Yeni orta sýnýfýn doðasý

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Yeni orta sýnýfýn doðasý"

Transkript

1 Yeni orta sýnýfýn doðasý Yukarýdaki bölümden çýkan sonuç, proletaryanýn geniþ anlamda ücretli iþçiler kitlesiyle özdeþleþtirilmesi gerektiðidir. Dolayýsýyla, bu yüzyýlda iþçi sýnýfýnýn büyüklüðünde bir gerileme deðil, hatýrý sayýlýr bir geniþleme olmuþtur (bkz. Tablo VI). Buradan hareketle, bütün beyaz yakalý çalýþanlarýn iþçi sýnýfýnýn üyeleri olduklarý sonucunu çýkartabilir miyiz? Ne yazýk ki hayýr. Bunun temel nedeni, daha önce vurguladýðým gibi, beyaz yakalýlarýn çok heterojen bir kategori oluþturmalarýdýr. Kazançlarýndaki farklýlýklar bunun göstergelerinden biridir. Tablo IV'te görüldüðü gibi, 1978'de üst düzey erkek profesyoneller, menejerler ve idareciler bütün meslek kategorilerindeki ortalama gelirden iki kattan daha fazla, kadýn büro çalýþanlarý ise ortalama gelirden %70 daha az kazanýyorlardý. Beyaz yakalý iþlerdeki cinsel daðýlým da öðreticidir. Tablo VII, Ýngiltere'de kadýnlarýn alt kademe kamu hizmetlerinde yoðunlaþtýklarýný, ve genel olarak kamu hizmeti hiyerarþisinde üst basamaklara doðru ilerlendikçe erkeklerin sayýsýnýn arttýðýný gösterir. Tablo VI 41 Toplam aktif nüfus içinde ücretliler (iþsizler dahil) oraný (%) 1930'lar 1974 Belçika 65.2 (1930) 83.7 Kanada 66.7 (1941) 89.2 Fransa 57.2 (1936) 81.3 Almanya 69.7 (1939) 84.5 (B. Almanya) Ýtalya 51.6 (1936) 72.6 Japonya 41.0 (1936) 69.1 Ýsveç 70.1 (1940) 91.0 Ýngiltere 88.1 (1931) 92.3 ABD 78.2 (1939) 91.5 Tablo VII 42 Çeþitli memur kademelerinde kadýnlarýn oraný (%), 1975 Kademe Oran Genel Sekreter 4,8 Genel Müdür 3,0 Genel Müdür Yardýmcýsý 7,7 Kýdemli Müdür 8,2 Üst Düzey Müdür (A) 27,7 Üst Düzey Müdür 14,4 Stajyer Yönetici 31,3 Bölüm Müdürü 31,7 Büro Þefi 61,0 Büro Þef Yardýmcýsý 79,8 Üst Düzey Araþtýrmacý 7,5 Araþtýrmacý 17,8 Araþtýrma yardýmcýsý 31,3 Tüm kademeler 42,2 Bu tür olgulara bakan bazý marksistler, üst kademe beyaz yakalý çalýþanlarýn iþçi sýnýfýndan ayrý bir sýnýfsal konumda olduklarýný ileri sürmüþlerdir. Bu iddiaya geçerlilik kazandýrmaya yönelik en önemli iki çalýþma Amerikalý marksistler tarafýndan yapýlmýþtýr. Barbara ve John Ehrenreich'ýn 'Profesyonel-Menejer Sýnýfý' çözümlemeleri, 1970'li yýllarda Radical America dergisinin sayfalarýnda ciddi bir tartýþmaya yol açmýþtýr. 43 Erik Olin Wright'ýn Poulantzas eleþtirisi ve ona eþlik eden 'çeliþkili sýnýfsal konumlar' teorisi, ileride göreceðimiz gibi, daha da büyük bir önem taþýmaktadýr. 44 Ehrenreich'lar bir Profesyonal-Menejer Sýnýfý'nýn (PMS) varlýðýný öne sürmüþlerdir; bu sýnýf, "üretim araçlarýna sahip olmayan, toplumsal iþbölümündeki baþlýca iþlevleri genel anlamda kapitalist kültürün ve kapitalist sýnýf iliþkilerinin yeniden üretilmesi olarak tanýmlanabilecek aylýklý kafa iþçilerinden" oluþuyordu. 45 Ehrenreich'lar, PMS'nin Amerika'da toplam iþgücünün %20-25'ini oluþturduðunu hesaplamýþlardýr. 46 Ehrenreich'lar, PMS'nin Harry Braverman'ýn saptadýðý sürecin (kol emeðinin vasýfsýzlaþmasý, bilimsel yönetimin uygulamaya sokuluþu ve tekelci sermayenin ekonomik egemenliði ele geçiriþi) bir parçasý olarak ortaya çýktýðýný

2 ileri sürmüþlerdir. Bu sürecin sonucu olarak ABD'de 1890 ile 1920 yýllarý arasýnda iþçi sýnýfýnýn dönüþümü "üretim sürecinin yeni baþtan örgütlenmesini, dev kurumlarýn ortaya çýkýþýný ve metalarýn iþçi sýnýfýnýn yaþamýna nüfuz ediþini beraberinde getiriyordu." 47 Bu deðiþiklikler "kapitalist sýnýf iliþkilerinin yeniden üretilmesinde uzmanlaþan bir sýnýf ortaya çýkarmýþtýr ki bu sýnýf kapitalist sýnýf açýsýndan bir gerekliliktir". 48 "PMS...sermaye tarafýndan istihdam edilmekte ve yönetip denetlediði emek üzerinde (onu doðrudan çalýþtýrýyor olmamakla birlikte) bir otoriteye sahip olmaktadýr." 49 Bu çözümleme bazý açýlardan doðru bir yoldayken (özellikle aktarýlan son cümledeki gibi), Ehrenreich'larýn genel PMS anlayýþýyla geçerliliðini yitiriyordu. Ehrenreich'larýn temel hatasý, PMS'yi iþlevine (yani, "kapitalist kültürün ve kapitalist sýnýf iliþkilerinin yeniden üretimi"ne) göre tanýmlamalarýydý. Al Szymanski'nin sözleriyle: "Bir sýnýf, iþlevinin sýnýf iliþkilerini yeniden üretmek olup olmamasýna göre tanýmlanabilirse, emekleri üretken olmadýðý için banka ve sigorta iþçileri, ve emekleri kapitalistlerin dünya çapýnda bir imparatorluk kurmalarýna olanak tanýdýðý için, yani ekonomik iþlevleri kapitalist sýnýf iliþkilerini yeniden üretmek olduðu için, cephane fabrikalarýnda çalýþan iþçileri de iþçi sýnýfýndan saymamak gerekir." 50 Gerçekten de, bir adým daha atýlýp, her ücretli iþçinin sermaye açýsýndan bir iþlevi olduðu, aksi takdirde istihdam edilmeyeceði söylenebilir. Ehrenreich'larýn çözümlemesini yüzeysel bir bakýþta cazip kýlan özellik, PMS'nin sözde toplumsal denetim iþlevi üzerinde yoðunlaþmalarýydý. PMS üyelerinin iþçiler karþýsýndaki gücü, menejerler olarak iþyeri çerçevesinde deðil de, örneðin sosyal hizmetlerin tüketicileri olan iþçilere karþý varolabilir. Ehrenreich'lara göre: "Profesyonel-müþteri iliþkileri...iþçi sýnýfý ile PMS arasýndaki iliþkinin biçimlenmesinde önem taþýr." 51 Örneðin, akla hemen bir sosyal görevli ile müþterileri arasýndaki, sosyal görevlinin, diyelim 'uygun olmayan' anne babalardan çocuklarýný alma hakký gibi, kesinlikle büyük bir güç kullandýðý iliþki gelmektedir. Ehrenreich'larýn 'profesyonel ile müþteri iliþkileri'ni bir kiþinin sýnýfsal konumunu tanýmlayan özellik olarak görme çaðrýsýný reddetmeliyiz. Sosyal görevli ile müþteri arasýndaki iliþki, iþçileri iþleri yüzünden diðer iþçilerle çatýþmaya sürükleyen çok daha genel bir durumun örneðidir. Sosyal görevliler popüler olmayan bir gruptur, ama bir de otobüs þoförlerini düþünün. 52 Tarifeleri yüzünden yolcularýyla durmadan kavga etmekte, yolcular da soðukta ve yaðmurda beklemek zorunda kaldýklarý için çoðu zaman haklý olarak öfkelenmektedirler. Otobüs þoförleri, sosyal görevliler gibi, hizmetlerini tüketen kiþilerin çok zaman fiziksel saldýrýsýna uðramaktadýrlar. Ancak hiçbir sosyalist, bu duruma bakarak, otobüs þoförlerinin iþçi sýnýfýnýn bir parçasýný oluþturmadýðý sonucuna varamaz. Sosyalistler sorumluluðu haklý ve açýk bir biçimde ait olduðu yerde, þoförleri daha sýký tarifelerle çalýþmaya zorlayan yöneticilerde bulacaklardýr. Bu nokta önemlidir, çünkü ileri kapitalist toplumlardaki genel eðilim, toplam iþgücü içinde üretken emekçilerin oranýnýn düþmesi, buna baðlý olarak hizmet saðlayan iþçilerin (aslen de baþka iþçilere hizmet saðlayan iþçilerin) oranýnýn yükselmesi yönündedir. Hizmet iþçileri müþterilerle yüz yüze iliþki içindedirler, üretken iþçiler ise maddi mallar üretmeleri nedeniyle böylesi bir iliþki içine girmezler. Bu hizmetler (iþveren ister devlet, isterse özel bir firma olsun) kapitalist bir baðlamda üretildiði için, iþçilerle tüketiciler arasýnda bitmek bilmeyen çatýþmalar çýkabilir. Buna iyi bir örnek Ýngiltere'de Saðlýk ve Sosyal Yardým Bakanlýðý'nýn (DHSS) iþçileridir. Hükümetin kitlesel iþsizliði arttýran, sosyal hizmetleri kýsýtlayan politikalarý DHSS iþçilerini sosyal güvenlik hizmetlerinden yararlananlarla sürekli bir çatýþmaya itmektedir. Oysa, DHSS çalýþanlarý son derece kötü koþullarda büyük baský altýnda çalýþmak zorundadýrlar ve beyaz yakalý iþçilerin en militan gruplarýndan biridirler. Bu savýn arkasýnda genel bir teorik bakýþ vardýr. Marks'ýn sýnýf tanýmý, insanlarýn üretim iliþkileri içindeki konumuna dayanýr. Ýnsanlarýn üretim araçlarýyla iliþkileri sýnýf yapýsýndaki yerlerini belirler. Demek ki bizim çözümlememiz de insanlarýn çalýþýrken içinde bulunduklarý toplumsal iliþki üzerinde odaklaþmalýdýr. Gelir, tüketicilerle iliþkiler ve 'iþlev' gibi unsurlar, sýnýfsal konumun olsa olsa eksik göstergelerini oluþtururlar. Yukarýda, Marks'a göre sýnýfsal sömürünün her özgül biçiminin üretim araçlarýnýn daðýlýmýna baðlý olduðunu görmüþtük. Egemen sýnýf, üretim araçlarýnýn mülkiyetini elinde tutmasýyla tanýmlanýr. Bu noktada 'mülkiyet' sözcüðüyle hukuksal ünvandan ziyade fiili sahipliðin kastedildiðini vurgulamak da önemlidir. Baþka bir deyiþle, egemen sýnýf üretim araçlarýný fiilen denetliyorsa, bunlara yasal olarak sahip olmasý gerekmez. 53 'Menejerler devrimi'nin (bugün çok sayýda büyük firmanýn maaþlý menejerlerin denetiminde olmasý) ve devlet kapitalizminin sýnýfsal doðasýnýn anlaþýlmasý açýsýndan, bu noktanýn kavranmasý önemlidir. Dahasý, fiili mülk sahipliði kendi baþýna bir amaç deðildir; bunun yararý, baþkalarýnýn emeði üzerinde söz sahibi olunmasýna olanak tanýmasýdýr. Kapitalistlerin fiilen üretim araçlarýna sahip olmalarý ve iþçilerin fiilen üretim araçlarýndan yoksun kalmalarý iþçileri kapitalistler için artý-emek harcamaya zorlar. Oldukça basmakalýp bu sözlerden çýkan sonuç, kiþinin yaþamýný emek-gücünü satarak kazanmasýnýn onun iþçi haline gelmesine yeterli olmadýðýdýr. (Proletaryanýn üyesi olmak için ücretli emek þarttýr, ama yeterli deðildir). Devlet Kömür Ýþletmeleri'nin genel müdürü Ian McGregor büyük madenciler grevi sýrasýna Kömür Ýþletmeleri'nin sahibi deðildi. Miktarý muazzam da olsa, aylýk maaþ alýyordu. Buna raðmen, McGregor'un iþçi sýnýfýndan çok, kapitalist sýnýfýn bir parçasý sayýlmasý gerekmez mi? Erik Olin Wright þöyle bir önermede bulunur: "Ýþçiler basitçe ücretli iþçiler olarak tanýmlanamaz; üretim içinde baþkalarýnýn emeðini denetlemeyen ve iþ sürecinde kendi emeklerinin kullanýmýný denetleyemeyen ücretli iþçiler olarak tanýmlanabilirler." 54 Wright, sermayenin üretim araçlarýna fiilen sahip olmasý olgusunu incelediðimizde,

