Fikri Mülkiyet Hakları ve Ticarileştirme

Fikri Mülkiyet Hakları ve Ticarileştirme Adana ÜSAM Çukurova TeknokentAna Bina A-101 Ç.Ü. Yerleşkesi, 01330 Balcalı/ADANA www.adanausam.com.tr Yard.Doç.Dr. Eda Yaşa Özeltürkay Çağ Üniversitesi edayasa@cag.edu.tr

Fikir???

Fikir Daha önceden sahip olduğumuz ancak aralarında ilişki kuramadığımız iki veya daha çok düşünceyi yeni bir biçimde yeniden birleştirmektir. James Web Young: Eski unsurların yeni birleşiminden başka bir şey değil. Jack Foster (How to Get Ideas): «Gutenberg, kendisinden çok önce var olan, metal para kesme makinesi ile şarap (üzümleri sıkmada kullanılan) presini birleştirip matbaa yı, Newton denizlerdeki gelgit olayı ile elmanın düşüşünü birleştirip yerçekimini, Hutchins alarm ile saati birleştirip, çalar saati bulması gibi.

Fikir=icat yeni bir fikir bulmak eşittir yeni bir buluş (icat) yapmaktır.

Yaratıcılık Merak İlgi Birleştirme

BİR FİKRİM VAR; NASIL KORURUM? Fikirler değil, fikir ürünleri korunmaktadır. Bir biçim kazandırılmamış, ifade edilmemiş, bir ürün şeklinde biçimlenmemiş fikirler için herhangi bir koruma söz konusu değildir. Fikirlerinizi korumanın tek yolu onları kimseye söylememektir.

Kültür Bakanlığı Türk Patent Enstitüsü

resim logo heykel tasarım müzik buluş sinema

SINAİ HAKLARA DAİR BAZI TERİMLER Marka: Mal veya hizmetlerin bir başka mal veya hizmetlerden ayrılmasını sağlayan işaretlerdir. Patent : Tekniğin bilinen durumun aşan buluşlardır. Faydalı Model : Buluş basamağı niteliğine sahip olmayan geliştirmelerdir. Endüstriyel Tasarım : Bir ürünün tamamını veya belirli parçasını konu alan, model, biçim süs ve estetik niteliğe haiz ayırt edici karaktere sahip şekillerdir. Telif Hakları : Eser sahibinin hususiyetini taşıyan her nevi eserlerdir.

Sınaî haklar (industrial property rights) Patent, marka ve tasarım gibi hakları kapsayan bir üst kavramdır. Sanayi ve tarımdaki buluş, yenilik, tasarım ve özgün çalışmaların ilk uygulayıcıları ile marka ve ticaret unvanı gibi ayırt edici ad ve işaretleri taşıyan ürünleri üretmek, satmak ve hizmetleri sunmak gibi yetkileri belirli sürelerle sahiplerinin tekeline bırakan gayri maddi haklardır. Telif hakları, patentler, faydalı modeller, tasarımlar, markalar, coğrafi işaretler, yeni bitki çeşitleri, entegre devre topografyaları, biyoteknoloji, gen teknolojisi, bilgisayar programları, veri tabanları ve hatta ticari sırlar fikri mülkiyet şemsiyesi altındadır. Kavram giderek genişleme eğilimindedir. Ayrıca fikri mülkiyetin, rekabet ve haksız rekabet gibi alanlarla da sıkı ilişkisi vardır.

Patent Ulusal yasa: 551 sayılı KHK Türk Patent Enstitüsü Uluslararası anlaşmalar. PCT (Patent İşbirliği Anlaşması) EPC (Avrupa Patent Sözleşmesi)

Türk Patent Enstitüsü'nün görevleri 1. Kanunlarla koruma altına alınmış sınai mülkiyet haklarının tescilini ve bu hakların korunması ile ilgili işlemleri yapmak, 2. Lisans işlemlerinde arabuluculuk faaliyetlerinde bulunmak ve mahkemelerde bilirkişilik yapmak, 3. Lisans ve devir anlaşmalarını tescil etmek, 4. Buluşların kullanımını takip etmek, yeni teknolojilerin değerlendirilmesi ile teknoloji transferinin yönlendirilmesi ve arşivlenmesi işlemlerini yapmak, 5. Yurtdışında benzer kuruluşlar ve uluslararası kuruluşlarla işbirliğinde bulunmak, 6. Türkiye'yi sınai mülkiyet hakları konusunda uluslararası kuruluşlar nezdinde temsil etmek,

