Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları Perspektifinden İş Gücü Kayıpları Raporu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları Perspektifinden İş Gücü Kayıpları Raporu"

Transkript

1 Krnik Hastalık Yönetimi İncelemeleri Nisan 2014 Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları Perspektifinden İş Gücü Kayıpları Rapru

2 Krnik Hastalık Yönetimi İncelemeleri Nisan 2014 Bu araştırma ve raprun içeriği tarafından hazırlanmıştır.

3 Rapru İçindekiler Önsöz Amaç Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları... Kas ve İskelet Sistemi Hastalıklarının Oluşmasında Rl Oynayan Faktörler Rmatid Artrit Ankilzan Spndilit Yılları Yürütme Kurulları Arka Plan ve Özeti a. Aile Hekimliği Araştırması b. Birinci Basamak Ön Tanı Frmları c. Birinci Basamak RA ve AS Kanıta Dayalı Rehber Çalışmaları Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları Perspektifinden İş Gücü Kayıpları Yürütme Kurulu Çalışma Metdljisi Paylaşım Tplantısı Açılışı Kas ve İskelet Sistemi Hastalıklarının Neden Olduğu İş Gücü Kaybı İle İlgili İşyeri Hekimlerinin Görüşlerinin Değerlendirilmesi Çalışması Anket Metdljisi ve Kapsamı Çalışma Snuçları Elle Taşıma Yönetmeliği İnceleme ve Değerlendirme Çalışması Yeni Yönetmelik ve Beklentiler Elle Taşıma Yönetmeliği Ek-123 Paylaşım Tplantısı Genel Değerlendirme Araştırma Snucu ve Yrumlar Yürütme Kurulu Plitika Önerileri Kapanış Kaynakça 1- Tanı ve Tedaviye Yönelik Öneriler 2- Hastalık Yükünü Azaltmaya Dair Öneriler 3- Elle Taşıma Yönetmeliği ve Yönergeler İçin Öneriler Yönerge Örneği (HSE-UK)

4 Önsöz Önsöz Krnik hastalıklar, Türkiye nin de içinde yer aldığı gelişmiş ve gelişmekte lan ülkelerin önemli bir sağlık srunu larak karşımıza çıkmaktadır. Sağlık harcamalarının tamamındaki payı ve dlaylı larak iş gücü kayıplarına neden lmaları itibariyle hem ülkelere hem de bireylere ciddi yükler dğurmaktadır. Bu bakımdan günümüzü ve geleceği düşünerek krnik hastalıklarla mücadele için küresel ve uzun sluklu bir eylem planı gerekmektedir. Çalışan nüfus açısından değerlendirildiğinde, krnik hastalıkların iş gücüne etkisi nedeniyle kişilerin verimliliği düşmekte ve daha fazla katkı sağlayabilecek durumda labilecekken erken emeklilikler rtaya çıkabilmektedir. Krnik hastalıkların bir klu lan kas ve iskelet sistemi hastalıkları, iş gücü kayıplarına en çk neden lan hastalık sınıflarının başında yer almaktadır. Özellikle üretim yğun iş kllarında bu hastalıklara sahip bireylerin hastalık nedeniyle hem hayat knfrları hem de iş verimlilikleri önemli ölçüde etkilenmektedir. Bu açıdan bakıldığında, dğrudan ve dlaylı etkileri açısından özellikle çalışan hastaların bakımında ve sağlık sistemlerinin yapısında refrm ve sürekli iyileştirmeler yapılmadığı sürece, krnik hastalıklarda ve krnik hastalıkların bir dalı lan kas ve iskelet sistemi hastalıklarındaki artan prevelans önümüzdeki yıllarda sağlık kaynaklarını ciddi bir şekilde etkileyecek ve yaşlanmanın da getirdiği etkiyle Türkiye için ciddi bir yük haline gelecektir. Başta rmatid artrit (RA) ve ankilzan spndilit (AS) lmak üzere kas ve iskelet sistemi hastalıklarının hem sağlık yükü hem de iş gücüne etkilerinin kntrl altına alınabilmesi için Sağlık Bakanlığı na, Çalışma ve Ssyal Güvenlik Bakanlığı na, işverenlere, ilgili hekim uzmanlıklarına, hasta derneklerine ve bireylere önemli rller düşmektedir. Rmatid artrit ve ankilzan spndilit gibi hastalıklarda zamanında tanı alamayan hastaların ilerleyen evrelerde kendileri ve yakınlarının yaşam kşullarını etkilediği gerçeği düşünülecek lursa, bu hastalıklara sahip bireylerin hem ülke hem de aile eknmilerine katkı sağlayamamanın getirdiği yük de geniş bir perspektifle düşünülmelidir. Özetle bu çalışma serisi ile ülkemizdeki rmatid artrit ve ankilzan spndilit başta lmak üzere kas ve iskelet sistemi hastalıklarının Türkiye deki iş gücüne etkileri araştırılmış; zamanında tanı, etkin tedavi, takip ve çalışma şartlarında yapılacak pzitif gelişmelere atıflarda bulunularak bütünleyici bir bakış açısıyla ülke kaynaklarımızın etkin ve verimli bir şekilde kullanılması için yapılacak yeni çalışmalar ve iyileştirmelere yl göstermeye çalışılmıştır. 2

5 Amaç Türkiye deki rmatid artrit ve ankilzan spndilit başta lmak üzere kas ve iskelet sistemi hastalıklarına sahip bireylerin zamanında tanı almasına, etkin tedaviye ulaşmasına ve iş gücüne pzitif etki sağlamasına destek lmayı amaçlamaktadır. Zamanında Tanı Etkin Tedavi İş Gücüne Pzitif Etki Hedefler 1- RA ve AS başta lmak üzere kas ve iskelet sistemi hastalıklarına sahip bireylerin zamanında tanı ve etkin tedaviye erişmelerini sağlamaktır. 2- Kas ve iskelet sistemi hastalıklarına yl açan kşulların iyileştirilmesi ve yapılacak düzenlemelerle bu hastalıklara sahip bireylerin iş gücüne pzitif etki sağlamaları hedeflenmektedir. 3- Tedavisi yürütülen hastalığın krnik hastalık yönetimi perspektifinden sürekli takibinin yapılmasını sağlamaktır. 4- İş yeri hekimliği sisteminin RA ve AS başta lmak üzere kas ve iskelet sistemi hastalıklarına sahip çalışanlar üzerinde etkin kntrlünün artırılmasını sağlamaktır. 3

6 Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları Kas ve iskelet sistemi hastalıkları, tplumda sık karşılaşılan hastalıklardır. Kategrik larak inflamatuvar ve inflamatuvar lmayan şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Lumbal diskpatiler ve steartrit inflamatuvar lmayan kas ve iskelet sistemi hastalıklarına örnek iken; rmatid artrit ve ankilzan spndilit inflamatuvar kas ve iskelet sistemi hastalıklarına örnek larak verilebilir. AB deki çalışanların yaklaşık %24 ü sırt ağrısından ve %22 si de kas ağrılarından yakınmaktadır. Her iki rahatsızlık da yeni üye devletlerde daha yaygındır. Sırt ağrısından yakınan çalışanların ranı %39, kas ağrısı şikayeti lan çalışanların ranı ise %36 dır. Kas ve iskelet sistemi hastalıkları sadece çalışanlara kişisel rahatsızlık vermek ve gelir kaybına sebep lmakla kalmayarak, aynı zamanda işletmeleri ve ulusal eknmileri de etkilemektedir. Bu tür rahatsızlıklar tüm çalışanları etkileyebilir, yine de işyerinde gerçekleştirilen görevlerin değerlendirilmesi, önleyici tedbirlerin alınması ve bu tedbirlerin etkili lup lmadığının düzenli larak takip edilmesi sayesinde kas ve iskelet sistemi hastalıkları kntrl altına alınabilmektedir. Genel Bilgiler İşle ilgili kas ve iskelet sistemi hastalıkları; kas, eklem, tendn, bağ, sinir ve kemik gibi vücut yapılarında ve lkalize lmuş kan dlaşım sisteminde görülen, yapılan iş ve işin yapıldığı rtamın etkisiyle gelişen ya da alevlenen bzukluklardır. Sayılan bu hastalıkları meslek hastalıkları başlığı altında tplamak da mümkündür. İşle ilgili kas ve iskelet sistemi hastalıklarının birçğu kümülatif rahatsızlıklardır ve uzun bir zaman byunca yüksek ya da düşük yğunluktaki yüklere tekrar tekrar maruz kalmanın snucunda rtaya çıkmaktadırlar. Bu hastalıklar genellikle sırt, byun, muzlar ve üst uzuvları etkilemekle birlikte alt uzuvları da etkileyebilirler. El bileğinde meydana gelen karpal tünel sendrmu gibi bazı kas ve iskelet sistemi hastalıkları iyi tanımlanmış ve klayca teşhis edilebilen semptmları nedeniyle sn derece belirgin bzukluklardır. Diğerlerinde ise sadece bir ağrı ya da rahatsızlık hissi bulunmakla birlikte belirgin bir bzukluk göze çarpmayabilir. 4

7 Kas ve İskelet Sistemi Hastalıklarının Oluşmasında Rl Oynayan Faktörler Fiziksel faktörler: Kuvvet uygulamak, örn. kaldırmak, taşımak, çekmek, itmek, araç kullanmak Hareketlerin tekrarlanması Biçimsiz ve statik duruşlar, örn. ellerin muz hizasından yüksekte tutulduğu duruş biçimleri ya da uzun süreli ayakta durmak veya turmak Titreşim Sğuk ya da aşırı sıcak Kötü ışıklandırma, örn. kazaya sebep labilir Yüksek gürültü düzeyleri, örn. vücudun gerilmesine sebep labilir Organizasynla ilgili ve psikssyal faktörler: İş yükünün çk fazla lması, gerçekleştirilen görevler üzerinde bir kntrl mekanizmasının bulunmaması ve tnmi düzeyinin düşük lması İş memnuniyetinin düşük lması Yüksek hızda, tekrarlı, mntn çalışma Meslektaşlardan, gözetmenlerden ve yöneticilerden yeterince destek alınamaması Bireysel Faktörler: Geçmişe yönelik sağlık öyküsü Fiziksel kapasite Yaş Obezite Sigara tiryakiliği 5