3 "bazý konumlarýn sýnýf iliþkileri içinde nesnel olarak çeliþkili bir yer tuttuklarýný" 55 görmemiz gerektiðini savunur. Bu konumlarda bulunanlar farklý sýnýflarýn özelliklerini taþýrlar ve bu yüzden farklý yönlere çekilirler. Wright, "emek-sermaye iliþkisini oluþturan üç temel süreç" saptar: "...üretimin fiziksel araçlarýnýn denetimi, emek-gücünün denetimi, yatýrýmlarýn ve kaynak daðýlýmýnýn denetimi... Bu üç süreç... birbirleriyle her zaman tam tamýna çakýþmazlar. Sýnýf iliþkileri içindeki çeliþkili iliþkileri belirleyen, sýnýf iliþkilerinin boyutlarýndaki bu çakýþmazlýktýr." 56 Wright'ýn tanýmladýðý en önemli iki 'çeliþkili sýnýf konumu' þunlardýr: 1) Menejerler ile müfettiþler burjuvazi ile proletarya arasýnda çeliþkili bir konumda yer alýrlar; 2) Doðrudan emek-süreçleri üzerinde görece yüksek derecede denetim saðlayabilen yarý-özerk çalýþan kategorileri, iþçi sýnýfý ile küçük burjuvazi arasýnda çeliþkili bir konumda yer alýrlar. 57 Birinci grubu oluþturan menejerler ile müfettiþler, yatýrýmlar ve kaynak daðýlýmý, fiziksel üretim araçlarý ve emek-gücü üzerinde deðiþik derecelerde denetime sahiptirler. Bu grubun bir ucundaki üst düzey menejerler yatýrýmlarý ve kaynak daðýlýmýný kýsmen, emek-gücünü ve fiziksel üretim araçlarýný tamamen denetlerler ve bu nitelikleriyle fiilen burjuvazinin bir parçasý sayýlmalarý gerekirken, öbür uçta yer alan ustabaþýlar ve bölüm þefleri emek-gücünü ancak sýnýrlý bir derecede denetleyebilirler. Öte yandan, yarý-özerk çalýþanlarýn gerek yatýrýmlar ve kaynak daðýlýmý, gerekse fiziksel üretim araçlarý üzerinde ya çok az denetimleri vardýr ya da hiç yoktur. Bununla birlikte, Yarý-özerk çalýþanlar sermayenin kendini geniþletmesi uðruna çalýþýyor olmakla birlikte ve yasal açýdan serbest meslek sahibi statüsünü kaybetmiþ olmalarýna raðmen, yine de kapitalist üretim tarzý içinde küçük burjuva üretim iliþkileri adacýklarýnda yer alýyor olarak görülebilirler. Doðrudan çalýþma ortamlarýnda, baðýmsýz zanaatkârlara özgü bir çalýþma sürecini halen muhafaza ederlerken sermaye tarafýndan ücretli iþçiler olarak kullanýlmaktadýrlar. Nasýl çalýþtýklarý hakkýnda söz sahibidirler ve en azýndan ne ürettikleri konusunda belirli bir denetime sahiptirler. Bunun iyi bir örneði, bir laboraturvardaki araþtýrmacý ya da seçkin bir üniversitedeki profesördür. 58 Wright, çeliþkili sýnýfsal konumlarda yer alanlarýn görece küçük bir grup olduðunu vurgular: Beyaz yakalý iþçilerin, özellikle büro iþçileri ile sekreterlerin büyük çoðunluðunun yapýlan iþ üzerinde - olsa olsa - anlamsýz ölçüde az bir özerkliðe sahip olduklarý ve bu yüzden iþçi sýnýfý içinde deðerlendirilmeleri gerektiði kesin olsa gerektir. 59 Wright'ýn yaklaþýmý çaðdaþ kapitalizmin sýnýfsal yapýsýný anlamak açýsýndan çok verimlidir, çünkü hem bu yapýnýn karmaþýklýðýný kabul etmekte, hem de çözümlemesini kiþilerin üretim araçlarýyla iliþkisine dayandýrmaktadýr. Bununla birlikte, çeliþkili sýnýfsal konumlar teorisinin belli zayýflýklarý da vardýr. Birincisi, Wright'ýn çözümlemesi emek ile özel sermaye arasýndaki iliþki üzerinde odaklaþmýþtýr. Wright çözümlemesini devlet aygýtýný kapsayacak þekilde geniþletmeye çalýþýr, ancak bunu, devlet görevlilerinin sýnýfsal konumunu hizmet ettikleri sýnýfsal çýkarlardan türetmeye çalýþarak yapar: Doðrudan üretim iliþkileriyle belirlenmeyen toplumsal yapýdaki çeþitli mevkilerin sýnýfsal konumu... onlarýn, toplumsal üretim iliþkileri içerisinde tanýmlanan temel sýnýf çýkarlarýyla olan iliþkisiyle belirlenir. 60 Bu yaklaþým, PMS'nin sýnýfsal konumunu sermaye karþýsýndaki sözde toplumsal iþlevine göre tanýmlamaya çalýþan Ehrenreich'larýn yaklaþýmýna çok yakýndýr. Her iki yaklaþým da Marks'ýn toplumsal sýnýflarý tanýmlayan özellik olarak kabul ettiði, iþyerinde fiilen varolan güç iliþkileri çözümlemesinden uzaklaþmaktadýr. Ýþin doðrusu, çaðdaþ kapitalizmdeki bürokratik örgütlenmeler, ister devletin ister özel kiþilerin denetiminde olsunlar, ortak bir yapýya sahiptirler; üst düzey idareciler ve menejerler politikayý belirler ve orta düzey menejerler ile idareciler bu politikalarý uygulama alanýna aktarýrlarken, sýradan iþçiler kitlesi ise (hem kol iþçileri, hem beyaz yakalýlar) ilk iki grubun denetimine baðlýdýr. Çeliþkili sýnýf konumlarýna yol açan iþte bu yapýdýr. Wright'ýn devlet memurlarý ile ilgili görüþleri sermayenin çýkarlarýna hizmet etse bile sermayenin zýttý olarak görülen devlete karþý olumsuz bir yaklaþýmý yansýtýr. Bu, çaðdaþ marksistler arasýnda yaygýn bir yaklaþýmdýr. 61 Bu zayýflýk Wright'ýn çözümlemesinin baþka bir özelliði ile baðlantýlýdýr: Wright'ýn çözümlemesi, sýnýfsal yapýyý yaratan ve ayakta tutan tarihsel dönüþümler sorununu gündeme getirmeden, çaðdaþ kapitalizmin 'sýnýf haritasý'ný çizmeye çalýþan, aslen biçimsel ve duraðan bir çözümlemedir. Buna karþýlýk, PMS'nin ortaya çýkýþýný tekelci sermayenin geliþmesine ve bilimsel yönetim hareketinin yükselmesine baðlayan Ehrenreich'lar tarihsel açýdan çok daha somut bir yaklaþýma sahiptirler. Bu sorunlarý aydýnlýða kavuþturmak için, çeliþkili sýnýfsal konumlardaki insanlarýn katýldýðý üretim araçlarýnýn denetimi sorununa daha yakýndan bakmak gerekir. Çeliþkili sýnýfsal konumlar teorisine karþý zaman zaman gündeme getirilen bir itiraz noktasý, üretim sürecinde bir ölçüde denetim sahibi olmanýn pek çok iþçi grubunun tipik bir özelliðini oluþturduðudur.emek ile sermaye arasýnda, Carter Goodrich'in deyiþiyle, bir 'denetim cephesi'

