Açıklama Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Açıklama Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı:"

Transkript

1 Açıklama Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı:

2 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi 7 Ekim 2010, İzmir Şizofreni Hastalarında Metabolik Sendrom ve Kardiyovasküler Risk Doç. Dr. A. Elif ANIL YAĞCIOĞLU Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

3 Metabolik Sendrom Merkezi yağlanmadaa artış, lipid ve glukoz metabolizması ile ilgili bozukluklar, hipertansiyon En önemli sonuçları Tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar Metabolik Sendrom Correll ve ark., J Clin Psychiatry 2006 kardiyovasküler nedenlere bağlı ölüm x 3 artış tüm nedenlere bağlı ölüm x 2 artış Lakka ve ark., JAMA 2002

4 Metabolik Sendrom Ölçütleri Ölçüt ATP III / ATP IIIA IDF METABOLİK SENDROM Karın Çevresi (cm) Erkek Kadın Açlık Trigliserid (mg/dl) Açlık HDL Kolesterol (mg/dl) Erkek Kadın Kan Basıncı (mm/hg) Açlık Glukoz (mg/dl) Mevcut eğer: 5 ölçütten 3 tanesi karşılanıyorsa >102 > <40 <50 130/85 veya antihipertansif kullanıyorsa 110 veya insülin / hipoglisemik ilaç kullanıyorsa* Mevcut eğer: Karın çevresi ölçütü + 2 diğer ölçüt <40 <50 130/85 veya antihipertansif kullanıyorsa 100 veya insülin / hipoglisemik ilaç kullanıyorsa ATP III: Amerikan Ulusal Kolesterol Eğitim Programı Üçüncü Erişkin Tedavi Protokolü (Adult Treatment Protocol of the National Cholesterol Education Program / NCEP), 2001 ATP III A: Uyarlanmış Erişkin Tedavi Protokolü (Adapted Adult Treatment Protocol), 2004 IDF: Uluslararası Diabet Federasyonu (International Diabetes Federation), 2005 * ATP IIIA için: 100 mg/dl veya insülin / hipoglisemik ilaç

5 Şizofrenide Erken Ölüm Şizofreni hastalarında yaşam süresi genel topluma göre %20 daha kısa Şizofrenide genel topluma göre ölüm oranları (meta analizler) Tüm ölümler x 1.5 (Avrup Tüm ölümler E:x 2.8, K: x 2.4 (İsveç) Kardiyovasküler nedenli ölümler x 2 E:x 2.3, K: x 2.1 Hennekens ve ark., Am Heart J 2005 pa, Kuzey Amerika, İsrail) Brown ve ark., Br J Psychiatry 2007 Osby ve ark., Schizophr Res 2000 Osby ve ark., Schizophr Res 2000 Saha ve ark. Arch Gen Psychiatry 2007

6 Şizofrenide Değiştirilebilen Kardiyovasküler Hastalık Risk Faktörlerinin Yaygınlığı ve Genel Toplumla Karşılaştırılması Risk Faktörü Yaygınlık Obesite % Sigara % Diyabet % Lipid Metabolizması Bozukluğu Şizofreni Hastalarında Göreceli Risk Hipertansiyon % % Metabolik Sendrom % De Hert ve ark., World Psychiatry 2009; Correll ve ark. J Clin Psychiatry 2006; De Hert ve ark., Eur Psychiatry 2009

7 Şizofrenide Kardiyovasküler Risk Faktörleri ve Kardiyovasküler Hastalık Yaygınlığı Kanada şizofreni hastası % kontrol KV Risk Faktörleri: Diyabet, hipertansiyon, dislipidemi Diyabet: Şizofreni > Kontrol Özellikle genç erkek ve kadınlarda KV Hastalık: Akut koroner sendrom, kronik iskemik kalp hastalığı, kalp yetmezliği, inme, aritmi Şizofreni %27 x Kontrol %17 Kadın cinsiyet şizofreni hastalarında KV risk açısından koruyucu değil %80 %70 %60 %50 %40 %30 %20 %10 %0 Şizofreni Erkek Şizofreni Kadın Kontrol Erkek Kontrol Kadın >70 Bresee ve ark., Sch Res 2010

8 Kardiyovasküler Riskin Saptanması Genel toplum izlem çalışmalarına dayanan, çok değişkenli analiz teknikleriyle oluşturulmuş matematiksel olasılık modelleri Ölümcül (koroner ölüm, ani ölüm, inme, aortik anevrizma, kalp yetmezliği) veya ölümcül olmayan Risk Faktörü Yaş Cinsiyet Sigara Total Kolesterol HDL Kolesterol Sistolik Kan Basıncı Diyabet (anjina, MI, diğer koroner iskemi, konjestif kalp yetmezliği, intermittan klodikasyon veya periferal arteryel iskemi) koroner kalp hastalığı olaylarının insidansı bireysel risk faktörleriyle bağlantılı Framingham (30 74 yaş) 10 Yıl İçerisinde Koroner Kalp Hastalığı Riski Wilson ve ark., Circulation 1998 SCORE (Systematic Coronary Risk Evaluation) (45 64 yaş) 10 Yıl İçerisinde Ölümcül Kardiyovasküler Hastalık (Mortalite) Riski / + Conroy ve ark., Eur Heart J 2003

9 Şizofrenide Metabolik Sendrom ve Kardiyovasküler Risk Çalışmaları Şizofrenide metabolik sendrom ve kardiyovasküler riski beraber inceleyen çalışmalar ABD Mc Evoy ve ark., Schizophr Res 2005; Goff ve ark., Schizophr Res 2005; Daumit ve ark., Schizophr Res 2008 (Clinical Trials of Antipsychotic Treatment Effectiveness Schizophrenia Trial CATIE ) Avrupa Bobes ve ark., Schizophr Res 2007; Arango ve ark. Schizophr Res 2008 (Cardiovascular, Lipid and Metabolic Outcomes Research in Schizophrenia Study CLAMORS ) Türkiye Yazıcı ve ark., Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci 2010

10 CATIE: Metabolik Sendrom n=689 (CATIE), ABD yaş Şizofreni (DSM IV) Yaş, ırk ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş kontroller (National Health and Nutrition Examination Survey NHANES III) yaş dışında tüm yaş gruplarında şizofreni hastalarında yaygınlık kontrollere göre fazla ATP III %40.9 ATP IIIA %42.7 Genel topluma göre metabolik sendrom şizofreni hastalarında daha fazla erkek hastalarda %85 kadın hastalarda %140 Erkek Yaşa Göre Metabolik Sendrom Yaygınlığı CATIE (%) NHANES (%) yaş yaş yaş yaş yaş Kadın yaş yaş yaş yaş yaş Mc Evoy ve ark., Schizophr Res 2005

11 CATIE:10 Yıllık Koroner Kalp Hastalığı Riski Karşılaştırması 5 kardiyak risk değişkeninden 4 ü şizofreni hastalarında kontrollere göre daha yüksek sigara kullanımı %68 x %35 diyabet %13 x %3 hipertansiyon %27 x %17 düşük HDL 43.7mg/dl x 49.3 mg/dl total kolesterol Framingham: 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski Şizofreni hastalarında kontrollere göre daha yüksek E %9.4 x %7.0 (%34 daha yüksek) K %6.3 x %4.2 (%50 daha yüksek) Goff ve ark., Schizophr Res 2005

