MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA"

Transkript

1 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Fata GÜNDOĞDU 1 Hayati AKSU 2 Özet: Çalışanın aacı, sınır testi yöntei kullanak suretiyle, üçer aylık verilerle, Türkiye de evduat bankaları kapsaında, karlılık rasyoları (aktif, özkaynak ve seraye karlılığı) ile akroekonoik değişkenler (reel faiz, fiyatlar genel düzeyi, bütçe açığı ve sanayi üreti endeksi) arasındaki uzun ve kısa döne ilişkilerinin incelenesidir. Analiz sonuçları itibariyle; reel faiz oranları, fiyatlar genel düzeyi, konsolide bütçe açığı ve sanayi üreti endeksinin, banka karlılıklarını uzun ve kısa dönede etkileeleri, ayrıca aktif ve seraye karlılığının kendi gecikeli değerlerinden de etkileneleri nedeniyle, akroekonoik istikrarın sağlanasının, istikrarlı ve karlılık düzeyi tatinkar bir bankacılık sistei için gereklilik arz ettiği vurgulanabilektedir. Anahtar Kelieler: (Banka karlılığı, karlılık rasyoları, sınır testi) Abstract: The objective of the study is to investigate the short and long ter relations between the profitableness of the deposit banks ( assets, equity capital and capital profitableness) and the acro variables (real interest rate consuer prices, budget deficit and industrial production indices) in Turkey by eploying ridge regression technics on quarterly data. The results show that real interest rates, consuer prices, consolidated budget deficit and industrial production affects bank profitableness in the long and short run. On the other hand, asset and capital profitableness are affected their own lagged values. Those facts indicate that acro econoic stability is essential to a stable and satisfactorily profitable banking syste. Anahtar Kelieler: (Bank profitability, profitability ratios, bounds testing) I.Giriş Bankalar, finansal sisteiizin ourgasını oluşturakta ve fon arz edenlerle fon talep edenler arasında aracılık açısından öneli rol oynaaktadırlar. Ticari bankalar karlarını aksiize eteye ve piyasa paylarını genişleteye çalışan firalar olarak nitelendirilebileleri nedeniyle, karlılıklarını etkileyen faktörlerin belirlenesi, gerek banka düzeyinde gerekse akroekonoik düzeyde politika tespitleri açısından öne taşıaktadır. Makroekonoik istikrarın sağlanası, istikrarlı bir bankacılık sistei için gereklilik arz etekte, bankaların çağdaş deneti ve düzenlee kurallarına uyu sağlayabilesi ancak akroekonoik istikrarın sağlandığı bir ortada gerçekleştirilebilektedir (Goldstein and Turner; 1999: 90-91). 1 Yrd. Doç. Dr., Atatürk Üniversitesi, İİBF., İktisat Bölüü 2 Yrd. Doç. Dr., Atatürk Üniversitesi, İİBF., İktisat Bölüü

2 244 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU Bu bağlada, çalışada dönei itibariyle, Türkiye de evduat bankalarında karlılık ve karlılığın akroekonoik belirleyicileri olarak genel kabul gören reel faiz oranları, fiyatlar genel düzeyi, konsolide bütçe açığı ve sanayi üreti endeksi arasındaki ilişkinin incelenesi aaçlanaktadır. Çalışanın ikinci bölüünde, evduat bankalarının perforans göstergeleri ve bu göstergeler kapsaında yer alan karlılık kriterleri ve karlılığın belirleyicileri ele alınakta, bu konuda yapılış olan çalışalara ilişkin özet bilgi verilektedir. Üçüncü bölüde, Türkiye de evduat bankalarında karlılık ve akroekonoik değişkenler ilişkisi analiz edilekte, sınır testi yöntei kullanak suretiyle, üçer aylık verilerle, karlılık rasyoları (aktif, özkaynak ve seraye karlılığı) ile akroekonoik değişkenler (reel faiz oranları, fiyatlar genel düzeyi, bütçe açığı ve sanayi üreti endeksi) arasındaki kısa ve uzun döne ilişkileri irdelenektedir. Son bölüde ise, analiz sonuçları ve değerlendirelere yer verilektedir. II. Mevduat Bankacılığında Karlılık ve Belirleyicileri Karlılık, bir bankanın faaliyetlerine deva edebilesi ve en azından bulunduğu düzeyi koruyabilesi açısından son derece önelidir. Mevduat bankacılığında elde edilen karların, banka bazında ölçülü ve yeterli olup oladığı konusunda değerlendire yapılabilesi için dikkate alınası gereken etenler vardır. Bunlar (Akgüç; 1989: 63): -Serayenin farklı kullanı alanlarında sağlayabileceği gelir, -Genel ekonoik koşullardaki gelişeler, -Bankanın kar hedefleri ve diğer bankaların kar oranlarıdır. Buradan hareketle, bankaların perforanslarının ekonoik yönü ile değerlendirilesi duruunda farklı finansal perforans kriterleri kullanılabilektedir. Bu kriterler genel olarak; karlılık (seraye yeterliliği, aktif kalitesi, likidite, gelir-gider yapısı, grup ve sektör payı) ve risk (likidite, kredi, faiz oranı, seraye) kriterleridir (Albayrak ve Erkut, 2005: 51-52). Bir bankanın elde ettiği vergi sonrası net kar değeri, bir bankanın perforansını ölçebilek için başlı başına bir ölçüt olasına rağen, banka büyüklüğünü içerediği için diğer bankalarla karşılaştıra yapak açısından yeterli görüleektedir. Aktif büyüklüğünü de kapsayan en öneli perforans göstergesi, aktif karlılık oranıdır. Bu oran, banka varlıklarının, kar oluşturabilek aacıyla hangi etkinlikte kullanıldığını gösteresi bakıından banka yönetiinin etkinlik kriteri olarak da kabul edilektedir. Bununla beraber, ortaklar daha çok bankaya koydukları serayenin karlılığı ile ilgilendikleri için bankaya koyulan serayenin hangi karlılıkla çalıştırıldığını gösteresi açısından teel bir karlılık kriteri olarak özkaynak karlılık oranı kullanılaktadır

3 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, ( 2009). Şirket ortaklarının sağladığı serayenin, şirket ortaklarına yansıyan karlılık düzeyini gösteren diğer bir karlılık kriteri ise seraye karlılığıdır. Bankaların özkaynakları, yedek akçeleri (kar yedekleri) içeresi nedeniyle, ödeniş serayeden çok büyük, ancak hesap döneinde uğranılan zarar veya geçiş dönelerdeki birikiş zararları da içeresi nedeniyle, ödeniş serayeden küçük olabilekte ve karlılık kriteri olarak kullanıı yanıltıcı sonuçlara ulaştırabilektedir (Akgüç; (1989 :63-64). Bir bankanın perforansını ölçede kullanılan net faiz arjı kriteri ise, bir biri varlık için elde edilen faiz gelirini ifade etekte olup, bankaların aktif ve pasif yönetiindeki başarılarının bir göstergesi olarak kabul edilebilektedir. Bankacılık sektöründe karlılığın belirleyicileri ve karlılığa dayalı banka perforansının analizine yönelik olarak yapılan uygulaalı çalışalarda genelde; seraye, verililik artışı, kredi riski, faaliyet giderleri yönetii ve büyüklük ikro (bankalara özgü), ülkiyet -yabancı seraye ya da pazar payıve banka konsantrasyonu * sektöre özgü, büyüe hızı, konjonktürel çıkış, enflasyon oranı, enflasyon beklentileri, bütçe açığı, reel faiz oranı, vergi oranı ve piyasa kapitalizasyon oranı ** akro belirleyiciler olarak dikkate alınaktadır. Diğer taraftan, topla evduat, topla kredi, enkul değerler cüzdanı gibi bilanço kalelerinin topla aktifler içerisindeki paylarının da ikro belirleyiciler arasında yer aldığı farklı çalışalar gözlelenebilektedir. Mevduat bankaları, kar aaçlı organizasyonlar olaları nedeniyle, ekonoik istikrara yönelik bekleyişleri diğer firalarla benzerlik gösterektedir. Ekonoinin genişlee döneinde kredi kullanıını artırırlarken, gerilee döneinde daraltaktadırlar. Dolayısıyla da, güneşi görünce şesiyelerini açan, yağur yağınca şesiyelerini kapatan kuruluşlar ifadesiyle eleştirilebilektedirler. Mevduat bankaları, fonlarının kaynak ve kullanıına bağlı olarak, ekonoik büyüe ve istikrara katkıda bulunabilekte, bankaların fon kaynaklarındaki genişlee, büyüeyi kolaylaştırırken; bankaların kar aaçlı işlelerinin ekonoik dalgalanaları şiddetlendireyecek boyutta gerçekleşesi istikrarın korunasına yardıcı olabilektedir (Parasız; 1997: ). Bir ekonoide, finansal istikrarsızlığın ortaya çıkışı; faiz oranlarında artış, banka bilançolarında bozula, borsada düşe ve belirsizlikteki artış olarak dört ana nedene dayandırılabilektedir. Bu nedenler, ortaya çıkış sebebi ya da şekilleri itibariyle farklılıklar içerse bile he yükselen he de sanayileşiş ekonoiler için geçerlilik arz etektedir. (Mishkin; 1997: 73). * : Konsantrasyon oranı bankacılık sektörünün en büyük ilk beş kuruluşunun sektördeki topla ağırlıklarını ifade etektedir (aktif itibariyle en büyük beş bankanın aktif toplaı/sektör aktif toplaı). **: Piyasa kapitalizasyonu, borsada işle gören hisse senetlerinin çıkarılış noinal serayelerinin kapanış fiyatları itibariyle piyasa değerleri toplaını ifade etektedir. Kapitalizasyon oranı, piyasa kapitalizasyonunun, gayrisafi illi hasıla ya da bankacılık sektörü aktif toplaına oranlanası ile belirlenebilektedir.