4 vardýr ve bu cephe iþyeri içinde sürekli deðiþmektedir. Bazý durumlarda iþçiler doðrudan çalýþma süreçleri üzerinde önemli ölçüde denetim uygulayabilme hakkýný zorla elde edebilirler. Örneðin, geçen yüzyýlýn sonuna doðru vasýflý metal iþçileri bunu saðlayabiliyorlardý; o kadar güçlüydüler ki, etraflarýna tebeþirle bir daire çiziyor ve hiçbir ustabaþý ya da menejerin dairenin içine girmesine izin vermiyorlardý ve 1960'larýn büyük ekonomik patlama yýllarýnda fabrikadaki sendika temsilcilerinin (shop stewards) üretimde üzerinde önemli ölçüde gayrý-resmi bir denetim kurduklarý pek çok otomobil fabrikasýnda da geçerliydi bu durum. Bu tür iþçileri 'çeliþkili sýnýfsal konumlarý'olan iþçiler olarak mý tanýmlayacaðýz? Bu, besbelli ki saçma olur. Ondokuzuncu yüzyýl sonunda iþçi aristokrasisini oluþturan bu vasýflý metal iþçileri, Birinci Dünya Savaþý'nýn sonunda Avrupa devrimci hareketinin öncüsü olan iþçilerdi. Bu örneðin çeliþkili sýnýfsal konumlar kavramýný çürüten bir durum olmadýðýný anlamak için de denetim kavramýný irdelememiz gerekir. Kapitalist üretim tarzýný, ondan önceki iki temel sýnýflý toplum biçimini oluþturan kölelik ile feodalizmden ayýran özelliklerin birincisi, iþçilerin özgür olmasý, yönetici sýnýfýn yasal mülkü olmamalarý; ikincisi, üretim araçlarýna sahip olmayýp emek-güçlerini düzenli olarak sermayeye satmak zorunda kalmalarý; üçüncüsü, sermaye adýna harcadýklarý emeðin sermayenin sürekli denetim ve gözetimine baðlý kalmasýdýr. Feodal köylü kendi iþ sürecini denetlerken, toprak aðasý ancak üretimden bir pay almak üzere müdahale ediyordu. Kapitalist ise ancak çalýþma sürecini denetlemesi sayesinde iþçinin artý-emeðine el koyabilmektedir. Demek ki sermaye, üretim sürecinde, Carchedi'nin sözleriyle "ekonomik sömürü ve baskýnýn sürdürülmesine denk düþen bir iþlev, denetim ve gözetim iþi dediðimiz bir iþlev" 62 yerine getirerek temel bir rol oynar. Emeðin sermayenin sürekli gözetimi ve denetim altýnda harcanmasýnýn taþýdýðý kesin önem kapitalizmin tarihine bakýldýðýnda görülebilir. Kapitalist geliþmenin ilk aþamalarýnda kullanýlan dýþarýya iþ verme sistemi iþ sürecinin denetimini önemli ölçüde iþçilere býrakýyordu; iþ evde gerçekleþirken, kapitalist yalnýzca borç para vermek, hammadde saðlamak ve bitmiþ ürünü satýn almak üzere müdahale ediyordu: "Ýþçilerin fabrikalarda toplanmasý dýþarýya iþ verme sisteminin doðal bir sonucuydu... bu sistemin baþarýsýnýn, büyük ölçekli makineleþmenin getirdiði teknolojik üstünlükle pek bir iliþkisi yoktu. Fabrikanýn esin kaynaðý ve baþarýsýnýn anahtarý, üretim sürecinin denetimini iþçilerden alýp kapitalistlere vermesiydi; disiplin ve gözetim teknolojik üstünlükten baðýmsýz olarak maliyeti azaltabilirdi ve azaltýyordu." 63 Üretimin ölçeði ve sermayelerin hacmi görece küçük kaldýðý sürece, kapitalistlerin, çalýþtýrdýklarý görece az sayýdaki büro elemanlarý ve ustabaþýlarýn yardýmýyla, gözetim ve denetim iþini kendilerinin yürütmeleri olanaklýydý. Sermayenin yoðunlaþmasý ve merkezileþmesindeki muazzam artýþtan sonra, kapitalistlerin gözetim ve denetimi kendilerinin üstlenmeleri artýk olanaksýzdýr. Kapitalistler gözetim ve denetim iþinin önemli bir bölümünü çalýþtýrdýklarý kiþilere havale etmek zorundadýrlar. Bugün kapitalist sýnýf küçük bir çekirdek gruptan oluþur. Ýngiliz üst sýnýflarýyla ilgili sosyolojik bir incelemenin yazarýna göre: "1980'lerin tekelci sektörünün dýþ sýnýrlarý en büyük bin þirket ve onlarýn ortaklarýný kapsayacak derecede geniþ tutulursa, direktörlerin, üst düzey müdürlerin ve belli baþlý hissedarlarýn sayýsý aileleriyle birlikte kiþiye kadardýr. Bu kaba bir tahmindir elbette, ama sermaye sýnýfýnýn çekirdeðinin nüfusun %0,1'inden daha azýný oluþturduðu açýktýr." 64 Ýngiltere'de 1982 Eylül'ünde iþçilerin sayýsý (iþsizler hariç) 'di. 65 Aradaki korkunç uçurum kolayca görülebilmektedir. Ýngiltere'de ve diðer ileri kapitalist ülkelerdeki kapitalist sýnýf ancak bürokratik bir denetim hiyerarþisi yaratarak ayakta kalabilir. Çeliþkili sýnýfsal konumlar bu hiyerarþi içinde ortaya çýkar. Orta düzey menejerler ve idareciler 'denetim ve gözetim iþini yerine getirmeleri' anlamýnda 'sermayenin iþlevini görürler'. 66 Bu konuya en fazla ýþýk tutan kiþi ise bir marksist deðil, sosyolog John Goldthorpe'tur. Goldthorpe, benim yeni orta sýnýf dediðim katmanýn üyelerinin, iþverenleriyle 'mutlaka önemli ölçüde karþýlýklý güvene dayalý' bir iliþki kurduklarýný ileri sürer: Bu kiþiler, kendilerine tanýnmýþ belirli bir otoriteyi kullanarak ya da uzman bilgi ve deneyimlerini uygulama alanýna aktararak, iþteki görev ve rollerini belirgin bir özerklik ve inisyatifle yerine getirirler; iþveren kuruluþla zorunlu olarak kurduklarý güven iliþkisinin doðrudan sonucu olarak, kendilerine düzeyi ve ödülleri açýsýndan ayrýcalýklý çalýþma koþullarý tanýnýr. 67 Bu güvenin kaynaðý, menejer ve idarecilerin sermayenin iþlevini yerine getirmelerindedir. Üstüne düþen rollerden bir kýsmýný çalýþtýrdýðý kiþilere havale etmek zorunda kalan egemen sýnýf, bu kiþilerin söz konusu yetkilerini kendi çýkarlarýna hizmet eden bir tarzda kullanacaklarýna güvenebilmek ihtiyacýndadýr ve bunu saðlayabilmek için çeliþkili sýnýfsal konumlarýnda yer alanlarla önemli mali ödüller sunar. Çeliþkili sýnýfsal konumlarda yer alanlar egemen sýnýftan iki konuda açýkça farklýdýrlar. Birincisi, söz konusu denetimin niteliðidir. Bazý yazarlar üretim araçlarýnýn fiili sahipliðinin iki biçimini birbirinden ayýrmýþlardýr. Bir yanda, 'daðýtýcý' yani 'stratejik' denetim, "kendi çýkarlarý ve tercihlerine göre kaynaklarý kullanma ya da onlarý geri çekme yetkisi"; öbür yanda, 'iþletme denetimi', "daðýtýlmýþ olan kaynaklarýn günlük kullanýmýnýn denetimi". 68