12 CATIE:10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski Üzerine Antipsikotik Etkisi Birincil etki ölçütü: 10 Y l İçeris sindeki Framingham Koroner Kalp Hastal ğ (KKH) Riskindeki Değişim (18 ay veya tedavi kesimi) 10 Y n=1125 PERF Faz 1 RİS OLZ KTY ZİP Yıl İçindeki Koroner Kalp Hastalığı Riskinde Değişim Başlangıç KKHKH riski, tedavi süresi, demografik ve diğer KKH riskiyle ilişkili başlangıç ölçümleri açısından kontrol edilmiş (ANCOVA) OLZ KTY PERF 0.5 RİS ZİP Daumit ve ark., Schizophr Res 2008

13 CLAMORS:Kardiyovasküler ve Metabolik Risk n=1452, İspanya yaş Şizofreni, şizofreniform ve şizoaffektif bozukluk (DSM IV) En az 12 haftalık tedavi RİS, OLZ, KTY, ZİP, AMİS veya HAL Kontrol grubu yok Toplam Erkek Kadın p Metabolik Sendrom % Framingham ort. 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski SCORE ort. 10 Yıl İçerisindeki Ölümcül Kardiyovasküler Hastalık Riski <.001 <.001 Bobes ve ark., Schizophr Res 2007

14 CLAMORS:Kardiyovasküler ve Metabolik Risk Metabolik sendrom, kardiyovasküler hastalık ve ölüm riski her iki cinste de yaş ile artıyor SCORE Framingham Metabolik Sendrom Çok Yüksek / Yüksek Risk % % <25 yaş yaş yaş yaş yaş >65 yaş Toplam Bobes ve ark., Schizophr Res 2007

15 CLAMORS:Kardiyovasküler ve Metabolik Risk İspanyada şizofreni hastalarındaki metabolik sendrom yaygınlığı genel olarak diğer ülkelerdekine göre (ABD, Finlandiya, Kanada) daha düşük ancak aynı ülkede şizofrenisi olmayan >10 15 yaş bireylerin aralığında Bu fark daha düşük oranlardaki lipid metabolizması bozukluğu ile ilgili (Akdeniz diyeti?) Koroner kalp hastalığı riski (Framingham) CATIE bulgularına benzer (K %4.5 x % 6.3, E %8.3 x %9.4) 10 yıl içerisindeki ölümcül kardiyovasküler hastalık riski (SCORE) hastaların %8 inde çok yüksek / yüksek Bobes ve ark., Schizophr Res 2007

16 CLAMORS:Metabolik Sendromun Kardiyovasküler Riske Etkisi Metabolik sendromu olan hastalarda kardiyovasküler hastalık ve ölüm riski daha yüksek Framingham ort. 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski Çok Yüksek/ Yüksek ( %10) Framingham % SCORE ort. 10 Yıl İçerisindeki Ölümcül Kardiyovasküler Hastalık Riski Çok Yüksek/ Yüksek ( %3) SCORE % * Metabolik Sendrom MS* Olan MS Olmayan < < < <.001 p Arango ve ark. Schizophr Res 2008

17 Türkiye de Şizofreni ve Şizoaffektif Bozukluğu Olan Hastalarda Metabolik Sendrom Yaygınlığı Çalışma Örneklem n (Kadın/Erkek) Ort. Yaş (yıl) Ölçüt Yaygınlık (%) Kurt, Altınbaş, Alataş ve ark., Türkiye de Psikiyatri 2007 Cerit, Özten, Yıldız, Turk Psikiyatri Derg 2008 Böke, Aker, Sarısoy ve ark., Int J Psychiatry Med 2008 Güleç Öyekçin, Anadolu Psikiyatri Dergisi 2009 Öncü ve ark., Kinik Psikofarmakoloji Bülteni 2009 Kaya, Virit, Altındağ ve ark., Nöropsikiyatri Arşivi 2009 Yazıcı, Anıl Yağcıoğlu, Ertuğrul ve ark., Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci 2010 Şizofreni Yatan Şizofreni/ Şizoaffektif Ayaktan Şizofreni Yatan Şizofreni/ Şizoaffektif Ayaktan Şizofreni Yatan Şizofreni/ Ayaktan Şizofreni/ Ayaktan & Yatan 296 (138/158) 55.2 IDF (41/59) 34.7 ATP III ATP IIIA IDF 231 (57/174) 38.5 IDF (24/10) 33.7 ATP III (36/51) 34.4 ATP III ATP IIIA IDF 319 (178/141) 38.4 ATP III ATP IIIA IDF IDF 21 ; 32 (AP Sayısı) 24 ; 27 (Ted. Dir.)

18 Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci, 2010 Haziran

19 Şizofrenide Metabolik Sendromun Yaygınlığı ve Klinik Özellikleri: Türkiye Örnekleminden Bulgular Yöntem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi,Psikiyatri AD Aralık 2004 Ocak 2007 arasındaa başvuran 319 ardışık hasta (ayaktan yatan) Şizofreni (DSM IV) Onam alınan hastalarda FM, laboratuar ve klinik değerlendirme Metabolik sendrom tanımı: ATP III, ATP IIIA, IDF Genel toplum verileri ile karşılaştırma METSTAR çalışması (n=4264) (Kozan ve ark., Eur J Clin Nutr 2007) 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski: Framingham puanlaması (Wilson ve ark., Circulation 1998)

20 Tüm Hasta Grubunda ve Metabolik Sendrom Varlığına Göre Hastaların Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri Tüm Grup Yaş, ort ±SS 38.4± ± ± Cinsiyet, n (%) Erkek Kadın 141 (% 44.2) 178 (% 55.8) Hastalık Başlangıç Yaşı, ort.±ss 25.4±10 Hastalık Süresi (yıl), ort.±ss 12.9± ± ± İlk Hastaneye Yatış Yaşı (yıl), ort.±ss 28.4± ± ± Antipsikotik Tedavi, n (%) Risperidon Olanzapin Klozapin Ketiyapin Ziprasidon Tipik antipsikotik 59 (% 18.5) 64 (% 20.1) 104 (% 32.6) 26 (% 8.2) 2 (%.6) 61 (% 19.1) Antipsikotik Tedavi Süresi (ay), ort.±ss 43.2± ± ± IDF MS Olan MS Olmayan p 60 (% 45.1) 73 (% 54.9) 81 (% 43.5) 105 (% 56.5) ± ± (% 19.1) 28 (% 21.4) 43 (% 32.8) 11 (% 8.4) 24 (% 18.3) 34 (% 18.4) 36 (% 19.5) 61 (% 33) 15 (% 8.1) 2 (% 1.1) 37 (% 20).889 n=32 (%10) düşük dozda ek antipsikotik kullanımı mevcut

21 Tüm Grup IDF MS Olan MS Olmayan p Beden Kitle İndeksi (kg/m 2 ), ort ±SS 28.9± ± ± Sigara Kullanımı, n (%) 144 (% 45.1) 62 (% 46.6) 82 (% 44.3).685 Ailede Şizofreni Öyküsü 145 (% 45.5) 61 (% 45.9) 84 (% 45.2).853 Ailede Çoğul Şizofreni Öyküsü 60 (%18.9) 28 (%21.1) 32 (% 17.2).368 Ailede Diyabet Öyküsü, n (%) 135 (% 42.5) 52 (% 39.4) 83 (% 44.6).353 Ailede Hipertansiyon Öyküsü, n (%) 204 (% 63.9) 80 (% 60.6) 124 (% 66.7).267 Ailede Lipid Metabolizması Bozukluğu Öyküsü, n (%) 135 (% 42.3) 47 (% 35.6) 88 (% 47.3).037 Ailede Koroner Kalp Hastalığı Öyküsü, n (%) 56 (%17.6) 20 (% 15.2) 36 (% 19.4).332 Ailede Obesite Öyküsü, n (%) 13 (% 4..1) 3 (% 2.3) 10 (% 5.4).168