Devam 7. Sınai mülkiyet hakları ile ilgili uluslararası anlaşmaların hazırlanmasına ülke çıkarlarını koruyarak katkıda bulunmak ve bu anlaşmaların Türkiye'de uygulanmasını sağlamak, 8. Yurtiçi ve yurtdışında teknoloji ve araştırma-geliştirme ile ilgili kurum ve kuruluşlarla ve bilgi bankalarıyla işbirliği yapmak, dokümantasyon merkezleri kurmak, bu bilgileri kamunun istifadesine sunmak, 9. Sınai mülkiyet hakları ile ilgili olarak çeşitli yayınlar yapmak ve Türk Sınai Mülkiyet Gazetesini periyodik olarak yayınlamak, 10. Sınai Mülkiyet Hakları konularında yurtiçinde kişi ve kuruluşların bilgilendirilmesi ve yönlendirilmesi için gerekli çalışmaları yapmaktır.

Neler patentlenebilir? Ürünler Ürünü Üretmek İçin Aletler Ürün -Üretim Metodları

Patent dışı buluşlar Patent tescili belgesi için buluş biricik olmalı. aynı fikir ve ürün için başka biri tarafından tescil belgesi alınmışsa kabul olmaz. Başvurudan önce mutlaka ön araştırma yapılması gerekmektedir. Ön araştırmanın ardından buluşun daha önce tescil edilmediğinden emin olmasından sonra konunun uygunluğuna bakılmalıdır. Zihinsel, bilimsel, matematik konuları, oyunlar, estetik, edebiyat, sanat eserleri ve bunlara benzer konularda patent tescil belgesi verilmemektedir. Belge alınabilmesi için buluşun mutlaka sanayide üretilebilmesi ve kullanılabilmesi gerekmektedir. Konusu kamu düzeni ve genel ahlaka uygun olmaması, Biyolojik işlemler, bitki veya hayvan çeşitleriyle ilgili konular, bilimsel teoriler, matematik metotları, Zihni, ticari, ve oyun faaliyetlerine ilişkin kurallar, Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan eserler, bilgisayar yazılımları, Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan konular, İnsan ve hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan hayvan vücudu ile ilgili teşhis konular patent dışıdır

Yenilik Buluş, dünya çapında yeni olmalıdır. Bilinen bir ürünün geliştirilmiş kısımları için de patent alınabilir. Tekniğin bilinen durumuna dahil olmayan buluş yenidir.

Buluş Buluş dediğimiz şey herkesle aynı yere bakıp farklı bir şeyler düşünebilmektir (Albert Szent- Györgyi).

Buluş Basamağı Tekniğin bilinen durumunun aşılması: Buluş, ilgili olduğu teknik alandaki bir uzman tarafından, tekniğin bilinen durumundan aşikar bir şekilde çıkarılamayan bir faaliyet sonucu gerçekleşmiş ise,tekniğin bilinen durumunun aşıldığı kabul edilir.

TDK da buluş: Bilinen bilgilerden yararlanarak daha önce bilinmeyen yeni bir bulguya ulaşma veya yöntem geliştirme, icat.

Buluşu korumak için iki yol var Gizli tutmak Yasal koruma

Buluş Yapanın Dört Davranış Seçeneği: Buluşu açıklamaz ve uygulamaz Buluşu açıklar ve uygular, herkese serbest bırakır Önce patent başvurusu yapar, daha sonra açıklar ve uygular yada bir başka kişinin uygulaması için lisans sözleşmesi yaparak izin verir(ekonomikgetiri) Buluşu açıklamaz, gizli tutarak ticaret sırrı olarak saklar ve uygular yada bir başka kişinin uygulaması için gizlilik sözleşmesi yaparak izin verir(riskliekonomikgetiri)

Tarifname Buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman olan bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak nitelikte açık (hiçbir şey gizlenmeden) ve yeterli olmalıdır.