5 Stratejik denetim Wright'ýn yatýrýmlar ve kaynak daðýlýmý üzerindeki denetim kategorisine denk düþer. Bu, kapitalistlerin, ister hissedar ister çalýþan (ya da - çok zaman olduðu gibi - her ikisi birden) olsunlar, ayrýcalýðýdýr. Yeni orta sýnýf ise iþletme denetimine katýlmakta, stratejik denetimi uygulayanlarýn öngördükleri çerçeve içinde kararlar almaktadýr. Ýkincisi, kiþilerin bir yandan burjuvaziye, bir yandan da yeni orta sýnýfa nasýl katýldýklarý sorunu vardýr. Kapitalistler "konumlarýný bürokratik atama ve terfi süreçlerine deðil, kendi güçlerine borçludurlar". 69 Miras aldýklarý servet, burjuvazinin oluþumunda canalýcý bir rol oynamayý sürdürmektedir. Bunun birinci nedeni, vârislerin hisse sahibi haline gelmeleri dolayýmýyla stratejik denetimde doðrudan bir pay almalarý, ikincisi de Ýngiltere'de özel okul/oxford/cambridge sistemi sayesine üst düzey menejerlik mevkilerine ulaþmada ayrýcalýk sahibi olmalarýdýr. 70 Yeni orta sýnýf ise, bireyler olarak bürokratik meslek hiyerarþisinde üst düzeylere týrmanmadaki baþarýlarý sayesinde kendilerine yukarýdan tanýnan iþletme denetimini uygulayabilir. Bu, yeni orta sýnýfý hem proletaryadan hem de burjuvaziden ayýrýr. Bazý iþçi gruplarýnýn üretim sürecinde zaman zaman kurabildikleri denetimin derecesi iþçilerin kolektif örgütlenme güçlerini yansýtýr. Ýþyeri temsilcilerinin 1950 ve 1960'lý yýllarda otomobil fabrikalarýnda çalýþma koþullarýnda yapýlan deðiþikliklerde resmen veto hakkýna sahip olmalarý ("mutuality"), iþyeri örgütlenmesinin gücünü yansýtýyordu. Ancak, bu tür kazanýmlar ekonomik koþullardaki deðiþiklikler ve iþverenlerin saldýrýlarýyla her zaman önemli ölçüde geri alýnabilir. Yeni müdür Michael Edwardes British Leyland otomobil fabrikalarýnda ilk olarak 'mutuality' sistemini ortadan kaldýrdý. 1960'larýn 'zengin iþçileri' 1980'lerde Cowley otomobil fabrikasýnýn 'köleleri'ne dönüþtüler. Þu ana kadar aslen 'sermayenin iþlevini' yerine getiren menejerler ve idareciler üzerinde durdum. Ancak, ayný genel çözümleme, Erik Olin Wright'ýn ele aldýðý diðer kategori olan 'yarý-özerk çalýþanlar'ý da kapsayabilir. Kendi iyi bildiðim bir örnek olarak üniversite öðretim üyelerini ele alalým. Burada, emek-güçlerini sürekli satarak geçinen bir ücretli iþçiler grubu söz konusudur. Ancak, öðretim üyeleri iþlerini yaparken sürekli gözetim ve denetim altýnda deðillerdir. Derslerini nasýl verecekleri ve (biraz daha kýsýtlý da olsa) ne öðrettikleri kendilerinin karar verdikleri konulardýr. Bundan baþka, boþ zamanlarýnýn uzun, ders saatlerinin kýsa (bazý Ýngiliz üniversitelerinde haftada üç saat gibi) olmasý sayesinde kendi araþtýrmalarýný yürütecek zamana fazlasýyla sahip olurlar. Açýk ki öðretim üyeleri her türlü kýsýtlamadan (hükümetin yüksek öðretime uyguladýðý mali kesintiler, yerlerinde kalabilmek için katlanmak zorunda kaldýklarý ve daha sonra meslek hiyerarþisinin merdivenlerini týrmanmak için harcadýklarý çabalardan gelen baskýlar) kurtulmuþ deðillerdir. Bununla birlikte, ücretli iþçilerle karþýlaþtýrýldýðýnda, öðretim üyeleri iþyerinde müthiþ bir özgürlük ortamýndan yararlanýrlar. Hatta, dilerlerse, kendi sýnýfsal konumlarýna iliþkin marksist çözümlemeler kaleme alacak zamaný bile bulabilirler. Yarý-özerk çalýþanlar 'sermayenin iþlevi'ni yerine getirmezler, ama kapitalist gözetim ve denetimden görece kurtulmuþlardýr. Tablo VIII 71 Çeþitli mesleklerde tam gün çalýþan erkeklerin yaþlarýna göre ortalama brüt gelirlerinde farklýlýklar Yaþ grubu M B A P T O S V YV VZ Tüm yaþlar Meslek gruplarý: M: Menejerler, B: Bilim adamlarý, profesyonel mühendisler ve teknologlar, A: Akademik personel ve öðretmenler, P: Diðer profesyoneller ve teknik görevliler, T: Teknisyenler, O: Ofis ve iletiþim iþçileri, S: Satýcýlar, V: Vasýflý kol iþçileri, YV: Yarý-vasýflý kol iþçileri, VZ: Vasýfsýz kol iþçileri Çeliþkili sýnýfsal konumlarda yer alanlarýn konumlarýný sermayenin onlara tanýdýðý inisyatiften almalarý, bu kiþilerin kazançlarý ile sýradan beyaz yakalý iþçilerle kol iþçilerinin kazançlarý arasýndaki büyük uçurumda yansýmaktadýr. Marks'a göre, üretken olmayan iþçilerin sermaye tarafýndan sömürüldüklerini yukarýda görmüþtük. Baþka bir deyiþle, meta üretimine katýlmadýklarýndan bu artý-emek artý-deðer biçimine bürünmese bile, üretken olmayan iþçilerden belli bir artý-emek elde edilmektedir. Ancak, bu çözümleme yeni orta sýnýf için geçerli deðildir. Yeni orta sýnýf üyelerinin gelir düzeyi, 'sermaye iþlevi'ni yerine getirmeleri nedeniyle, onlardan artý-emek elde edilmediðini gösterecek ölçüde yüksektir genellikle. Hatta yeni orta sýnýfa iþçilerin sömürülmesinden bir pay düþüyor olmasý muhtemeldir. Bu da besbelli bu sýnýfýn sermayeye baðlýlýðýný pekiþtirecektir. Wright bu fikri þöyle geliþtirir:

6 Yetkinin menejerlere devredilmesi sermaye açýsýndan bazý problemler, özellikle bu yetkinin sorumlu ve yaratýcý biçimlerinde kullanýlmasýný saðlama problemini yaratýr. Menejerlerin baskýcý denetimler aracýlýðýyla þirketin bürokratik kurallarýna uymasýný saðlamak yetmez; menejerlerde sorumlu davranma isteði uyandýrmak da önemlidir. Gelir, dereceli bir rüþvet yapýsý olarak, bu tür davranýþlarý güdülendiren dürtüler yaratmakta temel bir unsurdur... Menejerlerin gelirlerinin emek-gücünün deðerinin yeniden üretilmesi maliyetinin üstünde bir düzeyde saptanmasý, onlarýn sýnýf iliþkileri içindeki çeliþkili konumlarýný yansýtan bir unsur içerir. Wright kendi araþtýrmasýnda, yeniden daðýtýlan artý-deðerin erkek menejerlerin gelirinin %20'sine vardýðý sonucunu çýkarýr. 72 Yeni orta sýnýfýn özgül konumu, sadece maaþlarýnýn yüksekliðinde deðil, ayný zamanda gelirlerinin yaþam boyunca çizdiði grafikte de ifadesini bulmaktadýr. 73 Tablo VIII'de farklý yaþlardaki erkek kol iþçileri, sýradan beyaz yakalý iþçiler ile profesyonel, menejer ve teknik görevlilerin kazançlarý karþýlaþtýrýlmýþýr. Görüldüðü gibi, üst düzeydeki beyaz yakalý iþçilerin kazançlarý 40 yaþýnýn sonlarýna kadar hýzlý bir yükseliþ göstermekte, ve daha sonra da 20 yaþýnýn baþlarýnda kazandýklarýnýn epey üstünde kalmaktadýr. Otuz yaþýnýn ortalarýnda doruk noktasýna ulaþan kol iþçilerinin kazançlarý ise 20 yaþýnýn baþlarýndaki kazançlarýnýn ancak yaklaþýk %15 üstüne çýkabilmiþken, daha sonra o düzeyin de altýna inmektedir. Sýradan büro iþçilerinin kazanç devresi kol iþçilerininkine yakýndýr; bu gruplar arasýndaki fark kadýn çalýþanlar dahil edildiðinde daha da daralýr. Gelirlerin yaþam boyunca çizdiði bu farklý grafikler üretim iliþkilerindeki farklý konumlarý yansýtýr. Kol iþçileri kazançlarýnýn önemli bir kýsmýný fazla mesaiden saðlarken, fazla mesai yapma olanaklarý da en fazla otuz yaþlarýndayken söz konusudur. Üst düzey beyaz yakalý iþçiler meslek yapýsýnýn öyle bir parçasýný oluþtururlar ki, düzenli maaþ zamlarý ve terfi mekanizmasý sayesinde yaþam standartlarýnýn sürekli yükselmesini bekleyebilirler; baþka bir deyiþle, önceden varolan bir hiyerarþinin üst basamaklarýna týrmanarak bireyler olarak ekonomik ve toplumsal konumlarýnýn iyileþmesini bekleyebilirler. Ýþçilerin yaþam standartlarýnda kayda deðer bir düzelme olmasýný umabilmeleri ise kollektif örgütlenme ve eylemlere baðlýdýr. Ayrýca, iþçilerin gücü kapitalist ekonomideki dalgalanmalara baðlý olarak deðiþir; günümüzdeki gibi iþsizliðin yüksek olduðu dönemlerde iþverenler büyüme dönemlerinde verdiklerini geri alabilirler. Bu nedenle iþçilerin konumu aslýnda güvenli deðildir; ekonomik konjonktürdeki bir deðiþiklik, saðladýklarý her türlü kazanýmý kaybettirebilir. Beyaz yakalý çalýþanlarýn üst tabakalarý açýsýndan ise böylesi bir bu durum söz konusu deðildir. Örneðin, 'da, Ýkinci Dünya Savaþýndan sonra yaþanan ilk ciddi ekonomik kriz sýrasýnda, Ýngiltere'de kol iþçilerinin sayýsý %9,6 kadar düþtü, büro çalýþanlarý sadece %1 kadar yükselebildi, oysa menejerler ve idarecilerin sayýsý %22,1, profesyoneller ise %17,9'luk bir artýþ gösterdi. 74 Ýstihdam sayýlarý elbette ki eksik bir göstergedir; ancak, ekonomik açýdan zor dönemlerin etkilerinin çeliþkili sýnýfsal konumlarda yer alanlar için olumsuz olmayabileceðini düþündürmeye yeter. Benim bu bölümde ortaya attýðým savlar ve kanýtlar bütün çalýþanlarýn iþçi olmadýklarýný, ancak çeliþkili sýnýfsal konumlardaki menejerler, denetleyiciler ve yarý-özerk çalýþanlarýn proletaryadan ayrý, benim 'yeni orta sýnýf' (YOS) dediðim bir toplumsal tabakayý oluþturduklarý düþüncesini içerir. Ancak, daha iyisini bulamýyor olmama raðmen YOS adlandýrmasýndan da memnun deðilim. YOS adlandýrmasýnýn tam uygun olmamasýnýn nedenlerinden biri, YOS'un bir sýnýf olmamasýdýr. Ýþçilerle kapitalistlerin, üretim iliþkilerindeki konumlarýndan kaynaklanan ayrý ve bütünlüklü çýkarlarý vardýr. YOS için ise böyle bir durum söz konusu deðildir, çünkü çeliþkili sýnýfsal konumlarý bunlarý ayný anda iki ayrý yöne (menejerler ve denetleyiciler örneðinde kâh burjuvaziden kâh proletaryadan yana, yarý-özerk çalýþanlar örneðinde ise kâh küçük burjuvaziden kâh proletaryadan yana) çeker. Stanley Aronowitz'in Ehrenreich'larýn geliþtirdiði 'profesyonel-menejer sýnýfý' kavramýný tartýþýrken oldukça kaba bir dille ifade ettiði gibi, "PMS bir katman"dýr. 75 Baþka bir deyiþle, PMS, temel çeliþkinin iki kutbu olan sermaye ile ücretli emek arasýnda belirsiz ve ara bir konumda bulunmak gibi ortak bir özellikleri olan, homojen olmayan toplumsal tabakalar topluluðudur. Bu noktanýn önemli uzantýlarý vardýr. Demek ki, YOS ile diðer sýnýflar arasýnda çok kesin bir ayýrým yoktur. Üst ucunda fiilen yönetici sýnýfýn bir parçasýný oluþturan üst yönetim kademelerine kayarken, alt ucunda iþçi sýnýfýyla birleþir. Çeliþkili sýnýfsal konumlarda yer alanlarý burjuvaziden ve proletaryadan ayýran sýnýrlar bulanýktýr. Bu pek çok bakýmdan doðrudur. Örneðin, bazý çalýþan gruplarý zaman zaman YOS'a girip çýkabilirler. Bu yüzden, çoðu büro iþçisinin yüzyýlýn ilk bölümünde çeliþkili sýnýfsal konumlarda yer aldýklarýný söylemek akla yatkýn görünmektedir. Büro iþçileri o aþamada sermayenin iþlevlerine yakýndan katýlýyorlardý. Charles Booth'un 1890'larda tanýmladýðý büro iþçileri ile iþveren arasýndaki 'yakýn ve kiþisel' iliþki kesinlikle bir güven iliþkisine dayanýyor, çalýþan kiþiye önemli gizli bilgiler emanet edilip geniþ bir inisyatif alaný tanýnýyordu. Gelgelelim, daha önceden belirttiðim gibi, bu yüzyýlýn akýþý içersinde hem büro iþçilerinin sayýsýnda muazzam bir büyümeye, hem de, ayný zamanda, sermaye iþlevinin yerine getirilmesinden önemli derecede dýþlanmalarý süreci yaþanmýþtýr. Yeni orta sýnýfýn büyüklüðü sorunu buradan kaynaklanýr. Tablo I'e göre, 1979'da Ýngiltere'de toplam iþgücünün %30'dan az bir kýsmýný profesyoneller, menejerler ve idareciler oluþturuyordu. Ancak, Tablo I'de marksist