22 Tüm Hasta Grubunda ve Cinsiyete Göre Metabolik Sendrom Yaygınlığı Ölçek Metabolik Sendrom, n (%) Tüm Örneklem (n=319) ATP III ölçütleri 109 (%34.2) ATP IIIA ölçütleri 118 (%37) IDF ölçütleri 133 (%41.7) Erkek (n=141) Kadın (n=178) p 39 (%27.7) 70 (%39.3) (%32.6) 72 (%40.4) (%42.6) 73 (%41.0).781 ATP III: Ulusal Kolesterol Eğitim Programının Erişkin Tedavi Protokolü (Adult Treatment Protocol of the National Cholesterol Education Program / NCEP) ATP III A: Uyarlanmış Erişkin Tedavi Protokolü (Adaptedd Adult Treatment Protocol) IDF: Uluslararası Diyabet Federasyonu (International Diabetes Federation)

23 Karşılanan Metabolik Sendrom Ölçütleri ATP III ölçütleri ATP IIIA ölçütleri IDF ölçütleri MS Olan MS Olmayan MS Olan MS Olmayan MS Olan MS Olmayan Karşılanan Ölçüt, n (%) Karın çevresi Kan basıncı Trigliserid HDL kolesterol Glukoz 100 (% 91.7) 73 (% 64.6) 85 (% 78) 72 (% 66.1) 40 (% 36.7) 111 (% 52.9) 40 (% 19) 49 (% 23.3) 37 (% 17.6) 13 (% 6.2) 104 (% 88.1) 77 (% 68.1) 91 (% 77.1) 76 (% 64.4) 65 (% 55.1) 107 (% 53.2) 36 (% 31.9) 43 (% 21.4) 33 (% 16.4) 35 (% 17.4) 133 (% 100) 86 (% 64.7) 100 (% 75.2) 80 (% 60.2) 73 (% 54.9) 159 (% 85.5) 27 (% 14.5) 34 (% 18.3) 29 (% 15.6) 27 (% 14.5) 1. Karın çevresi 2. Trigliserid Kan basıncı / HDL kolesterol 5. Glukoz Tüm grupta 134 hastada (%42) hipertg, 113 hastada (%34) hipertansiyon, 100 hastada (%31) hiperglisemi mevcut Tüm grupta 13 hasta (%4.1) antilipidemik, 20 (%6.3) antihipertansif ve 12 hasta (3.8%) antidiyabetik ilaç kullanmakta

24 ATP Ölçütlerine Göre Şizofreni Hastaları ve Genel Toplumda (METSTAR Çalışması)** Metabolik Sendrom Yaygınlığı 100 Metabolik Sendrom Yaygınlığı (%) * n=22 n=76 n=24 n=284 n=31 n=341 n=25 n=319 n=7 n=256 n= >70 Yaş Grupları Şizofreni Hastaları Genel Toplum *p=.0002 **Kozan O, Oguz A, Abaci A, Erol C, Ongen Z, Temizhan A, Celik S (2007) Prevalence of the metabolic syndrome among Turkish adults. Eur J Clin Nutr 61:

25 ATP Ölçütlerine Göre Şizofreni Hastaları ve Genel Toplumda (METSTAR Çalışması) Erkeklerde Metabolik Sendrom Yaygınlığı Erkeklerde Metabolik Sendrom Yaygınlığı (%) * n=11 n=66 n=6 n=126 n=12 n=137 n=8 n=118 n=2 n=97 n= >70 Yaş Grupları Şizofreni Hastaları Genel Toplum *p=.0162

26 ATP Ölçütlerine Göre Şizofreni Hastaları ve Genel Toplumda (METSTAR Çalışması) Kadınlarda Metabolik Sendrom Yaygınlığı Kadınlarda Metabolik Sendrom Yaygınlığı (%) * n=11 n=59 n=18 n=158 n=19 n=204 n=17 n=201 n=5 n=159 n= >70 Yaş Grupları Şizofreni Hastaları Genel Toplum *p=.0039

27 Tüm Grup ve Metabolik Sendromu Olan/Olmayan Şizofreni Hastalarında 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski (Framingham puanı), ort ±SS* Tüm Grup MS Olan n=103 IDF MS Olmayan n= ± ± ±4.2 <.0001 p *Framingham puanı 218 hasta için hesaplanabilmiştir, yaş:30 74

28 Şizofreni Hastalarında Metabolik Sendromun Cinsiyete Göre 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski Üzerine Etkisi 40,0 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski (%) 35,0 30,0 25,0 20,0 15,0 10,0 5,0 0,0 2.4 Kadın Toplam * 4.9 Yaş kontrol edildiğinde Cinsiyet 6.8 Erkek Toplam ** 12.1 Metabolik Sendromu Olmayan Metabolik Sendromu Olan *p<.0001, **p=.002

29 Şizofreni Hastalarında Cinsiyetin 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski Üzerine Etkisi 25,0 10 Yıl İçerisindeki Koroner Kalp Hastalığı Riski (%) 20,0 15,0 10,0 5,0 0,0 3.6 Yaş kontrol edildiğinde * 9.3 n=115 n= * n=48 n=32 Toplam * ** * n=34 n=37 n=26 n=27 n=7 n= Yaş Grupları Kadın Erkek *p<.0001 **p=.001

30 Şizofreni Hastalarında Metabolik Sendromun Yordayıcıları Olası yordayıcılar: Hastalık başlangıç yaşı Antipsikotik tipi Antipsikotik süresi Cinsiyet Yaş grupları Beden kitle indeksi Ailede şizofreni öyküsü Lojistik regresyon analizi (ileriye doğru seçimli) Tek yordayıcı hastalık başlangıç yaşı (B=0.034, OR:1.04, 95% CI= , p=0.004)

31 Sonuç ATP III %21 35, ATP IIIA %34 36, IDF %32 43 Örneklemin 1/3 ündenn fazlasında metabolik sendrom mevcut ATP III %34, ATP IIIAA %37, IDF %42 Şizofreni hastalarındaa ATP ölçütleri ile dünyadaki diğer çalışmalara göre orta yükseklikte bir yaygınlık Saptanan yaygınlık Türkiye deki 4 çalışmanın bulgularıyla uyumlu a aralıkta (Cerit ve ark., Turk Psikiyatri Derg 2008; Böke ve ark., Int J Psychiatry Med 2008; Güleç Öyekçin, Anadolu Psikiyatri Dergisi 2009; Kaya ve ark., Nöropsikiyatri Arşivi 2009)