4 246 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU Daha açık ifadeyle, bankacılık krizlerinin oluşadığı, şoklara dayanıklı, ödeeler sisteinde bir tıkanıklık bulunayan, finansal varlık fiyatlarının düşük oynaklıkgösterdiği, yuuşak hareketli faiz oranlarına sahip, tasarrufları yatırılara kanalize eden, güçlü ve sektöre haki kuruluşları barındıran bir sistein varlığı, finansal istikrarın sağlandığı anlaına gelektedir ki, bu da enflasyon oranının yüksek olaasına bağlıdır. Fiyat istikrarının ve dolayısıyla parasal istikrarın sağlanaadığı ekonoilerde, kırılgan bir yapıya dönüşen finans sistei, ülkedeki birçok olusuzlukların ve krizlerin de nedeni olaktadır (Erçel; 2004). Fiyatlar genel düzeyinin sürekli ve hızlı olarak artışını ifade eden enflasyonun yüksek oranlı seyretesi duruunda, ekonoide bankacılık sektörü üzerindeki etkilerinden bir kaçı aşağıda başlıklar halinde özetlenebilektedir (Doğan ve Şarsel; 1994: 3-10). a.reel faizlerin tahini sorunu: Yüksek oranlı enflasyon, reel faizlerin tahin edilesinde öneli bir güçlüktür. Bu etki piyasa içerisinde yer alanların bilgi değerlendire ikanlarını sınırlandıraktadır. Bu duruun bankacılık sektörü üzerindeki ilk etkisi ise alı-satı fiyatları arasındaki farkın açılasıdır. Aylık olarak açıklanan enflasyon rakaları, gecelik faizlerle çalışan bir piyasa için iyi bir gösterge olaktan uzaktır ve belirsizlik alı-satı farkıyla para piyasası ürünlerini kullanan kurulara yansıaktadır. Bankacılık sektörü, piyasa şartlarının getirdiği aliyetleri doğrudan bankacılık ürünlerine yansıtakla beraber, alı-satı farkının bedelini de ödeektedir. Çünkü TL. borçlana-değerlendire aliyetleri yükseldikçe sektöre olan talep azalaktadır. Bu tür bir gelişe döviz pozisyonunu vadeli işlelerle düzenleyen bir bankanın, pozisyonunu değiştiren her işlede faiz farkı nedeniyle zarara uğrayacağına da işaret etektedir. b.faizlerde kısa vadeye sıkışa: Yüksek oranlı enflasyonun piyasalarda geleceğe yönelik oluşturacağı belirsizlik ile gelecek dönede enflasyonda gerçekleşen oynaalar noinal faizlerde reel faizlerle paralellik göstereyen değişelere sebep olacak ve uzun vadeli kredi kullandıran bankaların kredi faiz aliyetine ilaveten noinal faizlerdeki oynaaların getireceği ek aliyeti üstlenek zorunda kalacaklardır. Noinal faiz oranlarının yükselesi ile genellikle aktiflerinin vadesi pasiflerinin vadesinden uzun olan bankalar faiz riski ile karşılaşaktadırlar. Dolayısıyla uzun vadede belirsizlik, uzun vadede yüksek faize dönüşekte, böylece he yatırıcı he tasarrufçu he de bankalar belirsizlikten kaçak için kısa vadeye yönelek duruunda kalacaklardır. c.sabit faizlerden kaçış: Uluslar arası piyasalarda bankalar, vade uzunluğuna bakaksızın üşterilerine sabit faiz ikanı sunabilektedirler. Bu uygulaa, reel sektör için de avantaj sağlaakta, borçlana gereksinii içindeki kuruluşları faizlerdeki oynaalara karşı koruaktadır. Enflasyona bağlı olarak faiz oranlardaki oynaalar ise, oluşacak belirsizlik ortaı nedeniyle, uzun vadeye yönelip faiz risklerini sabitleek isteyen kredi

5 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, üşterileri için borçlana aliyetlerini artırarak reel sektörde zarara yol açaktadır. d.enflasyon tasarruf ilişkisi: Enflasyonun uzun vadeli tasarrufun çekiciliğini kaybetesine neden olabilektedir. Buna bağlı olarak, para piyasalarında kısa vadeye kaya nedeniyle, uzun vadeli kaynak sağlayaayan bankalar, uzun vadeli plasanlardan kaçınakta ve uzun vadeli işlelerin aliyeti yükselektedir. Bu açıdan enflasyon, tasarruf düzeyi ve dolayısıyla yatırı düzeyinde olusuz etkileri ile illi gelir düşüşü ve bankacılık sektörünün zayıflaası sonucunu doğuraktadır. Özetle, yüksek oranlı seyreden bir enflasyon, öncelikle bankaların gelecek dönelerde beklediği fon girişlerinin satınala gücünde bir belirsizliğe neden olaktadır. Bunu takiben de, enflasyon oranındaki artışlar, enflasyonist bekleyişler kanalıyla noinal faiz oranlarının yükselesine ve bankaların net faiz gelirlerinin azalasına yol açaktadır. Bu olusuz etkilerden koruna arayışına giren bankalar, aktiflerinin satın ala gücünü korua aacıyla yabancı para işlelerine yönelebilekte, bu işlelerin büyüklüğü oranında kur riski ile karşılaşaktadırlar. Yine, atıl fon bulundura aliyetini yükselterek bankaların fazla rezerv bulunduraktan kaçınalarına neden olan enflasyon, yüksek tutarda fon çıkışları sonucu, likidite sıkıntısına düşelerine yol açakta böylece bankaların aldıkları risk kaldıraayacakları boyuta ulaşabilektedir (Çilli; 1994: 8-12). Yüksek oranlı bir enflasyonun bankacılık sektörü üzerindeki etkilerinden hareketle, etkin ve sağlıklı olarak çalışan bir sektörün varlığının, tasarrufların, illi gelirin büyüe hızını adeta birebir yansıtan sanayi sektöründe üreti artışını sağlaaya yönelik olarak en verili biçide kullanılasında da büyük öne arz ettiği görülektedir. Sanayi sektörünün güçlülüğüne bağlı olarak sorunlu kredi tutarlarındaki düşe sonucunda, batık kredilerden kaynaklanabilecek zararlar azalakta ve karlılık artaktadır. Ekonoideki bir yavaşlaa nedeniyle, sanayi sektörünün darboğaza giresi halinde ise, kredi talebi azalakta ve bankalar daha küçük kar arjları ile çalışaya zorlanabilektedir. Dolayısıyla, ekonoik istikrarın sağlanası, enflasyonun düşürülesi ve yüksek büyüe perforansı, bankacılık sektörünün kapasitesini harekete geçirebilesi için uygun bir orta oluşturaktadır. Bununla beraber, istikrarın sürdürülebilirliğini sağlaada; bütçe açıklarının azaltılası da öneli rol oynaaktadır. Bütçe açıkları, ekonoideki istikrarsızlıkların başlıca kaynaklarından biri olup, bankaların, devletin bütçe açığını finanse ete eğilii taşıaları duruunda, özel sektörü dışlayarak, fon aliyetini yükseltici bir faktör niteliğini taşıyabilektedir (Devlet Planlaa Teşkilatı; 2009: 141). Bütçe açığının küçülesi için, vergi gelirleri artırılaadığı ve harcaalar kısılaadığı şartlarda, açığın iç borçlana suretiyle giderilesi yoluna gidilebilekte ve faiz oranları, özellikle kriz zaanlarında yoğun olak üzere, yüksek belirlenen ve riski sıfır olarak kabul

6 248 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU edilen devlet iç borçlana senetlerinin birincil piyasada ağırlıklı alıcısı bankalar olabilektedir. Bu duru, bankalar tarafından reel kesie aktarılabilecek fonların daralasına yol açakta ve ekonoi hızla darala sürecine girekte ve bu süreçte sorunlu krediler nedeniyle bankaların aktif kaliteleri zayıflayabilektedir. Bankacılık sektöründe karlılığı belirleyen faktörler ve karlılığa dayalı banka perforansının analizi konularında, tek bir ülke ya da karşılaştıralı olarak birçok ülkeyi kapsayan çalışalar bulunaktadır. Örneğin; Bourke (1989); dönei itibariyle, Avrupa, Kuzey Aerika ve Avustralya'da on iki ülkedeki 90 bankayı kapsayan, konsantrasyon ve bankaların karlılığını belirleyen diğer faktörleri, iç ve dış ayrıı yapak suretiyle incelediği çalışasında, konsantrasyonun yüksek kar oranlarına neden olduğu ve bankalara özgü bir değişken olan seraye (özkaynak/topla varlıklar) ile karlılık arasında güçlü ve istatistiksel olarak anlalı pozitif ilişki bulunduğu sonuçlarına ulaşıştır. Molyneux ve Thornton (1992); dönei itibariyle, 18 Avrupa ülkesi için, özel sektör bankaları, kooperatif bankaları ve tü kau sektörü kredi kuruluşlarını incelee konusu yaparak, banka karlılığının belirleyicileri üzerine çalışışlar ve ülkelerin faiz oranı düzeyi, banka konsantrasyonu ve hüküetin pay sahipliği ile hisse senedi getirisi arasında pozitif ilişki saptaışlardır. Deirgüç-Kunt ve Huizingha (1998); dönei itibariyle, Türkiye de dahil 80 ülke için banka özellikleri, akroekonoik koşullar, vergi, evduat sigortası gibi teel, yasal ve kurusal göstergeler itibariyle, faiz arjları ve bankaların karlılığını etkileyen çeşitli belirleyiciler üzerine çalışışlardır. Hukuk, düzen ve yolsuzluk endeksi gibi çeşitli kurusal faktörlerin gelişekte olan ülkelerde faiz arjları ve banka karlılığı üzerinde gelişiş ülkelere göre daha belirgin etkide bulunduğu ve yabancı serayenin özellikle gelişekte olan ülkelerde yüksek faiz arjları ve karlılığa sahip olduğu sonuçlarına ulaşışlardır. Deirgüç-Kunt ve Huizingha (2000), döneinde gelişiş ve gelişekte olan 44 ülkeyi kapsayan diğer bir çalışalarında, ali yapının banka perforansı üzerindeki etkilerini irdeleyerek; finansal gelişelerin özellikle az gelişiş ali sistelerde ülke için potansiyel büyüe artışı sağlayacağı, ikro ve akro düzeyde bankacılık sektörünün verililiğini artıracağı sonucuna ulaşışlardır. Saunders vd. (2000); dönei itibariyle, Avrupa Birliği nden seçilen 6 ülke ve Aerika Birleşik Devletleri ndeki topla 614 bankayı kapsayan araştıralarında net faiz arjlarının belirleyicilerini ortaya koyaya çalışışlar ve büyük faiz oranı oynaklığının banka net faiz arjı üzerinde öneli bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşışlardır. Kosidou vd. (2005); dengesiz panel veri seti kullanak suretiyle, 15 Avrupa Birliği ülkesinde faaliyet gösteren yerli ve yabancı ticari bankaların karlılığını etkileyen bankaya özgü (içsel), akroekonoik ve ali yapı (dışsal)