7 kavramlar deðil, meslek kategorileri kullanýlmaktadýr. Bu görevlilerin hepsi çeliþkili sýnýfsal konumlarda bulunmazlar. Bunun en açýk örneði alt kademedeki profesyonellerdir. 1971'de alt düzey profesyoneller grubu bütün profesyonellerin %70'inden fazlasýný oluþturuyordu. Alt düzey profesyonellerin yarýsýndan fazlasý kadýn, bunlarýn %58'i de hemþire ve öðretmendi. 76 Tablo IV'de kadýn alt düzey profesyonellerin bütün meslek 'sýnýflarý'nýn ortalama kazancýndan daha az kazandýklarý görülmektedir. Bu olgular yalnýzca bir göstergedir. Ama herhalde çoðu alt düzey profesyonel (öðretmenler, hemþireler, teknik ressamlar, laboratuvar teknisyenleri, sosyal hizmet görevlileri) iþçi sýnýfýnýn bir parçasýný oluþtururlar (aslýnda pek çok teknik ressam her koþulda meta üreten, kollektif emeðe katýlan üretken iþçilerdir). Geriye toplam iþgücünün herhalde %5'ini oluþturan üst düzey profesyoneller (1979 yýlý rakamlarýnda üst ve alt düzey profesyoneller arasýnda bir ayrým yapýlmaz) ile %12.7'sini oluþturan menejerler ve idareciler kalmaktadýr. Bunlara %5.9'luk ustabaþýlarý da eklersek, iþgücünün %23.6'sý gibi bir toplam elde ederiz. Bu toplam YOS'ýn büyüklüðü açýsýndan kesinlikle aþýrý bir tahmindir. Yüksek düzey profesyonellere bilim adamlarý, muhasebeciler, gazeteciler, avukatlar, doktorlar, diþçiler ve mühendisler gibi kategoriler de girer. Bunlarýn ne kadarýnýn kendilerinin ya da baþkalarýnýn emeði üzerinde kayda deðer bir denetim uygulayabildikleri ampirik araþtýrmalarýn konusu olmalýdýr; ancak, pek çoðunun böylesi bir denetim uygulayamadýðý kesindir. Ayný durum herhalde bazý menejerler ve idareciler açýsýndan da geçerlidir. Örneðin, kamu hizmetlerini yürüten idarecilerin ne kadarýnýn menejerlikle ilgili bir iþlev üstlendikleri bakanlýktan bakanlýða deðiþiklik gösterir. Benim elimdeki kanýtlar YOS'un büyüklüðünü saptamak açýsýndan yetersiz kalýyor. Bir tahminle toplam iþgücünün %10'undan fazlasýný ama %20'sinden azýný ( milyon görevli) oluþtururlar. Öte yandan, üretken iþçilerle alt düzey profesyonellerden oluþan iþçi sýnýfý bütün çalýþanlar içinde %75'lik bir oraný kapsar. Ýþsizleri de dahil edersek Ýngiltere'de yaklaþýk 21 milyon iþçi vardýr. Ýþçi sýnýfýna veda demek için zaman biraz erkendir.

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Ýdeolojik ve Politik Sonuçlar

Ýdeolojik ve Politik Sonuçlar Ýdeolojik ve Politik Sonuçlar Sýra, YOS'un ortaya çýkýþýnýn sonuçlarýný ele almaya geldi. John Westergaard ile Henrietta Resler þöyle yazarlar: Ücretliler ile yöneticiler, menejerler, üst düzey sorumlular

Detaylı

1. Nüfusun Yaþ Gruplarýna Daðýlýmý

1. Nüfusun Yaþ Gruplarýna Daðýlýmý Köylerden (kýrsal kesimden) ve iþ olanaklarýnýn çok sýnýrlý olduðu kentlerden yapýlan göçler iþ olanaklarýnýn fazla olduðu kentlere olur. Ýstanbul, Kocaeli, Ýzmir, Eskiþehir, Adana gibi iþ olanaklarýnýn

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 Kanguru Matematik Türkiye 07 4 puanlýk sorular. Bir dörtgenin köþegenleri, dörtgeni dört üçgene ayýrmaktadýr. Her üçgenin alaný bir asal sayý ile gösterildiðine göre, aþaðýdaki sayýlardan hangisi bu dörtgenin

Detaylı

Qran. Yeni orta sýnýfýndoðasý

Qran. Yeni orta sýnýfýndoðasý Üretken işçilerin oranındaki düşüşe, başka tür çalışma biçimlerinin çoğalması eşlik etmiştir. Özellikle kadınlar fiili olarak kolla yapılan işlerden (özellikle tekstil ve konfeksiyon sektörlerinde), beyaz

Detaylı

ünite1 Sosyal Bilgiler

ünite1 Sosyal Bilgiler ünite1 Sosyal Bilgiler Ýletiþim ve Ýnsan Ýliþkileri TEST 1 3. Ünlü bir sanatçýnýn gazetede yayýnlanan fotoðrafýnda evinin içi görüntülenmiþ haberi olmadan eþinin ve çocuklarýnýn resimleri çekilmiþtir.