8 Rmatid Artrit Rmatid artrit, eklem zarında inflamasyna neden larak kemikleri ve kıkırdakları etkileyen ve nihayetinde bunlara hasar veren krnik bir sistemik inflamatuvar hastalıktır. Her ne kadar RA herhangi bir eklemde başlayabilse de, en yaygın larak el parmakları, eller ve el bileklerindeki daha küçük eklemlerde başlar. Araştırmacılar, RA nın nedenlerinin ve tedavisinin daha iyi anlaşılmasında büyük bir mesafe katetmiştir. Rmatid artritte ağrı ve inflamasynu hafifletmekle kalmayıp, aynı zamanda hastalığın ilerlemesini yavaşlatan ve böylece hareketlilik kapasitesinin kısıtlanmasına ve günlük işlerin yapılmasının zrlaşmasına neden lan kıkırdak ve kemik harabiyetini azaltmaktadır. Genel Bilgiler RA; eller, ayaklar ve el bileklerinde ağrı, şişkinlik ve sertliğe neden lur ve genelde eklem harabiyetine yl açar. Osteartritten farklı larak, eklemlerin aşınıp yıprandığı en yaygın artrit frmu lan RA, eklemlerin iltihaplanarak eklemlerin iç bölümlerinin ve çevresindeki kemiğin hasar görmesine neden lan bir timmün hastalıktır. RA genellikle selim bir şekilde seyretmez ve yüksek randa mrbidite, hareketlerde kısıtlılık ve mrtalite ile ilişkilidir. Hastalığın nedeni bilinmese de araştırmacılar, genetik eğilim dahil, birçk faktörün timmün reaksiynu etkileyebileceğine inanmaktadır. Araştırmacılar şimdi RA nın tek bir hastalık veya rtak özellikler taşıyan birkaç farklı hastalığın birleşimi lup lmadığını tartışmaktadır. RA lı hastaların ömür beklentisi 5 ila 10 yıl kısalır, ancak mrtalite ranı zamanında tanı ve düzenli tedavi alan hastalarda daha düşüktür. RA ile yaşayanların yüzde 50 ye kadar lan bölümü hastalık başladıktan snraki 10 yıl içerisinde çalışmakta ldukları işlerinden ayrılıp malulen emekli lmak durumunda kalır. Fnksiynel bzukluğu ve geri dönüşümsüz eklem hasarını geciktirmek için zamanında tanı ve dğru tedavi şarttır. 6

9 Epidemiylji Dünyada görülme sıklığı % 0.5 %2.5 arasındadır. Bunların yaklaşık yüzde 70 i kadındır ve hastalık nları genellikle yaşamlarının en güzel döneminde, genelde 30 ila 50 yaş arasında vurur. Her ne kadar RA erkeklere kıyasla kadınlarda daha fazla lsa da, hastalık geliştiğinde erkekler genellikle bundan daha şiddetli bir şekilde etkilenir. Türkiye de yaklaşık 350,000 RA hastası vardır. Tanı ve Tedavi RA hastalığın erken evrelerinde teşhis edilmesi zr sinsi bir hastalıktır. Çünkü RA nın erken bulgu ve belirtileri diğer birçk hastalığı taklit eder. Tek bir test veya fiziksel bulgu tanıyı teyit etmez. Kan testlerinin RA nın tanısına yardımcı lduğu düşünülmektedir. RA lı kişilerde eritrsit sedimentasyn ranı daha yüksek lma eğilimindedir; bu durum vücuttaki bir inflamatuvar sürecin varlığına işaret eder. Bir diğer yaygın kan testi rmatid faktördür. Hekimler eklemlerde rmatid artritin zaman içerisinde nasıl ilerlediğini izlemek için röntgen çekilmesini tavsiye edebilir. RA lı kişilerin yaklaşık yüzde 70 inde belirtiler başladıktan snraki iki yıl içerisinde eklemlerin hasar gördüğü röntgenle kanıtlanmıştır. Uzun süreli engellilik ptansiyeline rağmen, agresif tedavinin fnksiynel bzukluğu ve geri dönüşümsüz eklem hasarını önlediği veya en azından geciktirdiği gösterilmiştir. İlaçlar, ağrının dindirilmesi ve eklem hasarının önlenmesi veya yavaşlatılması için eklemlerdeki inflamasynu azaltabilir. Uğraş terapisi veya fizik tedavi RA lı kişilere eklemlerini nasıl kruyacaklarını öğretebilir. Eklemler RA nedeniyle şiddetli düzeyde hasar görmüşse ameliyat gerekebilir. 07

10 Ankilzan Spndilit Ankilzan spndilit, öncelikle murga ve murga eklemlerinde inflamasyna neden lan bir artrit türüdür. Ankilz, kaynaşma, spndilit ise murga inflamasynu anlamına gelir. İlerlemiş AS, murga üzerinde yeni kemik luşumuna neden larak murganın sabit bir knumda kaynaşmasına yl açar. Tipik larak AS nin ilk belirtileri kademeli larak gelişir ve bunlar arasında bel ve kalçada sık sık beliren ağrı ve tutukluk yer almaktadır. Genel Bilgiler Sırt ağrısına ek larak, diğer belirtiler arasında iştah kaybı, halsizlik, kansızlık ve göz inflamasynu (üveit) yer almaktadır. AS li kişilerin yaklaşık üçte birinde sistemik belirtiler vardır. AS li hastaların neredeyse yarısında ince ve kalın bağırsaklarda asemptmatik inflamasyn luşur ve hastaların yüzde 5 ila 10 unda bu durum semptmatik inflamatuvar bağırsak hastalığına dönüşebilir. Hastalık ilerledikçe murga krnik larak iltihaplanabilir veya kaynaşmış labilir ve bu durum hareket etme kapasitesini ciddi randa sınırlayabilir. Öne dğru eğilmek genelde ağrıyı giderdiğinden çğu kişi kambur durabilir ve bu da vücudun duruşu etkileyebilir. Ülkemizde AS hastalarının rtalama emeklilik yaşı 36 lup, bu hastalar en aktif iş yaşamlarının sürdüğü yıllarda hastalığı nedeniyle işsiz kalmaktadır. Epidemiylji Dünyada görülme sıklığı % %1.5 arasındadır. Erkeklerde AS gelişme lasılığı kadınlara kıyasla üç misli daha yüksektir. AS genelde 15 ila 40 yaş arasında başlar. Ortalama başlangıç yaşı 26 dır. Her ne kadar AS nin şiddeti kişiden kişiye değişse de, hasta lan bazı kişiler engelli labilir; ilerleyici AS li hastalarda ağır defrmiteler luşabilir. 8

11 Hastalığın nedeni bilinmemektedir, ancak genetik rl ynayabilir: AS li kişilerin yüzde 95 i rtak bir genetik göstergeye sahiptir, ancak bu genetik göstergeye sahip lmak bir kişide hastalığın gelişeceği anlamına gelmez. Türkiye de yaklaşık 350,000 AS hastası vardır. Tanı ve Tedavi AS nin tanısı, belirtiler, röntgen ve kan testlerini kapsayan hasta geçmişine dayanır. AS için kullanılan mevcut tedaviler hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak üzere bel ve eklem ağrısını dindirmeye yöneliktir. Mevcut tedaviler şu an için hastalığı tamamen durduramamaktadır. Ancak hastaların yaşam kalitelerini düzeltmekte ve ileride luşacak fnksiynel kayıpları azaltmakta ya da önlemektedir. AS tedavileri arasında nn-sterid anti-inflamatuvar ilaçlar (NSAİ ler), hastalığı mdifiye edici anti-rmatizmal ilaçlar (DMARD ler), krtiksteridler ve tümör nekrz faktörü (TNF) antagnistleri yer almaktadır Yılları Yürütme Kurulları Arka Plan ve Özeti Krnik Hastalıklar Perspektifinden Rmatid Artrit ve Ankilzan Spndilit Çalışması için başlatılan yürütme kurullarının ilki 2011 yılının ağusts ayında Prf.Dr.Selami Akkuş, Prf.Dr.Şebnem Ataman, Prf.Dr.Yaşar Karaaslan, Prf.Dr.Salih Pay, Prf.Dr.Yavuz Sanisğlu, Dç.Dr.Mehmet Uğurlu, Dç.Dr.Yusuf Üstü, Dr.Ali Edizer, Dr.Ercan Bal ve Dr.Ertuğrul Eğin in katılımlarıyla gerçekleştirilmiştir. Serinin ilk tplantısında knuyla ilgili tanı tedavi rehberlerinin luşturulması, aile hekimliğinde bu hastalıkların incelenmesi ve sağlık hizmet sunucularında insan kaynakları açısından değerlendirilmesi için 3 çalışma grubunun luşturulmasını karar verilmiştir. Yürütme kurulları ile birlikte yapılan araştırma ve çalışmaların snucunda aşağıdaki çıktılar elde edilmiş ve ülke sağlık sistemine kazandırılmıştır. 9

12 a. Aile Hekimliği Araştırması Rmatid Artrit (RA) ve Ankilzan Spndilit (AS) Aile Hekimliği (AH) Araştırması 542 aile hekimiyle yapılan araştırma ile; aile hekimlerinin rmatid artrit ve ankilzan spndilit hastalıklarında kendi rlleri, eğitim ihtiyaçları hakkındaki algısı araştırılmış ve bilgi birikimleri değerlendirilmiştir. Çalışma snuçları ilgili paydaşlarla paylaşılmış ve knuyla ilgili adımlar atılmıştır. Özellikle RA ve AS tanısı için yapılan tahlil ve tetkiklerle ilgili snuçlardan yla çıkılarak Yıldırım Beyazıt Üniversitesi nin uzaktan eğitim yöntemi ile düzenlemiş lduğu Aile Hekimliği 2. Aşama Uyum Eğitimleri nde yer alan Kas ve Eklem Hastalıkları mdülünde Artritler ile Rmatid Artrit ve Ankilzan Spndilit eğitimlerinin öncelikli yer alması sağlanmıştır. 10

13 b. Birinci Basamak Ön Tanı Frmları Rmatid artrit ve ankilzan spndilit için Birinci Basamak Ön Tanı Frmları luşturularak hayata geçirilmiştir. c. Birinci Basamak RA ve AS Kanıta Dayalı Rehber Çalışmaları Birinci basamakta rmatid artrit ve ankilzan spndilit hastalıklarının daha etkin ve verimli takip edilebilmesi adına rehber çalışmaları yayımlanmıştır. 11

14 Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları Perspektifinden İş Gücü Kayıpları Yürütme Kurulu Prf.Dr.Salih Pay Gülhane Askeri Tıp Akademisi Rmatlji B.D. Prf.Dr.Yaşar Karaaslan Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Rmatlji B.D. Prf.Dr.Şebnem Ataman Ankara Üniversitesi İbn-i Sina Tıp Fakültesi Rmatlji B.D. Prf.Dr.Hatice Bdur Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi FTR A.D Dr.Hınç Yılmaz Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi Hastane Yöneticisi Dr.Engin Tutkun Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi Başhekim Yardımcısı Dr.Oğuzhan Özkan Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi Başhekim Yardımcısı Dr.Ertuğrul Eğin Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Ersy Sağlıklı Hayatı Teşvik ve Sağlık Plitikaları Derneği Başkanı Çalışmaya Destek ve Paylaşım Tplantısı Katılımcıları Uzm.Dr.Hasan Çağıl Sağlık Bakanlığı Müsteşar Danışmanı Dr.İsmail Kaya Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Özellikli Hizmetler Daire Başkanı Dr.Ayşegül Gençğlu Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü Dr.Salih Çalık İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesi Yöneticisi Dr.Özkan Kaan Karadağ İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesi Uzm.Dr.Fikri Ak Ankara Fizik Tedavi ve Rehabilitasyn Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yöneticisi Adnan Ağır İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Dr.İsmail Saygılı MAN Türkiye Fabrikası İş Yeri Hekimi 12