Faydalı model belgesi Tekniğin Bilinen Durumunu Aşma kriteri aranmaz. Yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartlarının olması yeterlidir. Patent ile kıyaslandığında küçük buluşlara verilen belgeye Faydalı Model denilmektedir. Genel anlamda, KOBİ'lerin buluş üretme ve bunları sanayiye uygulamasını teşvik etmek amacıyla düşünülmüş bir belge çeşididir. Daha az maliyetlidir.

Uluslararası Patent Başvurusu Avrupa Patent Anlaşması, tek bir başvuru ile Avrupa Patent Anlaşmasına üye tüm ülkelerde aynı anda tescil alınmasını sağlamaktadır. Avrupa patenti, bir buluşun EPC ye üye ülkelerde tek bir başvuru ve tescil prosedürü ile korunmasını sağlayan bir patenttir. Koruma süresi, başvuru tarihinden itibaren 20 yıldır. Avrupa patenti başvurusu ile ilgili tüm işlemler (şekli inceleme, araştırma, yayın, inceleme, tescil kararı ve itiraz ) Avrupa Patent Ofisi (EPO) tarafından yürütülmektedir.

Patent Hakkı Hangi Durumlarda Sona Erer? Patent sahibinin patent hakkından vazgeçmesi(feragat), Yıllık ücretlerin ve ek ücretlerin öngörülen sürelerde ödenmemesi Koruma süresinin dolması.

PATENT BİR TEKNOLOJİK İSTİHBARAT ARACIDIR! Patentler Teknolojik Bilginin En Büyük Kaynağıdır Herkes Veri Tabanlarından Bu Bilgilere Ulaşabilir Patent Analizi Sektörlerin Gelişmesi İçin Kullanılabilir. Patent Verileri Teknoloji Haritalarının Hazırlanmasında Kullanılabilir. Rakiplerinizin Teknolojilerini Takip Edebilirsiniz Yatırım Yapmadan Önce Var Olan Teknolojileri Değerlendirebilirsiniz.

Ücretli veri tabanları

Arçelik kahve makinası 14 patent

Marka, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen her türlü işarettir. MarkaKelimedir... Şekildir, logodur... Harftir, rakamdır... Slogandır...

Marka Önemli Bir Varlıktır Güçlü Bir Pazarlama Aracıdır Haksız Rekabeti Önlemenin Etkili Bir Yoludur İyi Bir Marka Çok Taklit Edilir Tescil Taklidi Önler

Marka

Marka Tescilinde Bazı Mutlak Ret Nedenleri Aynı veya aynı türdeki mal/hizmetlere ilişkin olarak daha önce tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olan markalar. Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat vb. grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaretler Mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya üretim yeri, coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanıltacak markalar (7/1-f- Halka mal olmuş, tarihi, kültürel değerler içeren markalar. Dini değerleri ve sembolleri içeren markalar.

FMH ticarileştirilmesi Ticarileştirme; ekonomik bir kazanç veya büyüme elde edilmesi için bir fikri mülkiyet varlığının pazara sunulmasıdır. Ar-Ge Çalışmaları neticesinde oluşturulan yeni ürünlerin TİCARİLEŞTİRME sürecinde - Pazarlama, - Reklam & Tanıtım - Lisanslama & Fiyatlandırma, - Rekabet Edebilirlik önem kazanır.