Detaylı

30 SORULUK DENEME TESTÝ Gönderen : abana - 10/11/ :26

30 SORULUK DENEME TESTÝ Gönderen : abana - 10/11/ :26 30 SORULUK DENEME TESTÝ Gönderen : abana - 10/11/2008 12:26 Konu: 30 Soruluk Test Gönderim Zamaný: 21-Mart-2007 Saat 10:32 MALÝYET MUHASEBESÝ DENEME SINAVI 1- Aþaðýdakilerden hangisi maliyet muhasebesinin

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

ÝÞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI 2010 YILI GENEL SONUÇLARI

ÝÞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI 2010 YILI GENEL SONUÇLARI ÝÞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI 2010 YILI GENEL SONUÇLARI Ankete Cevap Veren MESS Üyesi Ýþyeri Sayýsý 154 Toplam Çalýþan Sayýsý Erkek Çalýþan Sayýsý Kadýn Çalýþan Sayýsý Mavi Yakalý Çalýþan Sayýsý Beyaz

Detaylı

Konular 5. Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23. Örnek Çalýþtay Gündemi 29. Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10

Konular 5. Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23. Örnek Çalýþtay Gündemi 29. Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10 Proje Yönetimi ÝÇÝNDEKÝLER Konular 5 Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10 Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23 Araç 1: Araþtýrma sorularý Araç 2: Belirsiz talimatlar Araç 3: Robotlar 28 Örnek

Detaylı

Platformdan Yeni ve Ýleri Bir Adým: Saðlýk ve Sosyal Güvence için Bir Bildirge

Platformdan Yeni ve Ýleri Bir Adým: Saðlýk ve Sosyal Güvence için Bir Bildirge Platformdan Yeni ve Ýleri Bir Adým: Saðlýk ve Sosyal Güvence için Bir Bildirge Onaylayan Administrator Thursday, 05 August 2010 Son Güncelleme Thursday, 05 August 2010 HSGG GÜVENLÝ GELECEK ÝÇÝN SAÐLIK

Detaylı

Ücretlerin Bankalardan Ödenmesi Zorunlu Hale Getirilmiþtir

Ücretlerin Bankalardan Ödenmesi Zorunlu Hale Getirilmiþtir 2008-96 Ücretlerin Bankalardan Ödenmesi Zorunlu Hale Getirilmiþtir Ýstanbul, 19 Kasým 2008 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2008/96 Ücretlerin Bankalardan Ödenmesi Zorunlu Hale Getirilmiþtir 4857 sayýlý

Detaylı

Kümeler II. KÜMELER. Çözüm A. TANIM. rnek... 3. Çözüm B. KÜMELERÝN GÖSTERÝLMESÝ. rnek... 1. rnek... 2. rnek... 4. 9. Sýnýf / Sayý..

Kümeler II. KÜMELER. Çözüm A. TANIM. rnek... 3. Çözüm B. KÜMELERÝN GÖSTERÝLMESÝ. rnek... 1. rnek... 2. rnek... 4. 9. Sýnýf / Sayý.. Kümeler II. KÜMLR. TNIM Küme, bir nesneler topluluðudur. Kümeyi oluþturan nesneler herkes tarafýndan ayný þekilde anlaþýlmalýdýr. Kümeyi oluþturan nesnelerin her birine eleman denir. Kümeyi genel olarak,,

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 4 puanlýk sorular 1. Küçük bir salyangoz, 10m yüksekliðinde bir telefon direðine týrmanmaktadýr. Gündüzleri 3m týrmanabilmekte ama geceleri 1m geri kaymaktadýr. Salyangozun direðin tepesine týrmanmasý

Detaylı

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı: 6 Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Erol Taymaz Ekonomi Bölümü

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 4 puanlýk sorular 1. Bir dik ikizkenar ABC üçgeni, BC = AB = birim olacak þekilde veriliyor. Üçgenin C köþesini merkez kabul ederek çizilen ve yarýçapý birim olan bir yay, hipotenüsü D noktasýnda, üçgenin

Detaylı

3. Tabloya göre aþaðýdaki grafiklerden hangi- si çizilemez?

3. Tabloya göre aþaðýdaki grafiklerden hangi- si çizilemez? 5. SINIF COÞMY SORULRI 1. 1. BÖLÜM DÝKKT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. Kazan Bardak Tam dolu kazandan 5 bardak su alýndýðýnda kazanýn 'si boþalmaktadýr. 1 12 Kazanýn

Detaylı

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için NEDEN KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için SAP Business One çözümünü seçmelerinin nedeni 011 SAP AG. Tüm haklarý saklýdýr. SAP Business One müþterileri SAP'ye olan güvenlerini gösteriyor.000+

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

Neden sendikalý olmalýyýz?

Neden sendikalý olmalýyýz? Neden sendikalý olmalýyýz? Türkiye Porselen Çimento Cam Tuðla ve Toprak Sanayi Ýþçileri Sendikasý DÝSK/CAM KERAMÝK-ÝÞ GENEL MERKEZÝ Merkez Mah. Doðan Araslý Cad. No: 133 Örnek Ýþ Merkezi Kat 3 Daire 58

Detaylı

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ EÐÝTÝM SEMÝNERÝ RESÝMLERÝ Çimento Ýþveren Dergisi Özel Eki Mart 2003, Cilt 17, Sayý 2 çimento iþveren dergisinin ekidir Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Projesi Sendikamýz

Detaylı

17. Devlet ve devrim. Marksist Devlet Teorisi'nin yenilenmesi

17. Devlet ve devrim. Marksist Devlet Teorisi'nin yenilenmesi 17. Devlet ve devrim Tüm devrimlerde merkezi sorun devlet iktidarýdýr. Temel sorun iktidarý hangi sýnýf alacaðýdýr. Lenin'in pek çok kez tekrarladýðý gibi, devrimci teori olmadan devrimci hareket olamaz;

Detaylı

7 Mart Çýkmýþ 62 Soru ve Cevabý Gönderen : total - 08/03/ :00

7 Mart Çýkmýþ 62 Soru ve Cevabý Gönderen : total - 08/03/ :00 7 Mart Çýkmýþ 62 Soru ve Cevabý Gönderen : total - 08/03/2009 22:00 1-Serbest Muhasebeci Mali Müþavir ve Yeminli Mali Müþavirlerin Çalýþma Usul ve Esaslarý Hakkýnda ki yönetmeliðe göre, aþaðýdakilerden

Detaylı

17 ÞUBAT kontrol

17 ÞUBAT kontrol 17 ÞUBAT 2016 5. kontrol 3 puanlýk sorular 1. Ahmet, Beril, Can, Deniz ve Ergün bir çift zar atýyorlar. Ahmet Beril Can Deniz Ergün Attýklarý zarlarýn toplamýna bakýldýðýna göre, en büyük zarý kim atmýþtýr?

Detaylı

Gelir Vergisi Kesintisi

Gelir Vergisi Kesintisi 2009-16 Gelir Vergisi Kesintisi Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/16 Gelir Vergisi Kesintisi 1. Gelir Vergisi Kanunu Uyarýnca Kesinti Yapmak Zorunda Olanlar: Gelir Vergisi

Detaylı

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor Türkiye'nin insanlarý, mevcut saðlýk düzeyini hak etmiyor. Saðlýk hizmetleri için ayrýlan kaynaklarýn yetersizliði, kamunun önemli oranda saðlýk

Detaylı

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU*

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* TÜHÝS Ýþ Hukuku ve Ýktisat Dergisi Cilt: 21 Sayý: 2-3 ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* GÝRÝÞ 4857 sayýlý Ýþ Kanunu ile deðiþtirilen bir önceki 1475 sayýlý Ýþ Kanunu'nun

Detaylı

Yrd. Doç. Dr.. Faruk F

Yrd. Doç. Dr.. Faruk F Yrd. Doç. Dr.. Faruk F SAPANCALI ANCALI Dokuz Eylül Üniversitesi, Ýktisadi ve Ýdari Bilimler Fakültesi F Öðretim Üyesi. 1969 yýlýnda Sorgun da doðdu. Ýlk ve orta öðrenimini Ýzmir de tamamladýktan sonra

Detaylı

15 Tandem Takým Tezgahlarý ndan Ýhtiyaca Göre Uyarlanabilen Kitagawa Divizörler Kitagawa firmasýnýn, müþterilerini memnun etmek adýna, standartý deðiþtirmesi yeni bir þey deðil. Bu seferki uygulamada,

Detaylı

SSK Affý. Ýstanbul, 21 Temmuz 2008 Sirküler Numarasý : Elit /75. Sirküler

SSK Affý. Ýstanbul, 21 Temmuz 2008 Sirküler Numarasý : Elit /75. Sirküler 2008-75 SSK Affý Ýstanbul, 21 Temmuz 2008 Sirküler Numarasý : Elit - 2008/75 Sirküler Sosyal Güvenlik Kurumu'na Olan Prim Borçlarýnýn Ödeme Kolaylýðýndan Yararlanmamýþ Olanlara, Tekrar Baþvuru Ýmkâný Ge

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýda verilen iþlemleri sýrayla yapýp, soru iþareti yerine yazýlmasý gereken sayýyý bulunuz. A) 7 B) 8 C) 10 D) 15 2. Erinç'in 10 eþit metal þeridi vardýr. Bu metalleri aþaðýdaki

Detaylı

7. SINIF SOSYAL BiLGiLER

7. SINIF SOSYAL BiLGiLER 7. SINIF SOSYAL BiLGiLER KAZANIM ODAKLI SORU BANKASI Tudem Eğitim Hiz. San. ve Tic. A.Ş 1476/1 Sokak No: 10/51 Alsancak/Konak/ÝZMÝR Yazarlar: Tudem Yazý Kurulu Dizgi ve Grafik: Tudem Grafik Ekibi Baský

Detaylı

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM 7. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? 2 1 1 2 A) B) C) D) 3 2 3

Detaylı

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 13 OCAK 2011 Bu program, Avrupa Birliði ve Türkiye Cumhuriyeti tarafýndan finanse edilmektedir. YENÝLÝKÇÝ YÖNTEMLERLE KAYITLI ÝSTÝHDAMIN

Detaylı

Geç Kapitalizm in gecikmiþ Türkçesi

Geç Kapitalizm in gecikmiþ Türkçesi Kitap Eleþtirisi Geç Kapitalizm in gecikmiþ Türkçesi Nail Satlýgan Ernest Mandel, Geç Kapitalizm, çev. Candan Badem, Ýstanbul, Versus Kitap, 2008, 787 s. Ernest Mandel (1923-95) 20. yüzyýlýn ikinci yarýsýnýn