32 Çarpıcı bir bulgu Şizofreni hastalarındaa metabolik sendrom yaygınlığı genel topluma göre sadece yaş grubunda daha yüksek ( x2) İleri yaşlarda sağ kalanlarda daha az metabolik sorun? (Cohn n ve ark., Can J Psychiatry 2004; Hagg ve ark., Int Clin Psychopharmacol 2006; Huang ve ark., Acta Psychiatr Scand 2009) Genel Türk toplumunda yüksek metabolik sendrom yaygınlığı (Kozan ve ark. Eur J Clin Nutr 2007) Türkiye deki diğer çalışmalarda da genel toplum karşılaştırmasında benzer yaygınlık (Güleç k (Cerit ve ark., Turk Psikiyatri Derg 2008; Kaya ve ark., Nöropsikiyatri Arşivi 2009) daha düşük yaygınlık Öyekçin, Anadolu Psikiyatri Dergisi 2009)

33 Türkiye de şizofreni hastalarında ve genel toplumda ATP ölçütlerine göre metabolik sendrom K>E karın çevresi belirleyici temel faktör Metabolik sendrom gelişiminde antipsikotik tipi ve süresi yordayıcı değil kesitsel desen, örneklem büyüklüğü? daha yüksek doz (KLZ, OLZ) kullanan örneklemde farklı sonuçlar? geç hastalık başlangıç yaşı yordayıcı az incelenmiş bir konu cut (Heiskanen ve ark. J Clin Psychiatry 2003; Bermudes ve ark. Psychosomatics 2006) benzer bulgular mevc

34 Şizofreni hastalarındaa 10 yıl içerisindeki koroner kalp hastalığıı riski Türkiye bulguları CATIE&CLAMORS bulguları benzer oranlarda K %3.6 x % 6.3 x %4.5 E %9.3 x %9.4 x %8.3 metabolik sendromu olan ve erkek hastalarda KV risk daha yüksek

35 Şizofreni hastalarında Türkiye de de dünyada olduğu gibi (Nasrallah ve ark. Schizophr Res 2006) antilipidemik, antihipertansif, antidiyabetik tedavi kullanımı çok düşük Metabolik ve kardiyovasküler hastalıklar yeterince saptanamamakta ve/veya müdahale edilememekte Ağır ruhsal bozukluğu olan hastalarda kardiyovasküler riskin standart bir biçimde ele alınması önemli Avrupa Psikiyatri Birliği Ağır Ruhsal Hastalığı Olan Bireylerde Kardiyovasküler Hastalık ve Diyabet Pozisyon Bildirisi (De Hert ve ark., Eur Psychiatry 2009)

36 Ağır Ruhsal Hastalığı Olan Bireylerde Kardiyovasküler Riski Ele Alma 1. gün 1. Öykü: Geçirilmiş hastalıklar, aile öyküsü, sigara kullanımı, egzersiz, diyet >12 ay AP tedavi alanlarda 2, 3 ve 4 yıllık tekrarla 6. hafta 12. hafta Yıllık İzleme Alınan /Tedaviye Başlanan Tüm Hastalarda 2. FM: TA, kilo, karın çevresi, beden kitle indeksi (BKİ) normal ise Tedavisiz hastada kardiyometabolik risk profiline göre AP seç 2, 3 ve 4 tekrarla İlk 6 haftada >%7 kilo alan hastalara dikkat et. Bu durumda AP seçimini gözden geçir. normal ise 2, 3 ve 4 tekrarla normal ise 2, 3 ve 4 tekrarla De Hert ve ark. Eur Psychiatry, Laboratuar: AKŞ ve açlık lipidleri (Total kolesterol, LDL, HDL, trigliserid) 2. ve/veya 3. adımdan 1 anormal bulgu 4. Öneri: Sigara bırakma, gıda seçenekleri, fiziksel aktivite en az 1 risk faktörü + AP seçimi:metabolik ve psikiyatrik açıdan gözden geçir Kardiyovasküler riski azaltmak için tedavi gerekebilir (konsültasyon) Kilo:BKİ 25 kg/m 2 Karın çevresi: E<102 cm K<88 cm olmalı DM olmayan hastalarda: Antihipertansif: TA 140/90 mmhg olması için Statinler:Total Kol. 190mg/dl; LDL 115mg/dl için DM olan hastalarda konsültasyon HbA 1c < %7 TA 130/80 mmhg Statinler:Total Kol. 175mg/dl; LDL 100mg/dl için

37 Metabolik sendrom yaygınlığının oldukça yüksek olduğu Türkiye de, özellikle genç (20 29 yaş) şizofreni hastaları metabolik sendrom ve kardiyovasküler hastalıklar açısından daha yüksek risk altında Şizofreni hastalarındaa metabolik sendrom ve kardiyovasküler hastalıklarla ilgili risk faktörleri hızla ele alınmalı İlişkili erken ölüm riski bu hasta grubunda genel topluma göre daha yüksek

38 Teşekkür Ederim

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

Şizofreni Hastalarında Metabolik Sendrom Sıklığı ve İlişkili Etmenler

Şizofreni Hastalarında Metabolik Sendrom Sıklığı ve İlişkili Etmenler Türk Psikiyatri Dergisi 2008; 19(2):124-132 Şizofreni Hastalarında Metabolik Sendrom Sıklığı ve İlişkili Etmenler Dr. Cem CERİT 1 Dr. Eylem ÖZTEN 2, Dr. Mustafa YILDIZ 3 Özet / Abstract Amaç: Bu çalışmada

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

Farklı Psikiyatrik Tanılı Hastalarda Glisemik Kontrol ile Serum Lipid Profili Arasındaki İlişki: HbA1c, dislipidemi'yi mi öngörüyor?

Farklı Psikiyatrik Tanılı Hastalarda Glisemik Kontrol ile Serum Lipid Profili Arasındaki İlişki: HbA1c, dislipidemi'yi mi öngörüyor? Farklı Psikiyatrik Tanılı Hastalarda Glisemik Kontrol ile Serum Lipid Profili Arasındaki İlişki: HbA1c, dislipidemi'yi mi öngörüyor? Hasan Mervan AYTAÇ, Sinem ACAR, Nazan AYDIN Bakırköy Prof. Dr. Mazhar

Detaylı

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili;

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; KORONER RİSK TESTİ Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; Koroner kalp hastalıklarına yol açan kolesterol ve lipit testleridir. Koroner risk testleri

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

Antipsikotik İlaçlar & Metabolik Yan Etkiler

Antipsikotik İlaçlar & Metabolik Yan Etkiler Şizofreni Hastalarında Erken Ölüm ve Metabolik Sendrom Antipsikotik İlaçlar & Metabolik Yan Etkiler Prof. Dr. Ayşen Esen-Danacı Celal Bayar ÜTF Psikiyatri AD 1 Şizofreni ve psikotik bozukluklu hastalarda,

Detaylı

Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı

Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı Chronic REnal Disease In Turkey CREDIT Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı Alt Analiz Sonuçları Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi CREDIT: Kilometre Taşları

Detaylı

PURE Türkiye Sağlık Çalışması 3. Yıl Analiz sonuçları. PURE Türkiye

PURE Türkiye Sağlık Çalışması 3. Yıl Analiz sonuçları. PURE Türkiye Sağlık Çalışması 3. Yıl Analiz sonuçları N (kişi) 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 Türkiye Örneklemi N=2072 2072 1274 798 Kadın Erkek Toplam PURE Örneklemi N=3654 N (kişi) 4000 3500 3000 2500 2000

Detaylı

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden

Detaylı

Beyin Omurilik Sıvısında Myelin Basic Protein Testi; CSF myelin basic protein; BOS da myelin basic protein;

Beyin Omurilik Sıvısında Myelin Basic Protein Testi; CSF myelin basic protein; BOS da myelin basic protein; MYELİN BASİC PROTEİN Beyin Omurilik Sıvısında Myelin Basic Protein Testi; CSF myelin basic protein; BOS da myelin basic protein; Beyin Omurilik Sıvısı içinde Myelin Basic Protein miktarının araştırılmasıdır.