15 Çalışma Metdljisi Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi himayesinde üç adet yürütme kurulu tplantısı gerçekleştirilmiştir. Bu tplantılar; 1- Planlama Tplantısı Yürütme kurullarında yapılması planlanan çalışma ve araştırmaları yürütmek üzere çalışma grupları ve knuları luşturulmuştur; I. Çalışan İşçilerde Kas ve İskelet Hastalıklarının Tespiti Araştırma Grubu (Prf.Dr.Salih Pay, Prf.Dr.Yaşar Karaaslan, Prf.Dr.Şebnem Ataman, Prf.Dr.Hatice Bdur, Mehmet Ersy) II. Elle Taşıma Yönetmeliği ve Öneriler Çalışma Grubu (Dr.Hınç Yılmaz, Dr.Engin Tutkun, Dr.Oğuzhan Özkan, Adnan Ağır, Dr. İsmail Saygılı, Mehmet Ersy) 2- Değerlendirme Tplantısı Çalışma grupları, yürüttükleri çalışmalarla ilgili ilerlemeleri yürütme grubu ile paylaşarak aşağıdaki hususlarda değerlendirmelerde bulunmuştur : Çalışan işçilerde kas ve iskelet sistemi hastalıklarının ülkemizdeki mevcut durumu Kas ve iskelet sistemi hastalıklarının neden lduğu iş gücü kayıplarının değerlendirilmesi anket çalışma metdljisi aktarımı Prf.Dr.Salih Pay tarafından sunulan Sağlıklı İşgücü Türkiye Rapru sunumu ve genel değerlendirmesi Dr.Engin Tutkun tarafından mevcut Elle Taşıma Yönetmeliği nin değerlendirmesi Dr.İsmail Saygılı tarafından Man Türkiye Fabrikası nda kas ve iskelet sistemi hastalıkları ile diğer hastalıklara dair iş yerinde yapılan iyileştirmeler ve alınan snuçlar sunumu Çalışanlarda iş gücü kayıplarına neden lan kas ve iskelet sistemi hastalıklarından RA ve AS nin önemi hakkında değerlendirmeler 3- Paylaşım ve Genel Değerlendirme Tplantısı Destek veren kurum ve kuruluşların katılımı ile tplantı gerçekleştirilmiştir. Çalışma grupları yapmış ldukları çalışma ve analizleri takdim ederek serbest tartışma biçiminde önerilerini paylaşarak tplantıyı snlandırmışlardır. 13

16 Paylaşım Tplantısı Açılışı Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi nin ev sahipliğinde yapılan paylaşım tplantısının başlangıcında Sağlıklı Hayatı Teşvik ve Sağlık Plitikaları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ersy tarafından önceki yürütme kurulu çalışmaları ve sn yürütme kurulu çalışması hakkında genel bilgiler verilmiştir. Giriş Türkiye nin de içinde lduğu gelişmiş ve gelişmekte lan ülkelerin en ciddi sağlık srunu krnik hastalıklar ve bu hastalıkların yönetimidir. Afrika kıtasında, özellikle rtalama yaşam ömrünün 46 yaşlarda lduğu Güney Sudan gibi dünyanın az gelişmiş ülkerinde halen bulaşıcı hastalıklarla mücadele ön planda iken bahsetmiş lduğumuz hem finansal hem yönetim açısından refah seviyesinin yüksek lduğu ülkerlerde bulaşıcı lmayan krnik hastalıklar, devletlerin en büyük sağlık tehdidi knumunda bulunmaktadır. Kas ve iskelet sistemi hastalıkları da bulaşıcı lmayan krnik hastalıklar içinde dünyada görülme sıklığı açısından ön sıralarda gelmektedir. Özellikle rmatid artrit ve ankilzan spndilitin hastalar ve sağlık sistemine vermiş lduğu direkt ve dlaylı maliyetler göz önünde bulundurulduğunda, bu hastalıkların multidisipliner bir bakış açısıyla ele alınması kaçınılmazdır. Kas ve iskelet sistemi hastalıklarından kaynaklanan sağlık srunlarının sağlık harcamalarına negatif maliyet etkileri lduğu kadar işten ayrı kalma, erken emekliliğe sebep lma ve bireylerin ruhsal açıdan kendilerini kötü hissetmesine bağlı yaşam knfrlarının azalması önemsenmesi gereken knular larak düşünülmelidir. Türkiye nin genç nüfusu yüksek ve kas gücüne bağlı iş klları yaygın bir ülke lduğu düşünüldüğünde kısa ve rta vadede bu hastalıkların yaygınlaşmasını engelleyecek, iş yeri güvenliğini artıracak, erken tanıyı teşvik edecek ve hastaların bilinçlenmesini sağlayacak çalışmalar ile iyileştirmelerin yapılması ülke sağlık düzeyi ve eknmisi açısından önemlidir. 14

17 Kas ve İskelet Sistemi Hastalıklarının Neden Olduğu İş Gücü Kaybı İle İlgili İşyeri Hekimlerinin Görüşlerinin Değerlendirilmesi Çalışması Kas ve İskelet Sistemi Hastalıklarının Neden Olduğu İş Gücü Kaybı İle İlgili İşyeri Hekimlerinin Görüşlerinin yansıtıldığı anket çalışması Prf.Dr.Salih Pay tarafından yürütme kurulu üyeleri ve diğer katılımcıları ile paylaşılmıştır. Anket Metdljisi ve Kapsamı Ankara, İzmit ve Knya illerinde bulunan 6 sanayi kuruluşuna önceden randevu alınarak mesai saatlerinde günübirlik randevular gerçekleştirilmiştir. Yüz yüze yapılan anketler öncesinde; anketin amacı, snuçlarının nasıl kullanılacağı ve anketin sunulacağı kurulun yapısı hakkında işyeri hekimlerine bilgi verilmiştir. Anketin yapılması esnasında; anketin bir örneği işyeri hekimlerine klay takip edebilmeleri için verilmiş, srular anketi gerçekleştiren kişi tarafından açıklanmış ve srulmuş, alınan cevaplar ayrı bir anket frmuna anketi yapan kişi tarafından işlenmiştir. Anketin tamamlanması en az 50 dakika en fazla 85 dakika sürmüştür. Ankete Ankara, İzmit ve Knya illerinde faaliyet gösteren 6 işletmeden tplam 7 işyeri hekimi katılmıştır. Katılan hekimlerden kişisel görüşlerini belirtmeleri istenmiştir. Ankete katılan hekimler srgulanan hastalıklara sahip hasta sayılarını vermişlerdir. Herhangi bir rakam belirtilmemesi durumunda bu hastalığa sahip çalışanın lmadığı kabul edilmiştir. Verilen hasta sayıları, çalışan sayısına ranlanarak hastalığa ait prevalans hesaplanmıştır. Ankete katılan hekimler; 496 Kadın 4491 Erkek Olmak üzere tplam 4987 çalışana hizmet sunmaktadır. 15

18 Çalışma Snuçları Ankete katılan hekimlerin çalıştığı işletmelerin %66.7 sinde sağlık merkezi mevcutken %33.3 ünde muayene dası bulunmaktadır. İşletmelerin üçte birinde labratuvar birimi, altıda birinde radylji birimi bulunmaktadır. Çalışmada yer alan tüm işletmelerde günlük muayene yapılmakta ve aşağıdaki kayıtlar tutulmaktadır. Çalışanların sağlık kayıtları Günlük muayene kayıtları Sevk kayıtları Omurga Hastalıklarının Görülme Sıklığı Çalışmada iş yeri hekimleri araştırmaya knu lan çalışanlarda murga hastalıkları görülme sıklığının rtalama %3,8 lduğunu belirtmişler ve en çk rapr edilen hastalığın da %3,06 ile diskpatiler lduğunu aktarmışlardır. Ankilzan spndilitin görülme sıklığı %0,18 iken bu rakam Türkiye nüfusunda ankilzan spndilitin görülme sıklığı lan %0,49 un altındadır. Omurga Hastalıklarında Muayeneye Çıkma Ankilzan spndilit de dahil lmak üzere murga hastalıklarına sahip çalışanların tamamı 1 yıl içinde sağlık merkezinde veya muayene dasında muayene lmaktadır. 2. ve 3. basamak hastanelere 1 yıl içinde başvurma ranı %45,8 dir. Tüm çalışanlarda ankilzan spndilit %51,5 ile en sık 2. ve 3. basamak hastanelere başvurulan hastalık larak öne çıkmaktadır. 16

19 Ankilzan spndilit hastalığı lan tüm çalışanların %51,5 i iş yeri muayenelerinin dışında 2. ve 3. basamak hastanelere başvurmaktadır. Hastanelere yıllık rtalama başvuru sayısı 2,7 kez larak raprlanmıştır. Omurga Hastalıklarında Muayeneye Bağlı İş Gücü Kayıpları Omurga hastalığı lan çalışanlar iş yerlerindeki sağlık merkezine başvurduklarında rtalama 20 dakika işten ayrı kalmaktadır. Ankilzan spndiliti lan çalışanlarda bu süre 15.8 dakikadır. Omurga hastalıkları lan çalışanlar 2. ve 3. basamak hastanelere başvurduklarında tüm murga hastalıklarında rtalama 1.2 gün işten ayrı kalırken ankilzan spndilit için işten ayrı kalma süresi 1.3 gündür. Ankilzan spndilit hastaları yıllık rtalama 1.3 gün işten ayrı kalmaktadır. Hastalığın prgresynu ve ciddiyeti düşünüldüğünde işten ayrı kalma süresi düşük kalmaktadır. Omurga Hastalıklarında Alınan Raprlar Omurga hastalığı lan çalışanların %61,6 sı iş yerindeki sağlık merkezinden rapr almaktadır. Bu ran ankilzan spndiliti lan çalışanlarda %50 larak gerçekleşmektedir. Tüm murga hastalıklarında çalışanların rtalama rapr süresi 1.8 gün iken ankilzan spndilit için bu süre 0.5 gündür. 2. ve 3. basamak hastanelerden tüm murga hastalıklarına sahip çalışanların %54.5 i rapr almaktadır. Ankilzan spndiliti lan çalışanlarda bu ran %66.7 dir. İstirahat rapr sürelerine bakıldığında ise sırasıyla tüm murga hastalıklarında 5 gün, ankilzan spndilitte 2 gündür. 17

20 Ankilzan spndilit hastaları iş yerinden yıllık rtalama 0.5 gün istirahat rapru alırken bu süre 2. ve 3. basamak hastanelerden alınan raprlarda 2 gündür. Periferik Eklem Hastalıklarının Görülme Sıklığı Çalışmada iş yeri hekimleri araştırmaya knu lan çalışanlarda tüm periferik eklem hastalıkları görülme sıklığının rtalama %3,72 lduğunu belirtmişler ve en çk rapr edilen hastalığın da %3,40 ile tendinit, artralji ve servikal kas ağrısının da içinde lduğu diğer hastalıkların lduğunu aktarmışlardır. Rmatid artritin çalışanlarda görülme sıklığı %0,05 iken bu rakam Türkiye nüfusunda rmatid artritin görülme sıklığı lan %0,50 nin altındadır. Periferik Eklem Hastalıklarında Muayene Sıklığı Rmatid artrit de dahil lmak üzere tüm periferik eklem hastalıklarına sahip çalışanların %83,5 i 1 yıl içinde sağlık merkezinde veya muayene dasında muayene lmaktadır. 2. ve 3. basamak hastanelere 1 yıl içinde başvurma ranı %36,1 dir. Tüm çalışanlarda rmatid artrit %51,5 ile en sık 2. ve 3. basamak hastanelere başvurulan hastalık larak öne çıkmaktadır. Rmatid artrit hastalığı lan tüm çalışanların %51,5 i iş yeri muayenelerinin dışında 2. ve 3. basamak hastanelere başvurmaktadır. Hastanelere yıllık rtalama başvuru sayısı 2,7 kez larak bildirilmiştir. 18