Detaylı

4857 SAYILI ÝÞ KANUNU'NA GÖRE ÖDÜNÇ ÝÞ ÝLÝÞKÝSÝ

4857 SAYILI ÝÞ KANUNU'NA GÖRE ÖDÜNÇ ÝÞ ÝLÝÞKÝSÝ TÜHÝS Ýþ Hukuku ve Ýktisat Dergisi Cilt: 21 Sayý: 2-3 4857 SAYILI ÝÞ KANUNU'NA GÖRE ÖDÜNÇ ÝÞ ÝLÝÞKÝSÝ Þerafettin GÜLER * GÝRÝÞ Çalýþma hayatýna egemen olan parametreler deðiþtikçe iþçi iþveren iliþkileri

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 4 puanlýk sorular 1. Dünyanýn en büyük dairesel pizzasý 128 parçaya bölünecektir. Her bir kesim tam bir çap olacaðýna göre kaç tane kesim yapmak gerekmektedir? A) 7 B) 64 C) 127 D) 128 E) 256 2. Ali'nin

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýdaki þekillerden hangisi bu dört þeklin hepsinde yoktur? A) B) C) D) 2. Yandaki resimde kaç üçgen vardýr? A) 7 B) 6 C) 5 D) 4 3. Yan taraftaki þekildeki yapboz evin eksik parçasýný

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI

ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI M. Nihal ESÝN Yrd. Doç. Dr., Ýstanbul Üniv. Florence Nightingale Hemþirelik Yüksekokulu Nilüfer ÖZTÜRK Ýstanbul Üniv. Florence Nightingale Hemþirelik Yüksekokulu ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI Özet Kadýnlar

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði

Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði 2009-17 Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/17 Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði Türkiye Ýstatistik Kurumu (TÜÝK) tarafýndan 9 Þubat

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Örgüt geliþtirme, örgütü iyileþtirme stratejilerinin hepsini kapsayacak kadar geniþ bir

Örgüt geliþtirme, örgütü iyileþtirme stratejilerinin hepsini kapsayacak kadar geniþ bir NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

DONALD JOHNSTON OECD GENEL SEKRETERÝ INTERVIEW DONALD JOHNSTON OECD GENERAL SECRETARY

DONALD JOHNSTON OECD GENEL SEKRETERÝ INTERVIEW DONALD JOHNSTON OECD GENERAL SECRETARY söyleþi - interview ÝKTÝSAT ÝÞLETME ve FÝNANS SÖYLEÞÝ DONALD JOHNSTON OECD GENEL SEKRETERÝ INTERVIEW DONALD JOHNSTON OECD GENERAL SECRETARY Bu söyleþi, Genel Yayýn Yönetmenimiz Ali Bilge tarafýndan 15

Detaylı

ÖDEME YÖNETÝMÝ SFS FÝNANSAL SÝSTEM ÇÖZÜMLERÝ Tahsilat Sorununa Kesin Çözüm S Ý G O R T A Þ Ý R K E T Ý B A N K A A C E N T E SÝGORTA ÜRÜNLERÝ TAHSÝLATINDA EN ÝLERÝ TEKNOLOJÝ Poliçe / Tahakkuk - Ýptal Zeylname

Detaylı

PID Kontrol Formu. Oransal Bant. Proses Deðeri Zaman

PID Kontrol Formu. Oransal Bant. Proses Deðeri Zaman PID Kontrol Formu PID kontrol formu endüstride sýkça kullanýlan bir proses kontrol yöntemidir. PID kontrol algoritmasýnýn çalýþma fonksiyonu, kontrol edilen prosesten belirli aralýklarla geri besleme almak

Detaylı

DOÐRUNUN ANALÝTÝÐÝ - I

DOÐRUNUN ANALÝTÝÐÝ - I YGS-LYS GEOMETRÝ Konu Anlatýmý DOÐRUNUN ANALÝTÝÐÝ - I ANALÝTÝK DÜZLEM Baþlangýç noktasýnda birbirine dik olan iki sayý doðrusunun oluþturduðu sisteme dik koordinat sistemi, bu doðrularýn belirttiði düzleme

Detaylı

Hakemli Yazýlar / Refereed Papers

Hakemli Yazýlar / Refereed Papers Türk Kütüphaneciliði 21, 4 (2007), 414-439 Hakemli Yazýlar / Refereed Papers Türkiye'de Halk Kütüphanesi Hizmetlerinin Yerel Yönetimlere Devri Konusunda Kütüphane Yöneticilerinin ve Kütüphanecilerin Yaklaþýmlarý*

Detaylı

ünite1 Sosyal Bilgiler Verilenlerden kaçý sosyal bilimler arasýnda yer alýr? A. 6 B. 5 C. 4 D. 3

ünite1 Sosyal Bilgiler Verilenlerden kaçý sosyal bilimler arasýnda yer alýr? A. 6 B. 5 C. 4 D. 3 ünite1 Sosyal Bilgiler Sosyal Bilgiler Öðreniyorum TEST 1 3. coðrafya tarih biyoloji fizik arkeoloji filoloji 1. Ali Bey yaþadýðý yerin sosyal yetersizlikleri nedeniyle, geliþmiþ bir kent olan Ýzmir e

Detaylı

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP 520 Profesyonellik detaylarda gizli... Kolay ve pratik kalýp deðiþimi için tasarlanmýþ açýlýr makina gövdesi, kalýp deðiþtirme için gereken zamaný kýsaltmaktadýr.

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

KURTULUÞ CEPHESÝ DÜNYADA VE TÜRKÝYE DE EKONOMÝK BUNALIM ERÝÞ YAYINLARI

KURTULUÞ CEPHESÝ DÜNYADA VE TÜRKÝYE DE EKONOMÝK BUNALIM ERÝÞ YAYINLARI DÜNYADA VE TÜRKÝYE DE EKONOMÝK BUNALIM ERÝÞ YAYINLARI BÝRÝNCÝ BASKI DÜNYADA VE TÜRKÝYE DE EKONOMÝK BUNALIM [KURTULUÞ CEPHESÝ DERGÝSÝ] Bu derlemedeki yazýlar, Anti-Emperyalist ve Anti-Oligarþik Mücadelede

Detaylı

tib Tüm Ýktisatçýlar Birliði Yayýnlarý no: 13 Türkiye de kadýnýn sosyo-ekonomik durumu

tib Tüm Ýktisatçýlar Birliði Yayýnlarý no: 13 Türkiye de kadýnýn sosyo-ekonomik durumu tib Tüm Ýktisatçýlar Birliði Yayýnlarý no: 13 Türkiye de kadýnýn sosyo-ekonomik durumu 1 Birinci Baský: 1975 TÜM ÝKTÝSATÇILAR BÝRLÝÐÝ YAYINLARI NO : 13 Eriþ Yayýnlarý tarafýndan düzenlenmiþtir. Þubat 2006

Detaylı

DENEME Bu testte 40 soru bulunmaktadýr. 2. Bu testteki sorular matematiksel iliþkilerden yararlanma gücünü ölçmeye yöneliktir.

DENEME Bu testte 40 soru bulunmaktadýr. 2. Bu testteki sorular matematiksel iliþkilerden yararlanma gücünü ölçmeye yöneliktir. 1. Bu testte 40 soru bulunmaktadýr. 2. Bu testteki sorular matematiksel iliþkilerden yararlanma gücünü ölçmeye yöneliktir. 1. 3 2x +1 = 27 olduðuna göre, x kaçtýr? A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4 4. Yukarýda

Detaylı

Avrupa Birliði: Emeðin disiplin altýna alýnmasýnda yeni bir aþama

Avrupa Birliði: Emeðin disiplin altýna alýnmasýnda yeni bir aþama Avrupa Birliði: Emeðin disiplin altýna alýnmasýnda yeni bir aþama (Pasif proleterleþmeden aktif proleterleþmeye) Fuat ERCAN Barýþ Karaaðaç Sunuþumuzu birbiriyle iliþkili bir kaç deðiþken üzerinden gerçekleþtireceðiz.

Detaylı

Her þey gibi, iþçi sýnýfý da duraðan deðil, sürekli deðiþim

Her þey gibi, iþçi sýnýfý da duraðan deðil, sürekli deðiþim EMEÐÝN CUMHURÝYETÝNE DOÐRU Her þey gibi, iþçi sýnýfý da duraðan deðil, sürekli deðiþim ve hareket halindedir. Ýþçi sýnýfý, üretim a- raçlarýndaki geliþime baðlý olarak, deðiþikliðe uðruyor. Üretimde her

Detaylı

Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi

Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi Yrd. Doç. Dr. Kemal TURHAN a, Neslihan KALAYCI b, Serbülent ÜNSAL b, Vildan KAYIKÇI

Detaylı

TEST. 8 Ünite Sonu Testi m/s kaç km/h'tir? A) 72 B) 144 C) 216 D) 288 K 25 6 L 30 5 M 20 7

TEST. 8 Ünite Sonu Testi m/s kaç km/h'tir? A) 72 B) 144 C) 216 D) 288 K 25 6 L 30 5 M 20 7 TEST 8 Ünite Sonu Testi 1. 40 m/s kaç km/h'tir? A) 72 B) 144 C) 216 D) 288 2. A noktasýndan harekete baþlayan üç atletten Sema I yolunu, Esra II yolunu, Duygu ise III yolunu kullanarak eþit sürede B noktasýna

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

Dövize Endeksli Kredilerde KKDF

Dövize Endeksli Kredilerde KKDF 2009-10 Dövize Endeksli Kredilerde KKDF Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/10 Dövize Endeksli Kredilerde KKDF 1. Genel Açýklamalar: 88/12944 sayýlý Kararnameye iliþkin olarak

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti Filtre Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti statik seçenekleri, 1-200m2 temizleme alaný ve

Detaylı

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi GÝRÝÞ Ýnsanoðlu günümüzde dünya tarihinde belki de bilginin en kýymetli olduðu dönemi yaþamaktadýr. Çaðýmýzda bilgiye sahip olmanýn ya da bilgi kaynaðýna kolaylýkla ulaþabilmenin önemi her geçen gün artmaktadýr.