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Prediyabetik ve Tip 2 Diyabetik Kadınlarda Kardiyovasküler Risk: Gerçekten Erkeklerden Daha Yüksek Mi?

Prediyabetik ve Tip 2 Diyabetik Kadınlarda Kardiyovasküler Risk: Gerçekten Erkeklerden Daha Yüksek Mi? Prediyabetik ve Tip 2 Diyabetik Kadınlarda Kardiyovasküler Risk: Gerçekten Erkeklerden Daha Yüksek Mi? Prof Dr Füsun Saygılı EgeÜTF Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıBD DM Mortalite ve morbiditenin

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

Metabolik Sendrom ve Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı. Dr Miraç Vural Keskinler

Metabolik Sendrom ve Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı. Dr Miraç Vural Keskinler Metabolik Sendrom ve Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı Dr Miraç Vural Keskinler Önce sentez DM ve MS Akılcı İlaç Kullanımı Oral antidiyabetik ajanlar İnsülin Glp-1 analogları Antihipertansif ilaçlar Hipolipidemik

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Eskimeyen Yeniler: Nabız Hızı ve Nabız Basıncı

Eskimeyen Yeniler: Nabız Hızı ve Nabız Basıncı Kan Basıncında Yeni Kavramlar Eskimeyen Yeniler: Nabız Hızı ve Nabız Basıncı Prof. Dr. Enver Atalar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Nabız Basıncı Nabız Basıncı: Sistolik

Detaylı

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili;

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; KORONER RİSK TESTİ Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; Koroner kalp hastalıklarına yol açan kolesterol ve lipit testleridir. Koroner risk testleri

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

Basın bülteni sanofi-aventis

Basın bülteni sanofi-aventis Basın bülteni sanofi-aventis 7 Kasım 2007 ULUSLARARASI DİYABET TEDAVİ PRATİKLERİ KAYIT ÇALIŞMASI NIN (IDMPS) TÜRKİYE SONUÇLARI HEDEF TEDAVİ KALİTESİNİ ARTIRMAK ÇALIŞMANIN AMACI ve YÖNTEMİ Uluslararası

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ YAPAN HASTALARDA İKODEXTRİN KULLANIMININ METABOLİK SENDROM VE DİĞER KARDİOVASKÜLER RİSK FAKTÖRLERİ İLE İLİŞKİSİ

PERİTON DİYALİZİ YAPAN HASTALARDA İKODEXTRİN KULLANIMININ METABOLİK SENDROM VE DİĞER KARDİOVASKÜLER RİSK FAKTÖRLERİ İLE İLİŞKİSİ PERİTON DİYALİZİ YAPAN HASTALARDA İKODEXTRİN KULLANIMININ METABOLİK SENDROM VE DİĞER KARDİOVASKÜLER RİSK FAKTÖRLERİ İLE İLİŞKİSİ Şebnem KARAKAN, Siren SEZER, F.Nurhan ÖZDEMİR ACAR Başkent Üniversitesi

Detaylı

Diyet yoluyla Menakinon alımı, daha az Koroner Kalp Hastalığı riski ile ilişkili: Rotterdam Çalışma

Diyet yoluyla Menakinon alımı, daha az Koroner Kalp Hastalığı riski ile ilişkili: Rotterdam Çalışma Diyet yoluyla Menakinon alımı, daha az Koroner Kalp Hastalığı riski ile ilişkili: Rotterdam Çalışma Johanna M. Geleijnse,* Cees Vermeer,** Diederick E. Grobbee, Leon J. Schurgers,** Marjo H. J. Knapen,**

Detaylı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 15 (1) 29-33 (2008) Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı Serkan İpek Doğanşehir Devlet Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği, Malatya Amaç: Bu çalışma,

Detaylı

2011 Yılında Neden Hala Hipertansif Hastaların Çoğu Hedef Kan Basıncı Değerinde Değil? Monoterapiyle Başarmak Mümkün Mü?

2011 Yılında Neden Hala Hipertansif Hastaların Çoğu Hedef Kan Basıncı Değerinde Değil? Monoterapiyle Başarmak Mümkün Mü? 2011 Yılında Neden Hala Hipertansif Hastaların Çoğu Hedef Kan Basıncı Değerinde Değil? Monoterapiyle Başarmak Mümkün Mü? Prof. Dr. Adnan Abacı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı.

Detaylı

Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki

Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki Ayşe Ağbaş 1, Emine Sönmez 1, Nur Canpolat 1, Özlem Balcı Ekmekçi 2, Lale Sever 1, Salim Çalışkan 1 1. İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

UYKU. Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya...

UYKU. Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya... UYKU Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya... Sırça tastan sihirli su içilir, Keskin Sırat koç üstünde geçilir, Açılmayan

Detaylı

ŞİZOFRENİ HASTALARINDA TIBBİ(FİZİKSEL) HASTALIK EŞ TANILARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ŞİZOFRENİ HASTALARINDA TIBBİ(FİZİKSEL) HASTALIK EŞ TANILARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ŞİZOFRENİ HASTALARINDA TIBBİ(FİZİKSEL) HASTALIK EŞ TANILARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Mehmet Emin Demirkol Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı AMAÇ Bu çalışmada

Detaylı

POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ

POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ Transplant İlişkili Hiperglisemi (TAH) Posttransplant Diabetes Mellitus

Detaylı

Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır. Sık görülen, Morbidite ve mortalitesi yüksek olan, Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Büyük ekonomik yük getiren, Farkındalığı ve erken tanısı düşük olan, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Detaylı

İleri Obez Diyabetiklerde Tedavi Yaklaşım Bariatrik Cerrahinin Zamanlaması

İleri Obez Diyabetiklerde Tedavi Yaklaşım Bariatrik Cerrahinin Zamanlaması İleri Obez Diyabetiklerde Tedavi Yaklaşım Bariatrik Cerrahinin Zamanlaması Prof.Dr.Volkan Genç Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD Meme-Endokrin ve Metabolizma Cerrahisi ÇOK BİLİNENLER

Detaylı

Demografik Özelliklerin Koroner Arter Hastalığına Etkisinin Analizi

Demografik Özelliklerin Koroner Arter Hastalığına Etkisinin Analizi Demografik Özelliklerin Koroner Arter Hastalığına Etkisinin Analizi İçindekiler Giriş Bilgi Keşfi Sınıflandırma Uygulama Sonuç ve Öneriler Giriş Koroner Arter Hastalığı(KAH) : Koroner arterler kalbi besleyen

Detaylı

Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi

Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi Yavuz Ayhan, Ayşe Elif Anıl Yağcıoğlu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Araştırmacı Danışman Konuşmacı

Detaylı

YÜKSEK KOLESTEROL VE İLAÇ KULLANIMI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT

YÜKSEK KOLESTEROL VE İLAÇ KULLANIMI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT YÜKSEK KOLESTEROL VE İLAÇ KULLANIMI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek kolesterolde ilaç tedavisi üzerinde çok tartışılan bir konudur. Hangi kolesterol düzeyinde ilaç başlanacağı gerçekten yorumlara açıktır

