonr P. citri üretimi için pttes yumrulrı hşp kslrd +18 ºC de krnlık odd sürgün verinceye kdr tutulmuş ve gereksinim duyuldukç denemelerde kullnılmıştır. Fsulye üretimi için tohumlr sksılr torf-perlit krışımın 3-4 cm derinliğine ekilmiş ve boylrı yklşık cm ye ulşıncy kdr 25±1ºC sıcklıkt ve % 60±10 orntılı nem bulunn uzun gün (16:8) ydınltmlı bitki üretim odlrınd tutulmuş ve bu işlemler ihtiyç duyulduğu sürece tekrrlnmıştır. Mısır üretimi için tohumlr trly 3 cm derinliğe ekilmiş ve ihtiyç duyuldukç ekim işlemi tekrrlnmıştır. Denemeler süresince yeterli miktrd ve değişik dönemlerde v vey konukçu elde bulundurmk için bitki üretimi düzenli olrk sürdürülmüştür Av ve Konukçulrın Üretimi Aspidiotus nerii üretimi; krnlık oddki depodn lınn pttes yumrulrı böcek üretim odlrınd 40x60x50 cm ebtlrındki kfeslerin içerisine konulmuş ve üzerine Adn Ziri Mücdele Arştırm Enstitüsü nden sğlnn A. nerii ile bulşık 11

29 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK pttes yumrulrı bırkılrk, ktif lrvlrın temiz ptteslere geçmesi sğlnrk üretime bşlnmıştır. Bozuln pttes yumrulrı yenisiyle değiştirilmiş, denemelerde gereksinim duyuln A. nerii devmlı hzır bulundurulmuştur. Plncoccus citri üretimi; +18 ºC de ki krnlık odd sürgün veren pttesler küvetlere yerleştirilerek böcek üretim odsın lınmış ve üzerine Biyolojik Trım Dnışmnlık ve Mühendislik Hizmetleri Ltd. Şti. nden sğlnn unlubit ile bulşık pttes yumrulrı yerleştirilerek üretime bşlnmıştır. Deneme süresince bu işlemlere devm edilmiştir. Tetrnychus cinnbrinus üretimi; boylrı cm ye ulşn fsulye bitkileri böcek üretim odlrınd 1x1x1 m ebtlrındki kfesler içine konulmuş ve bitkilerin üzerine T. cinnbrinus erginleri slınrk üretime bşlnmıştır. Kuruyn bitkiler, yenileri ile değiştirilerek üretime devm edilmiştir. Ayrıc doğ koşullrınd mısır bitkisi üzerine de T. cinnbrinus slınrk üretim ypılmış ve ihtiyç duyuldukç bu işlem tekrrlnmıştır. Mısır bitkisi ve üzerinde T. cinnbrinus üretimi doğ şrtlrınd, diğer denemelerle ilgili v ve konukçu üretim çlışmlrı 25±1ºC sıcklıkt ve %60±10 orntılı nem bulunn uzun gün (16:8) ydınltmlı iklim odlrınd gerçekleştirilmiştir Predtör ve Przitoitlerin Üretimi Stethorus gilvifrons Mulsnt (Coleopter: Coccinellide) üretimi; S. gilvifrons erginleri kırmızı örümcek ile yoğun bulşık turunçgil bhçelerinden Steiner drbe yöntemi vey ğız spirtörü yrdımıyl toplnmıştır. Toplnn bireylerin tnısı lbortuvrd binoküler mikroskop ltınd morfolojik özelliklerine göre Prof.Dr. Nedim UYGUN trfındn ypılmıştır. Seçilen erginler, beslenmeleri için 1x1x1 m ebtlrındki kfesler içerisine, T. cinnbrinus ile yoğun bulşık fsulye bitkileri üzerine slınmıştır. Besin bittikçe ortm bol miktrd vl bulşık yeni fsulye bitkileri eklenmiş ve böylece üretimin devmlılığı sğlnmıştır. Bitkiler çökmeye bşldığınd fsulye bitkileri köke ykın bir yerden kesilmiş ve bunlr üzerinde yumurt ve lrv olm ihtimli düşünülerek kfeslerde 12

30 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK gelişen T. cinnbrinus ile bulşık yeni bitkiler üzerine bırkılmıştır. Bu bitki prçlrı tmmen kuruduğu zmn ortmdn uzklştırılmıştır. Ayrıc doğ şrtlrınd T. cinnbrinus ile bulşık mısır bitkisi üzerine S. gilvifrons erginleri slınrk üretim ypılmış ve böylece denemelerde kullnılck vcının lrv ve erginlerinin sürekliliği sğlnmıştır. S. gilvifrons üretimi ile ilgili çlışmlr 25±1ºC sıcklıkt ve %60±10 orntılı nem bulunn uzun gün (16:8) ydınltmlı iklim odsınd gerçekleştirilmiştir. Sympherobius pygmeus Rmbur (Neuropter: Hemerobiide) üretimi; P. citri ile bulşık ptetes yumrulrı S. pygmeus üretimi için böcek üretim kfeslerine ktrılmıştır. Dh sonr S. pygmeus erginleri slınrk vcının üretim çlışmlrın bşlnmıştır. Aynı yşt yumurt elde etmek için üretim kfesleri içerisine küçük sünger prçlrı yerleştirilmiştir. Üzerine yumurt bırkılmış sünger prçlrı 24 st sonr lınrk 25±1ºC ye yrlı iklimlendirme dolplrın yerleştirilmiştir. Yumurt çılımlrı günlük kontrollerle tkip edilmiş ve yumurt çılmsını izleyen ilk 48 st içerisinde çıkn bireylerle denemeler kurulmuştur. S. pygmeus üretimi 25±1ºC sıcklıkt ve %60±10 orntılı nem bulunn uzun gün (16:8) ydınltmlı iklim odsınd gerçekleştirilmiştir. Denemelerde kullnılck diğer przitoit ve predtörlerden, Aphytis melinus DeBch (Hymenopter: Aphelenide) erginleri Adn Ziri Mücdele Arştırm Enstitüsü nden, Leptomstix dctylopii Howrd (Hymenopter: Encyrtide) erginleri ile Cryptolemus montrouzieri Mulsnt (Coleopter: Coccinellide) lrv ve erginleri ise Biyolojik Trım Dnışmnlık ve Mühendislik Hizmetleri Ltd. Şti. nden sğlnmıştır Bzı Trımsl Svş İlçlrının Przitoit ve Predtörlere Etkilerinin Sptnmsı Denenen İlçlr ve Özellikleri Turunçgil bhçelerinde yygın olrk kullnıln pyriproxyfen, buprofezin, chlorpyrifos-ethyl, spirotetrmt, minerl yğ, prfinik minerl yğ ve sdece 13

31 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK lbortuvr denemelerinde bu ilçlr ek olrk CB (Konsntre yem) formülsyonlu spinosd ktif mddeli trımsl svş ilçlrı denemelerde kullnılmıştır. Bu ilçlrl ilgili bilgiler Çizelge 3.1 de verilmiştir. Çizelge 3.1. Denemelerde kullnıln trımsl svş ilçlrın ticri dı, ktif mdde dlrı ve ornı, dozlrı, kimysl grubu ve etki şekilleri İlçlrın Ticri Adı Etkili Mdde Adı ve Ornı Uygulm Dozu Kimysl Grubu Kontrol (sf su) Admirl EC 10 Applud SC 400 Dursbn EC 4 Movento SC 240 Porkn EM 700 Ovipron 2000 Success CB 0,24 Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos-ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik M. Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 50 ml/100 l su 65 ml/100 l su IGR (juvenil hormonu) IGR (kitin sentezi inhibitörü) 100 ml/100 l su Orgnik fosfor 30 ml/100 l su Tetronik sit 1.5 l/100 l su 1.5 l/100 l su 10 l/100 l su Spinosyn HMO (Trımsl minerl yğ) HMO (Trımsl minerl yğ) Denemeye Alınck Przitoit ve Predtörlere Ait Bilgiler Denemlerde turunçgil ekosistemindeki önemli przitoitlerden A. melinus, L. dctylopii ve predtörlerden C. montrouzieri, S. gilvifrons ve S. pygmeus kullnılmış ve bunlr it bilgiler Çizelge 3.2 de verilmiştir. 14

32 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge 3.2. Denemelerde kullnıln przitoit ve predtörlerin dı, tkımı ve fmilysı, biyolojik dönemi ve yşı, lındığı yer ve v vey konukçulrı Przitoit ve Predtörlerin Adı, Tkımı ve Fmilysı Biyolojik dönemi ve yşı (st) Alındığı yer Av vey Konukçusu Aphytis melinus DeBch (Hymenopter: Aphelenide) Ergin 24 Lbortuvr kültürü Aspidiotus nerii Leptomstix dctylopii Howrd (Hymenopter: Encyrtide) Ergin 24 Lbortuvr kültürü Plncoccus citri Cryptolemus montrouzieri Mulsnt Ergin ve Lrv Lbortuvr Plncoccus (Coleopter: Coccinellide) Stethorus gilvifrons Mulsnt (Coleopter: Coccinellide) Sympherobius pygmeus Rmbur (Neuropter: Hemerobiide) 24 Ergin ve Lrv 24 Lrv 48 kültürü Lbortuvr ve Doğ kültürü Lbortuvr kültürü citri Tetrnychus cinnbrinus Plncoccus citri İlçlrın Etkilerinin Sptnmsı İlçlrın etkilerinin sptnmsınd mteryl ve metodlr oluşturulurken IOBC nin Pestisitler ve Fydlı Orgnizmlr Çlışm Grubu nun 2000 yılı yyını ess lınmıştır (Cndolfi ve rk.,2000) İlçlrın przitoit ve predtörlere etkisinin sptnmsı ile ilgili tüm denemeler 25±1 ºC sıcklık, % 60±10 orntılı nem, 16 st ydınltmlı ve 1000 lüks üzeri ışık şiddeti bulunn iklim odlrınd yürütülmüştür (1). Aphytis melinus Erginlerine İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı İlçlrın A. melinus erginlerine klıntı etkilerinin belirlenmesi mcıyl ypıln çlışmlrd deneme ünitesi olrk kullnıln ünitelerin ypımınd 2.0 cm yüksekliğinde pleksi-glss diresel tbklr kullnılmıştır. Bu pleksi-glss tbklrdn 13 cm çpınd (içten içe 11,5 cm) 2 cm yüksekliğinde pleksi-glss dn diresel deneme üniteleri yptırılmıştır. Bu ünitenin yn kısmın eşit rlıklı 12 det 1 cm çpınd delik çılmıştır. Bu deliklerden 1 deti besin için, 1 deti temiz hv 15

33 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK pompsın bğlnmk için bırkılmış ve diğer 10 deti ipek tül ile örtülmüştür (Şekil 3.1 b). Dh sonr bu ünitenin lt ve üst yüzeyleri 11.8 cm çpınd 0.4 mm klınlığınd diresel iki cm levh (Şekil 3.1 e), denemeye lınn ilçlrın kültür bitkilerinde ruhstlı olduğu dozund ve yüzeye mg/cm 2 ilçlı sıvı gelecek şekilde ilçlm kulesi (Şekil 3.1 ) ile uygulnıp kurutulmuş ve ilçlı yüzeyleri krşılıklı gelecek şekilde deneme ünitesinin ltın ve üstüne yerleştirilmiştir (Hssn ve Summers, 1997), (Şekil 3.1 b, c). Bu şekilde hzırlnn deneme ünitesinin her birinin içine 10 det przitoit slınmış ve bir tekerrür olrk kbul edilmiştir. Bu przitoitler 48 st ilçlı yüzeye mruz bırkılmış ve 2, 24 ve 48 st içerisinde ölen przitoitler syılrk % ölüm ornlrı ve ilçlrın przitoitlere % etkileri sptnmıştır. A. melinus erginlerine besin olrk bl/su (1/4) krışımı verilmiştir. Deneme tesdüf prselleri deneme desenine göre dört tekerrürlü ve sekiz krekterli (ilçlr + konrol sf su) olrk kurulmuştur. Böylece bu deneme için 10*4*8 = 320 det A. melinus ergini kullnılmıştır. İlçlrının A. melinus erginlerine klıntı etkisini belirlemek mcıyl ypıln denemeden sonr cnlı kln bireylerle de ilçlrın yumurt verimine etkiside sptnmy çlışılmıştır. Bunun için 12 cm çpınd 14 cm yüksekliğinde plstik kvnozlr kullnılmıştır (Şekil 3.1 g). Bu kvnozlrın içine üzeri przitlenmeye uygun kbuklubit ile bulşık pttes yumrulrı yerleştirilmiş ve kvnozlrın içerisine A. melinus erginleri slınmıştır. A. melinus erginleri deneme kurulduktn 10 gün sonr deneme ünitelerinden çıkrtılmış ve dişi przitoit syısı belirlenmiştir. Bu trihten itibren günlük kontrollerle ergin przitoit çıkışlrı syılmış ve çıkış son erinceye kdr d bu kontrollere devm edilmiştir. Dh sonr yumurt verimi kfeslerinden dişi bşın çıkn przitoit syısı, çıkn przitoitlerin / ornı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sklsı değerleri belirlenmiştir. 16

34 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK b c ç d e f g Şekil 3.1. İlçlm kulesi (), bir det przitoit deneme ünitesi (b), przitoit deneme ünitesinin genel görünüşü (c), bir det predtör deneme ünitesi (ç), predtör deneme ünitesinin genel görünüşü (d), deneme ünitesinin ltın ve üstüne yerleştirilen cm levh (e), içerisine tek tek predtör ergin ve lrvlrının slındığı cm silindir (f), ilçlmlrdn sonr cnlı kln bireylerin yumurt verimini belirlemek için kullnıln kvnozlrın genel görünümü (g) (2). Leptomstix dctylopii Erginlerine İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı L. dctylopii erginlerine ilçlrın klıntı etkisinin belirlenmesi denemeleri, bölüm de A. melinus uygulnn yöntemin ynısı olmuştur. İlçlmlrdn sonr cnlı kln L. dctylopii erginlerinin yumurt verimine etkisinin belirlenmesi denemesi, yine A. melinus uygulnn yöntemle ypılmıştır. Anck burd L. dctylopii erginleri, üzerinde przitlenmeye uygun turunçgil unlubiti ile bulşık 17