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

SENDÝKAMIZDAN HABERLER

SENDÝKAMIZDAN HABERLER SENDÝKAMIZDAN HABERLER Sendikamýza Üye Ýþyerlerinde Çalýþanlardan Yýlýn Verimli Ýþçisi Ve Ýþvereni Seçilenlere Törenle Plaketleri Verildi 1988 yýlýndan bu yana Milli Prodüktivite Merkezi (MPM) nce gerçekleþtirilen

Detaylı

TOHAV Suruç Mülteci Danýþma Merkezi Açýldý TOHAV'ýn mülteci ve sýðýnmacýlara yönelik devam ettirdiði çalýþmalar kapsamýnda açtýðý SURUÇ MÜLTECÝ DANIÞM

TOHAV Suruç Mülteci Danýþma Merkezi Açýldý TOHAV'ýn mülteci ve sýðýnmacýlara yönelik devam ettirdiði çalýþmalar kapsamýnda açtýðý SURUÇ MÜLTECÝ DANIÞM MD Mülteci Danýþma M TOHAV e-bülten n S AYI: 1 TOHAV Suruç Mülteci Danýþma Merkezi Ýletiþim Bilgileri Adres: Yýldýrým Mah. Ziyademirdelen Sok. N0: D: 1 Suruç/ÞANLIURFA Tel: 0 (414) 611 98 02 TOHAV Suruç

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýdaki seçeneklerden hangisinde bulunan parçayý, yukarýdaki iki parçanýn arasýna koyarsak, eþitlik saðlanýr? A) B) C) D) E) 2. Can pencereden dýþarý baktýðýnda, aþaðýdaki gibi parktaki

Detaylı

1Osalon tek masa u düzen küme 7 7 9 14 17 19 11 17 19 19 31 33 43 31 12O Centrum Toplantý Hizmetleri KÜÇÜKYALI farklý boyut ve özelliklere sahip 10 adet toplantý salonu, açýk büfe Ýris Restoran ý, sosyal

Detaylı

Faaliyet Raporu. Banvit Bandýrma Vitaminli Yem San. A.Þ. 01 Ocak - 30 Eylül 2010 Dönemi

Faaliyet Raporu. Banvit Bandýrma Vitaminli Yem San. A.Þ. 01 Ocak - 30 Eylül 2010 Dönemi 10 Faaliyet Raporu Banvit Bandýrma Vitaminli Yem San. A.Þ. 01 Ocak - 30 Eylül 2010 Dönemi Ýçindekiler Yönetim ve Denetim Kurulu Temettü Politikasý Risk Yönetim Politikalarý Genel Kurul Tarihine Kadar Meydana

Detaylı

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Orhan DOÐAN* ÖZET Bu çalýþmada mezuniyet öncesi ve/veya sonrasý psikiyatri eðitimi ve hizmeti veren

Detaylı

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim Matematik 1. Fasikül ÜNÝTE 1 Geometriye Yolculuk ... ÜNÝTE 1 Geometriye Y olculuk Çevremizdeki Geometri E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim E E E E E Üçgenler

Detaylı

ÝLKÖÐRETÝM OKULU ÖÐRETMENLERÝNÝN ÖRGÜTSEL DEÐERLERE ÝLÝÞKÝN GÖRÜÞLERÝ

ÝLKÖÐRETÝM OKULU ÖÐRETMENLERÝNÝN ÖRGÜTSEL DEÐERLERE ÝLÝÞKÝN GÖRÜÞLERÝ Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 ÝLKÖÐRETÝM OKULU ÖÐRETMENLERÝNÝN ÖRGÜTSEL DEÐERLERE ÝLÝÞKÝN GÖRÜÞLERÝ Raþit ÖZEN * ÖZET Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

Halkla Ýliþkiler ve Cinsiyet

Halkla Ýliþkiler ve Cinsiyet Halkla Ýliþkiler ve Cinsiyet Damla YILDIRIM, Selin METÝN Ýzmir Ekonomi Üniversitesi Ýletiþim Fakültesi Özet Literatürde öðrenciler üzerinde yapýlan çalýþmalar cinsiyete göre ileriye dönük mesleki algýlarý

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

Bölüm 1. Yalýn Altý Sigma'nýn Temelleri

Bölüm 1. Yalýn Altý Sigma'nýn Temelleri Bölüm 1 Yalýn Altý Sigma'nýn Temelleri 16 Alt Bölüm 1 - Yalýn Altý Sigma'nýn Dört Anahtarý Alt Bölüm 1 Yalýn Altý Sigma'nýn Dört Anahtarý Bank One, çoðu eyalette þubeleri olan ulusal bir þirkettir. Ulusal

Detaylı

NÝKÝTÝN EKONOMÝ POLÝTÝK ERÝÞ YAYINLARI. Nikitin Ekonomi Politik

NÝKÝTÝN EKONOMÝ POLÝTÝK ERÝÞ YAYINLARI. Nikitin Ekonomi Politik NÝKÝTÝN EKONOMÝ POLÝTÝK ERÝÞ YAYINLARI Nikitin 1 SEKÝZÝNCÝ BASKI EKONOMÝ POLÝTÝK NÝKÝTÝN , P. Nikitin in Principes d Economie Politique (Editions du Progres, Moscou, 1962) adlý yapýtýnýn Le Mode de Production

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

Termik Röleler ÝÇÝNDEKÝLER Özellikler Karakteristik Eðriler Teknik Tablo Sipariþ Kodlarý Teknik Resimler EN TS EN IEC Ra

Termik Röleler ÝÇÝNDEKÝLER Özellikler Karakteristik Eðriler Teknik Tablo Sipariþ Kodlarý Teknik Resimler EN TS EN IEC Ra TERMÝK RÖLELER www.federal.com.tr Termik Röleler ÝÇÝNDEKÝLER Özellikler Karakteristik Eðriler Teknik Tablo Sipariþ Kodlarý Teknik Resimler EN 60947-4-1 TS EN 60947-4-1 IEC 60947-4-1 Rak m : 2000 m (max)

Detaylı

10. 4a5, 2b7 ve 1cd üç basamaklý sayýlardýr.

10. 4a5, 2b7 ve 1cd üç basamaklý sayýlardýr. 5. ACB + AC BC iþlemine göre, A.C çarpýmý kaçtýr? 0. 4a5, b7 ve cd üç basamaklý sayýlardýr. 4a5 b7 cd A) B) 4 C) 5 D) 6 E) olduðuna göre, c + b a + d ifadesinin deðeri kaçtýr? A) 8 B) C) 5 D) 7 E) 8 (05-06

Detaylı

Harcirahlar. Sirküler. Sirküler Numarasý : Elit /32. Harcirahlar

Harcirahlar. Sirküler. Sirküler Numarasý : Elit /32. Harcirahlar 2007-32 Harcirahlar Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2007/32 Harcirahlar 06.12.2007 tarih ve 2007-4 sayýlý Sirkülerimizde, 2008 yýlý baþýndan itibaren uygulanacak Gelir Vergisinden istisna yurt içi

Detaylı

Devrimci teori olmaksızın devrimci bir hareket olamaz. V. İ. Lenin, Ne Yapmalı?

Devrimci teori olmaksızın devrimci bir hareket olamaz. V. İ. Lenin, Ne Yapmalı? Devrimci teori olmaksızın devrimci bir hareket olamaz. V. İ. Lenin, Ne Yapmalı? Devrimci Marksizm Sayı: 8 Kış 2008/2009 Üç aylık Teorik / Politik dergi (Yerel, süreli yayın) Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri

Detaylı

Halkla Ýliþkiler Mesleðinde Etik Anlayýþý

Halkla Ýliþkiler Mesleðinde Etik Anlayýþý Halkla Ýliþkiler Mesleðinde Etik Anlayýþý Arþ. Gör. Özlem GÜLLÜOÐLU Erciyes Üniversitesi Ýletiþim Fakültesi ÖZET Halkla iliþkiler tüm dünyada olduðu gibi ülkemizde de yeni ve hýzlý geliþme gösteren bir

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

2014-2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "4. AKIL OYUNLARI TURNUVASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 4. Akýl Oyunlarý Turnuvasý, 21 Þubat 2015 tarihinde Özel Sancaktepe Okyanus Koleji

Detaylı

Doçentlik Sýnavý, Çok Biçimlilik ve Java

Doçentlik Sýnavý, Çok Biçimlilik ve Java Doçentlik Sýnavý, Çok Biçimlilik ve Java Kemal TURHAN a a Karadeniz Teknik Üniversitesi, Týp Fakültesi, Týp Eðitimi ve Biliþimi Anabilim Dalý, Trabzon. An Examination, Polymorphism and Java Abstract 1.

Detaylı

.:: TÇÝD - Tüm Çeviri Ýþletmeleri Derneði ::.

.:: TÇÝD - Tüm Çeviri Ýþletmeleri Derneði ::. Membership TÜM ÇEVÝRÝ ÝÞLETMELERÝ DERNEÐÝ YÖNETÝM KURULU BAÞKANLIÐINA ANTALYA Derneðinizin Tüzüðünü okudum; Derneðin kuruluþ felsefesi ve amacýna sadýk kalacaðýmý, Tüzükte belirtilen ilke ve kurallara

Detaylı

Üniversite Öðrenci Profili: Kavramsal Bir Çözümleme ve Türkiye ye Ýliþkin Bazý Ampirik Bulgular

Üniversite Öðrenci Profili: Kavramsal Bir Çözümleme ve Türkiye ye Ýliþkin Bazý Ampirik Bulgular Üniversite Öðrenci Profili: Kavramsal Bir Çözümleme ve Türkiye ye Ýliþkin Bazý Ampirik Bulgular Seçkin ÖZSOY * Özet Yüksek öðretimin kitleselleþmesi yönündeki küresel eðilim, yüksek öðretim sistemlerini

Detaylı