Türkiye Bitkisel Yağlar Ticaret Dengesi Faik Genç AgriPro Ltd. FOI 2010 -Fats& Oils Istanbul 2-3 Aralık 2010
Ana Başlıklar 1. Dünya Yağ ve Yağlı Tohumlar 2. Türkiye 3. TR Yağ ve Yağlı Tohum Ticaret Dengesi 4. Devlet Politikaları 5. Çıkarımlar
Türkiye Olgular Nüfus : 74,8 milyon Nüfus Artışı : %1,27 GSYH : US$ 615.7 milyar GSYH Büyüme : %11 (2009 da -%4.7) Kur : US$ 1 = 1,50 TL Yıllık Enflasyon (tüketici): : 8% SOURCE : World Bank, Oct. 2010
Türkiye Olgular İşsizlik :%14 YaşYapısı : 0-14...%27,2 15-64...%66,7 65 veüstü..% 6,1 Ortalama Yaş : 28,1 Doğum Oranı : 2,18/kadın Kentsel Nüfus : 69% SOURCE : World Bank, Oct. 2010
Türkiye Olgular Toplam Yüzölçümü: 783.563 km2 Ekilebilir Alan : %29,81 Sulanabilir Alan : 52.150 km2 SOURCE : World Bank, Oct. 2010
Belli Başlı Mahsüller Buğday : 20 milyon ton Şeker Pancarı : 18 milyon ton Mısır Arpa : 5 milyon ton : 8 milyon ton Yağlı Tohumlar : 1,85 milyon ton SOURCE : World Bank, Oct. 2010
Dünya Yağlı Tohum Üretimi (2010/11) milyon ton/yıl Soya fasülyesi 258,81 Kanola tohumu 57,20 Ayçiçek tohumu 32,01 Çiğit 43,90 Yerfıstığı 23,39 Diğer 17,94 TOPAM 433,25 KAYNAK: OIL WORLD Statistics / Oct. 2010
Dünya Bitkisel Yağ Üretimi (2010/11) milyon ton/yıl Palm Yağları 48,66 Soya Yağı 41,95 Kanola Yağı 22,81 Ayçiçek Yağı 11,81 Pamuk Yağı 4,87 Yerfıstığı Yağı 4,13 Mısır Yağı 2,43 Diğer 2,45 TOPLAM 143,17 SOURCE: OIL WORLD Statistics / Oct. 2010
Dünya Ayçiçek Tohumu Üretimi (2010/11) million tonnes/year Ukrayna 7,50 Rusya 5,70 AB-27 7,03 Arjantin 2,70 Çin 1,68 ABD 1,32 Hindistan 1,00 TÜRKİYE 0,90 Diğer 2,45 TOPLAM 32,01 SOURCE: OIL WORLD Statistics / Oct. 2010
Türkiye Bitkisel Yağ Pazar Büyüklüğü kişi başı tüketim: 20,89 kg/yıl İhracat (Likit/Margarin) İç Piyasa Margarin Likit yağ : 12,57 kg kişi başı - 930,000 ton/yıl Margarin : 7,14 kg kişi başı - 528,000 ton/yıl İç Piyasa Likit Endüstriyel (yem, boya vs.)