Ticarileştirme değerlendirme Patenlenebilirlik Yeni (Kamu tarafından ulaşılabilir olmaması, yayınlanmamış olması) Tekniğin bilinen durumunu aşmış olması (Konunun uzmanı tarafından açıkça anlaşılmaması) Endüstriyel uygulamaya uygun olması Teknolojinin Konumu Mevcut teknoloji ile arasındaki seviye farkı Artışsal & radikal inovasyon Geliştirme adımlarına olan ihtiyaç (Süre, finansal kaynak, risk ) Pazar Potansiyeli Pazarın büyüklüğü ve hedef müşteri Pazarın büyüme potansiyeli, ölçeklenebilirlik Destek Durumu Buluş sahiplerinin sürdürülebilir katkısı Portföyde tamamlayıcı konum

PAZARLAMA NEDİR? NE DEĞİLDİR? 6 KÖR ADAM, BİR FİL ESKİ BİR HİNT ÖYKÜSÜ 6 KÖR ADAMIN DAHA ÖNCE TANIMADIKLARI BİR HAYVAN OLAN FİLE DOKUNMALARI İLE İLGİLİ FARKLI GÖRÜŞLERİNİ ANLATIR

Pazarlamanın Amacı PAZARLAMANIN AMACI SATIŞI GEREKSİZ KILMAKTIR. A-DOĞRU B-YANLIŞ A LAR?? B LER?

PAZARLAMA NEDİR? NE DEĞİLDİR?

Pazarlama Nedir? Amerikan Pazarlama Derneği (American Marketing Association) Pazarlama, mal, hizmet ve fikirlerin tüketicilerin şu anki ihtiyaçlarını tatmin etmek (karşılamak) ve gelecekte olabilecek ihtiyaçlarını da tahmin etmek ve yaratmak üzere araştırma/geliştirme, fiyatlandırma, tutundurma ve dağıtım faaliyetlerinin planlanması ve yürütülmesidir.

AMA, 2004 Pazarlama müşterilere değer yaratmak, iletmek ve sunmak için oluşturulmuş, bir dizi süreç içeren, kurumun paydaşlarının faydasını arttırabilmek ve müşteri ilişkilerini yönetmek için yürütülen faaliyetlerden oluşan çabalar bütünüdür.

Değer Önerisi V= B/P Müşteri/Kullanıcıya sunulan değer ne? Hangi müşterinin isteği karşılanıyor? İlgili müşteri segmentine ne teklif ediliyor?

Teknoloji-Ürün-Hizmet Tanımı Teknolojinin önemli teknik özellikleri teknik/uzman dışında da anlaşılır halde aktarılır. Kısaca Teknoloji Tanımı Ne olduğu/ Çözümün açıklaması Birincil amacı/ hangi probleme yönelik araştırma sonucu/ Kullanıcıları/ Etkilenenler Buluş Sahibi/Kurum Mevcut çözüm? İlişkisi ne? Entegre edilebilir mi? Benzersiz yapan ne?

PAZARLAMA YÖNETİM SÜRECİ

Araştırma -1 Faaliyet gösterilecek sektörün belirlenmesi Sektörle ilgili olarak Rakipler Devlet Uygulamaları Pazarın boyutları Talep üzerindeki etkiler gibi bir çok önemli konunun ayrıntılı incelenmesi Bu bölüm pazarlama faaliyetinin ortaya çıkışındaki ilk basamaktır.

Segmentasyon-Hedef Belirleme- Konumlandırma -2 (Stratejik Pazarlama) Pazar analiz edilerek pazar bölümlemesi yapılmalı ve hedef kitle tespit edilmelidir. Hedef kitle tespit edilirken en önemli nokta, sunacağımız ürün veya hizmetin faydalarının ve üstün yanlarının işletme için en etkin şekilde etki edeceği kesim belirlenmesidir. Şirket hedef kitlesine göre ve vermek istediği mesaja göre bir konumlandırma stratejisi tespit etmelidir.

Fiziksel Mal (Ürün) Pazarlama Karması (4 P) Örnek: Coca Cola Zero Ürün (Product) -1 : Sıfır Şekerli Cola / www.mutlulugakapakac.com

Fiziksel Mal (Ürün) Pazarlama Karması Dağıtım (Place) -2 :

Fiziksel Mal (Ürün) Pazarlama Karması Fiyat (Price) -3 :

Fiziksel Mal (Ürün) Pazarlama Karması Tutundurma (Promotion) -4 :

ETKİLİ TUTUNDURMA STRATEJİSİ TAŞI BİLE SÜPER YAPAR.