21 Periferik Eklem Hastalıklarında Muayeneye Bağlı İş Gücü Kayıpları Periferik eklem hastalıkları lan çalışanlar iş yerlerindeki sağlık merkezine başvurduklarında rtalama 36.7 dakika işten ayrı kalmaktadır. Rmatid artriti lan çalışanlarda bu süre 15.8 dakikadır. Tüm periferik eklem hastalıkları lan çalışanlar 2. ve 3. basamak hastanelere başvurduklarında tüm periferik eklem hastalıklarında rtalama 1.2 gün işten ayrı kalırken rmatid artrit için işten ayrı kalma süresi 1.3 gündür. Rmatid artrit hastaları yıllık rtalama 1.3 gün işten ayrı kalmaktadır. Rmatid artrit hastalığı için bu sürenin daha uzun lması beklenmektedir. Tüm periferik eklem hastalığı lan çalışanların %49,9 u iş yerindeki sağlık merkezinden rapr almaktadır. Bu ran rmatid artriti lan çalışanlarda %50 larak gerçekleşmektedir. Tüm periferik eklem hastalıklarında çalışanların rtalama rapr süresi 1.3 gün iken rmatid artrit için bu süre 0.5 gündür. 2. ve 3. basamak hastanelerden tüm periferik hastalıklara sahip çalışanların %42 si rapr almaktadır. Rmatid artriti lan çalışanlarda bu ran %66.7 dir. İstirahat rapr sürelerine bakıldığında ise tüm periferik eklem hastalıklarına sahip çalışanlar 2.5 gün istirahat rapru almaktadır. Rmatid artriti lan çalışanlar için bu süre 2 gündür. Rmatid artrit hastaları iş yerinden yıllık rtalama 0.5 gün istirahat rapru alırken bu süre 2. ve 3. basamak hastanelerden alınan raprlarda 2 gündür. 19

22 Sağlık Merkezinde Yapılan Tetkikler Çalışmanın bu kısmında yapılan hesaplamalar sadece iş yeri hekimleri tarafından var larak rapr edilen tetkikler için yapılmıştır. Ortalama Ortalama Ortalama Ortalama Tam kan say m Sedimentasyn h z Alkalen fsfataz Direk radygrafi Omurga hasta klar Omurga hasta klar Omurga hasta klar Omurga hasta klar Yap lan hasta yüzdesi 32.5 Yap lan hasta yüzdesi 35.0 Yap lan hasta yüzdesi 12.5 Yap lan hasta yüzdesi 20.0 Y ll k i lem miktar (adet) 0.5 Y ll k i lem miktar (adet) 0.4 Y ll k i lem miktar (adet) 0.3 Y ll k i lem miktar (adet) 0.2 Periferik eklem hasta klar Periferik eklem hasta klar Periferik eklem hasta klar Periferik eklem hasta klar Yap lan hasta yüzdesi 32.5 Yap lan hasta yüzdesi 35.0 Yap lan hasta yüzdesi 12.5 Yap lan hasta yüzdesi 20.0 Y ll k i lem miktar (adet) 0.5 Y ll k i lem miktar (adet) 0.4 Y ll k i lem miktar (adet) 0.3 Y ll k i lem miktar (adet) 0.2 C reaktif prtein Rmatid faktör Kreatinin kinaz Omurga hasta klar Omurga hasta klar Omurga hasta klar Yap lan hasta yüzdesi 40.0 Yap lan hasta yüzdesi 25.0 Yap lan hasta yüzdesi 12.5 Y ll k i lem miktar (adet) 0.4 Y ll k i lem miktar (adet) 0.3 Y ll k i lem miktar (adet) 0.3 Periferik eklem hasta klar Periferik eklem hasta klar Periferik eklem hasta klar Yap lan hasta yüzdesi 40.0 Yap lan hasta yüzdesi 25.0 Yap lan hasta yüzdesi 12.5 Y ll k i lem miktar (adet) 0.4 Y ll k i lem miktar (adet) 0.3 Y ll k i lem miktar (adet) 0.3 Elle Taşıma Yönetmeliği İnceleme ve Değerlendirme Çalışması Elle Taşıma Yönetmeliği ve Öneriler Çalışma Grubu, birinci ve ikinci yürütme kurullarının yapıldığı tarihlerde yürürlükte lan tarihli Elle Taşıma Yönetmeliği hakkında değerlendirmelerine devam ederken, Çalışma ve Ssyal Güvenlik Bakanlığı tarihinde yeni Elle Taşıma Yönetmeliği ni resmi gazetede yayınlamış ve yürürlüğe kymuştur. Bu tarih itibariyle çalışmalarını tekrar gözden geçiren çalışma grubunun gözlem ve değerlendirmeleri, Dr.Engin Tutkun tarafından yürütme kuruluna aktarılmıştır. Yeni Yönetmelik ve Beklentiler 2004 yılında yayınlanan yönetmelik ile 2013 tarihinde yayınlanan yönetmelik arasında ciddi bir fark bulunamamıştır. Bundan yla çıkarak Elle Taşıma Yönetmeliği ile ilgili Türkiye için daha faydalı lması adına bazı öneriler ve iyileştirmeler önerilmiştir. 20

23 MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik; a) 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine dayanılarak, b) Avrupa Birliğinin 29/5/1990 tarihli ve 90/269/EEC sayılı Knsey Direktifine paralel larak hazırlanmıştır. Madde 3 ün b bendi ile ilgili larak ilgili dkümanın incelenerek AB ile uyum çerçevesinde Türkiye ile uyumlu hale getirilmesi yararlı lacaktır. MADDE 6 (1) İşveren, yükün elle taşınmasının kaçınılmaz lduğu durumlarda; a) İşin mümkün lduğu kadar sağlık ve güvenlik şartlarına uygun yapılabilmesi için işyerinde gerekli düzenlemeleri yapar. Madde 6 nın a bendi tamamen muğlak ifadeler içermekte lup tanımların net ifadelerle bilimsel larak ifade edilmesi ve uygulanabilir lması gerekmektedir. Yükle İlgili Risk Faktörleri 1. Yükün özellikleri Yük; Çk ağır veya çk büyükse, Kaba veya kavranılması zrsa, Dengesiz veya içindekiler yer değiştiriyrsa, Vücuttan uzakta tutulmasını veya vücudun eğilmesini veya bükülmesini gerektiren bir knumdaysa, Özellikle bir çarpma halinde yaralanmaya neden labilecek yğunluk ve şekildeyse, elle taşınması, bilhassa sırt ve bel incinmesi riskine neden labilir. 21

24 İş; 2. Fiziksel güç gereksinimi Çk yrucu ise, Sadece vücudun bükülmesi ile yapılabiliyrsa, Yükün ani hareketi ile snuçlanıyrsa, Vücut dengesiz bir pzisynda iken yapılıyrsa, bedenen çalışma şekli ve harcanan güç, bilhassa sırt ve bel incinmesi riskine neden labilir. 3. Çalışma rtamının özellikleri Çalışılan yer, işi yapmak için yeterli genişlik ve yükseklikte değil ise, Zeminin düz lmamasından kaynaklanan düşme veya kayma tehlikesi varsa, Çalışma rtam ve şartları, çalışanların yükleri güvenli bir yükseklikte veya uygun bir vücut pzisynunda taşımasına uygun değil ise, İşyeri tabanında veya çalışılan zeminlerde yüklerin indirilip kaldırılmasını gerektiren seviye farkı varsa, Zemin veya üzerinde durulan yer dengesiz ise, Sıcaklık, nem veya havalandırma uygun değil ise, bilhassa sırt ve bel incinmesi riskini artırabilir. 4. İşin gerekleri Aşağıda belirtilen çalışma şekillerinden bir veya birden fazlasını gerektiren işler bilhassa sırt ve bel incinmesi riskine neden labilir. Özellikle vücudun belden dönmesini gerektiren aşırı sık veya aşırı uzun süreli bedensel çalışmalar, Yetersiz ara ve dinlenme süresi, Aşırı kaldırma, indirme veya taşıma mesafeleri, İşin gerektirdiği, çalışan tarafından değiştirilemeyen çalışma tempsu. 22

25 Yönetmeliğin en kritik ve yönlendirici lması gereken yeri Ek-1 bölümüdür. Ancak bakıldığında yönetmeliğin bu bölümündeki maddelerin tamamı muğlak ifadelerden luşmakta ve net tarifler içermemektedir. Her bir maddenin net birimlerle ve ifadelerle luşturulması elzemdir. Bununla birlikte cinsiyete, by-kil ranına, ergnmik değerlendirmelere göre uluslararası kabul görmüş tanımlar incelenip Türkiye şartlarına uyarlanabilir. Paylaşım Tplantısı Genel Değerlendirme 2011 yılından itibaren rmatid artrit ve ankilzan spndilit başta lmak üzere kas ve iskelet sistemi hastalıklarının tanısı, tedavisi, takibi ve seyrini kapsayan iyileştirmeler ve düzenlemelerin teşvik edilmesini kapsayan bu çalışmalar silsilesinin kapanış tplantısı Sağlıklı Hayatı Teşvik ve Sağlık Plitikaları Derneği nde gerçekleştirilmiştir. Yapılan araştırmalar ve çalışmaların paydaşlarca tartışıldığı ve yrumlandığı tartışma bölümünde çalışmaya ciddi değer katacak yrumlar ve düşünceler yürütme kurulunda paylaşılmıştır. Kas ve iskelet sistemi hastalıklarının iş gücüne etkilerinin araştırıldığı çalışma ve Elle Taşıma Yönetmeliği nin sn durumuna göre yapılan tartışmalar snrası atılması gereken adımlar da belirlenmiştir. Araştırma Snucu ve Yrumlar Tüm dünya geneline bakıldığında kas ve iskelet sistemi hastalıkları en sık görülen hastalıklardandır. 23

26 Avrupa da 100 milyn kişiyi etkiliyr AB de 40 milyndan fazla çalışanı etkiliyr AB de iş gücü kayıplarının %49 u kas ve iskelet sistemi hastalıkları nedenli Kas ve İskelet Sistemi Hastalıklarına Sahip Çalışanların Durumu Bireylerin beyanlarına göre yapılan bir araştırmada TÜİK verileri de göstermektedir ki; Türkiye de 15 yaş üstü bireylerde krnik hastalık srunu yaşayan bireylerin %12.8 i bel bölgesi kas ve iskelet sistemi prblemlerine, %9.1 i de rmatizmal eklem hastalıklarına sahiptirler. Özellikle çalışan bireylerde iş yeri şartları, çalışma saatleri, işin içeriği ve bireyin daha önceki sağlık durumu gibi knular kas ve iskelet sistemi hastalıklarının görülme sıklığını ve prgresynunu etkilemektedir. 14 Türkiye Erişkin Yaş Grubunda En Sık Görülen Hastalıklar TÜİK 12 %13,2 %12, %9,1 %14,8 %7,7 6 %6, Hipertansiyn Bel bölgesi ve Rmatizmal Ülser Diyabet iskelet sistemi eklem hastalığı 24 prblemleri