7 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, faktörleri -büyüe hızı, enflasyon oranı, piyasa kapitalizasyon oranı, banka konsantrasyonu gibi- inceledikleri çalışalarında, ali yapı ve akroekonoik faktörlerin karlılığı etkiledikleri sonucuna ulaşışlardır. Athanasoglou vd. (2008); döneini kapsayan ve Yunan bankalarının karlılığını belirleyen seraye, verililik artışı, kredi riski, faaliyet giderleri yönetii, büyüklük gibi bankalara özgü, ülkiyet ve konsantrasyon gibi sektöre özgü ve enflasyon beklentileri ile konjonktürel çıkış gibi akroekonoik değişkenler üzerine dinaik panel data odeli uygulaak suretiyle yaptıkları çalışalarında, büyüklük, konsantrasyon ve enflasyon beklentileri dışındaki faktörlerin bankacılık sektörünün perforansını etkilediği, bu etkinin seraye, verililik artışı, ülkiyet ve konjonktürel çıkış için pozitif yönlü olduğu sonucuna ulaşışlardır. Türkiye de bankacılık sektörü üzerine yapılan çalışalara yönelik olarak ise aşağıdaki örnekler verilebilektedir. Türker Kaya (2002); dönei itibariyle panel data kullanarak, karlılık göstergelerinin ikro ve akroekonoik belirleyicilerini incelediği çalışasında, net faiz arjı üzerinde ikro belirleyiciler olarak, özkaynaklar, likidite, personel harcaaları, evduatlar ve piyasa payının; akroekonoik belirleyiciler olarak, enflasyon ve konsolide bütçe açığının etkili olduğu sonuçlarına ulaşıştır. Aktife göre getiri üzerinde ikro belirleyiciler olarak, özkaynak, likidite, personel harcaaları, krediler, kötü aktifler ve evduatların; akroekonoik belirleyiciler olarak, enflasyon ve konsolide bütçe açığının; özkaynağa göre getiri üzerinde ise, bankacılık sektörüne özgü belirleyiciler olarak, özkaynaklar, enkul değerler cüzdanı, likidite, personel harcaaları, krediler, evduatlar, yabancı para pozisyonu ve piyasa payının; akroekonoik belirleyiciler arasında da enflasyon, konsolide bütçe açığı ve reel faizin etkili olduğu Türker Kaya nın ulaştığı diğer sonuçlardır. Civelek ve Durukan (2004); dönei itibariyle, yatay kesit verileri kullanak suretiyle, Türk ticaret bankacılık sistei için piyasa yapısı ile perforans değişkenleri arasındaki ilişkiyi araştırdıkları çalışalarında, Herfindahl-Hirschan Endeksi (HHI) ve karlılık (aktif) ile ölçtükleri piyasa yoğunluğu ile perforans değişkenleri arasında pozitif bir ilişki bulunduğu, büyüklüğün banka karlılığını belirleede rol oynadığı, ancak büyük-küçük banka ayrıının karlılık düzeyi üzerinde bir farklılık oluşturadığı sonuçlarına ulaşışlardır. Atan (2005); dönei itibariyle, seçiliş kau, özel ve yabancı ticaret bankalarında karlılığı etkileyen faktörleri, görünüşte ilişkisiz : Sektörel yoğunlaşa HHI ile hesaplanakta ve konsantrasyon değerlendirilektedir. HHI, yüzde olarak ifade edilen pazar paylarının karelerinin toplaını gösterekte olup, bu doğrultuda 0 ile arasında değerler alaktadır.

8 250 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU regresyon (SUR) yönteini uygulaak suretiyle incelediği çalışasında, evduat, krediler toplaı, enkul değerler cüzdanı, takipteki krediler, şube ve personel sayısının, döneler, konjoktürel ve sektörel dalgalanalara göre değişi gösterdiği sonucuna ulaşıştır. Tunay ve Silpagar (2006a); Türk ticari bankacılık sektöründe yer alan bankaları küelee analiziyle ikili (büyük ve küçük olarak) ve üçlü (büyük, orta ve küçük olarak) gruplara ayırarak, ve döneleri itibariyle, regresyon tahinleri kullanak suretiyle, yaptıkları karlılığa dayalı perforans analizi çalışalarında, ikro veya içsel, sektörel ve akroekonoik değişkenlerin daha ileri ve farklı odelleelerde geleceğe yönelik tahinlerde ticari bankaların perforanslarının analizinde basarıyla kullanılabilecekleri sonucuna ulaşışlardır. Tunay ve Silpagar (2006b); bu çalışanın devaı niteliğindeki panel veri tekniğini kullandıkları çalışalarında ise, bankaların içsel değişkenleri, perforansı arttırak için en etkin şekilde yönlendireleri gerektiği ve bunu da büyük ölçüde başardıkları ve başaraayanların da sektörden bir şekilde çekilek zorunda kaldıkları sonucuna ulaşışlardır. Bir yandan akroekonoik istikrarın, diğer yandan da genel finansal yapının ve rekabet koşulları istikrarının, bankaların etkinlik ve perforanslarında teel koşul olduğu sonucunu ortaya koyuşlardır. Atasoy (2007); dönei itibariyle bankalara özgü, endüstriye ilişkin ve akroekonoik değişkenlerin, Türk ticaret bankalarının net faiz arjı ile aktif karlılıkları üzerindeki etkilerini panel veri regresyon tekniğini kullanarak incelediği çalışasında, bankalara özgü değişkenler ile akroekonoiye ilişkin değişkenlerin yanı sıra finansal yapıya iliksin göstergelerin de bankaların karlılık perforansını etkilediği, büyüe oranı ve bankacılık sektöründe konsantrasyonun arttığı dönelerde net faiz arjının daraldığı sonuçlarına ulaşıştır. III. Ekonoetrik Yönte ve Bulgular A.Değişken Seti ve Model: Çalışa, Ocak 1994-Aralık 2008 döneini kapsayan ait üçer aylık verilerden oluşaktadır. Modellerde kullanılan değişkenler ve tanılaalarına Tablo 1 de yer verilektedir. Çalışada kullanılan odeller, AK t = a 11 + a 12 RF t + a 13 P t + a 14 BA t + a 15 Y t + ε 1t (1) ÖK t = a 21 + a 22 RF t + a 23 P t + a 24 BA t + a 25 Y t + ε 2t (2) SK t = a 31 + a 32 RF t + a 33 P t + a 34 BA t + a 35 Y t + ε 3t (3) şekillerinde tanılanaktadır.

9 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, Değişken Bağılı Değişkenler* AK ÖK SK Açıklayıcı Değişkenler P Y BA RF d 1 d 2 Tablo 1. Değişken Tanılaaları Tanılaa Aktif Karlılığı, Net Kar(Zarar) / Topla Aktifler Özkaynak Karlılığı, Net Kar(Zarar) / Özkaynaklar Seraye Karlılığı, Net Kar(Zarar) / Ödeniş Seraye Fiyatlar Genel Düzeyi** Sanayi Üreti Endeksi*** Konsolide Bütçe Açığı, Konsolide Bütçe Giderleri/Konsolide Bütçe Gelirleri**** Reel Faiz Oranı, [(1+Noinal Faiz Oranı)/(1+Enflasyon Oranı)]-1 Krizi tesil eden gölge değişken: 2001 ilk üç aylık döne için 1, diğerleri için 0 Kriz sonrası Güçlü Ekonoiye Geçiş Prograı ve Katılı Öncesi Ekonoik Progra kapsaında yapılan değişiklikleri tesil eden gölge değişken: 2001 ikinci üç aylık döne ve sonrası için 1, öncesi için 0 Not: Faiz dışında diğer tü değişkenlerin logaritaları alınıştır. *: Bağılı değişken verileri, Teuz 2002-Aralık 2004 tarihleri arasında enflasyon uhasebesine göre düzenleniştir. Türkiye Cuhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Elektronik Veri Dağıtı Sistei (EVDS), Genel İstatistikler. **: Tüketici Fiyatları Genel Endeksi 1994=100, Türkiye İstatistik Kuruu (TUİK), Tüketici Fiyatları Endeksi Veri Tabanı. ***: Aylık Sanayi Üreti Endeksi 1997=100, TUİK, Sanayi Üreti Veri Tabanı. ****: TCMB, EVDS, Genel İstatistikler. 1.Yönte Makroekonoik zaan serilerinin çoğunlukla durağan oladıkları (trend içerdikleri) bilinekte ve durağan olayan zaan serileri kullanılarak gerçekleştirilen analizlerde sahte (spurious) regresyon sonuçlarına ulaşılabilektedir (Granger and Newbold, 1974). Bu çalışada da durağan olayan zaan serileri kullanılası nedeniyle, sahte regresyon sonuçlarının engellenesine yönelik olarak, serilerin durağanlık özelliklerinin ortaya konulası için genişletiliş Dickey-Fuller (Augented Dickey-Fuller; ADF) biri kök testi uygulanakta ve test sonuçları Tablo 2 de belirtilektedir. Tablo 2 de belirtilen sonuçlara göre, Y değişkeni dışındaki tü değişkenler genellikle he düzey he de fark durağandırlar. Değişkenlerin aynı dereceden durağan olaaları nedeniyle, akroekonoik değişkenlerin (reel faiz oranları, fiyatlar genel düzeyi, bütçe açığı ve sanayi üreti endeksi), aktif, özkaynak ve seraye karlılığı üzerinde uzun ve kısa döne etkilerini tahin etek için Pesaran vd. (2001) tarafından geliştirilen Sınır Testi Yöntei

10 252 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU (Bound Testing Approach) kullanılaktadır. Sınır testi yönteinde değişkenlerin seviye veya birinci farklarının durağan olası yeterli iken Engle- Granger ve Johansen eşbütünleşe testleri, değişkenlerin aynı dereceden durağan olalarını gerektirektedir (Engle-Granger; 1987: , Johansen; 1988: ). Bu yönüyle sınır testi yöntei, diğer eşbütünleşe yöntelerine göre üstünlük sağlaaktadır. Değişkenler Tablo 2. ADF Biri Kök Testi Sonuçları ADF-t istatistiği (Düzey) Sabitli Sabitli- Trendli Sabitsiz- Trendsiz Sabitli ADF-t istatistiği (Birinci fark) Sabitli- Trendli Sabitsiz- Trendsiz RF (c) (c) (c) (c) (c) (c) P (c) (c) (c) (c) BA (c) (c) (c) (c) (c) Y (b) AK (b) (b) (c) (c) (c) ÖK (b) (c) (c) (c) (c) SK (b) (b) McKinnon % Kritik % Değerleri % Not: McKinnon kritik değerleri; (a) % 10, (b) % 5, (c) % 1 öne düzeylerinde durağanlığı gösterektedir. Sınır testi, bir kısıtlanaış hata düzelte odeline (Unrestricted Error Correction Model; UECM) dayanakta, değişkenler arasındaki uzun döne ve kısa döne ilişkiler Pesaran vd. (2001) tarafından geliştirilen ARDL (Autoregressive Distributed Lag) -gecikesi dağıtılış otoregresif- odelleri kullanılarak tahin edilektedir. Değişkenler arasındaki eşbütünleşe varlığının tespiti için çalışada kullanılan ARDL odelleri aşağıdaki gibidir. ΔAK t =a 101 +a 102 AK t-1 +a 103 RF t-1 +a 104 P t-1 +a 105 BA t-1 +a 106 Y t- 1+a 107 TREND+ a 108iΔAK t-i + i=1 a 109iΔRF t-i + a 110iΔP t-i + a 111iΔBA t-i + a 112iΔY t- i+a 113 d 1 +a 114 d 2 +ε 1t (4)