35 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK pttes sürgünlerinin bulunduğu kvnozlr slınmıştır. L. dctylopii erginleri 5 gün sonr deneme ünitelerinden çıkrtılmış ve dişi przitoit syısı belirlenmiştir. Bu trihten itibren günlük kontrollerle ergin przitoit çıkışlrı belirlenmiştir. Przitoit çıkışı son erinceye kdr bu kontrollere devm edilmiştir. Dh sonr yumurt verimi kfeslerinden dişi bşın çıkn przitoit syısı, çıkn przitoitlerin / ornı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sklsı değerleri belirlenmiştir (3). Cryptolemus montrouzieri nin Lrv ve Erginlerine İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı İlçlrın C. montrouzieri lrvlrın klıntı etkisinin belirlenmesi mcıyl ypıln çlışmlrd deneme ünitesi olrk, 13 cm çpınd 2 cm yüksekliğinde pleksi-glss dn diresel deneme üniteleri yptırılmıştır (Şekil 3.1 ç). Bu ünitenin ort kısmın eşit rlıklı 5 det 4 cm çpınd delikler çılmıştır. Bu deliklere predtör kçışını engellemek için 4 cm çpınd ve 4 cm yüksekliğindeki cm silindirler yerleştirilmiştir (Şekil 3.1 f). Cm silindirler deneme ünitesine yerleştirilmeden önce böceğin ilçlı lnd klmsını sğlmk mcıyl iç kısımlrın fluon (Teflon) sürülmüş ve üst trfı tül örtü ile örtülmüştür. Dh sonr, 11.8 cm çpınd 0.4 mm klınlığınd diresel cm levhlrın üzerine mg/cm² ilçlı sıvı gelecek şekilde denemeye lınn ilçlr ilçlm kulesi ile uygulnmış ve kurutulduktn sonr d dh önce hzırlnmış oln deneme ünitelerinin tbnın ilçlı yüzeyleri deneme ünitesine içerisine gelecek şekilde yerleştirilmiştir. Deneme ünitesi ve cm levh kıskçlrl birbirine tutturulrk deneme ünitesinin sbitlenmesi sğlnmıştır (Schmuck ve rk., 2000), (Şekil 3.1 ç). Dh sonr böcek üretim odlrındn lınn 24 st yşlı lrvlr deneme ünitesindeki 5 det cm silindirin her biri içine birer det ktrılmış ve böyle oluşturuln 2 ünite yni 10 det lrv bir tekerrür olrk kbul edilmiştir. Denemeye lınn bu lrvlrın 24 ve 48 st sonr ölenleri syılmış, ölmeyip pup dönemine geçenlerden ise ergin çıkıp çıkmdığı belirlenmiştir. Ypıln bu syımlrd pup dönemine ulşn nck ergin çıkışı olmynlr ölü kbul edilmiş ve bun göre de 18

36 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK ölüm ornlrı ve dolyısıyl ilçlrın C. montrouzieri nin lrvlrın etkileri yrı yrı sptnmıştır. Deneme ünitesindeki lrvlr pup dönemine kdr v olrk yeteri kdr unlubit verilmiştir. Denemeler tesdüf prselleri deneme desenine göre dört tekerrürlü ve sekiz krekterli (ilçlr + konrol sf su) olrk kurulmuş ve bu deneme için de 10*4*8 = 320 lrv kullnılmıştır. İlçlrın C. montrouzieri erginlerine klıntı etkisinin sptnmsı ile ilgili denemelerde, ilçlrın C. montrouzieri lrvlrın klıntı etkisinin sptnmsındki kullnıln yönteme göre kurulmuştur. Denemelerde 24 st yşlı erginler kullnılmıştır. Bu erginler 7 gün ilçlı yüzeye mruz bırkılmış 24, 48 st ve 7 gün içerisinde ölen predtörler syılrk % ölüm ornlrı ve ilçlrın erginlere % etkileri sptnmıştır. Deneme süresince erginlere v olrk yeteri kdr unlubit verilmiştir. İlçlrının C. montrouzieri lrv ve erginlerine klıntı etkisini belirlemek mcıyl ypıln denemeden sonr cnlı kln bireylerlede ilçlrın yumurt verimine etkisi sptnmy çlışılmıştır. Bunun için 12 cm çpınd 14 cm yüksekliğinde plstik kvnozlr kullnılmıştır (Şekil 3.1 g). Bu kvnozlr lınn erginler 14 gün sonr cinsiyet yrımı için kvnozlrdn geri lınmıştır. Dh sonr, bu erginlerin yumurt bırkıp bırkmdığı ve kç det yumurt bırktığını belirlemek mcıyl kvnozlr günlük olrk kontrol edilmiş ve çıkn C. montrouzieri lrvlrı syılrk kydedilmiştir. Bu işleme kontrol grubundki lrv çıkışı son erinceye kdr devm edilmiştir. Böylece elde edilen verilerden yrrlnrk ilçlrın C. montrouzieri nin üreme gücüne etkisi (R) belirlenmiş ve dh sonr d hesplmlrl toplm etki (E) ve IOBC skl değerleri orty çıkrılmıştır (4). Stethorus gilvifrons un Lrv ve Erginlerine İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı İlçlrın S. gilvifrons un lrv ve erginlerine klıntı etkisinin sptnmsı denemeleri, bölüm de C. montrouzieri için kullnıln yöntemde olduğu gibi ypılmıştır. Denemelerde S. gilvifrons lrv ve erginlerine v olrk T. cinnbrinus verilmiştir. 19

37 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK İlçlrının S. gilvifrons lrv ve erginlerine klıntı etkisini belirlemek mcıyl ypıln denemelerde, ölmeyip cnlı kln ve ergin oln bireylerlede ilçlrın yumurt verimine etkisi yine C. montrouzieri de kullnıln yönteme göre ypılmıştır (5).Sympherobius pygmeus un Lrvlrın İlçlrın Klıntı ve Cnlı Klnlrın Yumurt Verimine Etkisinin Sptnmsı Bu denemelerde de temelde C. montrouzieri de uygulnn yöntem kullnılmıştır. Anck burd denemeye lınn lrvlr 24 st yşlı değil, 48 st yşlı lrvlr olup, lrv syımlrı d ilçlmlrdn 12, 24 ve 48 st sonr ypılrk lrv ölümleri belirlenmiştir. İlçlrın S. pygmeus lrvlrın klıntı etkisini belirlemek mcıyl ypıln denemelerde ölmeyip cnlı kln ve ergin oln bireylerle de ilçlrın yumurt verimine etkisi yine C. montrouzieri de kullnıln yönteme benzer şekilde ypılmıştır (6). İlçlrın Etkilerinin Değerlendirilmesi İlçlrın klıntı etkisi toplm ölüm üzerinden şğıdki formüle göre ypılmış ve düzeltilmiş ölüm ornlrı belirlenmiştir (Abbott, 1925), (Amno ve Hseeb, 2001). İlçlıdki ölüm ornı (%) - İlçsızdki ölüm ornı (%) Ölüm ornı (M) = x İlçsızdki ölüm ornı (%) İlçlrın yumurt verimine etkisi przitoit ve predtörler için yrı yrı formüllerle sptnmıştır (Amno ve Hseeb, 2001). İlçlıdki przitoit çıkışı syısı/ Dişi Çoğlmy etki (R) = x 100 (Przitoitler için) İlçsızdki przitoit çıkışı syısı/ Dişi 20

38 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK İlçlıdki lrv syısı/ Dişi Çoğlmy etki (R) = x 100 (Predtörler için) İlçsızdki lrv syısı/ Dişi Kullnıln ilçlrının przitoit ve predtörlere toplm etkisi % ölüm (M) ün ve çoğlmy etkisi (R) nin kombinsyonu ile şğıdki formüle göre hesplnmıştır (Amno ve Hseeb, 2001). Toplm etki (E) = 100 [(100-M) x R] Yüzde etkilere rcsine squre root trnformsyonu uygulnmıştır (Moens ve rk., 2010). Anlizler tek yönlü vryns nlizi ile (ANOVA) ypılmış ve uygulmlr rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre belirlenmiştir. Değerlendirmeler SPSS 17.0 isttistik progrmı ile ypılmıştır. İlçlrın etkileri, IOBC değerlerine göre Çizelge 3.3 deki gibi sınıflndırılmıştır. Çizelge 3.3. İlçlrın lbortuvr denemelerindeki etkilerinin IOBC sınıf değerleri Sınıf değeri Etki (%) Zrrlılık derecesi 1 < 30 Zrrsız Az zrrlı Ort derecede zrrlı 4 > 99 Çok zrrlı 3.2. Doğ Çlışmlrı Doğ çlışmlrı Aonidiell urntii (Mskell) (Hemipter: Dispidide), P. citri ve Pnonychus citri (McGregor) (Acri: Tetrnychide) ile bulşık frklı turunçgil bhçelerinde tesdüf bloklrı deneme desenine göre 2x2= 4 ğç bir prsel olck şekilde yürütülmüştür. Bu denemelerde lbortuvr denemelerinde kullnıln ilçlrdn spinosd dışındkiler denemeye lınmıştır. İlçlmlrd trktörle çekilen, yüksek bsınçl çlışn bhçe pülveriztörü kullnılmıştır. Bu çlışmlrd 21

39 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK gerek zrrlı ve gerekse doğl düşmn yoğunluğu, ilç uygulmlrındn 1 gün önce ve 7, 14, 21 gün sonr syım ypılrk tespit edilmiştir Zrrlılrın Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Aonidiell urntii nin Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Her prseldeki ğçlrın dört yönünden yklşık 20 cm uzunluğundki 4 tze sürgünde 10 cm² de, yine ğcın dört yönünden ve merkezden olmk üzere toplm 20 yprkt 4 cm² de, meyve döneminde dört yönden ve merkezden olmk üzere 5 meyvede 4 cm² de olmk üzere toplmd 140 cm² de cnlı, ölü ve przitli bireyler syılmıştır (Krc ve Uygun, 1992) Plnococcus citri nin Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Her prseldeki 4 ğçtn 4 yrı yönden ve bir de içten olmk üzere 5 er meyve toplmd 100 meyve kontrol edilmiş ve P. citri bulşıklık ornı belirlenmiştir (Anonymous, 2007) Pnonychus citri nin Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Her prselden ğçlrın 4 yrı yönünden ve bir de iç kısımlrındn olmk üzere durgun sürgünlerin sondn ikinci yprğı olmk üzere toplm 20 det yprk lınrk binoküler mikroskop ile syılmıştır (Anonymous, 1996) Przitoitlerin ve Predtörlerin Populsyon Yoğunluğunun Sptnmsı Aonidiell urntii nin przitoitlerinin populsyon yoğunluğunun sptnmsı Her prselde ki 4 ğçtn 4 yrı yönden zrrlı ile bulşık 1 yıllık sürgünlerden 20 cm uzunluğund toplm 16 det sürgün ve 4 ğçtn 4 yrı yönden ve bir de içten olmk üzere toplm 20 det meyve przitoit çıkrm kfeslerine konmuş, çıkn przitoitler syılmıştır. 22

40 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK Plnoccocus citri nin przitoitlerinin populsyon yoğunluğunun sptnmsı Her prselde ki 4 ğçtn 4 yrı yönden ve bir de içten olmk üzere zrrlı ile bulşık toplm 20 meyve przitoit çıkrm kfeslerine konmuş, çıkn przitoitler syılmıştır Aonidiell urntii, Plnococcus citri ve Pnonychus citri nin predtörlerinin populsyon yoğunluğunun sptnmsı Her krktere it zrrlı ile bulşık 4 ğcın 4 yrı yönünden Steiner drbe yöntemiyle predtörler toplnmış ve syılmıştır. İlçlrın predtörlere etkisini dh sğlıklı tesbit edebilmek için de syım sonrsı bu predtörler tekrr deneme ğçlrın slınmıştır. Değerlendirilmelerde predtörlerin tmmı dikkte lınmıştır Doğ Çlışmlrınd İlçlrın Przitoit ve Predtörlere Etkilerinin Değerlendirilmesi İlçlrın etkileri, przitoit ve predtörlerin populsyon yoğunluğunun sptnmsı bşlığı ltınd elde edilen ilçlı ve ilçsız lnlrdki doğl düşmn syılrın göre Abbott formülü (Abbott, 1925) ile yrı yrı belirlenmiştir. Yüzde etkilere rcsine squre root trnformsyonu uygulnmıştır (Moens ve rk., 2010). Anlizler tek yönlü vryns nlizi ile (ANOVA) ypılmış ve uygulmlr rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre belirlenmiştir. Değerlendirmeler SPSS 17.0 isttistik progrmı ile ypılmıştır. İlçlrın etkileri IOBC trl denemelerine göre Çizelge 3.4 deki gibi sınıflndırılmıştır. Çizelge 3.4. İlçlrın trl denemelerindeki etkilerinin IOBC sınıf değerleri Sınıf değeri Etki (%) Zrrlılık derecesi 1 < 25 Zrrsız Az zrrlı Ort derecede zrrlı 4 > 75 Çok zrrlı 23