27 Bu veriler ışığında yürütme kurulları kapsamında yapılan iş yeri hekimi anket çalışması snuçları değerlendirildiğinde çarpıcı snuçlar rtaya çıkmaktadır. Kas ve iskelet sistemi hastalıklarının prevelansı Türkiye rakamları ile karşılaştırıldığında hem murga hastalıkları hem de periferik eklem hastalıkları kırılımında düşük çıkmaktadır. Kısaca belirtilmesi gerekirse bu hastalıklara sahip bireyler çalışmanın yapıldığı sektörlerde yk denecek kadar azdır. Hastalar tercih etmiyr ve edilmiyrlar? İşlerine devam edemiyr veya ettirilmiyrlar? Hastalıklarını gizliyr ve tedavilerini kendi lanaklarıyla sürdürüyrlar? İstirahat Süreleri Çalışmanın kritik snuçlarından bir tanesi de kas ve iskelet sistemi hastalıklarına sahip çalışanların istirahat süreleridir. Yapılan başka bir araştırmanın snuçlarına göre Avrupa ülkeleri arasında Türkiye de çalışan rtalama istirahat süresi 4.6 gün iken haftalık rtalama çalışma süresi 52.9 saat çıkmıştır. Türkiye bu açıdan istiraharat günü larak en düşük sayılara sahipken haftalık çalışma saatlerinde en fazla çalışılan ülke larak görülmektedir. Çalışan Ortalama İstirahat Süresi Haftalık Ortalama Çalışma Süresi Türkiye İngiltere Almanya Rmanya Fransa Macaristan Plnya Çek Cumhuriyeti Bulgaristan

28 Rmatid artrit ve ankilzan spndilit gibi kas ve iskelet sistemi hastalıklarına sahip bireylerin istirahat sürelerine de bakıldığında süreler düşük görünmektedir. Özellikle bu hastalıkların prgresynu ve takibinin önemi düşünülecek lursa az lan istirahat süreleri bazı yrumları da beraberinde getirmektedir. Rmatid artrit ve ankilzan spndilit gibi hastalıkların hafif frmuna sahip bireyler çalışmaktadır? İşveren baskı yapmaktadır? Hasta işini kaybetme krkusu ile hareket etmektedir? 7 gün ve üzeri istirahatler SGK tarafından ödendiği için dikkate alınmayan istirahat kayıtları vardır? Birinci Basamakta Tanı ve Tedavi 2011 yılında başlatılan ve 2012 yılında tamamlanan yürütme kurullarının snunda vurgulanan rmatid artrit ve ankilzan spndilit gibi kas ve iskelet sistemi hastalıklarının birinci basamaktan itibaren tanı ve tedavisinin hastalara başlanarak takip altına alınması knusu bu çalışma snunda da iş yeri hekimlerinin süreçteki önemini rtaya kymaktadır. Özellikle önceki yürütme kurulu snrasında ciddi bir halk sağlığı srunu lan bu hastalıkların birinci basamakta farkındalığının artırılması için Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Aile Hekimliği 2. Aşama Uyum Eğitimleri nde kas ve iskelet sistemi hastalıklarının eğitimlerini müfredata dahil etmesi önemli bir kilmetre taşı lmuştur. Hastalık Yükü Çalışma snucunda kas ve iskelet sistemi hastalıklarının dğrudan ve dlaylı maliyetlerine bakıldığında ülke eknmisine ciddi bir yük getirdiği gerçeği rtaya çıkmaktadır. Özellikle istirahat süreleri, hastalık görülme sıklık ranlarının Türkiye rtalamalarının altında kalması iki snucu rtaya çıkarmaktadır. 26

29 Birinci larak, elde edilen veriler ışığında çıkan maliyetlerin dışında gizli maliyetler de vardır. Özellikle hastalar kendi imkanları ile hastalıklarını gizleyip tedaviye devam ediyr ihtimali düşünülecek lursa kayda alınmayan bir maliyetten söz edilebilir. İkincisi; bu hastalıklara sahip bireyler çalışma imkanlarına sahip değiller veya erken emeklilik durumları rtaya çıkıyrsa ülke ve aile eknmisine katkı sağlayamamanın verdiği negatif etkiler vardır. Yürütme Kurulu Plitika Önerileri 1. Tanı ve Tedaviye Yönelik Öneriler Bu çalışma snrası birinci basamakta özellikle rmatid artrit ve ankilzan spndilit gibi hastalıkların daha verimli takip edilebilmesi için frmlar hazırlanabilir ve kullanıma açılabilir. Hazırlanacak frmun basit, uygulanabilir ve snuca hitap eden frmatta hazırlanması önemlidir. Bu çalışma snrasında da iş yeri hekimlerinin rmatid artrit ve ankilzan spndilit gibi kas ve iskelet sistemi hastalıklarına sahip çalışanları daha verimli ve sağlıklı takip etmeleri adına çalışmalar ve düzenlemeler yapılmalıdır. Birinci basamakta tedavi imkanları artırılmalıdır. 2. ve 3. basamağa sevk ihtiyacı azaltılmalıdır. İş yeri hekimleri ile birinci basamakta görev yapan aile hekimlerinin bilgi ve beceri düzeylerini artırmaya devam edilmelidir. 2. Hastalık Yükünü Azaltmaya Dair Öneriler Bu çalışma snuçlarını anlamlı hale getirmek ve devamını sağlamak adına kas ve iskelet sistemi hastalıklarının tedavilerinin yapıldığı kliniklerde hastaların beyanlarına dayanan bir çalışma yapılması ve snuçlarının araştırılması faydalı lacaktır. Hem günümüzde hem de gelecekte kas ve iskelet sistemi hastalıklarının düzenli takibi, bireylerin tpluma ve iş imkanlarına kazandırılması knusu tüm paydaşlarca sahiplenilmelidir. 27

30 3. Elle Taşıma Yönetmeliği ve Yönergeler İçin Öneriler Türkiye açısından bakıldığında; hızla büyüyen eknmi ve gelişen iş alanları, çalışma knusu lan kas ve iskelet sistemi hastalıklarının izlenmesi açısından da snuçlar dğurmaktadır. Devlet tarafından işveren ve işçi gözetimi yapılarak yönetmeliklerin dünya ve AB standartlarında detaylandırılmış ve uygulanabilir larak yayınlanması elzemdir yılı Elle Taşıma Yönetmeliği ne ek larak hazırlanacak iş yerinde çalışanların çalışma düzenlerini ve iş yapış şekillerini betimleyecek şekilde yönergelerin hazırlanması da knunun ele alınması açısından ciddi bir gelişme lacaktır. İş yerlerinde çalışanları değerlendirirken birçk faktörü göz önünde bulundurmak, işçinin antrpmetrik değerlendirmesini yapmak, işin parametrelerini ölçmek ve işçinin işe uygunluğunu değerlendirmek, çalışma yönergelerini işe başlangıçta ve belirli periytlarla işçilerle paylaşmak, knuya özel eğitimlerle işçileri bilinçlendirmek kritik rl ynamaktadır. Yönerge Örneği (HSE-UK) Ergnmik Prensip Eklemler nötral pzisynda lmalıdır Taşınan ağırlık vücuda yakın lmalıdır Öne eğilme ve zrlanma engellenmeli Yapılacak düzenlemelerin snucunda standartları lan, ülke eknmisine sürdürülebilir katkı sağlayan ve hastalık yüklerini minimize eden bir mdele sahip lmak hedeflenmelidir. 28

31 Kapanış Yürütme kurulu tplantısı kapanışında Sağlıklı Hayatı Teşvik ve Sağlık Plitikaları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ersy tarafından bütün paydaşlara katkılarından dlayı teşekkür knuşması yapıldı. Tplantı esnasında alınan ntların ileride yapılması planlanan çalışmalara ışık tutacağı belirtildi. Ülke açısından faydalı bir kaynak lacağı düşünülen yürütme kurullarının çalışmaları ve snuçlarının bir rapr haline getirildikten snra paydaşlar ve kamuyu ile paylaşılacağı aktarıldı. 29

32 Kaynakça Malhan S, Pay S, Ataman Ş ve ark. Clin Exp Rheumatl 2012; 30(2): Harringtn, JM, Carter JT, Birrel, L and Gmpertz D (1998) Surveillance case definitins fr wrk-related upper limb pain syndrmes Occupatinal and Envirnmental Medicine, v55, 4: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Sağlık Araştırması, 2012 Pay S, Krnik Hastalık Yönetimi Perspektifinden Rmatid Artrit ve Ankilzan Spndillit Maliyet Çalışması, 2012 U.S. Department f Health and Human Services The 2009 ageing reprt : Ecnmic and budgetary prjectins frt he EU-27 Member States ( ) Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Krnik Hastalıklar Rapru Sluiter, J.K., Visser, B. & Frings-Dresen, M.H.W. (2000) Cncept guidelines fr diagnsing wrk-related musculskeletal disrders: the upper extremity. Crnel Institute f Occupatinal and Envirnmental Health, Amsterdam Medical Center, University f Amsterdam, The Netherlands Kalder Dergisi, Yaşlanan Nüfus ve Sağlık Srunları Akalın, E Firestein, S.Garry. Etilgy f Rheumatid Arthrtisi. Kelly s Textbk f Rheumatlgy. 8th ed.b.saunders (2008) Onen F, Akar S, Birlik Metal., J Rheumatl 2008; 35(2): Eurpean Agency fr Safety and Health at Wrk, https://sha.eurpa.eu/fp/turkey/tr/publicatins/shayayin/cv_kasiskelethastaliknlenmesi.pdf MERCER-Pan-Eurpean Emplyee Health Benefits Issues Survey 2008 Musculskeletal Disrders and the Turkish Labur Market 2010 Bnen A anda Mau W. Clin Exp Rheumatl 2009; 27 (Suppl. 55): S112-S117 Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği, Çalışma ve Ssyal Güvenlik Bakanlığı, 2013, 30

33 31

34 30

35 31

36 Bu rapr AbbVie nin kşulsuz desteği ile hazırlanmıştır.

İş Sağlığı Ve Güvenliği Yasası (35/2008 sayılı Yasa) 44 üncü Madde Altında Yapılan Tüzük

İş Sağlığı Ve Güvenliği Yasası (35/2008 sayılı Yasa) 44 üncü Madde Altında Yapılan Tüzük İş Sağlığı Ve Güvenliği Yasası ( sayılı Yasa) 44 üncü Madde Altında Yapılan Tüzük Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası nın 44 üncü maddesinin kendisine verdiği yetkiye

Detaylı

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1)

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 30.12.2011 tarih Seri IV, N: 56 Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına

Detaylı

Elle Kaldırma ve Taşıma İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği

Elle Kaldırma ve Taşıma İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Elle Kaldırma ve Taşıma İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimimizin Amacı Elle kaldırma ve taşıma işlerinde iş sağlığı ve güvenliği hakkında bilgi edinmek Öğrenim Hedeflerimiz Elle kaldırma ve taşıma