11 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, ΔÖK t =a 201 +a 202 ÖK t-1 +a 203 RF t-1 +a 204 P t-1 +a 205 BA t-1 +a 206 Y t- 1+a 207 TREND+ a 208iΔÖK t-i + i=1 a 209iΔRF t-i + a 210i ΔP t-i + a 211iΔBA t-i + a 212iΔY t- i+a 213 d 1 +a 214 d 2 +ε 2t (5) ΔSK t =a 301 +a 302 SK t-1 +a 303 RF t-1 +a 304 P t-1 +a 305 BA t-1 +a 306 Y t- 1+a 307 TREND+ a 308iΔSK t-i + i=1 a 309iΔRF t-i + a 310iΔP t-i + a 311iΔBA t-i + a 312iΔY t-i +a 313 d 1 +a 314 d 2 +ε 3t (6) Eşbütünleşe ilişkisi, öncelikle (4), (5) ve (6) nuaralı eşitliklerde verilen odellerin; trendli ve trendsiz olarak en küçük kareler yöntei (EKK) ile ayrı ayrı tahin edilesi ve trendli odel için; H 0 : a 102 =a 103 =a 104 =a 105 =a 106 =a 107 =0 H 1 : a 102 a 103 a 104 a 105 a 106 a (Hesaplanan test istatistiği: F ıv ) H 0 : a 102 =a 103 =a 104 = a 105 =a 106 =0 H 1 : a 102 a 103 a 104 a 105 a (Hesaplanan test istatistiği: F v ) H 0 : a 102 =0 H 1 : a (Hesaplanan test istatistiği: t v ) Trendsiz odel için ise; H 0 : a 102 =a 103 =a 104 =a 105 =a 106 =0 H 1 : a 102 a 103 a 104 a 105 a (Hesaplanan test istatistiği: F ııı ) H 0 :a 102 =0 H 102 : a 1 0 (Hesaplanan test istatistiği: tııı) hipotezlerinin test edilesi suretiyle irdelenektedir. Daha sonra Wald (gecikeli düzey değişkenlerin katsayılarının sıfır kısıtlaası) testiyle hesaplanan F istatistikleri ile bağılı değişkenlerin bir gecikeli seviye değerlerinin t istatistikleri Peseran vd. (2001) deki tablo alt ve üst kritik değerleri ile karşılaştırılaktadır. Hesaplanan F ve t istatistikleri; üst kritik değerlerin üzerinde ise seriler arasında bir eşbütünleşe ilişkisi bulunduğuna, alt sınır değerlerin altında ise eşbütünleşe ilişkisinin bulunadığına karar verilektedir. Hesaplanan F ve t istatistikleri, söz konusu alt ve üst sınır değerlerinin arasında ise değişkenler arasında eşbütünleşe olup oladığına karar verileeektedir. Çalışada (4), (5) ve (6) nuaralı eşitlikler için aksiu gecike uzunluğu 6 olarak alınakta, her bir gecike için hesaplanan trendli ve trendsiz tahinlere ait Akaike Bilgi Kriteri (AIC) ve Schwarz Kriteri (SC) değerleri ile birinci ve dördüncü dereceden ardışık bağılılık Breusch Godfrey Lagrange Çarpanı (LM) test istatistikleri Tablo 3a, 3b ve 3c de verilektedir.

12 254 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU Tablo 3a. AK İçin Eşbütünleşe Testi Uygulanacak Model Tahin Sonuçları ΔAK Trendsiz Trendli * AIC SC LM(1) LM(4) AIC SC LM(1) LM(4) (0.49) (0.87) (0.45) (0.77) *:, gecike sayısını ifade etektedir (0.95) (0.00) (0.94) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.03) (0.00) (0.11) (0.00) (0.12) (0.00) (0.00) (0.00) Tablo 3b. ÖK İçin Eşbütünleşe Testi Uygulanacak Model Tahin Sonuçları ΔÖK Trendsiz Trendli AIC SC LM(1) LM(4) AIC SC LM(1) LM(4) (0.04) (0.36) (0.03) (0.27) (0.10) (0.01) (0.08) (0.01) (0.33) (0.02) (0.32) (0.01) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.38) (0.00) (0.40) (0.00) (0.01) (0.00) (0.00) (0.00)

13 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, Tablo 3a incelendiğinde, trendsiz ve trendli tahinlerde en küçük AIC ve SC değerlerine sahip ve LM testine göre hata terileri otokorelasyon içereyen 1 gecike sayılı odelin seçilesi uygun görülektedir. Tablo 3b de trendsiz ve trendli tahinlerde LM testine göre tü odellerin hata terileri otokorelasyon içerekte, ancak, yine de eşbütünleşe testinin uygulanasına yönelik olarak, LM(1) test istatistiğine göre hata terilerinde otokorelasyon olayan, en küçük AIC ve SC değerlerine sahip 5 gecike sayılı odelin seçilesi uygun görülektedir. Son olarak, Tablo 3c de de trensiz ve trendli tahinlerde en küçük AIC ve SC değerlerine sahip ve LM testine göre hata terilerinde otokorelasyon bulunayan 1 gecike sayılı odelin seçilesi uygun görülektedir. Tablo 3c. SK İçin Eşbütünleşe Testi Uygulanacak Model Tahin Sonuçları ΔSK Trendsiz Trendli AIC SC LM(1) LM(4) AIC SC LM(1) LM(4) (0.37) (0.56) (0.33) (0.41) (0.18) (0.01) (0.15) (0.01) (0.02) (0.00) (0.02) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.78) (0.00) (0.77) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) (0.00) Böylece, sırasıyla ΔAK, ΔÖK ve ΔSK değişkenleri için 1, 5 ve 1 gecikeli eşitliklerde değişkenler arasında eşbütünleşe olup oladığı F ve t istatistikleri yardııyla araştırılakta ve istatistikler Tablo 4 te verilektedir.

14 256 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU Tablo 4. Eşbütünleşe Testi için hesaplanan F ve t İstatistikleri Bağılı. Trendsiz Trendli Değişkenler t ııı F ııı t v F ıv F v 1 ΔAK (c) (c) 6.33 (c) 5 ΔÖK ΔSK (c) (c) 4.74 (b) Not: (a) % 10, (b) % 5, (c) % 1 Her üç eşitlik için hesaplanan F ve t istatistikleri, Tablo 5 te verilen kritik değerler ile karşılaştırıldığında, yalnız AK ve SK eşitliklerindeki değişkenler arasında eşbütünleşe, yani uzun döneli bir ilişkinin var olduğu gözlenebilektedir. ÖK eşitliğindeki değişkenler arasında eşbütünleşe olduğuna dair herhangi bir bulgu ortaya çıkaıştır. t ııı F ııı Tablo 5. F ve t Testi İstatistikleri İçin Kritik Değerler Trendsiz Trendli % 10 % 5 % 1 % 10 % 5 % t v F ıv F v Kaynak: Peseran vd., (2001: ). Buradan hareketle, AK ile RF, P, BA ve Y arasındaki uzun döne ilişkisinin tahini aacıyla kurulan ARDL odeli aşağıda belirtilektedir. AK t = β 0 + β 1iAK t-i + i= 1 β 2i RF t-i + β 3iP t-i + β 5iY t-i + υ t (7) β 4iBA t-i +

15 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, Tablo 6. AK İçin Uzun Döne ARDL (6,3,7,0,7) Modelinin Tahin Sonuçları Değişken Katsayı t-istatistiği Prob. Sabit AK t AK t AK t AK t AK t AK t RF t RF t RF t RF t P t P t P t P t P t P t P t P t BA t Y t Y t Y t Y t Y t Y t Y t Y t R = R = F = Pr ob. F = DW =

16 258 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU Tahin edilen ARDL (6,3,7,0,7) odelinden hareketle hesaplanan, AK ile RF, P, BA ve Y arasındaki uzun döneli ilişkiye ait eşitlik aşağıdaki gibidir: AK t = RF t P t BA t Y t + υ t (8) (0.2709) (0.0010) (0.0063) (0.0220) (0.0535) [-2.44] [1.01] [-24.49] [1.878] [2.86] Eşitlikte yer alan parantez içindeki değerler her bir değişkenin standart hatasını; köşeli parantez içindeki değerler ise t istatistiklerini ifade etektedir. Uzun döneli ilişkide yer alan değişkenlerin işaretleri beklendiği gibidir. Uzun döneli ilişkide, RF ve BA dışındaki değişkenlerin katsayıları istatistiki olarak oldukça anlalıdır. P değişkeni dışında, diğer tü değişkenler AK üzerinde pozitif yönlü etkide bulunaktadır. Değişkenlerin, AK üzerinde etkilerinin büyüklüğü açısından, katsayıları itibariyle, öncelik P değişkenine ait olup, bunu Y ve BA ve RF değişkenleri izleektedir. Söz konusu değişkenlerin AK üzerinde kısa döneli etkilerinin araştırılası için ARDL yaklaşıına dayalı hata düzelte odeli aşağıdaki gibi kurulabilektedir. Kriz sonrası Güçlü Ekonoiye Geçiş Prograı ve Katılı Öncesi Ekonoik Progra kapsaında yapılan değişiklikleri tesil eden gölge değişkeni (d 2 ) istatistiki olarak oldukça anlasız çıktığı için odele dahil edileektedir. ΔAK t=δ 0 + δ 1tΔAK t-i + δ 2tΔRF t-i + δ 3tΔP t-i + δ 4tΔBA t-i +δ 5 Y t- i= 1 i+δ 6 d 1 +δ 7 TREND (9) Bu eşitlikteki hata düzelte terii yukarıda tahin edilen uzun döneli ARDL (6,3,7,07) odelinin hata terilerinin 1 gecikeli değerleridir. Tahin sonuçları Tablo 7 de verilektedir. Tabloya göre, kısa dönede; AK, kendi bir ve altı gecikeli değerlerinden pozitif yönlü ve anlalı, üç ve beş gecikeli değerlerinden negatif yönlü ve anlalı olarak etkilenektedir. Kendi gecikeli değerlerinin AK üzerinde net etkisi, genel olarak, pozitif yönlü ve anlalıdır. RF deki bir değişenin AK üzerindeki şidiki etkisi negatif ve anlasız, gecike etkileri itibariyle; bir ve üç gecikeli etkisi pozitif ve anlalı, iki gecikeli etkisi negatif ve anlalıdır. RF nin şidiki ve gecikeli değerlerinin AK üzerindeki net etkisi, pozitif ve anlalıdır. P deki bir değişenin AK üzerindeki şidiki etkisi negatif ve anlasız, gecike etkileri itibariyle; beş, altı ve yedi gecikeli etkisi anlalı olup, beş ve yedi gecikeli etkisi negatif, altı gecikeli etkisi pozitiftir. P nin şidiki ve gecikeli değerlerinin AK üzerindeki net etkisi negatif ve anlasızdır.