41 3. MATERYAL ve METOD Veysel Mehmet ŞİMŞEK 24

42 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK 4. BULGULAR ve TARTIŞMA 4.1. Lbortuvr Çlışmlrı Sonuçlrı Aphytis melinus Erginlerine İlçlrın Klıntı Etkileri İlçlrın ilçlmdn 2, 24 ve 48 st sonr A. melinus erginlerindeki ölüm ornlrı (%), klıntı etkileri (%) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.1 ve Şekil 4.1 de verilmiştir. Çizelge 4.1. İlçlrın Aphytis melinus erginlerine klıntı etkileri Ölü Birey Syım % Ölüm Uygulm n Syısı (*) (Ort.±SH) (Ort.±SH) Kontrol Sf Su Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 2* *0.00±0.00 ** * *0.25±0.25 **2.50± * *0.25±0.25 **2.50±2.50 % Etki Abbott (Ort.±SH) IOBC Değeri 2* *0.25±0.25 **2.50±2.50 **2.50± * *1.25±0.48 *12.50±4.79 *± * *1.50±0.65 *15.00±6.45 *12.50± * *0.25±0.25 **2.50±2.50 **2.50± * *0.50±0.29 **5.00±2.89 **2.50± * *1.25±0.48 *12.50±4.79 *10.28± * d d c 4 24* d c c 4 48* c c c 4 2* *2.25±0.25 b *22.50±2.50 b *22.50±2.50 b 1 24* *4.75±0.48 b *47.50±4.79 b *45.83±5.83 b 2 48* *5.75±0.48 b *57.50±4.79 b *56.11±5.64 b 2 2* *3.50±0.65 c *35.00±6.45 bc *35.00±6.45 b 2 24* *6.25±1.03 c *62.50±10.31 b *61.94± b 2 48* *7.25±1.31 b *72.50±13.15 b *72.22±13.03 b 2 2* *0.25±0.25 **2.50±2.50 **2.50± * *1.00±0.41 *±4.08 **7.50± * *1.50±0.50 *15.00±5.00 *12.78± * *4.00±0.41 c *40.00±4.08 c *40.00±4.08 c 2 24* d c c 4 48* c c c 4 (*): st sonr Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 25

43 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Şekil 4.1. Aphytis melinus erginlerindeki ilç uygulmlrındn 2, 24 ve 48 st sonrki % ölüm ornlrı Çizelge 4.1 ve Şekil 4.1 incelendiğinde, chlorpyrifos ethyl ve spinosd ın en yüksek etkiyi gösterdiği ve IOBC değeri olrk çok zrrlı (4), spirotetrmt ve minerl yğ ın ise z zrrlı (2) ve pyriproxyfen, buprofezin ve prfinik minerl yğ ın zrrsız (1) olduğu görülmektedir. Prbhker ve rk., (2007) ı lbortuvr şrtlrınd yedi frklı insektisidin Aphytis melinus, Eretmocerus eremicus ve Encrsi formos erginlerine yn etkilerini rştırmışlr ve chlorpyrifos un çok toksik, pyriproxyfen ve buprofezin in ise z toksik olduğunu sptmışlrdır. Litertürde belirtilen sonuçlrl bu çlışmd elde edilen sonuçlr krşılştırıldığınd sonuçlrın bir benzerlik içinde olduğu görülmektedir. İlçlrın A. melinus erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr ölmeyip cnlı kln bireyler mteryl ve metot bölümünde belirtildiği şekilde konukçusu ile birlikte kvnozlr lınmış ve dişi bşın çıkn przitoit syısı, çıkn przitoitlerin / ornı, üreme gücüne etki (R(%)) ve toplm etki (E(%)) ile IOBC sınıf değerleri belirlenmiş ve sonuçlr Çizelge 4.2 de verilmiştir. Anck, Çizelge 4.1 de görüldüğü gibi chlorpyrifos ethyl ve spinosd l ilçlnmış A. melinus erginlerinin tmmı ölmüş, cnlı birey klmmış olmsın rğmen, Çizelge 4.2 de bu 26

44 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK ilçlrl ilgili bilgilere de yer verilmiştir. Bunun nedeni, bu ilçlrın toplm etkisini (%) diğer ilçlrl krşılştırmk içindir. Çizelge 4.2. İlçlrın Aphytis melinus erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn przitoit syısı, çıkn przitoitlerin / ornı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Sf Su Dişi Syısı (n) Dişi Bşın Çıkn Przitoit Syısı 7.25± ±0.36 c Çıkn Przitoitlerin / Ornı 2.33±0.19 b Üreme Gücüne Etkisi (R) (%) Toplm Etki (E) (%) IOBC Değeri Pyriproxyfen 100 g/l 6.75± ±0.30 bc 2.06±0.12 b 17.07± ± Buprofezin 400 g/l 6.75± ±0.28 bc 2.00±0.07 b 18.25± ± Chlorpyrifos ethyl 480 g/l b c 4 Spirotetrmt 240 g/l 3.50± ±0.26 bc 2.25±0.14 b 19.36± ±3.32 b 2 Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 2.25± ±1.09 b 6.25± ±0.31 bc ±0.67 b 2.53±0.21 b ± ± b 75.81±11.67 b 34.09± c Aynı sütun içerisinde ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir Çizelge 4.2 incelendiğinde, chlorpyrifos ethyl ve spinosd ın ilçlmlrdn sonr A. melinus erginlerine toplm etkisinin % 100 olduğu ve IOBC değeri olrk çok zrrlı (4), spirotetrmt, minerl yğ ve prfinik minerl yğ ın z zrrlı (2), pyriproxyfen ve buprofezin in ise zrrsız (1) olduğu görülmektedir. Sum ve rk., (2009) ı lbortuvr şrtlrınd A. melinus dişi bireyleriyle yptıklrı çlışmd, chlorpyrifos-methyl ve spinosd ın üreme güçüne etkisini % 100, pyriproxyfen in % 27

45 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK 1.1 ve buprofezin in % 89.7 olduğunu bildirmektedir. A. melinus l ypıln bu çlışm ile litertürde belirtilen sonuçlr chlorpyrifos ethyl, spinosd ve pyriproxyfen de benzer olurken, buprofezin de frklılık göstermiştir. Bunun nedeni her iki çlışmdki uygulm dozunun frklı olmsındn kynklnbileceği thmin edilmektedir Leptomstix dctylopii Erginlerine İlçlrın Klıntı Etkileri İlçlrın ilçlmdn 2, 24 ve 48 st sonr L. dctylopii erginlerindeki ölüm ornlrı (%), klıntı etkileri (%) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.3 ve Şekil 4.2 de verilmiştir. Çizelge 4.3. İlçlrın Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkileri Ölü Birey Syım % Ölüm Uygulm n Syısı (*) (Ort.±SH) (Ort.±SH) Kontrol Sf Su Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l *2* *0.00 ** * *0.00 ** * *0.25±0.25 **2.50±2.50 % Etki Abbott (Ort.±SH) IOBC Değeri *2* *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** * *0.25±0.25 **2.50±2.50 ** *2* *0.25±0.25 b **2.50±2.50 **2.50± * *0.25±0.25 **2.50±2.50 **2.50± * *0.50±0.29 b **5.00±2.89 **2.50± *2* *2.50±0.50 c *25.00±5.00 c *25.00±5.00 c 1 24* b b b 4 48* c b b 4 *2* *0.25±0.25 b **2.50±2.50 **2.50± * *0.75±0.48 **7.50±4.79 **7.50± * *0.75±0.48 b **7.50±4.79 **5.00± *2* *0.25±0.25 b **2.50±2.50 **2.50± * *2.00±1.22 *20.00±12.25 *20.00± * *2.00±1.22 b *20.00±12.25 *18.06± *2* *0.25±0.25 b **2.50±2.50 **2.50± * *0.50±0.50 **5.00±5.00 **5.00± * *0.50±0.50 b **5.00±5.00 **2.78± *2* *1.00±0.00 b *±0.00 b *±0.00 b 1 24* *8.25±1.44 b *82.50±14.36 b *82.50±14.36 b 3 48* *9.75±0.25 c *97.50±2.50 b *97.50±2.50 b 3 (*): st sonr Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 28

46 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Şekil 4.2. Leptomstix dctylopii erginlerindeki ilç uygulmlrındn 2, 24 ve 48 st sonrki % ölüm ornlrı Çizelge 4.3 ve Şekil 4.2 incelendiğinde, chlorpyrifos ethyl ve spinosd ın yüksek etki gösterdiği ve IOBC nin sınıf değerlerine göre sırsıyl çok zrrlı (4) ve ort derecede zrrlı (3) grubun girdikleri, diğer ilçlrın ise zrrsız (1) grubund yer ldığı görülmektedir. L. dctylopii erginlerine Rothwngl ve rk. (2004) ı pyriproxyfen in % 5, Bernrdo ve Viggini (2000) spinosd ın % 100 ve Sum ve rk. (2009) ı chlorpyrifos ve spinosd ın % 100 etkili olduğunu bildirmektedirler. L. dctylopii erginlerine krşı ypıln bu çlışmd belirlenen sonuçlrl, yukrıd belirtilen litertür sonuçlrı üst üste çkışmktdır. İlçlrın L. dctylopii erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr ölmeyip cnlı kln bireyler mteryl ve metot bölümünde belirtildiği şekilde konukçusu ile birlikte kvnozlr lınmış ve dişi bşın çıkn przitoit syısı, çıkn przitoitlerin / ornı, üreme gücüne etki (R(%)) ve toplm etki (E(%)) ile IOBC sınıf değerleri belirlenmiş ve sonuçlr Çizelge 4.4 de verilmiştir. 29

47 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge 4.4. İlçlrın Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn przitoit syısı, çıkn przitoitlerin / ornı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Sf Su Dişi Syısı (n) Dişi Bşın Çıkn Przitoit Syısı 8.00± ±1.14 b Çıkn Przitoitlerin / Ornı 1.65±0.20 b Üreme Gücüne Etkisi (R) (%) Toplm Etki (E) (%) IOBC Değeri Pyriproxyfen 100 g/l 8.00± ±1.59 b 1.59±0.13 b 12.36±4.51 b 14.76± Buprofezin 400 g/l 7.75± ±1.52 b 1.80±0.19 b 12.27±3.99 b 16.97± Chlorpyrifos ethyl 480 g/l c b 4 Spirotetrmt 240 g/l 7.25± ±1.30 b 1.89±0.19 b 17.32±2.00 b 23.76± Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 6.75± ±5.53 b 7.75± ±1.11 b 0.25± ±0.18 b 1.81±0.34 b ± ±3.71 b c 27.26± ± b Aynı sütun içerisinde ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir Çizelge 4.4 incelendiğinde chlorpyrifos ethyl ve spinosd ın L. dctylopii erginlerine toplm etkisinin % 100 olduğu ve IOBC değeri olrk çok zrrlı (4) grubund, diğer ilçlrın ise zrrsız (1) gurubund yer ldığı görülmektedir. Sum ve rk., (2009) ı lbortuvr şrtlrınd L. dctylopii dişileriyle yptıklrı çlışmd chlorpyrifos-methyl ve spinosd ın üreme güçüne etkisini % 100, pyriproxyfen in % 28.2, buprofezin in %10.9 ve minerl yğ ın %9.5 olduğunu sptmışlrdır. Litertürde belirtilen yukrıdki çlışm sonuçlrıyl, bu çlışmd orty çıkrıln sonuçlr büyük ornd benzerlik göstermektedir. 30

48 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Cryptolemus montrouzieri ye İlçlrın Klıntı Etkileri Cryptolemus montrouzieri Lrvlrın İlçlrın Klıntı Etkileri İlçlrın ilçlmdn 24, 48 st ve 20 gün sonr C. montrouzieri lrvlrındki ölüm ornlrı (%), klıntı etkileri (%) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.5 ve Şekil 4.3 de verilmiştir. Çizelge 4.5. İlçlrın Cryptolemus montrouzieri lrvlrın klıntı etkileri Syım Ölü Birey % Ölüm % Etki Abbott Uygulm n (*) Syısı (Ort.±SH) (Ort.±SH) (**) (Ort.±SH) Kontrol Sf Su Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 24* *0.00 ** * *0.00 ** ** *0.00 **0.00 IOBC Değeri 24* *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** ** c d d 4 24* *0.25±0.25 **2.50±2.50 **2.50± * *2.00±0.41 b *20.00±4.08 b *20.00±4.08 b 1 20** c d d 4 24* *0.25±0.25 **2.50±2.50 **2.50± * *1.50±0.87 b *15.00±8.66 b *15.00±8.66 b 1 20** *3.50±0.29 b *35.00±2.89 c *35.00±2.89 c 2 24* *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** ** *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** ** *0.50±0.29 **5.00±2.89 b **5.00±2.89 b 1 24* *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** ** *0.25±0.25 **2.50±2.50 b **2.50±2.50 b 1 24* *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** ** *0.00 **0.00 ** (*): st sonr, (**): gün sonr Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 31

49 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Şekil 4.3. Cryptolemus montrouzieri lrvlrındki ilç uygulmlrındn 24, 48 st ve 20 gün sonrki % ölüm ornlrı Çizelge 4.5 ve Şekil 4.3 incelendiğinde ilk 48 st içerisinde ypıln syımlrd ilçlrın hepsinin IOBC değeri olrk zrrsız (1) grubund olduğu görülmektedir. İlçlmlrdn 20 gün sonr ise, pyriproxyfen ve buprofezin ile ilçlnmış lrvlr pup ve ergin döneme ulşmdn ölmüş ve böylece IOBC nin çok zrrlı (4), chlorpyrifos ethyl z zrrlı (2) ve diğer ilçlr zrrsız (1) grubund yer lmıştır. Pyriproxyfen ve buprofezin in diğer ilçlr göre çok zrrlı (4) grubun girmesinin nedeni, bu ilçlrın IGR grubundki ilçlr olup, lrvlrın bir sonrki döneme geçmesini engellemesinden kynklnmktdır. Nitekim Miret ve Grci- Mri (2001) nin C. montrouzieri lrvlrın yptıklrı ilç denemesinde de Pyriproxyfen in çok zrrlı (4), chlorpyrifos un z zrrlı (2) ve minerl yğ ın ise zrrsız (1) olduğunu belirtmektedirler. İlçlrın C. montrouzieri lrvlrın klıntı etkisi denemelerinden sonr ölmeyip ergin oln bireyler mteryl ve metot bölümünde belirtildiği şekilde konukçusu ile birlikte kvnozlr lınmış ve dişi bşın çıkn lrv syısı, üreme gücüne etki (R(%)) ve toplm etki (E(%)) ile IOBC sınıf değerleri belirlenmiş ve sonuçlr Çizelge 4.6 de verilmiştir. 32