Detaylı

Değerlendirme erlendirme Süreci: S

Değerlendirme erlendirme Süreci: S Değerlendirme erlendirme Süreci: S Değerlendirici erlendirici Bilgileri MÜDEK Prgram Değerlendiricileri erlendiricileri Eğitim E Sunum İçeriği Değerlendiricilerin Yükümlülükleri Değerlendirme Süreci Evreleri

Detaylı

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER:

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER: Rev. N : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 6 NOT: Üst Bilgide Başlığa Anabilim Dalı veya Bilim Dalı İsmini, Dküman kdunda XXX Bölüne Anabilim Dalı/ Bilim Dalı kdunuzu giriniz 1. HİZMET KAPSAMI: Göz Anabilim

Detaylı

OKYANUS KALİTE, MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ ve BİLGİ GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİ ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ TEMEL EĞİTİMİ

OKYANUS KALİTE, MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ ve BİLGİ GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİ ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ TEMEL EĞİTİMİ YÖNETİM SİSTEMLERİ EĞİTİMLERİ OKYANUS KALİTE, MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ ve BİLGİ GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİ Okyanus Kalite Eğitimleri ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi ISO 10002 Müşteri Memnuniyeti Yönetimi (Entegre

Detaylı

ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ ÇALIŞMA TABLOSU: İNŞAAT YÖNETMELİĞİNİN ETKİ DEĞERLENDİRMESİ

ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ ÇALIŞMA TABLOSU: İNŞAAT YÖNETMELİĞİNİN ETKİ DEĞERLENDİRMESİ IBF, PIRI Grup ve Jacbs & Assciates Knsrsiyumu ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ ÇALIŞMA TABLOSU: İNŞAAT YÖNETMELİĞİNİN ETKİ DEĞERLENDİRMESİ GÖREV: 1. Örnek Olay İncelemesi Çalışma Tablsunun tamamını kuyarak knuya

Detaylı

T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK BÖLÜMÜ DIŞ PAYDAŞ ANKET FORMU

T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK BÖLÜMÜ DIŞ PAYDAŞ ANKET FORMU Sayın Paydaşımız; T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK BÖLÜMÜ DIŞ PAYDAŞ ANKET FORMU Bu anketin amacı, Mezunlarımızın Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümünden

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Sağlık Hizmetleri Finansman Yapısının Güçlendirilmesi ve Yeniden Yapılandırılması için Altyapı Geliştirme Prjesi II. Faz Genel Sağlık Sigrtası Sağlık Bakım Hizmetleri Ödemeleri için

Detaylı

Kentsel Planlama ve Kentsel Altyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm

Kentsel Planlama ve Kentsel Altyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm Kentsel Planlama ve Kentsel ltyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm.Faruk GÖKSU Kentsel Strateji td.şti. nahtar Kelimeler: Kentsel Planlama, Kentsel ltyapı, kıllı Büyüme (smart grwth), Kentsel

Detaylı

KALDIRMA-TAŞIMA İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ. 145148005 Mehmet Emin KÜÇÜKOĞLU

KALDIRMA-TAŞIMA İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ. 145148005 Mehmet Emin KÜÇÜKOĞLU KALDIRMA-TAŞIMA İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ 145148005 Mehmet Emin KÜÇÜKOĞLU Nisan-2015 EĞİTİMİN AMACI Elle kaldırma ve taşıma işlerinde iş sağlığı ve güvenliği hakkında bilgi edinmek Öğrenim Hedeflerimiz

Detaylı

T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU

T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU Dersin Adı İnsan Kaynakları Yönetimi Kdu Dönemi Zrunlu/Seçmeli MSGSÜ Kredi AKTS İST 373 3

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ - ÇEVRE KURUL ÇALIŞMA PROSEDÜRÜ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ - ÇEVRE KURUL ÇALIŞMA PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ VE KAPSAM: Özyeğin Üniversitesinde iş sağlığı ve güvenliği/çevre başlığı kapsamında tüm süreçlerin irdelenmesini, süreç ve çalışanların kaza ve tehlikelerden uzak tutulup güvenli bir şekilde kesintiye

Detaylı

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi www.pwc.cm.tr Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi Ocak 2016 Basel Standartlarına Uyum Kapsamında Yayımlanan Risk Yönetimi Düzenlemeleri İçerik Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından

Detaylı

o Kullanım: Sesli çağrı, kısa mesaj ve SMS için % 43 (% 25 özel iletişim vergisi ve % 18

o Kullanım: Sesli çağrı, kısa mesaj ve SMS için % 43 (% 25 özel iletişim vergisi ve % 18 Turkiye Yunanistan Plnya Prtekiz Özbekistan İngiltere Avusturya Slavenya Arnavutluk Hllanda Azerbaycan İspanya Sırbistan Malta Kıbrıs Karadağ Kazakistan Türkiye de mbil telefn hizmeti ve vergilendirme

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TEKEL KARŞITI & REKABET İLKELERİ

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TEKEL KARŞITI & REKABET İLKELERİ DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TEKEL KARŞITI & REKABET İLKELERİ TEKEL KARŞITI & REKABET İLKELERİ Magna, aktif ancak adil bir rekabet içindedir ve serbest ve adil rekabeti desteklemektedir. Tarafımızca,

Detaylı

Değerlendirme erlendirme Süreci: S

Değerlendirme erlendirme Süreci: S Değerlendirme erlendirme Süreci: S Öğrenci Değerlendirici erlendirici Bilgileri MÜDEK 222 Kasım 2014, MÜDEK M Ofisi, İstanbul Sunum İçeriği Öğrenci Değerlendiricilerin Yükümlülükleri Değerlendirme Süreci

Detaylı

KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ

KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ Bu sözleşme, ILO'nun temel haklara ilişkin 8 sözleşmesinden biridir. Uluslararası Bürsu

Detaylı

Lojistik & Tedarik Zinciri Projesi. 16.02.2015 / B.Arda Dedekoca

Lojistik & Tedarik Zinciri Projesi. 16.02.2015 / B.Arda Dedekoca Ljistik & Tedarik Zinciri Prjesi 16.02.2015 / B.Arda Dedekca Ljistik Genel bakış Ljistik şirketleri cir büyüklüklerine göre 3 grupta tplanabilir A-Yılllık cirsu 0 50 mtl (Pazarın %75 i) yerli sermaye B-Yıllık

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

RİSK ANALİZİ TALİMATI

RİSK ANALİZİ TALİMATI AĞRI İL AMBULANS SERVİSİ BAŞHEKİMLİĞİ RİSK ANALİZİ TALİMATI DÖK. KOD NO : AĞRI-112-YÖN-TL- 22 YAY. TRH: 31.02.2014 REV.TRH: REV.NO: SA YFA NO: 5 1. AMAÇ: Ağrı İl Ambulans Servisi Başhekimliğinde hizmet

Detaylı

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi www.pwc.cm.tr Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi Kasım 2015 Basel Standartlarına Uyum Kapsamında Yayımlanan Risk Yönetimi Düzenlemeleri İçerik Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından

Detaylı

AB 7. ÇERÇEVE PROGRAMI İŞBİRLİĞİ ÖZEL PROGRAMI VE KAPASİTELER ÖZEL PROGRAMI PROJE TEKLİFİ DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ. İçindekiler:

AB 7. ÇERÇEVE PROGRAMI İŞBİRLİĞİ ÖZEL PROGRAMI VE KAPASİTELER ÖZEL PROGRAMI PROJE TEKLİFİ DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ. İçindekiler: İçindekiler: ÇP lerde Hakemlik Prje tekliflerinin değerlendirilmesi Değerlendirme Süreci Evaluatin criteria applicable t Cllabrative prject prpsals Işbirliği Prjeleri Değerlendirme Kriterleri Evaluatin

Detaylı

IBF, PIRI Group ve Jacobs & Associates Konsorsiyumu DEA REHBERİ

IBF, PIRI Group ve Jacobs & Associates Konsorsiyumu DEA REHBERİ IBF, PIRI Grup ve Jacbs & Assciates Knsrsiyumu DEA REHBERİ 1. GİRİŞ Bu Rehber, Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin kapsamına giren ve milli güvenlikle ilgili hususlar ile kesin hesap

Detaylı

OKYANUS YÖNETİM EĞİTİMLERİ

OKYANUS YÖNETİM EĞİTİMLERİ OKYANUS YÖNETİM Okyanus Yöneticilik ve Kişisel Gelişim Eğitimleri Temel Yöneticilik Becerileri Ekip Çalışması, Tplantı Yönetimi Etkili Liderlik, Kçluk Eğitici Eğitimi, Sunum Teknikleri Telefnda İletişim

Detaylı

OMUZ ARTROSKOPİSİ TEŞHİS VE TEDAVİ İŞLEMLERİ AYRINTILI ONAY BELGESİ + Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi,

OMUZ ARTROSKOPİSİ TEŞHİS VE TEDAVİ İŞLEMLERİ AYRINTILI ONAY BELGESİ + Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi, TEŞHİS VE TEDAVİ İŞLEMLERİ AYRINTILI ONAY BELGESİ + OMUZ ARTROSKOPİSİ Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi, Hastanızın sağlık durumu ve size önerilen teşhis veya tedaviye yönelik işlemlerin yarar/zarar,

Detaylı

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER Tekel Karşıtı ve Rekabet İlkeleri

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER Tekel Karşıtı ve Rekabet İlkeleri DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER Tekel Karşıtı ve Rekabet İlkeleri MAGNA INTERNATIONAL INC. Tekel Karşıtı ve Rekabet İlkeleri Magna, aktif ancak adil bir rekabet içindedir ve serbest ve adil rekabeti

Detaylı

İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı

İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı Giriş Hatırlanacağı gibi 1980 ler tmasyn dönemiydi. Üretimde rbt kullanımı özellikle Batı ülkelerinde çk yaygındı. 1990 larda ise Tplam Kalite Yönetimi

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

2015-2016 Erasmus+ Konsorsiyumu Staj Hareketliliği Başvuru İlanı

2015-2016 Erasmus+ Konsorsiyumu Staj Hareketliliği Başvuru İlanı 2015-2016 Erasmus+ Knsrsiyumu Staj Hareketliliği Başvuru İlanı Değerli Öğrencilerimiz, Erasmus+ Prgramı kapsamında, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Krdinatörlüğü nde TÜMSİAD, Hitit Üniversitesi ve Kastamnu

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ BİLGİSAYA DESTEKLİ TASAIM FİNAL POJE ÖDEVİ Teslim Tarihi 22 Ocak 2014 (Saat 17:00) Ödev rapru elden teslim edilecektir. İlgili MATLAB dsyaları ise sduehmcad@gmail.cm adresine gönderilecektir. Elden teslimler

Detaylı

Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü

Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu Reform öncesi Türkiye de sağlıkta geri ödeme, 3 farklı sigorta sistemiyle

Detaylı

Uzaktan Eğitim. Web Tabanlı Kurumsal Eğitim

Uzaktan Eğitim. Web Tabanlı Kurumsal Eğitim Uzaktan Eğitim Uzaktan eğitim alternatif bir eğitim tarzıdır. Iletişim terisinde ki süreci incelediğimizde kaynak ve alıcı arasındaki süreç farklı fiziksel rtamlarda gerçekleşiyrsa buna uzaktan eğitim