Likit Yağ Tüketimi (bin ton) 1050 1000 992 950 958 930 900 883 850 850 850 800 750 700 691 734 707 717 677 735 738 650 600 1997 1998 1999 2000 2001 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010
MargarinTüketimi (bin ton) 600 500 400 404 368 420 399 393 419 437 450 488 500 562 550 528 300 200 100 0 1997 1998 1999 2000 2001 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010
Toplam Bitkisel Yağ Tüketimi (bin ton) 1900 1800 1700 1796 1766 1600 1500 1637 1548 1400 1397 1377 1300 1200 1209 1253 1100 1095 1102 1127 1116 1070 1000 1997 1998 1999 2000 2001 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010
Yağlı Tohum Üretimi (bin ton) 01/02 02/03 03/04 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 Ayçiçek 520 820 600 650 850 950 700 900 800 900 Soy/Kan 44 40 95 45 25 45 55 80 95 100 Çiğit 1200 1370 1350 1300 1250 1400 1250 1300 1200 850
Yağlı Tohum Üretimi (bin ton) 2,500 2,000 1907 1941 1774 1760 2285 1895 1975 2145 2355 1995 2280 2095 1850 1,500 1,287 1,280 1,370 1,350 1400 1300 1250 1250 1300 1,230 1,200 1200 1,000 500 560 595 500 520 820 600 650 850 950 700 900 800 850 900 0 60 66 44 40 1998 1999 2000 2001-2002 95 2002-2003 2003-2004 50 30 55 75 70 75 90 100 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 Çiğit Ayçiçek Soya/Kanola Toplam
Ayçiçek Tohumu Üretimi (bin ton) 1000 950 900 900 900 800 820 850 800 700 700 650 600 560 595 600 500 500 520 Gümrük Vergileri Değişti 400 1998 1999 2000 2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 Ayçiçek tohumu
Toplam Yağlı Tohum Üretimi (bin ton) 2,400 2,300 2285 2355 2280 2,200 2,100 2145 2095 2,000 1,900 1,800 1907 1941 1774 1760 1895 1975 1995 1850 1,700 1,600 1,500 1998 1999 2000 2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 Toplam Yağlı Tohum
Türkiye Yağlı Tohum Üretimi (çiğit dışı, 000 ton) 1,200 1,100 1,000 1005 980 1000 900 915 895 895 800 745 700 600 500 620 661 544 1998 1999 2000 2001-2002 560 2002-2003 2003-2004 645 2004-2005 675 Gümrük Vergileri değişti 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 Toplam Yağlı Tohum
Ayçiçek Tohum ve Yağ İthalatı (bin ton) 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 154 66 356 288 305 95 640 192 459 228 629 157 445 132 523 98 183 133 129 91 228 581 67 82 1,993 1,994 1,995 1,996 1,997 1,998 1,999 2,000 2,001 2,002 2,003 2003-2004 2004-2005 520 149 2005-2006 850 532 490 431 432 407 2006-2007 123 2007-2008 337 2008-2009 2009-2010 755 184 Ayçiçek Tohumu Ham Ayçiçek Yağı
1,800 1,600 1,400 1,200 1,000 800 600 400 200 0 Soya ve Soya Yağı İthalatı (bin ton) 1102 1216 889 760 612 621 242 285 353 387 321 224 133 140 169 149 164 153 166 158 154 174 100 133 123 190 141 30 58 76 1340 1076 1646 30 39 9 2009-2010 1,994 1,995 1,996 1,997 1,998 1,999 2,000 2,001 2,002 2,003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 Soya Soya Yağı
140 120 100 80 60 40 20 0 43 68 Mısır Yağı İthalatı (bin ton) 117 109 112 117 110 97 91 82 84 81 77 63 104 65 52 2009-2010 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 1996 1995 1994
300 250 200 150 100 50 0 Kanola ve Kanola Yağı İthalatı (bin ton) Ukrayna kanolası devreye giriyor 190 220 105 113 34 22 14 12 13 3 0 2 12 12 8 2 20 10 9 10 15 5 262 2 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010 Kanola Yağı Kanola Tohumu 1993
700 600 500 400 300 200 100 0 244 226 237 210 Palm Yağı İthalatı (bin ton) 366 317 257 194 194 399 386 450 440 588 435 523 420 510 2007-2008 2008-2009 2009-2010 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 1997 1994 1995 1996 1993
Toplam Yağ ve Yağlı Tohum İthalatı (bin ton) 3,500 3,000 2,500 2610 3200 2,000 1,500 1,000 500 0 744 689 763 797 579 595 770 734 222 237 1998 2092 1691 1747 1510 1,265 1341 1,028 1,089 996 1015 1028 850 579 590 704 757 796 794 699 691 833 811 536 Gümrük Vergileri değişti 758 572 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2003/04 2004/05 2005/06 2006/07 2007/08 2008/09 2009/10 2010/11 Yağlar Yağlı Tohumlar