17 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, BA daki bir değişenin AK üzerindeki şidiki etkisi pozitif ve anlalıdır. Y deki bir değişenin AK üzerindeki şidiki etkisi pozitif ve anlasız, gecike etkileri itibariyle; bir gecikeli etkisi pozitif ve anlalı, yedi gecikeli etkisi negatif ve anlalıdır. Y nin şidiki ve gecikeli değerlerinin AK üzerindeki net etkisi pozitif ve yönlü ve anlasızdır. Hata düzelte terii beklendiği gibi negatif işaretli ve istatistik olarak anlalıdır. Gecikeli hata düzelte terii katsayısının -1 den büyük, negatif işaretli ve anlalı olası, sistein döne içerisinde dalgalanarak hızlı bir şekilde dengeye geldiğini ifade etekte ve bu dalgalananın her seferinde azalarak uzun dönede dengeye dönüşebileceğine işaret etektedir (Kreers vd.; 1992: ). Tablo 7. AK İçin Kısa Döne ARDL (6,3,7,0,7) Modelinin Tahin Sonuçları Değişken Katsayı t-istatistiği Prob. Sabit ΔAK t ΔAK t ΔAK t ΔAK t ΔAK t ΔAK t ΔRF t ΔRF t ΔRF t ΔRF t ΔP t ΔP t ΔP t ΔP t ΔP t ΔP t ΔP t ΔP t ΔBA t ΔY t ΔY t ΔY t ΔY t

18 260 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU Tablo 7. AK İçin Kısa Döne ARDL (6,3,7,0,7) Modelinin Tahin Sonuçları (Deva) ΔY t ΔY t ΔY t ΔY t RESID01 t d TR -2.74E = R Tah. St. Hat.= AIC = SC = χ 2 BG(1) = 2.21 (0.13) χ 2 BG(4)=5.33 (0.25) χ 2 ARCH(1)= 2.41 (0.12) χ 2 ARCH(4)= 3.58 (046) χ 2 JB = 0.25 (0.87) Not: χ2bg: Breusch-Godfrey, χ2arch: Autoregressive Conditional Heteroscedasticity, χ2jb: Jarque-Bera sınaası testleri olup, parantez içindeki sayılar kesin olasılık değerlerini gösterektedir. Krizi tesil eden gölge değişken (d 1 ) in, AK üzerindeki etkisi negatif yönlü ve istatistiki olarak anlalıdır. Bu sonuç, 1999 yılı son çeyreğinden başlayarak, 2000 yılı birinci üç aylık dönei dışında, 2001 yılı son üç aylık döneini kapsayan süreçte, bankaların net karlarının negatif olası ile açıklanabilektedir. Bilineceği üzere, 22 Kası 2000 de bankacılık sektöründe başlayan kriz 19 Şubat 2001 de döviz krizine dönüşerek ikiz kriz (twin crisses) karakterine bürünüştür. Aşırı değerli TL, cari işleler açığının kritik sınırın üzerinde seyretesi, serayeden yoksun ali sektör, açık pozisyonlar (banka reel sektör kau), kau bankalarının görev zararları ve bütün bunların sonucu olarak özellikle ali sektörün taşıdığı kar ve faiz riskinin artası, yılı krizlerini hazırlayan unsurlar arasındadır. Yaşanan bu ikiz krizler sonrasında ekonoi yüzde oranında daralış, ulusal gelir 51 ilyar dolar azalış, kişi başına gelir 725 dolar gerileiş, 19 banka kapanış, 1.5 ilyon kişi işsiz kalış, yüzde 30 lara düşen enflasyon yüzde 70 i aşış, hazinenin faiz ödeeleri yüzde 101 artış, iç borç stoku 2000 yılının 4 katına ulaşıştır (Karluk; 2005: 428). Krizler, bankacılık sektörünün içinde bulunduğu sorunları daha da ağırlaştırış ve yeni sorunlar ortaya çıkarıştır. Bankacılık sektörü Kası krizi sonrasında faiz riski, Şubat krizi sonrasında ise, he faiz he de kur riski sonucu öneli kayıplarla karşı karşıya kalıştır. Kası ve Şubat krizlerinin ardından ortaya çıkan istikrarsızlığı süratle ortadan kaldırak, ekonoinin yeniden yapılandırılasına yönelik altyapıyı oluşturak aacıyla, Hüküet tarafından Haziran 2001 de"güçlü Ekonoiye Geçiş Prograı" uygulaaya konuluştur. Bu prograın ana unsurlarından birisi bankacılık sektörünün yeniden yapılandırılası olarak belirleniştir. Bankacılık sektörüne ilişkin alınacak tedbirlerle, kriz ortaından süratle çıkış, faiz ve döviz kurunda istikrar

19 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, sağlaak suretiyle, ekonoik birilere orta vadeli bir perspektif hazırlaak ve akroekonoik istikrarı tesis ederek istikrarlı bir büyüeyi sağlaak hedefleniştir. Progra, 2002 yılı başında üç yıl süreli yeni bir ekonoik prograa (Katılı Öncesi Ekonoik Progra) dönüştürülüş ve uygulanan akroekonoik politikalar ve yapısal reforlarla beraber ekonoide ciddi bir canlana süreci başlaıştır. Bu yeni progra ile güçlü bir ali sistein inşasıyla, ekonoinin krizlere karşı kırılganlığının azaltılası, ve enflasyonun tek haneli rakalara indirilesi aaçlanıştır. Bu çerçevede, yeni progra sağlıklı ve sürdürülebilir bir ekonoik büyüeyi sağlayacak yapısal reforları destekleiştir. Makroekonoik göstergeler, hızla yükselen piyasa ekonoilerinin ortalaa değerlerine yaklaşaya başlaıştır. Niteki, döneinde 15 ülkenin ortalaa reel GSYİH büyüe hızı yüzde 3.0 iken, Türkiye ekonoisi aynı dönede yüzde 7.3 oranında büyüüştür. Sanayi üretii ortalaa yüzde 9'un üzerinde büyüe sergileiştir. 18. Stand-by Antlaşası çerçevesinde yılları arasında uygulanan istikrar prograı, Örtük Enflasyon Hedefleesi Stratejisi olarak nitelendiriliştir. Enflasyon oranı 2002 yılı başlarındaki yüzde 73 seviyesinden, 2004 yılı sonunda yüzde 9.4 seviyesine gerileiş, takip eden yıllarda yüzde 7 ile yüzde 12 arasında dalgalanış ve 2006 yılı ile başlanan enflasyon hedefleesi uygulaasında hedeflenen yüzde 5 oranı yaklaşık 4.7 puan aşılıştır. Bu döne sonrasında enflasyon oranının daha fazla aşağı çekilesinde zorluklar yaşanaya başlandığı gözlenektedir. Ekonoik prograın uygulandığı yılları arasında noinal faiz oranları düşüş eğiliinde olasına rağen, fiyatlardaki düşüş hızının gerisinde kaldığı gözlelenektedir. Aynı dönede kau aliyesinde sağlanan disiplin ile konsolide bütçe açığı yıllarındaki yüzde 40.6 seviyesinden yüzde 29.2 ye gerileiştir (TÜSİAD; 2007: 11-16). Tahin edilen odelin diagnostik test sonuçları, odelin büyük ölçüde problesiz olduğunu gösterektedir. BG (LM) Testi, odelde 1. ve 4. dereceden otokorelasyon problei oladığına; ARCH (LM) testi odelde 1. ve 4. dereceden değişen varyans sorunu oladığına; JB testi ise, hata terilerinin noral dağıldığına işaret etektedir. Modelin CUSUM (ardışık artıkların küülatif toplaı) ve CUSUM-Q (ardışık artık karelerinin küülatif toplaı) grafiklerinde % 5 aralığından sapa olaası ve değerlerin zaanla değişen işaretli olası yapısal kırılanın oladığına işaret etektedir. Diğer bir ifade ile tahin edilen katsayıların kararlı olduğu söylenebilir (Şekil 1a ve 1b).

20 262 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU CUSUM 5% Significance CUSUM of Squares 5% Significance Şekil 1a: CUSUM Grafiği Şekil 1b: CUSUM of Squares Grafiği SK ile RF, P, BA ve Y arasındaki uzun döne ilişkisinin incelenesi aacıyla kurulan ARDL odeli ise aşağıdaki gibidir. SK t = β 0 + β 1i SK t-i + i= 1 β 2i RF t-i + β 3iP t-i + β 5iY t-i + υ t (10) β 4iBA t-i +

21 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, Tablo 8. SK İçin Uzun Döne ARDL (6,3,2,0,1) Modelinin Tahin Sonuçları Değişken Katsayı t-istatistiği Prob. Sabit SK t SK t SK t SK t SK t SK t RF t RF t RF t RF t P t P t P t BA t Y t Y t R 2 = R = F = Pr ob. F = DW = Tahin edilen ARDL (6,3,2,0,1) odelinden hareketle hesaplanan, SK ile RF, P, BA ve Y arasındaki uzun döneli ilişkiye ait eşitlik aşağıdaki gibidir: SK t = RF t P t BA t Y t + υ t (11) (4.1485) (0.0114) (0.1421) (0.3413) (0.7868) [-1.01] [-0.14] [-3.16] [1.48] [2.11] Uzun döneli ilişkide RF ve BA değişkenleri dışındaki tü değişkenlerin katsayıları istatistik olarak oldukça anlalıdır. RF ve P değişkenleri, SK üzerinde negatif yönlü etkide bulunurlarken, BA ve Y değişkenlerinin SK üzerindeki etkisi pozitif yönlüdür. Değişkenlerin, SK üzerinde etkilerinin büyüklüğü açısından, katsayıları itibariyle, öncelik yine P değişkenine ait olup, bunu Y, BA ve RF değişkenleri izleektedir. Aynı yöntele, SK ile diğer değişkenler arasındaki kısa döneli ilişki ise, hata düzelte terii (HDT) eklenerek aşağıdaki eşitlik yardııyla tahin edilebilir: ΔSK t=δ 0 + δ 1tΔSK t-i + δ 2tΔRF t-i+ δ 3tΔP t-i+ δ 4tΔBA t-i +δ 5 Y t- i= 1 1+δ 6 d 1+ δ 7 d 2+ δ 8 TREND (12) Tahin sonuçları Tablo 9 da verilektedir.