50 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge 4.6. İlçlrın Cryptolemus montrouzieri lrvlrın klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn lrv syısı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Sf Su Dişi Syısı (n) Dişi Bşın Çıkn Lrv Syısı 7.00± ±4.03 d Üreme Gücüne Etkisi (R) (%) Toplm Etki (E) (%) IOBC Değeri Pyriproxyfen 100 g/l e d 4 Buprofezin 400 g/l e d 4 Chlorpyrifos ethyl 480 g/l 4.25± ±3.60 cd 9.49± ±2.90 c 2 Spirotetrmt 240 g/l 6.50± ±3.04 cd 13.52±0.85 b 13.52± Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 7.25± ±2.25 b 7.00± ±4.30 cd 7.50± ±2.68 c 39.90±1.13 d 12.91±1.59 b 22.94±0.79 c 42.89±2.13 c 15.05± ±0.79 b Aynı sütun içerisinde ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir İlçlrın C. montrouzieri lrvlrın klıntı etkisi denemelerinde pyriproxyfen ve buprofezin ile ilçlnmış lrvlrın tmmı öldüğünden cnlı birey klmmış ve dolyısıyl Çizelge 4.6 d görüldüğü gibi bu ilçlrın toplm etkisi % 100 olmuş ve IOBC sınıf değeri olrk çok zrrlı (4) grubun girmiştir. Chlorpyrifos ethyl ve minerl yğ z zrrlı (2) grubun girerken diğer ilçlr zrrsız (1) grubund yer lmıştır. Mendel ve rk. (1994) ve Grften-Grdel ve rk. (2003) nın Rodoli crdinlis lrvlrı ile yptıklrı çlışmd d, bu çlışmd elde edilen bulgulr benzer sonuçlr orty çıkmış olup, pyriproxyfen ve buprofezin in lrvlrın tmmını öldürerek ergin döneme geçmesini engellediğini bildirmektedirler. 33

51 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Cryptolemus montrouzieri Erginlerine İlçlrın Klıntı Etkileri İlçlrın ilçlmdn 24, 48 st ve 7 gün sonr C. montrouzieri erginlerindeki ölüm ornlrı (%), klıntı etkileri (%) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.7 ve Şekil 4.4 de verilmiştir. Çizelge 4.7. İlçlrın Cryptolemus montrouzieri erginlerine klıntı etkileri Syım Ölü Birey % Ölüm % Etki Abbott Uygulm n (*) Syısı (Ort.±SH) (Ort.±SH) (**) (Ort.±SH) Kontrol Sf Su Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 24* 0.25±0.25 *2.50± * 0.25±0.25 *2.50±2.50 *7** 0.25±0.25 *2.50±2.50 IOBC Değeri 24* 0.25±0.25 *2.50±2.50 * * 0.25±0.25 *2.50±2.50 * *7** 1.50±0.50 b 15.00±5.00 b 12.78±4.75 b 1 24* 0.50±0.50 *5.00±5.00 *2.78± * 0.75±0.48 *7.50±4.79 *5.28± *7** 1.50±0.50 b 15.00±5.00 b 13.06±3.06 b 1 24* 0.75±0.25 *7.50±2.50 *5.00± * 1.00±0.00 ±0.00 *7.50± *7** 1.25±0.25 b 12.50±2.50 b 10.28±0.28 b 1 24* 0.25±0.25 *2.50±2.50 * * 0.50±0.29 *5.00±2.89 *2.50± *7** 1.00±0.58 b ±5.77 b *7.78±4.84 b 1 24* 0.50±0.29 *5.00±2.89 *2.50± * 0.75±0.25 *7.50±2.50 *5.00± *7** 1.75±0.48 b 17.50±4.79 b 15.28±4.91 b 1 24* 0.25±0.25 *2.50±2.50 * * 0.25±0.25 *2.50±2.50 * *7** 0.50±0.29 b *5.00±2.89 b *2.50± * 0.50±0.29 *5.00±2.89 *2.50± * 0.50±0.29 *5.00±2.89 *2.50± *7** 0.50±0.29 b *5.00±2.89 b *2.50± (*): st sonr, (**): gün sonr Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 34

52 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Şekil 4.4. Cryptolemus montrouzieri erginlerindeki ilç uygulmlrındn 24, 48 st ve 7 gün sonrki % ölüm ornlrı Çizelge 4.7 ve Şekil 4.4 incelendiğinde, ilçlrın tmmının IOBC sınıf değerinin zrrsız (1) grubun girdiği, nck ilçlrın % de etkileri dikkte lındığınd ise minerl yğ ın % 15.3 ve buprofezin in % 13.1 ile diğer ilçlr göre dh yüksek etki gösterdiği ve rlrındki frkın isttistiki olrk önemli olduğu görülmektedir. Bşpınr ve Uygun (1990) minerl yğ ın, Cloyd ve Dickinson (2006) buprofezin ve pyriproxyfen in C. montrouzieri erginlerine zrrsız (1), Jlli ve rk. (2009) d spinosd ın Adli bipunctt lrv ve erginlerine krşı zrsız (1) olduğunu belirtmektedirler. Bu litertür sonuçlrı ile bu çlışmd elde edilen sonuçlr üst üste örtüşmektedir. İlçlrın C. montrouzieri erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr ölmeyip cnlı kln bireyler mteryl ve metot bölümünde belirtildiği şekilde konukçusu ile birlikte kvnozlr lınmış ve dişi bşın çıkn lrv syısı, üreme gücüne etki (R(%)) ve toplm etki (E(%)) ile IOBC sınıf değerleri belirlenmiş ve sonuçlr Çizelge 4.8 de verilmiştir. 35

53 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge 4.8. İlçlrın Cryptolemus montrouzieri erginlerine klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn lrv syısı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Sf Su Dişi Syısı (n) Dişi Bşın Çıkn Lrv Syısı 6.25± ±1.78 d Üreme Gücüne Etkisi (R) (%) Toplm Etki (E) (%) IOBC Değeri Pyriproxyfen 100 g/l 4.25± ± ±2.34 e 72.59±1.75 c 2 Buprofezin 400 g/l 4.75± ±1.34 c 18.18±0.58 c 30.54±3.69 b 2 Chlorpyrifos ethyl 480 g/l 4.75± ±1.23 d 5.94± ± Spirotetrmt 240 g/l 5.00± ±1.59 d 5.50± ± Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 4.50± ±2.03 d 4.50± ±1.54 d 5.25± ±0.96 b 6.20± ±0.64 b 27.64±0.81 d 22.54±4.96 b 13.24± ±2.03 b Aynı sütun içerisinde ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir Çizelge 4.8 incelendiğinde, ilçlrdn pyriproxyfen, buprofezin ve spinosd ın C. montrouzieri erginlerine toplm etkisinin IOBC değeri olrk z zrrlı (2), chlorpyrifos ethyl, spirotetrmt, minerl yğ ile prfinik minerl yğ ın ise zrrsız (1) olduğu görülmektedir. Anck, z zrrlı grubun giren ilçlr rsınd üreme gücü ve toplm etki yönünden sırsıyl en yüksek etkiyi % 67.6 ve % 72.6 ile pyriproxyfen göstermiş olup, diğerleri ile rsındki frk isttistiki olrk önemli bulunmuştur. 36

54 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Stethorus gilvifrons İlçlrın Klıntı Etkileri Stethorus gilvifrons Lrvlrın İlçlrın Klıntı Etkileri İlçlrın ilçlmlrdn 24 ve 48 st sonr S. gilvifrons lrvlrındki ölüm ornlrı (%), klıntı etkileri (%) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.9 ve Şekil 4.5 de verilmiştir. Çizelge 4.9. İlçlrın Stethorus gilvifrons lrvlrın klıntı etkileri Ölü Birey Syım % Ölüm % Etki Abbott Uygulm n Syısı (*) (Ort.±SH) (Ort.±SH) (Ort.±SH) Kontrol Sf Su Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 24* 0.00 * * 0.75±0.25 *7.50±2.50 IOBC Değeri 24* 4.25±0.48 cd 42.50±4,79 cd 42.50±4.79 bcd 2 48* 5.75±0.63 cd 57.50±6.29 cd 54.44±5.48 b 2 24* 3.50±0.29 bc 35.00±2.89 c 35.00±2.89 bc 2 48* 6.50±0.29 de 65.00±2.89 de 62.22±2.72 bc 2 24* 5.50±0.65 d 55.00±6.45 d 55.00±6.45 d 2 48* 7.25±0.48 e 72.50±4.79 e 70.56±4.39 c 2 24* 2.25±0.48 b 22.50±4.79 b 22.50± * 4.00±0.41 b 40.00±4.08 b 35.28± * 3.25±0.48 bc 32.50±4.79 bc 32.50±4.79 b 2 48* 4.25±0.48 b 42.50±4.79 b 38.06± * 3.50±0.29 bc 35.00±2.89 c 35.00±2.89 bc 2 48* 4.75±0.25 bc 47.50±2.50 bc 43.33± * 5.00±0.41 d 50.00±4.08 d 50.00±4.08 cd 2 48* 6.75±0.25 de 67.50±2.50 de 65.00±1.67 bc 2 (*): st sonr Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 37

55 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Şekil 4.5. Stethorus gilvifrons lrvlrındki ilç uygulmlrındn 24 ve 48 st sonrki % ölüm ornlrı Spirotetrmt ın 24 st sonrki etkisi IOBC sınıf değerlerine göre zrrsız (1), geri kln ilçlrın tmmının ise gerek 24 st, gerekse 48 st içindeki etkileri z zrrlı (2) grubund yer ldığı görülmektedir (Çizelge 4.9 ve Şekil 4.5). İlçlrın 48 st sonrki yüzde etkileri (%) incelendiğinde ise chlorpyrifos-ethyl in % 70.6 ile en yüksek, spirotetrmt ın ise % 35.3 ile en düşük etkiyi gösterdiği görülmektedir. Spirotetrmt, minerl yğ ve prfinik minerl yğ tüm diğer ilçlr göre en düşük % etkiyi göstermiş olup, diğer ilçlrl rsındki frk isttistiki olrk önemli bulunmuştur. Brück ve rk. (2009), Spirotetrmt ın Coccinell spp., Stethorus spp. ve Chilocorus nigritus etkisini rştırdıklrı çlışmd bu ilcın denemeye lınn türlere krşı zrrsız vey z zrrlı olduğunu, Jmes (2004), buprofezin in Stethorus punctum picipes in ergin öncesi dönemlerine etkisini rştırdığı çlışmd erken dönem lrvlrın % 71.1 nin ergin döneme ulşmdığını bildirmektedirler. Bu litertür sonuçlrı ile bu çlışmd orty çıkn sonuçlrın bir benzerlik içinde olduğu nlşılmktdır. 38

56 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Stethorus gilvifrons Erginlerine İlçlrın Klıntı Etkileri İlçlrın ilçlmlrdn 24 ve 48 st sonr S. gilvifrons erginlerindeki ölüm ornlrı (%), klıntı etkileri (%) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.10 ve Şekil 4.6 d verilmiştir. Çizelge İlçlrın Stethorus gilvifrons erginlerine klıntı etkileri Ölü Birey % Etki Syım % Ölüm Uygulm n Syısı Abbott (*) (Ort.±SH) (Ort.±SH) (Ort.±SH) Kontrol Sf Su Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 24* 0.00 * * 0.25± ±2.50 IOBC Değeri 24* 0.00 *0.00 * * 1.50± ±5.00 b 12.50± * 0.00 *0.00 * * 1.00±0.00 ±0.00 b *7.50± * 4.75±0.63 c 47.50±6.29 d 47.50±6.29 d 2 48* 5.00±0.41 b 50.00±4.08 c 48.89±3.24 b 2 24* 0.75±0.48 *7.50±4.79 b *7.50±4.79 b 1 48* 1.00±0.41 ±4.08 b *7.50± * 1.75±0.48 b 17.50±4.79 c 17.50±4.79 c 1 48* 4.00±0.41 b 40.00±4.08 c 38.33±4.41 b 2 24* 0.00 *0.00 * * 1.25± ±6.29 b ± * 0.00 *0.00 * * 1.00±0.41 ±4.08 b *7.78± (*): st sonr Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 39

57 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Şekil 4.6. Stethorus gilvifrons erginlerindeki ilç uygulmlrındn 24 ve 48 st sonrki % ölüm ornlrı Çizelge 4.10 ve Şekil 4.6 incelendiğinde, chlorpyrifos ethyl in 24 ve 48 st sonrki etkisi ile minerl yğ ın 48 st sonrki etkisi z zrrlı (2) grubun girerken, diğer ilçlrın tmmının zrrsız (1) grubund yer ldığı görülmektedir. Nitekim chlorpyrifos ethyl ve minerl yğ ın 48 st sonrki S. gilvifrons erginlerindeki üzerindeki % etkisi sırsıyl % 48.9 ve % 38.3 ile en yüksek bulunrk ynı grubu oluşturmuş ve diğer ilçlrl rsındki frk önemli bulunmuştur. Erkılıç ve rk. (1994), buprofezin ve yzlık beyz yğın Chilocorus bipustultus ve Cybocephlus fodri minor erginlerine, Bozsik (2006), pyriproxyfen in Coccinell septempunctt erginlerine, Brück ve rk. (2009), Spirotetrmt ın Coccinell spp., Stethorus spp. ve Chilocorus nigritus zrrsız vey z zrrlı olduğunu bildirmektedirler. Bu sonuçlr göre bu çlışmd elde edilen sonuçlrl benzer bir durum orty çıkmıştır. Gerek lrv ve gerekse erginlere krşı ypıln klıntı etki denemesi sonucund ölmeyip cnlı kln erginler yumurt verimini belirlemek mcıyl kvnozlr lınmış, yeteri kdr besin verilmiş ve günlük olrk yumurt verimi gözlenmiştir. Anck, deneme 3 kez tekrr edilmesine krşın (320*3 = 960 bireyle) 40