Detaylı

ÇELİK YAPI SEKTÖRÜ 2012 DEĞERLENDİRMESİ İLE 2013 BEKLENTİLERİ VE HEDEFLERİ

ÇELİK YAPI SEKTÖRÜ 2012 DEĞERLENDİRMESİ İLE 2013 BEKLENTİLERİ VE HEDEFLERİ H. Yener GÜR EŞ TUCSA Başkan Yardımcısı ECCS PMB Başkanı E-psta: yenergures@gmail.cm ÇELİK YAPI SEKTÖRÜ 2012 DEĞERLENDİRMESİ İLE 2013 BEKLENTİLERİ VE HEDEFLERİ 20 Ocak 2013 Her yılsnu geldiğinde Bu yılı

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞININ MESLEK HASTALIKLARI İLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI

SAĞLIK BAKANLIĞININ MESLEK HASTALIKLARI İLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI SAĞLIK BAKANLIĞININ MESLEK HASTALIKLARI İLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI Dr. Ebru AYDIN Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Daire Başkanı Uzm.Dr. Sühendan ADIGÜZEL Birim Sorumlusu 1 BAKANLIĞIMIZDA, ÇALIŞAN SAĞLIĞI İLE

Detaylı

Dr. Kenan Ergus İşyeri Hekimi ve Eğiticisi Bilgemed OSGB - BURSA

Dr. Kenan Ergus İşyeri Hekimi ve Eğiticisi Bilgemed OSGB - BURSA Dr. Kenan Ergus İşyeri Hekimi ve Eğiticisi Bilgemed OSGB - BURSA Tanımlar Kapsam Dünyada ve Türkiye de MH Hedefler Sonuçlar Başka Sonuç Mümkün mü? 5510 sayılı SSGSS- K/2006: M14- Sigortalının çalıştığı

Detaylı

Her bir kişi hayat kurtarmak için potansiyele sahip. İlk Yardım eğitimleri ve uygulamaları bu hedeflere ulaşmak için kullanılan zaruri kaynaklardır.

Her bir kişi hayat kurtarmak için potansiyele sahip. İlk Yardım eğitimleri ve uygulamaları bu hedeflere ulaşmak için kullanılan zaruri kaynaklardır. İLK YARDIM POLİTİKASI Giriş Bugün Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri dünyada en çk ilk yardım sağlayan derneklerdir. Bu hasta ve yaralılara ayrım yapmaksızın yaralı askerlere ilk yardım yapıldığı Slferin Savaşından

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ. Necati İLHAN Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ. Necati İLHAN Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı RİSK DEĞERLENDİRMESİ Necati İLHAN Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı YASAL DAYANAK İşyerinde Çalışanların Sağlık ve Güvenliklerini İyileştirmeye Yönelik Tedbirler Alınmasına İlişkin 12.06.1989

Detaylı

T. C. Y E D Đ T E P E Ü N Đ V E R S Đ T E S Đ R E K T Ö R Y A R D I M C I L I Ğ I EUA KURUMSAL DEĞERLENDĐRME PROGRAMI

T. C. Y E D Đ T E P E Ü N Đ V E R S Đ T E S Đ R E K T Ö R Y A R D I M C I L I Ğ I EUA KURUMSAL DEĞERLENDĐRME PROGRAMI T. C. Y E D Đ T E P E Ü N Đ V E R S Đ T E S Đ R E K T Ö R Y A R D I M C I L I Ğ I EUA KURUMSAL DEĞERLENDĐRME PROGRAMI EUA Kurumsal Değerlendirme Prgramı EUA: Eurpean Universities Assciatin Avrupa Üniversiteler

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI Konu Başlıkları 1. Temel Kavramlar ve Tanımlar 2. İlgili Mevzuat 3. Risklerden Korunma Yöntemleri

Detaylı

ELLE KALDIRMA VE TAŞIMA İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

ELLE KALDIRMA VE TAŞIMA İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ELLE KALDIRMA VE TAŞIMA İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ AMAÇ Elle kaldırma ve taşıma işlerinde İSG hakkında bilgi edinmek. Öğrenim hedefleri Elle kaldırma ve taşıma işlerinden kaynaklanabilecek İSG riskleri,

Detaylı

yirmi dört ay ayni sermaye

yirmi dört ay ayni sermaye ANONİM ŞİRKETLER Tanımı Annim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş lan, brçlarından dlayı yalnız malvarlığıyla srumlu bulunan şirkettir. Amaçları Annim şirket, kanunen yasak lmayan her türlü eknmik

Detaylı

MÜDEK Değerlendirme Ölçütleri

MÜDEK Değerlendirme Ölçütleri MÜDEK Değerlendirme erlendirme Ölçütleri MÜDEK MÜDEK Mühendislik Lisans Prgramları Değerlendirme erlendirme Ölçütleri (Sürüm m 2.0) 1. Öğrenciler 2. Prgram Eğitim Amaçları 3. Prgram Çıktıları (Değişti/gelişti)

Detaylı

FİRMA PROFİLİ. geliştirmede yol açan güçlü bir firma olmaktır.

FİRMA PROFİLİ. geliştirmede yol açan güçlü bir firma olmaktır. FİRMA PROFİLİ 2000 yılından beri endüstriyel yapılar, eğitim, sağlık ve turizm tesisleri, açık ve kapalı spr alanları, enerji ve iletişim altyapı tesislerinin inşa işlerinde faaliyet gösteren FGC İNŞAAT,

Detaylı

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Hastalığın en güzel ilacı, o hastalıktan korunmanın çarelerini öğrenmektir. HİPOKRAT Bu sunumun amacı; bel ağrısından korunmak için doğru oturuş, doğru çalışma ve

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

X. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU. 12-14 EKİM 2012 istanbul DÜZENLEYENLER

X. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU. 12-14 EKİM 2012 istanbul DÜZENLEYENLER X. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU 12-14 EKİM 2012 istanbul DÜZENLEYENLER Klimik Derneşi Tüberkülz Çalışma Grubu GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Tıbbi Mikrbiylji Servisi YAZIŞMA

Detaylı

I. ULUSAL KANSERLİ HASTALAR KONGRESİ

I. ULUSAL KANSERLİ HASTALAR KONGRESİ TOPLANTI ADI, TARİHİ ve YERİ BİRİNCİ ULUSAL KANSERLİ HASTALAR KONGRESİ 7-8 NİSAN 2006 ANKARA-TÜRKİYE TOPLANTI PROGRAMI 07 Nisan 2006, Cuma 08:30-09:00 Katılımcı Kayıt İşlemleri 09:00-09:30 Açılış Knuşmaları

Detaylı

TİTREŞİM YÖNETMELİĞİ TASLAĞI. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

TİTREŞİM YÖNETMELİĞİ TASLAĞI. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: TİTREŞİM YÖNETMELİĞİ TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanların mekanik titreşime maruz kalmaları

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 27. Toplantısı. Sonuçlanan Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 27. Toplantısı. Sonuçlanan Kararlar Bilim ve Teknlji Yüksek Kurulu 27. Tplantısı Snuçlanan Kararlar İÇİNDEKİLER 1. Snuçlanan Kararlar 1.1. 2011-2013 Yıllarında Kamu Ar-Ge ve Yenilik Fnlarının Kullanımında İzlenecek Plitikalar [2010/202]

Detaylı

ELLE KALDIRMA VE TAŞIMA İŞLERİNDE İSG

ELLE KALDIRMA VE TAŞIMA İŞLERİNDE İSG ELLE KALDIRMA VE TAŞIMA İŞLERİNDE İSG DERS 1 Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından Resmi Gazete Tarih Sayı: 11.02.2004/25370 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ;

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ; 17.12.2013 İŞ GÜVENLİĞİ KAPSAMINDAKİ HİZMET TEKLİFİ TEKLİF BİLGİLERİ YETKİLİ ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI DANIŞMAN ŞİFA ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ ADRES: HEPKEBİRLER MAH. NASRULLAH İŞ MERKEZİ KAT:5

Detaylı

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 24.03.2014 CureMed te tanımlanmış anamnez modüller eklendi. 01 FTR Tedavi Formu prosedüre tanımlandı. Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hasta Değerlendirme

Detaylı

65.IFMSA Mart Genel Kurulu Tıp Eğitimi Çalışma Kolu Ayrılmış Oturum Raporları 1.GÜN

65.IFMSA Mart Genel Kurulu Tıp Eğitimi Çalışma Kolu Ayrılmış Oturum Raporları 1.GÜN 65.IFMSA Mart Genel Kurulu Tıp Eğitimi Çalışma Klu Ayrılmış Oturum Raprları 1.GÜN Tarih : 03.03.2016 Raprtörler : Cemre Çelebi Ömer Gürlek Açılış-Tanışma IFMSA/SCOME Tanıtımı Müfredat Dışı Eğitim (Nn-Frmal

Detaylı

Rapor Yazımı MÜDEK Öğrenci Değerlendiriciler Eğitim Çalıştayı 22 Kasım 2014, MÜDEK Ofisi, İstanbul

Rapor Yazımı MÜDEK Öğrenci Değerlendiriciler Eğitim Çalıştayı 22 Kasım 2014, MÜDEK Ofisi, İstanbul Rapr Yazımı MÜDEK Öğrenci Değerlendiriciler erlendiriciler Eğitim E Çalıştayı 22 Kasım 2014, MÜDEK M Ofisi, İstanbul İçerik MÜDEK Raprları Raprlamada Dikkat Edilmesi Gerekenler Frmat Üslup Terminlji Derinlik/Ayrıntı

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

OMUZ İNSTABİLİTESİ CERRAHİSİ (TEKRARLAYAN OMUZ ÇIKIKLARI Veya OMUZUN STABİL OLMAMASI) Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi,

OMUZ İNSTABİLİTESİ CERRAHİSİ (TEKRARLAYAN OMUZ ÇIKIKLARI Veya OMUZUN STABİL OLMAMASI) Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi, TEŞHİS VE TEDAVİ İŞLEMLERİ AYRINTILI ONAY BELGESİ + OMUZ İNSTABİLİTESİ CERRAHİSİ (TEKRARLAYAN OMUZ ÇIKIKLARI Veya OMUZUN STABİL OLMAMASI) Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi, Hastanızın sağlık

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. 1 Ocak 2010 tarihinden itibaran banka hesap numarası yerine IBAN numarası kullanılacaktır.

DESTEK DOKÜMANI. 1 Ocak 2010 tarihinden itibaran banka hesap numarası yerine IBAN numarası kullanılacaktır. Ürün : GO Brdr-Tiger2Brdr-IK Bölüm : Brdr * Dkümanda GBrdr, Tiger2Brdr ve Đk kısaca Lg Đk ürünleri larak ifade edilmektedir. 1 Ocak 2010 tarihinden itibaran banka hesap numarası yerine IBAN numarası kullanılacaktır.

Detaylı

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :...

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :... EK-2 İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİM FORMU Düzenlenme tarihi... 1 İ şy eri ni n Unvanı : SGK/Bölge Müdürlüğü Sicil No : Adresi : Tel No. ve E-mail : İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü Toplam

Detaylı

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur?