PAZARLAMANIN AMACI ETKİN BİR PAZARLAMA SÜRECİNİN AMACI SATIŞA İŞ BIRAKMAMAK HATTA ONU GEREKSİZ KILMAKTIR. APPLE I -PAD LANSMANI:

PAZARLAMANIN AMACI ETKİN BİR PAZARLAMA SÜRECİNİN AMACI SATIŞA İŞ BIRAKMAMAK HATTA ONU GEREKSİZ KILMAKTIR. MEDIA MARKT KAMPANYALI ÜRÜN GÜNLERİ:

Inovasyon Nedir? Bir girişimcinin iktisadi ve sosyal potansiyelini değiştirmek için yaratılmış fikir-süreçlerdir. The creation of new ideas/processes which will lead to change in an enterprise s economic or social potential [P. Drucker, The Discipline of Innovation, Harvard Business Review, Nov-Dec, 1998, 149]

Inovasyon gerçeği Innovation is an old phenomenon Humans tend to think about new and better ways of doing things and try them out in practice 101

Ürün Hayat Eğrisi Olgunluk Düşüş Satışlar Büyüme Giriş Zaman

Yeni Ürün-Hizmet geliştirme Fikir yaratma Fikir tarama Kavram geliştirme ve test etme İş analizi Ön Test ve Pazar testi Teknik uygulama Ticarileştirme

İnovasyon süreci Yaratıcı bir fikrin yararlı bir uygulamaya dönüşmesi Analytical Planning To Identify: Product Design Market Strategy Financial Need Organizing Resources To Obtain: Materials Technology Human Resources Capital Implementation To Accomplish: Organization Product Design Manufacturing Services Commercial Application To Provide: Value to Customers Rewards to Employee Revenue to Investors Satisfaction of Founders

FM korunması Değer yaratma Fikirler Araştırma Gizlilik ticari Sırlar Ortak Araştırma anlaşmaları Teknolojiler Ürünler Fayda modelleri, patentler Marka ve teknoloji lisanslama anlaşmaları

Örnek Yıllar önce Coca Cola gazlı içecek formülünü gizli olarak tutma kararı alıyor. Sadece birkaç kişi bu formülün içeriğin bilmekte ve onlarda bir gizlilik anlaşmasına imza atmışlardır. Atlanta da bir bankanın kasasında duruyor. Halk arasında bu kişilerin beraber seyahat etmelerine dahi izin olmadığı dolaşmaktadır. Eğer firma patent almış olsaydı onun taklitleri tüm dünyayı sarardı diye düşünülmektedir. Marka tescilli.

Örnek; Patent for the fountain pen that could store ink Utility Model for the grip and pipette for injection of ink Industrial Design: smart design with the grip in the shape of an arrow Trademark: provided on the product and the packaging to distinguish it from other pens Source: Japanese Patent Office

Ticarileştirme sürecindeki riskler: FM nin türü Gizlilik Ürün-hizmetin doğası Finansal sorunlar Hukuki sorunlar Firmanın itibarı

Lisans anlaşmaları: Lisans Anlaşması, bir FM hakkı sahibinin (lisans veren/licensor) bu hakka konu varlığını, belirtilen kurallar dahilinde, bir başkası (lisans alan/licensee) tarafından kullanabileceğini düzenleyen anlaşmalardır. FM nin başkaları tarafından, böyle bir anlaşma olmadan kullanılması ihlal olarak nitelendirilir. Bir yazılım alındığında genellikle elektronik olarak kullanıcıların kabul ettikleri yazılım lisansları veya bir firmanın fason üreticisine kendi markasını ürünlerinde kullanması için verdiği marka kullanım hakkı gibi anlaşmalar lisans anlaşmalarına örnek olarak verilebilir.