58 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK yumurt elde edilememiştir. Konuyl ilgili olrk Prof. Dr. İsmil KARACA ile sözlü görüşmelerde, kendilerinin de S. gilvifrons u lbortuvrd üretmekte sıkıntı yşdıklrını belirtmiştir Sympherobius pygmeus Lrvlrın İlçlrın Klıntı Etkileri İlçlrın ilçlmlrdn 12, 24, 48 st ve 15 gün sonr S. pygmeus lrvlrındki ölüm ornlrı (%), klıntı etkileri (%) ve IOBC sınıf değerleri Çizelge 4.11 ve Şekil 4.7 de verilmiştir. İlçlrın S. pygmeus lrvlrın ilçlmdn 15 gün sonrki etkisi incelendiğinde (Çizelge 4.11 ve Şekil 4.7), pyriproxyfen ve chlorpyrifos ethyl in lrvlr %100 etkili olduğu ve IOBC sınıf değerinin çok zrrlı (4), buprofezin in ort derece zrrlı (3), minerl yğ ve prfinik minerl yğ ın z zrrlı (2) ve spirotetrmt ve spinosd ın zrrsız (1) olduğu görülmektedir. Chen ve Liu (2002) pyriproxyfen in Chrysoperl rufilbris in yumurt, L1 ve L3 dönemlerine etkili, L2 ve puplrın krşı ise etkisiz, Nsreen ve rk. (2005) buprofezin in uygulmdn 48 st sonr Chrysoperl crne lrvlrın z zrrlı, Brück ve rk. (2009) spirotetrmt ın Chrysoperl spp. ye krşı zrrsız, Quinones-Pndo ve rk. (2009) chlorpyrifos un crysopidlerin tüm dönemlerine krşı zrrlı olduğunu bildirmektedirler. Burdki litertürde belirtilen türlerle, bu çlışmd kullnıln tür frklı olmsın rğmen ilçlrın etkileri benzerlik göstermektedir. 41

59 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge İlçlrın Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkileri Syım Ölü Birey % Ölüm % Etki Abbott Uygulm n (*) Syısı (Ort.±SH) (Ort.±SH) (**) (Ort.±SH) Kontrol Sf Su Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 12* *0.00 ** * *0.00 ** * *0.00 ** ** *0.25±0.25 **2.50±2.50 IOBC Değeri 12* *0.25±0.25 **2.50±2.50 **2.50± * *2.00±0.41 bc *20.00±4.08 c *20.00±4.08 d 1 48* *2.75±0.48 b *27.50±4.79 b *27.50±4.79 b 1 15** e e d 4 12* *0.00 **0.00 ** * *1.25±0.48 b *12.50±4.79 bc *12.50±4.79 bc 1 48* *6.50±0.65 d *65.00±6.45 c *65.00±6.45 c 2 15** *8.50±0.50 d *85.00±5.00 d *85.00±5.00 c 3 12* *0.25±0.25 **2.50±2.50 **2.50± * *1.25±0.48 b *12.50±4.79 bc *12.50±4.79 bc 1 48* *8.75±0.95 e *87.50±9.46 d *87.50±9.46 d 3 15** e e d 4 12* *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** * *0.00 **0.00 ** ** *1.50±0.29 b *15.00±2.89 b *12.78± * *0.00 **0.00 ** * *1.75±0.85 bc *17.50±8.54 c *17.50±8.54 d 1 48* *4.50±0.65 c *45.00±6.45 bc *45.00±6.45 bc 2 15** *6.50±0.65 c *65.00±6.45 c *64.17±6.29 b 2 12* *0.50±0.50 **5.00±5.00 **5.00± * *3.00±0.41 c *30.00±4.08 c *30.00±4.08 d 2 48* *3.50±0.65 bc *35.00±6.45 b *35.00±6.45 b 2 15** *7.50±0.65 cd *75.00±6.45 cd *73.89±7.35 bc 2 12* *0.00 **0.00 ** * *0.25±0.25 **2.50±2.50 b **2.50±2.50 b 1 48* *0.50±0.29 **5.00±2.89 **5.00± ** *1.75±0.25 b *17.50±2.50 b *15.00± (*): st sonr, (**): gün sonr Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 42

60 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Şekil 4.7. Sympherobius pygmeus lrvlrındki ilç uygulmlrındn 12, 24, 48 st ve 15 gün sonrki % ölüm ornlrı İlçlrın S. pygmeus lrvlrın klıntı etkisi denemelerinden sonr ölmeyip ergin oln bireyler mteryl ve metot bölümünde belirtildiği şekilde konukçusu ile birlikte kvnozlr lınmış ve dişi bşın çıkn lrv syısı, üreme gücüne etki (R(%)) ve toplm etki (E(%)) ile IOBC sınıf değerleri belirlenmiş ve sonuçlr Çizelge 4.12 de verilmiştir. 43

61 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge İlçlrın Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi denemelerinden sonr cnlı kln bireylerden dişi bşın çıkn lrv syısı, ilçlrın üreme gücüne etkisi (R), toplm etki (E) ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Sf Su Dişi Syısı (n) Dişi Bşın Çıkn Lrv Syısı 5.50± ±0.82 d Üreme Gücüne Etkisi (R) (%) Toplm Etki (E) (%) IOBC Değeri Pyriproxyfen 100 g/l c c 4 Buprofezin 400 g/l 0.75± c c 4 Chlorpyrifos ethyl 480 g/l c c 4 Spirotetrmt 240 g/l 4.00± ±0.27 c 45.26± ± Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Spinosd 0,24 g/l 2.00± ± ± ± ±0.32 b 98.92±1.08 c c 68.97±0.79 b 99.46±0.54 c c 74.45±0.22 b Aynı sütun içerisinde ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir Çizelge 4.12 incelendiğinde, pyriproxyfen, buprofezin, chlorpyrifos ethyl, minerl yğ ve prfinik minerl yğ ın S. pygmeus lrvlrın toplm etkisinin IOBC değeri olrk çok zrrlı (4), spirotetrmt ve spinosd ın ise z zrrlı (2) olduğu görülmektedir. Ferreir ve rk. (2006) nın Brezily dn rziden ldıklrı iki yrı Chrysoperl extern populsyonun lbortuvr şrtlrınd spinosd ve chlorpyrifos un, toplm etkisini rştırdıklrı çlışmd, populsyonun birisinde spinosd ın z zrrlı (2) ve chlorpyrifos un ise her iki populsyon çok zrrlı (4) olduğunu belirtmekte olup, üzerinde çlışıln türlerin frklı olmsın rğmen bu çlışmd elde edilen sonuçlrl litertürde bildirilen sonuçlrın üst üste çkıştığı nlşılmktdır. 44

62 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK 4.2. Doğ Çlışmlrı Sonuçlrı Aonidiell urntii ile Bulşık Bir Turunçgil Bhçesinde İlçlrın Aonidiell urntii ile Predtör ve Przitoitlere Etkisi Bu çlışm ve trihlerinde Deniz kuyusu köyü (Yüreğir/Adn) nde A. urntii ile bulşık bir limon (Enterdont) bhçesinde kurulmuştur. İlçlmd ğç bşın 18 litre ilçlı su kullnılmıştır ve 2008 yıllrınd ypıln çlışmlrd, A. urntii ile predtör ve przitoit syılrı, ilçlrın bunlr etkileri ve IOBC sınıf değerleri sırsıyl Çizelge 4.13 ve 4.14 ile Şekil 4.8 ve 4.9 d verilmiştir. 45

63 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge Aonidiell urntii ile bulşık bir limon bhçesinde 2007 yılınd ypıln denemelerde A. urntii ile predtör ve przitoitlerin syısı, ilçlrın predtörlere ve przitoitlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l S y ı m* A. urnti syısı (det) / (140 cm²) (Ort.±SH) Predtör syısı (det) / 25 drbe (Ort.±SH) %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Przitoit syısı (det) / 16 det 20 cm sürgün ve 20 det meyve (Ort.±SH) Ön 46.5± ± ±1.1 *7 49.3±5.8 c 7.8±0.8 c 4.5±0.3 c ±7.9 c 8.0±2.0 c 5.8±1.5 b ±5.3 c 3.3±0.5 c 6.8±0.3 c %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Ön 41.8± ± ±0.9 *7 *9.8± ±0.3 b 24.3±6.2 b (1) 2.3± ±4.1 b (3) 14 *4.3± ± ±6.9 c (4) 1.0± ±4.8 (4) 21 *4.3± ± ±8.3 b (4) 1.0±0.4 b 85.1±5.9 b (4) Ön 45.8± ± ±1.8 *7 11.0±0.9 b 2.8± ±3.9 c (3) 2.3± ±8.3 b (3) 14 *6.5±0.5 b 3.3±0.6 b 57.9±3.0 b (3) 1.3± ±8.8 (4) 21 *6.5± ±0.0 b 66.7±5.9 (3) 0.5± ±7.1 b (4) Ön 46.0± ± ±0.6 *7 11.8±0.8 b 3.5± ±3.9 c (3) 2.0± ±7.5 b (3) ±1.7 b 1.3± ±1.4 c (4) 1.5± ±11.7 (3) ±1.4 b 0.3± ±8.3 b (4) 2.3±0.9 b 66.1±12.8 (3) Ön 39.5± ± ±1.9 *7 10.5±0.6 b 6.8±0.8 bc 13.2±1.1 (1) 3.8±0.3 bc 16.3±5.5 (1) 14 *3.0± ±1.7 bc 25.8±3.1 (2) 0.5± ±4.8 (4) 21 *4.0± ±0.3 b 45.8±4.2 (2) 1.5±0.3 b 78.0±3.8 b (4) Ön 54.0± ± ±0.4 *7 18.0±1.5 b 6.3±0.6 bc 19.3±3.4 b (1) 2.3± ±8.3 b (2) ±2.0 b 3.5±0.9 b 56.1±2.1 b (3) 1.0± ±6.9 (4) ±1.7 b 1.0±0.0 b 66.7±5.9 (3) 2.3±0.5 b 66.1±7.9 (3) Ön 35.3± ± ±2.5 *7 17.5±1.9 b 5.8±0.8 b 26.4±2.1 b (2) 3.0±0.4 b 32.5±11.1 b (2) ±1.3 b 4.5±0.9 bc 41.5±3.5 b (2) 1.0± ±8.5 (4) ±1.5 b 1.8±0.3 b 45.8±4.2 (2) 1.3±0.3 b 81.5±3.4 b (4) * Syım (Gün sonr) Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 46

64 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Aonidiell urntii syısı (det) / 140 cm² Predtör syısı (det) / 25 drbe, Przitoit syısı (det) / 16 det 20 cm uzunluğund sürgün ve 20 det meyve Şekil 4.8. Aonidiell urntii ile bulşık bir turunçgil bhçesinde 2007 yılınd ypıln ilç denemesindeki A. urntii ile predtör ve przitoit syısı (det) 47

65 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge Aonidiell urntii ile bulşık bir limon bhçesinde 2008 yılınd ypıln denemelerde A. urntii ile predtör ve przitoitlerin syısı, ilçlrın predtörlere ve przitoitlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l S y ı m* A. urnti syısı (det) / (140 cm²) (Ort.±SH) Predtör syısı (det) / 25 drbe (Ort.±SH) %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Przitoit syısı (det) / 16 det 20 cm sürgün ve 20 det meyve (Ort.±SH) Ön 18.3± ± ±0.3 *7 17.8±0.8 c 10.5±1.4 c 2.5±0.3 c ±5.8 c 10.0±1.4 e 2.5±0.3 b ±0.9 e 11.0±1.1 c 2.8±0.3 c %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Ön 17.5± ± ±0.4 *7 *6.0±0.4 b *7.5±1.0 bc 27.9±3.6 b (2) 1.3±0.3 b 50.0±6.8 b (2) 14 *3.3±0.5 *3.3±0.5 b 66.8±4.9 b (3) 0.5± ±9.6 (4) 21 *1.8±0.3 b *1.5± ±3.5 b (4) 0.5±0.3 b 83.3±9.6 b (4) Ön 21.0± ± ±0.5 *7 *6.8±0.5 b *5.5±0.6 b 46.9±3.5 c (2) 1.0± ±4.8 b (3) 14 *4.5±0.9 b *4.5±0.3 bc 53.6±4.2 bc (3) 0.8± ±11.8 (3) 21 *2.5±0.3 b *2.0± ±1.7 b (4) 0.3± ±8.3 b (4) Ön 19.8± ± ±0.6 *7 *7.3±0.3 b *3.8± ±1.8 d (3) 0.8± ±11.8 b (3) ±2.3 b *1.8± ±2.6 c (4) 0.8± ±10.5 (3) ±0.3 d *1.3± ±3.4 b (4) 1.3±0.3 b 54.2±8.0 (3) Ön 17.3±3.0 *9.5± ±0.3 *7 *3.5±0.3 *8.3±1.3 bc 20.9±6.9 (1) 2.0±0.4 bc 20.8±12.5 (1) 14 *1.8±0.3 *7.0±0.4 d 25.7±10.8 (2) 0.3± ±12.5 (4) 21 *1.3±0.3 *4.8±0.3 b 55.1±5.8 (3) 0.5±0.3 b 83.3±9.6 b (4) Ön 17.5± ± ±0.4 *7 *8.0±0.4 b *8.8±1.3 bc 17.1±2.7 (1) 1.0± ±4.8 b (3) 14 *6.3±1.3 b *5.3±0.9 bc 48.2±2.9 b (2) 0.5± ±12.5 (4) 21 *6.3±0.3 c *3.8±0.5 b 66.1±1.4 (3) 0.8±0.3 b 70.8±10.5 b (3) Ön 18.5±5.2 *9.8± ±0.0 *7 *7.8±0.5 b *6.8±1.0 b 36.1±1.8 bc (2) 1.5±0.3 b 41.7±4.8 (2) 14 *5.5±0.9 b *5.8±0.8 cd 42.3±1.6 b (2) 0.5± ±12.5 (4) 21 *5.8±0.3 c *5.0±0.4 b 54.3±1.5 (3) 0.8±0.3 b 75.0±8.3 b (3) * Syım (Gün sonr) Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 48