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur? ÇALIŞMA SORULARI-İŞ KAZALARI-Bilal ÇOLAK 1. Aşağıda verilenlerden hangisi tehlikeli kimyasal maddelerle yapılan çalışmalarda riskin elimine edilmesi ya da azaltılması adına diğerlerine göre önceliğe sahiptir?

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ EĞİTİM ADI İnsan Kaynakları Yönetimi Uzmanlık Sertifika Prgramı Eğitimi EĞİTİMİN AMACI İşletmelerin sahip ldukları en önemli kaynaklardan birisi,

Detaylı

GÜNE BAŞLARKEN 20 Ocak 2010

GÜNE BAŞLARKEN 20 Ocak 2010 GÜNE BAŞLARKEN 20 Ocak 2010...eknmikarastirma@halkbank.cm.tr... YURTİÇİ GELİŞMELER Yurtiçi Piyasalar-Döviz B ankalararası döviz piyasasında dlar kuru bugün açılışta, eur dlar paritesinin aşağı yönlü hareketine

Detaylı

Panik Atak ve Panik Bozukluk

Panik Atak ve Panik Bozukluk Panik Atak ve Panik Bzukluk Panik ve kaygı her türlü insanı yaşamının herhangi bir döneminde etkileyebilir. Araştırmalara göre her 30 kişiden biri hayatının bir döneminde ciddi panik atak srunu yaşayabilir.

Detaylı

GÜRÜLTÜ YÖNETMELİĞİ TASLAĞI

GÜRÜLTÜ YÖNETMELİĞİ TASLAĞI Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: GÜRÜLTÜ YÖNETMELİĞİ TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanların gürültüye maruz kalmaları sonucu

Detaylı

KAMU İÇ DENETİM PLANI ve PROGRAMI HAZIRLAMA REHBERİ

KAMU İÇ DENETİM PLANI ve PROGRAMI HAZIRLAMA REHBERİ KAMU İÇ DENETİM PLANI ve PROGRAMI HAZIRLAMA REHBERİ I. GİRİŞ Bu rehber, iç denetim birimlerince hazırlanacak iç denetim planı ve prgramının temel esaslarını belirlemek üzere, İç Denetçilerin Çalışma Usul

Detaylı

2013 YILI FAALİYET RAPORU

2013 YILI FAALİYET RAPORU 2013 YILI FAALİYET RAPORU FİNANSAL OKURYAZARLIK VE ERİŞİM DERNEĞİ Kuruluş tarihi : 4 Ekim 2012 Kurucu üye sayısı: 7 Resmi faaliyetlere başlama tarihi: 14 Kasım 2012 Dernek merkezi : Ayazağa (Ocak 2013

Detaylı

YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN TİTREŞİMLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN TİTREŞİMLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 22 Ağustos 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28743 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN TİTREŞİMLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

Ygs-Lys. 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır.

Ygs-Lys. 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır. Ygs-Lys 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır. 1.Aşama : Yükseköğretime Geçiş Sınavı () 2.Aşama : Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS) larak adlandırılmıştır.

Detaylı

GDF SUEZ GRUP KÜRESEL SAĞLIK GÜVENLİK ANLAŞMASI ÖNSÖZ

GDF SUEZ GRUP KÜRESEL SAĞLIK GÜVENLİK ANLAŞMASI ÖNSÖZ GDF SUEZ GRUP KÜRESEL SAĞLIK GÜVENLİK ANLAŞMASI ÖNSÖZ Temel haklar, ssyal diyalg ve sürdürülebilir kalkınma knulu 16 kasım 2010 tarihli GDF SUEZ küresel anlaşmasını imzalayan tarafların hedeflerinden biri,

Detaylı

Etkili Liderlik, Koçluk OKYANUS KURUMSAL VE KİŞİSEL GELİŞİM EĞİTİMLERİ... ...1 1 BEDEN DİLİ FARKINDALIĞI IĞI EĞİTİMİ...2 2 DUYGUSAL ZEKA EĞİTİMİ...

Etkili Liderlik, Koçluk OKYANUS KURUMSAL VE KİŞİSEL GELİŞİM EĞİTİMLERİ... ...1 1 BEDEN DİLİ FARKINDALIĞI IĞI EĞİTİMİ...2 2 DUYGUSAL ZEKA EĞİTİMİ... OKYANUS KURUMSAL VE KİŞİSEL GELİŞİM Okyanus Yöneticilik ve Kişisel Gelişim Eğitimleri Temel Yöneticilik Becerileri Ekip Çalışması, Tplantı Yönetimi Etkili Liderlik, Kçluk Eğitici Eğitimi, Sunum Teknikleri

Detaylı

3. Sorumlular: Bu prosedürün uygulanmasından hasta kabul, tedavi ve bakım veren bölümlerde çalışan tüm personel sorumludur.

3. Sorumlular: Bu prosedürün uygulanmasından hasta kabul, tedavi ve bakım veren bölümlerde çalışan tüm personel sorumludur. Dk. Kdu : PR-HUD-01 İlk Yay.Tarihi : 15 Mart 2007 Sayfa 1 / 9 Rev. N : 08 Rev.Tarihi : 13 Haziran 2012 1. Amaç: Bu prsedürün amacı, UÜ-SK nın misyn ve plitikaları dğrultusunda; farklı birimler ve farklı

Detaylı

İLGİLİ DİĞER KAR ARLAR

İLGİLİ DİĞER KAR ARLAR 6.1. Ar-Ge, Yenilik ve Girişimcilik Destek Mekanizmalarında Bütünsellik, Uyum ve Hedef Odaklılığın Sağlanması için Krdinasyn Kurulu Oluşturulması [2011/102] KARAR NO Y Ar-Ge, yenilik ve girişimcilik destek

Detaylı

MÜŞTERİ İSTEK-ÖNERİ-MEMNUNİYET- ŞİKAYET YÖNETİM SÜRECİ PROSEDÜRÜ

MÜŞTERİ İSTEK-ÖNERİ-MEMNUNİYET- ŞİKAYET YÖNETİM SÜRECİ PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ ENEKO A.Ş. de, müşteri istek, öneri, memnuniyet ve şikayetlerinin değerlendirilmesini, snuçlandırılmasını ve süreçte uygulanacak prsesleri belirlemektir, ayrıca bu prsesin etkinliğini sürekli iyileştirmek

Detaylı

1Ç16 Finansal Sonuçları Bankacılık Sektörü

1Ç16 Finansal Sonuçları Bankacılık Sektörü 1Ç16 Finansal Snuçları Bankacılık Sektörü 1Ç16 Net Kar Beklenti ve Gerçekleşmeler Mn TL 1Ç16 4Ç15 Çeyreksel % 1Ç15 Yıllık % Kaynak: VKY Araştırma ve Strateji, BDDK, Research Turkey, Banka Finansalları

Detaylı

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI SS MTEMTİK DENEME SINVI 8. SINIF SS MTEMTİK DENEME SINVI. 4.. Güneş ile yut gezegeni arasındaki uzaklık 80000000 km dir. una göre bu uzaklığın bilimsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir? ),8.0 9 km

Detaylı

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Ergonomi ile Verimlilik Paneli Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Uludağ Üniversitesi Endüstri Müh. Böl. 13.05.2010 BURSA ERGONOMİ Çalışan ile teknik sistem arasındaki ilişkiyi inceleyen; bilimsel

Detaylı

Doç. Dr. Simten Malhan. Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi - Ankara

Doç. Dr. Simten Malhan. Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi - Ankara Doç. Dr. Simten Malhan Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi - Ankara Araştırıcı Simten Malhan Salih Pay Ayhan Dinç Şebnem Ataman Ediz Dalkılıç Eren Erken İhsan Ertenli Sedat Kiraz Esin Ertuğrul

Detaylı

SÜREÇ İYİLEŞTİRME-II

SÜREÇ İYİLEŞTİRME-II İçindekiler SÜREÇ İYİLEŞTİRME-II... 1 1. SÜREÇ İYİLEŞTİRME YÖNTEMLERİ... 1 1.1. Sadeleştirme... 1 1.2. Katma Değer Analizi... 2 1.3. Bşluk ve Kpuklukları Giderme... 2 2. SÜREÇ İYİLEŞTİRME İÇİN BİR METODOLOJİ...

Detaylı

ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK. Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi/Sayısı:28.07.2013/28721 www.bilgit.

ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK. Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi/Sayısı:28.07.2013/28721 www.bilgit. ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi/Sayısı:28.07.2013/28721 www.bilgit.com BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE

Detaylı

STRATEJİK PLANLAMA ve PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLANMASI SÜREÇ EL KİTABI

STRATEJİK PLANLAMA ve PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLANMASI SÜREÇ EL KİTABI İSTANBUL SU ve KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2008-2012 STRATEJİK PLANI ve 2008 YILI PERFORMANS PROGRAMI STRATEJİK PLANLAMA ve PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLANMASI SÜREÇ EL KİTABI Bu belge, İSKİ bünyesinde

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

2015 Makroekonomik Beklentiler

2015 Makroekonomik Beklentiler AKBANK 2015 Makreknmik Beklentiler Aralık 2014 Şahin Zuluğ Melek Sibel Yapıcı Dğukan Ulusy 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014T 2015T BÜYÜME: 2015 BEKLENTİMİZ %3,5 1. Özel Tüketim Harcamaları:

Detaylı

KAN MERKEZLERİ. Dr. S. Haldun BAL. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr. Raşit DURUSOY Kan Merkezi

KAN MERKEZLERİ. Dr. S. Haldun BAL. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr. Raşit DURUSOY Kan Merkezi KAN MERKEZLERİ Dr. S. Haldun BAL Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr. Raşit DURUSOY Kan Merkezi Kanun, Yönetmelik, Rehber Eski Kanun Ulusal Kan Merkezleri ve Transfüzyn Tıbbı Kursu 2 Eski Kanun a göre

Detaylı

MÜDEK ve Akreditasyon Süreci Özeti

MÜDEK ve Akreditasyon Süreci Özeti MÜDEK ve Akreditasyn Süreci Özeti 10 Mayıs 2014 Mövenpick Htel, Ankara Sunum İçeriği MÜDEK - Kuruluş, Temel Özellikler, Yapı Değerlendirme ve Akreditasyn Süreci Özeti Değerlendirme Bulguları ve Snuçları

Detaylı

DOĞRU MÜŞTERİYİ SEÇMEK

DOĞRU MÜŞTERİYİ SEÇMEK DOĞRU MÜŞTERİYİ SEÇMEK BAŞARILI BİR STRATEJİNİN İLK ADIMI Rbert Simns- HBS İşletme Prfesörü Bütün şirketler stratejilerini müşteri daklı lduğunu iddia eder ama müşter kelimesi yönetim terisinin en esnek

Detaylı

5.1. Eğitimin Niteliğini Artırmak Amacıyla Durum Tespitine Yönelik Çalışmalar Yapılması [2012/101]

5.1. Eğitimin Niteliğini Artırmak Amacıyla Durum Tespitine Yönelik Çalışmalar Yapılması [2012/101] 5.1. Eğitimin Niteliğini Artırmak Amacıyla Durum Tespitine Yönelik Çalışmalar Yapılması [2012/101] 2012/101 Eğitimin Niteliğini Artırmak Amacıyla Durum Tespitine Yönelik Çalışmalar Yapılması İLGİLİ DİĞER

Detaylı