22 264 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU Tablo 9. SK İçin Kısa Döne ARDL (6,3,2,0,1) Modelinin Tahin Sonuçları Değişken Katsayı t-istatistiği Prob. Sabit ΔSK t ΔSK t ΔSK t ΔSK t ΔSK t ΔSK t ΔRF t ΔRF t ΔRF t ΔRF t ΔP t ΔP t ΔP t ΔBA t ΔY t ΔY t RESID02 t d d TR R = Tah. St. Hat.= AIC = SC = χ 2 BG(1) = 0.22 (0.63) χ 2 BG(4)=7.08 [0.13] χ 2 ARCH(1)= 1.88 (0.16) χ 2 ARCH(4)= 3.33 (0,50) χ 2 JB = 1.21 (0.54) Tabloya göre, kısa dönede; SK, bir, dört ve altı gecikeli değerlerinden pozitif yönlü ve anlalı, beş gecikeli değerinden negatif yönlü ve anlalı olarak etkilenektedir. Kendi gecikeli değerlerinin SK üzerindeki net etkisi ise, genel olarak pozitif yönlü ve anlalıdır. RF deki bir değişenin SK üzerindeki şidiki etkisi negatif ve anlalı, şidiki ve gecikeli değerlerinin SK üzerindeki net etkisi pozitif ve anlalıdır. P deki bir değişenin SK üzerindeki şidiki etkisi negatif ve anlasız, şidiki ve gecikeli değerlerinin SK üzerindeki net etkisi pozitif ve genel olarak anlasızdır. BA daki bir değişenin SK üzerindeki şidiki etkisi pozitif ve anlalıdır.

23 Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, Y deki bir değişenin SK üzerindeki şidiki etkisi pozitif ve anlasız, bir gecikeli etkisi pozitif ve anlalıdır. Hata düzelte terii beklendiği gibi negatif işaretli ve istatistik olarak anlalı olup, kısa dönedeki dengesizliğin uzun dönede düzeltileceğine işaret etektedir. Krizi tesil eden gölge değişken (d 1 ) in, SK üzerindeki etkisi negatif yönlü olup, istatistiki anlalılık seviyesi düşüktür. Kriz sonrası dönei tesil eden gölge değişken (d 2 ) in SK üzerindeki etkisi ise, pozitif yönlü ve anlalıdır. Bilineceği üzere, 15 Mayıs 2001 de kauoyuna açıklanan Bankacılık Sektörü Yeniden Yapılandıra Prograı nın teel aaçlarından birisi; Kası ve Şubat krizlerinin etkisiyle ali bünyeleri ve karlılık perforansları kötüleşen özel bankaların daha sağlıklı bir yapıya kavuşturulası oluştur. Özel bankalara yönelik progra kapsaında, bankaların seraye yapılarının güçlendirilesi, yabancı para açık pozisyonların daraltılası, devir ve birleşelerin özendirilesi, sorunlu kredilerin çözülenesi, iç kontrol ve risk yöneti sisteleri oluşturulası konularında düzenleeler gerçekleştiriliştir (BDDK; 2009 :18). Tahin edilen odelin diagnostik test sonuçları, odelin genellikle yeterli olduğunu gösterektedir. BG (LM) Testi, odelde 1. ve 4. dereceden otokorelasyon (ardışık bağılılık) problei oladığına; ARCH-LM testi odelde 1. ve 4. dereceden değişen varyans sorunu oladığına; JB testi ise, hata terilerinin noral dağıldığına işaret etektedir. CUSUM grafiğinde % 5 aralığından sapa olaası ve değerlerin zaanla değişen işaretli olası yapısal kırılanın oladığına işaret etektedir (Şekil 2a). Görünürdeki tek proble, CUSUM-Q grafiğinde % 5 aralığından sapa olasıdır. Bu duruda, SK ve diğer değişkenler için tahin edilen kısa döne paraetrelerinin kararlı oladığı da düşünülebilektedir (Şekil 2b) CUSUM 5% Significance Şekil 2a: CUSUM Grafiği

24 266 Fata GÜNDOĞDU, Hayati AKSU CUSUM of Squares 5% Significance Şekil 2b: CUSUM of Squares Grafiği IV. Sonuç ve Değerlendire Bu araştırada, dönei itibariyle, Türkiye de evduat bankalarında karlılık ve karlılığın akroekonoik belirleyicileri olarak genel kabul gören reel faiz, fiyatlar genel düzeyi, bütçe açığı ve sanayi üreti endeksi arasındaki ilişkinin incelenesi aaçlanıştır. Sınır testi yöntei kullanılak suretiyle, üçer aylık verilerle, bağılı değişkenler olarak alınan karlılık rasyoları (aktif, özkaynak ve seraye karlılığı) ile açıklayıcı değişkenler olarak alınan akroekonoik değişkenler (reel faiz oranları, fiyatlar genel düzeyi, bütçe açığı ve sanayi üreti endeksi) arasındaki uzun ve kısa döne ilişkilerinin ortaya konulasına çalışılıştır. Özkaynak karlılığı eşitliğindeki değişkenler arasında eşbütünleşe olduğuna dair herhangi bir bulgu ortaya çıkaıştır. Bu sonuç; teorik çerçevede belirtilen, yedek akçeleri içeresi nedeniyle, ödeniş serayeden çok büyük, ancak hesap döneinde uğranılan zarar veya geçiş dönelerdeki birikiş zararları da içeresi nedeniyle, ödeniş serayeden küçük olabilen özkaynakların, karlılık kriteri olarak kullanıının yanıltıcı sonuçlara ulaştırabildiği şeklinde bilgiye uygunluk gösterektedir. Buradan hareketle, reel faiz oranları, fiyatlar genel düzeyi, konsolide bütçe açığı ve sanayi üreti endeksinin aktif karlılığı ve seraye karlılığı üzerindeki uzun ve kısa döneli analizlerinde ulaşılan sonuçları aşağıdaki gibi özetleek ükündür: Reel faiz oranlarının uzun dönede; aktif karlılığı üzerindeki etkisi pozitif, seraye karlılığı üzerindeki etkisi ise negatif yönlü olup, paraetreler istatistiki olarak anlasızdır. Ancak kısa dönede aktif karlılığı ve seraye karlığı üzerindeki net etkisi (şidiki ve gecikeli değerleri itibariyle) pozitif yönlü ve istatistiki olarak anlalıdır. Dolayısıyla, pozitif reel faiz politikaları uygulaasının kısa dönede banka karlılıkları üzerine olulu etki yaptığı gözlenebilektedir.

TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ ( )

TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ ( ) SÜ İİBF Sosyal ve Ekonoik Araştıralar Dergisi 63 TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ (992-23) Doğan UYSAL * Savaş ERDOĞAN ** Mehet MUCUK *** Özet Bu çalışa turiz gelirleri

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME

DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME Cilt, Sayı 1, 1 ISSN: 139-8 (Online) DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME Aslı YENIPAZARLI Adnan Menderes Üniversitesi Nazilli İ.İ.B.F. İktisat Bölüü İsabeyli Yerleşkesi- Nazilli E-posta: ayenipazarli@adu.edu.tr

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67 Dulupınar Üniversitesi Sosyal Bililer Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67 TÜRKİYE DE PARA TALEBİ İSTİKRARLILIĞININ TESTİ: KAYAN PENCERELERDE SINIR TESTİ YAKLAŞIMI Veli Yılancı, Arş.Grv., İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

Ekonomik Büyüme İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı 1

Ekonomik Büyüme İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı 1 Ekonoik Büyüe İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşıı 1 Öğr.Gör. İset Göçer Adnan Menderes Üniversitesi Arş.Gör. Mehet Mercan Hakkari Üniversitesi Öğr.Gör. Şahin Bulut Adnan Menderes

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Ekonoetri ve İstatistik Sayı:2 2005-11-29 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Dr.

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI art Kau İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Mevcut Duru Öngörülen veya ler veya Taala Açıklaa Uygulaa Sonucu (*),

Detaylı

SESSION 1. Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Yener Oğan (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract

SESSION 1. Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Yener Oğan (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract SESSION 1 Turiz Gelirlerinin Ekonoik Büyüe Üzerine Etkileri: Panel Eşbütünleşe ve Nedensellik Analizi The Affects of Touris Revenues on Econoic Growth: A Panel Cointegration and Causality Analysis Ahet

Detaylı

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM FİNANSAL KRİZ KAVRAMI VE FİNANASAL KRİZLERİN TEORİK ÇERÇEVESİ

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM FİNANSAL KRİZ KAVRAMI VE FİNANASAL KRİZLERİN TEORİK ÇERÇEVESİ Sosyal Bililer Dergisi 2007, (2), 35-60 Araş. Gör. M. Büşra ENGİN İstanbul Üniversitesi Sosyal Bililer Meslek Yüksek kulu Dış Ticaret ve Avrupa Birliği Prograı ÖZET 1980'li yıllardan ifibaren uygulanan

Detaylı

Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697. Year: 2015 Volume: 2 Issue: 1

Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697. Year: 2015 Volume: 2 Issue: 1 Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697 A STUDY OF THE RELATIONSHIP BETWEEN BANKING SECTOR S PROFITABILITY AND INTEREST RATES ON DEPOSITS USING JOHANSEN COINTEGRATION AND GRANGER

Detaylı

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 18, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 18, 2013 TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ:

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

Finansal Varlık Fiyatlama Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanması: Parametrik Olmayan Yaklaşım

Finansal Varlık Fiyatlama Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanması: Parametrik Olmayan Yaklaşım Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 007 Finansal Varlık Fiyatlaa Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanası: Paraetrik Olayan Yaklaşı Yrd. Doç. Dr. Kutluk Kağan Süer Aycan Hepsağ Bu çalışada, 05/01/000

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2005/14 http ://www.tek. org.tr

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2005/14 http ://www.tek. org.tr TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 5/14 hp ://www.ek. org.r TÜRKİYE DE FAİZ ORANI İLE DÖVİZ KURU ARASINDAKİ İLİŞKİ:FAİZLERİN DÜŞÜRÜLMESİ KURLARI YÜKSELTİR Mİ? Orhan Karaca Eki, 5 TÜRKİYE DE FAİZ ORANI

Detaylı

BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu

BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BİST-100, Aralık ta %10,5 değer kaybederek 67.801 den kapattı. Aynı dönem içerisinde Bankacılık endeksi %12,4,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ

TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ V. Ulusal Üreti Araştıraları Sepozyuu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, - Kası 0 TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ Ein Başar BAYLAN İstanbul Ticaret Üniversitesi Özet Portföy

Detaylı

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR 103 104 PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR A. GENEL DURUM 2002 yýlý baþýndan itibaren dalgalý kur rejimi altýnda nominal çýpa olarak para tabanýnýn ve örtük enflasyon hedeflemesinin

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2011 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2011 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:211 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Kau Harcaaları ve Ekonoik Büyüe İlişkisi: Türkiye ye İlişkin Apirik Kanıtlar Yrd. Doç. Dr. Öer Faruk ALTUNÇ Muş Alparslan

Detaylı

Alternatif Yabancı Yatırım Araçlarının İMKB İndeksi Üzerine Etkisi

Alternatif Yabancı Yatırım Araçlarının İMKB İndeksi Üzerine Etkisi Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2009 13 (1): 413-423 Alternatif Yabancı Yatırım Araçlarının İMKB İndeksi Üzerine Etkisi O. Berna İPEKTEN (*) Hayati AKSU (**) Özet: Bilindiği gibi