66 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Aonidiell urntii syısı (det) / 140 cm² Predtör syısı (det) / 25 drbe, Przitoit syısı (det) / 16 det 20 cm uzunluğund sürgün ve 20 det meyve Şekil 4.9. Aonidiell urntii ile bulşık bir turunçgil bhçesinde 2008 yılınd ypıln ilç denemesindeki A. urntii ile predtör ve przitoit syısı (det) 49

67 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge 4.13 (2007), 4.14 (2008) ile Şekil 4.8 (2007) ve 4.9 (2008) incelendiğinde, ilçlm öncesi syımlrd tüm krekterlerde gerek A. urntii ve gerekse predtör ve przitoit syısı isttistiki olrk ynı grupt yer lırken, ilçlmlrdn sonrki syımlrd frklı gruplr oluşmuştur. İlçlm öncesi ve ilçlm sonrsınd kontrol prsellerinde A. urntii ile predtör ve przitoit syılrınd önemli bir frklılık gözlenmezken, ilçlı prsellerde ilçlm sonrsınd belirgin düşüşler orty çıkmıştır. İlçlrın ilçlmdn sonrki syım trihleri dikkte lındığınd, genelde 21. gündeki etkileri 7 ve 14. gündeki etkilerine göre dh yüksek çıkmıştır. Pyriproxyfen, buprofezin ve chlorpyrifos ethyl in 21. gündeki predtör ve przitoitlere etkisi hem 2007 ve hem de 2008 yıllrındki denemelerde çok zrrlı (4) ve ort derece zrrlı (3) olduğu orty çıkmıştır. Spirotetrmt, minerl yğ ve prfinik minerl yğ predtörlere her iki yıld d ort derece (3) ve z zrrlı (2) olmsın krşın, przitoitlere spirotetrmt ile prfinik minerl yğ çok (4) ve ort derece (3) zrrlı olrk belirlenmiştir. Diğer trftn Çizelge 4.13, 4.14 ile Şekil 4.8 ve 4.9 incelendiğinde, kontrol prsellerinde A. urntii populsyonund genel bir değişiklik gözlenmezken, ilçlı prsellerde A. urntii populsyonund önemli düşüşler görülmektedir. Böylece ilçlmdn sonrki predtör ve przitoitlerdeki etkinin, sdece ilçlrdn kynklnmdığı, ynı zmnd A. urntii populsyonunun düşüşü nedeniyle predtör ve przitoitler için yeterli besinin bulunmmsındn d kynklnbileceği vrsyılbilir. Lee ve Grften-Grdel (2000), buprofezin ve pyriproxyfen i rzi şrtlrınd Rodoli crdinlis e denemişler ve her iki ilcın d kullnıldığı bhçelerde R. crdinlis popülsyonund önemli ölçüde bir düşüşün, kullnılmyn bhçelerde ise populsyonund herhngi bir değişimin olmdığını belirtmektedirler. Litertürde üzerinde çlışıln tür ile bu çlışmd üzerinde çlışıln türler frklı olmsın rğmen, her iki ilcın d her iki çlışmdki türlere etkili olduğu nlşılmktdır. 50

68 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Plnococcus citri ile Bulşık Bir Turunçgil Bhçesinde İlçlrın Plnococcus citri ile Predtör ve Przitoitlere Etkisi Bu çlışm, ve trihlerinde Dörtyol (Hty) d Plnococcus citri ile bulşık bir ltıntop (Str Ruby) bhçesinde yürütülmüştür. İlçlmd ğç bşın 23 litre ilçlı su kullnılmıştır. Çlışmnın ypıldığı bhçe entegre mücdele uygulmlrının ypıldığı bir bhçe olup, yıld 2-3 kez P. citri ye krşı L. dctylopii ve C. montrouzieri slımı ypılmktdır ve 2009 yıllrınd ypıln çlışmlrd, P. citri ile predtör ve przitoit syılrı, ilçlrın bunlr etkileri ve IOBC sınıf değerleri sırsıyl Çizelge 4.15 ve 4.16 ile Şekil 4.10 ve 4.11 de verilmiştir. 51

69 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge Plnococcus citri ile bulşık bir ltıntop bhçesinde 2008 yılınd ypıln denemelerde P. citri ile predtör ve przitoitlerin syısı, ilçlrın predtörlere ve przitoitlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l S y ı m* P. citri ile bulşık meyve syısı (det) / 100 meyve (Ort.±SH) Predtör syısı (det) / 25 drbe (Ort.±SH) %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Przitoit syısı (det) / 20 det meyve (Ort.±SH) Ön 35.8±1.7 b 0.3± ±1.2 *7 30.8±1.3 e 2.0± ±0.4 b ±1.0 e 1.3± ±0.5 c ±1.9 c 1.3± ±0.3 b %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Ön 40.3±1.7 b 0.0± ±1.7 *7 27.0±1.3 d 1.3± ±12.5 (2) 1.5± ±6.8 b (2) ±1.1 e 1.0± ±12.5 (1) 1.5±0.3 b 54.2±4.2 bc (3) ±1.9 c 0.5± ±23.9 (3) 1.0± ±2.1 (3) Ön 42.3±2.8 b 0.0± ±1.8 *7 21.3±0.9 c 0.8± ±23.9 (3) 2.0±0.4 b 35.4±5.2 b (2) ±0.9 c 0.8± ±28.9 (2) 1.8±0.3 b 45.8±4.2 bc (2) 21 *5.5± ± ±25.0 (2) 1.3± ±5.9 (3) Ön 28.5± ± ±1.4 *7 *5.8± ± ±23.9 (3) 1.3± ±9.2 b (3) 14 *3.5± ± ±28.9 (2) 1.0± ±5.9 c (3) 21 *3.5± ± ±25.0 (3) 1.0± ±2.1 (3) Ön 33.5±2.1 b 0.0± ±0.6 *7 16.0±1.3 b 0.8± ±12.5 (3) 2.3±0.3 b 22.9±7.9 (1) 14 *6.0±0.4 b 0.8± ±23.9 (2) 2.3±0.3 b 27.1±10.4 (2) 21 *4.3± ± ±23.9 (3) 1.3± ±5.9 (3) Ön 33.8±2.3 b 0.0± ±1.5 *7 19.5±1.0 c 1.0± ±20.4 (2) 1.8± ±4.8 b (2) ±0.6 d 0.8± ±23.9 (2) 1.8±0.3 b 45.8±4.2 bc (2) ±1.1 b 0.8± ±23.9 (2) 1.3± ±5.9 (3) Ön 34.3±5.0 b 0.0± ±0.3 *7 19.0±0.9 bc 1.5± ±25.0 (2) 2.0±0.4 b 35.4±5.2 b (2) ±0.9 d 0.5± ±23.9 (3) 2.0±0.4 b 39.6±6.2 b (2) ±0.9 b 0.8± ±28.9 (2) 1.5± ±6.2 (3) * Syım (Gün sonr) Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 52

70 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Plncoccus citri ile bulşık meyve syısı (det) / 100 meyve Predtör syısı (det) / 25 drbe, Przitoit syısı (det) / 20 det meyve Şekil Plncoccus citri ile bulşık bir turunçgil bhçesinde 2008 yılınd ypıln ilç denemesindeki P. citri ile predtör ve przitoit syısı (det) 53

71 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge Plnococcus citri ile bulşık bir ltıntop bhçesinde 2009 yılınd ypıln denemelerde P. citri ile predtör ve przitoitlerin syısı, ilçlrın predtörlere ve przitoitlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l S y ı m* P. citri ile bulşık meyve syısı (det) / 100 meyve (Ort.±SH) Predtör syısı (det) / 25 drbe (Ort.±SH) %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Przitoit syısı (det) / 20 det meyve (Ort.±SH) Ön 13.8± ± ±0.3 *7 14.0±0.9 d 1.3± ±0.3 b ±0.9 c 1.5±0.3 b 1.8±0.3 b ±1.0 d 1.0±0.0 b 2.0±0.4 b %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Ön 14.5± ± ±0.3 *7 12.5±0.6 d 0.8±0.3 *37.5±23.9 (2) 1.0± ±4.2 (3) ±0.7 c 0.0± (4) 0.8± ±12.5 (3) ±0.6 d 0.3±0.3 *75.0±25.0 (3) 0.3± ±12.5 (4) Ön 15.0± ± ±0.3 *7 *9.5±0.6 c 0.5±0.3 *62.5±23.9 (3) 1.5±0.3 b 33.3±11.8 (2) 14 *6.0±0.4 b 0.5±0.3 b *62.5±23.9 (3) 1.0± ±12.5 (2) 21 *3.5±0.3 b 0.0± (4) 0.5± ±14.4 (3) Ön 13.3± ± ±0.3 *7 *2.0± ±0.3 *62.5±23.9 (3) 1.0± ±4.2 (3) 14 *1.3± ± (4) 0.5± ±14.4 (3) 21 *1.3± ± (4) 0.3± ±12.5 (4) Ön 14.3± ± ±0.3 *7 *6.8±0.5 b 0.5±0.3 *62.5±23.9 (3) 1.8±0.3 b 20.8±12.5 (1) 14 *2.8± ±0.3 b *62.5±23.9 (3) 1.0± ±12.5 (2) 21 *2.3±0.3 b 0.0± (4) 0.5± ±14.4 (3) Ön 13.3± ± ±0.3 *7 *8.8±0.5 c 0.5±0.3 *62.5±23.9 (3) 1.5±0.3 b 33.3±11.8 (2) 14 *7.0±0.4 b 0.5±0.5 b *75.0±25.0 (3) 1.0± ±12.5 (2) 21 *7.0±0.4 c 0.3±0.3 *75.0±25.0 (3) 0.5± ±23.6 (3) Ön 14.3± ± ±0.3 *7 *8.3±0.5 bc 0.8±0.5 *50.0±28.9 (2) 1.5±0.3 b 29.2±17.2 (2) 14 *6.8±0.5 b 0.8±0.5 b *62.5±23.9 (3) 1.0± ±12.5 (2) 21 *6.3±0.3 c 0.3±0.3 *75.0±25.0 (3) 0.5± ±23.9 (3) * Syım (Gün sonr) Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 54

72 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Plncoccus citri ile bulşık meyve syısı (det) / 100 meyve Predtör syısı (det) / 100 drbe, Przitoit syısı (det) / 20 det meyve Şekil 4.11 Plncoccus citri ile bulşık bir turunçgil bhçesinde 2009 yılınd ypıln ilç denemesindeki P. citri ile predtör ve przitoit syısı (det) 55

73 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge 4.15 (2008) ve 4.16 (2009) ile Şekil 4.10 ve 4.11 incelendiğinde, ilçlmdn önce ve sonr ypıln syımlrd ilçlrdn pyriproxyfen hriç, diğerlerinde P. citri ile bulşık meyve syısının 21. güne kdr giderek düştüğü görülürken, genelde predtör ve przitoit syılrınd isttistiki olrk önemli bir frk görülmemektedir. Bu isttistiki frklılığın oluşmm nedeni, predtör ve przitoit syılrının çok düşük olmsın bğlnbilir. İlçlrın ilçlmdn sonrki etkilerinin IOBC değerlerine bkıldığınd her ilcın kendi içinde dhi frklı değerler ldığı görülmekte olup, bunun nedeni yine predtör ve przitoit syılrının düşük olmsın bğlnbilir. Örneğin, Çizelge 4.16 d pyriproxyfen uygulnmış prselde ilçlmdn 7 gün sonr 0.8 det predtör tesbit edilmiş ve % etki % 37.5, IOBC değeri z zrrlı (2) grubun girerken, ilçlmdn 14 gün sonr hiç predtör tespit edilmemiş ve % etki % 100 ve IOBC değeri çok zrrlı (4) grubund yer lmış, 21 gün sonr ise 0.3 det predtör bulunmuş ve % etki % 75, IOBC değeri de ort derece zrrlı (3) grubun girmiştir. Bu örnekte de görüldüğü gibi ne yzıkki düşük predtör ve przitoit populsyonundn dolyı sğlıklı sonuçlr lınmmıştır Pnonychus citri ile Bulşık Bir Turunçgil Bhçesinde İlçlrın Pnonychus citri ile Predtörlere Etkisi Bu çlışm, ve trihlerinde Misis (Adn) de P. citri ile bulşık bir portkl (Wshington Nvel) bhçesinde yürütülmüştür. İlçlmlrd ğç bşın 28 litre ilçlı su kullnılmıştır ve 2009 yıllrınd ypıln çlışmd, P. citri nin ve predtörlerin syılrı ile ilçlrın bunlr etkisi ve IOBC sınıf değerleri sırsıyl Çizelge 4.17 ve 4.18 ve Şekil 4.12 ile 4.13 de verilmiştir. 56