Lisans türleri 1. Fikri mülkiyet hakları lisansı: bir fikri mülkiyet hakkının sadece kullanımının lisanslanması (bir patent ya da markanın kullanımına ilişkin) 2. Teknoloji veya ürün lisansı: belirtilen teknoloji veya ürünün tüm fikri mülkiyet haklarının lisanslanması (bir tedavi kitinin kullanımına ve pazara sunulmasına ilişkin lisans)

Lisans Alanın Avantajları ve Riskleri Avantajlar: Lisans alan, lisans yoluyla pazarlara daha hızlı erişebilecektir. Lisans anlaşmaları, özellikle KOBİ'ler için bir Ar-Ge çalışması yapmadan inovativ teknolojilere ve uzmanlığa ulaşılması için çok önemli bir rekabet avantajı sağlar. Riskleri: Lisansa konu FM varlığı aşırı rekabetçi/zor bir teknoloji olabilir ve teknoloji öngörülen süreden daha kısa bir sürede eskiyebilir Lisans bedeli ödemeleri sıkıntı yaratabilir.

Lisans Verenin Avantajları: ve Riskleri Avantajlar: Yeni bir gelir kalemidir İhlallerin çözümü için bir yoldur Lisans veren, sahibi olduğu teknolojinin kullanımı ile ilgili olarak yeterli ekipman ve kaynağa sahip değilse bile bu teknolojiden maddi kazanç sağlayabilir Yeni pazarlara girme imkanı sağlar Riskler: Teknoloji/bilgi üzerindeki kontrol kaybedilebilir Lisans alan, bir rakip haline gelebilir Yetenekleri kısıtlı bir lisans alan, lisans verenin gelirini olumsuz yönde etkileyebilir.

Lisans Hakkının Verilmesi İşbu anlaşma ile lisans veren, lisans alana, belirtilen coğrafi alan ve kullanım alanları ile sınırlı olmak üzere, anlaşmaya konu lisanslı ürünlerin kullanımına ve satış haklarına ilişkin olarak [inhisari/inhisari olmayan] lisans vermektedir.

Türler İnhisari lisans (exclusive): lisansa konu FM veya teknoloji sadece lisans alan tarafından kullanılabilir (lisans veren de kullanamaz ve başkalarına lisans veremez). sole license lisansa konu FM veya teknoloji, lisans alan ile birlikte lisans veren tarafından da kullanılabilir ancak lisans veren, başkalarına lisans veremez İnhisari olmayan lisans (non-exclusive): lisansa konu FM veya teknoloji lisans alan ile birlikte lisans veren tarafından kullanabilir ve lisans veren arzu ederse başkalarına da lisans verebilir.

Lisans anlaşması ile verilen haklara ilişkin yaygın hükümlere şu şekilde örnek verilebilir: Marka: lisansı verilen markanın (markaların) üzerinde tescilli olduğu [mal/hizmet] sınıflarında kullanımı/üretimi/pazarlanması/dağıtımı/satışı hakkı Telif Hakkı (Copyright/yazılımlar dahil): eserin kullanımı ve yeniden üretilmesi eserin işlenmesi ve çoğaltılması (eserin yayılması, nakli ve umuma iletilmesi hakkı Patent: lisansı verilen patentin üretilmesi, kullanılması ve satışı hakkı Teknoloji: lisansı verilen teknolojinin geliştirilmesi, üretilmesi, kullanılması ve satışı hakkı

Tescil ve faydaları 554 sayılı Endüstriyel tasarımların korunması Hakkında KHK e göre, - Koruma altına alınacak tasarımların TESCİL ettirilmesi gerekir, tescilsiz tasarımlar genel hükümlere göre korunmaktadır. - Tasarımları tescil ettirmek için yeni ve ayırt edici nitelikte olma şartı aranır.

Tasarımı önce kim geliştirmişse ÜSTÜN o dur. - Tescilli tasarım, sahibine tekel hakkı verir. - Tescilli tasarım sahibini daha güvenilir bir ortamda korur. - Tescilli bir tasarım topluma derli toplu bilgi kaynağı sağlar. - Uluslararası Anlaşmalardaki rüçhan hakkından (öncelik hakkı) faydalanma. - Aynı anda yapılan iki tasarımdan, önce tescil edilen korunur.

Eğer Tasarım tescilsizse, Formaliteye gerek yoktur Para ve zaman harcanmaz Hukuki Boşluk: Tescilli tasarımlar 25 yıl korunurken tescilsiz tasarımlar daha uzun bir süre korunabilmektedir.

