İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ T.C. Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi vturker@marmara.edu.tr 2.DERS İnsan Kaynakları Yönetiminin günümüz organizasyonları için önemi 21. YÜZYILDA REKABETİN DİNAMİKLERİ KÜRESELLEŞME Küreselleşme Teknolojideki Gelişmeler Üretim Teknolojilerindeki Gelişmeler Bilişim (Bilgi + İletişim) Teknolojilerindeki Gelişmeler Rekabetin Değişen Yüzü Küresel Bütün dünyayı kapsayan demektir. Küresel Pazar Küresel İşgücü Küresel Ürün Küresel Kültür Küresel Rekabet Küresel İşletme 3 4 1
KÜRESELLEŞME KÜRESELLEŞME İletişim ve ulaşım teknolojilerindeki ilerlemeler fiziksel uzaklıkların önemini azaltmış, farklı kültürel yapıya sahip toplumların birbirlerine yakınlaşmasını kolaylaştırmıştır. Bu sayede toplumlar arasında bulunan sosyal, kültürel ve ekonomik sınırların ortadan kalkması gibi bir sonuç ortaya çıkmıştır. Küreselleşme, sosyal anlamda benzer kültürel yapılara sahip olma, ekonomik anlamda da paranın küresel boyutta tam dolaşım serbestisi kazanması gibi sonuçlar doğurmuştur. 5 6 TOPLUMSAL DÖNÜŞÜM KAYNAĞI OLARAK TEKNOLOJİ TOPLUMSAL DÖNÜŞÜM KAYNAĞI OLARAK TEKNOLOJİ Devrim niteliği taşıyan teknolojik bir ilerleme üretimde kullanıldığında, büyük çapta sürdürülebilir başarı sağlarsa, toplumun sosyal, kültürel, ekonomik, siyasi, hukuki, alanlarında kalıcı değişimler meydana getirir. Alvin Toffler, 3. Dalga kuramı. Teknolojik buluşlarla birlikte bir yandan insan hayatı kolaylaşmakta diğer yandan toplumsal yapıda önemli değişikler meydana gelmektedir. teknoloji teknoloji Tarım toplumu Sanayi toplumu Bilgi toplumu 7 2. Dalga Sanayi Devrimi 3. Dalga Bilgi Devrimi 8 2
REKABET ÜSTÜNLÜĞÜNDEKİ DEĞİŞİM YÖNETİM DÜŞÜNCESİNİN GELİŞİMİNDE İNSAN KAYNAKLARI 60 lar 70 ler 80 ler 90 lar Kalite Üstünlüğü ile Rekabet Gücü Maliyet Üstünlüğü ile Rekabet Gücü Üretim Üstünlüğü ile Rekabet Gücü 2010 lar Sosyal Taleplere Cevap Verebilme Üstünlüğü ile Rekabet Gücü 2000 ler Yenilik ve Yaratıcılık Üstünlüğü ile Rekabet Gücü Hız Üstünlüğü ile Rekabet Gücü 9 Personel Yönetimi nden İnsan Kaynakları Yönetimi ne Geçiş 1970'li yıllardan itibaren işgücünün niteliğinde yapısal değişimin ve gelişimin yaşandığını söylemek mümkündür. Özellikle "mavi yakalı" olarak nitelendirdiğimiz beden gücüne dayalı çalışma kompozisyonuna sahip insan kaynaklarından, daha çok zihni çalışma potansiyelini kullanan "beyaz yakalı" bilgi işçisine doğru bir dönüşüm yaşanmıştır. 10 İSTİHDAMDA YAŞANAN DEĞİŞİM BİLGİ İŞÇİLERİ Bilgi toplumunda birçok kavram yeniden şekillenmiştir; Bilgi toplumunda yeni işçi kavramı; BİLGİ İŞÇİLERİ Bilgi işçisi niteliklidir ve geleneksel işçiye nazaran; farklı üretim araçlarına sahiptir, ikame edilmesi oldukça güçtür, Araştırma ve geliştirmede çalışanlar Ürün ve iş geliştirmede çalışanlar Satışta çalışanlar Üretim ve dağıtımda çalışanlar Yamashina, H. Challenge to World-Class Manufacturing, International Journal of Quality & Reliability Management. Vol.17, No.2, 2000 11 değişime, belirsizliğe ve esnek örgütlenmeye yatkın ve bireyselliği daha fazladır. 12 3
PERSONEL YÖNETİMİ İLE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ ARASINDAKİ FARKLAR İş odaklı İnsan odaklı Operasyonel faaliyet Danışmanlık hizmeti Kayıt sistemi Kaynak anlayışı Statik bir yapı Dinamik bir yapı İnsan maliyet unsuru İnsan önemli bir girdi Kalıplar, normlar Misyon ve değerler STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YAKLAŞIMI Klasik yönetim Toplam kalite yönetimi İşte çalışan insan İşi yönlendiren insan İç planlama Stratejik planlama 13 14 STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YAKLAŞIMI STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YAKLAŞIMI İş yaşamının özellikle son yıllarda yoğun bir biçimde yaşadığı değişim sürecinde insan kaynakları yönetimi alanındaki evrim, kayıt tutuculuktan, stratejik ortaklığa geçiş, işletmenin rekabet gücünün ve kârlılığının arttırılmasında insan kaynakları yönetiminin artan değer ve önemini ortaya koymaktadır. ÖRNEK; M. Porter ın Jenerik Stratejileri 1. Maliyet Önderliği Stratejisi; En düşük maliyetle, uygun kalitede mal ve hizmet sunmak. 2. Farklılaşma Stratejisi; Piyasaya farklı (yeni) bir ürün sunmak. 3. Odaklanma Stratejisi; En uygun pazar kesimini tespit edip, bu alanda yoğunlaşmak. 15 16 4
Maliyet Önderliği Stratejisi Farklılaşma Stratejisi 17 18 Odaklanma Stratejisi Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi Yaklaşımı Kurumların sahip oldukları farklı stratejiler, bu kurumlarda farklı insan kaynakları politika ve uygulamalarını gerektirir mi? 19 20 5
İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İHTİYACININ DIŞ KAYNAK KULLANIMI YOLU İLE KARŞILANMASI 21 22 Bir sonraki dersimizde görüşmek dileğiyle T.C. Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi vturker@marmara.edu.tr 6