Detaylı

sonucu kamu harcamaları artırıldığı zaman faiz oranı ne kadar çok yükseliyorsa, her bir durumda maliye politikasının dışlama etkisi o kadar büyük

sonucu kamu harcamaları artırıldığı zaman faiz oranı ne kadar çok yükseliyorsa, her bir durumda maliye politikasının dışlama etkisi o kadar büyük Uluslararası Sosyal Araştıralar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 39 Volue: 8 Issue: 39 Ağustos 215 August 215 www.sosyalarastiralar.co Issn: 137-9581 PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu ABD ekonomisindeki büyümenin ikinci çeyrekte %1.7 olarak

Detaylı

KISA VADELİ SERMAYE AKIMLARININ BELİRLEYİCİLERİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

KISA VADELİ SERMAYE AKIMLARININ BELİRLEYİCİLERİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ KISA VADELİ SERMAYE AKIMLARININ BELİRLEYİCİLERİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Filiz ERATAŞ Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Uncubozköy Kampüsü / MANİSA E-posta: filizeratas@gmail.com

Detaylı

http://acikogretimx.com

http://acikogretimx.com 2009 S 4421- SERMYE PiYSSı VE FiNNSL KURUMLR 1. Birikim açığı olan ekonomik birimlerle birikim fazlalığı olan ekonomik birimlerin karşılaştığı ve finansal varlıkların alınıp satıldığı piyasalara ne ad

Detaylı

Net Portföy Yatırımları ile Reel Faiz Arasındaki İlişkinin Küresel Kriz Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Türkiye Uygulaması

Net Portföy Yatırımları ile Reel Faiz Arasındaki İlişkinin Küresel Kriz Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Türkiye Uygulaması Net Portföy Yatırımları ile Reel Faiz Arasındaki İlişkinin Küresel Kriz Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Türkiye Uygulaması Didem Öztekin 1 Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Para Banka Programı,

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

ING PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. KISA VADELİ BORÇLANMA ARAÇLARI FONU NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU

ING PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. KISA VADELİ BORÇLANMA ARAÇLARI FONU NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU ING PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. KISA VADELİ BORÇLANMA ARAÇLARI FONU NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 18 Ocak 2013 31/12/2015

Detaylı

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I-Giriş... 2 II- Mali Kuruluşlar... 3 III. Genel Yönetim... 6 1 I-Giriş Son yıllarda uluslararası kuruluşlar

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara 2015 Yılında Para ve Kur Politikası Erdem BAŞÇI Başkan 10 Aralık 2014 Ankara Temel Amaç: Fiyat İstikrarı 2017 yılı enflasyon hedefi Hükümet ile varılan mutabakatla uyumlu olarak yüzde 5 seviyesinde belirlenmiştir.

Detaylı

Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015

Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015 Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi Cilt:19. Sayı:2. Aralık 2015 ss.151-171 Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015 The Effects of Country Risk Components

Detaylı

Türkiye de Özel Yatırımlar ve Kamu Yatırımları Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşımı

Türkiye de Özel Yatırımlar ve Kamu Yatırımları Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşımı Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı Öer Faruk ALTUNÇ * Bilge ŞENTÜRK ** Özet Son yıllarda gelişekte olan ülkelerde

Detaylı

Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2

Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4 Seçilmiş Gelişmekte Olan Ülkeler

Detaylı

İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İşsizlik: Türkiye Örneği*

İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İşsizlik: Türkiye Örneği* Volue 4 Nuber 1 2013 pp. 103-120 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.co İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırılar ve İşsizlik: Türkiye Örneği* İset Göçera Mehet Mercanb Osan Pekerc Özet: 2008 küresel ekonoik krizinin

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

SAY REKLAMCILIK YAPI DEKORASYON PROJE TAAHHÜT A.Ş HALKA ARZ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU

SAY REKLAMCILIK YAPI DEKORASYON PROJE TAAHHÜT A.Ş HALKA ARZ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU SAY REKLAMCILIK YAPI DEKORASYON PROJE TAAHHÜT A.Ş HALKA ARZ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 26 Aralık 2013 Raporun Amacı Sermaye Piyasası Kurulu ( SPK, Kurul ) tarafından yayınlanan

Detaylı

Türkiye de Enflasyon Hedeflemesi Stratejisi Uygulanması Ve Para Politikasına Etkisi: 2002-2008

Türkiye de Enflasyon Hedeflemesi Stratejisi Uygulanması Ve Para Politikasına Etkisi: 2002-2008 Türkiye de Enflasyon Hedeflemesi Stratejisi Uygulanması Ve Para Politikasına Etkisi: 2002-2008 İlkay Öner Badurlar Bilecik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Programlar Bölümü, Türkiye e-mail: ilkay.badurlar@bilecik.edu.tr

Detaylı

Türkiye de Cari İşlemler Hesabının Finansmanı: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı *

Türkiye de Cari İşlemler Hesabının Finansmanı: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı * Selçuk Üniversitesi Sosyal Bililer Enstitüsü Dergisi Sayı: 33, 05, ss. 55-66 Selcuk University Journal of Institute of Social Sciences Volue: 33, 05, p. 55-66 Türkiye de Cari İşleler Hesabının Finansanı:

Detaylı

KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr

KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr 29 KMÜ Sosyal ve Ekonoik Araştıralar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.ku.edu.tr Karaanoğlu Mehetbey Üniversitesi (KMÜ) Öğrencilerinin Barına Sorunlarının Tespiti ve Değerlendirilesi *

Detaylı

A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri

A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri Durum I: Kırılma Tarihinin Bilinmesi Durumu Kırılmanın bilinen bir tarihte örneğin tarihinde olduğunu önceden bilinmesi durumunda uygulanır. Örneğin,

Detaylı

ENFLASYON VE NOMİNAL FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİNİN FİSHER HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE TEST EDİLMESİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1

ENFLASYON VE NOMİNAL FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİNİN FİSHER HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE TEST EDİLMESİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 4, 013 368 ENFLASYON VE NOMİNAL FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİNİN FİSHER HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE TEST EDİLMESİ: TÜRKİYE

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN PANEL VERİ ANALİZİ İLE İNCELENMESİ : TÜRKİYE ÖRNEĞİ

BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN PANEL VERİ ANALİZİ İLE İNCELENMESİ : TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ekonometri ve İstatistik Sayı:24 2016 1-9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN PANEL VERİ ANALİZİ İLE İNCELENMESİ

Detaylı

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU FAALİYET RAPORU 01.01.2014-30.06.2014

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU FAALİYET RAPORU 01.01.2014-30.06.2014 ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU FAALİYET RAPORU 01.01.2014-30.06.2014 TARİH NO Kuruluşa İlişkin Kurul Kararı 14.03.2013 9/309 Kuruluşa İlişkin Kurul İzni 04.04.2013 3483 Fon

Detaylı

TÜRKİYE, KURU İNCİR İHRACATININ EKONOMETRİK ANALİZİ. AN ECONOMETRIC ANALYSIS OF DRIED FIGS EXPORT in TURKEY

TÜRKİYE, KURU İNCİR İHRACATININ EKONOMETRİK ANALİZİ. AN ECONOMETRIC ANALYSIS OF DRIED FIGS EXPORT in TURKEY Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2017, C.22, S.2, s.439-448. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2017,

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr GELİŞMEKTE OLAN EKONOMİLERDE YENİDEN YAPILANMA STRATEJİSİ OLARAK ÖZELLEŞTİRME: TÜRKİYE ÖRNEĞİNİ REFERANS ALAN BİR DENEME Recep Kök,

Detaylı

Değerli Okuyucularımız,

Değerli Okuyucularımız, 1 / 19 15 Nisan 2016 Değerli Okuyucularımız, Borsa Trendleri Raporu nun Ocak-Mart 2016 dönemini kapsayan 16. sayısı ile karşınızdayız. Raporumuz halka arzlar, endeks bazında piyasa değerleri, halka açıklık

Detaylı

HEDEF GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU

HEDEF GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU HEDEF GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 3 Şubat 2016 Hedef Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi Halka Arz Fiyat Tespit

Detaylı

2016 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 26 Ocak 2016 Ankara

2016 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 26 Ocak 2016 Ankara 21 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı Erdem BAŞÇI Başkan 2 Ocak 21 Ankara 21 Ocak Enflasyon Raporu: Ana Bölümler Genel Değerlendirme Uluslararası Ekonomik Gelişmeler Enflasyon Gelişmeleri Arz

Detaylı

MAYIS 2012 FON BÜLTENİ

MAYIS 2012 FON BÜLTENİ MAYIS 2012 FON BÜLTENİ PİYASALARDAKİ GELİŞMELER Zayıf Halka: Avrupa Ocak ayında yaşadığımız ralli dönemi sonrası son üç aydır, tüm Global piyasalar tam anlamıyla yatay bir bant içerisinde hareket etmektedir.

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

Ekonomik Büyüme İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı 1

Ekonomik Büyüme İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı 1 Ekonoik Büyüe İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşıı 1 Adnan Menderes Üniversitesi Hakkari Üniversitesi Adnan Menderes Üniversitesi Adnan Menderes Üniversitesi ÖZET:Vergiler, kaunun

Detaylı

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*)

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) EKONOMİK YAKLAŞlM 71 KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) Rahmi YAMAK* * Bayram GÜNGÖR * * * GiRiŞ Bir çok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de konut elektrik tüketiminin

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

ÖĞRENCİ MEMNUNİYET DÜZEYİ Aralık 2010

ÖĞRENCİ MEMNUNİYET DÜZEYİ Aralık 2010 EK 7: ÖĞRENCİ MEMNUNİYET DÜZEYİ T. C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİMDE KALİTE ÇALIŞMALARI KOORDİNATÖRLÜĞÜ KALİTE GÜVENCESİ ÇALIŞMALARI: AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI ÖĞRENCİ MEMNUNİYET

Detaylı

BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu

BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BIST-100 endeksi, Haziran ayı içerisinde %11,28 lik düşüş göstererek 76.295 seviyesinden kapandı. Aynı dönem içerisinde Bankacılık

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Şubat 2016)

BEKLENTİ ANKETİ (Şubat 2016) BEKLENTİ ANKETİ (Şubat 216) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 18 Şubat 216 BEKLENTİ ANKETİ (Şubat 216) 216 yılı Şubat ayı Beklenti Anketi, 74 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup,

Detaylı

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 2, 2015 407 TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Cüneyt KILIÇ Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi:

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM 1 13 1. EKONOMİK SİSTEM 2 2. FİNANSAL SİSTEM 5 3. FİNANSAL SİSTEMİN UNSURLARI 8 4. FİNANSAL PİYASALARIN YAPISI 9 4.1. Borç ve Öz Sermaye Yapısı 9 4.2.