Detaylı

Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı. Dr. Ahmet KAYA TRABZON

Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı. Dr. Ahmet KAYA TRABZON Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı Dr. Ahmet KAYA 06.10.2016 TRABZON AKILCI İLAÇ KULLANIMI Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılmıştır. Kişilerin klinik bulgularına

Detaylı

KRONİK PSİKİYATRİK HASTA SERVİSLERİNDE TEDAVİ GÖRMEKTE OLAN ŞİZOFRENİ HASTALARINDA METABOLİK SENDROM SIKLIĞI

KRONİK PSİKİYATRİK HASTA SERVİSLERİNDE TEDAVİ GÖRMEKTE OLAN ŞİZOFRENİ HASTALARINDA METABOLİK SENDROM SIKLIĞI KRONİK PSİKİYATRİK HASTA SERVİSLERİNDE TEDAVİ GÖRMEKTE OLAN ŞİZOFRENİ HASTALARINDA METABOLİK SENDROM SIKLIĞI Erhan Kurt 1, Kürşat Altınbaş 2, Gazi Alataş 3, İsmail Özver 4 1 Uzm. Dr., 2 Asis. Dr., Bakırköy

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Algoritmalarla Diyabette Beslenme Tedavisi

Algoritmalarla Diyabette Beslenme Tedavisi Algoritmalarla Diyabette Beslenme Tedavisi TEMD Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi TIBBİ BESLENME TEDAVİ ALGORİTMASI Tip 1 Diyabetli Tip 2 Diyabetli Gestasyonel Diyabetli Diyabetik Gebe Prediyabet

Detaylı

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu Doç. Dr. Halil Coşkun Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu GİRİŞ 2010 verilerine göre dünyada erişkinlerde (20-79 yaş) diabet prevalansı %6,4 (285 milyon). 2030 da bu oranın %7,7 ye (439 milyon) yükseleceği öngörülüyor.

Detaylı

PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI. Prof. Dr. Engin GÜNEY

PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI. Prof. Dr. Engin GÜNEY PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI Prof. Dr. Engin GÜNEY Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı DİABETES MELLİTUS 415 milyon erişkinde diyabet var.

Detaylı

Tip 2 Diyabet te Agresif Tedavi Gerekli mi? EVET. Prof. Dr. Kürşad Ünlühızarcı Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Tip 2 Diyabet te Agresif Tedavi Gerekli mi? EVET. Prof. Dr. Kürşad Ünlühızarcı Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Tip 2 Diyabet te Agresif Tedavi Gerekli mi? EVET Prof. Dr. Kürşad Ünlühızarcı Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Günümüzde diyabet tedavisinde neredeyiz? Tedavide başarı durumumuz

Detaylı

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya SALTurk Çalışması Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması 22 Mayıs 2008 - Antalya Amaç Türkiye de günlük tuz alımını saptamak Sodyum alımı ve hipertansiyon ilişkisini araştırmak Kabul ve

Detaylı

STATİN FOBİSİ Prof. Dr. Mehmet Uzunlulu

STATİN FOBİSİ Prof. Dr. Mehmet Uzunlulu STATİN FOBİSİ Prof. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD KV olay riski (%) Statin çalışmaları: Primer koruma 10 8 6 4 2 0 1 Statin Placebo WOSCOPS WOSCOPS

Detaylı

Antipsikotik tedaviler ve şizofrenide tedaviye uyum

Antipsikotik tedaviler ve şizofrenide tedaviye uyum Antipsikotik tedaviler ve şizofrenide tedaviye uyum Dr. Meram Can Saka AÜTF Psikiyatri 10.Mart.2017 Cuma 2. Psikiyatri Zirvesi ve 9. Ulusal Anksiyete Kongresi Şizofrenide tedaviye uyum 1. Nedir? 2. Neden

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH İç Hastalıkları Kliniği Diyabet hastası neden yatar? Kontrolsüz diyabet HbA1c: %16 Metformin DPP-4 inhibitörü

Detaylı

KAN BASINCI KONTROLÜNÜ İYİLEŞTİRMENİN YOLLARI. Doç. Dr. Başol Canbakan Etlik İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi

KAN BASINCI KONTROLÜNÜ İYİLEŞTİRMENİN YOLLARI. Doç. Dr. Başol Canbakan Etlik İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi KAN BASINCI KONTROLÜNÜ İYİLEŞTİRMENİN YOLLARI Doç. Dr. Başol Canbakan Etlik İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Plan Kan basıncı kontrolünün önemi ve kardiyovasküler sonuçlar üzerine etkisi Kan basıncı

Detaylı

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA KARDİYOVASKÜLER HASTALIK GELİŞME RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA KARDİYOVASKÜLER HASTALIK GELİŞME RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA KARDİYOVASKÜLER HASTALIK GELİŞME RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erol Demir¹, Sevgi Saçlı¹,Ümmü Korkmaz², Ozan Yeğit², Yaşar Çalışkan¹, Halil Yazıcı¹, Aydın Türkmen¹, Mehmet Şükrü

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Maskeli Hipertansiyonda Anormal Tiyol Disülfid Dengesi

Maskeli Hipertansiyonda Anormal Tiyol Disülfid Dengesi Maskeli Hipertansiyonda Anormal Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Mustafa Altay 1, Nihal Özkayar 2, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Murat Alışık 4, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2 1 Ankara Numune Eğitim

Detaylı

TND Böbrek Sağlığı Otobüsü

TND Böbrek Sağlığı Otobüsü Sık görülen, Morbidite ve mortalitesi yüksek olan, Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Büyük ekonomik yük getiren, Farkındalığı ve erken tanısı düşük olan, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Detaylı

Ýki Uçlu Duygudurum Bozukluðunda Metabolik Sendrom Sýklýðý

Ýki Uçlu Duygudurum Bozukluðunda Metabolik Sendrom Sýklýðý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Ýki Uçlu Duygudurum Bozukluðunda Metabolik Sendrom Sýklýðý Metabolic Syndrome in Bipolar Affective Disorder Bayram Yýldýz Specialist of Psychiatry Kayseri Training and Research

Detaylı

DİYABETTEN KORUNMADA CİNSİYET İLİŞKİLİ FARKLILIKLAR. Dr. İlhan TARKUN Kocaeli Üniversitesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı

DİYABETTEN KORUNMADA CİNSİYET İLİŞKİLİ FARKLILIKLAR. Dr. İlhan TARKUN Kocaeli Üniversitesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTEN KORUNMADA CİNSİYET İLİŞKİLİ FARKLILIKLAR Dr. İlhan TARKUN Kocaeli Üniversitesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Cinsiyet İlişkili Farklılıklar ERKEK BEYNİ KADIN BEYNİ Cinsiyet İlişkili

Detaylı

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ SELDA ARSLAN 1,FİGEN BEKAR TUNÇALP 2 1 Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü; 2 Selçuk Üniversitesi

Detaylı

Hipertansiyon ve akut hipertansif atakta ne yapmalı? Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Hipertansiyon ve akut hipertansif atakta ne yapmalı? Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Hipertansiyon ve akut hipertansif atakta ne yapmalı? Prof. Dr. Zeki Öngen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Sağlıklı kişi Hipertansiyon: ne yapmalı? Risk faktörlerinden ölüme kardiyovasküler