Franchising "İmtiyaz Verme«Franchisor; ürüne, hizmete veya bilgi birikimine ve bunlara ait denenmiş, kalitesi kanıtlanmış ve başarılı bir markaya, isme sahip ve bunların satış dağıtım veya işletme hakkını belirli bir bedel karşılığı veren taraftır. Franchisor, kendisi ve bireysel Franchisee'lerinden oluşan franchising sisteminin kurucusu ve uzun vadeli koruyucusudur. Franchisee; doğrudan veya dolaylı bir malı bedel karşılığında Franchisor'un ticari adını ve/veya hizmet markasını, knowhow'ını iş görme ve teknik yöntemlerini, sistemini ve diğer sınai ve/veya fikri mülkiye haklarını kullanma hak ve zorunluluğunu, taraflar arasında bu amaçla yapılan yazılı Franchise Anlaşması süresi ve kapsamı içinde devamlı olarak alacağı ticari ve teknik destek ile üstlenir.

Franchisee'nin Franchisor'a ödediği bedel; isim, marka veya sistemi kullanma hakkı karşılığında ödenen bir başlangıç ücreti "Franchisee Fee"den ve yıllık ciro ve kardan, anlaşmada belirlenen oranlarda, yüzde olarak ödenen ücretlerden "Royalty"den oluşur.

Lisanslama vs Franchising Konular farklıdır. Bir lisans anlaşması ürünler ve hatta bazen sadece bir ürünle sınırlı iken, franchising bir iş kavramını kapsar. Taraflar farklıdır Lisans anlaşmalarında taraflar yani hem lisans alan hem de lisans veren taraf finansal açıdan daha güçlü, köklü ve önemli bir iş deneyimine sahip büyük işletmelerden oluşurken franchise alan, daha önce de belirtildiği gibi belirli bir çalışma sermayesine sahip olan ancak buna rağmen genellikle iş deneyimi olmayan girişimci profili çizer. Anlaşma süresi farklıdır. Lisans anlaşmaları daha uzun süreli franchise anlaşmaları genellikle 5 ve bazen 10 yıl sürelidir. Süre bitiminde franchising sözleşmesinin yenilenmesi gerekir.

Kontrol ve devir farklıdır.. Kontrol açısından lisans anlaşmaları daha fazla serbestliğe sahiptir. Lisans alan lisans verene dönmeksizin veya bu açıdan fazla bir sorun yaşamadan lisansı tamamen bir başka firmaya devredebilir. Franchising de franchise alan çok sıkı bir şekilde seçilir ve anlaşma süresi boyunca belirlenen performans standartları esas alınarak sürekli kontrol altında tutulur. Lisans anlaşmalarında taraflar anlaşma öncesinde uzun müzakerelere girerler ve pazardaki konumlarını kullanarak mümkün olan en iyi anlaşma koşullarını elde etmeye çalışırlar. Franchisingde ise koşullar genel olarak önceden franchise veren tarafından belirlenmiştir. Franchise alanın genellikle anlaşma şartları üzerinde fazla bir etkisi olmaz.

3. Joint venture ve spin off Spin off.: iş birimlerinin şirketleşmesi; Bir şirketin bir üniversite ya da araştırma kurumunun fikri mülkiyet haklarından yararlanması. Joint venture: şirket evliliği- Koç-Allianz

4. Malzeme Transfer Anlaşmaları (Material Transfer Agreement/MTA) Alıcının (burada lisans alan) araştırma veya test yapmak üzere vericiden (burada lisans veren) aldığı materyallere ilişkin olarak gerçekleştirilen transfere düzenleme getiren sözleşmelerdir. Daha çok sağlık sektöründe, lisans anlaşması gibi uzun vadeli bir anlaşmaya girmeden önce, potansiyel lisans alanın lisansa konu buluşun geçerli olduğuna/çalıştığına dair yapacağı araştırma ve testler için potansiyel lisans verenden alacağı materyaller için gerçekleştirilebilir

Teşekkürler