Belli Başlı Gümrük Vergileri Ayçiçek tohumu:%27(tarife kontenjanı)(min. GV $141.75) Soya :%8 Kanola :%0%(min. Gümrük Vergisi $52.5/mt) Ham Ayçiçek Yağı:%36 HamSoyaYağı :%31,2 Ham Kanola Yağı:%31,2 RBD Palm Yağları:%31,2 HamMısırYağı :%32,2 RafineAyçYağı :%50 Ayçiçek Küspesi:%13,5 Soya Küspesi :%13,5 Kanola Küspesi :%13,5
X1000 tons 450 400 350 300 250 200 150 100 50 Türkiye Bitkisel Yağ İhracatı 0 1997 1999 2001 2003-2004 2005-2006 2007-2008 2009-2010 Ana Destinasyonlar: Irak, Suriye, Cezayir, İran, AB-27, BAE SOURCE : DTM
Toplam Türkiye Yağ Talebi (2009/10) Likit yağlar Margarin ihracat Endüstriyel TOPLAM : 930.000 ton : 528.000 ton : 220.000 ton : 88.000 ton ----------------------- : 1.766.000 ton * Zeytinyağ dışı
Bitkisel Yağlar Arz Talep 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 1997 1,0991,0981,1301,131,09 1,1541,2531397 1796 1766 1637 1660 1461 582 383 407 494 523 421 378 429 438 516 465 446 347 1998 1999 2000 2001 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010 Toplam Arz Toplam Talep
Türkiye Bitkisel Yağ Üretim Kapasite Kırma kapasite: Kullanım : y. 75% 5,0 mn ton Likit rafine kapasite: 2,0 mn ton Kullanım : y. 70% Margarin kapsite: Kullanım : y. 70% 0,85 mn ton
Türkiye Yağlı Tohum Kırma (bin ton) 4000 3500 3573 3000 2500 2000 2343 2532 2593 2366 1948 2881 2815 2870 3040 3262 3253 2672 GDO meselesi 1500 1000 500 Gümrük Vergileri değişti 0 1997 1998 1999 2000 2001 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007 2007-2008 2008-2009 2009-2010
Devlet Politikaları 2001 yılında Hükümet, üretimi artırma amaçlı ayçiçek, kanola, soya, çiğit ve zeytinyağında destekleme prim sistemini başlattı. Halihazırda ayçiçek tohumu için ton başına prim 230 TL (c. US$ 153) dir. BYSD nin müdahelesiyle Hükümet, 2002 yılında gümrük vergilerini yeniden yapılandırdı. Yapılanma, yağ küspe gibi yağlı tohum ürünlerinin ithalatından ziyade kırmayı özendirirdi. 2006 yılında Hükümet, ilk kez protein küspelerine gümrük vergisi getirdi.
Devlet Politikaları 2002 yılındaki yeniden yapılanma ve 2006 yılında küspelere gümrük vergisi getirilmesi öncesi iflas ın eğişiğindeki kırma sanayi canlanarak çıkışa geçti 2009 yılında Hükümet, %5 gümrük verigisi ile (%27 yerine) 650,000 tonluk tarife kontenjanı açıkladı. Böylece ilk kez özel sektör çiftçiden ayçiçek tohumu tedariğinde rekabetçi konuma gelebildi. Kotalar 2010/11 sezonunda ayçiçek ekim alanlarının büyümesine ve daha fazla üretime katkıda bulundu. 2010 yılında Hükümet, tarife kota gümrük vergisini %0 düşürdü. Sektör halihazırda, Ocak 2011 de dağıtılacak kotaları bekliyor.
Çıkarımlar Türkiye dünyanın en büyük yağ ve yağlı tohum ithalatçı ülkelerinden biridir ve halihazırda 5. sırada bulunmaktadır. İstanbul ise bu coğrafyada düzenli bir uluslararası bir bitkisel yağ konferansı için ideal lokasyondur. Türkiye 75 milyona yaklaşan nüfusu ve yıllık %1,2 lik nüfus artışı ile bitkisel yağlar ve yağlı tohumlarda net bir ithalatçı durumundadır. Halihazırda Türkiye yağlı tohum üretimi yıllık 4 milyon ton civarındaki ihtiyacı karşılayamamaktadır. Yeni tarife kontenjanı kotaları yağlı tohum üretimini 2010 yılında artırmıştır. Üreticiler, tarife ve destekleme primi ile yağlı tohum ekimine daha sıcak bakmaktadır.
Çıkarımlar Umut, AB 00 kalitesi kanola tohumunda. Türkiye Orta Batısı ndaki muhtemel üretim derde derman olabilir. Muhtemel Kanola Üretimi Bölgesi
Çıkarımlar Yalnızca son 3 yılda, 1,4 milyon ton kırma kapasitesi ya işletmeye alındı ya da siparişi verildi. Ukrayna 00 kalite kanola tohumunda önemli bir ihracatçı haline geldi ve Türk kırma sanayi ilave yağlı tohum tedariğinden faydalanır duruma geldi.
Türkiye Bitkisel Yağlar Ticaret Dengesi Teşekkürler! Faik Genç AgriPro Ltd. FOI 2010 -Fats& Oils Istanbul 2-3 Aralık 2010