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA REZİDÜEL RENAL FONKSİYON VE İNVAZİF OLMAYAN ATEROSKLEROZ BELİRTEÇLERİ İLİŞKİSİ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA REZİDÜEL RENAL FONKSİYON VE İNVAZİF OLMAYAN ATEROSKLEROZ BELİRTEÇLERİ İLİŞKİSİ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA REZİDÜEL RENAL FONKSİYON VE İNVAZİF OLMAYAN ATEROSKLEROZ BELİRTEÇLERİ İLİŞKİSİ Yaşar Çalışkan 1, Halil Yazıcı 1, Tülin Akagün 1, Nadir Alpay 1, Abdullah Özkök 1, Nihat Polat

Detaylı

Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması

Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 22 Mayıs 2008 - Antalya Sunuş Saygıdeğer Meslektaşlarımız, Hipertansiyon, dünyada ve ülkemizde görülme sıklığı giderek

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması (SALTurk) 2007 Türk Hipertansiyon Prevalans

Detaylı

YÜKSEK KOLESTEROL. Hiperkolesterolemi; Yüksek kolesterol sebepleri nelerdir?

YÜKSEK KOLESTEROL. Hiperkolesterolemi; Yüksek kolesterol sebepleri nelerdir? YÜKSEK KOLESTEROL Hiperkolesterolemi; Kolesterol ve kolesterole bağlı kalp damar hastalıklar en büyük ölüm sebebidir. Hiperkolesterolemi kan yağlarından biri olan kolesterolün yüksek olmasıdır. Kan yağları

Detaylı

Türkiye KBH Prevalansı Araştırması 5

Türkiye KBH Prevalansı Araştırması 5 Türkiye de Kronik Böbrek Hastalığı Chronic REnal Disease In Turkey CREDIT Prof. Dr. Gültekin Süleymanlar CREDIT Çalışması Koordinatörü Kronik Böbrek Hastalığı Sık görülen (%10), Morbiditesi ve mortalitesi

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

Hastalarda insulin direncini ölçmek klinik pratiğimizde tanı koymak ve tedaviyi yönlendirmek açısından yararlı ve önemlidir.

Hastalarda insulin direncini ölçmek klinik pratiğimizde tanı koymak ve tedaviyi yönlendirmek açısından yararlı ve önemlidir. Hastalarda insulin direncini ölçmek klinik pratiğimizde tanı koymak ve tedaviyi yönlendirmek açısından yararlı ve önemlidir. Dr. Sibel Güldiken Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma

Detaylı

BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Dr. Şahin EYÜPOĞLU

BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Dr. Şahin EYÜPOĞLU BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI Dr. Şahin EYÜPOĞLU Giriş Hiperürisemi, böbrek nakli sonrası yaygın olarak karşılaşılan bir komplikasyondur. Hiperürisemi

Detaylı

Antianjinal ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer

Antianjinal ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Antianjinal ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com 1 2 2 1 Koroner iskemi, anjina, enfarktüs ve antianjinal tedavi Kalp dokusu, oksijene ihtiyacı bakımından vücuttaki pek çok organa göre daha az

Detaylı

Çok Kesitli Bilgisayarlı Tomografik Koroner Anjiyografi Sonrası Uzun Dönem Kalıcı Böbrek Hasarı Sıklığı ve Sağkalım ile İlişkisi

Çok Kesitli Bilgisayarlı Tomografik Koroner Anjiyografi Sonrası Uzun Dönem Kalıcı Böbrek Hasarı Sıklığı ve Sağkalım ile İlişkisi Çok Kesitli Bilgisayarlı Tomografik Koroner Anjiyografi Sonrası Uzun Dönem Kalıcı Böbrek Hasarı Sıklığı ve Sağkalım ile İlişkisi Hamza Sunman 1, Mustafa Arıcı 2, Hikmet Yorgun 3, Uğur Canpolat 3, Metin

Detaylı

DİYABET TEDAVİSİNDE HEDEF KAN BASINCI:

DİYABET TEDAVİSİNDE HEDEF KAN BASINCI: DİYABET TEDAVİSİNDE HEDEF KAN BASINCI: Hedef ne olmalı? İntensif tedavi gereklimi? PROF.DR.TEVFİK SABUNCU Harran Üniversitesi, Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı 2003 JNC-VII Hipertansiyon Sınıflandırması

Detaylı

Hemodiyaliz Hastalarında Serum Visfatin Düzeyi İle Kardiyovasküler Hastalık Ve Serum Biyokimyasal Parametreleri Arasındaki İlişki

Hemodiyaliz Hastalarında Serum Visfatin Düzeyi İle Kardiyovasküler Hastalık Ve Serum Biyokimyasal Parametreleri Arasındaki İlişki Hemodiyaliz Hastalarında Serum Visfatin Düzeyi İle Kardiyovasküler Hastalık Ve Serum Biyokimyasal Parametreleri Arasındaki İlişki Nimet Aktaş*, Mustafa Güllülü, Abdülmecit Yıldız, Ayşegül Oruç, Cuma Bülent

Detaylı

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ Dr. Bekir KESKİNKILIÇ 1 SAĞLIK Yalnızca hastalık veya sakatlığın olmaması değil, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. Irk, din, siyasi görüş, ekonomik veya sosyal durum ayrımı yapılmaksızın

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HİPOGLİSEMİ VE DİYABETES MELLİTUS Hipoglisemi Diyabetes

Detaylı

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şizofreniye bağlı davranım bozuklukları bireyi ve toplumları olumsuz etkilemekte Emosyonları Tanıma Zorluğu Artmış İrritabilite Bakımverenlerin

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

Şizofrenili Hastalarda Atipik Antipsikotiklerin Etkililikleri: CATIE Çalışması ve Düşündürdükleri

Şizofrenili Hastalarda Atipik Antipsikotiklerin Etkililikleri: CATIE Çalışması ve Düşündürdükleri Şizofrenili Hastalarda Atipik Antipsikotiklerin Etkililikleri: CATIE Çalışması ve Düşündürdükleri Prof. Dr. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa Psikiyatri İstanbul New England J Med. 2005;353:1209-1223 September

Detaylı

HIV ile İlişkili Komorbiditeler Simpozyumu: Multidisipliner Bakım Ağı Oluşturma 4 Kasım 2016,(İstanbul)

HIV ile İlişkili Komorbiditeler Simpozyumu: Multidisipliner Bakım Ağı Oluşturma 4 Kasım 2016,(İstanbul) HIV ile İlişkili Komorbiditeler Simpozyumu: Multidisipliner Bakım Ağı Oluşturma 4 Kasım 2016,(İstanbul) Kardiyovasküler Sorunlu Hasta Dr. Cihan YEŞİL Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları

Detaylı

İşyeri Hemşireliğinde Sağlığı Geliştirme Uygulamaları. Prof.Dr.Ayşe Beşer DEÜ Hemşirelik Fakültesi [email protected]

İşyeri Hemşireliğinde Sağlığı Geliştirme Uygulamaları. Prof.Dr.Ayşe Beşer DEÜ Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr İşyeri Hemşireliğinde Sağlığı Geliştirme Uygulamaları Prof.Dr.Ayşe Beşer DEÜ Hemşirelik Fakültesi [email protected] Gelişmiş ülkelerde İşyeri hemşirelerinin etkinlikleri Sağlığı geliştirici davranışlar