74 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge Pnonychus citri ile bulşık portkl bhçesinde 2008 yılınd ypıln denemelerde P. citri ve predtör syısı, ilçlrın predtörlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Syım (gün sonr) P. citri syısı (det) / 1 yprk (Ort.±SH) Predtör syısı (det) / 25 drbe Syısı (Ort.±SH) Ön 29.5± ±1.6 *7 16.3±2.3 d *8.3±1.5 b ±1.6 b *8.8±0.9 c ±1.1 b *7.0±0.4 c %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Ön 28.0± ±0.8 *7 15.3±1.9 bcd *6.8±1.3 b 18.3±1.8 (1) ±1.2 b *5.8±0.6 b 34.2±2.1 b (2) ±0.9 b *2.8±0.3 b 60.9±2.3 b (3) Ön 25.8± ±1.2 *7 15.8±2.3 cd *5.5±0.9 b 31.6±5.1 b (2) ±1.7 b *5.0±0.4 b 41.9±3.5 b (2) ±1.3 b *2.3± ±2.2 c (3) Ön 24.5± ±0.6 *7 10.0±1.3 b *2.8± ±4.6 c (3) ±1.1 *2.3± ±4.0 c (3) 21 *8.8±0.8 *2.0± ±1.7 c (3) Ön 26.0± ±0.9 *7 *8.8±1.3 *6.8±1.3 b 18.3±1.8 (1) 14 *8.5±1.0 *6.8±0.6 b 22.2±2.8 (1) 21 *6.3±0.5 *3.3±0.3 b 53.6±2.1 (3) Ön 25.5± ±1.0 *7 *9.5±1.4 *6.5±1.0 b 20.4±2.3 (1) ±1.1 *5.0±0.4 b 41.9±3.5 b (2) ±0.5 *2.8±0.3 b 60.9±2.3 b (3) Ön 25.0± ±1.3 *7 10.5±1.4 bc *6.8±1.1 b 17.6±3.1 (1) ±0.9 *5.3±0.5 b 39.2±3.9 b (2) 21 *6.8±0.8 *3.3±0.3 b 53.6±2.1 (3) Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 57

75 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Pnonychus citri syısı (det) / 1 yprk Predtör syısı (det) / 25 drbe Şekil Pnonychus citri ile bulşık bir turunçgil bhçelerinde 2008 yılınd ypıln ilç denemesindeki P. citri ile predtör syısı (det) 58

76 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge Pnonychus citri ile bulşık portkl bhçesinde 2009 yılınd ypıln denemelerde P. citri ve predtör syısı, ilçlrın predtörlere etkileri ve IOBC sınıf değerleri Uygulm Kontrol Pyriproxyfen 100 g/l Buprofezin 400 g/l Chlorpyrifos ethyl 480 g/l Spirotetrmt 240 g/l Minerl Yğ 700 g/l Prfinik Minerl Yğ 800 g/l Syım (gün sonr) P. citri syısı (det) / 1 yprk (Ort.±SH) Predtör syısı (det) / 25 drbe Syısı (Ort.±SH) Ön 14.5± ±0.4 *7 11.5±0.6 c 6.3±0.3 d ±1.3 c 7.0±0.4 d ±0.9 c 3.8±0.5 b %Etki Abbott (Ort.±SH) ve (IOBC Değeri) Ön 13.3± ±0.8 *7 11.0±0.4 c 4.8±0.3 bc 23.8±4.2 (1) ±1.2 c 4.8±0.3 bc 32.0±2.2 b (2) ±0.6 c 1.0± ±3.3 b (3) Ön 12.8± ±0.5 *7 10.8±0.8 c 4.3±0.3 b 32.1±1.2 b (2) ±1.1 c 4.0±0.4 b 43.3±2.6 c (2) ±0.9 c 1.0± ±3.3 b (3) Ön 14.0± ±0.3 *7 *6.5±0.3 b 2.0± ±1.2 c (3) ±0.6 b 1.8± ±4.0 d (3) ±0.6 b 1.3± ±3.1 b (3) Ön 14.8± ±0.6 *7 *5.5± ±0.3 c 16.1±0.6 (1) 14 *9.3± ±0.3 c 24.7±2.8 (1) 21 *7.5± ± ±3.9 b (3) Ön 13.5± ±1.0 *7 *7.0±0.4 b 4.8±0.3 bc 23.8±4.2 (1) ±0.6 b 4.3±0.3 b 39.1±2.3 bc (2) 21 *7.0± ± ±3.9 b (3) Ön 12.5± ±0.5 *7 *7.8±0.5 b 5.3±0.3 c 16.1±0.6 (1) ±0.6 b 4.0±0.0 b 42.3±3.4 c (2) 21 *8.0± ± ±6.6 (3) Aynı sütun içerisinde ynı syım zmnınd ynı hrf ile gösterilen değerler rsındki frk Duncn (p=0.05) testine göre isttistiki olrk önemli değildir. 59

77 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Pnonychus citri syısı (det) / 1 yprk Predtör syısı (det) / 25 drbe Şekil Pnonychus citri ile bulşık bir turunçgil bhçelerinde 2009 yılınd ypıln ilç denemesindeki P. citri ile predtör syısı (det) 60

78 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK Çizelge 4.17 (2008) ve 4.18 (2009) ile Şekil 4.12 ve 4.13 incelendiğinde, ilçlm öncesi gerek kontrol prsellerinde ve gerekse diğer prsellerde P. citri ile predtör syılrının isttistiki olrk ynı olduğu ve yeknesk bir populsyonl denemeye bşlndığı görülmektedir. Genelde gerek P. citri ve gerekse predtör populsyonu hem 2008 ve hem de 2009 yıllrınd ön syımdn itibren ilçlm sonrsı 21. güne kdr giderek düşmüştür. Nitekim ilçlrın, ilçlmlrdn sonr 21. gündeki predtörlere etkisi IOBC nin ort derece zrrlı (3) grubund yer lmıştır. Jmes (2004) in lbortuvr şrtlrınd yptığı bir çlışmd IGR oln buprofezin in Stethorus punctum picipes in yumurtlrın bir etkisinin olmdığını, genç dönem lrvlrının % 71.1 nin ergin döneme geçemediğini, yşlı lrvlrının % 80 ninin ve puplrının ise % 92.3 ünün ergin döneme ulşbildiğini bildirmektedirler. Brück ve rk. (2009) d spirotetrmt ın Coccinell spp., Stethorus spp. ve Chilocorus nigritus zrrsız vey z zrrlı olduğun değinmişlerdir. Bu çlışmd ile elde edilen sonuçlrl yukrıd belirtilen litertür sonuçlrının bir benzerlik içinde olduğu nlşılmktdır. 61

79 4. BULGULAR ve TARTIŞMA Veysel Mehmet ŞİMŞEK 62

80 5. SONUÇLAR ve ÖNERİLER Veysel Mehmet ŞİMŞEK 5. SONUÇLAR ve ÖNERİLER Turunçgil ülkemizin en önemli ihrç ürünlerinden biridir. Bu gibi ekonomik önemi çok yüksek oln bir kültür bitkisinin birçok sorunu olup, bunlrdn en önemlilerinden biri de bitki korum sorunlrıdır. Bu sorunlrı çözmek için üreticilerin en çok bşvurduğu yöntem ise kimysl mücdeledir. Kimysl mücdelenin sık sık ve bilinçsiz kullnılmsı birçok olumsuzluklrı berberinde getirmektedir. Nitekim, bzı üreticiler ve teknik elemnlr çok sık ilçlnn bhçelerde mevcut ekonomik zrrlılrın dh yüksek populsyonlr oluşturduğunu, ynı zmnd ekonomik zrrlı olmyn potnsiyel zrrlılrın d populsyonlrınd yükselmeler olduğunu ve dh önceleri bhçelerde sık sık gördükleri doğl düşmn türlerine dh z rstldıklrı yönünde şikyetlere bşlmışlrdır. Bu nedenle turunçgil bhçelerinde en sık kullnıln bzı ilçlrın yine turunçgil bhçelerinde en sık görülen bzı predtör ve przitoitlere etkileri lbortuvr ve rzi koşullrınd bu çlışm içinde ele lınmıştır. Lbortuvr çlışmlrı sonuçlrı; 1. Pyriproxyfen in Aphytis melinus ve Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Cryptolemus montrouzieri lrvlrın klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi çok zrrlı olrk, Cryptolemus montrouzieri erginlerine klıntı etkisi zrrsız ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk, Stethorus gilvifrons lrvlrın klıntı etkisi z zrrlı olrk, Stethorus gilvifrons erginlerine klıntı etkisi zrrsız olrk, Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi çok zrrlı olrk tespit edilmiştir. 2. Buprofezin in Aphytis melinus ve Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Cryptolemus montrouzieri lrvlrın klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi çok zrrlı olrk, Cryptolemus montrouzieri erginlerine klıntı etkisi zrrsız ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk, Stethorus gilvifrons lrvlrın klıntı etkisi z zrrlı olrk, Stethorus gilvifrons erginlerine klıntı etkisi zrrsız olrk, Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi ort derece zrrlı ve üreme gücüne etkisi çok zrrlı olrk tespit edilmiştir. 63

81 5. SONUÇLAR ve ÖNERİLER Veysel Mehmet ŞİMŞEK 3. Chlorpyrifos ethyl in Aphytis melinus ve Leptomstix dctylopii erginlerine ile Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi çok zrrlı olrk, Cryptolemus montrouzieri lrvlrın klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk, Cryptolemus montrouzieri erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Stethorus gilvifrons lrvlrın ve erginlerine klıntı etkisi z zrlı olrk belirlenmiştir. 4. Spirotetrmt ın Aphytis melinus erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk, Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Cryptolemus montrouzieri lrvlrı ile erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Stethorus gilvifrons lrvlrın klıntı etkisi z zrrlı ve erginlerine ise zrrsız olrk, Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi zrrsız olrk ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk tespit edilmiştir. 5. Minerl yğ ın Aphytis melinus erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk, Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Cryptolemus montrouzieri lrvlrın klıntı etkisi zrrsız olrk ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk, Cryptolemus montrouzieri erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Stethorus gilvifrons lrvlrın ve erginlerine klıntı etkisi z zrrlı olrk, Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi z zrrlı olrk ve üreme gücüne etkisi ort derece zrrlı olrk belirlenmiştir. 6. Prfinik minerl yğ ın Aphytis melinus erginlerine klıntı etkisi zrrsız olrk ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk, Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Cryptolemus montrouzieri lrvlrı ile erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Stethorus gilvifrons lrvlrın klıntı etkisi z zrlı olrk, Stethorus gilvifrons erginlerine klıntı etkisi zrrsız olrk, Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi z zrrlı olrk ve üreme gücüne etkisi çok zrrlı olrk tespit edilmiştir. 7. Sipinosd ın Aphytis melinus erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi çok zrrlı olrk, Leptomstix dctylopii erginlerine klıntı etkisi ort derece zrrlı olrk ve üreme gücüne etkisi çok zrrlı olrk, Cryptolemus montrouzieri 64

82 5. SONUÇLAR ve ÖNERİLER Veysel Mehmet ŞİMŞEK lrvlrı ile erginlerine klıntı etkisi ve üreme gücüne etkisi zrrsız olrk, Stethorus gilvifrons lrvlrın klıntı etkisi z zrrlı olrk ve erginlerine klıntı etkisi zrrsız olrk, Sympherobius pygmeus lrvlrın klıntı etkisi zrrsız olrk ve üreme gücüne etkisi z zrrlı olrk belirlenmiştir. Doğ çlışmlrı sonuçlrı; 1. Aonidiell urntii ile bulşık turunçgil bhçesinde ypıln rzi çlışmlrınd kullnıln ilçlrın predtörlere etkileri 2007 ve 2008 yıllrınd pyriproxyfen (çok zrrlı-çok zrrlı), buprofezin (ort derece zrrlı-çok zrrlı), chlorpyrifos ethyl (çok zrrlı-çok zrrlı), spirotetrmt (z zrrlı-ort derece zrrlı), minerl yğ (ort derece zrrlı- ort derece zrrlı) ve prfinik minerl yğ (z zrrlı-ort derece zrrlı) olrk bulunmuştur. Przitoitlere etkileri 2007 ve 2008 yıllrınd pyriproxyfen (çok zrrlı-çok zrrlı), buprofezin (çok zrrlı-çok zrrlı), chlorpyrifos ethyl (ort derece zrrlı-ort derece zrrlı), spirotetrmt (çok zrrlı-çok zrrlı), minerl yğ (ort derece zrrlı- ort derece zrrlı) ve prfinik minerl yğ (çok zrrlı-ort derece zrrlı) olrk tesbit edilmiştir. 2. Plnococcus citri ile bulşık turunçgil bhçesinde ypıln rzi çlışmlrınd kullnıln ilçlrın predtörlere etkileri 2008 ve 2009 yıllrınd pyriproxyfen (ort derece zrrlı-ort derece zrrlı), buprofezin (z zrrlı-çok zrrlı), chlorpyrifos ethyl (ort derece zrrlı-çok zrrlı), spirotetrmt (ort derece zrrlı-çok zrrlı), minerl yğ (z zrrlı- ort derece zrrlı) ve prfinik minerl yğ (z zrrlı-ort derece zrrlı) olrk bulunmuştur. Przitoitlere etkileri 2008 ve 2009 yıllrınd pyriproxyfen (ort derece zrrlı-çok zrrlı), buprofezin (ort derece zrrlı-ort derece zrrlı), chlorpyrifos ethyl (ort derece zrrlı-çok zrrlı), spirotetrmt (ort derece zrrlı-ort derece zrrlı), minerl yğ (ort derece zrrlı- ort derece zrrlı) ve prfinik minerl yğ (ort derece zrrlı-ort derece zrrlı) olrk tespit edilmiştir. 3. Pnonychus citri ile bulşık turunçgil bhçesinde ypıln rzi çlışmlrınd kullnıln ilçlrın predtörlere etkileri 2008 ve 2009 yıllrınd IOBC değeri olrk ynı bulunmuştur. IOBC değerleri ilçlmdn 7, 14 ve 21 gün sonr ypıln syımlrd sırsıyl; pyriproxyfen (1-2-3), buprofezin (2-2-3), chlorpyrifos ethyl (3-3-3), spirotetrmt (1-1-3), minerl yğ (1-2-3) ve prfinik minerl yğ (1-65