Detaylı

Groupama Emeklilik Fonları

Groupama Emeklilik Fonları Groupama Emeklilik Fonları BEK - Groupama Emeklilik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu Şubat ayında, Ocak ayında küresel piyasalarda görülen yukarı yönlü güçlü hareketin devam

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu ABD de başlayan ve ardından tüm gelişmiş ülke piyasalarına

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BİLGİ YÖNETİMİ DAİRESİ EKİM 2011 25 Görüş ve Önerileriniz İçin: E-posta: beklentianketi@bddk.org.tr Tel: (312)

Detaylı

Mali Analiz Teknikleri

Mali Analiz Teknikleri Mali Analiz Teknikleri Karşılaştırmalı Tablo analizi (Yatay Analiz) Yüzde Analizi (Dikey Analiz) Eğilim Yüzdeleri Analizi (Trend Analizi) Oran Analizi ORAN ANALİZİ Bir işletmenin mali tablolarında yer

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 193

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 193 C.Ü. İkisadi ve İdari Bililer Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 21 193 TÜRKİYE DE KONSOLİDE BÜTÇE AÇIKLARIYLA-İÇ BORÇLANMA FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ 1 Osan PEKER * ve Yasin ACAR **

Detaylı

Ata. Fonu ( Fonun BaşlangıcındB Performans. 4 Aralık 2012 : %44.93 : %9.41 : %34.79 : 2.7 ATYADEG TI)

Ata. Fonu ( Fonun BaşlangıcındB Performans. 4 Aralık 2012 : %44.93 : %9.41 : %34.79 : 2.7 ATYADEG TI) Ata Portföy Yönetimi A.Ş 4 Aralık 2012 Ata Büyüme Hisse Fonu ( 2012 Yıl Başından Beri Performans (30 Aralık 2011 3 Aralık 2012) Ata A Tipi Değişken Fon : %54.34 IMKB 100 Endeksi : %44.93 Nispi Getiri :

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2013)

BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2013) BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2013) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 13 Aralık 2013 BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2013) 2013 yılı Aralık ayı Beklenti Anketi, 76 katılımcı ile gerçekleştirilmiş

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Döviz Kurları 2 Grafik I.4. ABD 10 Yıllık Devlet Tahvili Getirisi 2 Grafik I.5. Gelişmiş

Detaylı

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU FAALİYET RAPORU 01.01.2014-30.06.2014

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU FAALİYET RAPORU 01.01.2014-30.06.2014 ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU FAALİYET RAPORU 01.01.2014-30.06.2014 TARİH NO Kuruluşa İlişkin Kurul Kararı 14.03.2013 9/309 Kuruluşa İlişkin Kurul İzni 04.04.2013

Detaylı

STRATEJİ PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. STRATEJİ PORTFÖY BİRİNCİ HİSSE SENEDİ FONU (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON)

STRATEJİ PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. STRATEJİ PORTFÖY BİRİNCİ HİSSE SENEDİ FONU (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON) A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Fon Toplam Halka arz tarihi: 26 Kasım 1996 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle Fon un Yatırım Amacı Yöneticileri Değeri 33.799.135

Detaylı

Bireysel Emeklilik Fon Bülteni...

Bireysel Emeklilik Fon Bülteni... Ağustos 2015 Ferdi Bireysel Emeklilik Fon Bülteni... Geleceğinizi Beraber Şekillendirelim Değerli Katılımcımız, Bireysel Emeklilik Sistemi uzun vadeli bir yatırım anlayışına dayalı, şeffaf ve güvenli,

Detaylı

ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ HİPOTEZİ: TÜRKİYE İÇİN EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ HİPOTEZİ: TÜRKİYE İÇİN EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Doğuş Üniversitesi Dergisi, 17 () 016, 177-194 ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ HİPOTEZİ: TÜRKİYE İÇİN EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ THE ENVIRONMENTAL KUZNETS CURVE HYPOTHESIS: COINTEGRATION AND CAUSALITY

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 2016)

BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 2016) BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 216) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 14 Ocak 216 BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 216) 216 yılı Ocak ayı Beklenti Anketi, 73 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup, sonuçlar

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ Halka Arz Tarihi : 26/03/2012

Detaylı

Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı

Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2009 13 (1): 301-314 Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Selim BAŞAR (*) Hayati AKSU (**) M. Sinan TEMURLENK (***)

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT-KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT-KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT-KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ Halka Arz Tarihi : 07/11/2008 31/12/2015 tarihi itibarıyla

Detaylı

Bireysel Emeklilik Fon Bülteni...

Bireysel Emeklilik Fon Bülteni... Ağustos 2015 Grup Bireysel Emeklilik Fon Bülteni... Geleceğinizi Beraber Şekillendirelim Değerli Katılımcımız, Bireysel Emeklilik Sistemi uzun vadeli bir yatırım anlayışına dayalı, şeffaf ve güvenli, Devlet

Detaylı

Ekim 15. Emeklilik Fon Bülteni. Değişen dünyanın sigortası

Ekim 15. Emeklilik Fon Bülteni. Değişen dünyanın sigortası Ekim 15 25.09.2015 tarihli Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre BNP Paribas Cardif Emeklilik katılımcı sayısı 176.941 ve fon büyüklüğü devlet katkısı dahil 1.333 milyon TL'dir. Aylık arşivimize istediğiniz

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

PARA POLİTİKASINI ANLAMAK

PARA POLİTİKASINI ANLAMAK PARA POLİTİKASINI ANLAMAK Hakan Kara BETAM Paneli 26 Aralık 2012 İstanbul Yeni Para Politikası Stratejisi TCMB 2010 Yılının sonlarından itibaren yeni bir politika stratejisi uygulamaya başlamıştır. Enflasyon

Detaylı

Takasbank- MKT Stres Testi Uygulamaları

Takasbank- MKT Stres Testi Uygulamaları İçerik Giriş Takasbank- MKT Stres Testi Uygulamaları Temerrüt Halinde Kullanılacak Kaynaklar Stres Testleri ne İlişkin Mevzuat Yerel Mevzuat Uluslararası Prensipler CPMI-IOSCO Takasbank Stres Testi Modeli

Detaylı

GÖSTERGELER ENFLASYON. Özel sektörün dış borcu rekor düzeyde (Milyon $) TÜFE nin ilk çeyrek-son üç çeyrek seyri (%)

GÖSTERGELER ENFLASYON. Özel sektörün dış borcu rekor düzeyde (Milyon $) TÜFE nin ilk çeyrek-son üç çeyrek seyri (%) Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com GÖSTERGELER PROJEKSİYON 12,50 10,50 7,50 5,00 2,50 0,00 04 05 06 07 ENFLASYON Merkez Bankası nın 18 Mart taki Para Politikası Kurulu Toplantısı ndan sonra yapılan açıklamada,

Detaylı

Sayı: 2006-34 26 Mayıs 2006. Toplantı Tarihi: 25 Mayıs 2006

Sayı: 2006-34 26 Mayıs 2006. Toplantı Tarihi: 25 Mayıs 2006 Sayı: 2006-34 26 Mayıs 2006 PARA POLİTİKASI KURULU DEĞERLENDİRMELERİ ÖZETİ Toplantı Tarihi: 25 Mayıs 2006 1. Para Politikası Kurulu (Kurul), kararlarını enflasyonun orta vadeli hedeflerle uyumlu olmasını

Detaylı

Ödemeler Dengesi Bülteni

Ödemeler Dengesi Bülteni Milyar $ 6 Şubat 6 Cari İşlemler Hesabı Cari işlemler açığı bir önceki yılın Şubat ayına göre milyar 54 milyon dolar azalarak milyar 785 milyon dolar olarak gerçekleşerek iyileşme kaydetti. Ancak bu rakam

Detaylı

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı.

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı. Makro Veri Büyüme ve Dış Ticaret: Türkiye ekonomisi için yüksek büyüme=yüksek dış ticaret açığı İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr TÜİK tarafından bugün açıklanan

Detaylı

F12 Piyasa Riskine Karşı Özel Risk Daha önceden belirtildiği gibi çok küçük bir çeşitlendirme bile değişkenlikte önemli oranda azalma sağlamaktadır. F13 Piyasa Riskine Karşı Özel Risk Doğru aynı zamanda,

Detaylı

30/12/2005 tarihli Bilanço (YTL)

30/12/2005 tarihli Bilanço (YTL) 01/01/2005 31/12/2005 DÖNEMİNE İLİŞKİN GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI (EUROBOND) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 12 AYLIK RAPORU BU RAPOR EMEKLİLİK YATIRIM FONLARININ KAMUYU

Detaylı

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 BÜYÜME AMAÇLI ULUSLAR ARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN 30.06.2009 TARİHİ İTİBARİYLE BİTEN HESAP DÖNEMİME

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

İZMİR FIRÇA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU

İZMİR FIRÇA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU İZMİR FIRÇA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 01 Temmuz 2015 İzmir Fırça Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin Değerlendirme

Detaylı

DOLAR/EURO PARİTESİNİN TÜRKİYE NİN İHRACATINA ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ

DOLAR/EURO PARİTESİNİN TÜRKİYE NİN İHRACATINA ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ Niğde Üniversiesi İ.İ.B.F Dergisi, 1, Cil:3, Sayı:, s.16-118. 16 DOLAR/EURO PARİTESİNİN TÜRKİYE NİN İHRACATINA ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ Ce SAATCİOĞLU * Orhan KARACA ** ÖZET Türkiye ihracaını ağırlıklı

Detaylı

2015 Nisan Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 30 Nisan 2015 İstanbul

2015 Nisan Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 30 Nisan 2015 İstanbul 21 Nisan Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı Erdem BAŞÇI Başkan Nisan 21 İstanbul 21 Nisan Enflasyon Raporu: Ana Bölümler Genel Değerlendirme Uluslararası Ekonomik Gelişmeler Enflasyon Gelişmeleri

Detaylı

STRATEJİ PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. STRATEJİ PORTFÖY İKİNCİ HİSSE SENEDİ FONU (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON)

STRATEJİ PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. STRATEJİ PORTFÖY İKİNCİ HİSSE SENEDİ FONU (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON) A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ Halka arz tarihi: 15 Ekim 2003 YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle Fon un Yatırım Amacı Portföy Yöneticileri Fon Toplam Değeri 26.267.484

Detaylı

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI Faiz oranlarının yapısı; Menkul kıymetlerin sahip olduğu risk, Likidite özelliği, Vergilendirme durumu ve Vade farklarının faiz oranlarını nasıl etkilediğidir. FAİZ ORANLARININ

Detaylı

Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi

Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi Banu TANRIÖVER * Nebiye YAMAK ** Öz Çalışmada Türkiye ekonomisi için Gibson paradoksunun varlığının sınanması ve

Detaylı

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7.

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7. GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4. Seçilmiş Bazı Ülkelerde Büyüme Oranları 2 Grafik I.5. Seçilmiş

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Güz 2013, Cilt:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:65-77 TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ Şahabettin GÜNEŞ * AN ANALYSIS ON THE EXCHANGE

Detaylı