Detaylı

Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri

Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri Frequency of Some Chronic Diseases and Risk Factors Among the Elderly People

Detaylı

Dr. Nur Öztürk Doç. Dr. Güliz Özgen

Dr. Nur Öztürk Doç. Dr. Güliz Özgen Dr. Nur Öztürk Doç. Dr. Güliz Özgen Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi 6.Psikiyatri Kliniği Pürinler nöromodülasyon ve nörotransmisyon süreçlerinde

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR Feray Gökdoğan 1, Duygu Kes 2, Döndü Tuna 3, Gülay Turgay 4 1 British University of Nicosia, Hemşirelik Bölümü 2 Karabük

Detaylı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Dünyada Hipertansiyon

Detaylı

Şizofrenide QT ve P Dispersiyonu

Şizofrenide QT ve P Dispersiyonu Şizofrenide QT ve P Dispersiyonu Sema Baykara*, Mücahit Yılmaz**, Murat Baykara*** *Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi AMATEM Kliniği **Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA KORONER AKIM REZERVİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIK İLİŞKİSİ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA KORONER AKIM REZERVİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIK İLİŞKİSİ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA KORONER AKIM REZERVİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIK İLİŞKİSİ Yaşar Çalışkan 1, Halil Yazıcı 1, Tülin Akagün 1, Nadir Alpay 1, Hüseyin Oflaz 2, Tevfik Ecder 1, Semra Bozfakıoglu

Detaylı

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Genel Pediatri, Ankara, Türkiye 2. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Pediatrik Endokrinoloji, Ankara, Türkiye 3

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Genel Pediatri, Ankara, Türkiye 2. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Pediatrik Endokrinoloji, Ankara, Türkiye 3 OBEZ ÇOCUK VE ADOLESANLARDA KREATİNİN KLERENSİNDE ARTIŞ METABOLİK SENDROMU OLANLARDA İSE SİSTATİN-C DÜZEYİ ARTIŞI OLASI BÖBREK HASARININ İLK GÖSTERGELERİDİR Dilşah Önerli Salman 1, Zeynep Kaba Şıklar 2,

Detaylı

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor?

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Ebru Turgut 1, Yunus Emre Sönmez 2, Şeref Can Gürel 1, Sertaç Ak 1 1 Hacettepe

Detaylı

İŞTAH HORMONU GHRELİNİN BÖBREK TRANSPLANTASYONU SONRASI VÜCUT KİTLE İNDEKSİ VE OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ

İŞTAH HORMONU GHRELİNİN BÖBREK TRANSPLANTASYONU SONRASI VÜCUT KİTLE İNDEKSİ VE OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ İŞTAH HORMONU GHRELİNİN BÖBREK TRANSPLANTASYONU SONRASI VÜCUT KİTLE İNDEKSİ VE OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ Yaşar Çalışkan 1, Abdullah Özkök 1, Gonca Karahan 2, Çiğdem Kekik 2, Halil Yazıcı 1, Aydın

Detaylı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı HİPERTANSİYON Prof. Dr. Mustafa ARICI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı ve Halk Sağlığı Enstitüsü Öğretim Üyesi

Detaylı

FİZİKSEL AKTİVİTE RİSKLER & YARARLAR. Prof.Dr.Gülfem ERSÖZ

FİZİKSEL AKTİVİTE RİSKLER & YARARLAR. Prof.Dr.Gülfem ERSÖZ FİZİKSEL AKTİVİTE RİSKLER & YARARLAR Prof.Dr.Gülfem ERSÖZ Fiziksel Aktivite Kassal kontraksiyon ve enerji harcaması gerektiren her türlü hareket Egzersiz Sağlık durumunu iyileştirmek Fiziksel uygunluğu

Detaylı

ÇOCUKLARDA KRONİK BÖBREK HASTALIĞI Küçük yaş grubunda doğumda başlayabilen Kronik böbrek yetersizliği Son evre böbrek yetmezliği gelişimine neden olan

ÇOCUKLARDA KRONİK BÖBREK HASTALIĞI Küçük yaş grubunda doğumda başlayabilen Kronik böbrek yetersizliği Son evre böbrek yetmezliği gelişimine neden olan Türkiye Çocuklarda Kronik Böbrek Hastalığı Prevalansı Araştırması Chronic REnal Disease InChildren CREDIC Dr. Fatoş Yalçınkaya Çocuk Nefroloji Derneği ve Türk Nefroloji Derneği ortak projesi TÜBİTAK tarafından

Detaylı

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ 1. Dünyada kalp-damar hastalıkları ile ilgili epidemiyolojik gerçekler 1.1. Kalp ve Damar Hastalığı Kavramı 1.2. Dünyada Kalp ve Damar Hastalıklarının Epidemiyolojisi

Detaylı

Kadın ve Erkek Psikiyatri Kapalı Servislerinde Fiziksel Tespit Uygulamasının Klinik Özelliklerle İlişkisi

Kadın ve Erkek Psikiyatri Kapalı Servislerinde Fiziksel Tespit Uygulamasının Klinik Özelliklerle İlişkisi Kadın ve Erkek Psikiyatri Kapalı Servislerinde Fiziksel Tespit Uygulamasının Klinik Özelliklerle İlişkisi Araştırmacılar: As. Dr. Simge Seren KIRLIOĞLU As. Dr. Sinem ACAR Doç. Dr. Pınar ÇETİNAY AYDIN Prof.

Detaylı

BESLENME TEDAVISININ GLISEMIK KONTROL, AĞıRLıK YÖNETIMI VE KARDIYOVASKÜLER HASTALıK RISK PROFILINE ETKISI

BESLENME TEDAVISININ GLISEMIK KONTROL, AĞıRLıK YÖNETIMI VE KARDIYOVASKÜLER HASTALıK RISK PROFILINE ETKISI BESLENME TEDAVISININ GLISEMIK KONTROL, AĞıRLıK YÖNETIMI VE KARDIYOVASKÜLER HASTALıK RISK PROFILINE ETKISI Dr. Öğr. Üyesi Aylin Açıkgöz Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik

Detaylı

Türkiye Kronik Böbrek Hastalığı Prevalansı Araştırması Chronic REnal Disease In Turkey CREDIT

Türkiye Kronik Böbrek Hastalığı Prevalansı Araştırması Chronic REnal Disease In Turkey CREDIT Türkiye Kronik Böbrek Hastalığı Prevalansı Araştırması Chronic REnal Disease In Turkey CREDIT Prof. Dr. Gültekin Süleymanlar CREDIT Çalışması Koordinatörü Kronik Böbrek Hastalığı Sık görülen, Renal ve

Detaylı

DİYABETİK DİYALİZ HASTALARINDA GLİSEMİK DALGALANMA

DİYABETİK DİYALİZ HASTALARINDA GLİSEMİK DALGALANMA DİYABETİK DİYALİZ HASTALARINDA GLİSEMİK DALGALANMA Dr. Taner Baştürk Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği *Diyabet, genellikle hiperglisemi şeklinde ortaya çıkan kronik

Detaylı

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Sağlık Bakanlığı Yaklaşımı ve Son Ulusal Veriler A-Rakamlarla Diyabet B-Sağlık Bakanlığınca Yapılanlar

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ 3. Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ 3. Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ 3 Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com PSİKOZ VE ŞİZOFRENİ Şizofreni belirtilerinin altında yatan düzeneği açıklamaya çalışan başlıca

Detaylı