83 5. SONUÇLAR ve ÖNERİLER Veysel Mehmet ŞİMŞEK 2-3) olrk bulunmuştur( 1: zrrsız, 2: z zrrlı, 3: ort derece zrrlı ve 4: çok zrrlı). Bu sonuçlr göre, ilçlmlrdn 7 ve 14 gün sonr ilçlrın predtörlere etkileri genelde zrrsız vey z zrrlı grubun girerken, ilçlmlrdn 21 gün sonr ise ilçlrın tmmı ort derece zrrlı grubund yer lmıştır. Sonuç olrk, yukrıd d belirtildiği gibi bzı ilçlrın bzı predtör ve przitoitlere frklı etki gösterdiği, htt ynı ilcın ynı türün frklı dönemlerine de frklı etki gösterdiği belirlenmiştir. Örneğin, pyriproxyfen ve buprofezin gibi IGR grubundki ilçlr predtör ve przitoit erginlerine zrrsız vey z zrrlı, predtör lrvlrın çok zrrlı olurken, chlorpyrifos ethyl ve sipinosd ise przitoit erginlerine çok zrrlı, predtörlerin lrv ve erginlerine zrrsız, z zrrlı vey ort derecede zrrlı olmuştur. Bu sonuçlr dikkte lındığınd, herhngi bir nedenle bhçelerde ilçlm zorunluluğu doğrs, o bhçelerdeki zrrlı ve yrrlılrın biyolojik dönemleri, popülsyonlrı, kullnılck ilçlrın yrrlılr üzerindeki etkisi vb. konulr iyice irdelendikten sonr ilç kullnımın krr verilmelidir. 66

84 KAYNAKLAR ABBOTT, W.S A method of computing the effectiveness of n insecticide. J. Econ. Entomol., 18(2): AMANO H. nd M. HASEEB, Recently-proposed methods nd concepts of testing the effects of pesticides on the beneficil mite nd insect species: study limittions nd implictions in IPM. Applied Entomology nd Zoology, 36 (1): 1 11 ANONYMOUS, Ziri Mücdele Stndrt İlç Deneme Metodlrı. T.C. Trım ve Köyişleri Bknlığı Trımsl Arştırmlr Genel Müdürlüğü, Ankr, s ANONYMOUS, Turunçgil Unlıbiti (Plnococcus citri Risso (Hom: Pseudococcide) ne Krşı Stndrt İlç Deneme Metodu. T.C. Trım ve Köyişleri Bknlığı Trımsl Arştırmlr Genel Müdürlüğü, Ankr, s ANONYMOUS, Turunçgil Yetiştiriliciği. T.C. Trım ve Köyişleri Bknlığı Yyın Diresi Bşknlığı, Ankr, Yyın No: 54, 208 s. BAŞPINAR, H. ve N. UYGUN, Akdeniz Bölgesi Turunçgil Bhçelerinde Yygın Olrk Kullnıln Bzı İnsektisidlerin Cryptolemus montrouzeri Muls. ve Coccinell septempunctt (L.) (Coleopter, Coccinellide) y Etkileri. Türkiye 2. Biyolojik Mücdele Kongresi, Ankr, s BAŞPINAR, H., İ. ÇAKMAK ve M. YILDIRIM, Bzı Pestisitlerin ve Meli zedrch L. Su Ekstrtlrının Bzı Doğl Düşmnlr Lbortuvrd Etkileri. Türkiye 5. Biyolojik Mücdele Kongresi, Erzurum, s BERNARDO, U. nd G. VIGGIANI, (2000) Effects of spinosd, new insect control gent nturlly derived on the melybug prsitoid Leptomstix dctylopii Howrd (Hymenopter: Encyrtide). Bulletin IOBC/WPRS 23, BOZSIK, A Susceptibility of dult Coccinell septempunctt (Coleopter: Coccinellide) to insecticides with different modes of ction. Pest Mngement Science, 62:

85 BRÜCK E., A. ELBERT, R. FISCHER, S. KRUEGER, J. KUHNHOLD, A. M. KLUEKEN, R. NAUEN, J. NIEBES, U. RECKMANN, H. SCHNORBACH, R. STEFFENS nd X. WAETERMEULEN, Movento, n innovtive mbimobile insecticide for sucking insect pest control in griculture: Biologicl profile nd field performnce. Crop Protection 28 (2009) CANDOLFI M.P., S. BLUMEL, R. FORSTER, F.M. BAKKER, C. CRIMM, S.A. HASSAN, U. HEIMBACH, M.A. MEAD-BRIGGS, B. REBER, R. SCHMUCK nd H. VOGT, Guidelines to evlute side-effects of plnt protection products to non-trget rthropods. IOBC, BART nd EPPO Joint Inititive. IX pp., Gent, IOBC/wprs, ISBN: CHEN T.Y. nd T. X. LIU, Susceptibility of immture stges of Chrysoperl rufilbris (Neurop., Chrysopide) to pyriproxyfen, juvenile hormone nlog. Journl of Applied Entomology. 126, pp CLOYD, R. A. ve A. DICKINSON, Effect of Insecticides on Melybug Destroyer (Coleopter: Coccinellide) nd Prsitoid Leptomstix dctylopii (Hymenopter: Encyrtide), Nturl Enemies of Citrus Melybug (Homopter: Pseudococcide). Journl of Economic Entomology. 99, 5, pp ERKILIÇ L., N. UYGUN, M. AYTAŞ, N. TEKELİ ve İ. KARACA, Bzı Trımsl Svş İlçlrının Chilicorus bipustultus (L.) (Col.: Coccinellide) ve Cybocephlus fodri minor E.Y. (Col.: Cybocephlide) Etkileri Üzerine Arştırmlr. Türkiye 3. Biyolojik Mücdele Kongresi, İzmir, s FERREIRA A.J., G. A CARVALHO, M. BOTTON nd O. LASMAR, Selectivity of insecticides used in pple orchrds to two popultions of Chrysoperl extern (Hgen, 1861) (Neuropter: Chrysopide). Ciênci Rurl vol.36 no.2 Snt Mri Mr./Apr GALVAN T.L., R.L. KOCH nd W.D. HUTCHISON, Efects of spinosd nd indoxcrb on survivl, development, nd reproduction of the multicolored Asin ldy betle (Coleopter: Coccinellide). Biologicl Control 34:

86 GRAFTON-CARDWELL, E. ELIZABETH nd P. GU, Conserving Vedli Beetle, Rodoli crdinlis (Mulsnt) (Coleopter: Coccinellide), in Citrus: A Continuing Chllenge s New Insecticides Gin Registrtion. Journl of Economic Entomology. 96, 5, pp GÜVEN, B. nd M.A. GÖVEN, Side effects of pesticides used in cotton nd vineyrd res of Aegen Region on the green lcewing, Chrysoperl crne (Steph.) (Neuropter: Chrysopide), in the lbortory. Pesticides nd Beneficil Orgnisms IOBC/wprs Bulletin, 26 (5), pp HASSAN, E. nd R. G. SUMMERS, Testing the toxicity effects on Cliforni red scle prsitoid [Aphytis lingnnensis Compere] of two insecticides used to control Cliforni red scle [Aonidiell urntii Msk.] on citrus in the lbortory. Zeitschrift für Pflnzenkrnkheiten und Pflnzenschutz-Journl of Plnt Disese nd Protection 104 [4] JALALI M. A., T. V. LEEUWEN, L. TIRRY nd P. D. CLERCQ, Toxicity of selected insecticides to the two-spot ldybird Adli bipunctt. Phytoprsitic, 37: JAMES, D., Effect of Buprofezin on Survivl of Immture Stges of Hrmoni xyridis, Stethorus punctum picipes (Coleopter: Coccinellide), Orius tristicolor (Hemipter: Anthocoride), nd Geocoris spp. (Hemipter: Geocoride). Journl of Economic Entomology 97(3): KARACA, I., ve N. UYGUN, Kırmızı Kbuklubit, Aonidiell urntii (Mskell) (Homopter: Dispidide)'nin Degişik Turunçgil Tür ve Çeşitleri Üzerinde Populsyon Gelişmesi. Türkiye 2. Entomoloji Kongresi Bildirileri, Entomoloji Dernegi Yyınlrı, No: 5, KARACA, I., N. UYGUN ve N. TEKELİ, Bzı trımsl svş ilçlrının Aphytis melinus DeBch (Hymenopter: Aphelinide) etkileri üzerine rştırmlr. Türkiye 3. Biyolojik Mücdele Kongresi, İzmir, s KARACAOĞLU, M., ve S. SATAR, Turunçgil bhçelerinde yprkbiti przitoiti Binodoxys ngelice (Hlidy) (Hymenopter: Brconide) y bzı insektisitlerin etkileri. Bitki Korum Bülteni, 50(4):

87 LEE J. nd B. GRAFTEN-GARDEL, Long-term Effects of Insect Growth Regultors on Citrus IPM. Citrus Reserch Bord 2000 Annul Report. LIU T., nd P. A. STANSLY, Lethl nd sublethl effects of two insect growth regultors on dult Delphstus ctline (Coleopter: Coccinellide), predtor of whiteflies (Homopter: Aleyrodide). Biologicl Control 30: MANDOUR N. S., Influence of spinosd on immture nd dult stges of Chrysoperl crne (Stephens) (Neuropter: Chrysopide). BioControl 54: MENDEL Z., D. BLUMBERG nd I. ISHAAYA, Effects Of Some Insect Growth Regultors On Nturl Enemies Of Scle Insects (Hom. : Coccoide), Entomophg 39 (2): MICHAUD J.P., Toxicity of fruit fly bits to beneficil insects in citrus. Journl of Insect Science, 3:8, 9pp. MIRET J-A. J. nd F. GARCIA-MARI, Side-effects of pesticides on selected nturl enemies occurring in citrus in Spin. Pesticides nd Beneficil Orgnisms IOBC/wprs Bulletin. 24 (4): MOENS, J., P. DE CLERCQ nd L. TIRRY, Side effects of pesticides on the lrve of the hoverfly Episyrphus bltetus in the lbortory. Phytoprsitic DOI /s NASREEN, A., G. MUSTAFA nd M. ASHFAQ, Mortlity of Chrysoperl crne (Stephens) (Neuropter: Chrysopide) fter exposure to some insecticides; lbortory studies. South Pcific Studies, 26 (1): 1-6. PRABHAKER, N., J. G. MORSE, S. J. CASTLE, S. E. NARANJO nd T. J. HENNEBERRY, Toxicity of Seven Folir Insecticides to Four Insect Prsitoids Attcking Citrus nd Cotton Pests. Journl of Economic Entomology. 100(4): QUINONES-PANDO, F.J., S. H. TARANGO-RIVERO nd C. A. BLANCO, Effect of Two Insecticides on Hickory Shuckworm (Lepidopter: Tortricide) nd Predtors of Pecn Pests. Southwestern Entomologist. 34 (3):

88 RILL, S., E. GRAFTEN-GARDEL nd J. G. MORSE, Effects of two insect growth regultors nd neonicotinoid on vrious life stges of Aphytis melinus (Hymenopter: Aphelinide). BioControl. 53: ROTHWANGL K.B., A. C. RAYMOND nd N. W. ROBERT Effects of insect growth regultors on citrus melybug prsitoid Leptomstix dctylopii (Hymenopter: Encyrtide). Journl of Economic Entomology 97(4): SCHMUCK, R., M.P. CANDOLFI, R. KLEINER, M. MEAD-BRIGGS, MOLL M., KEMMETER F., JANS D., WALTERSDORFER A. nd H. WILHELMY, A lbortory test system for ssessing effects of plnt protection products on the plnt dwelling insect Coccinell septempunctt L. (Coleopter: Coccinellide) Guidelines to evlute side-effects of plnt protection products to NTA pges SUMA, P., L. ZAPPALA, G. MAZZEO nd G. SISCARO, Lethl nd sublethl effects of insecticides on nturl enemies of citrus scle pests BioControl DOI /s TÜİK, T. C. Bşbknlık Türkiye İsttistik Kurumu İnternet Veritbnı, (20 Şubt 2010) TUZCU, Ö. ve T. YEŞİLOĞLU, Avrup Birliği Ülkelerinde Turunçgiller ve Diğer Subtropik Meyve Türleri Trımı ve Ykın Gelecekte Beklenen Gelişmeler. Avrup Birliği Uyum Aşmsınd Bhçe Bitkileri Trımı, Nisn, 2002, Ankr, s UYGUN, N., İ. KARACA, R. ULUSOY, D. ŞENAL, H. ELEKÇİOĞLU, U. GÖZEL, A. ERKILIÇ, H. ÖZGÖNEN, S. BALOĞLU, N. UYGUR, S. UYGUR ve O. KOLÖREN, Türkiye Turunçgil Bhçelerinde Entegre Mücdele. 2001, Adn, s WILLIAMS T., J. VALLE nd E. VINUELA, Is the Nturlly Derived Insecticide Spinosd Comptible with Insect Nturl Enemies. Biocontrol Science nd Technology, 13:

89 72

90 ÖZGEÇMİŞ 1974 yılınd Osmniye nin Kdirli ilçesinde doğdu. İlkokul öğrenimini ynı ilçede, ort ve lise ögrenimini ise Khrmnmrş Andolu Lisesi nde tmmldıktn sonr Çukurov Üniversitesi Zirt Fkültesi Bitki Korum Bölümü nü kzndı ve 1997 yılınd mezun oldu. Askerlik hizmetini 1998 de tmmldıktn sonr 1999 d Byer Türk Kimy Snyi Ltd. Şti. nin Güney ve Güneydoğu Andolu Bölgesinde Teknik Dnışmn olrk iş hytın tıldı. Lisnsüstü öğrenimine 2001 yılınd Khrmnmrş Sütçü İmm Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Korum Anbilim Dlı nd bşldı ve 2004 yılınd mezun oldu. Aynı yıl içerisinde Çukurov Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Korum Anbilim Dlı nd doktor çlışmlrını bşlttı. Hlen Byer Türk Kimy Snyi Ltd. Şti. nin Güney ve Güneydoğu Andolu Bölgesi nde Teknik Dnışmn olrk çlışmy devm etmektedir. 73